அதுகேட்டுக் கண்ணப்ப முதலியார்‡, தமையனுக்குத் தம்பி உதவிசெய்வது அதிசயமா? சகஜந்தானே! அப்படியிருக்க, சுவாமி இளையபெருமாளைக் குறித்து அவ்வளவாக வியந்துரைத்தது என்னை?, என்று கேட்கக் கம்பர், -என்னும் இச்செய்யுளில், ‘வேறுபாடின்றிக் கலந்து சினேகித்தவரை முகத்துக்கெதிரே புகழ்ந்து பேசினால், அவர்க்கது தம்நண்பன் தம்மைத் தன்னினின்றும் வேறுபிரித்ததாகத் தோன்றுமாதலால், அவரைக் காணாதவிடத்தே மனமாரப் புகழவேண்டும்; ஆசாரியன் தனக்குத் தெய்வமதலால், சீஷன் முன்பின் என்னும் விவஸ்தையில்லாமல் எவ்விடத்திலும் தான் கொண்ட குருபக்தி வெளிப்படும்படி நெஞ்சுருக ஸ்துதி செய்யவேண்டும்; தன்னிடம் வசிக்கின்ற மனையாளிடத்திற் கணவன் சமயாசமயம் பாராமல் இஷ்டம் பாராட்டினால், அவள் தனக்கமைந்து நடவாள். ஆதலால், தருணமறிந்து சயன ஸ்தானத்தில் அவளைச் சந்தோஷிப்பிக்க வேண்டும்; புத்திரர்களிடத்தில் பிதா அவர்கள்அறியும்படி வெளிப்படையாக அன்பு செலுத்தினால், செருக்குற்று ஒழுக்கம் தவறுவாராதலால், அவர்களது கல்வி அறிவு முதலியவற்றைக் குறித்து அவன் தனக்குள்ளே தானே மகிழ்ச்சிகூர வேண்டும். போர்த்தொழில் புரியும் வீரனை அல்லது மற்ற தொழில் செய்யும் வேலைக்காரனை யஜமானன் எந்நேரமும் சிலாகித்துப் பேசினால், அவ்வாறு சிலாகித்துப் பேசப்பட்டவன் தன்னைத் தலைவன் சமர்த்தன் என்று கொண்டாடுவதாக எண்ணிக் கர்விப்பானாதலால், அவனுக்கிட்ட வேலையை முற்ற முடித்த பின்பு, ‘நீ நன்றாய்ச் செய்தாய்!’ என்று அவனை வியந்து சன்மானிக்க வேண்டும்; இங்ஙகம் புரிவதனால் மேற்கூறிய சினேகனுக்கு வரவர நட்பும், ஆசாரியனுக்கு அருளும், மனைவிக்குஉ அமைந்து நடக்கையும், புத்திரர்களுக்கு ஒழுக்கமும், வீரனுக்கு அல்லது ஏவல் செய்வோனுக்கு ஊக்கமும் அதிகரிக்கும் என்று சொல்லும் வண்ணம் போர் செய்யுமிடத்து படை வீரர்களுக்கு உற்சாகமுண்டாகும்படி அவர்களைப் புகழ்ந்துரைப்பது தலைவனது கடமையாதலால், அக்கடமையைச் செலுத்துதற்பொருட்டும், கிஷ்கிந்தா காண்டத்தில் சுக்கிரீவன் வாலியைத் தமயனென்று மதியாமல் வலிதிற் போர்க்கழைத்தது கண்டு இளையபெருமாள் சகியாமல், ‘பெரியார் சிறியார் என்னும் தாரதம்மியம் பாராமற் சுக்கிரீவன் அதிக்கிரமிக்கிறானே! இஃதென்னை அநியாயம்!’ என்று சுவாமியிடத்தில் முறையிட்ட போது, - என்ற செய்யுளில், ‘சுவாமியானவர், லக்ஷ்மணரை நோக்கி ‘அப்பா, இந்தப் பித்துப்பிடித்த மிருகங்களின் நடக்கையைக் குறித்து ஒரு பொருளாக மதித்துப் பேசலாமா? இது நிற்க. முற்காலத்தில் நடந்த ஒரு சேதி கேள்:சுந்தோப சுந்தர்கள் என்ற அசுரேந்திரர் ஒரு தாய் வயிற்றிற் பிறந்தவர்களாயிருந்தும், அவர்களுக்குள் அந்நியோந்நியமென்பது எவ்வளவுமின்றிப் பகைத்துச் சரீரத்துடன் பிறந்து கொல்கின்ற வியாதி போல ஒருவரையொருவர் வியர்த்தமாக மடித்து மாண்டுபோனார்கள்; உலகத்தில் எந்தத் தாய் வயிற்றிலும் பின் பிறந்தவர்களெல்லாம் வரன்முறை பிசகாமல் முன் பிறந்தவர்களுடைய மனத்துக்கு ஒத்து நடந்தால், நம்முடைய பரதன் தமயன் சொற்கடவாது நடக்கின்ற உத்தமனெனப் பெயர் பெறுவானா?’ என்று அருளிச்செய்தபடி, இவ்விடத்திலும் தமயன் நியமனப்பிரகாரம் நடப்பவர்கள் பெறும் ஏற்றத்தை வெளிப்படையாலும் நடவாதவர்கள் அடையும் தாழ்வை அர்த்தாபத்தியாலும் வெளியிடுதற் பொருட்டுமே அவ்வாறு கூறியது,’ என்றார். அப்பொழுது அச்சபையிலிருந்தவர்கள் இவ்வரன்முறை கடவாமைக்குத் திருஷ்டாந்தம் மேற்படி கண்ணப்ப முதலியாரிடத்திலும், அவர் தமயனாராகிய சடையப்ப முதலியாரிடத்திலுங் கண்டோம்,’ என்று அவர்களுக்குள் உள்ள சகோதர வாற்சல்யத்தைக் குறித்துச் சந்தோஷித்தார்கள்.  ‘களங்காண் படல’த்தில் இலங்கையின் மேலைக்கோட்டை வாயிலில் இராவணன் வந்து இளைய பெருமாளுடனே போராடி அபஜயப்பட்ட காலத்தில், ‘இத்தனை சங்கடமும் இவனால் அல்லவா நேரிட்டது!’ என்று மனமெரிந்து விபீஷணர்மேல் ஒரு சத்தியைப் பிரயோகிக்க சுக்கிரீவ மகாராஜா அதைத் தன்மார்பில் ஏற்றுக்கொள்ளும்படி அதற்கெதிரே போய் நிற்க அது கண்டு அங்கதன், ‘பிதாவுக்கு அபாயம் வரப்பார்ப்பது புத்திரனுக்கு அழகோ? சமயத்திற்கில்லாப் பிள்ளை துக்கப் பட்டழ இருக்கிறதா?’ என்று அதைத் தன் மார்பில் ஏற்கப்போக, அவனை விலக்கி அதைத் தன்மார்பில் ஏற்கப் போக, அதனை விலக்கி ஆஞ்சநேயர், ‘அரசரைக் காட்டிக் கொடுப்பது அமைச்சனுக்குத் தர்மமல்லவே!’ என்று தம் மார்பில் ஏற்கப்போக, இப்படிப் படைத்தலைவர்களும் ஒருவர் பின் ஒருவராக அதை ஏற்கப்போனதை அறிந்து ‘நீங்கள் யாரும் இறக்க வேண்டுவதேயில்லை; அதை நான் கண்டிக்கிறேன்; விலகியிருங்கள்,’ என்று உபாயமாகச் சொல்லி அனைவரையும் தடுத்துக் கடைசியில் அதை இலக்குவன் தன் மார்பில் ஏற்றுக்கொண்டு இறந்து, அநுமன் உதவியால் உயிர் பெற்றெழுந்து, அனைவருடனும் சுவாமியிடத்தில் வந்து அவரைச் சேவித்து நிற்கையில், விபீஷணாழ்வான் சுவாமிக்கு அஞ்சலி செய்து, ‘வைதேகி மணாளரே! இராவணன் அடியேன்மேல் ஒரு சத்தியை விட்டெறிந்தான்; அது தப்பாமல் உயிரை மாய்க்குமென்பது அறிந்து, அத்தருணத்தில் இளையபெருமாள் அதைத் தம் மார்பில் ஏற்றுக்கொண்டு பிராணனைக் கொடுத்தார்,’ என்று விண்ணப்பஞ் செய்தார். அப்பொழுது, -என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘சுவாமியானவர் இளையபெருமாள் மேல் சந்தோஷப்பட்டு, ‘அப்பா, சுமித்திரை புத்திரா, துஷ்டாத்துமனாகிய இராவணனால் நம்மைச் சார்ந்தவர்களுக்கு இப்படிப்பட்ட ஆபத்தும் சம்பவித்ததா! அத்தருணத்தில் நா செய்தது நல்ல சகாயந்தான்! அற்ப ஜந்துவாகிய ஒரு புறாவினிமித்தம் தமது சரீரத்தைப் புண்படும்படி சித்திரவதையாகச் சின்ன பின்னமாய் அரிந்த தெய்வத்தன்மை பொருந்திய தர்மாத்துமாவாகிய நம்பாட்டனார் சிபிச்சக்கரவர்த்தியும் உனக்கு நிகராகமாட்டார் என்றால், இனி அப்பாலிருக்கின்ற மற்றவைகளைக் குறித்துச் சொல்ல வேண்டுவதென்னை? ஆயினும், பரம கிருபாநிதிகளாகியிருக்கின்றவர், தம் சுற்றத்தாருக்கு யாரேனும் ஆபத்துச் சம்பவிக்கக் காண்பாராயின், ‘நமக்கென்ன!’ என்று உபேக்ஷையாயிருப்பார்களா? ஒரு துஷ்டமிருகத்தால் தன் கன்றுக்குத் துன்பம் நேரிடக் கண்டவிடத்து அதனை ஈன்ற தாய்ப்பசுவானது தன்னுயிர்க்கு அபாயம் வருமென்பதையும் பாராமல், அக்கணமே அம்மிருகத்தின்மேல் பாய்ந்து விழுந்து தன் கன்றைப் பாதுகாக்காமலிருக்குமா? அப்படிப்பட்ட பசுவுங்கன்றும் போல, அவர்கள் தாங்கள் பிராணச்சேதப்படுவதையும் நினையாமல் அவ்வாப்தர்களுடைய உபத்திரவத்தை எவ்விதத்திலும் நிவர்த்திப்பார்களல்லரோ? அதை யோசிக்குமிடத்தில் நீ செய்தது சகஜந்தான். மேலும், இது நமது வமிசத்தார்க்குச் சுபாவ தர்மமேயல்லது அதிசயமன்று,’ என்று அருளிச்செய்தார்,’ எனக் கம்பர் பிரசங்கித்தார். அதைக்கேட்ட அசுவபதி என்னும் அரசன், ‘சிபிச்சக்கரவர்த்தி புறாவினிமித்தம் சரீரத்தை அரிந்த சரித்திரம் சொல்லவேண்டும்’ என, கம்பர், ‘பூர்வம் காட்டிலிருந்த புறாவொன்று சிபிச்சக்கரவர்த்தியைச் சரணமடைந்தது; அதற்கு அவர் ‘அஞ்சேல்’ என்று அபயப்பிரதானம் தந்தார். உடனே அதை எய்த வேடன் தொடர்ந்து வந்து, ‘ஐயா, உம்மிடத்தில் அடைந்து பதுங்கிய புறாவைத் துரத்திவிடும்,’ என்ன, அவர், ‘இஃது என்னை சரணமடைந்தது பற்றி இதை நானுன்னிடங் காட்டிக் கொடுக்கக் கூடாது,’ என்ன, அவன், ‘நீர் உலகாள்பவராகையால், யாவரையும் பது வாகவல்லவோ நோக்க வேண்டும்? அதை விட்டு ஒருவரை இடுக்கிக்கொண்டு, ஒருவரை நடத்திக்கொண்டு போவது போல புறாவை ஆதரித்துப் பசியால் வருந்தும் என்னை மாத்திரம் அனாதரணை செய்வது நீதியோ?’ என்ன, வேந்தர், ‘நானுன்னை அனாதரணை செய்ததாக எண்ண வேண்டா; பசிக்கு சாகமூலாதிகளில் எதையாவது புசித்தாலும் அது தணிந்து போகிறது; பறவை மாமிசம் வேண்டுமென்பதென்னை?’ என, வேடன், ‘நாங்கள் சாக மூலபலாதிகளைத் தின்றால் எங்கள் சரீரத்திற்குப் பலஞ்செய்ய மாட்டா, மாமிசமே எங்களுக்கு முக்கிய ஆகாரமாயிருக்கிறதாகையால் எங்கள் ஜாதி சுபாவப்படி நான் உணவுக்காக எய்த புறாவை என் கையிலே கொடுத்துவிட வேண்டும்,’ என்ன, சக்கரவர்த்தி, ‘அப்படியானால், என்னால் அபயப்பிரதானம் தரப்படு என்னடைக்கலத்திலிருக்கின்ற இடை நீ விட்டு, வேறெதையாகிலும் எய்து பிடித்துக்கொண்டு போ,’ என்ன, வேடன், ‘வில்லும் அம்பும் என் கையிற் காணும் பொழுதே வனத்திலிருக்கிற பசு பக்ஷி மிருகங்களெல்லாம் பயந்து காத தூரத்தில் தலை காட்டாமல் ஓடியொளிக்குமேயல்லாமல், எளிதில் அகப்படுவனவல்லவே!’ என்றான்; அரசர், ‘அப்படியானால், இதற்கு ஈடாக ஆடு கோழிகள் வேண்டுமென்றாலும், திரவியமாவது ராச்சியமாவது வேண்டுமென்றாலுந் தருகிறேன்,’ என்று சொல்ல, வேடன், ‘மண்டலாதி பதியாயிருக்கிற இவர் தமது ராஜாதிகாரத்தைக் கொண்டு நம்மை அச்சுறுத்தி ஓட்டிவிடாமல் இவ்வளவு சாந்தத்தோடே நமக்குப் பிரியவசனஞ் சொல்லுகிறாரே! இவர் சொற்படியே நாம் கேட்போம்!’ என்று அவருக்கு இணங்கி உத்தரஞ்சொல்லாமல், ‘காட்டிலே உழல்கிற வேடஜாதிக்கு ராச்சியமேன்? திரவியமேன்? நான் எய்து காயப்பட்டிருக்கிற பறவையை எடுக்குக் கொடுக்கிறதற்கு வழக்கென்னை? இதுதானா உமது ராஜ தர்மம்?’ என்றான். அரசர் ‘அடைக்கலமாக வந்தவர்களை ஆதரியாமற் கைவிடுவது தோஷமாகையால், இஃது ஒன்று தவிர,வேறெதைக் கேட்டாலுங் கொடுக்கத் தடையில்லை,’ என்ன, வனசரன், ‘வெந்த கறியைத் தின்று விதி வந்தால் சாகிற எங்களுக்கு வேறென்ன வேண்டுவது?’ என்ன, கோமானார், ‘ஆடு கோழி முதலானவைகளும் வேண்டாவென்கிறையே! பின்னை என்னதான் உனக்கு வேண்டும்?’ என்று கேட்க, கிராதன், ‘நீர் அற்பஜந்துவாகிய புறாவின்மேல் இவ்வளவு ஜீவகாருணியமுடையவராய் இருப்பதனால், உமது சரீரத்தில் இந்தக் கபோதத்தின் எடையளவுக்குச் சரியாக மாமிசம் அரிந்து கொடுத்தால் சம்மதிப்பேன்,’ என்ன, வேந்தர், ‘அப்படியே அரிந்தெடுத்துக் கொள்’ என்று உடைவாளை உருவி அவன் கையிற்கொடுக்க வேடன், ‘நீரே அரிந்துகொடும்,’ என்றான். அப்பொழுது சக்கரவர்த்தி, எவனாகிலும் தன் சரீரத்தைத் தானே அறுக்கப் பொறுக்குமா?’ என்றும், ‘அருமையாகப் போற்றிப் புனைந்த உடம்பைக் கூசாமல் அறுப்பதெப்படி?’ என்றும் யோசியாமல், வலத்தொடையின் தசையை அரிந்தெடுத்துத் துலைநாட்டி, ஒரு தட்டிற் புறாவையும், மறுதட்டில் அத்தசையையும் வைத்துத் தூக்கிப் பார்க்கக் குறைந்ததனால், மறுதொடைத் தசையையும் அரிந்து வைக்க, அப்படியும் ஒவ்வாததனால், பின்பு இரு தோளின் தசையையும், கொய்து வைக்க, அதுவும் சரிப்படாமையால், அப்புறம் கண்டம் முதலாக உடல் முழுதும் புண்ணாகி உதிரம் பெருகியோடக் கூறு கூறாகச் சேதித்து வைத்தும் புறாவின் தட்டு ஏறாதது கண்டு, பிறகு தாமே அத்துலைமீது ஏறினார். அவர் ஏறவே, புறா எடை குறையத் தசையெடை அதிகப்பட்டது. வேடன், ‘வீணாசைப்படுவானேன்? அதிகம் எனக்கு வேண்டா, என்று மறுக்க, ராஜா துலையைவிட்டிறங்கி மறுபடி தசையை மாத்திரம் தூக்கிப் பார்க்க அதுவும் அதிகப்பட்டிருக்க, வைத்த தசைகளையெல்லாம் எடுத்தெடுத்துச் சும்மா வைத்துவிட்டுக் கடைசியில் அரைச் சேருக்கும் குறைவான தசையைப் புறாவின் எடைக்குச் சரிவர நிறுத்துக்கொடுத்தும், மீந்த ஒரு பெரிய கூடை கொண்ட தசையைப் பார்த்து, ‘இவ்வளவு தசையும் உபயோகப்படாமற் போகிறதே!’ என்றும், ‘அருமைத்திருமேனி அநியாயமாக அறுபட்டுப் போயிற்றே!’ என்றும், இறையளவும் நினையாமல், ‘இத்தனையும் தெய்வச்செயலே!’ என்று நினைத்தார். அத்தருணத்தில் இந்திரனும் அக்கினியும் அவருக்குப் பிரசன்னமாகி, ‘ஜீவகாருணியமுடைய உனது ஈகையை யாவருக்கும் வெளியிடுதற் பொருட்டு இந்திராக்கினிகளாகிய நாங்களிருவரும் வேடனும் புறாவுமாகி வந்து உன்னைச் சோதித்தோம்; உன்னிடத்தில் அதுமாத்திரமன்றிச் சாந்தம், நீதி, தர்மசிந்தை முதலானவைகளும் நிலைபெற்றிருக்கின்றமை பற்றி எங்களுக்கு அதிக சந்தோஷமாயிற்று!’ என்று வியந்து, அனேக வரங்களை அருளிச்செய்து போனார்கள்,’ என்றார். அசுவபதி முதலானவர்கள் அதிக சந்தோஷப்பட்டார்கள். இராவணன் வதைப்படல’த்தில், ஸ்ரீராகவரைக் கொல்லும்படி தசக்கிரீவன் விட்டெறிந்த அதியுக்கிரமாகிய சூலத்தைக் கண்டு தேவர்கள் முனிவர்கள் எல்லாம் ‘இது தசரதாத்மஜனை எவ்விதத்திலும் நாசஞ் செய்யும்! இனிச் சீதாபதியைக் கண்ணிலே காணப்போகிறதேயில்லை!’ என்று அலறியழாநிற்க, அதைத் தடுக்கும்படி இராமபத்திரர் பிரயோகித்த எவ்வகை அஸ்திரசஸ்திரங்களையும் பேதித்துக் கொண்டு அது சமீபித்த மாத்திரத்தில், அவர் அதட்டி உங்காரத்தாற் பொடிப்பொடியாய்ப் போம்படி செய்த பொழுது, - என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘இராவணன், ‘இஃதென்னை ஆச்சரியம்! இந்த இராமன், நாம் நம் பத்துத் தலைகளையும் இருபது கைகளையும் கொய்து அக்கினியில் விறகாக இட்டு உதிரத்தை நெய்யாகச் சொரிந்து அகோரமான அரியதவஞ் செய்து பிரமருத்திராதியர்களாற் பெற்ற மெய்ம்மையாகிய அழியாத வரங்களையெல்லாம் பொருள் செய்யாமல் எளிதில் அழிக்கிறான்! எப்படிப்பட்ட ஆயுதங்களையும் நொடிக்குள்ளே தொம்சம் செய்கின்றான்! இவ்விதத்தால் இவனைச் சங்காரகர்த்தாவாகிய சாக்ஷாத் பரமசிவனென்று நினைப்போமென்றால், அவனுமல்லன்; சிருஷ்டி கர்த்தாவாகிய பிரமனென்று நிச்சயிப்போமென்றால், அவனுமல்லன்; இரட்சக கர்த்தாவாகிய ஸ்ரீமகாவிஷ்ணுவென்று மதிப்போமென்றால், அவனுமல்லன்; வனத்தில் தவஞ் செய்பவனென்று எண்ணுவோம் என்றால், தவசியானவன் இப்படிப்பட்ட செய்தற்கரிய செய்கைகளையெல்லாஞ் செய்து முடிக்கத்தக்க தரமுடையவனாயிரான். ஆதலால், அவனுமல்லன்; ஆராய்ந்து பார்க்குமிடத்தில் நமது அக்கிரமம் சகிக்காமல் சர்வத்திற்கும் முதற்காரணம் என்று வேத புருஷனால் நிர்ணயித்துச் சொல்லப்பட்ட அந்தப் பரம்புருஷன்தான் இந்த உருவெடுத்து வந்தான்,’ என்று நிச்சயித்தான்,’ எனக் கம்பர் பிரசங்கித்தார்.