Τονικότητα
Ο μουσικολογικός όρος Τονικότητα υποδηλώνει τη χαρακτηριστική τάση της μουσικής γλώσσας να οργανώνεται στη βάση ενός ηχητικού πόλου έλξης, το επονομαζόμενο "τονικό κέντρο". Ο όρος αυτός βρήκε εφαρμογή στην κλασική μουσική παραγωγή της δυτικής Ευρώπης από το 17ο μέχρι τον 19ο αιώνα, αλλά και σήμερα από την (τονική) τζαζ μουσική μέχρι τις εμπορικές δημιουργίες της ποπ και ροκ μουσικής.

Στις αρχές του 16ου αιώνα, με τη μετάβαση από την Αναγέννηση στο Μπαρόκ, η μουσική προσανατολίστηκε και κατέληξε στη χρήση δύο μόνο μουσικών τρόπων, του "Ιωνικού" και του "Αιολικού", οι οποίοι εν τέλει καθιερώθηκαν ως μείζονας τρόπος και ελάσσονας τρόπος. Στην εξέλιξη της αρμονίας οι δύο αυτοί τρόποι αποτέλεσαν αυτό που πλέον ονομάζουμε Κλίμακες, κατά τις οποίες υφίσταται ως κεντρικό τους σημείο μια βασική νότα, συγκεκριμένα η πρώτη νότα κάθε κλίμακας, η οποία και αποτελεί το λεγόμενο "τονικό" τους κέντρο.

Έτσι, η πορεία κάθε μελωδίας για να γίνεται αποδεκτή από τους ακροατές και να μπορούν να κατανοούν τμηματικά την εξέλιξή της, έπρεπε σε τακτά διαστήματα να επανέρχεται και να στέκεται λίγο ή περισσότερο, σε αυτή την πρώτη νότα κάθε κλίμακας, δημιουργώντας έτσι μουσικές "φράσεις" και μουσικές "περιόδους", κατ' αντιστοιχία του προφορικού λόγου.

Για παράδειγμα, αν μιλούσαμε για την κλίμακα του Ντο, που αποτελείται από τις νότες "Ντο, Ρε, Μι, Φα, Σολ, Λα, Σι, Ντο", θα έπρεπε μετά από κάθε τμήμα μιας μελωδίας και μετά από μια σειρά από νότες, να επανέλθουμε οπωσδήποτε στην νότα "Ντο" και κατόπιν να ξεκινήσουμε μία νέα μελωδική φράση, ένα νέο μελωδικό τμήμα.

Αυτή η επαναφορά σε τακτά διαστήματα στο τονικό κέντρο της κλίμακας (στην πρώτη της νότα δηλαδή, η οποία μπορεί να ακούγεται είτε στην μελωδία είτε και στη συνοδευτική συγχορδία) ονομάστηκε Τέλεια Πτώση, για τον λόγο ότι δίνει την αίσθηση της ολοκλήρωσης ενός μουσικού νοήματος, έχοντας κατά κάποιο τρόπο τον χαρακτήρα της τελείας ή άνω τελείας του γραπτού λόγου.

Η κατοπινή πορεία εξέλιξης της λεγόμενης "κλασικής μουσικής", από τα μέσα του 19ου αι. και μετά, απέδειξε ότι η τονικότητα μπορεί να προχωρήσει μέχρι την εξάντληση των εκφραστικών δυνατοτήτων της, με τη χρήση της πολυτονικότητας (ταυτόχρονη χρήση διαφορετικών τονικοτήτων/κλιμάκων στην ίδια σύνθεση) αλλά και με την ολοκληρωτική άρνηση της τονικότητας, τη λεγόμενη ατονικότητα. Εξέλιξη της ατονικότητας υπήρξε και ένα καινούριο σύστημα οργάνωσης της μουσικής γλώσσας, το επονομαζόμενο δωδεκαφθογγικό ή "δωδεκάφθογγο σύστημα", το οποίο αρνείται το νόημα της ιεραρχίας ανάμεσα στις βαθμίδες του τονικού συστήματος και φυσικά αρνείται την σπουδαιότητα της διαρκούς επιστροφής στην πρώτη νότα της κλίμακας που μας δίνει την αίσθηση της τονικότητας. Το σύστημα αυτό, βασίζεται σε μια διαφοροποιημένη χρήση και των δώδεκα ημιτονίων της χρωματικής κλίμακας, δίνοντας τους ίση σπουδαιότητα μέσα στο μουσικό έργο.

Αντιθέτως, στα πιο εμπορικά, ευρωπαϊκά μουσικά είδη της σημερινής εποχής, η έννοια της "Τονικότητας" διατηρείται στη συντριπτική πλειοψηφία των μουσικών δημιουργιών.
Q164204
μουσικολογικός
Concept
Q9730
κλασική μουσική
Concept
Q37073
ποπ
Concept
Q11399
ροκ
Concept
Q201405
Αναγέννηση
Concept
Q8361
Μπαρόκ
Concept
Q731978
μουσικών τρόπων
Concept
None
μείζονας τρόπος
UNK
None
ελάσσονας τρόπος
UNK
Q184421
αρμονία
Concept
Q179651
Κλίμακες
Concept
Q170412
μελωδία
Concept
Q170439
συγχορδία
Concept
None
Τέλεια Πτώση
UNK
Q172008
τελείας
Concept
Q15815723
άνω τελείας
UNK
None
πολυτονικότητα
UNK
Q211745
ατονικότητα
Concept
Q221686
δωδεκαφθογγικό
Concept
None
ημιτονίων
UNK
Q192822
Τονικότητα
Concept
Q192822
Τονικότητα
Concept
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
opposite of
follows