Εθνικό Πάρκο του Γκομπουστάν
To Εθνικό Πάρκο του Γκομπουστάν (αζερικά: "Qobustan Milli Parkı"), επισήμως Πολιτιστικό Τοπίο Τέχνης των Βράχων του Γκομπουστάν, είναι ορεινή περιοχή στο νοτιοανατολικό άκρο της οροσειράς του Καυκάσου, στο Αζερμπαϊτζάν. Το πάρκο βρίσκεται δυτικά του Γκομπουστάν, περίπου 65 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του κέντρου του Μπακού, στη δυτική όχθη της Κασπίας. Το όνομα προέρχεται από τις βαθιές χαράδρες (στα αζερικά: gobu) της περιοχής του πάρκου.

Το 1966, το Γκομπουστάν ανακηρύχθηκε εθνικό ιστορικό μνημείο του Αζερμπαϊτζάν με στόχο να προστατευθούν τα αρχαία ανάγλυφα, τα ηφαίστεια λάσπης και οι λίθοι γνωστοί ως Γκαβάλ Ντας στην περιοχή. Το 2007, το Γκομπουστάν ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO λόγω της ποιότητας και της πυκνότητας των τέχνης των βράχων στο πάρκο, όπου απεικονίζει πρωτόγονους ανθρώπους, τελετουργίες, σκηνές κυνηγιού και μαχών, τη πανίδα και χλωρίδα της περιοχής και τον τρόπο ζωής στην προϊστορική εποχή καθώς και τον Ήλιο και τα αστέρια. Ανάμεσα στα ανάγλυφα των ζώων ξεχωρίζουν θαλάσσια είδη τα οποία σήμερα δεν είναι παρόντα στη Κασπία θάλασσα, όπως φάλαινες και δελφίνια.

Στο πάρκο σώζονται περίπου 6.000 ανάγλυφα τα οποία χρονολογούνται από 40.000 έως 5.000 χρόνια πριν. Ο χώρος περιλαμβάνει επίσης κατοικημένα σπήλαια, οικισμούς και χώρους ταφής, οι οποίοι χρονολογούνται από το τέλος της τελευταίας εποχής των παγετώνων, από την παλαιολιθική εποχή μέχρι τον Μεσαίωνα. Ο χώρος έχει έκταση 537 εκτάρια και ανήκει στο ευρύτερο καταφύγιο του Γκομπουστάν. Τα ανάγλυφα ανακαλύφθηκαν τυχαία το 1930 από εργάτες οι οποίοι δούλευαν σε ένα λατομείο στην περιοχή. Η πρώτη αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή έλαβε χώρα το 1939. Το 1948, ο Ισχάγκ Τζαφαρζαντέχ, ένας από τους πρωτοπόρους αρχαιολόγους και εθνογράφους του Αζερμπαϊτζάν, ανακάλυψε στο Γκομπουστάν μια επιγραφή στα λατινικά, η οποία χρονολογείται στην εποχή του Δομιτιανού (81-96 μ.Χ.), αναφερόμενη στην 12η Λεγεώνα. Αυτή η επιγραφή είναι το ανατολικότερο γνωστό ρωμαϊκό εύρημα. Μια άλλη επιγραφή στα περσικά η οποία χρονολογείται από τον 14ο αιώνα και αναφέρει ότι ο «Ιμάντ Σάκι ήταν εδώ, προσευχήθηκε και έφυγε».

Επίσης, η περιοχή του Γκομπουστάν είναι γνωστή για τα περίπου 400 ηφαίστεια λάσπης που διαθέτει, περισσότερα από τα μισά σε όλο τον κόσμο. Ένα άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του πάρκου είναι οι λίθοι που είναι γνωστοί ως Γκαβάλ Ντας. Αυτές οι πέτρες ακούγονται σαν ταμπούρλα όταν κάποιος τις χτυπήσει σε διάφορα σημεία. Το Γκαβάλ Ντας είναι ασβεστόλιθος ο οποίος έχει δημιουργηθεί από όστρακα και ανάλογα με την πυκνότητα των οστράκων παράγει διαφορετικό ήχο. Είναι πιθανό να είχαν χρησιμοποιηθεί σε διάφορους τελετουργικούς χορούς.

Τα πετρογλυφικά του Γκομπουστάν απεικονίζονται στο χαρτονόμισμα των 5 μανάτ από το 2006.
Q9292
αζερικά
Concept
Q5477
Καυκάσου
LOC
Q227
Αζερμπαϊτζάν
LOC
Q9248
Μπακού
LOC
Q5484
Κασπίας
LOC
None
ηφαίστεια λάσπης
UNK
Q9259
μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς
EVE
Q7809
UNESCO
Concept
Q1865281
φάλαινες
Concept
Q7369
δελφίνι
Concept
Q40203
παλαιολιθική εποχή
TIME
Q12554
Μεσαίωνα
TIME
Q1423
Δομιτιανού
PER
Q23757
ασβεστόλιθος
Concept
Q483725
μανάτ
Concept
Q318181
Εθνικό Πάρκο του Γκομπουστάν
LOC
+65^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
65
NUMBER
+6.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6.000
NUMBER
+40.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
40.000
NUMBER
+5.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5.000
NUMBER
+81^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
81
NUMBER
-96^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-96
NUMBER
+12^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
12
NUMBER
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
country
heritage designation
country
country
maintained by