Παύλος Μελάς
Ο Παύλος Μελάς (Μασσαλία, 29 Μαρτίου 1870 – Στάτιστα (σημ. Μελάς Καστοριάς), 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν Έλληνας στρατιωτικός, αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού και μακεδονομάχος.

Γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1870, αλλά η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα τέσσερα χρόνια αργότερα. Ήταν γιος του μεγαλέμπορου Μιχαήλ Μελά, που του εμφύσησε το όραμα της Μεγάλης Ιδέας. Φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων και παντρεύτηκε τη Ναταλία Δραγούμη, κόρη του πολιτικού Στέφανου Δραγούμη. Ήταν ένας από τους αξιωματικούς που το 1894, λίγο καιρό αφότου επέδραμαν στα γραφεία της εφημερίδας "Ακρόπολις", συνέστησαν την Εθνική Εταιρεία, μια αλυτρωτική οργάνωση, της οποίας ήταν δραστήριο μέλος. Ως μέλος της Εθνικής Εταιρείας συμμετείχε στη διοργάνωση της εισβολής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Ελλήνων ατάκτων που προκάλεσε τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, ο οποίος έληξε με συντριπτική ήττα της Ελλάδας και βύθισε το Μιχαήλ Μελά σε θανάσιμη θλίψη.

Μετά την αυτοδιάλυση της Εθνικής Εταιρείας το 1900 αναμίχθηκε στις μακεδονικές υποθέσεις, πεδίο ελληνοβουλγαρικού ανταγωνισμού, που απασχολούσαν όλα τα μέλη της οικογένειας Δραγούμη. Σε συνεργασία με το γυναικαδελφό του Ίωνα Δραγούμη στάθηκε από τους πρωτεργάτες του Μακεδονικού αγώνα, ενισχύοντας τις ελληνικές διεκδικήσεις με όπλα και άνδρες. Το Μάρτιο του 1904, εν μέσω όξυνσης της εθνοθρησκευτικής διαμάχης στον απόηχο της εξέγερσης του Ιλιντεν, ήταν ένας από τέσσερεις Έλληνες αξιωματικούς που στάλθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση στη δυτική Μακεδονία για να πραγματοποιήσουν μια αναγνωριστική περιοδεία, η οποία κατέληξε σε αντικρουόμενα αποτελέσματα αναφορικά με τη σκοπιμότητα αποστολής ένοπλων σωμάτων από την Ελλάδα. Τον Ιούλιο επισκέφθηκε ιδιωτικά την Κοζάνη και τη Σιάτιστα και αποφάσισε να αναλάβει αντάρτικη δράση στην περιοχή. Τον Αύγουστο διορίστηκε από το νεοϊδρυθέν Μακεδονικό Κομιτάτο αρχηγός των ελληνικών ομάδων στην περιοχή Καστοριάς και Μοναστηρίου και εισήλθε για τρίτη φορά στην οθωμανοκρατούμενη τότε περιοχή της Μακεδονίας, αυτή τη φορά επικεφαλής ένοπλου σώματος. Με τους άνδρες του περιόδευσε σε ετερόγλωσσα χωριά της περιοχής καταδιώκοντας κομιτατζήδες της ΕΜΕΟ, πειθαναγκάζοντας εξαρχικούς σλαβόφωνους να επιστρέψουν στο Πατριαρχείο και οργανώνοντας ένα δίκτυο υποστηρικτικό της δράσης των ελληνικών σωμάτων. Ενώ βρισκόταν στο σλαβόφωνο χωριό Στάτιστα της Καστοριάς, επιδιώκοντας να συναντηθεί με την ανταρτοομάδα των Καούδη και Κύρου, το σώμα του δέχτηκε επίθεση από ένα απόσπασμα του οθωμανικού στρατού, που παραπλανημένο από τον κομιτατζή Μήτρο Βλάχο νόμιζε ότι επιτίθεται σε ομάδα της ΕΜΕΟ· ο Μελάς τραυματίστηκε από έναν πυροβολισμό και πέθανε υπό ομιχλώδεις συνθήκες. Μετά από περιπετειώδη πορεία η αποτμηθείσα κεφαλή του ενταφιάστηκε τελικά μαζί με το σώμα του στην Καστοριά.

Αν και η αντάρτικη δράση του Μελά στη Μακεδονία δεν είχε σημαντικά άμεσα αποτελέσματα, ο θάνατός του υψηλόβαθμου στρατιωτικού συγκλόνισε την ελληνική κοινή γνώμη και έστρεψε την προσοχή της στο Μακεδονικό Αγώνα, ως το σύμβολο του οποίου και καθιερώθηκε. Στην Ελλάδα τιμάται ως ήρωας και έχουν ονομαστεί προς τιμήν του το χωριό Μελάς της Καστοριάς και ο Δήμος Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη.
Q23482
Μασσαλία
LOC
Q2459
29 Μαρτίου
TIME
Q7741
1870
TIME
Q3396792
Στάτιστα
LOC
Q3396792
Μελάς Καστοριάς
LOC
Q2925
13 Οκτωβρίου
TIME
Q2046
1904
TIME
Q539051
Έλληνας
Concept
Q1546449
ελληνικού στρατού
ORG
Q1277369
μακεδονομάχος
MEDIA
Q23482
Μασσαλία
LOC
Q1524
Αθήνα
LOC
Q6835697
Μιχαήλ Μελά
PER
Q335081
Μεγάλης Ιδέας
ORG
Q3564659
Σχολή Ευελπίδων
ORG
Q19851059
Ναταλία Δραγούμη
PER
Q44132
Στέφανου Δραγούμη
PER
Q3565096
εφημερίδας "Ακρόπολις"
MEDIA
Q3395705
Εθνική Εταιρεία
ORG
Q182274
αλυτρωτική
Concept
Q3403326
εισβολής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Ελλήνων ατάκτων
UNK
Q657055
ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897
EVE
Q2454446
μακεδονικές υποθέσεις
UNK
Q12279100
οικογένειας Δραγούμη
Concept
Q737889
Ίωνα Δραγούμη
PER
Q1277369
Μακεδονικού αγώνα
MEDIA
Q1145682
εξέγερσης του Ιλιντεν
EVE
Q180176
Κοζάνη
LOC
Q677249
Σιάτιστα
LOC
Q12906357
Μακεδονικό Κομιτάτο
ORG
Q206954
Καστοριά
LOC
Q157246
Μοναστηρίου
LOC
Q12560
οθωμανοκρατούμενη
LOC
Q103251
περιοχή της Μακεδονίας
LOC
Q117406
κομιτατζήδες
UNK
Q650723
ΕΜΕΟ
ORG
Q2042945
εξαρχικούς
UNK
Q29202024
σλαβόφωνους
Concept
Q211004
Πατριαρχείο
MEDIA
Q3396792
Στάτιστα
LOC
Q206954
Καστοριά
LOC
Q12279470
Καούδη
PER
Q3401035
Κύρου
PER
Q117406
κομιτατζή
UNK
Q3407191
Μήτρο Βλάχο
PER
Q1277369
Μακεδονικό Αγώνα
MEDIA
Q3396792
Μελάς της Καστοριάς
LOC
Q2227543
Δήμος Παύλου Μελά
LOC
Q17151
Θεσσαλονίκη
LOC
Q527944
Παύλος Μελάς
PER
1870-03-29T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
29 Μαρτίου 1870
DATE
1904-10-13T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
13 Οκτωβρίου 1904
DATE
place of birth
place of death
date of birth
place of death
ethnic group
military branch
conflict
date of death
place of birth
child
educated at
spouse
conflict
conflict
place of death
conflict
place of death
named after
child
conflict