Homo sapiens idaltu
O Homo sapiens idaltu είναι ένα εξαφανισμένο υποείδος του "Homo sapiens" το οποίο έζησε στην Αφρική κατά την Πλειστόκαινο εποχή, 160.000 χρόνια πριν. "Idaltu" στη γλώσσα Αφάρ σημαίνει «πρεσβύτερος ή πρωτότοκος».
Τα απολιθώματα του "H. s. idaltu" εντοπίστηκαν το 1997 στην περιοχή Χέρτο Μπούρι του ποταμού Αβάς της Αιθιοπίας από τον παλαιοανθρωπολόγο Τιμ Γουάιτ, ο οποίος τα αποκάλυψε για πρώτη φορά το 2003. Το Χέρτο Μπούρι είναι μία περιοχή της Αιθιοπίας με πολλά ηφαιστειογενή στρώματα. Χρησιμοποιώντας μία μέθοδο χρονολόγησης με ραδιοϊσότοπα, υπολόγιζε πως τα στρώματα που βρέθηκαν τα απολιθώματα έχουν ηλικία μεταξύ 154.000 και 160.000 ετών. Συνολικά εντοπίστηκαν τρία καλά διατηρημένα κρανία, δύο ενήλικων αντρών και ενός εξάχρονου παιδιού. 

Τα απολιθώματα αυτά έχουν σημαντικές μορφολογικές διαφορές συγκριτικά με τα απολιθώματα πρώιμων "H. sapiens" που εντοπίστηκαν στην Ευρώπη (όπως ο "άνθρωπος του Κρο-Μανιόν") και σε άλλα μέρη του κόσμου. Παρά τα αρχαϊκά του χαρακτηριστικά, ορισμένοι υποστήριξαν πως ο "idaltu" είναι πρόγονος του "Homo sapiens sapiens" και όχι ξεχωριστό υποείδος (σύμφωνα με την θεωρία περί αφρικανικής προέλευσης του σύγχρονου ανθρώπου, ο "H. s. sapiens" εμφανίστηκε λίγο αργότερα, το αργότερο πριν 110.000 χρόνια). Σύμφωνα πάντως με την ομάδα που τον ανακάλυψε, ο "idaltu" δεν είναι πρόγονος του "H. s. sapiens", αλλά ξεχωριστό υποείδος.

Το 2005, η χρονολόγηση των απολιθωμάτων Omo, τα οποία παρουσιάζουν πολύ περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά με τον "H. s. sapiens", έδειξε πως είχαν ηλικία 195.000 ετών, πολύ μεγαλύτερη δηλαδή από τα απολιθώματα του "idaltu".
Q68947
υποείδος
Concept
Q5
Homo sapiens
Concept
Q25546
Πλειστόκαινο
TIME
None
Αφάρ
UNK
Q40614
απολιθώματα
Concept
None
Χέρτο Μπούρι
UNK
None
Αβάς
UNK
Q115
Αιθιοπία
LOC
None
Τιμ Γουάιτ
UNK
Q192900
ραδιοϊσότοπα
Concept
None
μορφολογικές
UNK
Q5
Homo sapiens sapiens
Concept
None
Omo
UNK
Q131686
Homo sapiens idaltu
Concept
+160.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
160.000
NUMBER
+154.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
154.000
NUMBER
+195.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
195.000
NUMBER
taxon rank