Παμίρ
thumb|right|325px|Το οροπέδιο Παμίρ, μεγάλο μέρος του ανήκει στο Τατζικιστάν 
Το Παμίρ είναι πολύ μεγάλη οροσειρά στη κεντρική Ασία, που αποτελεί και τον πυρήνα του ορεινού συστήματός της. Το Παμίρ, με κέντρο την αυτόνομη διοικητική περιοχή Γκόρνο Μπαταχσάν του Τατζικιστάν εκτείνεται από του δυτικού Σινκιάνγκ του Τατζικιστάν μέχρι και του ανατολικού Αφγανιστάν και δυτικά της Κίνας. Η συνολική έκτασή του είναι 8.400 τ.χλμ. και ορίζεται βόρεια από τα Υπεραλάϊα Όρη, ανατολικά από την οροσειρά Σαρικόλ, νότια από τη λίμνη Ζορκούλ και τον ομώνυμο ποταμό Παμίρ στα σύνορα με το Αφγανιστάν και δυτικά από τμήμα της κοιλάδας Πιάντζ. Το οροπέδιο αυτό έχει μέσο ύψος 3900 μ. από επιφάνεια θαλάσσης και σ΄ αυτό υψώνονται βουνά που υπερβαίνουν τα 6000 μ. των οποίων μεγαλύτερες κορυφές είναι η του Ισμαήλ Σαμανί (7.500 μ.) και η κορυφή Λένιν (7.140 μ.). Χωρίζεται δε σε τρεις υψομετρικές ζώνες: η Τρανς Αλάι (α΄ ζώνη), του Μεγάλου Πέτρου (β΄ ζώνη) και του Ναούκ (γ΄ ζώνη).

Κυριότεροι ποταμοί του Παμίρ είναι ο ομώνυμος Παμίρ ποταμός και ο Πιάντζ ποταμός που χύνονται στον Αμού Ντάρια ποταμό ο οποίος στη συνέχεια εκβάλλει στη λίμνη Αράλη (ή Θάλασσα Αράλη). 

Το όνομα Παμίρ σημαίνει ορεινός λειμώνας και σε αυτό συναντώνται τα μεγαλύτερα ορεινά συγκροτήματα της Γης, του Τιεν-Σαν, του Καρακορούμ και Κουέν-Λουν προς ανατολάς, τα Ιμαλάια προς νότο και η οροσειρά του Χίντου Κους προς δυσμάς. Η χλωρίδα στη περιοχή αυτή είναι πολύ φτωχή και γενικά χαρακτηρίζεται άδενδρος. Μικρή βλάστηση παρατηρείται μόνο στα δυτικά και σε χαμηλό ύψος. Αντίθετα, στις κοιλάδες των ποταμών παρατηρείται πυκνή βλάστηση από ιτιές και λεύκες. Κυριότερα ζώα της περιοχής είναι το 'αρχάρ", πρόβατο βουνού, και το "κίικ", είδος αγριοκάτσικου.

Χαρακτηριστικοί είναι και οι παγετώνες της περιοχής. Τα κράσπεδα του Παμίρ υπόκεινται σε τακτικούς σεισμούς που ταλαιπωρούν τακτικά τις γύρω χώρες (κυρίως Ιράν και Αφγανιστάν). Στις δυτικές παρυφές του, στη Ρωσία υπάρχουν πλούσια ανθρακωρυχεία. Οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής, το 90%, ανήκουν στη φυλή των Τατζίκων και των Κιργισίων, που ασχολούνται με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία και που ομιλούν τις λεγόμενες παμιρικές γλώσσες, διαλέκτους Σούγκνι και Γκαζκουλαμί.

Στην περιοχή υπάρχουν λίγοι αυτοκινητόδρομοι, μερικοί των οποίων ακολουθούν δύσβατες περιοχές των αρχαίων καραβανιών. Στα δυτικά όμως υπάρχουν υδροηλεκτρικοί σταθμοί και μεταλλεία αντιμονίου, υδραργύρου και αργύρου. Ορυκτός πλούτος υπάρχει και στα ανατολικά, με περιορισμένα όμως σε εκμετάλλευση ορυχεία λιγνίτη και ορυκτού άλατος.

Κατά την αρχαιότητα η εμπορική οδός μεταξύ Ρώμης και χωρών προς την Κίνα διερχόταν από το Βόρειο Παμίρ. Από την ίδια οδό οι Νεστοριανοί διέδωσαν τον Χριστιανισμό στην κεντρική Ασία. Μάλιστα από τη λεγόμενη δίοδο Τέρεκ, που βρίσκεται σε ύψος 3815 μέτρων. πέρασε το 1273 ο Μάρκο Πόλο.
thumb|right|325px|Το οροπέδιο Παμίρ, μεγάλο μέρος του ανήκει στο Τατζικιστάν
UNK
Q48
Ασία
LOC
None
Γκόρνο Μπαταχσάν
UNK
Q863
Τατζικιστάν
LOC
Q863
Τατζικιστάν
LOC
Q889
Αφγανιστάν
LOC
Q226748
Ζορκούλ
LOC
Q41413
Ισμαήλ Σαμανί
LOC
Q35883
λίμνη Αράλη
LOC
Q5474
Τιεν-Σαν
LOC
Q5469
Καρακορούμ
LOC
Q187871
Κουέν-Λουν
LOC
Q5451
Ιμαλάια
LOC
Q5472
Χίντου Κους
LOC
Q131449
χλωρίδα
Concept
Q35666
παγετώνες
Concept
Q159
Ρωσία
LOC
Q483505
Τατζίκων
Concept
None
Κιργισίων
UNK
Q168414
Νεστοριανοί
Concept
Q5043
Χριστιανισμό
Concept
Q5526
1273
TIME
Q6101
Μάρκο Πόλο
PER
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
Q161750
Παμίρ
LOC
+325^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
325
NUMBER
+8.400^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8.400
NUMBER
+7.500^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7.500
NUMBER
+7.140^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7.140
NUMBER
+90^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
90
NUMBER
country
country
country
mountain range
shares border with
shares border with
diplomatic relation
diplomatic relation
mountain range
mountain range
has boundary
mountain range