Ανατόλι Μαρτσένκο
Ο Ανατόλι Μαρτσένκο (Anatoli Marchenko) (1938-1986) ήταν ένας από τους γνωστότερους αντιφρονούντες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Πέθανε σε ηλικία 48 ετών στη φυλακή της Τσίστοπολ έπειτα από τρίμηνη απεργία πείνας για την απελευθέρωση όλων των σοβιετικών κρατουμένων συνείδησης. Είχε περάσει πάνω από μια 20ετία στη φυλακή και σε εσωτερική εξορία. Η διεθνής κατακραυγή που ακολούθησε τον θάνατό του υπήρξε σημαντικός παράγοντας προκειμένου να αναγκαστεί τελικά ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, τότε γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, να εγκρίνει τη μαζική απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων το 1987.

Ο Μαρτσένκο έγινε ευρύτερα γνωστός με την αυτοβιογραφία του «Η μαρτυρία μου», έργο του 1966 στο οποίο εξιστορούσε τις εμπειρίες του στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας και στη φυλακή. Το βιβλίο αυτό, το οποίο αντιγράφηκε με το χέρι, κρυφά, από αντιφρονούντες και στη συνέχεια εκδόθηκε στη Δύση, ήταν το πρώτο στο οποίο γινόταν λόγος για τα στρατόπεδα και τις φυλακές της μετασταλινικής περιόδου, κάνοντας τους πάντες να συνειδητοποιήσουν ότι τα γκούλαγκ δεν είχαν τελειώσει με τον Στάλιν. Η έκδοσή του οδήγησε τον Μαρτσένκο και πάλι στη φυλακή για αντισοβιετική προπαγάνδα, αλλά, πριν φυλακιστεί ξανά το 1968, εκδήλωσε ανοιχτά τη διαφωνία του, καταγγέλλοντας δημόσια τις συνθήκες φυλάκισης των πολιτικών κρατουμένων. Σε ανοιχτή επιστολή που έστειλε στα μέσα ενημέρωσης τον Ιούλιο του 1968, προειδοποιούσε ότι η Σοβιετική Ένωση δεν θα επέτρεπε στην Άνοιξη της Πράγας να συνεχιστεί, μια πρόβλεψη που επαληθεύτηκε τον Αύγουστο, όταν τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία και ο Μαρτσένκο καταδικάστηκε για μια ακόμα φορά σε φυλάκιση και μετά σε εξορία.

Έγινε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ομάδας Ελσίνκι της Μόσχας, μαζί με τον Αντρέι Ζαχάρωφ και τη που ηγείται της οργάνωσης μετά το 1996. Η οργάνωση ιδρύθηκε το 1976 για να παρακολουθεί τη συμμόρφωση της Σοβιετικής Ένωσης με τις ρήτρες ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι του 1975, που ήταν η πρώτη πράξη της Διάσκεψης για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και είχε στόχο τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ του κομμουνιστικού στρατοπέδου και της Δύσης.
Ο Μαρτσένκο συνελήφθη και φυλακίστηκε για τελευταία φορά το 1980, επειδή εξέδωσε το τελευταίο βιβλίο του, το «Να ζεις σαν τον καθένα». Δεν πρόλαβε να εκτίσει τη δεκαπενταετή ποινή του. Ο θάνατός του στη φυλακή το 1986 δεν διερευνήθηκε ποτέ δημοσίως.

Η χήρα του, , ακτιβίστρια και η ίδια και υποψήφια για το Βραβείο Ζαχάρωφ, παρέλαβε εξ ονόματός του το βραβείο που του απονεμήθηκε μετά θάνατον το 1988, όταν θεσπίστηκε το Βραβείο Ζαχάρωφ από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
None
αντιφρονούντες
UNK
Q15180
Σοβιετικής Ένωσης
LOC
None
Τσίστοπολ
UNK
Q191355
απεργία πείνας
Concept
Q30487
Μιχαήλ Γκορμπατσόφ
PER
None
πολιτικών κρατουμένων
UNK
Q161448
γκούλαγκ
Concept
Q855
Στάλιν
PER
Q162401
Άνοιξη της Πράγας
TIME
Q33946
Τσεχοσλοβακία
LOC
None
Ομάδας Ελσίνκι της Μόσχας
UNK
Q997
Αντρέι Ζαχάρωφ
PER
None
Τελικής Πράξης του Ελσίνκι
UNK
None
Διάσκεψης για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη
UNK
Q48786
Βραβείο Ζαχάρωφ
MEDIA
Q8889
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
ORG
Q597875
Ανατόλι Μαρτσένκο
PER
1938-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1938
DATE
1986-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1986
DATE
+1938^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1938
NUMBER
-1986^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1986
NUMBER
+48^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
48
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
country of citizenship
work period (end)
manner of death
award received
location
conferred by