Χαλκογόνα
[[Θείο]]
[[Σελήνιο]]
[[Τελλούριο]]

Τα χαλκογόνα (αγγλικά "chalcogens") είναι τα χημικά στοιχεία της ομάδας 16 του περιοδικού πίνακα των χημικών στοιχείων. Αυτή η ομάδα είναι επίσης γνωστή και ως ομάδα του οξυγόνου. Αποτελείται από τα χημικά στοιχεία οξυγόνο (O), θείο (S), σελήνιο (Se), τελλούριο (Te) και το ραδιενεργό στοιχείο πολώνιο (Po). Το συνθετικό στοιχείο λιβερμόριο (Lv) προβλέφθηκε ότι είναι επίσης ένα χαλκογόνο. Συχνά, το οξυγόνο διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα χαλκογόνα, εξαιτίας της πολύ διαφορετικής χημικής συμπεριφοράς του από τα υπόλοιπα χαλκογόνα. Η λέξη χαλκογόνα προήλθε από τη σύνθεση των ελληνικών λέξεων χαλκός και «γεννῶ». 

Το θείο ήταν γνωστό από την Αρχαιότητα, το οξυγόνο αναγνωρίστηκε ως ένα χημικό στοιχείο κατά το 18ο αιώνα, το σελήνιο, το τελλούριο και το πολώνιο ανακαλύφθηκαν κατά το 19ο αιώνα και το λιβερμόριο το 2000.

Όλα τα χαλκογόνα έχουν έξι (6) ηλεκτρόνια σθένους, οπότε τους λείπουν μόνο δύο (2) ηλεκτρόνια για να έχουν την πλήρη εξωτερική στιβάδα των ευγενών αερίων. Οι πιο συνηθισμένοι αριθμοί οξείδωσης των χαλκογόνων είναι -2, +2, +4 και +6. Έχουν σχετικά μικρές ατομικές ακτίνες, ιδιαίτερα τα ελαφρύτερα από αυτά

Όλα τα χαλκογόνα έχουν κάποιον ρόλο σε βιολογικές λειτουργίες, ως θρεπτικά συστατικά ή και ως τοξίνες. Τα ελαφρύτερα χαλκογόνα, όπως το οξυγόνο και το θείο, είναι σπάνια τοξικά και συνήθως βοηθητικά στην καθαρή τους μορφή. Το σελήνιο (ανάλογα με την ποσότητα) είναι ένα σημαντικό θρεπτικό στοιχείο, αλλά επίσης και τοξικό. Το τελλούριο έχει συχνά δυσάρεστα αποτελέσματα, αν και ορισμένοι ζωντανοί οργανισμοί μπορούν να το χρησιμοποιήσουν. Τέλος, το πολώνιο είναι πάντα εξαιρετικά βλαβερό, αφού είναι και χημικά τοξικό και ραδιενεργό.

Το θείο έχει περισσότερες από 20 αλλομορφές, το οξυγόνο έχει 9 αλλομορφές, το σελήνιο έχει τουλάχιστον 5 αλλομορφές, το πολώνιο έχει δύο (2) αλλομορφές, ενώ το τελλούριο έχει βρεθεί μόνο σε μία κρυσταλλική δομή, προς το παρόν τουλάχιστον. Υπάρχουν πολυάριθμες οργανοχαλκογονούχες ενώσεις. Οι οργανικές ενώσεις με οξυγόνο και θείο είναι πολύ συνηθισμένες, αλλά είναι αρκετές και οι οργανικές ενώσεις με σελήνιο και τελλούριο. Αυτή η τάση επίσης υπάρχει σε ενώσεις μεταξύ χαλκογόνων και χημικών στοιχείων της ομάδας του αζώτου, καθώς και σε ενώσεις που περιέχουν χαλκογόνα και χημικά στοιχεία της ομάδας του άνθρακα.

Το οξυγόνο γενικά διαχωρίζεται από τον ατμοσφαιρικό αέρα και το θείο διαχωρίζεται (πλέον) από το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Το σελήνιο και το τελλούριο είναι παραπροϊόντα της εξαγωγής χαλκού από ορυκτά του. Το πολώνιο και το λιβερμόριο είναι περισσότερο διαθέσιμα σε επιταχυντές σωματιδίων. Η κύρια πηγή του στοιχειακού οξυγόνου είναι στη χαλυβουργία. Το θείο μετατρέπεται κυρίως σε θειικό οξύ, που χρησιμοποιείται ευρύτατα από τη χημική βιομηχανία. Η πιο συνηθισμένη εφαρμογή του σεληνίου είναι στην υαλουργία. Οι χημικές ενώσεις του τελλουρίου χρησιμοποιούνται κυρίως στην κατασκευή οπτικών δίσκων, ηλεκτρονικών συσκευών και φωτοβολταϊκών. Κάποιες από τις εφαρμογές του πολωνίου υπάρχουν εξαιτίας της ραδιενέργειάς του.

Η ονομασία χαλκογόνα δόθηκε περί το 1930 από τον Γερμανό καθηγητή Βίλελμ Μπιλτς στο Πανεπιστήμιο του Ανοβέρου, θεωρώντας αυτά ως πρώιμα γνωστά, όπως η εποχή του χαλκού στη μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού.
[[Θείο]]
UNK
[[Σελήνιο]]
UNK
[[Τελλούριο]]
UNK
Q1860
αγγλικά "chalcogens"
Concept
Q11344
χημικά στοιχεία
Concept
Q83306
ομάδας
Concept
Q40254
16
Concept
Q10693
περιοδικού πίνακα των χημικών στοιχείων
Concept
Q104567
ομάδα του οξυγόνου
Concept
Q629
οξυγόνο
Concept
Q682
θείο
Concept
Q876
σελήνιο
Concept
Q1100
τελλούριο
Concept
Q11448
ραδιενεργό
Concept
Q979
πολώνιο
Concept
None
συνθετικό στοιχείο
UNK
Q1304
λιβερμόριο
Concept
Q9129
ελληνικών λέξεων
Concept
Q753
χαλκός
Concept
Q41493
Αρχαιότητα
Concept
Q7015
18ο αιώνα
Concept
Q6955
19ο αιώνα
Concept
Q1985
2000
TIME
Q23488
έξι (6)
Concept
None
ηλεκτρόνια σθένους
UNK
Q200
δύο (2)
Concept
Q19609
ευγενών αερίων
Concept
Q484152
αριθμοί οξείδωσης
Concept
Q483788
ατομικές ακτίνες
Concept
Q40292
20
Concept
Q81915
αλλομορφές
Concept
Q19108
9
Concept
None
5
UNK
Q43533
κρυσταλλική δομή
Concept
Q174211
οργανοχαλκογονούχες ενώσεις
Concept
None
ομάδας του αζώτου
UNK
Q106693
ομάδας του άνθρακα
Concept
Q8104
ατμοσφαιρικό αέρα
Concept
Q22656
αργό πετρέλαιο
Concept
Q40858
φυσικό αέριο
Concept
Q130825
επιταχυντές σωματιδίων
Concept
None
χαλυβουργία
UNK
Q4118
θειικό οξύ
Concept
Q207652
χημική βιομηχανία
Concept
None
υαλουργία
UNK
Q234870
οπτικών δίσκων
Concept
None
ηλεκτρονικών συσκευών
UNK
Q192127
φωτοβολταϊκών
Concept
Q18787
1930
TIME
None
Βίλελμ Μπιλτς
UNK
None
Πανεπιστήμιο του Ανοβέρου
UNK
Q11761
εποχή του χαλκού
TIME
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
-2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-2
NUMBER
++2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
+2
NUMBER
++4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
+4
NUMBER
++6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
+6
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+9^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
9
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
part of
subclass of
instance of
part of
part of
part of
depicts
follows