Λιλιουοκαλάνι
Η Λιλι'ουόκαλάνι (Liliʻuokalani ή Lydia Liliʻu Loloku Walania Kamakaʻeha, 2 Σεπτεμβρίου 1838 - 11 Νοεμβρίου 1917), ήταν η πρώτη βασίλισσα και τελευταία μονάρχης του Βασιλείου της Χαβάης. Κυβέρνησε από τις 29 Ιανουαρίου 1891 έως την πτώση του Βασιλείου της Χαβάης στις 17 Ιανουαρίου 1893. Είναι γνωστή επίσης και ως η συνθέτης του χαρακτηριστικού άσματος "Aloha ʻoe" καθώς και πολλών άλλων έργων, ενώ κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής της μετά την πτώση του βασιλείου συνέγραψε την αυτοβιογραφία της "Η Ιστορία της Χαβάης από την Βασίλισσα της Χαβάης".

Η Λιλι'ουοκαλάνι γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1838, στη Χονολουλού, στο νησί Οάχου. Αν και οι επίσημοι γονείς της ήταν η Αναλέα Κεοχοκαχόλε και ο Σίζαρ Καπα'ακέα, η ίδια έγινε κατά τη γέννηση της "χανάι", δηλαδή υιοθετήθηκε ανεπίσημα από τον Άμπνερ Πάκι και την Λάουρα Κονία και μεγάλωσε ως κόρη τους. Βαπτίστηκε χριστιανή και μορφώθηκε στο Βασιλικό Σχολείο της Χαβάης. Παντρεύτηκε τον αμερικανικής καταγωγής Τζον Όουεν Ντομίνις, ο οποίος αργότερα έγινε Κυβερνήτης του Οάχου. Δεν απέκτησαν βιολογικά παιδιά, αλλά υιοθέτησαν τρία. Μετά την άνοδο στο θρόνο του αδερφού της Ντέιβιντ Καλακάουα το 1874, τόσο αυτή όσο και τα αδέρφια της απέκτησαν τους δυτικής προελεύσεως τίτλους Πρίγκηπας και Πριγκίπισσα. Μετά το θάνατο του νεώτερου αδερφού της Λελειχόκου Β', ανακηρύχθηκε φυσικός κληρονόμος του θρόνου. Κατά το χρυσό ιωβηλαίο της Βασίλισσας Βικτωρίας, εκπροσώπησε τον αδερφό της ως επίσημη απεσταλμένη στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Λιλι'ουοκαλάνι ανέβηκε στο θρόνο στις 29 Ιανουαρίου 1891, εννέα μέρες μετά τον θάνατο του αδερφού της. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας της προσπάθησε να παρουσιάσει ένα νέο σύνταγμα το οποίο θα επανέφερε τις εξουσίες της μοναρχίας και τα δικαιώματα ψήφου των οικονομικά ασθενέστερων. Εξαιτίας της προσπάθειας της αυτής να καταργήσει το υφιστάμενο σύνταγμα του 1887, φιλοαμερικάνικα στοιχεία της Χαβάης ανέτρεψαν τη μοναρχία στις 17 Ιανουαρίου 1893. Η ανατροπή υποβοηθήθηκε από την εισβολή αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων, οι οποίες κατέστησαν τη μοναρχία ανίκανη να αυτοπροστατευτεί. 

Το πραξικόπημα εγκαθίδρυσε τη Δημοκρατία της Χαβάης, αλλά ουσιαστικά ο απώτερος στόχος ήταν η προσάρτηση των νησιών στις ΗΠΑ. Μετά από μια αποτυχημένη εξέγερση για την επαναφορά της μοναρχίας, η ολιγαρχική κυβέρνηση έθεσε την πρώην βασίλισσα σε κατ'οίκον περιορισμό εντός του Παλατιού Ιολάνι. Στις 24 Ιανουαρίου 1895 η Λιλιουοκαλάνι υποχρεώθηκε να παραιτηθεί από τον θρόνο, θέτοντας επίσημα τέλος στην μοναρχία. Ακολούθησαν και άλλες απόπειρες για την επαναφορά της μοναρχίας αλλά και ως αντίσταση στην προσάρτηση από τις ΗΠΑ, αλλά με το ξέσπασμα του Ισπανο-Αμερικάνικου Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσάρτησαν τη Χαβάη. Η Λιλιουοκαλάνι έζησε το υπόλοιπο της ζωής της ως ιδιώτης και πέθανε στην κατοικία της, στο Ουάσιγκτον Πλέις, στη Χονολουλού στις 11 Νοεμβρίου 1917.
Q782
Χαβάη
LOC
None
Βασιλείου της Χαβάης
UNK
Q18094
Χονολουλού
LOC
Q131347
Οάχου
LOC
None
Βασιλικό Σχολείο της Χαβάης
UNK
None
Λελειχόκου Β'
UNK
Q9439
Βασίλισσας Βικτωρίας
PER
Q30
ΗΠΑ
LOC
Q12583
Ισπανο-Αμερικάνικου Πολέμου
EVE
Q107288
Λιλιουοκαλάνι
PER
Q107288
Λιλιουοκαλάνι
PER
1838-09-02T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2 Σεπτεμβρίου 1838
DATE
1917-11-11T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
11 Νοεμβρίου 1917
DATE
1891-01-29T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
29 Ιανουαρίου 1891
DATE
1893-01-17T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
17 Ιανουαρίου 1893
DATE
1838-09-02T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2 Σεπτεμβρίου 1838
DATE
1891-01-29T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
29 Ιανουαρίου 1891
DATE
1893-01-17T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
17 Ιανουαρίου 1893
DATE
1895-01-24T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
24 Ιανουαρίου 1895
DATE
1917-11-11T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
11 Νοεμβρίου 1917
DATE
date of birth
date of death
date of birth
country of citizenship
date of death
located on terrain feature