Βαλιδέ σουλτάνα
Βαλιδέ σουλτάνα (τουρκικά: والده سلطان, "Βαλιντέ σουλτάν", κυριολεκτικά «μητέρα σουλτάνου») ήταν τίτλος που διατηρούσε η μητέρα ενός εν ενεργεία σουλτάνου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο τίτλος ορισμένες φορές μεταφράζεται ως «βασιλομήτωρ» και ορθότερα ως «σουλτανομήτωρ», έχοντας ιδιαιτερότητες σε σχέση με την αντίστοιχη θέση στο δυτικό κόσμο. 

Ο τίτλος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τον 16ο αιώνα για την Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν, σύζυγο του Σελίμ Α΄ και μητέρα του Σουλεϊμάν Α΄ του Μεγαλοπρεπούς. Το «βαλιδέ» προέρχεται από τα αραβικά: είναι θηλυκό του βαλίντ (= πατέρας). Πρώτη βαλιδέ σουλτάνα ήταν η Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν και τελευταία η Ραχιμέ Πιριστού Σουλτάν. 

Η θέση ήταν ίσως η σημαντικότερη θέση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά τον ίδιο το σουλτάνο. Η βαλιδέ σουλτάν, ως μητέρα της «Αυτού Ιεράς Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητος Σουλτάνου και Χαλίφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας», τιτλοφορούνταν και «μητέρα πάντων των πιστών» (του Ισλάμ) ή και «μεγάλη κοινή μητέρα των πιστών» (στον σουλτάνο). Στην ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπήρξαν πολλές περιπτώσεις που οι βαλιδέ σουλτάνες δέσποζαν της βασιλείας των γιων τους. 

Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, σε μια περίοδο που είναι γνωστή ως «Σουλτανάτο των Γυναικών», μια σειρά από μη ικανούς ή ανήλικους σουλτάνους έθεσε τον ρόλο της βαλιδέ σουλτάν σε εξέχουσα πολιτική θέση. Ήταν οι μόνες γυναίκες της σουλτανικής αυλής που καταλάμβαναν ιδιαίτερες τιμητικές θέσεις σε διάφορες τελετές εκτός των θρησκευτικών.

Το Σουλτανάτο των Γυναικών ξεκίνησε με την Χουρέμ Σουλτάν, σύζυγο του Σουλεϊμάν Α΄ και μητέρα του Σελίμ Β΄, και συνεχίστηκε με την Νουρμπανού Σουλτάν. Η Νουρμπανού ήταν η ενετικής καταγωγής σύζυγος του Σελίμ Β΄, μητέρα του σουλτάνου Μουράτ Γ΄ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ντε φάκτο συμβασιλέας ως βαλιδέ κατά την περίοδο 1574-1583. Η Νουρμπανού ηγήθηκε του κράτους από κοινού με το μεγάλο βεζίρη Σοκολού Μεχμέτ Πασά, αποτελώντας την πρώτη βαλιδέ σουλτάν που συγκυβέρνησε με σουλτάνο κατά τη διάρκεια του Σουλτανάτου των Γυναικών. 

Η ισχυρότερη βαλιδέ σουλτάν στην ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας υπήρξε η ελληνικής καταγωγής Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν. 

Από τη στιγμή που οι γυναίκες του χαρεμιού ήταν σχεδόν πάντα σκλάβες, δεν παντρεύονταν ποτέ επίσημα τους σουλτάνους. Ωστόσο τα παιδιά τους εθεωρούντο πλήρως νόμιμα από τον ισλαμικό νόμο, εφόσον τα αναγνώριζε ο πατέρας.Οι βαλιδέ σουλτάνες ήταν, ιστορικά, κυρίως Χριστιανές και μερικές Εβραίες, που εξισλαμιζόταν μετά την αρπαγή τους.
Q256
τουρκικά
Concept
Q43292
σουλτάνου
Concept
Q12560
Οθωμανική Αυτοκρατορία
LOC
Q2425979
Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν
PER
Q494660
Σελίμ Α΄
PER
Q8474
Σουλεϊμάν Α΄ του Μεγαλοπρεπούς
PER
Q2425979
Αϊσέ Χαφσά Σουλτάν
PER
Q4845407
Ραχιμέ Πιριστού Σουλτάν
PER
Q12560
Οθωμανική Αυτοκρατορία
LOC
Q43292
σουλτάνο
Concept
Q432
Ισλάμ
Concept
Q43292
σουλτάνο
Concept
Q12560
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
LOC
Q1543663
Σουλτανάτο των Γυναικών
ORG
Q43292
σουλτάνους
Concept
Q1543663
Σουλτανάτο των Γυναικών
ORG
Q255809
Χουρέμ Σουλτάν
PER
Q8474
Σουλεϊμάν Α΄
PER
Q161872
Σελίμ Β΄
PER
Q238091
Νουρμπανού Σουλτάν
PER
Q238091
Νουρμπανού
PER
Q4948
ενετικής
LOC
Q161872
Σελίμ Β΄
PER
Q159934
Μουράτ Γ΄
PER
Q238091
Νουρμπανού
PER
Q18811
μεγάλο βεζίρη
PER
Q298419
Σοκολού Μεχμέτ Πασά
Concept
Q1543663
Σουλτανάτου των Γυναικών
ORG
Q12560
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
LOC
Q539051
ελληνικής
Concept
Q61127
Μαχπεϊκέρ Κιοσέμ Σουλτάν
PER
Q8463
σκλάβες
Concept
Q482752
ισλαμικό νόμο
Concept
Q754089
Βαλιδέ σουλτάνα
Concept
1583-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1583
DATE
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
-1583^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1583
NUMBER
country
country
country
country
spouse
child
spouse
child
spouse
child
spouse
child
spouse
spouse
spouse
child
spouse
child
country of citizenship