Δεινόνυχος
Ο Δεινόνυχος ("Deinonychus") είναι γένος σαρκοβόρων θηριόποδων δεινοσαύρων. Υπάρχει ένα επιβεβαιωμένο είδος, Deinonychus antirrhopus. Αυτός ο δεινόσαυρος, μήκους 3,4 μέτρων έζησε κατά τη διάρκεια του πρώιμου Κρητιδικού πριν 115-108 εκατομμύρια χρόνια πριν από το μεσο-Άπτιο και στο πρώιμο Άλβιο στάδιο. Απολιθώματα έχουν ανακαλυφθεί στις πολιτείες των Η.Π.Α Μοντάνα, Ουαϊόμινγκ και Οκλαχόμα σε βράχους των σχηματισμών Κλόβερλι και Άντλερς, αν και δόντια τα οποία πιθανόν να ανήκουν σε Δεινόνυχο έχουν βρεθεί πολύ μακρύτερα, ανατολικά στο Μέριλαντ.

Η μελέτη του παλαιοντολόγου Τζων Όστρομ για το Δεινόνυχο στα τέλη της δεκαετίας του 1960, έφερε επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες σκέφτονταν σχετικά με τους δεινόσαυρους, οδηγώντας στην «Διαφωτιστική Αναγέννηση των Δεινοσαύρων» και προκαλώντας τη διαμάχη γύρω από το αν οι δεινόσαυροι ήταν θερμόαιμοι ή όχι. Πριν από αυτό, η δημοφιλής αντίληψη για τους δεινόσαυρους ήταν αυτή των βραδυκίνητων ερπετόμορφων γιγάντων. Ο Όστρομ παρατήρησε το μικροκαμωμένο σώμα, τη λεία, οριζόντια στάση, την σπονδυλική στήλη, παρόμοια με αυτήν των στρουθιονιδών και – ιδιαίτερα – τα διευρυμένα αρπακτικά νύχια των ποδιών που υποδείκνυαν ένα δραστήριο, ευκίνητο θηρευτή.

Η ονομασία «τρομερό νύχι» αναφέρεται στον ασυνήθιστα μεγάλο, σε σχήμα δρεπανιού, όνυχα του δεύτερου δακτύλου κάθε πίσω άκρου. Στο απολίθωμα YPM 5205 συντηρείται ένας μεγάλος καμπύλος όνυχας. Στη ζωή, οι αρχόσαυροι έχουν ένα κερατοειδές περίβλημα πάνω στο συγκεκριμένο κόκαλο που παρατείνει το μήκος του. Ο Όστρομ παρατήρησε νύχια κροκοδείλων και πτηνών και ανακατασκεύασε αυτό του YPM 5205 με μήκος πάνω από 120 χιλιοστά. Το όνομα του είδους, "antirrhopus" σημαίνει «αντίρροπος» (αντισταθμιστής ισορροπίας) και αναφέρεται στην πρόταση του Τζων Όστρομ για τη λειτουργία της ουράς. Όπως σε άλλους δρομεοσαυρίδες, οι σπόνδυλοι της ουράς έχουν σειρές οστεοποιημένων τενόντων και επιμηκυμένες κοκάλινες αποφύσεις. Αυτά τα χαρακτηριστικά μετέτρεπαν, φαινομενικά, την ουρά σε ένα άκαμπτο αντιστάθμισμα, αλλά ένα δείγμα του στενά συγγενικού Βελοσιράπτορα ("Velociraptor mongoliensis") (IGM 100/986), έχει ένα αρθρωτό ουραίο σκελετό που καμπυλώνει πλαγίως σε ένα μακρύ σχήμα S. Αυτό υποδεικνύει ότι στην πραγματικότητα η ουρά μπορούσε να περιστραφεί αριστερά ή δεξιά με υψηλό επίπεδο ευκαμψίας.

Σε αμφότερους τους σχηματισμούς Κλόβερλι και Άντλερς, δείγματα Δεινόνυχου έχουν βρεθεί σε κοντινή απόσταση με αυτά του ορνιθόποδου Τενοντόσαυρου ("Tenontosaurus"). Δόντια που έχουν ανακαλυφθεί μαζί με απολιθώματα Τενοντόσαυρου καταδεικνύουν ότι είχαν θηρευθεί ή εξαλειφθεί από το Δεινόνυχο.
Q34740
γένος
Concept
Q188438
θηριόποδων
Concept
Q430
δεινοσαύρων
Concept
Q44626
Κρητιδικού
TIME
Q622265
Άπτιο
LOC
Q301728
Άλβιο
TIME
Q40614
Απολιθώματα
Concept
Q30
Η.Π.Α
LOC
Q1212
Μοντάνα
LOC
Q1214
Ουαϊόμινγκ
LOC
Q1649
Οκλαχόμα
LOC
None
Κλόβερλι
UNK
None
Άντλερς
UNK
Q561
δόντι
Concept
Q1391
Μέριλαντ
LOC
Q7205
παλαιοντολόγου
Concept
None
Τζων Όστρομ
UNK
None
Διαφωτιστική Αναγέννηση των Δεινοσαύρων
UNK
Q193456
θερμόαιμοι
Concept
Q482853
σπονδυλική στήλη
Concept
None
στρουθιονιδών
UNK
None
θηρευτή
UNK
Q42233
δρεπανιού
Concept
Q265868
κόκαλο
Concept
Q60960
ουρά
Concept
Q482853
σπόνδυλοι
Concept
Q232358
τενόντων
Concept
None
αποφύσεις
UNK
Q14403
Βελοσιράπτορα
Concept
Q16328448
σκελετό
UNK
None
Τενοντόσαυρου
UNK
Q14405
Δεινόνυχος
Concept
5205-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
5205
DATE
5205-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
5205
DATE
+3.4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3,4
NUMBER
-108^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-108
NUMBER
+986^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
986
NUMBER
taxon rank
follows
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity
shares border with
shares border with