Μαρσύας
thumb|right|Απόλλων και Μαρσύας. Πίνακας του Jusepe de Ribera (1591-1652).
Στην ελληνική μυθολογία ο Μαρσύας ήταν ένας Σάτυρος από τη Φρυγία.
Ο Μαρσύας ήταν δεξιοτέχνης στον αυλό και προκάλεσε τον θεό Απόλλωνα σε σύγκριση της μουσικής τους τέχνης. Ο Απόλλωνας έπαιξε Λύρα και οι Μούσες και ο Μίδας, που ήταν κριτές της μονομαχίας, ανέδειξαν νικητή τον θεό. Ο Μαρσύας γδάρθηκε ζωντανός, ως τιμωρία για την Ύβρι που διέπραξε να προκαλέσει θεό. Το αίμα του σχημάτισε τον ομώνυμο ποταμό.

Ο μύθος του Μαρσύα, αν και θεωρήθηκε ως πάλη και νίκη (επικράτηση) της κιθάρας έναντι του φρυγίου αυλού και κατ' επέκταση της δωρικής ελληνικής μουσικής έναντι της φρυγικής, δεν έπαψε και να θεωρείται ότι συμβολίζει την πάλη ανάμεσα στην Απολλώνεια και τη Διονυσιακή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και είναι ένα συνηθισμένο θέμα στην Αρχαία Ελληνική, Ρωμαϊκή και Αναγεννησιακή τέχνη.

"Άγαλμα του Μαρσύα", 3ος αιώνας π.Χ., από την [[Ταρσός|Ταρσό]], [[Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης]]

Την μικρασιατική καταγωγή του Μαρσύα αποδεικνύουν πολλοί ομώνυμοι χείμαρροι και τοποθεσίες στη Μικρά Ασία. Κατά Στέφανο τον Βυζάντιο οι τότε ξεναγοί (εξηγητές) επεδείκνυαν και τον τάφο του Μαρσύα στη πόλη της Πεσσινούντος όπου λατρευόταν κυρίως η θεά Ρέα - Κυβέλη που κατά την ασιατική παράδοση ο Μαρσύας που ανακάλυψε τον αυλό συνόδευε πάντα αυτή τη θεά. Εξ όλων όμως των ομώνυμων ποταμών σπουδαιότερος είναι ο Μυσίας της Φρυγίας, παραπόταμος του Μαίανδρου, πλησίον της πόλης των Κελαινών. Εδώ όπου και η πηγή του χείμαρρου Μαρσύα λέγεται ότι συνέβη ο περίφημος μουσικός διαγωνισμός όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος και ο Ξενοφών. Κριτές ήταν ο Τμώλος (υπέρ του θεού) και ο Μίδας υπέρ του Μαρσύα. Κατά τινες μυθολόγους παίχτηκε ο αυτός σκοπός με τον αυλό και με τη κιθάρα, με απροκάλυπτη την υπεροχή της κιθάρας. Μετά την ήττα του Μαρσύα ο θεός Απόλλων για να τιμωρήσει τον στόμφο και τη αλαζονεία του ο ίδιος έδεσε αυτόν σε πεύκο και τον έγδαρε όπως διηγείται ο Νίκανδρος, ο Φιλόστρατος, ο Λουκιανός ή όπως αναφέρει ο Πλίνιος ότι αυτό συνέβη στη Σκύθη.

Στην Αθήνα πίστευαν, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, ότι το δέρμα του Μαρσύα φυλασσόταν σε σπήλαιο της Ακρόπολης πάνω από την αγορά.

Λέγεται ακόμη πως η θεά Αθηνά όταν βρήκε τον αυλό και δοκίμασε να παίξει είδε τον εαυτόν της στα νερά του Μαιάνδρου με φουσκωμένα μάγουλα και το πρόσωπό της παραμορφωμένο και με βδελυγμία το απέρριψε.

Σκηνές του παραπάνω μύθου απεικόνισε έντονα η αρχαία τέχνη. Όπως σε αγγείο στο Μουσείο του Βερολίνου, σε κρατήρα στο Μουσείο του Λούβρου, αμφορέα στο Μουσείο Ρούβο Ιταλίας και μαρμάρινες πλάκες από ανασκαφές στη Μαντίνεια, σήμερα στο Εθνικό αρχαιολογικό μουσείο Αθηνών, δίωτος κοίλος κρατήρας με ανάγλυφη παράσταση της Αθηνάς να βαδίζει ζωηρά ακολουθούμενη από τον Μαρσύα με απορριφθέντες τους αυλούς στο έδαφος, επίσης στο Αρχαιολογικό μουσείο Αθηνών.

Επίσης με τίτλο "Μαρσύας" φέρεται ποίημα που συνέγραψε ο μεγαλύτερος διθυραμβοποιός της αρχαιότητας ο Μελανιππίδης (ο νεότερος) απόσπασμα του οποίου μόνο έχει διασωθεί.

Τέλος το όνομα Μαρσύας φέρουν α) τρεις συγγραφείς της αρχαιότητας κατά μαρτυρία Σουίδα εξ ών Μαρσύας (ο Μακεδόνιος) και Μαρσύας (ο Περίανδρου) και β) τρεις ποταμοί: της Καρίας, της Φρυγίας και της Συρίας.


Κατηγορία:Θεότητες της ελληνικής μυθολογίας
thumb|right|Απόλλων και Μαρσύας. Πίνακας του Jusepe de Ribera (1591-1652).
UNK
Q34726
ελληνική μυθολογία
Concept
Q163709
Σάτυρος
Concept
Q32579
Φρυγία
LOC
Q324299
αυλό
Concept
Q101609
θεό
MISC
Q37340
Απόλλων
MISC
Q638
μουσικής
Concept
None
Λύρα
UNK
Q66016
Μούσες
Concept
Q308398
Μίδας
MISC
Q735766
Ύβρι
Concept
Q7873
αίμα
Concept
Q41680
Διονυσιακή
MISC
None
Αρχαία Ελληνική
UNK
None
Ρωμαϊκή
UNK
None
Αναγεννησιακή
UNK
"Άγαλμα του Μαρσύα", 3ος αιώνας π.Χ., από την [[Ταρσός|Ταρσό]], [[Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης]]
UNK
Q51614
Μικρά Ασία
LOC
Q26825
Ηρόδοτος
PER
Q129772
Ξενοφών
PER
Q7878579
Τμώλος
LOC
Q308398
Μίδας
MISC
None
Νίκανδρος
UNK
Q3554757
Φιλόστρατος
UNK
Q177847
Λουκιανός
PER
Q82778
Πλίνιος
PER
None
Μουσείο του Βερολίνου
UNK
Q19675
Μουσείο του Λούβρου
LOC
None
Μουσείο Ρούβο
UNK
Q38
Ιταλία
LOC
Q1160195
Μαντίνεια,
EVE
None
Εθνικό αρχαιολογικό μουσείο
UNK
Q11936395
Μελανιππίδης (ο νεότερος)
PER
None
Μαρσύας (ο Μακεδόνιος)
UNK
None
Μαρσύας (ο Περίανδρου)
UNK
Q193214
Καρία
LOC
Q32579
Φρυγία
LOC
Q858
Συρίας
LOC
Κατηγορία:Θεότητες της ελληνικής μυθολογίας
UNK
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
Q599737
Μαρσύας
MISC
1591-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1591
DATE
1652-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1652
DATE
+1591^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1591
NUMBER
-1652^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1652
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
instance of
part of