சில இடங்களில் 'ஏறா மடைக்கு நீர் பாய்ச்சுகிறது' என்கிற பழமொழிக் கிசையப் பள்ளமடையிலிருந்து மேட்டு நிலத்திற்குப் பாய்ச்ச வேண்டி ஏரி நீரையே அல்லாமற் குளத்துநீர், கிணற்றுநீரையும் கவலை போட்டும், ஏற்றம் போட்டும், மார்பில் இரத்தம் விழ இடுப்பொடியக் கைசலிக்க இறைத்து வருத்தப்படுகிறார்கள். இது வரவு கொஞ்சமும், வதிப்பதிகமாயிருக்கிறது. அன்றியும் குடிகளுக்குள் அவரவர் தங்கள் தங்கள் கழனிகளுக்கு ஏரித்தண்ணீரை மடை வழியே மாற்றிக்கொண்டு போய்ப் பாய்ச்சுதற்காக, இராத்திரியில் நஞ்சோடு நஞ்சு கலக்கின்ற நடுச்சாமத்தில், விஷஜந்துவாகிய பாம்பு கடித்தாலும், துஷ்ட மிருகமாகிய புலியடித்தாலும் ஏனென்று கேட்பாரில்லாமல், தனியே போய், நித்திரையுமிழந்து வருத்தப்படுகிறதுமல்லாமல் அந்த விஷயத்தில் ஒருவரோடொருவர் மாளாத பகை கொண்டு பிராணச்சேதமாகிறதையும் பாராமற் பெருஞ்சண்டையிட்டு, மண்டையை உடைத்துக்கொண்டு மாண்டு போகிறதுமுண்டு. இது 'காணி லாபம் கோடி நஷ்ட'மாய் இருக்கிறதே! சிலவூர்களிற் காணி பூமியில்லாத சுகவாசிகள் 'ஊர்க்காணி யாட்சிகாரராகிய மிராசுதாருடைய நிலத்திற் பயிரிட்டுச் சர்க்கார் தீர்வையும் கிராம மேரையும் கொடுக்கிறதுண்டு. அப்படியானால் இவர்களுக்கென்ன கிடைக்கும்? இது 'பெருமைக்குப் பன்றி வளர்க்கிற'தாக அல்லவோ முடியும்? அநேக கிராமங்களிற் பட்டி முதலானவைகளாலும் திருடர்களாலும் மாத்திரமல்லாமல் 'பத்துப் பெயர் மருத்துவச்சிகள் கூடிக்கொண்டு குழந்தையின் கையை ஒடித்தார்கள்' என்பதாக, நிலத்தைத் தரவாரி செய்கிறவர்களாலும், நிலத்தரம் ஏற்படுத்துவர்களாலும், அடங்கல் பார்க்கிறவர்களாலும், 'அஜிமாஷு' செய்கிறவரகளாலும், 'தொகம்' போடுகிறவர்களாலும் சில காலங்களில் அதிக நஷ்டம் வருகிறதுண்டு. முன் ஒரு காலத்தில் மதிப்பாளி ஒருவன் ஒரு கிராமத்தில் வந்து மதிப்புச் செய்யும்பொழுது, கிராமத்தான்மேல் விரோதத்தால் 'இந்த நிலம் ஆனைகட்டுந்தாள்; வானமுட்டும் போர்' என்று மதித்த சமயத்தில், 'மாற்றைக் குறைத்தான் தட்டான்; வாயிலே ஏய்த்தான் செட்டி,' என்பதுபோல, அவனைக் கிராமத்தான் ஏய்க்க நினைத்து, மதிப்பாளிக்குத் தந்திரமாகத் தன் மோதிரக்கையைக் காட்டிச் சைகை பண்ணக்கண்டு, அவன், 'நமக்கு மோதிரம் கிடைக்கும்,' என்னும் பேராசை கொண்டு, முன்பு ஏற்றினதை, 'ஆறுகொண்டது பாதி; தூறுகொண்டது பாதி' என்று பின்பு இறக்கினதாகவும் சொல்லுகின்றார்களே! இது பெரு மோசமல்லவோ? 'மோசம் நாசம், கம்பளி வேஷம்,' என்று உலக வதந்தியும் இருக்கின்றதே! துரைத்தனத்தைச்சார்ந்த உத்தியோகஸ்தர் முதலானவர்கள் இப்படிப் பயிர் செய்பவர்களையேயன்றி, மற்றவர்களையும் மாச்சரியத்தினால் வஞ்சிக்கிறது அவர்களுக்குச் சுவாப குணமாயிருக்கிறது. அவர்கள், தாம் கெட்டாலும் பிறர்க்குக் கேடு நினைக்கலாகாது' என்பதை அறியார்களோ? ('தான் கெடினும் தக்கார்கே டெண்ணற்க'- நாலடியார்). கர்னாடகத் துரைத்தனத்தில் ஓராற்றினிடத்தில் ஆயிரம் பொதி மாட்டு வர்த்தகர் வந்திறங்கியிருக்கையில், இரவிலே ஆற்றில் வெள்ளம் வந்து, அங்கு இறங்கியிருந்த பொதிகளையும் மாடுகளையும் வர்த்தகர்களையும் அடித்துக் கொண்டு போக, விடிந்தபொழுது அவர்களுள் தப்பிப் பிழைத்தவர்கள் விசனப்படுவதை ஆற்றுக்கு அடுத்த கிராமத்தில் இருந்த கணக்கன் கண்டு, தனக்குப் பகையாளியாகிய குயவன் குடியைக் கெடுப்பதற்கு அதுதான் சமயமென்றுநினைத்து, வர்த்தகர்களை அந்தக் கிராமதாரிடத்தில் போய் முறையிட்டுக் கொள்ளச் சொல்லி, கிராமத்தார், 'இதற்கு நாங்கள் என்ன செய்கிறது?' என்றால்,  'இந்த நஷ்டம் குயவன் கொடுக்க வேண்டியது. ஊர்க்கணக்கனைக் கேட்டால் தெரியவரும்,' என்று வர்த்தகர் சொல்லும்படி செய்வித்துக் கிராமத்தார் தன்னைக் கேட்கையில், அப்படித்தான் வழக்கம்; கணக்கைப் பார்க்க வேண்டும்,'என்று சொல்லி, வீட்டில் இருந்து பின் வருகிறபடி ஓர் ஏட்டில் எழுதி, அது பழமையாகத் தோற்ற, நெல்லுப் பானையில் வைத்து வேவித்து அதை வெகுநாளைக் கணக்குக் கட்டின் நடுவிலே கோத்துக் கட்டிக் கட்டோடே எடுத்துவந்து, கிராமத்தாருக்கு முன் அவிழ்த்து, அதற்குள் தேடி எடுப்பதுபோல அந்த ஏட்டை எடுத்து, 'காட்டெருமுட்டை பொறுக்கி மட்கலஞ் சுட்ட புகைபோய், மேற்கே மேகங்கிளம்பி, மின்னிக்குமுறி மழை பொழிய ஆற்றில் வெள்ளம் அடித்துப் போன பல சரக்கை ஊரார் இழுப்பது வழக்கு; குயவனிறுப்பது கணக்கு,' என்று வாசித்துக் காட்டச் 'சரிதான்' என்று கிராமத்தார் ஒப்புக்கொண்டு, அந்த நஷ்டத்தை ஊர்க்குயவனைக் கொடுக்கச் சொல்லித் தீர்த்தார்கள். குயவன், ஐயையோ! தெய்வமே! இதுவும் தலைவிதியா!' என்று உப்பச்சட்டி வறவோடும் விற்று வர்த்தகருக்குத் தொலைத்தான். இதுவே மேற்சொல்லப்பட்டதற்குத் தகுதியான சாதிருசயம்- 'பூனைக்குக் கொண்டாட்டம்; எலிக்குத் திண்டாட்டம்,' என்பது போலத் தமக்குச் சௌக்கியமும் பிறருக்கு அசௌக்கியமுமாம் என்பதை யோசியாமல், சுஜாதி அபிமானமுமில்லாமல், தாம் தாம் ஜீவனஞ்செய்யும் நிமித்தத்தையே பெரியதாக நினைத்து, கிரமமான இந்த இங்கிலீஷ் துரைத்தனத்திலும் நெறி தவறி, 'குலத்துக்கீனங் கோடரிக்காம்பு,' என்கிறபடி, இந்துக்களே கெடுக்கத் தலைப்படுகிறார்களே! இதைக்குறித்து ராஜாங்கத்தார் செவ்வையாய் ஆராய்ந்தறிந்து, இத்தவறு வராமல் நடத்தவேண்டும் அல்லவோ? அவ்வாறு நடத்தாமல் 'நமக்கென்ன!' என்று கண்சாடையாயிருந்தால், அந்தத் தோஷம் 'ராஜா ராஷ்ட்ர கிருதம் பாபம்' என்றவாறாக,மேற்படி ராஜாங்கத்தாரைத்தானே சாரும்; அவ்விதத் தோஷத்திற்குத் துரைத்தனத்தார் இடங்கொடாமல், குடித்தனத்திற்கு க்ஷேமமுண்டாகும்படி செய்வார்களானால், தங்கள் துரைத்தனம் மேன்மேலும்  அபிவிருத்தியாகும் என்பதற்குச் சந்தேகமில்லை.