Καθαρεύουσα
Καθαρεύουσα είναι μορφή της Ελληνικής γλώσσας η οποία δημιουργήθηκε τον 18ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα στην Ελλάδα και την Κύπρο ως η επίσημη μορφή γραπτής και προφορικής επικοινωνίας.

Τη μορφή αυτή πρότεινε ο Αδαμάντιος Κοραής (1748-1834), Έλληνας φιλόλογος, επηρεασμένος από τις ιδέες του διαφωτισμού. Σκοπός του ήταν να «καθαριστεί» η ελληνική γλώσσα από τις ξένες επιδράσεις που είχε δεχτεί κατά τη μακρά παραμονή αυτών των εθνοτικών ομάδων στον ελληνικό χώρο.

Η καθαρεύουσα έχει πολλά στοιχεία από την αρχαία ελληνική γλώσσα και αποτελεί έναν ενδιάμεσο κρίκο με τη δημοτική γλώσσα. Στην καθαρεύουσα χρησιμοποιείται αποκλειστικά το πολυτονικό σύστημα.

Χρησιμοποιήθηκε από το επίσημο Ελληνικό κράτος μέχρι το 1976, οπότε και καταργήθηκε η χρήση της από τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Γεώργιο Ράλλη και επιβλήθηκε η χρήση της νεοελληνικής δημοτικής γλώσσας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και στη διοίκηση. Αρκετά στοιχεία της πέρασαν στη δημοτική, κυρίως φράσεις της δοτικής όπως «εν ψυχρώ», «μα τω Θεώ» κ.τ.λ.

Μέχρι την κατάργησή της, η χρήση δύο μορφών γλώσσας στην Ελλάδα και την Κύπρο είχε ως αποτέλεσμα έντονες αντιδράσεις και αντιπαραθέσεις, οι οποίες έχουν μείνει στη νεοελληνική ιστορία με το όνομα γλωσσικό ζήτημα. Κάποιες από τις αντιδράσεις στην αρχή του 20ού αιώνα είχαν αποτέλεσμα αιματηρά επεισόδια, τα Ευαγγελικά, με αφορμή τη δημοσίευση σε εφημερίδα μετάφρασης στη δημοτική του Ευαγγελίου το 1901, και τα Ορεστειακά, με αφορμή το ανέβασμα της τραγωδίας Ορέστεια στη δημοτική το 1903. Χαρακτηριστική είναι επίσης η περίπτωση του γραμμένου στη δημοτική αναγνωστικού "Τα Ψηλά Βουνά", που εισήγαγε η κυβέρνηση Βενιζέλου το 1917 και το οποίο η επόμενη κυβέρνηση Γούναρη απέσυρε και έκαψε ως «ἔργον ψεύδους» το 1920. Οι υποστηρικτές της καθαρεύουσας χαρακτηρίζονταν από τους δημοτικιστές «καθαρολόγοι» και «καλαμαράδες» και ανταπέδιδαν με τον χαρακτηρισμό «μαλλιαροί» (από το ειρωνικό προσωνύμιο «μαλλιαρή» που χρησιμοποιούσαν για τη δημοτική).

Η καθαρεύουσα χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην εφημερίδα "Εστία", αλλά και από την Εκκλησία της Ελλάδας σε πολλά έγγραφά της και προφορικά.
Q9129
Ελληνικής γλώσσας
Concept
Q41
Ελλάδα
LOC
Q319635
Αδαμάντιος Κοραής
PER
Q40634
φιλόλογος
Concept
Q12539
διαφωτισμού
Concept
Q35497
αρχαία ελληνική γλώσσα
Concept
Q35392
δημοτική γλώσσα
MEDIA
Q1475332
πολυτονικό σύστημα
Concept
Q252657
Γεώργιο Ράλλη
PER
Q36510
νεοελληνικής δημοτικής γλώσσας
Concept
Q1546395
γλωσσικό ζήτημα
Concept
Q3061338
Ευαγγελικά
EVE
Q34274
Ευαγγελίου
Concept
Q2035
1901
TIME
Q12882340
Ορεστειακά
UNK
Q249769
Ορέστεια
ORG
Q2045
1903
TIME
Q47543397
Τα Ψηλά Βουνά
LOC
Q16737208
κυβέρνηση Βενιζέλου το 1917
EVE
Q12879464
κυβέρνηση Γούναρη
EVE
Q1370164
Εστία
MEDIA
Q59778
Εκκλησία της Ελλάδας
ORG
Q35961
Καθαρεύουσα
Concept
1748-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1748
DATE
1834-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1834
DATE
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+1748^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1748
NUMBER
-1834^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1834
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
subclass of
country
official language
languages spoken, written or signed