பிறகு கம்பர், 'நான் போகவேண்டும்! எனக்குச் செலவு கொடு' என்றார். வேளாளன், 'ஐயா, உம்முடைய அதிர்ஷ்டத்தால்தானே எனக்குத் தனம் அகப்பட்டது? ஆகையால் நீரெங்கும் போகாமல் இவ்விடத்திலேயே இருக்கலாம்.' என்ன கம்பர் அதை மறுக்க, அவன் 'இந்தத் திரவியத்திலாவது பாதியைக் கொண்டு போகலாம்' என்ன இவர், 'எனக்குத் திரவியமும் வேண்டுவதில்லை; நந்நான்கு முழத்தில் இரண்டு வெள்ளைமுண்டு மாத்திரம் வேண்டும்,' என்று கொடுக்கச் சொல்லி வாங்கி, அரையிலொன்றும் தலையிலொன்றுமாகக் கட்டிக்கொண்டு அங்கிருந்து புறப்பட்டுச் சேர தேசத்திற்குப் போய், ஒரு சீமானை அடுத்து, 'ஐயா நான் கம்பரிடத்தில் அடைப்பக்காரனாயிருந்தவன்; அவருக்கும் சோழராஜனுக்கும் மனஸ்தாபம் உண்டானமையால், அவர் ஊரைவிட்டு எவ்விடத்திற்கோ போய்விட்டார்; அதனால் நான் பரதேசம் போய்ப் பிழைக்கலாமென்று இப்படி வந்து விட்டேன். நீங்கள் தயைசெய்து எங்கேயாவது எளியவனாகிய எனக்குக் கை காட்டினால் உங்கள் பெயரைச் சொல்லி ஜீவிப்பேன்,' என்ன, அந்தப் பிரபு, ' கம்பரிடத்திருந்தவன்' என்றதைப் பற்றி அபிமானித்து, அவரைச் சேரமகா ராஜனிடத்தில் அழைத்துப் போய், அடைப்பைத் தொழிலில் வைத்தார். அன்று முதற் கம்பர் சேரனிடத்தில் அத்தொழில் செய்துவருகையில், சேரன் ஒருநாள் தனக்கு அவகாசமான வேளையில் தன் சமஸ்தான வித்துவான்களைக் கம்பராமாயணப் பிரசங்கஞ் செய்யச் சொன்னான். அவர்கள் பாலகாண்டத்தில் வேள்விப் படலத்தில், என்ற பாடலைச் சொல்லி, அதற்குக் கௌசிகமுனிவன் தேவர்கள் பொருட்டு ஐந்துநாள் அல்லது ஆறுநாள் வரையில் எண்ணுதற்கும் செய்தற்கும் அருமையாகத் தொடங்கிய யாகத்தை, உலகத்தைப் பரிபாலனம் பண்ணுகின்ற தசரத மகாராஜனுடைய புத்திரர்களாகிய இராமனும் இலக்குவனும் கண்ணைப் பாதுகாக்கின்ற இமைகளைப் போலச் சம்ரக்ஷணை செய்தார்கள்,' எனவும், மிதிலைக் காட்சிப் படலத்தில், என்ற பாடலுக்கு, 'உமாதேவியை ஒத்த கலைமகள் முதலிய தெய்வப்பெண்கள் சிரமேற் கரம் வைத்து அஞ்சலி செய்யாநின்ற பரமசாந்தத்தையுடைய நிலமகளாகிய சீதாபிராட்டியினது, திருமேனி அழகைக்கண்ட தேவர் மானிடர் யாவரும், தாம் தாம் கண்ட காட்சிச் சிறப்பிற்கு எல்லை காணாதவரானமையால், அவர்களிற் பூமியிலுள்ள மானிடர், 'நமது கண் அடிக்கடி இமைப்பதனால், எம்பிராட்டி திருவழகை எப்படிக் கண்டு களிப்பது? நாம் தேவர்களைப் போல இமையா நாட்டம் பெற்றோமில்லையே!' என்றார்கள். அந்தரத்திலுள்ள தேவர்கள் எல்லாம், 'அத்திருவழகு இரு கண்ணாற் காண அமையாது!' என்றார்கள், எனவும் மற்றும் சில பாடல்களுக்குத் தங்களுக்குத் தோன்றின பிரகாரமும் பொருள் கூறிப் பிரசங்கித்தார்கள். அப்பொழுது அரசன், 'இப்பிரசங்கத்தை இந்தச் சபையிலுள்ளவர்கள் கருத்துடன் கேட்கிறார்களா!' என்று அவரவர் முகத்தைக் குறிப்பாய்ப் பார்க்குமிடத்திற் கொஞ்சம் ஏறக்குறைய யாவரும் கருத்தோடே கேட்கிறதாகத் தெரிய வந்தது. பின்பு, தன் பக்கத்திலிருக்கிற அடைப்பைக் காரன் முகத்தைப் பார்க்க, அவன் வியக்க வேண்டிய சமயத்தில் துக்கிக்கிறதும், துக்கிக்க வேண்டிய தருணத்திற் சந்தோஷிக்கிறதுங்கண்டு, அரசன் அவனை, 'என்ன?' என்று கேட்க, அடைப்பைக்காரன், 'மகா ராஜாவே, இந்தப் பிரசங்கம் கிரந்த கர்த்தாவாகிய கம்பர் கருத்துக்கு இசைந்திருக்கவில்லை, என்ன சேரன், 'கம்பர் கருத்து உனக்கெப்படித் தெரியும்?' என்ன, கம்பரிடத்தில் நான் அடைப்பக்காரனாயிருக்கையில் அருகில் நின்று அவர் பிரசங்கிக்கக் கேட்டிருக்கிறேன்,' என்ன, 'அப்படியானால் நீயும் பிரசிங்கிக்க மாட்டுவையோ? என்ன, 'கூடின மாத்திரம் பிரசிங்கிப்பேன்,' என்ன, அரசன், 'சற்றே பிரசங்கஞ் செய் பார்ப்போம்!' என்ன, அடைப்பைக்காரன் பிரசிங்கத்தொடங்கினான். 'எண்ணுதற்காக்கரிது' என்ற பாட்டின் முதல் மூன்றடிக்கும் இவர்கள் சொன்ன பொருள் கொஞ்சங் குறையச் சரிப்பட்டிருக்கின்றது. முதலடியில் எண்ணுதற்கு, ஆக்குதற்கு அரிய வேள்வி என்றதனோடு, 'சொல்லுதற்கும் அரியதென' வருவித்துத் திரிகரணச் செயல்களையும் சுட்டிச் சொல்லவேண்டும். 'கண்ணினைக் காக்கின்ற இமையிற் காத்தனர்' என்னும் நான்காமடியிற் பொருள் சிறக்கவில்லை. அதைச் சிறக்கச் சொல்லுங்கால், 'மேலிமை, கீழிமை' என்னும் இரண்டில், மேலிமை பெரியது; கீழிமை சிறியது; அன்றியும், மேலிமை அசைந்து கொண்டிருப்பது; கீழிமை அசையாது நிற்பது; மேலிமை போலப் பெரியவனாகிய இராமன் நிலைபெயர்ந்து கௌசிகமுனி ஆச்சிரமத்தின் நாற்றிசையிலும் இராக்கதர்கள் வந்து உபத்திரவஞ் செய்யாமலிருக்கும் பொருட்டுச் சக்கரம் சுற்றுவது போலத் திரிந்து காவல்செய்தான். கீழிமைபோல இளையவனாகிய இலக்குவன், உள்ளே ஒருவரும் பிரவேசியாதிருக்கும் பொருட்டு ஆச்சிரமத்தின் வாயிலில் அசையாது நின்றபடி காவல் செய்தான். இவ்விதமாகக் காவல் செய்யும் அவ்விருவரில் இராமன் ஆச்சிரமத்தின் புறத்திற் சுற்றிவரும் போதெல்லாம், மேலிமை கீழிமையை இமைத்திமைத்துத் தீண்டுவது போல,வாயிலிலிருக்கிற இலக்குவனைக் கையினால் அடிக்கடி தட்டித்தட்டி, 'லக்ஷ்மணா, ஜாக்கிரதை!' என்று எச்சரித்துக் கொண்டே வந்தான்' என்றும், 'உமையாள்' என்ற பாடலுக்கு, இவர்கள் உரைத்தபொருள் பெரும்பாலும் சரிதான்; ஆயினும், இதனுள் அனைத்தும் சுருங்கச் சொல்லலாக உபசரிக்கப்பட்டமையால், முதலில் 'உமையாளொக்கும் மங்கையர்' என்பதை உம்மைத்தொகையாகக் கொண்டு, உமையாளும் அவளை ஒத்த மங்கையரும் என உரைப்பினும் அமையும். இறுதியில் 'இருகண்ணால் அமையா தென்றார் அந்தர வானத்தவரெல்லாம்' என்றதற்குத் தேவர்களில் அனேகர் 'நமது விழி இமைக்கவில்லையே! இது நமக்கொரு விசேஷந்தான்! என்றாலும், மனிதர் விழிபோல இரண்டேயல்லாமல் அதிகமில்லாமையால் ஜானகி வடிவழகு நாம்காண்பதற்குச் சாத்தியப்பட்டது; பிரமன் முருகக்கடவுள் முதலானவர்கள் எண்கண், பன்னிருகண் உள்ளவர்களாகையால், அவர்களே காணுதற்குரியவர்கள்,' என்றும், அப்பிரமன் முதலியோர், 'மற்றவர்களைப் போலன்றி நமக்குக் கொஞ்சம் ஏற்றமாயிருந்தும், அவை சீதை திருவழகைக் காணப் போதுமானவை அல்ல, இந்திரன் ஆயிரங்கண் படைத்தவனாதலால் அவன்தான் காணத்தக்க பாக்கியமுடையவன்!' என்றும், அவ்விந்திரனோ, 'கள்ளிச்செடிக்கு 'மகாவிருக்ஷம் என்று பெயர் வந்திருப்பது போல, எனக்குப் பிரதிஷ்டைக்கு ஆயிரங் கண்ணனென்று பெயர் வந்திருக்கிறதே ஒழிய, வேறொன்றுமில்லை. அவைகளைக் கொண்டு பார்க்க முடியுமா? முடியாமையால், வைதேகி திருவுருவைக் காண்பதற்கு நான் அருகனல்லேன்; ஆதிசேஷன் ஆயிரந்தலை இரண்டாயிரங் கண்ணுடையவனாகையால், அந்த மகானுபாவனே காணத் தவஞ்செய்தவன்!' என்றும், அவ்வாதிசேஷனோ, 'கடலிற் கரைத்த பெருங்காயம் மணக்குமா? அதுபோல, அந்த மகோத்தமியின் திவ்விய சுந்தரத்தை எனது இரண்டாயிரம் கண்களைக் கொண்டு நான் காணக்கூடுமா? 'ஸஹஸிர சீர்ஷா புருஷ: ஸஹஸிராக்ஷஸ ஹஸிரபாத்' என்ற புருஷசூக்தத்தின்படி அனேக சிரசு அனேக நேத்திரமுள்ள பரந்தாமனே காணப் பாத்திரமானவன்! என்றும், ('ஸஹஸிரம்' இவ்விடத்தில் ஆயிரமன்று; அனேகம் என்பதாம்) சொன்னதாகப் பிள்ளைக்கும் பேதைக்கும் விளங்கும்படி பொருள் விரித்துரைப்பது சிறப்பு,' என்றும், அப்புலவர்கள் பிரசங்கித்த மற்றும் சில பாடல்களுக்கு அதனதன் விசேஷார்த்தங்கள் இன்னதின்னதென்றும் எடுத்துரைக்க வேண்டுமென்று சொல்லக்கேட்டு, அரசன், 'இந்தப் பிரசங்கம் நவரசாலங்காரத்துடனே அற்புதமாயிருக்கிறதே! இதற்கு ஒப்பாக ஆருடைய பிரசங்கத்தைச் சொல்லலாம்! இதைவிடச் சாக்ஷாத்து அந்தக் கம்பருடைய பிரசங்கம் எத்தன்மையாயிருக்குமோ!' என்று அதிசயப்பட்டு, அதிக சந்தோஷமாகி, அன்று முதல் அடைப்பக்காரன் உயிரும் தானுடலுமாக அந்நியோந்நியமாய்ச் சினேகித்து அவனைவிட்டுப் பிரியாமல், அவன்தன்னுடனேகூடச் சமபந்தியாயிருந்து போஜனம் பண்ணும்படி மற்ற வித்துவ ஜனங்களினும் அவனைப் பதின்மடங்கு அதிக மேன்மையாய் வைத்திருந்தான். ★★அதுகண்டு அவ்வித்துவஜனர்கள்.... அதுகண்டு அவ்வித்துவஜனர்கள் கம்பர் விஷயத்திற் பொறாமை கொண்டு நிர்நிமித்தமாகப் பகைத்தார்கள். 'கோழிக்காய்ச்சல், வேசைக் காய்ச்சல் போல வித்துவக்காய்ச்சலினால் மூண்ட பகை 'தென்றல் முற்றிப் பெருங்காற்றானது' போல, நாளுக்குநாள் அதிகரித்ததனால், அவர்கள், 'நாம் அடைப்பைக்காரன் இழிகுலத்தானென்று ஓர் அபவாதத்தை உண்டாக்கி, அவன்மேல் அரசனுக்கு விரோத மூளும்படி செய்யலாம்,' என்று எத்தனித்து, ராஜாவுக்கு க்ஷவரம்பண்ணும் அம்பட்டனை இரகசியமாக அழைத்து, 'நீ அடைப்பைக்காரனை உங்கள் இனத்தானென்று எவ்விதத்திலாவது அரசனுக்கு உறுதியாகத் தோன்றும்படி செய்வாயானால், உனக்கு இரண்டாயிரம் வராகன் கொடுக்கிறோம்; அதனால், உனக்கு வரும் தண்டனையையும் வரவொட்டாமல் தடுக்கிறோம்; மேலும், எவ்வளவு பணச்செலவு நேரிட்டாலும் தருகிறோம்,' என்று அவனுக்கு நம்பிக்கை உண்டாகச் சொல்லிச் சம்மதிக்கும்படி உடன்படிக்கை எழுதிப் பணமுங்கையிற் கொடுத்தார்கள். கைம்மேல் ரொக்கத்தைக் கண்ட மாத்திரத்திற் 