Μητροφάνης Β΄
Ο Μητροφάνης Β΄ έγινε Οικουμενικός Πατριάρχης την άνοιξη του 1440, μετά το θάνατο του Ιωσήφ Β΄ κατά τη διάρκεια της Συνόδου Φερράρας-Φλωρεντίας και μετά την επιστροφή της βυζαντινής (ελληνικής) αποστολής στην Κωνσταντινούπολη την 1η Φεβρουαρίου 1440.

Μετά την υπογραφή της Ένωσης των Εκκλησιών, στην Κωνσταντινούπολη εκδηλώθηκε ζωηρή λαϊκή αντίδραση, με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολη η εκλογή νέου Πατριάρχη. Ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος αρχικά ήθελε έναν πρώην ανθενωτικό που είχε υπογράψει τον όρο της Ένωσης στη Φλωρεντία, τον Αντώνιο Ηρακλείας. Όμως αυτός είχε αμέσως μετανιώσει και πριν καν επιστρέψουν στην Κωνσταντινούπολη είχε αποκηρύξει την υπογραφή του, λέγοντας με θάρρος στον Ιωάννη ότι δε δέχεται τέτοιο αξίωμα κι ας του κοπεί η «δεξιά η υπογράψασα». Τότε ο Αυτοκράτορας, χωρίς να τιμωρήσει τον Αντώνιο, στράφηκε για τη θέση αυτή στο γηραιό Μητροπολίτη Κυζίκου. Αυτός υπήρξε πριν τη Σύνοδο ανθενωτικός, μεταπείστηκε όμως και είχε υπογράψει στη Φλωρεντία, και μετά έλεγε ότι αν και αμφίρροπος, θεωρεί τίμιο να τηρήσει την υπογραφή του, για να υποστηρίξει τις ενωτικές αποφάσεις και τον Αυτοκράτορα. Η εκλογή του θεωρήθηκε νίκη των Ενωτικών.

Ως Πατριάρχης στην αρχή ο Μητροφάνης προσπάθησε να επιβάλει σε όλους να μνημονεύουν τον Πάπα στη θεία Λειτουργία, να λένε στο Σύμβολο της Πίστεως «και εκ του Υιού εκπορευόμενον» και να επιτρέπουν θεία Κοινωνία με άζυμο άρτο. Δέχτηκε όμως άμεσα επίθεση από τους ανθενωτικούς, με πρώτο τον Μάρκο Ευγενικό που φώναζε στους πιστούς και τους ιερείς να αποφεύγουν τον «Μητροφόνο», όπως τον αποκαλούσαν, και όλους τους ενωτικούς, να μην τελούν μαζί τους ούτε Λειτουργία ούτε γάμο ούτε άλλο μυστήριο. Έπεισε έτσι και πολλούς άλλους όπως το Γεώργιο Γεννάδιο Σχολάριο και το Γεώργιο Αμιρούτζη. O Βησσαρίων ο Τραπεζούντιος δεν μπόρεσε να τον υπερασπιστεί και έφυγε στην Ρώμη, όπου έγινε καρδινάλιος της Καθολικής Εκκλησίας, όπως και ο Ισίδωρος του Κιέβου.

Ο Μητροφάνης απομονωμένος και, παρότι χειροτόνησε αρκετούς ενωτικούς αρχιερείς, δεν μπόρεσε να αντιδράσει. Αποκηρύχθηκε το 1443 από ανθενωτικούς ιεράρχες, αλλά και από Σύνοδο, η οποία συγκλήθηκε τον Απρίλιο του ίδιους έτους στην Αλεξάνδρεια και κατέληξε σε ανάθεμα της Ενώσεως.

Πέθανε την 1η Αυγούστου του 1443. Τον διαδέχτηκε ο Γρηγόριος Γ΄ Μαμμής, επίσης ενωτικός και πνευματικός του αυτοκράτορα Ιωάννη.
Q60719
Οικουμενικός Πατριάρχης
PER
Q6384
1440
TIME
Q506575
Ιωσήφ Β΄
PER
Q321032
Συνόδου Φερράρας-Φλωρεντίας
Concept
Q37062
Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος
PER
Q12881014
Ηρακλείας
UNK
Q20497232
Μητροπολίτη Κυζίκου
UNK
Q204085
και εκ του Υιού εκπορευόμενον
MEDIA
Q738727
Μάρκο Ευγενικό
PER
Q381211
Γεώργιο Γεννάδιο Σχολάριο
PER
Q3561173
Γεώργιο Αμιρούτζη
PER
Q299446
Βησσαρίων ο Τραπεζούντιος
PER
Q707663
Ισίδωρος του Κιέβου
PER
Q87
Αλεξάνδρεια
LOC
Q6417
1443
TIME
Q497368
Γρηγόριος Γ΄ Μαμμής
PER
Q321662
Μητροφάνης Β΄
PER
position held