Λητώον
Το Λητώον ήταν ιερό της Λητούς κοντά στην αρχαία πόλη Ξάνθο, ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα της Λυκίας στην Ανατολία. Ο αρχαιολογικός χώρος του ιερού βρίσκεται μεταξύ των πόλεων Κας και Φετίγιε στην τουρκική Επαρχία Αττάλειας, περίπου 4χιλιόμετρα νότια της Ξάνθου, κατά μήκος του ομώνυμου ποταμού.

Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις στο χώρο, ο οποίος δεν αποτέλεσε ποτέ πλήρως κατοικημένο οικισμό αλλά παρέμεινε κυρίως θρησκευτικό κέντρο, χρονολογούνται στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., πριν την ελληνική πολιτιστική ηγεμονία στη Λυκία, ή οποία ξεκίνησε στις αρχές του 4ου αιώνα. Σε παλαιότερους χρόνους ο χώρος αποτέλεσε ιερό της πρότερης μητέρας θεότητας, της Ένι Μαχανάχι ("Eni Mahanahi") στη Λυκία, την οποία αντικατέστησε η λατρεία της Λητούς, μαζί με τα δύο παιδιά της.

Στην ελληνική μυθολογία ένας ισχυρισμός για την πρότερη λατρεία του Απόλλωνα στην κοιλάδα της Ξάνθου, χωρίς να υποστηρίζεται από την ιστορία ή την αρχαιολογία, αποδεικνύεται από δύο μύθους, που είναι αμφότεροι συνδεδεμένοι με το όνομα «"Λύκος"». Ο ένας προερχόταν από τους αυτόχθονες Τελχίνες της Ρόδου και πιθανόν αποίκησε την περιοχή την περίοδο του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα. Ο άλλος Λύκος ήταν ο Αθηναίος αδελφός του Αιγέα ο οποίος, εξόριστος από την Αθήνα εισήγαγε την λατρεία του Λυκαίου Απόλλωνα, την οποία η λαϊκή ετυμολογία συνέδεσε με τη Λυκία και έτσι τον κατέστησε Αθηναίο άποικο.

Τα θεμέλια του ναού, ελληνιστικής εποχής, αφιερωμένου στη Λητώ και τα παιδιά της, Άρτεμις και Απόλλωνα, ανεσκάφησαν υπό την επίβλεψη του Χ. Μέτζγκερ το 1962. Οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν πολλά από τα ερείπια. Ανάμεσα στα ευρύματα περιλαμβάνονται το Τρίγλωσσο του Λητώου, το οποίο φέρει επιγραφές στα Ελληνικά, Λυκιακά και Αραμαϊκά και αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα στην αποκρυπτογράφηση της Λυκιακής γλώσσας. Σήμερα εκτίθεται στο μουσείο της Φετίγιε.

Η ιερότητα του χώρου αποτελεί συστατικό ενός ανεκδότου το οποίο αναφέρει ο Αππιανός σχετικά με τον Μιθριδάτη, ο οποίος σχεδίαζε να κόψει δένδρα σε ένα ιερό δάσος προκειμένου να χρησιμοποιήσει την ξυλεία στην πολιορκία της παραλιακής πόλης Πάταρα, όμως ένας εφιάλτης τον προειδοποίησε για το ανίερο της πράξης του. Το ιερό παρέμεινε ενεργό καθόλη τη διάρκεια της Ρωμαϊκής περιόδου. Ο χώρος εκχριστιανίστηκε με την κατασκευή μίας εκκλησίας, χρησιμοποιώντας πέτρες από το ιερό, όμως εγκαταλείφτηκε τον έβδομο αιώνα μ.Χ.
Q103107
Λητούς
Concept
Q464936
Ξάνθο
LOC
Q18927
Λυκία
LOC
Q51614
Ανατολία
LOC
Q1004438
Κας
LOC
Q207998
Φετίγιε
LOC
Q43
τουρκική
LOC
Q40249
Επαρχία Αττάλειας
LOC
Q828224
χιλιόμετρα
Concept
Q4022
ποταμού
Concept
None
Ένι Μαχανάχι
UNK
Q34726
ελληνική μυθολογία
Concept
Q309
ιστορία
Concept
Q23498
αρχαιολογία
Concept
Q13566891
Λύκος
MISC
Q1134605
Τελχίνες
MISC
Q43048
Ρόδου
LOC
Q17774088
κατακλυσμού του Δευκαλίωνα
Concept
Q191725
Αιγέα
MISC
Q844930
Αθήνα
LOC
Q428995
ελληνιστικής εποχής
Concept
Q103107
Λητώ
Concept
Q39503
Άρτεμις
MISC
Q37340
Απόλλων
MISC
Q2764
1962
TIME
None
Τρίγλωσσο του Λητώου
UNK
Q9129
Ελληνικά
Concept
Q35969
Λυκιακά
Concept
Q28602
Αραμαϊκά
Concept
Q190368
Αππιανός
PER
Q185126
Μιθριδάτη
PER
None
ιερό δάσος
UNK
Q188055
πολιορκία
Concept
Q233121
Πάταρα
LOC
Q192692
εφιάλτης
Concept
Q2277
Ρωμαϊκής περιόδου
LOC
Q34651
εκκλησία
Concept
Q703480
Λητώον
LOC
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
dedicated to
part of
country
dedicated to
located on terrain feature
country
located in the administrative territorial entity
country
located in the administrative territorial entity
child
child
sibling
sibling