Catatonie
Catatonie is een cluster van verschillende symptomen, waarbij bizarre motorische verschijnselen optreden, waaronder mutisme, flexibilitas cerea ("wasachtige buigzaamheid"), catalepsie en stupor. Het is geen psychiatrische ziekte, alhoewel het wel als zodanig kan worden geduid. De term werd in 1874 geïntroduceerd door de Duitse psychiater Karl Ludwig Kahlbaum (1828-1899) om uitdrukking te geven aan het ‘door en door gespannen zijn’ dat hij als hoofdkenmerk zag van de aandoening.

Dit beeld kan veroorzaakt worden door uiteenlopende aandoeningen. In ruim de helft van de gevallen is er sprake van een bipolaire stoornis als onderliggende oorzaak, maar ook andere psychische aandoeningen zoals schizofrenie of somatische (lichamelijke) aandoeningen als intoxicaties, drugs, bijwerking van bepaalde medicatie, infecties van de hersenen (encefalitis, meningitis), sommige metabole stoornissen, epilepsie kan dit beeld veroorzaken. Belangrijk is dat catatonie kan optreden als symptoom van een maligne neurolepticasyndroom, een zeldzame zeer ernstige bijwerking van sommige medicijnen, vooral antipsychotica. 
In het verleden werd catatonie vooral gezien in het kader van schizofrenie, vandaar dat men soms denkt dat het alleen bij psychiatrische aandoeningen voorkomt. Tegenwoordig is duidelijk dat dat niet het geval is. 

Catatonie komt in gradaties voor, van milde symptomen waarbij patiënten zelf nog eten en drinken en er enige communicatie mogelijk is, tot volkomen onbeweeglijkheid zonder enige zelfzorg. Catatonie kan indien onbehandeld of onvoldoende behandeld, zich (relatief snel) ontwikkelen tot letale catatonie, waarbij er tevens sprake is van wisselende bloeddruk, wisselend hoge hartslag, extreme stijfheid, afbraak van spieren, koorts. De kans dat patiënten hieraan komen te overlijden indien niet tijdig herkend en behandeld wordt is sterk verhoogd. De spierafbraak leidt tot een verhoging van het creatinekinase, wat schade geeft aan de nieren, waardoor nierfalen kan optreden (rabdomyolyse). Het beeld van catatonie bij een patiënt kan sterk wisselen over de dag, maar ook langere tijd hetzelfde blijven.
Q169872
symptomen
Concept
Q13208902
motorische
Concept
Q671776
mutisme
Concept
Q918193
flexibilitas cerea
Concept
Q918193
catalepsie
Concept
Q268594
stupor
Concept
Q12135
psychiatrische ziekte
Concept
Q131755
bipolaire stoornis
Concept
Q12135
psychische aandoening
Concept
Q41112
schizofrenie
Concept
Q199615
encefalitis
Concept
Q48143
meningitis
Concept
Q1057
metabole
Concept
Q41571
epilepsie
Concept
Q1424956
maligne neurolepticasyndroom
Concept
Q208144
antipsychotica
Concept
Q409458
creatinekinase
Concept
Q917069
rabdomyolyse
Concept
Q501571
Catatonie
Concept
Q501571
Catatonie
Concept
Q501571
Catatonie
Concept
1874-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1874
DATE
1828-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1828
DATE
1899-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1899
DATE
+1828^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1828
NUMBER
-1899^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1899
NUMBER
part of
part of
part of
instance of
has cause