ன்  ‘குலோத்துங்க சோழராஜன் முதலானவர்கள் அதைக்கேட்டு மிகவும் ஆச்சரியப்பட்டு, ‘இந்தப் பாட்டுப் பாடினவன் மூடனும், பாடல் அரைக்காசு jபெறாததுமாயிருந்தும், அவனை வித்துவானென்றும், அதைப் பாடலென்றும் ஸ்தாபித்து, அதற்கு இலக்கணத்தோடு பொருந்தப் பதப்பொருள் சொல்லிப் பதசாரங்கூறி மேற்கோளுங் காட்டி மெய்ப்பித்தாரே! இவருடைய வித்தியா சாமர்த்தியமே சாமர்த்தியம்! இவரைச் சாரதா பீடமென்றே சொல்லவேண்டும்,’ என்று வியந்தார்கள். சோழராஜா, ‘வழியே போகிற விறகு தலையனுக்காகப் பாத்தியப்பட்டு அவன் குழறி வழிந்ததையும் பாடலாகக் கொண்டு அதற்கு இவ்வளவாக நுட்பித்துப் பொருள்சொல்லித் சமர்த்தித்த இவரைப் பற்றியாவது அவனைப் பெருமைப்படுத்த வேண்டும்,’ என்று அவனுக்குச் சகல வெகுமதியுஞ் செய்தனுப்பினார். அது கண்டு கம்பர், ‘நாம் முழு மூடனை ராஜசபையில் மகாவித்துவானென்று சொல்லி, அவன் குழறலையும் பாடலென்று வற்புறுத்திப் பிரசங்கித்தது பற்றிச் சன்மானத்துடனே அவனுக்கு வெகுமானஞ் செய்தனுப்பின அரசன், இனியொரு காலத்தில், ‘அன்று கவி பாடி வந்த வித்துவான் வெகுநாளாகியும் மறுபடி வரவில்லையே! அவரை அழைப்பியுங்கள்; அவரது வாக்கைக் கேட்கவேண்டும்’ என்றால், அப்பொழுது அவன் பண்டோலம் வெளிப்பட்டுப் போம். அதனால், நம்முடைய கௌரவத்திற்கும் குறைவு வரும்,’ என்று அந்த நாள்முதல் கற்றுச்சொல்லிகளை விட்டு அவனுக்கு இலக்கண இலக்கியத்துடனே கல்விப்பயிற்றி அதிசீக்கிரத்தில் மகாசமர்த்தனாகும்படி செய்து, ‘அப்புறம் ஒரு நாள் அவனைச் சோழமகாராஜாவின் சபைக்கு வரவழைத்து, வேந்தரைக்கொண்டு சமிசை கொடுப்பித்துக் கவிபாடச் சொல்லி, அதை அவன் வாக்கினாலேயே பூரித்தும் பிரசங்கிக்கும்படி செய்தார்; அதைப்பற்றித்தான் சோழமகாராஜா இந்தத் தர்மத்தை உங்களிடத்திலேயே கண்டோம் என்பதாகக் கம்பரைக் குறித்துச் சொன்னார்,’ என்று சடையப்ப முதலியார் சொல்லக்கேட்டு, பாண்டியன் அதிக சந்தோஷப்பட்டு, ‘இப்படிப்பட்ட வித்துவசிரோமணியானவர் நாள்தோறும் கால்நடையாய்ப் போக்குவரவு பண்ணப்பார்ப்பது நமக்கு அழகல்லவே! இவரை இன்று தொட்டாவது வாகனப் பிரதிஷ்டையோடிருக்கச் செய்யவேண்டும்,’ என்று அபிமானித்து, அவருக்கு யானைத் தந்தத்தால் விசாலமான தொட்டி சமைத்து கணைக்குப் பொற்றகடு சித்திரித்து வேய்ந்து, அடியிலே நீலத்தாற்கால் கடைந்து பொருத்தி, மரகதரத்தினத்தாற் குமிழ் நிரைத்து, மேலுக்கு விசித்திரமாகிய சரிகை முகமற் பன்னாங்கு விரித்து, நெருங்க முத்துக்குச்சுத் தூக்கி, கணையின் இருபுறமும் தங்கத்தால் சிங்க உருவமைத்து, அதற்கு அதியுசிதமாகக் கொத்துவேலை செய்து கண்ணுக்கு நீலமும், பல்லுக்கு வச்சிரமும் வாய்க்குப் பதுமராகமும் அழுத்திய சிங்க லலாடம் அமைத்த விலையுயர்ந்த பல்லக்கொன்று வெகுமதியாகக் கொடுத்தான். பின்பு, - என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘துர்ச்சனருடைய குணதோஷங்களை ஆராயாமல், அவருடனே நட்புச்செய்த சற்சனர்கள், அந்தத் தோஷங்களைப் பழகியறிந்த பொழுது, அவைகள் தங்களுக்குச் சகிக்க முடியாமையால், அவரது நட்பைச் சீக்கிரத்திற் கைவிட்டது போல, சந்திர சைலத்தின் அடிவாரத்தில் தசரத மகாராஜாவின் சேனை போயிறங்கினபோது, அங்கே வரிசையாகக் கட்டப்பட சிந்துஜம், வனாயுஜம், காம்போஜம், ஆரட்டஜம், பாரசீகம், பாகலீகம் முதலான குதிரைகள் நிலத்திற்படுத்துப் புழுதியிற் புரண்டு, உடனே எழுந்து தத்தம் உடலை அசைத்து, அதில் ஒட்டிய அப்புழுதிகளைப் பற்றற உதறிவிட்டு நின்றன,’ என்று பிரசிங்கக்கேட்டு, அருகிருந்த சிந்து தேசாதிபதி, ‘இந்த உபமானம் ரசமாயிருக்கின்றது!’ என மனமகிழ்ந்து ‘இவருக்கு உசிதமாக நாமென்ன கொடுக்கப்போகிறோம்!’ என்று, எடுத்த முகமும் நெறித்த செவியும் நீண்ட வாலும் நெற்றி முதலிய ஸ்தானங்களில் நற்சுழிகளுமுடைய நூறு உத்தம ஜாதிக் குதிரைகள் வெகுமதி செய்தான். இந்தக் காவியத்தில் ஒவ்வொரு நயங்கண்டு குடகு தேசத்திற்கும் பாண்டிய தேசத்திற்கும் சிந்து தேசத்திற்கும் அதிபதிகளானவர்கள் மெச்சி, அவரவர் தனித்தனியே யானை குதிரை பல்லக்குகள் வெகுமதி செய்ததைப் பார்த்திருந்த கூர்ஜர தேசத்தரசன், அதற்கு முன் கம்பர், - என்ற எழுச்சிப்படலப் பாடலைக் குறித்து, ‘தசரதன் சேனையில், அனேகர் கூடித் தள்ளினாலும் தள்ளக்கூடாத அதிகபாரமாகிய சுமைகளைத் தாங்கிச் செல்லும் ஒட்டகங்கள், தாம் செல்லுகின்ற மார்க்கத்திற் கண்ட கண்ட இடந்தோறும் தொடைளவு பருமனாய்க் கமுகுபோல நெடுக வளர்ந்து மிக முதிர்ந்து கணுக்களின் இடையே இடையே வெடித்துத் தேனொழுகுகின்ற தீங்கரும்புகள் அபரிமிதமாயிருக்கக்கண்டும், அவைகளைத் தின்னாமல் கள்ளுண்பவர்கள் தங்களுக்குச் சுவைதங்கிய நல்ல பால் தயிர் முதலானவைகள் விசேஷமாகக் கிடைத்தாலும், அருந்தாமல், வயிற்றிற் பசி துள்ள, தாகத்தால் நெஞ்சு வறளக் கள்ளு எங்ஙனம் விறகின்றதென்று அதை நாடிச் செல்வதைப் போல, கசப்பாகிய வேப்பிலை எங்கிருக்கிறதெனத் தேடிப்போய்த் தம்முள்ளம் போல வாயும் அடிக்கடி அசைபோடுவதனால் உலர்ந்து  போயின,’ என்று பிரசங்கித்தது கேட்டிருந்தும், அப்பொழுது அதைப்பற்றித் தான் அவருக்கு ஒன்றுஞ் செய்யாமற் போனதைக் குறித்து லஜ்ஜையடைந்து, ‘இவர்களைப்போல நாமும் ஏதாவத செய்வதல்லவோ நமக்குக் கௌரவம்?’ என்றெண்ணிப் பிறகு தன் தேசத்திலுண்டாகிய ஒட்டகங்களில் இருபது ஒட்டகங் கொடுத்தான். - என்ற ‘கோலங்காண் படல’ப் பாடலைக் குறித்து, ‘பிரமனானவன் ஸ்திரி புருஷர்களுடைய கண்களுக்கு மேலிமை கீழிமை இரண்டும் அழகென்று நினைத்து அவை பார்வையை மறைக்குமென்பதை நினையாமற் படைத்ததுபோல, வண்ணமாதர்கள் குற்றமற்று ஒளி வீசுகின்ற மாணிக்கம் மரகதம் முதலிய முழுமணிகள் இழைத்துச் சமைத்த நாநாவித திவ்வியாபரணங்களைக் கொண்டு அவை சீதையின் திருவுருவத்தை மறைக்கு மென்பதை யோசியாமல், சுவையுடைய பொருள்கள் எல்லாவற்றினும் மிக்க சுவையுடைய தேவாமிர்தத்திற்கு இயல்பாயுள்ள அச்சுவை போதாதென்று, பால் பழம் சீனி தேன் என்னும் இவைகளினாற் சுவை கற்பித்தது போல, ஜனகியின் இயற்கை அழகுக்கு ஏற்றத்தை உண்டாக்க வேண்டுமென்று செயற்கை அழகு செய்தார்கள்; இங்கனம் கடல் சூழ்ந்த உலகமானது அறியாமையை உடையதாயிருக்கின்றது?’ என்று பிரசிங்கித்த பொழுது, காஷ்மீர தேசாதிபதி கம்பரை நோக்கி, ‘உலகம் அறியாமையுடையதென்பதற்குத் திருஷ்டாந்தம் சொல்லவேண்டும்,’ எனக் கம்பர், ‘அனேகம் இருக்கின்றன; அவற்றுள் ஒன்று கேளுங்கள்: ஆடி மாதத்தில் மாமி வீட்டில் வாழ்கின்ற பெண்ணைத் தாய் வீட்டிற்கு அழைத்துவந்து விடுகிறதும், தாய் வீட்டிலிருக்கிற பெண்ணை மாமி வீட்டுக்கு அனுப்பாமலிருக்கிறதும் நெடுநாளைய வழக்கமாயிருக்கின்றது; இதன் காரணமென்னவெனில், ஆடி மாதத்திற் கர்ப்பம் தரிக்குமென்றும், பத்தாமாதம் பிள்ளை பிறக்குமென்றும், அப்பத்தாமாதம் சித்திரைமாதம் என்றும், சித்திரை மாதத்திற் செல்வன் பிறந்தால் ஆனகுடிக்கு அனர்த்தமாம்,’ என்று நினைக்கின்ற பிராந்தியே, இவர்கள் ஸ்ரீராமர் அவதரித்தது சித்திரை மாதமென்பதை அறியார்போலும்! அந்த ஆடி மாதத்திலே கர்ப்பம் தரிக்குமென்ற நிச்சயந்தானென்னை? ‘ருஷி பிண்டம் ராத்தங்காது,’ என்பதோ? அப்படியின்றி, ஆவணி புரட்டாசிகளிற் கர்ப்பந் தரிக்கிறதில்லையா? நல்லது, கர்ப்பந் தரித்த பத்தாமாதத்தில்தானா பிள்ளை பிறக்கிறது? பத்துக்குமேல் பதினோராமாதம் பன்னிரண்டாமாதம் பிறக்கிறதில்லையா? அல்லாமலும் ஒன்பதாம் மாதம் எட்டாம் மாதங்களிலும் பிறக்கின்றதே! கோசலைப் பிராட்டியானவள் கர்ப்பம் தரித்த பன்னிரண்டாம் மாதத்திலல்லவோ பிரசவித்தாள்? இத்தனை கொள்ளையும் பிரவிடையான பெண்ணுக்குத்தானே? பிரவிடையாகாத பெண்ணுக்கு வந்த விதி என்ன? அவளையும் தாய் வீட்டுக்கு அழைத்துப் போய்விடுகிறார்களே! இதுவும் விவேகமா? பூ மலர்ந்த பின்பல்லவோ மணம் வீசும்? மலராத பூவுக்கு மணமேது? இஃதென்னை பேதைமை?’ என்று சொல்லக்கேட்டு, இவருக்கு உலக வழக்கங்களும் விசேஷமாய்த் தெரிந்திருக்கின்றன!’ என்று அதிசயித்து, அவ்வரசன் தன் தேசத்தில் நெசவு செய்யப்பட்டு, ஒவ்வொன்று ஆயிரம் இரண்டாயிரம் விலையேறப்பெற்ற சால்வைகளில் மிகவும் உயர்ந்த பத்துசால்வைகள் வெகுமானம் பண்ணி, அவற்றுள் ஒன்றை எடுத்து விரித்துத் தன் கையாற் கம்பருக்குப் போர்த்தனன். பின்னும் அப்படலத்தில், - என்ற பாடலைக் குறித்து, ‘சீதைக்கு மணக்கோலஞ் செய்வோர், மான் போன்ற அழகிய பார்வையுடைய பெண்களின் மங்கலமாகிய கழுத்துக்கெல்லாம் சீதை பிரதான பூஷணமாயிருக்கும் பொழுது, அவளுக்குப் பூஷணமேதுக்கென்று நினையாமல், பூஷணத்திற்குப் பூஷணமிடுவது போல, ஸ்ரீமந்நாராயணன் கரத்தில் ஏந்துவதும் ஆயிரஞ்சலஞ்சலச் சங்கம்  புடைசூழ அவைகளின் நடுவே அரசு வீற்றிருப்பதுமாகிய மாட்சிமை தங்கிய பாஞ்ச சன்னியம் வந்து குடிபுகுந்தது போன்ற அவளது திருக்கழுத்தில் ஆடகம், கிளிச்சிறை, சாதரூபம், சாம்பூநதம் என்னும் நால்வகைப் பொன்னிற் களங்க ரகிதமாய் மாற்றுயர்ந்த ஒருவகைப் பொன்னாற் செய்து, மாசற்ற மணி பதித பூஷணங்களுக்குள் கழுத்துக் கிசைந்து சிறந்தவைகளாகிய பல பூஷணங்களையும் அணிந்தார்கள்,’ என்று பிரசங்கிக்கக் கேட்டு, கூர்ச்சரதேசத்து இரத்தின வணிகன் ஒருவன், ‘பெண்கள் கழுத்திற்குச் சீதை ஆபரணமாயிருக்கிறாள் என்பது என்னை?’ எனக் கம்பர், ‘மாதர்கள் கழுத்திற்கு மங்கலக்குறியாய் இருப்பது தாலி; அது திருவாகிய லக்ஷ்மி விலாசம் பெற்றமையால், அதற்குப்பெயர்  ‘திரு’  என்றும், இச்சீதையே அத்திருவாதலால், இவளை அப்பெண்கள் கழுத்திற்கு ஆபரணமாயிருப்பவள் என்றும் இங்ஙனம் கூறியது,’ என்றார். அதற்காக அவ்வர்த்தகன் சந்தோஷமுற்றும் கம்பருக்குப் பச்சை கெம்பு வச்சிரம் நீலம் முதலான நவரத்தினமிழைத்த பற்பல ஆபரணங்களை வெகுமதி செய்தான்.