தந்திரமாவது, கருமஞ்செய்யுங்கால் தலைமைவினை பலவுளவாய் ஒருதேசமும் ஒரு காலமும் ஒருகருத்தாவுமாயவழி, அவ்வவற்றிற்கெல்லாம் பொதுப்பட அங்கவநுட்டானம் ஒருகாற் செய்யவமையும் என்றாற் போல்வது. அங்ஙனமன்றி மறித்துஞ் செய்யற்பாலதாதலை அவாபம் என்பர். பிரசங்கமாவது முதற்கண் வந்த ஆசிரியன் அமுதுசெய்தற்கு அட்ட அறுசுவை அடிசில் ஆசிரியனை அன்றியும் ஒருதலையான் அங்ஙனம் அட்டிடுதற்கு உரியனாய்ப் பின்புவந்த மருகனுக்கும் உபகாரம் ஆதல்போல, ஒன்றன்பொருட்டுச் செய்தவினை மற்றொன்றற்கும் உபகாரமாதல். ஆசிரியனுக்கு அட்ட அடிசில் ஆசிரியனுடன் வந்தவர்க்கும் உபகாரமாதல் பிரசங்கம்அன்று என்பது. மீமாஞ்சை நூலில் பன்னிரண்டு அத்தியாயமும் நுதலிய பொருள் இங்ஙனம் தொகுத்து உணர்த்தப்பட்டது. இவற்றிற்கு உதாரணம் விரிப்பிற் பெருகும். நையாயிக நூலில் கூறும் தருக்கமும், மீமாஞ்சைநூலிற் கூறும் நியாயங்களும் எல்லா நூல்கட்கும் உபகாரமாம் எனக் கொள்க. மீமாஞ்சை மதம் முடிந்தது. ஏகான்ம வாதமாவது:- மாயா வாதமும், பாற்கரிய வாதமும், கிரீடாப் பிரமவாதமும், சத்தப் பிரமவாதமும் என நான்கு வகைப்படும். அவற்றுள், மாயாவாதமாவது;- சச்சிதானந்தமாய் நித்தமாய் வியாபகமாய் நிற்பது பிரமம்; பரமார்த்தத்ததில் அஃதொன்றே மெய்ப்பொருள்; ஏனையவெல்லாம் பிரமத்தின் விவர்த்தனமாய் இப்பியில் வெள்ளிபோல அவிச்சையினாற் காணப்படுபவனவாகலிற் பொய். இங்ஙனந் தோன்றும் உலகத்திற்கு முதற்காரணமாகிய மாயை பிரமம் போலச் சத்தும் அன்றி, முயற்கோடு போல அசத்தும் அன்றி அநிருவசனமாய் இருக்கும். அநிருவசனம் என்பது சொல்லொணாதது என்னும் பொருட்டு. இம்மாயைக்கு வேறாகிய பிரமரூபமே யான் என வேதாந்த ஞானத்தால் அறிவதே முத்தியென்பதாம். பாற்கரியவாதமாவது:- முன்கூறப்பட்ட பிரமமே சடமும் சித்துமாகிய உலகங்களாய்ப் பரிணமித்தது. அங்ஙனம் பரிணமித்து விகாரப்பட்டமையை அறியாமையினாற் பந்தமாயிற்று. பரமார்த்தத்தில் ஒரு பொருளே. வேதாந்த ஞானத்தான் உடம்பிற்கு வேறாகிய ஆன்மரூபம் விளங்கும். அதுவே பரப்பிரமம் என்று அறிந்து அதன்கண் இலயித்தலே முத்தியென்பதாம். கிரீடாப்பிரமவாதமாவது:- முன்கூறப்பட்ட பிரமமே நான். யான் ஒருபடித்தன்றிப் பல்வேறு வகைப்பட்ட விகாரப்பொருள்களோடு கூடிப் பலவாற்றான் விளையாடுகின்றேன் என்று இவ்வாறு அறிவதே முத்தியென்பதாம். சத்தப்பிரமவாதமாவது:- காரணமாகிய பரப்பிரமம் இறுதிக்காலத்திற் சத்தவடிவிற்றாய் இருக்கும். அஃது அவிச்சையினாற் சடமும் சித்துமாய உலகங்களாய் விரியும். முடிவின்கண் சத்தமாத்திரையே உள்ளது என்று இங்ஙனம் அறிவதே முத்தி|௬௨|என்பதாம். இங்ஙனம் நால்வேறு வகைப்பட்ட ஏகான்மவாத நூல் செய்தவன் வியாதமுனிவன். இனிச், சாங்கியமதமாவது:- மூலப்பகுதி நித்தியமாய், வியாபகமாய்ச் சடமாய் எல்லாப் பொருட்கும் காரணமாய் முக்குணங்களும் ஒப்பநின்ற அவதரமாய் அருவாய் உள்ளது. இஃது இருபத்துநாலாந் தத்துவம். இதன்கண் தோன்றும் காரியம் புத்திமுதல் நிலம் ஈறாக இருபத்துமூன்று தத்துவம் உள. இத்தத்துவம் இருபத்து நான்கிற்கும் வேறாய் நித்தமாய் வியாபகமாய் அருவாய்ப் பலவாய் அறிவதும் செய்வதும் இன்றி அறிவுமாத்திரமாய் ஒன்றற்குக் காரணம் ஆதலும் காரியம் ஆதலும் இன்றி நிற்கும் ஆன்மாக்கள் இருபத்து ஐந்தாம் தத்துவம் எனப்படும். இவ்விருபத்து ஐந்தாம் தத்துவமாகிய புருடன் முத்தியினும் பெத்தத்தினும் ஒரு தன்மையனேயாம். புருடனுக்கு மலினம் என்பதில்லை. தாமரையிலை நீர் போல் ஒட்டற்று நிற்பன். அநாதியே புத்தியைச் சார்ந்த அவிச்சை வயத்தாற் பெத்தன் எனப்பட்டு இன்பத்துன்ப உணர்வு தோன்றாநின்றது. புத்தியாவது மூலப்பகுதியின் பரிணாமம்; அதுவே மான் என்றும், அந்தக்கரணம் என்றும் கூறப்படும். அது பொறிவழியான் ஞானமாய்ப் பரிணமித்து விடயத்திற் செல்லும். புருடன் செய்வான் என்பதும், புத்தி அறியும் என்பதும் வேற்றுமை உணராமையான் என்பது. மூலப்பகுதியையும் புருடனையும் பகுத்து உணரவே அவிச்சை நீங்கும்; அதுவே முத்தி எனப்படும். ஆன்மாக்களுக்கு வேறாய் இறைவன் ஒருவன் உண்டு என்பது பொய் என்பதாம். இந்நூல் செய்தவன் கபிலமுனிவன். இதனுட் கூறும் சற்காரிய வாதம் சைவ முதலிய சற்காரியவாத நூல்கட்கு எல்லாம் உபகாரமாம். இதனுள் கூறும் அத்தியாச வாதம் மாயா வாதத்துக்கு உபகாரமாம். சாங்கிய மதம் முடிந்தது.