Φράνιο Τούτζμαν
Ο Φράνιο Τούτζμαν (κροατικά: "Franjo Tuđman", 14 Μαΐου 1922 – 10 Δεκεμβρίου 1999) ήταν Κροάτης πολιτικός, ο οποίος διατέλεσε με την ανεξαρτησία της χώρας από τη Γιουγκοσλαβία πρώτος πρόεδρος της Κροατίας, από το 1990 μέχρι τον θάνατό του.

Ο Τούτζμαν γεννήθηκε στο Βέλικο Τργκόβιτσε, στην Κροατία. Πολέμησε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως μέλος του 10ου σώματος του Ζάγκρεμπ των Γιουγκοσλάβων Παρτιζάνων. Μετά τον πόλεμο, προσλήφθηκε στο υπουργείο Άμυνας και έφτασε μέχρι το βαθμό του υποστράτηγου στον Γιουγκοσλαβικό στρατό το 1960. Μετά την στρατιωτική του σταδιοδρομία, ασχολήθηκε με τη μελέτη της γεωπολιτικής. Το 1963 έγινε καθηγητής στο τμήμα πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Ζάγκρεμπ, και εργάστηκε ως ιστορικός μέχρις ότου ήρθε σε σύγκρουση με το καθεστώς. Το 1965 πήρε το διδακτορικό του στην ιστορία, αλλά κατηγορήθηκε για λογοκλοπή. Ο Τούτζμαν δεν είχε λάβει επισήμως ακαδημαϊκή εκπαίδευση ως ιστορικός και προσέγγιζε την ιστορία ως μαρξιστής μελετητής και συνήγορος της Κροατίας. Ανάμεσα στα έργα του ως ιστορικός ξεχωρίζουν το ογκώδες "Hrvatska u monarhističkoj Jugoslaviji" ("Η Κροατία της Μοναρχική Γιουγκοσλαβία") και "Bespuća povijesne zbiljnosti" (1989), το οποίο προσεγγίζει τους διαφορετικούς αριθμούς θυμάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου Ο Τούτζμαν συμμετείχε στο κίνημα της κροατικής άνοιξης για μεταρρυθμίσεις στη χώρα και φυλακίστηκε για αυτή τη δράση το 1972. Στη συνέχεια κράτησε χαμηλό προφίλ, μέχρι που ίδρυσε την Κροατική Δημοκρατική Ένωση το 1989.

Το κόμμα του κέρδισε της πρώτες βουλευτικές εκλογές της Κροατίας το 1990 και ο Τούτζμαν έγινε πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας. Ως πρόεδρος ο Τούτζμαν πίεσε για τη δημιουργία ανεξάρτητης Κροατίας. Τις 19 Μαΐου 1991 έλαβε χώρα δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, το οποίο υπερψηφίστηκε με ποσοστό 93% και τις 25 Ιουνίου 1991 η Κροατία ανακήρυξε την ανεξαρτησία της. Περιοχές με πλειοψηφία Σέρβων εξεγέρθηκαν, υποστηριζόμενες από τον γιουγκοσλαβικό στρατό, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει ο πόλεμος της Κροατίας. Αν και υπογράφηκε κατάπαυση του πυρός το 1992, ο πόλεμος διαδόθηκε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Ο Τούτζμαν κατακρίθηκε για τον ρόλο του στον πόλεμο Κροατών-Βοσνίων, θέτοντας σε κίνδυνο τη διεθνή υποστήριξη της Κροατίας. Το 1994, υπέγραψε τη συμφωνία της Ουάσινγκτον με τον Βόσνιο πρόεδρο Αλίγια Ιζετμπέγκοβιτς. Το 1995, έδωσε την άδεια για την επιχείρηση Καταιγίδα, με την οποία έληξε ο πόλεμος της Κροατίας. Τον ίδιο χρόνο ήταν ένας από τους υπογράφοντες της συμφωνίας του Ντέιτον, με την οποία έληξε ο Πόλεμος της Βοσνίας. Επανεξελέγη πρόεδρος το 1992 και το 1997 και παρέμεινε στην εξουσία μέχρι τον θάνατό του 1999.
Q6654
κροατικά
Concept
Q2165
1922
TIME
Q2091
1999
TIME
Q268984
πρόεδρος της Κροατίας
PER
Q155198
Γιουγκοσλάβων Παρτιζάνων
ORG
Q159385
γεωπολιτική
Concept
Q675848
Πανεπιστήμιο του Ζάγκρεμπ
ORG
None
κροατικής άνοιξης
UNK
Q738439
Κροατική Δημοκρατική Ένωση
ORG
Q209062
Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Κροατίας
LOC
Q68969
πόλεμος της Κροατίας
EVE
Q225
Βοσνία-Ερζεγοβίνη
LOC
None
πόλεμο Κροατών-Βοσνίων
UNK
Q183848
Αλίγια Ιζετμπέγκοβιτς
PER
None
επιχείρηση Καταιγίδα
UNK
Q190315
συμφωνίας του Ντέιτον
MEDIA
Q181533
Πόλεμος της Βοσνίας
EVE
Q183703
Φράνιο Τούτζμαν
PER
1922-05-14T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
14 Μαΐου 1922
DATE
1999-12-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 Δεκεμβρίου 1999
DATE
1989-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1989
DATE
1991-05-19T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
19 Μαΐου 1991
DATE
1991-06-25T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
25 Ιουνίου 1991
DATE
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
+1989^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1989
NUMBER
+93^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
93
NUMBER
languages spoken, written or signed
date of birth
date of death
member of political party
facet of