De Revolutionibus Orbium Coelestium
Το De Revolutionibus Orbium Coelestium (, "Περί των Περιστροφών των Ουρανίων Σφαιρών") είναι το σημαντικότερο βιβλίο του Νικόλαου Κοπέρνικου. Tυπώθηκε το 1543 στη Νυρεμβέργη με δεύτερη έκδοση στη Βασιλεία της Ελβετίας το 1566. Περιέχει ένα μαθηματικό-φυσικό φιλοσοφικό σύστημα, κατά το οποίο οι πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Γης, περιφέρονται περί τον Ήλιο, ενώ επιπλέον η Γη περιστρέφεται περί τον άξονα περιστροφής της. Το βιβλίο αυτό είναι σταθμός της σύγχρονης αστρονομίας και υπήρξε το αποτέλεσμα δεκαετιών εργασίας. Ενσωματώνει περισσότερα από 1.000 χρόνια αστρονομικών παρατηρήσεων με διάφορους βαθμούς ακρίβειας. Περιέχει 100 σελίδες πινάκων με πάνω από 20.000 αριθμούς.

Το έργο ξεκινούσε με πρόλογο, αρχικώς ανώνυμο[;], του Ανδρέα Οσιάνδρου, θεολόγου και φίλου του Κοπέρνικου, ο οποίος προειδοποιούσε ότι η θεωρία, εννοούμενη ως ένα απλό εργαλείο που επέτρεπε απλούστερους και ακριβέστερους υπολογισμούς, δεν είχε οπωσδήποτε και συνέπειες εκτός του περιορισμένου χώρου της Αστρονομίας.

Το κυρίως έργο του Κοπέρνικου άρχιζε με το γράμμα του (νεκρού πλέον) αρχιεπισκόπου Καπύης, Καρδινάλιου Νικόλαου φον Σένμπεργκ που προαναφέρθηκε (βλ. προηγούμενη ενότητα). Στη συνέχεια, σε μία μακρά εισαγωγή, ο Κοπέρνικος αφιέρωνε το έργο στον Πάπα Παύλο Γ΄, εξηγώντας το κίνητρό του για τη συγγραφή του έργου ως σχετιζόμενο με την αδυναμία των παλαιότερων αστρονόμων να συμφωνήσουν πάνω σε μία επαρκή θεωρία των πλανητικών κινήσεων. Σημείωνε ότι εάν το δικό του σύστημα αύξανε την ακρίβεια των αστρονομικών προβλέψεων, τότε θα επέτρεπε στην Εκκλησία να αναπτύξει ένα ακριβέστερο ημερολόγιο. Την εποχή εκείνη, είχε θεωρηθεί αναγκαία μία τροποποίηση του Ιουλιανού Ημερολογίου, κάτι που αποτελούσε έναν από τους κύριους λόγους που η Εκκλησία χρηματοδοτούσε την αστρονομική έρευνα.

Τα 6 «βιβλία» του έργου ήταν τα εξής:

# Γενική εποπτεία της Ηλιοκεντρικής Θεωρίας και περίληψη της ιδέας του για το Σύμπαν.
# Κυρίως θεωρητικό, παρουσιάζει τις αρχές της Σφαιρικής Αστρονομίας και ένα κατάλογο αστέρων (ως βάση για τα επιχειρήματα που αναπτύσσονται στα επόμενα βιβλία).
# Αναφέρεται κυρίως στις φαινομενικές κινήσεις του Ηλίου και σε σχετικά φαινόμενα.
# Περιγραφή της Σελήνης και των τροχιακών της κινήσεων.
# Η κυρίως έκθεση του νέου συστήματος.
# Η κυρίως έκθεση του νέου συστήματος (συνέχεια).

Ουσιαστικά παρουσιάζει την τροποποίηση της θεωρίας του Πτολεμαίου για μια κινούμενη Γη. Στο μοντέλο που παρουσιάζεται, το Σύμπαν αποτελείται από 8 ομόκεντρες σφαίρες. Η εξώτατη, όγδοη σφαίρα, ήταν πάλι η σφαίρα των απλανών αστέρων, αλλά τώρα ο Ήλιος είναι ακίνητος στο κέντρο. Οι 6 γνωστοί την εποχή του Κοπέρνικου πλανήτες περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο με τη σειρά που γνωρίζουμε και σήμερα, ενώ η Σελήνη περιφέρεται γύρω από τη Γη. Επιπλέον, η φαινομενική κίνηση του Ήλιου και των απλανών γύρω από τη Γη εξηγείται από την ημερήσια περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της. Ο Κοπέρνικος, ωστόσο, ακολουθώντας όπως φαίνεται τον Αρίσταρχο, δεν τόλμησε να εγκαταλείψει τις κυκλικές τροχιές (οι αληθινές τροχιές των πλανητών είναι ελλειπτικές), με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να διατηρήσει τους επίκυκλους του Πτολεμαίου. Παρά το γεγονός αυτό, η μεταπήδηση από ένα γεωκεντρικό στο ηλιοκεντρικό σύστημα ήταν από μόνη της πολύ σημαντική, καθώς δημιουργούσε σοβαρό ζήτημα σχετικώς με την αξιοπιστία του Αριστοτέλη, τον οποίο η δυτική Εκκλησία είχε αναγάγει σε αλάθητο.

Μάλιστα ο Κοπέρνικος έφτιαξε έναν πίνακα για το πόσο χρονικό διάστημα απαιτούνταν για κάθε πλανήτη, να κάνει έναν τέλειο κύκλο γύρω από τον ήλιο. Υπολόγισε ότι ο Ερμής χρειάζεται 87 ημέρες, η Αφροδίτη 224, η Γη 365, ο Άρης 1 έτος και 321 ημέρες, ο Δίας 11 έτη και ο Κρόνος 29 έτη. Αυτοί οι αριθμοί υπολογίστηκαν από τον Κοπέρνικο με τελείως πρωτόγονα όργανα, περίπου 100 χρόνια πριν από την ανακάλυψη του τηλεσκόπιου.

Είναι αξιοσημείωτο το ότι διασώζεται το χειρόγραφο του έργου, γραμμένο με το χέρι του ίδιου του Κοπέρνικου, πράγμα σπάνιο για επιστημονικό έργο εκείνης της εποχής. Στο χειρόγραφο, ο Κοπέρνικος γράφει καθαρά (ως άριστος γνώστης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας) ότι είχε διαβάσει τις απόψεις του Αρίσταρχου του Σάμιου, που έθετε τη Γη να περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, αλλά και των Πυθαγόρειων φιλοσόφων, Φιλόλαου και Ικέτα. Τον τελευταίο μάλιστα τον γράφει λανθασμένα ως «Νικέτα-Νικήτα», από προσθήκη του «ν» του άρθρου (το-ν-Ικέτα). Το απόσπασμα όμως που αναφέρει και τα ονόματα των αρχαίων σοφών αφαιρέθηκε (διαγράφηκε) από τον πιστό φίλο του Κοπέρνικου, τον Τίντεμαν Γκίζε, πριν αυτός το παραδώσει στον εκδοτικό οίκο, με αποτέλεσμα οι πρώτες εκδόσεις του «De Revolutionibus» να τυπωθούν χωρίς αυτό. Το απόσπασμα εμφανίσθηκε στις μεταγενέστερες εκδόσεις του έργου, όταν πλέον το ηλιοκεντρικό σύστημα είχε αποδοθεί στον Κοπέρνικο.

Ο τίτλος του έργου είχε από μόνος του ιστορική επίδραση, αφού έδωσε το λατινικό όνομα revolutio (περιστροφή, περιφορά) σε κάθε αιφνίδια και θεμελιώδη μεταβολή στη σκέψη ή και στην κοινωνία (από όπου και το αγγλικό και γαλλικό revolution = επανάσταση).
Q619
Νικόλαου Κοπέρνικου
PER
Q6523
1543
TIME
Q2090
Νυρεμβέργη
LOC
Q78
Βασιλεία της Ελβετίας
LOC
Q6638
1566
TIME
Q544
Ηλιακού Συστήματος
Concept
Q2
Γη
CEL
Q525
Ήλιο
CEL
Q333
αστρονομία
Concept
Q435547
Ανδρέα Οσιάνδρου
PER
Q49476
αρχιεπισκόπου
Concept
Q133001
Πάπα Παύλο Γ΄
PER
Q12132
ημερολόγιο
Concept
Q11184
Ιουλιανού Ημερολογίου
Concept
Q34651
Εκκλησία
Concept
Q193139
τροχιακών
Concept
Q12507
σφαίρες
Concept
Q140188
Αρίσταρχο
PER
Q40112
ελλειπτικές
Concept
Q868
Αριστοτέλη
PER
Q17278
κύκλο
Concept
Q308
Ερμής
CEL
Q573
ημέρες
Concept
Q313
Αφροδίτη
CEL
Q111
Άρης
CEL
Q577
έτος
Concept
Q319
Δίας
CEL
Q193
Κρόνος
CEL
Q4213
τηλεσκόπιο
Concept
Q35497
αρχαίας ελληνικής γλώσσας
Concept
Q140188
Αρίσταρχου του Σάμιου
PER
Q191359
Πυθαγόρειων φιλοσόφων
Concept
Q212338
Φιλόλαου
PER
Q612787
Ικέτα
PER
Q845981
De Revolutionibus Orbium Coelestium
ORG
+1.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1.000
NUMBER
+20.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20.000
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+87^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
87
NUMBER
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+11^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
11
NUMBER
+29^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
29
NUMBER
author
place of publication
main subject
dedicated to
notable work
part of
parent astronomical body
languages spoken, written or signed
languages spoken, written or signed
languages spoken, written or signed