-என்பதைக் குறித்து, ‘கர்மபந்தத்தைக் கழித்துத் தாரபுத்திராதி ஈஷணாத்திரயமாகிய தளையினையறுத்து நீக்கிய சான்றோர் எனக்கும், பார் நீர் தீ வளி வான் சூரியன் இந்து இயமானன் என்னும் அஷ்டமூர்த்தமாய் விளங்கிய சிவனுக்கும், தேவர்களுக்கிறைவனாகிய மகபதிக்கும், ராஜரிஷிகள், தேவரிஷிகள், பிரமரிஷிகளாகிய பெருமை பொருந்திய பலவகை ரிஷிகளுக்கும், உயிரோடு கூடிய மற்ற எல்லாவற்றிற்கும் நீயே பரத்துவமென்பதாகச் சுருதி ஸ்மிருதி இதிகாசம் புராணம் முதலானவைகளும் சொல்வதை அனுபவமாக அறிந்திருக்கிறார்களே! அப்படியிருக்க, இப்படி நீ மயங்கவேண்டுவது என்ன?’ என்றும், மற்றும அனேகவிதமாகவுஞ் சொல்லி ஸ்துதி செய்கையில், - என்ற பாடலைக்குறித்து, ‘மேலானவர்களுக்கும் மேலானவராகய பார்வதி பாகர் வந்து சுவாமியை நோக்கி, ‘ஐயா, இரகுநாயகா, உன்னை ஆரென்று நினைத்திருக்கின்றாய்? நீ ஆதி மூர்த்தியாகிய ஸ்ரீமந்நாராயணனே, இந்த சனகராஜ குமாரியானவளோ, உன் மணி மார்பில் வீற்றிருக்கின்ற பெரிய பிராட்டியாகிய ஸ்ரீமகாலக்ஷ்மியே ஆதலால், புராதனமாகிய எவ்வகைப்பட்ட உலகங்களும் கருவுற்று உற்பவிக்கின்ற அழகிய திருவயிற்றையுடைய தாயாகிய இச்சீதையானவள், உன்னைப் பிரிந்திருக்குந் தன்மையுடையவளல்லள்; புருஷகாரியாகிய இவள் உன்னை விட்டு நீங்குவாளானால், பலவகை ஜீவகோடிகளும் மாண்டுபோம்; உனக்கு ஸ்ரீநிவாசன் என்னும் பெயரும் மாறிப்போம்; மறுவற்ற மகோத்தமியாகிய இவள் விஷயத்தில் ஓரணுவளவேனுங் குற்றமென்பதைப் பாராட்டாமல், மறந்துவிட வேண்டும்,’ என்று சொல்லிப் போயினர்,’ எனக் கம்பர் பிரசங்கித்தபோது, பாண்டியன் ‘சர்வஞ்ஞரானவருக்குப் பிராட்டியின் குணாதிசயம் தெரியாதா? ஆஞ்சநேயர் தூதுபோய் வந்து சொல்லக் கேட்டதுதான் ஞாபகமில்லையா? இப்படிச் சந்தேகிக்க வேண்டுவதுதான் ஞாபகமில்லையா? இப்படிச் சந்தேகிக்க வேண்டுவது என்ன?’ என்று கேட்க, கம்பர், ‘ஸ்ரீராகவர் வனப்பிரவேசம் பண்ணினபொழுது தசரதர், ‘கைகேசியல்லவோ இதற்குக் காரணமாயிருந்தாள்? ஆதலால், அவள் என் மனைவுயுமல்லள்; அவள் வயிற்றிற் பிறந்த பரதன் என் புத்திரனுமல்லன்,’ என்று வெறுத்துரைத்தது பற்றி, அவர் வரவேண்டுமென்றும் அவர் வாக்கினால் அவர்கள் மனைவியும் மைந்தனுமேயென்று சொல்லும்படி வரம் பெறவேண்டுமென்றுங் கருதி, ‘அவலை நினைத்துக்கொண்டு உரலை இடிப்பது போல’ இவ்வாறு நடித்ததன்றி வேறல்ல,’ என்றார். பாண்டியன் முதலானவர்கள், ‘எம்பெருமான் கபடநாடக சூத்திரதாரியென்பது சத்தியமே!’ என்று ஆனந்தித்தார்கள். சுவாமி பிராட்டியுடனே இலங்கையிலிருந்து புஷ்பகம் ஏறி திருவயோத்தியை நோக்கிப் பிரயாணப்பட்டுப் பரத்துவாசருடைய ஆச்சிரமத்தில் வந்திருந்து, பரதனுக்குச் செய்தி தெரிவிக்கும்படி அனுப்பிய ஆஞ்சநேயர் அக்கினி குண்டத்தில் விழ யத்தனித்த பரதாழ்வானைக் கண்டு, ‘ஸ்ரீராமர் வந்தார்,’ என்று சொல்லிக் கணையாழியைக் கொடுத்தபொழுது, -என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘தமயன் வந்த சந்தோஷப் பெருக்கினாற் பரதன் அங்கிருந்த பிராமணோத்தமர்களைப் பார்த்து, ‘சுவாமிகளே, உங்கள் ஆசீர்வாத பலத்தினால் எங்கள் தமயனார் க்ஷேமமாய் வந்தார்!’ என்று சொல்லி, அவர்களுக்குத் தண்டன் சமர்ப்பிப்பான்; தன்னை வணங்குதற்குரிய அரசர்களை நோக்கி, ‘வேந்தர்களே, நீங்கள் நீதி தவறாது நடப்பதனால், எங்கள் அண்ணனார் சத்துரு ஜயம் பண்ணி வந்தார்!’ என்று சொல்லி அவர்களையும் வணங்குவான். தங்கள் வீட்டில் வேலை செய்யும் பெண்களைக்கண்டு, ‘அடி தாதிகளே! நீங்கள் புண்ணியஞ்செய்ததனால் என் தமயனார் மீண்டுவந்தார்!’ என்று சொல்லி அவர்களையும் கும்பிடுவான்; கடைசியில் தன்னைக் குறித்து, ‘அடா பரதா, நீ நல்ல அதிர்ஷ்ட சாலியாகையால் உங்கள் அண்ணனார் வந்துவிட்டார்!’ என்று சொல்லித் தன்னைத்தானே தொழுதுகொள்வான்; தமயனாரும், அவரைச் சார்ந்தவர்களும் வந்ததைப் பற்றியாவது, கிருக கிர்த்தியத்தைக் குறித்தாவது, இராச்சியத்தின் பொருட்டாவது இன்னது செய்யவேண்டுமென்பது ஒன்றுந் தெரியாதவனாயிருப்பான்; அப்புறம் இப்புறம் அடிபெயராமல், எங்கே நின்றானோ அங்கேதானே திகைத்து நிற்பான், இப்படியெல்லாம் அவன் பரவசப்படும்படி சம்பவித்ததனால், இந்தச் சகோதர வாற்சல்யத்தாலுண்டாகிய களிப்பும் கள்ளுண்ட பாவனையாகவே இருக்கிறது!’ என்று கம்பர் பிரசங்கிக்க, கொங்கு தேசாதிபதி, ‘பரதன் பிராமணர்களைத் தொழுதது விசேஷமே; தோஷமன்று; தன்னைப் பணியும் அரசர்களைத் தான் பணிந்ததோ, தகாத செய்கை; அதுவும் பெரிதன்று; ஒரு பரியாயமாம், ‘தாதிகளைத் தொழுதான் என்றதுதான் வரம்பு கடந்ததாய் இருக்கின்றது,’ என, கம்பர், ‘அவன் சந்தோஷமாகிய சமுத்திரத்தில் மூழ்கிக் கரைகாணாதிருந்தமையால், தான் மெய்ம்மறந்து எதிரே கண்டவர்களையெல்லாம், இன்னாரினியாரென்று தாரதம்மியம் பாராமற்றொழுதான்; தாரதம்மியம் பாராவிடினும், தாதிமார் தனக்கு வேறாயிருப்பவர்களாகையால், அவர்களைத் தொழுததும் ஆச்சரியமன்று. வேறல்லாத தன்னையும் வேறாகக் கருதித் தொழுதுகொண்டதே அதிக ஆச்சரியம்!’ என்று சொல்லக்கேட்டு, யாவரும் மிகவும் அதிசயித்தார்கள். ஸ்ரீராமர் திருவயோத்திக்கு எழுந்தருளினபொழுது பரதனும், முதன் மந்திரியாராகிய சுமந்திரரும் வசிஷ்டரால் மகுடாபிஷேகத்திற்குச் சுபதினங் குறிப்பித்து, வேண்டிய உபகரணங்கள் சகலமுஞ் சேகரித்துச் சப்பன்ன (ஐம்பத்தாறு) தேசங்களுக்கும் செய்தி தெரிவித்து, அந்தந்த அரசர்களும் முனிவர்களும் வந்து நிறைந்திருக்க, விபீஷணன், சுக்கிரீவன், ஜாம்பவந்தன் முதலானவர்களும் புடைசூழ, வானரப்படைத் தலைவர்களும் வானரவீரர்களும் நெருங்கி நிற்க, சமுத்திர தீர்த்தத்தோடு புண்ணியநதி தீர்த்தங்களைக் கொண்டு மங்கள் ஸ்நானஞ் செய்வித்து, திவ்வியமாகிய பீதாம்பரம் உடுத்தி, நவரத்தின பூஷணந்தரித்து, பரிமள திரவியங்களும் புஷ்பமாலைகளுஞ்சார்த்தி, உன்னத சிங்காசனத்திற் சுவாமியை ஜானகி சமேதரராக எழுந்தருளியிருக்கச் செய்த சமயத்தில், - என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘ஆஞ்சநேயர் சிங்காசனத்தைத் தாங்க, அங்கதன் சுவாமியின் உடைவாளை ஏந்தி நிற்க, பரதமகாராஜன் வெண்கொற்றக் குடைபிடிக்க, இலட்சுமணரும் சத்துருக்கினரும் சாமரை வீச, இட்சுவாகு முதலான சூரிய குலத்து அரசர்களெல்லாம் பரம்பரையாய்ச் சிரசில் தாங்கி அரசாண்டு வந்த மாணிக்கமயமான மகுடத்தை அபிஷேகித்துப் பூஜித்து, வேதப் பிராமணர்கள் தொட்டு ஆசீர்வதிக்க, மங்கலச் சங்கமுதலாகிய வாத்தியங்கள் கோஷிக்க, வாசனை தங்கிய கமலாசனத்தில் வீற்றிருக்கும் ஸ்ரீமகாலக்ஷ்மி வாசஞ்செய்கின்ற திருவெண்ணெய் நல்லூர்க் கிராமதிபதியாகிய சடையப்ப முதலியாருடைய மரபில் அக்காலத்தில் தோன்றியிருந்த உத்தமர்களாகிய வேளாளர்கள் எடுத்துக்கொடுக்க, பிரமரிஷி சிரேஷ்டராகிய வசிஷ்டர்தம் கைகளால் வாங்கி, மந்திர வாக்கியங்களைச் சொல்லி, ஸ்ரீராகவருடைய திருமுடியில் தரித்து, மந்திராக்ஷதைகளை இறைத்தார்; அத்தருணத்தில் தேவர்கள் புஷ்ப வருஷம் வருஷித்துத் தேவ துந்துபி முழக்கினார்கள்; யாகாக்கினி வலஞ்சுழித்தெழுந்தது; தர்மம் தழைத்தோங்கியது; மாதம் மும்மாரி பொழிய, முப்போகம் விளைய, புலியும் பசுவும் வைரமில்லாமல் ஒரு துறையில் தண்ணீர் குடிக்க, வருணாச்சிரம தர்மம் வழுவாமல், தெய்வ பக்தி குன்றாமல்,  மனுநீதி கோடாமல், முறையே செங்கோல் செலுத்தி, வைதேகி மனோகரர் அரசாண்டிருந்தார்,’ என்று கம்பர் பிரசங்கிக்கக்கேட்டு, அந்தச் சபையிலிருந்தவர் யாவரும் பிரமானந்தமடைந்தார்கள். பிறகு சோழராஜன் சித்திரத்தொழிலில் மிகவும் நிபுணனாகிய ஒரு சிற்பனைக்கொண்டு ஸ்ரீராமர் பட்டாபிஷேக மகோற்சவத்தை விசித்திரமாகத் தத்ஜாதீயமாய்ப் படத்தில் எழுதுவித்துத் தன்னரண்மனைக்குச் சமீபத்திற் பட்டாபிஷேக மண்டபமொன்று உன்னதமாகக் கட்டுவித்து, அதைச் சுவர்க்கலோகம்போலச் சிங்காரித்து, அதன் நடுவில் ஒரு பத்மராகபீடம் ஸ்தாபித்து, அதன்மேல் அந்தப் படத்தை வைத்து மலர்மாலை சூட்டி, விதிவத்தாக (முறைப்படி) ஆராதித்து, கம்பராமாயண புஸ்தகத்தைப் படத்தில் அருகே வைத்து, கந்தபுஷ்பங்கள் சார்த்தி, மந்திராக்ஷதையால் அருச்சித்து, தூப தீபங்காட்டி, பின்பு அதற்குச் சரிகை முகமற்கௌசனையிட்டு, பொன்மயமாகிய சித்திரப்பல்லக்கில் வைத்து, சோடச உபசாரத்துடனே அதை முன்னே கொண்டு செல்ல, பின்னே கம்பராகிய கவிச் சக்கரவர்த்தியாருக்கு விலையுயர்ந்த பட்டாடைகளைத் தரித்து, சங்கு சக்கரக் கடுக்கனும், நவரத்தினக் கண்டியும் முத்துமாலையும் தங்கக் காப்பும் கொலுசுமிட்டு, சந்தன புஷ்ப தாம்பூலமுங் கொடுத்து, சப்த லட்சணமுடைய பட்டத்து யானைமேல் பொன்னம்பாரி வைத்து, அதன்மீது அவரை ஏற்றி மேளதாளம் முழங்கத் தன் மந்திரி பிரதானிகள் சாமரம் போடச் சிறப்பாகக் கிராமப்பிரதக்ஷணம் பண்ணுவித்து, அவருக்குச் சத்திரம் சாமரம் திருச்சின்னம் முதலிய அனேக விருதுகளுங கொடுத்து, ஸ்துதி செய்து, பிராமணர்களுக்குக் கோதான பூதானங்களும் மற்றக் கவீசுவரர்களுக்குப் பலவித வெகுமானங்களுஞ்செய்து, அரசர்கள் பிரபுக்கள் முதலானவர்க்குத் தக்கவாறு மரியாதை பண்ணி, அவரவர் இருப்பிடம்போய்ச் சேரும்படி விடை கொடுத்து அனுப்புவித்தான். அவர்களுள் சிற்சிலர் போம்பொழுது கம்பராமாயத்தைப்பார்த்து ஒவ்வொரு பிரதி எழுதுவித்துக்கொண்டு போனார்கள். இராமாயணப் பிரசங்கஞ்செய்த பொழுதுதான் கம்பரைப் பாண்டியராஜன் அதிக அந்நியோந்நியமாகச் சினேகித்தான்; அதற்குமுன் அவ்வளவு நேசமில்லை; அன்றுதொட்டு அவனிடத்திற்குக் கம்பர் அடிக்கடி போகவும் வரவும், அவன் சமஸ்தானத்திலே சில காலம் மருவியிருக்கவும், அவனால் வேண்டிய சகாயம் பெறவும் அவருக்கு இடமுண்டாயிற்று.