Πραξικόπημα
Πραξικόπημα, ή κίνημα (προπολεμική χρήση του όρου), ονομάζεται η βίαιη και αιφνιδιαστική συνωμοτική πράξη που έχει σκοπό τη μεταβολή του πολιτεύματος προς όφελος της πολιτικής και στρατιωτικής κάστας μιας χώρας. Χαρακτηριστικό επίσης είναι ότι τα πραξικοπήματα έχουν σκοπό την εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος και τον περιορισμό των συνταγματικών δικαιωμάτων των πολιτών. Διακρίνεται σε πολιτικό ή στρατιωτικό ενώ υπάρχει και ο όρος συνταγματικό πραξικόπημα. Πρόκειται για έννοια που έρχεται σε αντίθεση με την επανάσταση, η οποία προέρχεται από μαζικές δράσεις καταπιεζόμενων τάξεων και αποσκοπεί στην επέκταση και κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.

Διεθνώς, πραξικοπήματα ή απόπειρες πραξικοπημάτων εκδηλώνονται συνήθως σε χώρες με πολιτική αστάθεια αλλά και οικονομικά προβλήματα, κυρίως στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική (το 19ο αιώνα έγιναν πάνω από 200 πραξικοπήματα και απόπειρες πραξικοπημάτων στη Βολιβία). Σε πολλές περιπτώσεις με στρατιωτικά πραξικοπήματα που πετυχαίνουν εγκαθιδρύονται δικτατορίες, όπως στην Ελλάδα, όπου το 1967 επιβλήθηκε στρατιωτική δικτατορία, στη Μιανμάρ το 1990, στη Νιγηρία, στο Νίγηρα, το 1996 και αλλού.

Τα τελευταία χρόνια εκδηλώθηκαν επιτυχημένα πραξικοπήματα σε χώρες, όπως οι Κομόρες, η Σιέρα Λεόνε, η Μαυριτανία, το Πακιστάν, η Ταϊλάνδη, τα νησιά Φίτζι, το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, οι Νήσοι Σολομώντα και άλλες ενώ πολλοί ηγέτες του κόσμου (αρκετοί έχουν κατοχυρώσει την εξουσία τους με τη διεξαγωγή πολυκομματικών εκλογών) κατέλαβαν την εξουσία με πραξικοπήματα, όπως στη Λιβύη ο Μουαμάρ Καντάφι, στο Σουδάν ο Ομάρ Μπασίρ, στην Γκάμπια ο Γιαγιά Τζαμέ, στην Ισημερινή Γουινέα ο Τεοδόρο Ομπιάνγκ Νγκέμα Μπασόνγκο, στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία ο Φρανσουά Μποζιζέ, στη Γουινέα ο Μουσά Νταντίς Καμαρά και άλλοι.

Στην Ευρώπη στην πρόσφατη ιστορία πραξικοπήματα έγιναν, εκτός από την Ελλάδα, στην Ισπανία και στην Πορτογαλία. Το 1991 το πραξικόπημα που είχε γίνει στην τότε Σοβιετική Ένωση οδήγησε στη διάλυση της ΕΣΣΔ. Απόπειρες πραξικοπημάτων, φανερές ή μη, έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες στη Βενεζουέλα, στον Ισημερινό, στις Σεϋχέλλες, στη Μαδαγασκάρη, στην Αϊτή, στην Ονδούρα, στην Τουρκία και αλλού.
Q1307214
πολιτεύματος
Concept
Q10931
επανάσταση
Concept
Q15
Αφρική
LOC
Q12585
Λατινική Αμερική
LOC
Q750
Βολιβία
LOC
Q41
Ελλάδα
LOC
Q13534264
1967
Concept
Q504081
στρατιωτική δικτατορία
Concept
Q836
Μιανμάρ
LOC
Q2064
1990
TIME
Q1033
Νιγηρία
LOC
Q1032
Νίγηρα
LOC
Q2070
1996
TIME
Q970
Κομόρες
LOC
Q1044
Σιέρα Λεόνε
LOC
Q1025
Μαυριτανία
LOC
Q843
Πακιστάν
LOC
Q869
Ταϊλάνδη
LOC
Q712
Φίτζι
LOC
Q1039
Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
LOC
Q685
Νήσοι Σολομώντα
LOC
Q1016
Λιβύη
LOC
Q19878
Μουαμάρ Καντάφι
PER
Q1049
Σουδάν
LOC
Q57265
Ομάρ Μπασίρ
PER
Q1005
Γκάμπια
LOC
Q57356
Γιαγιά Τζαμέ
PER
Q983
Ισημερινή Γουινέα
LOC
Q57385
Τεοδόρο Ομπιάνγκ Νγκέμα Μπασόνγκο
PER
Q929
Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
LOC
Q57452
Φρανσουά Μποζιζέ
PER
Q1006
Γουινέα
LOC
Q314271
Μουσά Νταντίς Καμαρά
PER
Q46
Ευρώπη
LOC
Q41
Ελλάδα
LOC
Q29
Ισπανία
LOC
Q45
Πορτογαλία
LOC
Q2062
1991
TIME
Q15180
Σοβιετική Ένωση
LOC
Q717
Βενεζουέλα
LOC
Q736
Ισημερινό
LOC
Q1042
Σεϋχέλλες
LOC
Q1019
Μαδαγασκάρη
LOC
Q790
Αϊτή
LOC
Q783
Ονδούρα
LOC
Q43
Τουρκία
LOC
Q45382
Πραξικόπημα
Concept
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
part of
diplomatic relation
country
country
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
shares border with
country of citizenship
diplomatic relation
country of citizenship
head of state
different from
country of citizenship
country of citizenship
country of citizenship
continent
continent
diplomatic relation
continent
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
shares border with
shares border with
diplomatic relation