 கி.மு. 3000த்தில் எழுதுகிற முறை தோன்றுவதற்கு முந்தைய வரலாறு குறைந்த அளவே ஆய்வு செய்யப்பட்டுள்ளது. எனினும் அதுதான் ஐம்பது லட்சம் ஆண்டுகள் கொண்ட மனித இன வரலாற்றின் 99.9 சதவீதத்தை உள்ளடக்கியிருக்கிறது.  வெவ்வேறு மக்களுக்கு வரலாறு வெவ்வேறாகப் பின் தொடர்ந்தது; இதற்கு மக்களின் சூழ்நிலைமகளில் இருந்த வேறுபாடுகள் தான் காரணமே தவிர மக்களுக்குள்ளேயே இருந்த உயிரியல் வேறுபாடுகள் காரணமல்ல. சான்றுகள் புற இணைப்புகள் பகுப்பு:நபர்கள் பகுப்பு:அமெரிக்கர்கள் பகுப்பு:அறிவியலாளர்கள் பகுப்பு:எழுத்தாளர்கள்