Τελλούριο
To τελλούριο (λατινικά: "tellurium") είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Te και ατομικό αριθμό 52. Η σχετική ατομική μάζα του είναι 127,60(3). Ανήκει στην ομάδα 16 (VIA, με την παλαιότερη ταξινόμηση) του περιοδικού πίνακα, στην περίοδο 5 και στον τομέα p. Έχει (κανονική) θερμοκρασία τήξης 449,51 °C και (κανονική) θερμοκρασία βρασμού 988 °C. To χημικά καθαρό τελλούριο, στις συνηθισμένες συνθήκες, είναι εύθραυστο, κονιορτοποιείται εύκολα, ήπια τοξικό, σπάνιο, αργυρόλευκο στερεό μεταλλοειδές, που φαίνεται (οπτικά) όμοιο με τον κασσίτερο, αλλά από χημικής άποψης είναι συγγενικό με το σελήνιο και το θείο. Είναι ημιαγωγός p-τύπου και παρουσιάζει μεγαλύτερη αγωγιμότητα προς ορισμένες κατευθύνσεις, ανάλογα με την ευθυγράμμιση των ατόμων του στο κρυσταλλικό πλέγμα. Οι χημικές του ιδιότητες είναι παρόμοιες με του θείου. Σχηματίζει πολλές ενώσεις, χωρίς όμως εμπορικό ενδιαφέρον. Καίγεται στον αέρα δίνοντας διοξείδιο του τελλουρίου (TeO2), ενώ δεν αντιδρά με το νερό, ούτε με αραιά διαλύματα βάσεων, αλλά ούτε και με μη-οξειδωτικά οξέα όπως το υδροχλωρικό. Οξειδώνεται από το νιτρικό, από το πυκνό θερμό θειικό οξύ και από τα αλογόνα, με τα οποία σχηματίζει διαλογονίδια (TeX2) και τετραλογονίδια (TeX4). Σχηματίζει το τελλουριώδες οξύ (H2TeO3) που οξειδώνεται προς τελλουρικό οξύ (H2TeO4). .
Το τελλούριο περιστασιακά υπάρχει στη φύση σε κρυσταλλική στοιχειακή μορφή, αλλά συνήθως βρίσκεται μαζί με χρυσό σε ορυκτά όπως ο καλαβερίτης και ο κρεννερίτης, ή και με άργυρο όπως ο πετζίτης και ο συλβανίτης. Το τελλούριο είναι πιο συνηθισμένο στο (υπόλοιπο) σύμπαν από ότι είναι πάνω στη Γη. Η εξαιρετική σχετική σπανιότητά του στο γήινο φλοιό είναι συγκρίσημη με εκείνη του λευκοχρύσου. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο σχετικά υψηλό ατομικό του αριθμό αλλά και στο γεγονός ότι σχηματίζει πτητικό υδρίδιο, το υδροτελλούριο (H2Te), οπότε μέρος του στοιχείου χάθηκε στο διάστημα κατά τη διάρκεια του σχηματισμού του πλανήτη μας από σχηματισμό θερμού νεφελώματος.

Το τελλούριο αναλύφθηκε το 1782 από τον Φρανζ-Τζόζεφ Μύλλερ φον Ρέιχενσταϊν ("Franz-Joseph Müller von Reichenstein"), στην Αψβουρκική Αυτοκρατορία, σε ορυκτό που περιείχε τελλούριο και χρυσό. Το 1798 ο Μάρτιν Χάιντριχ Κλάπροθ ("Martin Heinrich Klaproth") ονόμασε το (τότε) νέο στοιχείο από το λατινικό όνομα για τη Γη "tellus". Τα ορυκτά τελλουριούχου χρυσού είναι οι πιο αξιοσημείωτες φυσικές ενώσεις του χρυσού. Ωστόσο, δεν έχουν σημαντική εμπορική αξία για την παραγωγή του ίδιου του τελλούριου.

Το τελλούριο σήμερα παράγεται σχεδόν αποκλειστικά ως παραπροϊόν της παραγωγής χαλκού και μολύβδου και οι κυριότερες χώρες παραγωγής είναι οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Αξιόλογες ποσότητες τελλουρίου παράγουν επίσης το Περού, ο Καναδάς και η Ρωσία, ενώ μικρότερες παράγουν η Αυστραλία, το Βέλγιο, η Χιλή, η Κίνα, η Κολομβία, η Γερμανία, το Μεξικό, οι Φιλιππίνες, η Πολωνία και το Καζακστάν. 
Η κύρια εμπορική εφαρμογή του τελλουρίου είναι στην παραγωγή κραμάτων, κυρίως με χάλυβα και χαλκό, για να αυξήσει τις μηχανικές τους ιδιότητες. Επίσης χρησιμοποιείται ως καταλύτης στην επεξεργασία του καουτσούκ και ως χρωστικό πρόσθετο σε γυαλιά και κεραμικά. Τελλούριο υψηλής καθαρότητας χρησιμοποιείται σε κράματα για ηλεκτρονικές εφαρμογές όπως θερμική απεικόνιση, θερμοηλεκτρικά στοιχεία. Εφαρμογές όπως τα φωτοβολταϊκά πάνελ και ως ημιαγωγικό υλικό επίσης καταναλώνουν ένα αξιόλογο κλάσμα της παγκόσμιας παραγωγής τελλουρίου.

Το τελλούριο δεν έχει βιολογική λειτουργικότητα, παρόλο που κάποια φύκη μπορούν να το χρησιμοποιήσουν στη θέση του θείου και του σεληνίου, σχηματίζοντας τα αμινοξέα τελλουροκυστεΐνη και τελλουρομεθειονίνη. Στους ανθρώπους το τελλούριο μεταβολίζεται μερικώς σε διμεθυλοτελλουρίδιο [(CH3)2Te], ένα αέριο με οσμή σκόρδου, που εκπνέεται από θύματα έκθεσης στην τοξικότητα του τελλουρίου.

Το ίδιο το τελλούριο έχει ήπια τοξικότητα, αλλά οι ενώσεις του είναι (πιο) τοξικές και ο χειρισμός τους πρέπει να γίνεται προσεκτικά.

Το τελλούριο βρίσκεται στη φύση με μορφή τεσσάρων σταθερών ισοτόπων : 122Te, 124Te, 125Te, 126Te, ενώ τέσσερα άλλα έχουν πολύ μεγάλο χρόνο ημιζωής και θεωρούνται σταθερά : 120Te, 123Te, 128Te και 130Te.
Q397
λατινικά
Concept
Q11344
χημικό στοιχείο
Concept
Q102500
χημικό σύμβολο
Concept
Q23809
ατομικό αριθμό
Concept
Q712995
52
Concept
Q3840065
σχετική ατομική μάζα
Concept
Q104567
ομάδα 16
Concept
Q10693
περιοδικού πίνακα
Concept
Q15318
θερμοκρασία τήξης
Concept
Q1003183
θερμοκρασία βρασμού
Concept
Q102145
συνηθισμένες συνθήκες
Concept
Q274160
τοξικό
Concept
Q11438
στερεό
Concept
Q19596
μεταλλοειδές
Concept
Q1096
κασσίτερο
Concept
Q876
σελήνιο
Concept
Q682
θείο
Concept
Q11456
ημιαγωγός
Concept
Q341421
αγωγιμότητα
UNK
Q133235
Καίγεται
Concept
None
διοξείδιο του τελλουρίου
UNK
Q283
νερό
Concept
Q11193
βάσεων
Concept
Q11158
οξέα
Concept
Q2409
υδροχλωρικό
Concept
Q82682
Οξειδώνεται
Concept
Q83320
νιτρικό
Concept
Q4118
θειικό οξύ
Concept
Q19605
αλογόνα
Concept
None
τελλουριώδες οξύ
UNK
None
τελλουρικό οξύ
UNK
Q897
χρυσό
Concept
None
καλαβερίτης
UNK
None
κρεννερίτης
UNK
Q1090
άργυρο
Concept
None
πετζίτης
UNK
None
συλβανίτης
UNK
Q1
σύμπαν
Concept
Q2
Γη
CEL
Q880
λευκοχρύσου
Concept
Q908990
πτητικό
UNK
Q106520
υδρίδιο
Concept
Q411266
υδροτελλούριο
Concept
Q4169
διάστημα
Concept
Q634
πλανήτη
Concept
Q42372
νεφελώματος
Concept
Q7740
1782
TIME
None
Φρανζ-Τζόζεφ Μύλλερ φον Ρέιχενσταϊν
UNK
None
Αψβουρκική Αυτοκρατορία
UNK
Q7946
ορυκτό
Concept
Q897
χρυσό
Concept
Q7823
1798
TIME
None
Μάρτιν Χάιντριχ Κλάπροθ
UNK
None
τελλουριούχου χρυσού
UNK
Q753
χαλκού
Concept
Q708
μολύβδου
Concept
Q30
ΗΠΑ
LOC
Q17
Ιαπωνία
LOC
Q419
Περού
LOC
Q16
Καναδάς
LOC
Q159
Ρωσία
LOC
Q408
Αυστραλία
LOC
Q31
Βέλγιο
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q148
Κίνα
LOC
Q739
Κολομβία
LOC
Q183
Γερμανία
LOC
Q96
Μεξικό
LOC
Q928
Φιλιππίνες
LOC
Q36
Πολωνία
LOC
Q232
Καζακστάν
LOC
Q37756
κραμάτων
Concept
Q11427
χάλυβα
Concept
None
φωτοβολταϊκά
UNK
Q11456
ημιαγωγικό
Concept
Q8066
αμινοξέα
Concept
None
τελλουροκυστεΐνη
UNK
None
τελλουρομεθειονίνη
UNK
None
ανθρώπους
UNK
Q1057
μεταβολίζεται
Concept
None
διμεθυλοτελλουρίδιο
UNK
Q11432
αέριο
Concept
Q1541064
οσμή
Concept
Q23400
σκόρδο
Concept
Q1100
Τελλούριο
Concept
+52^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
52
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
instance of
subclass of
facet of
part of
part of
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation