Αζουλέζου
Πλαίσιο από σμαλτωμένα κεραμικά πλακάκια του Ζόργκε Κολάσου (1922) που απεικονίζει επεισόδιο της Μάχης της Αλζουμπαρότα (1385) ανάμεσα στον πορτογαλικό και καστιλιάνικο στρατό. [[Λισαβόνα]], [[Πορτογαλία]].
Τα αζουλέζου ("azulejo") είναι ζωγραφική σε σμαλτωμένα κεραμικά πλακάκια, που χρησιμοποιούνται για την επένδυση και διακόσμηση τοίχων και προσόψεων ή και οροφών και δαπέδων σπιτιών, εκκλησιών, επαύλεων και ανακτόρων. Η ονομασία είναι αραβικής προέλευσης από τη λέξη "al – zulayj", που σημαίνει «γυαλισμένη πέτρα».

Η τέχνη του αζουλέζου μεταφέρθηκε στην Ισπανία και την Πορτογαλία από τους Μαυριτανούς της Βόρειας Αφρικής κατά το 14ο αιώνα. Τα μαυριτανικά πλακίδια, που χρησιμοποιούνταν στις πόλεις της Πορτογαλίας κατά το 15ο αιώνα, ήταν διακοσμημένα με γεωμετρικά σχέδια ή με μορφές ζώων και φιλοτεχνούνταν από Μαυριτανούς τεχνίτες στη Σεβίλλη.

Σε όλο το 15ο αιώνα, τα διακοσμητικά πλακίδια αζουλέζου εισάγονταν στην Πορτογαλία από την Ισπανία και η χρήση τους ήταν ευρέως διαδεδομένη στη θρησκευτική και την κοσμική αρχιτεκτονική της Πορτογαλίας στις προσόψεις κυρίως κτιρίων. 

Στις αρχές όμως του 16ου αιώνα, η βιοτεχνία και η παραγωγή των αζουλέζου αναπτύχθηκε στην Πορτογαλία σε ευρεία κλίμακα κατά την εποχή των βασιλέων Φιλίππου Β', Γ' και Δ' και ανεξαρτοποιήθηκε από τις ισπανικές επιρροές, αφού η παραγωγή στην Ισπανία είχε αρχίσει να φθίνει, μέχρι που διακόπηκε τελείως κατά το 18ο αιώνα.

Σε όλη τη διάρκεια του 17ου αιώνα, η Πορτογαλία, με μεγάλους κεραμίστες, έφθασε στη μεγαλύτερη ακμή της στην παραγωγή των αζουλέζου. Άρχισε μάλιστα να εξάγει τα φημισμένα πλέον πλακάκια της και στις πορτογαλικές κτήσεις των Αζορών, της Μαδέρας και της Βραζιλίας. 

thumb|left|200px|Πρόσοψη του Ναού της Santa Maria στην Κουβιλιά ( Covilhã), Πορτογαλία.Γύρω στο 1690, άρχισαν να παράγονται τα περίφημα γαλανόλευκα πλακίδια αζουλέζου, που έγιναν γνωστά σ’ όλο τον κόσμο και κατέκτησαν τις αγορές της Ευρώπης, της Ασίας και ακόμη της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής. Το θεματολόγιό τους περιλάμβανε κυρίως ιστορικές σκηνές με στρατιωτικά θέματα ή θρησκευτικά μοτίβα.

Πολλοί καλλιτέχνες της Πορτογαλίας είχαν ασχοληθεί με τη ζωγραφική σε διακοσμητικά πλακάκια αζουλέζου, όπως ο Αντόνιου ντε Ολιβέιρα Μπερνάντες (Αntonio de Oliveira Bernandes, περ. 1660 – 1732), ο μεγαλύτερος καλλιτέχνης αζουλέζου της εποχής του.

Κατά το 18ο και 19ο αιώνα, η μόδα επέβαλε τη διακόσμηση ολόκληρων των επιφανειών και των προσόψεων των κτιρίων με τα πλακίδια αζουλέζου. Εξωτερικοί και εσωτερικοί τοίχοι επενδύονταν με τα διακοσμητικά αυτά πλακάκια σε πολύ διαφορετικά σχέδια, που αρχικά ήταν μονόχρωμες παραστάσεις σε ζατρικοειδή σχέδια και αργότερα πιο πολύπλοκες πολύχρωμες απεικονίσεις. Ξεχωρίζουν ακόμη αζουλέζου σε νατουραλιστικά σχέδια, όπως τα περίφημα σχέδια «σενζερί» (singeries) με παραστάσεις μαϊμούδων ή ναΐφ σχέδια με γάτες στο κυνήγι τους ή σκηνές του κυνηγιού.

thumb|250px|Πανοραμική άποψη της Λισαβόνας (18ος αιώνας), Λισαβόνα, 1993.Εντυπωσιακή είναι η πανοραμική άποψη της Λισαβόνας σε τεράστιο «τοιχογραφικό» αζουλέζο του 18ου αιώνα, που σώζεται μέχρι σήμερα και κυριαρχεί στον εξώστη του Μιραντόουρου ντα Σάντα Λουζία της Λισαβόνας.

Στις αρχές του 20ου αιώνα αναβίωσε η παράδοση της απεικόνισης ιστορικών σκηνών στα παραδοσιακά σε μπλε και λευκό σχέδια, όπως είναι οι εντυπωσιακοί πίνακες σε μεγάλα ταμπλό γαλανόλευκων αζουλέζου στο Πάρκο Εδουάρδου Ζ' της Λισαβόνας, φιλοτεχνημένα το 1922 από τον Ζόργκε Κολάσου (Jorge Colaco, 1868 – 1942) με σκηνές μαχών – H Mάχη του Οουρίκε (1139), η Μάχη της Αλζουμπαρότα (1385) και μια ναυμαχία στον Κόλπο του Σάγκρες.

Στη Λισαβόνα λειτουργεί το Εθνικό Μουσείο Αζουλέζου, το οποίο στεγάζεται στο ιστορικό μοναστήρι Μάντρε ντε Ντέους (16ος αιώνας), όπου καταγράφεται η ιστορία της τέχνης των αζουλέζου με εκθέματα κατά χρονολογική σειρά από τα μαυριτανικά πλακίδια μέχρι αυτά του 20ου αιώνα. 
Πλαίσιο από σμαλτωμένα κεραμικά πλακάκια του Ζόργκε Κολάσου (1922) που απεικονίζει επεισόδιο της Μάχης της Αλζουμπαρότα (1385) ανάμεσα στον πορτογαλικό και καστιλιάνικο στρατό. [[Λισαβόνα]], [[Πορτογαλία]].
UNK
Q11629
ζωγραφική
Concept
Q468402
κεραμικά πλακάκια
Concept
Q35323
αραβικής
Concept
Q29
Ισπανία
LOC
Q45
Πορτογαλία
LOC
Q1025
Μαυριτανούς
LOC
Q27381
Βόρειας Αφρικής
LOC
Q8717
Σεβίλλη
LOC
Q34417
Φιλίππου Β'
PER
Q34464
Γ'
PER
Q691402
Δ'
PER
Q25263
Αζορών
LOC
Q26253
Μαδέρας
Concept
Q155
Βραζιλίας
LOC
thumb|left|200px|Πρόσοψη του Ναού της Santa Maria στην Κουβιλιά ( Covilhã), Πορτογαλία.
UNK
Q46
Ευρώπης
LOC
Q48
Ασίας
LOC
Q27611
Κεντρικής
LOC
Q18
Νότιας Αμερικής
LOC
Q1367
μαϊμούδων
Concept
Q146
γάτες
Concept
thumb|250px|Πανοραμική άποψη της Λισαβόνας (18ος αιώνας), Λισαβόνα, 1993.
UNK
Q597
Λισαβόνας
LOC
Q3179385
Αζουλέζου
Concept
1922-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1922
DATE
1385-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1385
DATE
1660-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1660
DATE
1732-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1732
DATE
1993-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1993
DATE
1868-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1868
DATE
1942-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1942
DATE
1139-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1139
DATE
1385-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1385
DATE
+1922^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1922
NUMBER
+1385^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1385
NUMBER
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+200^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
200
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+250^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
250
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+1139^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1139
NUMBER
+1385^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1385
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
country of origin
country of origin
shares border with