Károly Grósz
Károly Grósz [] (Miskolc, 1 augustus 1930 - Gödöllő , 7 januari 1996) was een Hongaarse communistische politicus, minister-president van de Volksrepubliek Hongarije en secretaris-generaal van de Hongaarse Socialistische Arbeiderspartij (MSZMP).

Grósz werd geboren in Miskolc, Hongarije. In 1945 sloot hij zich op 14-jarige leeftijd aan bij de communistische partij. In 1949 namen de communisten de volledige macht over. Grósz maakte snel carrière in de communistische partij en werd een belangrijke partijleider in zijn geboorteregio. In 1974 werd hij benoemd tot hoofd van de afdeling propaganda van de regerende MSZMP.

In 1979 werd Grósz was verkozen tot eerste secretaris van het partijcomité. In 1984 werd hij vervolgens voorzitter van het partijcomité in Boedapest. Bij het volgende partijcongres in 1985 werd hij lid van het politbureau en in 1987 werd hij benoemd tot premier van Hongarije (voorzitter van de ministerraad van de republiek Hongarije) om daarmee György Lázár op te volgen, die deze functie voor meer dan elf jaren had vervuld. De benoeming van de jongere en energiekere Grósz werd zowel in het binnenland als in het buitenland toegejuicht.

Toen Hongarije werd geconfronteerd met economische problemen en groeiende onvrede, besloot de ouder wordende partijleider János Kádár af te treden, hoewel hij oorspronkelijk van plan was tot 1990 in functie te blijven. In mei 1988 werd een partijconferentie belegd, waarin op 22 mei Károly Grósz op aanbeveling van Kadar werd gekozen tot secretaris-generaal van de partij.

Grósz bleef premier tot later dat jaar, toen hij werd opgevolgd door Miklós Németh, een vertegenwoordiger van de radicale hervormingsbeweging. Grósz was voorstander van gematigde veranderingen op politiek en economisch terrein met het doel om een voorzichtige hervorming van het socialisme te bewerkstelligen zonder af te doen aan de basis. Hij noemde dit graag een 'modelverandering' (dat wil zeggen hervormingen en verfijningen binnen het communistische kader), in tegenstelling tot een gehele "systeemverandering", dat wil zeggen de vervanging van het communisme door een westers systeem.

Zijn lot was bezegeld toen hij instemde met een vergadering met de Roemeense leider Nicolae Ceaușescu om te overleggen wat ze moesten doen met het grote aantal etnische Hongaren die Roemenië waren ontvlucht. Veel partijgenoten van Grósz vonden dat hij Ceaușescu te veel vertrouwde.

Vervolgens probeerde hij de radicale veranderingen in zijn land zowel te vertragen, als te stoppen of terug te draaien. Ook verzette hij zich tegen de rehabilitatie van de geëxecuteerde Imre Nagy, die premier was gedurende de Hongaarse Opstand van 1956.

Sovjet-KGB-chef Vladimir Krjoetsjkov had een dossier met belastende KGB-documenten, zowel echte als valse, gestuurd naar de secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie Michail Gorbatsjov gestuurd op vrijdag 16 juni 1989 - dezelfde dag dat honderdduizenden Hongaren zich hadden verzameld in Hösök tere ('Heldenplein') in Boedapest om de ceremoniële herbegrafenis bij te wonen van Nagy en verschillende andere leiders van de Hongaarse Opstand van 1956, die in 1958 waren veroordeeld en geëxecuteerd.

Toen in februari 1993 Krjoetsjkov's geheime brief aan Gorbatsjov werd gepubliceerd in de Italiaanse krant La Stampa, gaf Grósz de daaropvolgende maand een interview aan de Hongaarse krant Népszabadsag waarin hij erkende dat Nagy inderdaad voor de geheime politie van de Sovjet-Unie had gewerkt in de jaren 30 en begin jaren 40.

In de loop van 1989 werd Grósz steeds meer vergezeld door radicale hervormers binnen de partij, zoals Németh, Rezsö Nyers, Gyula Horn en Imre Pozsgay. In de zomer van 1989 werd hij lid van een vierpersoons collectief voorzitterschap van de MSZMP, voorgezeten door Nyers. Grósz was tegen de neiging van de hervormers om de partij te veranderen in een sociaaldemocratische partij in West-Europese stijl. Hij bleef algemeen secretaris tot 7 oktober 1989, toen de partij zichzelf veranderde in de Hongaarse Socialistische Partij.

De harde kern van de communistische factie, geleid door Grósz, werd verslagen bij het congres en maakten een doorstart in de nieuwe Hongaarse Socialistische Arbeiderspartij in december 1989, met Grósz als haar eerste voorzitter. Deze partij lukte het niet om een zetel in het parlement te verkrijgen in de eerste verkiezingen van het nieuwe meerpartijenstelsel in de nieuw gevormde republiek Hongarije. Deze verkiezingen vonden plaats op 25 maart 1990.

Op 7 januari 1996 overleed Grósz op 65-jarige leeftijd aan niercelkanker.
Q102397
Miskolc
LOC
Q2788
1 augustus
Concept
Q18787
1930
TIME
Q209988
Gödöllő
LOC
Q2228
7 januari
MEDIA
Q2070
1996
TIME
Q6186
communistisch
Concept
Q3099723
minister-president
PER
Q16410
Volksrepubliek Hongarije
LOC
Q16412
Hongaarse Socialistische Arbeiderspartij
ORG
Q1781
Boedapest
LOC
Q309118
politbureau
Concept
Q598216
György Lázár
PER
Q200850
János Kádár
PER
Q355812
Miklós Németh
PER
Q218
Roemeens
LOC
Q80504
Nicolae Ceaușescu
PER
Q177917
Imre Nagy
PER
Q164348
Hongaarse Opstand
EVE
Q15180
Sovjet
LOC
Q80919
KGB
Concept
Q382145
Vladimir Krjoetsjkov
PER
Q79854
Communistische Partij van de Sovjet-Unie
ORG
Q30487
Michail Gorbatsjov
PER
Q923353
La Stampa
MEDIA
None
Népszabadsag
UNK
None
Rezsö Nyers
UNK
Q155684
Gyula Horn
PER
None
Imre Pozsgay
UNK
Q753223
Hongaarse Socialistische Partij
ORG
Q1393724
factie
Concept
Q16412
Hongaarse Socialistische Arbeiderspartij
ORG
Q223847
meerpartijenstelsel
Concept
Q1164529
niercelkanker
Concept
Q1028400
Károly Grósz
PER
Q1028400
Károly Grósz
PER
1930-08-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1 augustus 1930
DATE
1996-01-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 januari 1996
DATE
1945-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1945
DATE
1949-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1949
DATE
1974-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1974
DATE
1979-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1979
DATE
1984-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1984
DATE
1985-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1985
DATE
1987-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1987
DATE
1988-05-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
mei 1988
DATE
1989-06-16T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
16 juni 1989
DATE
1958-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1958
DATE
1993-02-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
ebruari 1993
DATE
1989-10-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 oktober 1989
DATE
1989-12-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
december 1989
DATE
1990-03-25T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
25 maart 1990
DATE
1996-01-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 januari 1996
DATE
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+22^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
22
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+40^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
40
NUMBER
+65^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
65
NUMBER
place of birth
member of political party
date of birth
member of political party
chairperson
participant
country
member of political party
country
country of citizenship
member of political party
inception