Tượng Nữ thần Tự do
Tượng Nữ thần Tự do (tên đầy đủ là Nữ thần Tự do soi sáng thế giới; tiếng Anh: Liberty Enlightening the World; tiếng Pháp: "La Liberté éclairant le monde") là một tác phẩm điêu khắc bằng đồng theo phong cách tân cổ điển với kích thước lớn, đặt trên Đảo Liberty tại cảng New York. Tác phẩm này do kiến trúc sư người Pháp Frédéric Bartholdi thiết kế và được khánh thành vào ngày 28 tháng 10 năm 1886. Đây là tặng vật của nhân dân Pháp gửi nước Mỹ.

Tượng Nữ thần Tự do có hình dáng một người phụ nữ mặc áo choàng, tiêu biểu cho Libertas, nữ thần tự do của La Mã, tay phải cầm ngọn đuốc còn tay kia một tấm đá phiến có khắc ngày tháng độc lập của Hoa Kỳ. Bức tượng này là biểu tượng mẫu mực của lý tưởng tự do cũng như của chính Hoa Kỳ.

Kiến trúc sư Bartholdi lấy cảm hứng từ một lời nói của chính trị gia kiêm giáo sư luật học người Pháp, Édouard René de Laboulaye vào năm 1865 rằng bất cứ tượng đài nào dựng lên để đánh dấu ngày độc lập của Hoa Kỳ thì cũng đáng là một dự án chung của cả hai dân tộc Pháp và Mỹ. Vì tình hình chính trị xáo trộn tại Pháp, công trình bị hoãn cho đến đầu thập niên 1870. Năm 1875, Laboulaye đề nghị rằng Pháp sẽ tài trợ việc đúc tượng còn Mỹ sẽ xây phần bệ và tìm vị trí đặt tượng. Bartholdi hoàn thành phần đầu tượng và cánh tay cầm đuốc trước khi bức tượng được thiết kế toàn bộ. Các bộ phận của tượng được trưng bày triển lãm cho công chúng xem trong nhiều đợt triển lãm quốc tế. Riêng cánh tay phải cầm ngọn đuốc được trưng bày tại Công viên Quảng trường Madison của Thành phố New York từ năm 1876 đến năm 1882. Công việc xúc tiến gây quỹ gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về phía người Mỹ. Năm 1885 công việc xây dựng bệ tượng bị đe dọa đình chỉ vì thiếu ngân sách. Joseph Pulitzer, chủ bút của nhật báo "New York World", phải khởi động cuộc vận động quyên góp để hoàn thành dự án. Chiến dịch vận động của ông đã thu hút trên 120.000 người ủng hộ. Trong số người góp tiền, đa số góp dưới một đô la mỗi người.

Bức tượng được xây dựng tại Pháp, xếp trong các thùng lớn và vận chuyển bằng tàu biển, rồi sau đó được ráp vào bệ tượng nằm trên hòn đảo vốn xưa kia có tên là Đảo Bedloe (nay là Đảo Liberty). Để đánh dấu việc hoàn thành bức tượng, một cuộc diễn hành lớn diễn ra tại Thành phố New York. Đó cũng là lần đầu tiên công chúng chứng kiến hoa giấy tung xuống đường phố như tuyết rơi. Buổi lễ khánh thành do Tổng thống Grover Cleveland làm chủ tọa.

Tượng Nữ thần Tự do được công nhận là Tượng đài Quốc gia và ghi trong Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ là Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty, lúc đầu do Ban đặc trách Hải đăng Hoa Kỳ quản lý cho đến năm 1901 và rồi sau đó là Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ; kể từ năm 1933 thì do Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ quản lý.

Bức tượng phải đóng cửa để tu sửa lớn vào năm 1938. Vào đầu thập niên 1980, vì có dấu hiệu hư hại, tượng lại trải qua một đợt đại trùng tu nữa. Trong thời gian tu sửa từ năm 1984 đến 1986, ngọn đuốc và phần lớn cấu trúc bên trong cũng được thay thế. Sau vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001, Tượng Nữ thần Tự do bị đóng cửa vì lý do an ninh; bệ tượng mở cửa lại vào năm 2004 và toàn phần tượng lại đón khách vào xem kể từ năm 2009 nhưng với số lượng hạn chế được phép đi lên đến phần mũ miện. Nhà chức trách dự trù đóng cửa khoảng một năm, bắt đầu từ cuối năm 2011 để trang bị thêm một cầu thang phụ. Lối vào ban công bao quanh ngọn đuốc bị ngăn lại vì lý do an toàn kể từ năm 1916.
Q1860
tiếng Anh
Concept
Q150
tiếng Pháp
Concept
Q11634
điêu khắc
Concept
Q753
đồng
Concept
Q319821
Đảo Liberty
LOC
Q1995529
cảng New York
LOC
Q121842
người Pháp
Concept
Q223274
Frédéric Bartholdi
PER
Q2952
28 tháng 10
TIME
Q7822
1886
TIME
Q30
Mỹ
LOC
Q1129855
Libertas
Concept
Q1200427
La Mã
Concept
Q327954
đuốc
Concept
Q127912
ngày tháng độc lập của Hoa Kỳ
MEDIA
Q2979
tự do
Concept
Q30
Hoa Kỳ
LOC
Q121842
người Pháp
Concept
None
Édouard René de Laboulaye
UNK
Q7708
1865
TIME
Q39847
thập niên 1870
Concept
Q30
Mỹ
LOC
Q110000
Công viên Quảng trường Madison
LOC
Q60
Thành phố New York
LOC
Q7766
1876
TIME
Q7812
1882
TIME
Q7821
1885
TIME
Q173417
Joseph Pulitzer
PER
Q1110794
nhật báo
Concept
None
New York World
UNK
Q60
Thành phố New York
LOC
Q7561
tuyết
Concept
Q35171
Grover Cleveland
PER
Q893775
Tượng đài Quốc gia
LOC
Q3719
Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ
PER
Q359939
Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty
LOC
Q2035
1901
TIME
Q1143596
Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ
Concept
Q18726
1933
TIME
Q308439
Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
Concept
Q18645
1938
TIME
Q34644
thập niên 1980
Concept
Q2432
1984
TIME
Q2430
1986
TIME
Q10806
vụ tấn công ngày 11 tháng 9
EVE
Q2014
2004
TIME
Q2087
1916
TIME
Q9202
Tượng Nữ thần Tự do
LOC
Q9202
Tượng Nữ thần Tự do
LOC
Q9202
Tượng Nữ thần Tự do
LOC
Q9202
Tượng Nữ thần Tự do
LOC
1886-10-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
tháng 10 năm 1886
DATE
2001-09-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
tháng 9 năm 2001
DATE
+28^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
28
NUMBER
+1865^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1865
NUMBER
+1870^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1870
NUMBER
+1875^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1875
NUMBER
+1876^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1876
NUMBER
+1882^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1882
NUMBER
+1885^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1885
NUMBER
+120.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
120.000
NUMBER
+1901^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1901
NUMBER
+1933^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1933
NUMBER
+1938^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1938
NUMBER
+1980^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1980
NUMBER
+1984^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1984
NUMBER
+1986^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1986
NUMBER
+11^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
11
NUMBER
+2004^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2004
NUMBER
+2009^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2009
NUMBER
+2011^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2011
NUMBER
+1916^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1916
NUMBER
made from material
location of creation
creator
depicts
country
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity
part of
owned by
item operated
instance of
item operated