Cuộc chinh phục Hispania của La Mã
Cuộc chinh phục Hispania của La Mã là một quá trình được bắt đầu bằng việc Cộng hòa La Mã chiếm giữ các vùng đất của người Carthage ở phía nam và phía đông vào năm 206 TCN (trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai) và sau đó dần dần mở rộng quyền kiểm soát đối với phần lớn bán đảo Iberia mà không cần phải sáp nhập. Nó chỉ kết thúc sau khi nền Cộng hòa sụp đổ(27 TCN), và được hoàn tất bởi Augustus, vị hoàng đế La Mã đầu tiên, ông đã sáp nhập toàn bộ Hispania vào đế chế La Mã trong năm 19 TCN. Hispania là tên gọi được người La mã đặt cho bán đảo Iberia. Bán đảo này có nhiều dân tộc khác nhau cùng với một số lượng lớn các bộ lạc.

Quá trình này bắt đầu bằng việc người La Mã giành được các vùng đất cũ của người Carthage ở miền Nam Hispania và dọc theo khu vực ven biển phía đông sau khi họ đánh thắng người Carthage (206 TCN) trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai (218-201 TCN) và khiến cho người Carthage phải từ bỏ bán đảo này. Nhờ vào đó, các vùng lãnh thổ của người La Mã đã được thiết lập nên ở Hispania. Bốn năm sau khi cuộc chiến tranh này kết thúc, năm 197 TCN, người La Mã đã thiết lập nên hai tỉnh La Mã. Chúng là Hispania Citerior (Tây Ban Nha gần hơn) nằm dọc theo phần lớn khu vực ven biển phía đông (một khu vực gần tương ứng với các vùng đất ngày nay là Valencia, Catalonia và một phần của Aragon) và Hispania Ulterior (Tây Ban Nha xa hơn) nằm ở phía Nam, gần tương ứng với vùng đất Andalusia ngày nay.

Trong hơn 170 năm tiếp theo, Cộng hòa La Mã đã dần dần mở rộng quyền kiểm soát của nó đối với toàn bộ Hispania. Đây là một quá trình bình định diễn ra dần dần chứ không phải là kết quả của một chính sách chinh phục. Các hoạt động của người La mã ở Hispania mang tính đàn áp. Họ tiến hành dập tắt các cuộc khởi nghĩa, hơn là theo đuổi sự sáp nhập. Nó diễn ra chậm chạp bởi vì có rất nhiều các cuộc khởi nghĩa được những bộ lạc địa phương thực hiện. Người La mã đã phải trải qua vô số các trận đánh và mất đi một số lượng binh sĩ rất lớn. Việc bình định cùng với sự duy trì và mở rộng quyền kiểm soát đối với các bộ lạc địa phương là ưu tiên hàng đầu. Người La Mã đã khiến cho một số thành phố bản địa nằm bên ngoài các tỉnh của họ phải cống nạp và thành lập các tiền đồn cùng thuộc địa La Mã (các khu định cư) để mở rộng sự kiểm soát của họ. Viện nguyên lão La Mã tỏ ra ít quan tâm đối với Hispania. Các viên thống đốc được cử đến đó đã hành động một cách khá độc lập tách khỏi Viện nguyên lão do khoảng cách tới Rome là rất xa, và mối quan tâm chủ yếu của họ là vào các hoạt động quân sự mà đem lại các lợi ích về mặt chính trị đi cùng với chiến thắng. Đối với Rome, Hispania là một vùng đất xa xôi, cách biệt với những mối quan tâm chính của nó-Italy và khu vực miền đông Địa Trung Hải. Tổ chức về mặt hành chính được thực hiện theo phương thức đặc biệt bởi những người ngay tại địa phương. Trong giai đoạn sau của thời kỳ này, Viện nguyên lão La Mã đã cố gắng để tăng cường hơn nữa sự kiểm soát đối với Hispania, nhưng điều này chỉ là để nhằm hạn chế sự lộng hành và đục khoét của các viên chức không bị giám sát trên bán đảo. Do đó, trong thời kỳ này, cuộc chinh phục là một quá trình đồng hoá các bộ tộc địa phương vào thế giới La Mã và hệ thống kinh tế của nó sau khi bình định.

Điều này đã thay đổi sau khi Cộng hòa La Mã sụp đổ và chế độ cai trị bởi các hoàng đế được thiết lập nên ở Rome. Sau khi người La Mã giành được chiến thắng trong các cuộc chiến tranh Cantabria ở phía bắc bán đảo (cuộc nổi dậy cuối cùng chống lại người La Mã ở Hispania), Augustus đã chinh phục phía bắc Hispania, sáp nhập toàn bộ bán đảo vào đế quốc La Mã và tiến hành một sự tái tổ chức lại về mặt hành chính. Đó là vào năm 19 TCN, 187 năm sau khi người Carthage bị đánh đuổi khỏi Hispania.

Tỉnh Hispania Citerior của La Mã đã được mở rộng đáng kể và bao gồm cả phần phía đông của khu vực miền trung Hispania cùng với phía bắc Hispania. Nó được đổi tên thành Hispania Tarraconensis. Một tỉnh thứ ba cũng được thành lập thêm ở khu vực phía tây của bán đảo và phía tây của khu vực miền trung Hispania. Tỉnh mới này được gọi là Hispania Lusitania, mà ngày nay bao gồm Bồ Đào Nha trải dài tới sông Durius (Douro), cộng đồng tự trị Extremadura và một phần nhỏ của tỉnh Salamanca thuộc Tây Ban Nha ngày nay. Hispania Citerior được đổi tên thành Hispania Baetica và biên giới của nó chỉ được mở rộng một chút về nội địa.
Q17167
Cộng hòa La Mã
LOC
Q6343
Carthage
Concept
Q6271
chiến tranh Punic lần thứ hai
EVE
Q12837
bán đảo Iberia
LOC
Q1405
Augustus
PER
Q842606
hoàng đế La Mã
Concept
Q186513
Hispania
ORG
Q2277
đế chế La Mã
LOC
Q6271
chiến tranh Punic lần thứ hai
EVE
None
Hispania Citerior
UNK
Q8818
Valencia
LOC
Q5705
Catalonia
LOC
Q4040
Aragon
LOC
None
Hispania Ulterior
UNK
Q5783
Andalusia
LOC
Q220
Rome
LOC
Q130614
Viện nguyên lão La Mã
ORG
Q17167
Cộng hòa La Mã
LOC
None
chiến tranh Cantabria
UNK
Q1405
Augustus
PER
Q2277
đế quốc La Mã
LOC
None
Hispania Tarraconensis
UNK
None
Hispania Lusitania
UNK
Q14299
Douro
LOC
Q5777
Extremadura
LOC
Q15695
Salamanca
LOC
None
Hispania Baetica
UNK
Q2422375
Cuộc chinh phục Hispania của La Mã
EVE
+206^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
206
NUMBER
+27^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
27
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+206^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
206
NUMBER
+218^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
218
NUMBER
-201^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-201
NUMBER
+197^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
197
NUMBER
+170^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
170
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+187^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
187
NUMBER
position held
part of
country
office held by head of state