Libya
Libya (phiên âm tiếng Việt: Li-bi; "Lībiyā"), tên chính thức: Nhà nước Libya là một quốc gia tại Bắc Phi và giáp với Địa Trung Hải ở phía bắc, Ai Cập ở phía đông, Sudan ở phía đông nam, Tchad và Niger ở phía nam, Algérie và Tunisia ở phía tây. Với diện tích lớn hơn gấp năm lần Việt Nam, Libya là nước lớn thứ tư ở châu Phi và thứ 17 trên thế giới. Thủ đô của Libya là thành phố Tripoli, với 1,7 triệu trong tổng số 5,8 triệu dân cả nước. Ba khu vực truyền thống của quốc gia này là Tripolitania, Fezzan và Cyrenaica.

Cái tên "Libya" bắt nguồn từ chữ "Lebu" trong tiếng Ai Cập, để chỉ những người Berber sống ở phía tây sông Nin, và được đưa vào tiếng Hy Lạp cổ đại để trở thành "Libya". Ở thời Hy Lạp cổ đại, thuật ngữ "Lybya" có nghĩa rộng hơn, gồm toàn bộ Bắc Phi ở phía tây Ai Cập, và đôi lúc còn bao gồm toàn bộ lục địa châu Phi.

Với một trữ lượng dầu mỏ đã được kiểm chứng thuộc hàng lớn nhất trên thế giới, Libya có mức thu nhập kinh tế quốc dân trên đầu người cao nhất Bắc Phi, cũng như là một trong những nước có mức GDP trên đầu người cao ở châu Phi. Với tổng diện tích 1,8 triệu km², 90% trong đó là sa mạc. Với dân số chỉ có 6 triệu người và các khoản thu nhập từ dầu lửa hàng năm tới 32 tỷ đô la Mỹ trong năm 2010, tiềm năng của Libya là rất lớn, cung cấp cho người dân một hệ thống an sinh xã hội cao và rộng rãi, đặc biệt trong lĩnh vực nhà ở và giáo dục. So sánh với các nước láng giềng theo định hướng thị trường, Libya có mức nghèo tuyệt đối và tương đối khá thấp. Tuy nhiên trong 42 năm cầm quyền, Gadhafi được cho là đã biển thủ các nguồn tài trợ nhằm thu lợi cho gia đình và bộ tộc của ông. và tỉ lệ thất nghiệp tại Libya được ước tính là 30% hoặc nhiều hơn.

Từ năm 1911 đến 1943, Libya là thuộc địa của Ý. Quốc gia này tuyên bố độc lập vào năm 1951 và trở thành một nền quân chủ. Một cuộc đảo chính quân sự năm 1969 đã lật đổ Vua Idris I. Lãnh đạo cuộc đảo chính là Muammar Gaddafi cai trị đất nước từ năm 1969 cho đến khi Gaddafi bị lật đổ và bị giết trong cuộc nội chiến năm 2011. Cuộc nội chiến lần thứ hai, tiếp tục kể từ năm 2014, giữa một bên là chính phủ HoR ở Tobruk và một bên là chính phủ GNC ở Tripoli đã diễn ra. Sau một loạt các cuộc đàm phán hòa bình do Liên Hợp Quốc tổ chức giữa hai chính phủ Tobruk và Tripoli, một chính phủ thống nhất do LHQ hậu thuẫn đã được thành lập vào năm 2015. Tuy nhiên, một phần lãnh thổ của Libya vẫn còn nằm ngoài sự kiểm soát của chính phủ, khi mà các lực lượng Hồi giáo cưc đoan, phiến quân và bộ lạc dân quân khác nhau đang chiếm giữ các khu vực này.
Q9199
tiếng Việt
Concept
Q27381
Bắc Phi
LOC
Q4918
Địa Trung Hải
LOC
Q79
Ai Cập
LOC
Q1049
Sudan
LOC
Q657
Tchad
LOC
Q1032
Niger
LOC
Q262
Algérie
LOC
Q948
Tunisia
LOC
Q881
Việt Nam
LOC
Q15
châu Phi
LOC
Q5119
Thủ đô
Concept
Q3579
Tripoli
LOC
Q192435
Tripolitania
LOC
Q188258
Fezzan
LOC
Q165198
Cyrenaica
LOC
Q50868
tiếng Ai Cập
Concept
Q45315
người Berber
Concept
Q3392
sông Nin
LOC
Q35497
tiếng Hy Lạp cổ đại
Concept
Q11772
Hy Lạp cổ đại
LOC
Q27381
Bắc Phi
LOC
Q12638
GDP
Concept
Q8514
sa mạc
Concept
Q38
Ý
LOC
Q19878
Muammar Gaddafi
PER
Q182092
Tobruk
LOC
Q3579
Tripoli
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
Q1016
Libya
LOC
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+1.7^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1,7
NUMBER
+5.8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5,8
NUMBER
+1.8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1,8
NUMBER
+90^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
90
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+32^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
32
NUMBER
+2010^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2010
NUMBER
+42^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
42
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+1911^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1911
NUMBER
+1943^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1943
NUMBER
+1951^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1951
NUMBER
+1969^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1969
NUMBER
+1969^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1969
NUMBER
+2011^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2011
NUMBER
+2014^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2014
NUMBER
+2015^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2015
NUMBER
located on terrain feature
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
shares border with
continent
located in the administrative territorial entity
located on terrain feature
diplomatic relation
located in the administrative territorial entity
capital
part of
diplomatic relation
diplomatic relation
shares border with
shares border with
shares border with
shares border with
shares border with
shares border with
shares border with
shares border with
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
shares border with
instance of
diplomatic relation