அங்கம்03/களம்04 மனோன்மணீயம்- ஆசிரியமுகவுரை, கதைச்சுருக்கம். மனோன்மணீயம்- நாடகம் மனோன்மணீயம்/அங்கம் 03/களம் 02 மூன்றாம் அங்கம்- இரண்டாங் களம்: கதைச்சுருக்கம் திருநெல்வேலிக் கோட்டைக்கு அப்பால், ஊரின் புறமாகக் காலைவேளையில், நடராசன், தனியே செல்கிறான். அரண்மனையிலிருந்து, சுந்தரமுனிவருடைய ஆசிரமத்துக்குச் சுரங்கம் அமைக்கும் வேலையை முடித்து விட்டான். இன்னும் சிறுபகுதிவேலை, ஆசிரமத்தில் செய்யவேண்டியிருக்கிறது. நடராசன், தனக்குத்தானே பேசிக்கொள்கிறான்: “வேலை இன்று இரவு முடிந்துவிடும். வாணியின் முகக்காட்சி, என் மனத்தில் இருந்து, இந்த வேலையைச் செய்து முடிக்க, என்னை ஊக்கப் படுத்துகிறது. அதனால் அல்லவா, இந்த வேலை, இவ்வளவு விரைவாக, இப்போது முடிந்தது! யாரையும் இயக்குவதற்கு, இன்பமுள்ள இலட்சியம் வேண்டும். எல்லோருக்கும் ஒவ்வொரு குறிக்கோள் வேண்டும். உலகத்திலே குறிக்கோள் இல்லாதவை எவை? இதோ முளைத்துள்ள இச்சிறு புல்லுக்கும், குறிக்கோள் உண்டு. இது, தன் சிறுபூவை உயரத்தூக்கி அலரச்செய்து, அதில் உள்ள தேன்துளியை வந்து உண்ணுமாறு தேனீக்களை அழைத்து, அவற்றின் மூலமாக, மகரந்தப்பொடிகளைக் கருப்பையில் சேர்ப்பித்துக் காய் காய்க்கிறது. காய்த்த காய்கள் ஒரே இடத்தில் விழுந்து முளைத்தால், அவை, நன்றாகத் தழைத்து வளரா. ஆகையால், அக்காய்களைத் தூரத்தில், வெவ்வேறிடங்களுக்கு அனுப்புவதற்காக, அவற்றின்மேல் சுணைகளையும், முட்களையும் உண்டாக்கி, அருகில் வருகிற ஆடுமாடு பறவை மனிதர் முதலியவர்களின் மேல் ஒட்டிக்கொள்ளச் செய்து, அவற்றின் மூலமாக, வெவ்வேறு இடங்களுக்கு அனுப்பி, வளரச்செய்கிறது. இதன் இயற்கை இயல்பையும், குறிக்கோளையும் காண்போர், எதையும் அற்பம் என்று கருதாமல், அவற்றில் உள்ள அன்பையும் அழகையும், குறிக்கோளுக்கேற்ற முயற்சியையும் கண்டு, அவற்றுடன் அன்பினால் கலந்து இன்பம் அடைகிறார்கள்.  “இதோ ஓடுகிற வாய்க்காலில்தான், எத்தனை விசித்திரம் உண்டு! கடலை மலையாகவும், மலையைக் கடலாகவும் மாற்றுதற்கல்லவா, இவ்வாய்க்கால் ஓடுகிறது! பரற்கற்களை உருட்டி உராய்ந்து மணலாக்கி, வெள்ளத்தில் சேரும் புல், மண், கல் முதலியவைகளையும் அடித்துக்கொண்டு ஓடுகிற ஆறானது, கடல் என்னும் மடுவை அமைக்கிற காலம் என்னும் தச்சனுக்கு உதவியாக அவற்றைக்கொடுத்து, ‘ஐயா, சூரியனின் ஆணையினால், நீராகிய நான் ஆவியாகி மேகமாகச் சென்று, மலைகள்-குன்றுகளின்மேல் மழையாகப்பெய்து அருவியாக ஓடி, ஊற்றாகப்பாய்ந்து, ஆறாக ஓடி, மடுவாய்க்கிடந்து, மதகில் குதித்து, வாய்க்காலில் ஓடிப் பலவாறு பாடுபட்டுச் சேர்த்துக் கொண்டுவந்த கல்லும் மண்ணும் சிறிதேயாயினும், அவற்றையும் ஏற்றுக்கொள்க. இன்னும்போய்க் கொண்டு வருவேன்’ என்று கூறி, மீண்டும் மேகமாகி மழையாகப்பெய்து, இரவும் பகலும் ஓயாமல் உழைக்கும் உழைப்பாளிகள் யார் உளர்?” இவ்வாறு கூறிக்கொண்டே, நடராசன் வாய்க்காலின் நீரைக் கையினால் தடுக்கிறான். அது, வழிந்து ஓடுகிறது. “ஐயோ! உனக்கு நோகிறதோ! அழாதே, போ” என்று சொல்லி,விடுகிறான். “தண்ணீரே, உன்னைப்போல், உலகத்தில் உழைப்பவர் யாவர்? நீங்காத அன்பும் ஊக்கமும் உறுதியும், உன்னைப்போலவே எல்லோருக்கும் இருந்தால், எவ்வளவு நன்மை கிடைக்கும்!” என்று கூறுகிறான்.  பிறகு மண்ணில் காணப்பட்ட நாங்கூழ்ப் புழுவை (நாகப்பூச்சியை) கண்டு, அதற்கும் குறிக்கோள் உண்டு என்பதைக் கூறுகிறான். “நாங்கூழ்ப் புழுவே, உன்னுடைய உழைப்பு ஓயாத உழைப்பு. எல்லா உழைப்பினும, உழவர் உழைப்பே மேலானது. உழவருக்குப் பேருதவி செய்கிறவன், நீ. மண்ணைப் பக்குவப்படுத்துவதற்காகவே, நீ பிறந்தாய். மண்ணைத்தின்று, அதை மெழுகுபோலாக்கிப் பதப்படுத்தி, உருட்டி உருட்டி உமிழ்கிறாய். புகழை விரும்பாமல் உழைப்பவரைப் போல, நீ, மண்ணில் மறைந்து வாழ்கிறாய். நீ, மண்ணைப் பக்குவப்படுத்தாவிட்டால், இந்தப் பயிர்கள் எப்படி விளையும்? நீசெய்யும் இந்தப் பேருதவியை எண்ணாமல், எறும்பு முதலிய பூச்சிகள், உன்னைக் கடித்துக் குறும்பு செய்கின்றன. உனக்கு உள்ள பொறுமையும் உழைப்பும், வேறு யாருக்கு உண்டு?” என்று கூறுகிறான். அது மண்ணுள் மறைவதைக் கண்டு, “நீ, புகழை விரும்பவில்லை. நல்லது போ. உன்வேலையைச் செய். இப்படி, இன்பத்தையும், அன்பையும் காணாமலும், இவைகளைப் போற்றாமலும் இருக்கிற மனிதரின் வாழ்நாள் என்னே! உடம்பையும் மனத்தையும் பெற்றுள்ள மனிதர்கள், சூரியனின் கதிர்களை இழுத்து ஒருமுகப்படுத்தித் தீயை உண்டாக்குகின்ற சிற்றாடியை (லென்சு என்னும் கண்ணாடியைப் போல) அறிவை ஒருமுகப்படுத்திக் காணாத மக்கள், கள்ளர்... அவனை (பலதேவனை) நினைக்காதே; சீனத்தீ எழும்புகிறது! கருமி; அற்பன்! விடுவிடு!” என்று இவ்வாறு அவன், தனக்குள் சிந்தித்துக் கொண்டிருக்கும்போது, தூசிப்படலம் புகைபோல வானத்தில் காணப்பட்டதைக் கண்டான்.