Βόσπορος
O Bόσπορος (Τούρκικα: İstanbul Boğazı) είναι φυσικός πορθμός και σημαντική διεθνής θαλάσσια οδός που βρίσκεται στη βορειοδυτική Τουρκία και αποτελεί μέρος του ηπειρωτικού ορίου μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας και διαχωρίζει την ασιατική από την ευρωπαϊκή Τουρκία. Ο Βόσπορος, η Θάλασσα του Μαρμαρά και ο πορθμός των Δαρδανελίων στα νοτιοδυτικά συναποτελούν τα Τουρκικά Στενά. Όντας ο στενότερος πορθμός του κόσμου που χρησιμοποιείται στη διεθνή ναυσιπλοΐα, ο Βόσπορος συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με τη Θάλασσα του Μαρμαρά, που η τελευταία με την σειρά της συνδέεται μέσω των Δαρδανελίων με το Αιγαίο Πέλαγος και από εκεί με τη Μεσόγειο.

Ως όρια του Βοσπόρου ορίζονται στα βόρεια η γραμμή που συνδέει τους φάρους Ρούμελι Φενέρι και Αναντολού Φενέρι και στα νότια τους φάρους Αχίρκαπι Φενέρι και Καντίκιοϊ Ιντσίμπουρνου Φενέρι. Μεταξύ των ορίων ο πορθμός έχει μήκος 31 χλμ. και πλάτος 3.329 μ. στη βόρεια είσοδο και 2.826 μ. στη νότια. Το μέγιστο πλάτος του είναι 3.420 μ. μεταξύ Ουμούριερι και Μπουγιούκντερε Λιμάνι και το ελάχιστο μεταξύ του Ακρωτηρίου Καντίλι και του Ασιγιάν. Το σημείο αυτό του πορθμού είναι επικίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα, καθώς απαιτείται μια αλλαγή πορείας 45 μοιρών και το ρεύμα μπορεί να φτάσει τους 7 ως 8 κόμβους (3,6 ως 4,1 μέτρα ανά δευτερόλεπτο). Στα νότια, στο Γενίκιοϊ, η απαιτούμενη αλλαγή πορείας είναι 80 μοίρες. Στον κρίσιμο αυτό θαλάσσιο διάδρομο παρουσιάζονται έντονα όλοι οι κίνδυνοι και τα εμπόδια που χαρακτηρίζουν τους στενούς πορθμούς. Στις προαναφερθείσες στροφές (Καντίλι και Γενίκιοϊ), όπου πρέπει να γίνουν σημαντικές αλλαγές πορείας, τα πλοία που πλησιάζουν από την αντίθετη κατεύθυνση δεν είναι ορατά πίσω από αυτά τα ακρωτήρια. Οι κίνδυνοι που τίθενται από τη γεωγραφία αυξάνονται θεαματικά από τη μεγάλη κυκλοφορία πορθμείων, που συνδέουν την Ευρωπαϊκή και την Ασιατική πλευρά της πόλης.

Το βάθος του Βοσπόρου ποικίλλει από 13 ως 110 μέτρα στο μέσο του πορθμού με μέσο 65 μ. Το βαθύτερο σημείο είναι μεταξύ Καντίλι και Μπεμπέκ με 110 μέτρα. Τα πιο ρηχά σημεία είναι ανοιχτά του Καντίκιοϊ Ιντσίμπουρνου στην πορεία προς βορρά, με 18 μέτρα, και ανοιχτά του Ακρωτηρίου Ασιγιάν στην πορεία προς νότο, με 13 μέτρα.

Οι ακτές του πορθμού είναι πυκνοκατοικημένες, καθώς καταλαμβάνονται από την πόλη της Κωνσταντινούπολης με μητροπολιτικό πληθυσμό που ξεπερνά τα 15 εκατομμύρια κατοίκους, που εκτείνεται προς την ενδοχώρα και από τις δύο ακτές.

Το αρχαιοελληνικό όνομα Βόσπορος αναλύεται ως "βους" (βόδι) + "πόρος" (πέρασμα), που αναφέρεται στην Ιώ από την Ελληνική μυθολογία που μεταμορφώθηκε σε αγελάδα και καταδικάστηκε να περιπλανιέται στη γη μέχρι που διέσχισε τον Βόσπορο, όπου συνάντησε τον Προμηθέα.

Αν και ήταν κάπως γνωστό ότι η Μαύρη Θάλασσα και η Θάλασσα του Μαρμαρά επικοινωνούσαν με ροή λόγω διαφοράς πυκνότητας, ευρήματα μιας μελέτης του Πανεπιστημίου του Ληντς τον Αύγουστο του 2010 αποκάλυψαν ότι στην πραγματικότητα υπάρχει ένα υποθαλάσσιο ρεύμα νερού μεγάλης πυκνότητας που ρέει στον πυθμένα του Βοσπόρου οφειλόμενο στη διαφορά πυκνότητας των δύο θαλασσών, που θα ήταν ο έκτος μεγαλύτερος ποταμός στη Γη, αν ήταν στην ξηρά.
Q256
Τούρκικα
Concept
Q37901
πορθμός
Concept
Q43
Τουρκία
LOC
Q46
Ευρώπης
LOC
Q48
Ασίας
LOC
Q51614
ασιατική
LOC
Q41741
ευρωπαϊκή Τουρκία
LOC
Q35367
Θάλασσα του Μαρμαρά
LOC
Q6514
Δαρδανελίων
LOC
Q25855
διεθνή ναυσιπλοΐα
Concept
Q34575
Αιγαίο Πέλαγος
LOC
Q4918
Μεσόγειο
LOC
Q3269761
Ρούμελι Φενέρι
LOC
Q813531
Μπεμπέκ
LOC
Q406
Κωνσταντινούπολη
LOC
Q179014
Ιώ
PER
Q83160
Προμηθέα
MISC
Q35958
Βόσπορος
LOC
Q35958
Βόσπορος
LOC
Q35958
Βόσπορος
LOC
+31^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
31
NUMBER
+3.329^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3.329
NUMBER
+2.826^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2.826
NUMBER
+3.420^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3.420
NUMBER
+45^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
45
NUMBER
+7^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
+3.6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3,6
NUMBER
+4.1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4,1
NUMBER
+80^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
80
NUMBER
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+65^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
65
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
instance of
country
part of
located in the administrative territorial entity
continent
continent
shares border with
shares border with
country
country
part of
part of