Γιόχαν Γκότφριντ Χέρντερ
Ο Γιόχαν Γκότφριντ Χέρντερ ("Johann Gottfried von Herder", 25 Αυγούστου 1744 - 18 Δεκεμβρίου 1803) ήταν Γερμανός φιλόσοφος, θεολόγος, ποιητής και τεχνοκρίτης.

Γιος φτωχού δασκάλου, πήγε στο Καίνιγκσμπεργκ της ανατολικής Πρωσσίας (σήμερα Καλίνινγκραντ της Ρωσίας) για να σπουδάσει ιατρική. Μια αποτυχημένη εγχείρηση για ν’ απαλλαγεί από συρίγγιο που είχε στο μάτι, ενίσχυσε την αντιπάθειά του προς την ιατρική και έτσι στράφηκε στη θεολογία. 

Παρακολούθησε μαθήματα του Καντ, ο οποίος τον απάλλαξε από τα δίδακτρα. Έγινε λουθηρανός ιερέας και από τα είκοσι μέχρι τα εικοσιπέντε του χρόνια δίδασκε στην εκκλησιαστική σχολή της μητρόπολης της Ρίγας. Εκεί εμφανίστηκε το 1767 το τρίτομο έργο του "Περί της νεωτέρας γερμανικής λογοτεχνίας", όπου έκανε έκκληση για μια γερμανική λογοτεχνία απαλλαγμένη από ξένες επιρροές.

Το 1769 εγκατέλειψε τη Ρίγα και ταξίδεψε στο Παρίσι. Γνώρισε τους Εγκυκλοπαιδιστές, αλλά δεν προσχώρησε στον Διαφωτισμό.

Το 1770 συνόδευσε ως παιδαγωγός τον πρίγκιπα του Χόλσταϊν-Γκόττορπ ανά την Γερμανία. Είχε εν τω μεταξύ αρχίσει να γράφει τα "Κριτικά Δάση", δοκίμια για την τέχνη και την λογοτεχνία. Πεποίθησή του ήταν ότι έπρεπε να εγκαταλειφθεί η μίμηση των Ελλήνων κλασσικών, που κήρυτταν οι Βίνκελμαν και Λέσσινγκ και ότι έπρεπε να αναζητηθούν οι λαϊκές πηγές της ποίησης. Η ποίηση κατά τον Χέρντερ γεννιέται από το ένστικτο του λαού και όχι από λίγους καλλιεργημένους ανθρώπους.

Νέα αποτυχημένη εγχείρηση του έδωσε την ευκαιρία να γνωριστεί προσωπικά με τον Γκαίτε, ο οποίος ήταν ενθουσιασμένος από τα κηρύγματα του Χέρντερ. Το 1771 έγινε αυλικός ιεροκήρυκας και πρόεδρος του ιεροδικείου στο Μπύκενμπουργκ, πρωτεύουσα του μικρού πριγκιπάτου του Σάουμπουργκ-Λίππε. Εκεί έγραψε τα βιβλία, που συνέβαλαν στην διαμόρφωση του "Sturm und Drang". Ήταν πιστός Χριστιανός, αλλά δεν έβλεπε παντού το χέρι του Θεού. Πίστευε ότι κάθε πολιτισμός ήταν μια αυθύπαρκτη ενότητα με γέννηση, ακμή και θάνατο. Θαύμαζε τον Μεσαίωνα σαν εποχή φαντασίας, λαϊκής ποίησης και απλότητας και επέκρινε τον Διαφωτισμό σαν ειδωλολατρεία της λογικής. 

Το 1773 νυμφεύτηκε και το 1776 ο Κάρολος-Αύγουστος δούκας της Βαϊμάρης, ο μεγάλος μαικήνας, τον κάλεσε στην Αυλή του ύστερα από σύσταση του Γκαίτε. Με τους Γκαίτε, Βίλαντ και Σίλλερ ο Χέρντερ αποτέλεσε την περίφημη τετράδα που κατέστησε την Βαϊμάρη πνευματικό κέντρο της Γερμανίας.

Τα πολλαπλά του καθήκοντα στην Βαϊμάρη -ιερέας και ιεροκήρυκας των ανακτόρων, επόπτης της διαγωγής του κλήρου και των σχολείων του δουκάτου (τα οποία έγιναν υποδείγματα για όλη την Γερμανία)- σε συνδυασμό με την πάθησή του, τον έκαναν ευερέθιστο. Οι Γκαίτε και Βίλαντ τον απέφευγαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και ο δούκας εξοργιζόταν από ορισμένα κηρύγματά του. «Μετά από ένα τέτοιο κήρυγμα», έγραψε ο Γκαίτε, «δεν μένει στον δούκα παρά να παραιτηθεί».

Τελικά συμφιλιώθηκε με όλους και αφοσιώθηκε στις συγγραφές του, επαναλαμβάνοντας τις επιθέσεις του κατά του ορθολογισμού στη λογοτεχνία και της «έντεχνης» ποίησης. Μεταξύ 1784 και 1791 κυκλοφόρησε σε τέσσερις τόμους το μεγάλο του έργο "Ιδέες για μια φιλοσοφία της Ιστορίας της Ανθρωπότητας", το οποίο, παρά την «ορθόδοξή» του συγκρότηση, περιέχει ορισμένες θεολογικές και πολιτικές απόψεις, που μπορεί να χαρακτηριστούν αιρετικές. 

Στις "Επιστολές περί της προόδου της ανθρωπότητος" (1793-97), χαιρέτιζε -μετ' επιφυλάξεων- τη Γαλλική Επανάσταση. Παρ' όλα αυτά ο δούκας -που πολέμησε το 1792 στο Βαλμύ εναντίον των Γάλλων- τον έκανε ευγενή («φον»).

Στα τελευταία του χρόνια περιεπλάκη σε φιλοσοφική έριδα με τον Καντ και ψυχράνθηκε πάλι με τον Γκαίτε. Πέθανε τον Δεκέμβριο του 1803. Ο δούκας Κάρολος-Αύγουστος, παρά τις προσβολές που είχε δεχτεί από τον Χέρντερ, διέταξε να ταφεί με μεγάλες τιμές στη μητρόπολη της Βαϊμάρης. 
Q2819
25 Αυγούστου
TIME
Q7583
1744
TIME
Q2438
18 Δεκεμβρίου
TIME
Q6887
1803
TIME
Q42884
Γερμανός
ORG
Q5891
φιλόσοφος
Concept
Q34178
θεολόγος
Concept
Q49757
ποιητής
Concept
Q38872
Πρωσσία
LOC
Q1829
Καλίνινγκραντ
LOC
Q159
Ρωσία
LOC
Q7663375
συρίγγιο
Concept
Q9312
Καντ
PER
Q75809
λουθηρανός
Concept
Q42603
ιερέας
Concept
Q1773
Ρίγα
LOC
Q8242
λογοτεχνία
Concept
Q90
Παρίσι
LOC
Q12539
Διαφωτισμό
Concept
Q35760
δοκίμια
Concept
Q170292
μίμηση των Ελλήνων κλασσικών
Concept
Q57280
Βίνκελμαν
PER
Q34628
Λέσσινγκ
PER
Q5879
Γκαίτε
PER
None
ιεροδικείου
UNK
None
Σάουμπουργκ-Λίππε
UNK
None
χέρι του Θεού
UNK
Q12554
Μεσαίωνα
TIME
Q213533
Κάρολος-Αύγουστος
PER
Q3955
Βαϊμάρη
LOC
Q154010
Βίλαντ
PER
Q22670
Σίλλερ
PER
Q6534
Γαλλική Επανάσταση
EVE
None
φον
UNK
Q155547
Γιόχαν Γκότφριντ Χέρντερ
PER
1744-08-25T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
25 Αυγούστου 1744
DATE
1803-12-18T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
18 Δεκεμβρίου 1803
DATE
1784-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1784
DATE
1793-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1793
DATE
+1793^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1793
NUMBER
-97^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-97
NUMBER
occupation
date of birth
date of death
religion
movement
place of death
different from
country