என்னுமிச் சுலோகத்தைச் சொன்னான். அப்பால் ஒருநாள் ஒரு தீர்த்த யாத்திரிகன் அரசன் சமுகத்தில் வந்து, ‘உம்மிடத்திலுள்ள வித்துவான்களை என்னோடு கங்கா ஸ்நானத்திற்கு அனுப்புதல் வேண்டும்,’ என்ன, அரசன் அதற்கியைந்து, ‘விருப்பமுள்ளோர் எல்லோரும் போகலாம்,’ எனப் பொருளுங்கொடுத்து ஆஞ்ஞை செய்தான். அவ்வாறே எல்லோரும் போகக் காளிதாசன் மாத்திரம் போகாது அங்கேயே இருப்பானாயினன். அடுத்த நாட்காலையில் வழக்கம் போலக் காளிதாசன் கவி சபாமண்டபம் புகக்கண்ட அரசன், ‘வித்துவான்கள் எல்லாரும் கங்கா ஸ்தானத்தின் பொருட்டுக் காசிக்கப் போய்விட்டார்களே! நீர் மாத்திரம் போகாது தயங்கிய காரணம் என்னை?’ என்று காளிதாச கவியைக் கேட்க, காளிதாச கவி அரணனைப் பார்த்து, ‘சகல சாஸ்திரங்களையும் அளவறக் கற்றுத்தெளிந்த நீர் இங்ஙனம் என்னைப் பார்த்துக் கேட்டது எனக்குப் பேராச்சரியத்தை விளைக்கின்றது! எவனுடைய இருதயகமலத்தில் சிவபெருமான் எழுந்தருளி யிருக்கிறாரோ, அவனிடத்திலேயே சகல தீர்த்தங்களுமிருக்கின்றன. எவனிடத்தில் சிவபெருமான் கோவில் கொள்ளவில்லையோ, அவனே தீர்த்த யாத்திரை முதலியன செய்தற்குரியவன்,’ என்னுங் கருத்துள்ள, என்னுமிச் சுலோகத்தைச் சொல்ல, அரசன் கேட்டுமகிழ்ந்து,மௌனஞ் சாதித்தான். இப்படியே அரசன்... இப்படியே அரசன் நாள்தோறும் காளிதாசனுடைய வாயினின்றும் வெளிப்படும் அரும்பொருட்கவிகளாகிய நறுந்தேனைச் செவியாகிய வாயினாலே பருகிக் களித்து வருகையில், அரசன் சமுகத்துப் புன்கவிஞர் செய்த வஞ்சகத்தினால் காளிதாசன் மீது அரசன்மீண்டும் அதிருப்தி காட்ட நேர்ந்தது. அதனைக் காளிதாசன் அறிந்து, அரசனுடைய நகரம் விட்டு வெளிப்பட்டு, அல்லாளதேசம் சென்று, அத்தேசத்தரசன் சபையிற் புகுந்து, அங்குத் தன் வரலாற்றைச் சொல்ல, அரசன் மகிழ்ந்து நீர் போஜராஜனிடத்திலிருந்து பெற்ற சன்மானத்தினும் மும்மடங்கதிகமான சன்மானத்தோடும் இங்கேதானே இருக்கக் கடவீர். உமது கீர்த்தி எனது காதுக்கெட்டிய நாள் முதலாக உம்மைக் காண வேண்டுமென்று நான் கொண்ட பேரவாவுக்கு உமது வரவால் இன்று எல்லை கண்டேன்!’ என்று பலவாறு முகமன் கூறி உபசரித்துத் தன் பக்கத்திலி்ருத்தி, ‘கவிஞரேறே, என் கவிக்கலி தீர, ஒர கவி சொல்லியருளும்,’ என்றான். கூறியவாறே காளிதாசனும் எழுந்து, சபையை வந்தனம் கூறி அடக்கி, அரசனைப் பார்த்து, ‘நரேந்திரரே, உம்பகையரசனது பட்டணத்திலே சஞ்சரிக்கின்ற ஒரு வேட்டுவமாது, வீதிகளிலே சிந்திக்கிடக்கின்ற இரத்தினங்களைக் கருங்காலிக் கட்டையாலுண்டாய தழலென எண்ணிச் சாம்பிராணியை அத்தழலிட்டுக் கண்ணை மூடி ஊத, அவள் வாயினின்றும் வரும் சுவாசம் நறிய வாசனையாய்க் கமழ, அஃது உணர்ந்த வண்டுகள் அச்சாம்பிராணியின்மேல் வந்து மொய்க்க, அவற்றைப் புகையென்றெண்ணுகின்றாள்,’ என்னுங் கருத்துள்ள, என்னுமிச்சுலோகத்தைச் சொல்ல, அரசன் மகிழ்ந்து, அக்ஷரத்துக்கோரிலக்ஷமாகப் பொன்னை வாரி வழங்கினான். அப்பால் காளிதாசன் அவ்வல்லாள தேசத்தரசனிடத்திற்றானே மிக்க சம்பிரமமாயிருந்து விளங்கிவரு நாளிஃல தன்னைக் காளிதாசன் பிரிந்தவன்றே அவன் பின்னே செல்லப்பெற்ற கருத்தினனாய்த் தாரா நகரத்தில் அரசு புரிந்திருந்த போஜமகாராஜன், காளிதாசனுடைய பிரிவைச் சகிக்க முடியாதவனாகி, தன் பிரதானி யொருவனை அல்லாள தேசத்துக்குப் போக்கிக் காளிதாசனை அழைத்து வருமாறு ஆஞ்ஞாபித்தான். அவ்வாறே அப்பிரதானி காளிதாசனிடத்திற்குச் சென்று,கருத்தை வெளியிட, காளிதாசன் தான் கொண்டிருந்த கோபந் தணிந்து, போஜனிடச் செல்ல ஒருப்பட்டானாகி, அல்லாள நாட்டு வேந்தனிடஞ்சென்று, பிரியா விடை பெற்றுக்கொண்டு போஜனுடையநகரஞ் சார்ந்து, உத்தியான வனத்திற் போயிருந்தான். அதனை அறிந்த போஜராஜன், அங்கேபோய்க் காளிதாசனை வணங்கி உபசரித்தான். அவ்வளவில் இருவரும் முன்போல நேசராகி, அந்தப்புரஞ் சென்றார்கள். அங்கே காளிதாசன் விருந்தருந்தி ஆசி கூறி, விடைபெற்றுத் தன் பிரியை வீட்டுக்கேகிச் சுகித்து, முன்போலக் காலக்கழிவு செய்துவருகையில், ஒருநாள், அரசன் பரத்தை, கவரி வீசக் காளிதாசனைப் பக்கதிருத்தி, மஞ்சத்தின்மீது படுத்திருப்பானாயினன். அப்போது காளிதாசன் அவ்வேசியைப் பார்த்து வருணிக்கத் தொடங்கி, ‘கூந்தலைப் பார்த்து ஸ்தனங்கள் அஞ்சுகின்றன1.. ஸ்தனபாரத்தைக் கண்டு கூந்தல் அஞ்சுகின்றது2. கசமும் குசமுமாகிய அவ்விரண்டையுங் கண்டு அல்குல் அஞ்சுகின்றது3. மதிமுகத்தாளே! இவற்றையெல்லாஞ் சந்திசெய்து பரித்து நிற்கும் உனது வல்லமை வியக்கற்பாலதே!’ என்னுங் கருத்துள்ள, என்னுமிச் சுலோகத்தைச் சொல்லக் கேட்ட அரசன், ‘நானும் சொல்லுகிறேன், கேட்பீராக’ என்று கூறி, ‘முகத்தைக் கண்டு பாதங்கள் பீதியடைகின்றன4. வார்த்தையினால் அதரமும் தந்தபந்திகளும் அச்சமெய்துகின்றன5. கசமும் குசமும் நயனமும் இடையைக் கண்டு பயமடைகின்றன6,’ என்னுங் கருத்துள்ள,