IJzeren Garde
De IJzeren Garde (Roemeens: Garda de Fier, ook wel genaamd: Totul pentru Țară, "Alles voor het Vaderland") was een Roemeense fascistische organisatie, in 1927 opgericht door de charismatische Corneliu Zelea Codreanu. In de beginjaren heette zij nog "Het Legioen van de Aartsengel Michael" (Roemeens: Legiunea Arhanghelului Mihail), en was het meer een terroristische organisatie dan een politieke partij.

Codreanu had een bijna heidense obsessie voor de natuur. Leden van zijn beweging droegen zakjes met aarde met zich mee, afkomstig van slagvelden waar Roemeens bloed was vergoten. Daarom paste het ook in zijn filosofie dat de bron van alle kennis en wijsheid de Roemeense boer was. Zijn tegenpool was de jood, die -volgens Codreanu- niet te vertrouwen was en slechts Roemenen bedroog en uitbuitte om er zelf beter te worden. Daarnaast verachtte hij de decadente zakenelite en hofkliek rond de koning Carol II, waarbinnen niet in de laatste plaats het trio aan de top: de koning die zijn vrouw bedroog met een jodin, zijn minnares Elena Lupescu, en de decadente Ernest Urdareanu. Zijn standpunten vonden een gewillig oor, met name in het verarmde Moldavië, waar bovendien het antisemitisme welig tierde.

Na een aantal jaren voelde het Legioen zich in 1931 sterk genoeg om naar buiten te treden: als IJzeren Garde ze als massabeweging de politiek ingaan en Roemenië moeten veroveren. Ook richtte hij de "Echipa Morții" (doodseskaders) op, een terreurbeweging die tot taak had tegenstanders te vermoorden en te intimideren. Zij vermoordden twee premiers en verscheidene politici (een van hen vermoordden zij zelfs in een ziekenhuis waar hij herstellende was van een operatie). Ze waren dan ook genoodzaakt tijdelijk ondergronds te gaan. In 1937 deden zij echter onder de leus "Totul Pentru Tara" (Alles voor het land) mee aan de parlementsverkiezingen, en wonnen 16% van de stemmen. Daarnaast ging nog eens 9% naar een extreem antisemitische alliantie van de dichter Goga en de professor Cuza, die als rechtendocent de jonge Codreanu aan de universiteit van Iași had beïnvloed met zijn antisemitische ideeën.

De koning hoopte dat hij de Garde de wind uit de zeilen kon nemen door Goga en Cuza te laten regeren. Het tegengestelde gebeurde echter: Gardisten, Legionairs, Doodscommando's en Lancieri gingen zich te buiten aan moordpartijen en berovingen van joden en anderen die hen toevallig voor de voeten liepen. De Goga-Cuza regering viel al na 3 maanden. Uiteindelijk ontstond onenigheid en begonnen fascisten en antisemieten elkaar te bevechten in daaropvolgende verkiezingscampagne. Het land dreigde in chaos weg te zakken, en de koning greep in. Kopstukken en militairen kozen voor een weliswaar autoritair, maar zeker en veilig koninklijk bewind, en trokken zich ten gunste van de koning uit de politiek terug. De leiding van de IJzeren Garde, inclusief Codreanu, werd gearresteerd, doodgeschoten en met zuur overgoten in 1938. Horia Sima nam de taken van Codreanu waar. De rol van de IJzeren Garde was echter voorlopig uitgespeeld: ze werd verboden, moest weer ondergronds gaan en zelfs Hitler en Mussolini namen afstand van deze extreem militante fascistische groepering.
Q7913
Roemeens
Concept
Q218
Roemeense
LOC
Q6223
fascistische
Concept
Q18110
1927
TIME
Q318105
Corneliu Zelea Codreanu
PER
Q7325
jood
Concept
Q212897
Carol II
PER
Q434493
Elena Lupescu
PER
None
Ernest Urdareanu
UNK
Q1143148
Moldavië
LOC
Q22649
antisemitisme
Concept
Q18782
1931
TIME
Q18647
1937
TIME
Q46852
Iași
LOC
Q18645
1938
TIME
Q442004
Horia Sima
PER
Q153448
IJzeren Garde
ORG
Q153448
IJzeren Garde
ORG
Q153448
IJzeren Garde
ORG
Q153448
IJzeren Garde
ORG
1927-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1927
DATE
1931-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1931
DATE
1937-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1937
DATE
1938-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1938
DATE
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+9^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
9
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
country
chairperson
political ideology
chairperson
country
spouse