Τζόζεφ Πρίστλυ
Ο Τζόζεφ Πρίστλυ, απαντώμενος στην ελληνική βιβλιογραφία κυρίως με τη λανθασμένη προφορά Πρίστλεϋ ("Joseph Priestley", 24 Μαρτίου 1733 – 6 Φεβρουαρίου 1804), ήταν Άγγλος θεολόγος, Προτεστάντης κληρικός, φυσικός φιλόσοφος, χημικός, γλωσσολόγος, παιδαγωγός και φιλελεύθερος πολιτικός φιλόσοφος, ο οποίος δημοσίευσε περισσότερα από 150 έργα.

Ο Πρίστλυ πιστώνεται από πολλούς με την ανακάλυψη του οξυγόνου, έχοντας απόμονώσει σε αέρια κατάσταση το στοιχείο αυτό το 1774, αν και οι Καρλ Βίλελμ Σέελε και Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ μπορούν επίσης να τη διεκδικήσουν ανεξάρτητα.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, η επιστημονική φήμη του Πρίστλυ οφειλόταν κυρίως στην εφεύρεση του ανθρακούχου νερού, στα γραπτά του για τον ηλεκτρισμό και στην ανακάλυψη διάφορων αερίων. Ωστόσο, η αποφασιστικότητά του στην υπεράσπιση της λανθασμένης θεωρίας του φλογιστού και στην απόρριψη των απαρχών της χημικής επαναστάσεως, τον άφησε τελικώς απομονωμένο μέσα στην επιστημονική κοινότητα.

Η επιστήμη του Πρίστλυ ήταν ταυτοχρόνως και ένα αναπόσπαστο τμήμα της θεολογίας του, καθώς επιχειρούσε με επιμονή να συγχωνεύσει τον ορθολογισμό της εποχής του Διαφωτισμού με τον χριστιανικό θεϊσμό. Στα μεταφυσικά του κείμενα, ο Πρίστλυ επεχείρησε να συνδυάσει τον θεϊσμό, τον υλισμό και τον ντετερμινισμό, ένα εγχείρημα που έχει αποκληθεί «τολμηρό και πρωτότυπο». Πίστευε ότι μία σωστή κατανόηση του φυσικού κόσμου θα ωφελούσε την ανθρώπινη πρόοδο και τελικώς θα επέφερε την κυριαρχία του Χριστιανισμού. Πίστευε θερμά στην ελεύθερη και ανοικτή ανταλλαγή ιδεών, υπερασπιζόταν τη θρησκευτική ανεκτικότητα και τα ίσα δικαιώματα για τα θρησκευτικά παρακλάδια της επίσημης Αγγλικανικής Εκκλησίας, στα οποία ανήκε και ο ίδιος. Η αμφιλεγόμενη φύση των δημοσιεύσεων του Πρίστλυ, συνδυασμένη με την εκπεφρασμένη υποστήριξή του προς τη Γαλλική Επανάσταση, προκάλεσε τις υποψίες των αρχών και του κοινού, και τελικώς υποχρεώθηκε να φύγει στις ΗΠΑ, μετά την πυρπόληση του σπιτιού του στο Μπέρμινχαμ από όχλο. Πέρασε τα τελευταία δέκα χρόνια της ζωής του στην Πενσυλβάνια.

Δάσκαλος σε όλη του τη ζωή, ο Πρίστλυ συνεισέφερε και στην παιδαγωγική, αλλά και ως συγγραφέας βιβλίου αγγλικής γραμματικής, και ιστορικών έργων. Τα διδακτικά αυτά βιβλία υπήρξαν τα δημοφιλέστερα έργα του όσο ζούσε. Ωστόσο τα φιλοσοφικά έργα του ήταν αυτά που άσκησαν τη διαρκέστερη επίδραση: οι μεγαλύτεροι Βρετανοί φιλόσοφοι της επόμενης γενιάς, όπως οι Τζέρεμι Μπένθαμ, Τζον Στιούαρτ Μιλ και Χέρμπερτ Σπένσερ, τα αναφέρουν ανάμεσα στις πρώτες πηγές για τον ωφελιμισμό.
Q2453
24 Μαρτίου
TIME
Q6972
1733
TIME
Q2320
6 Φεβρουαρίου
TIME
Q6894
1804
TIME
Q21
Άγγλος
LOC
Q34178
θεολόγος
Concept
Q269323
φυσικός φιλόσοφος
Concept
Q593644
χημικός
Concept
Q8162
γλωσσολόγος
Concept
Q179805
πολιτικός φιλόσοφος
Concept
Q629
οξυγόνο
Concept
Q7697
1774
TIME
None
Καρλ Βίλελμ Σέελε
UNK
Q39607
Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ
PER
Q264554
ανθρακούχου νερού
Concept
Q12725
ηλεκτρισμό
Concept
Q11432
αερίων
Concept
Q193353
φλογιστού
Concept
None
χημικής επαναστάσεως
UNK
Q12539
Διαφωτισμού
Concept
Q620805
θεϊσμό
Concept
Q7081
υλισμό
Concept
Q131133
ντετερμινισμό
Concept
Q1400
Πενσυλβάνια
LOC
Q7922
παιδαγωγική
Concept
Q60887
Τζέρεμι Μπένθαμ
PER
Q50020
Τζον Στιούαρτ Μιλ
PER
Q144535
Χέρμπερτ Σπένσερ
PER
Q160590
ωφελιμισμό
Concept
Q159636
Τζόζεφ Πρίστλυ
PER
1733-03-24T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
24 Μαρτίου 1733
DATE
1804-02-06T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
6 Φεβρουαρίου 1804
DATE
occupation
date of death
developer