 கம்பர்அப்படியே ஒட்டக்கூத்தரையும் குலோத்துங்க சோழனையும் அவ்விடத்திற்கு அழைத்துப் போகையில், ஒரு வீட்டில் வேதமே தயிர்த்தாழியும், வேதாந்தமே தயிரும், சாஸ்திரமே தயிர்கடை மத்தும் கயிறும், இதிகாச புராணங்களே சிறுபிள்ளைகளுமாய் உருவெடுத்துவர, தான் இடைப் பெண்ணாக வடிவுகொண்டு அந்நேரத்தில் தயிர்கடைந்து கொண்டிருந்த வாணியானவள், அவர்கள் சமீபத்தில் வருகையில், அவர்களுக்குக் கேட்கும்படி தன் கிட்டவிருந்த சிறுவர்களை, ‘பிள்ளைகளே! உங்கள்மேல் மோர்த்துமி தெறிக்கப்போகிறது! எட்டவிருங்கள்,’ என்று சொல்ல, கம்பர் ஒட்டக்கூத்தரைக் ‘கேட்டீரா?’ என்ன, அவர் சரிதான்,’ என்று ஒப்புக்கொண்டு, பிறகு, ‘இந்த வீடு குடியில்லாத வீடென்று எனக்கு நன்றாய்த் தெரியுமே! இப்பொழுது ஆரிங்கே வந்திருக்கிறவர்கள்’ அறிவோம்!’ என்று மடியிற் செருகியிருந்த சமுதாட்டை உருவிக்கொண்டு ஓடிப்பார்க்கையில், அங்கே ஒரு ஸ்திரீயும், சில சிறு பிள்ளைகளும் தயிர்த்தாழி முதலியவைகளும் பிரத்தியக்ஷமாகத் தமது கண்ணுக்குத் தோன்றினவுடனே மறைந்து போனமையால், ‘இது சாரதையின் திருவிளையாட்டு!’ என்று கருதி, ஆச்சரியப்பட்டுத் திரும்பினார். அப்புறம் கிட்டத்தட்ட அப்புறம் கிட்டத்தட்ட ஆறு மாதத்துக்குட் கடல் காண் படலத்தினின்று மற்றதையும் ஒட்டக்கூத்தர் பாடி முடித்தார். முடித்ததும் அவர் மனத்தில் ‘கம்பருக்குச் சரஸ்வதி கடாக்ஷம் விசேஷமாயிருக்கிறது; அதனால், அவர் கவிக்கு முன்னே நமது கவி மகிமைப்படவில்லை,’ என்று வெறுப்புண்டாகி, ஒருநாள் தாம் பாடிய இராமாயண புஸ்தகத்தைச் சஞ்சிகையாக உருவிக் கிழித்தெறிந்து கொண்டிருக்கையில், ஏதோ ஒரு நிமித்தத்தாற் கம்பர் அவ்விடத்திற்குப் போய்ப் பார்த்துக் ‘கிழித்தெறியப்படுகின்றதே! இஃதென்னை? என அவர், ‘நான் பாடின ராமாயணம்,’ என்ன, ‘இதை ஏன் கிழித்தெறிகிறீர்?’ என, அவர், ‘வரகவியே கவி மற்றைக் கவி என்ன கவி?’ என்று சொல்லி மற்றதையும் கிழிக்க எத்தனிக்கையில், இவர் அவர் கையிலெடுத்த ஏடுகளைச் சீக்கிரமாய்ப் பறித்துப் பார்த்து, உத்தர காண்டம்  என்று தெரிந்துகொண்டு, கிழிக்கவொட்டாமல் தடுத்து, ‘இராக்கதர்களுடைய பிறப்பு வளர்ப்பு முதலானவைகளேயொழிய வேறொன்றும் உத்தரகாண்டத்திற் சொல்லப்படாமையால், அதை நாம் பாட வேண்டுவதில்லை,’ என்றும், ‘அதற்குப் பிரதியாக இவர் பாடினதையே வைத்துக் கொள்ளலாம்’ என்றும், ‘வைத்துக் கொண்டால், இவர் வாக்கும் நமது வாக்குக்கும் உள்ள தாரதம்மியம் உலகத்தாருக்குத் தெரியவரலாம், என்று யோசித்து, ஒட்டக்கூத்தரை நோக்கி, ‘ஐயா! அருமைப்பட்டுப் பாடினதை ஏன் வீணாகக் கிழித்தெறிய வேண்டும்? நான் ஆறு காண்ட மாத்திரம் பாடி, அதன் பின்னே நீர் பாடிய ஏழாவது காண்டமாகிய இந்த இரண்டாயிரம் பாடலையுஞ் சேர்த்துக் கொள்ளுகின்றேன்,’ என்றார். அவர், ‘அப்படியே செய்யும்,’ என்றார். உலகத்தில் யாரானும் படித்தாலும் பிறர் கேட்கப் பிரசங்கித்தாலும், விக்கினமின்றி நிறைவேறுவதற்கும், தத்தம் மனோரதம் கைகூடுவதற்கும், பாரதத்தை விராடபர்வதத்திலிருந்தும், இராமாயணத்தைச் சுந்தரகாண்டத்திலிருந்தும் ஆரம்பிக்கிறது சம்பிராதமாகையால் அவ்வாறே சுந்தர காண்டத்திலிருந்து நல்ல நாட்கொண்டு பாடத்தொடங்கி, அன்றுமுதல் சூரியாஸ்தமன காலத்தில் சந்திய வந்தனக்கடன் கழித்துவிட்டு, சமஸ்கிருத வித்துவான்களாகிய பிராமணோத்தமர்களைக்கூட வைத்துக்கொண்டு, இராமுழுதும் வான்மீகம், வாசிஷ்டம், போதாயனம் முதலிய இராமாயணங்களையும், மற்றப் புராணாதிகளையும் விசதமாகக் கிரமத்துடனே ஆராய்ந்தறிந்துகொண்டு சிறிது நேரம் நித்திரை செய்து, உதயத்திலெழுந்து, நித்திய கர்மானுஷ்டானம் முடித்துக்கொண்டு, தம்மிடத்திலுள்ள கற்றுச்சொல்லிகளிற் சிற்சிலர் ஏடுமெழுத்தாணியுமெடுத்து எழுதும்படி ஆளுக்கு ஐம்பது அறுபது எழுபது எண்பதாக அஸ்தமன பரியந்தம் நாளொன்றுக்கு எழுநூறு செய்யுள் விழுக்காடு ஒரு பக்ஷத்திற்குள் சரஸ்வதியின் அனுக்கிரக விசேஷத்தால் ஸ்ரீராமர் மகுடாபிஷேகம் வரையிற் பதினாயிரம் பாட்டில் ஆறு காண்டமும் பூரணமாகப் பாடினார். நாளொன்றுக்கு எழுநூறு கவி வீதம் பாடினாரென்பதைக் குறித்துச் சொல்லிய பாடல், - என்பதாம். இவ்விதமாகக் கம்பர் தாம்பாடின ஆறு காண்டங்களுடனே ஒட்டக்கூத்தர் பாடிய உத்தரகாண்டமும் சேர்த்துப் பன்னீராயிரங் கவிகளையும் எழுதுவித்துச் சோழன் முதலானவர்களுக்கு இராமாயணம் பாடிமுடித்த செய்தியை அறிவித்து, இது விஷ்ணுபரமாகையால் இதை அவ்விஷ்ணுவின் திவ்யதேசங்கள் எல்லாவற்றினும் முக்கியமாகிய திருவரங்கம் பெரிய கோயிலில் அரங்கேற்றம் செய்யவேண்டும்,’ என்று அவர்களனுமதிபெற்று ஸ்ரீகோசத்தை (புஸ்தகத்தை) எடுப்பித்துக்கொண்டு ஸ்ரீரங்கத்திற்குப் போய், அக்காலத்தில் அந்த ஸ்தலத்திலிருந்த ஸ்ரீவைஷ்ணவர்களுக்குச் செய்தி  தெரிவிக்க, அவர்கள் மேற்படி காவியத்தில் நரஸ்துதி பண்ணப்பட்டிருக்கிறதென்பதனாலும், மற்றுஞ்சில அபிப்பிராயத்தினாலும் அசூயை கொண்டு, அக்கருத்தை வெளிப்படுத்தாமல், ‘சம்ஸ்கிருத பாஷையாயிருந்தால் ஒன்றும் யோசனை பண்ண வேண்டுவதில்லை; இது தமிழாதலால் எப்படி இருக்குமோவென்று எங்களுக்கு அனுமானமாயிருக்கிறது; நீரோ, பிரபலவித்துவான்! உமது பாண்டியத்தைக் குறித்தும், யோக்கியதையைக் குறித்தும் சொல்கிறதற்கு நாங்கள் அருகர்களல்லேம்; தமிழிலே மகா வித்துவான்களாக இருக்கிறவர்கள் தில்லை மூவாயிரவர் என்னும் தீட்சிதர்ளும், மற்றும்  சிற்சில பெயர்களுமாதலால், அவர்கள் குற்றஞ் சொல்லாதபடி கொஞ்சம் பிரயாசைப்பட்டாவது அங்கே போய் அவர்களுக்குக் காட்டி, அவர்களுடைய கையொப்பம் வாங்கி வந்தால், உமது காவியத்திற்கும் உமக்கும் அதிக கௌரவமாயிருக்கும் என்றார்கள். அவர்கள் சொற்படியே கம்பர் சிதம்பரத்திற்குப் போய்த் தில்லை மூவாயிரவர்களிற் சிலரைக்கண்டு இந்தச் செய்தியை அறிவிக்க, அவர்கள், ‘நாங்கள் மூவாயிரம் பெயரும் கூடினாலல்லாமல் ஏகதேசத்தில் இதற்கு உத்தரம் சொல்லுகிறதெப்படி? நீர் இன்னாரிடத்திற் போம்’ என்று சிலரைக் குறித்து, அவர்களிடத்தில் அனுப்ப, அங்கே போனபொழுது அவர்களும், ‘மூவாயிரம் பெயர்களும் ஒன்றாகச் சேர்ந்து ஆகவேண்டிய காரியத்திற்கு நாங்களென்ன செய்யலாம்?’ என்று வேறுசிலரைக் குறித்து அவர்களிடத்திற்போம்’ என்று அனுப்பினார்கள். அவர்களும் மற்றுமுள்ள யாவரும் இந்தப்படியே பலரிடத்திலும் போகச்சொல்ல, கம்பரும் அங்கங்கே ‘பாவோடுங் காலாக’ நாள்தோறும் போய்ப்போய்க் காலோய்ந்து போனதேயல்லாமல், ஒரு பயனுமில்லை. எவர்களுடனே சொன்னாலும், ‘மூவாயிரம் பெயரும் ஏககாலத்திலே கூடினால்தான் உமது எண்ணம் முடியும்; இல்லாவிட்டால், ஒரு யுகஞ்சென்றாலும் நீரெடுத்த காரியம் சித்தியாகமாட்டாது,’ என்று சொல்லக்கேட்டு, ‘இஃதென்ன! ஊர்கூடிச் செக்குத்தள்ள வேண்டியதாயிருக்கிறதே!’ என்று வெகுநாளாக வியாசங்கப்பட்டு, ஒருநாள் இராத்திரி போஜனஞ்செய்து சயனித்துக் கொள்ளும் பொழுது, தில்லைத்திருச்சித்திரகூடத்தில் எழுந்தருளிய ஸ்ரீகோவிந்தராஜப் பெருமானைத் தியானித்து, ‘ஓ!ஜனார்தனா, பக்த பராதீனா, ஆபத்பாந்தவா, அநாதரட்சகா, எம்பெருமானே அடியேன் இலவு காத்த கிளிபோல எத்தனைக் காலமாகத் தில்லை மூவாயிரவருடைய தலைவாசல் காப்பேன்? ஆரையடுத்தாலும், ‘நமக்கென்ன!’ என்று உபேக்ஷையாயிருக்கிறார்களேயல்லாமல், ஒருவர்க்காவது இடைப்பற்றி எள்ளளவும் சிந்தையில்லையே! இந்தக் காவியம் லோகப்பிரசித்தமாகவேண்டுமென்று உனக்குத் திருவுளமில்லையோ? நீ சூத்திரதாரி; நான் சூத்திரப்பிரதமை; ஆதலால், நீ அசைத்தபடியல்லது நானாக இயங்க மாட்டுவனோ? உன் சங்கற்பம் அப்படியிருந்தால், எளியேன் என்ன செய்வேன்!’ என்று அதிக விசனத்துடனே கண்ணுறக்கங் கொண்டார். அப்பொழுது அவருடைய சொப்பனத்தில் அந்தத் தீனதயாளன் எழுந்தருளி, ‘ஏன் பிள்ளாய் துக்கிக்கிறாய்? நீ இராமாயணம் அரங்கேற்ற வேண்டித் தில்லை மூவாயிரவரை, சபைகூட்டுவிப்பதற்காக வெகு பிரயாசைப்பட்டாய்; இனி உனக்கொரு வருத்தமுமில்லை; இதுவரையில் நீ பசியேப்பக்காரனாயிருந்தாய்; அவர்கள், புளியேப்பக்காரர்களாயிருந்தார்கள்; ஆகையால், உனக்குண்டான ஆவசியகம் அவர்க்கில்லாமற் போயிற்று. நாளை உதயத்திலே அத்தில்லை மூவாயிரவரில் ஒருவருடைய பிள்ளை பாம்புதீண்டி இறந்து போகும்; அதைத் தகன சம்ஸ்காரம் செய்வதற்காக அவர்கள் மூவாயிரம் வீட்டுக்காரரும் அந்தப்பிள்ளை இறந்த வீட்டினிடத்தில் வந்து கூடுவார்கள்; அத்தருணத்திற்போய் நீ பாடின இராமாயணத்தில் நாகபாசப் படலத்தை எடுத்து இன்ன இன்ன பாடலை வாசித்தால், விஷதிருஷ்டமான பிள்ளை பிழைக்கும்; அதைக்கண்ட மாத்திரத்தில் அவர்கள் தடையின்றிக் கையொப்பம் கொடுப்பார்கள்’ என்று அருளிச் செய்தார். விடிந்தபொழுது பெருமாள் அருளிச்செயலின்படி கம்பர் எழுந்துபோய் மூவாயிரம் பெயருங் கூடியிருப்பதைக் கண்டு, ‘இராமாயணம் அரங்கேற்ற வேண்டும்,’ என்ன அவர்கள், ‘நாங்கள் குழந்தையைப் பறிகொடுத்துப் பரிதவிக்கிற சமயத்திற் ‘கிடக்கிறதெல்லாங் கிடக்கட்டும், கிழவனையெடுத்து மனையில் வையுங்கள்’ என்பதாக, உம்முடைய இராமாயணத்தை அரங்கேற்ற வேண்டுமென்கிறீர்! இதுதானா ஏற்றசமயம்?’ என்றார்கள். இவர், ‘நான் பன்னிரண்டு வருஷம் காத்ததற்காக இன்றைக்குத் தானே நீங்கள் மூவாயிரம் பெயரும் ஒருசேரக் கூடும்படி சம்பவித்தது? இது தப்பினால் இனி எந்தக் காலத்தில் இப்படிப்பட்ட சமயம் கிடைக்கும் என்று சொல்லி, ‘குழந்தை எவ்விதத்தால் இறந்தது?’ என்ன, அவர்கள், ‘பாம்பு கடித்து இறந்தது; விஷமிறங்குதற்குத் தலையிலே குடாரியிட்டும் மற்றும் எத்தனையோ மணிமந்திர ஔஷதங்களைச் செய்தும் அனுகூலப்படவில்லை,’ என்றார்கள். கம்பர், ‘அந்தப் பிள்ளையை நான் பார்க்கவேண்டும்,’ என்ன, அவர்கள் எடுத்துவந்து காண்பிக்க, இவர் கடிவாயைப் பார்த்துப் ‘பல் ஒன்று இரண்டு மூன்று வரைக்கும் பதிந்தாற் பயமில்லை; இது பாம்புக்குள்ள காளி, காளாத்திரி, யமன், யமதூதி ஆகிய நான்கு பற்களும் பதிந்துள்ளபடியால், அசாத்தியமென்றே சொல்வார்கள். பிரம்புகொண்டு அடிக்கடி உடம்பில் தழும்பு கண்டாற் சாத்தியமாகும். அப்படி ஏதாவது செய்துபார்த்தீர்களா?’ என்ன, அவர்கள், ‘அதுவுஞ் செய்தோம்; கொஞ்சமாவது தழும்பு காணவில்லை’ என்றார்கள். அப்பொழுது ஊர்க்குடுமி வந்து, ‘ஐயா, இந்தக் குழந்தை எண்ணெய் தேய்த்துக்கொண்டு தலைமுழுகிவருமளவிற் கடித்தபடியினாலே விஷம் அதிசீக்கிரமாகத் தலைக்கேறிப் பற்கள் கருகக் கண் பஞ்சடைந்து போயிற்று. இனி என்ன பிரயத்தனஞ் செய்தாலும் பலிக்கிறது பிரயாசமே’ என்றான். கம்பரும், ‘மெய்தான்; அப்பியங்கனம் பண்ணியிருந்தாலும், மதுவுண்டிருந்தாலும் சீக்கிரமாக விஷஞ் சிரசுக்கேறிவிடும். எப்படியிருந்தாலுமிருக்கட்டும்; இப்பொழுது பகவத் கடாக்ஷத்தால் இந்தப்பிள்ளை உயிர்பெற்று எழுந்திருக்குமானால், நமது அபீஷ்டப்படி நடக்கிறீர்களா?’ என்ன, அவர்கள், ‘ஐயா! நீர் செத்தவர்கள் பிழைப்பார்களென்று சொல்வது ஆச்சரியமாயிருக்கிறது! ஒருவேளை அந்தப்படி நடந்தால், உமது இஷ்டத்திற்கு ஏற்க ஆடங்கமின்றி நடந்துகொள்வோம்,’ என்றார்கள்.