Αμαθούντα
thumb|270px|Αρχαιολογικός χώρος Αμαθούντας
thumb|270px|Αρχαιολογικός χώρος Αμαθούντας

Η Αμαθούντα ήταν αρχαία πόλη-κράτος στην Κύπρο. Βρίσκεται στη νότια Κύπρο, κοντά στη σημερινή Λεμεσό.

Σύμφωνα με τη μυθολογία οικιστής της πόλης είναι ένας γιος του Ηρακλή, ο Άμαθος. Το όνομά της προέρχεται ή από αυτόν τον Άμαθο ή από τη νύμφη Αμαθούσα, μητέρα του βασιλιά της Πάφου Κινύρα. Εδώ έφερε ο Θησέας την κόρη του Μίνωα, την Αριάδνη, όταν ξέφυγε από τον λαβύρινθο. Εκεί, αφού γέννησε το παιδί της πέθανε και τάφηκε. 

Οι αρχαιολογικές έρευνες έδειξαν ότι η περιοχή κατοικείται από τον 11ο αιώνα π.Χ.. Αρχικά ήταν μικρή πολίχνη χτισμένη σε οχυρό λόφο δίπλα στη θάλασσα, περίπου τον 8ο αιώνα π.Χ. κτίστηκε το λιμάνι, στα ελληνιστικά χρόνια το λιμάνι επεκτάθηκε και χτίστηκε δεύτερος εσωτερικός κλειστός λιμένας. Στην πόλη λατρευόταν η Αφροδίτη, της οποίας υπήρχε και ναός. Στη Γεωμετρική Περίοδο στην Αμαθούντα, όπως και σε όλες τις αρχαίες Κυπριακές πόλεις, εγκαταστάθηκαν Ετεοκρήτες αλλά και Μυκηναίοι άποικοι. Αυτό έχει εξακριβωθεί από αγγεία της περιόδου που έχουν βρεθεί σε νεκροταφεία της αρχαίας Αμαθούντας. Στην πόλη τάφηκε ο Ονήσιλος μετά τον θάνατό του.

Κατά άλλη ισχυρή εκδοχή θεωρείται ότι η πόλη ιδρύθηκε από τους Φοίνικες ανάμεσα στον 15ο και 120 αι. π.Χ και συγκέντρωσε στον πληθυσμό της πολλούς ετεοκυπρίους. Αυτό το δεδομένο εξηγεί και τη συνεχή άρνηση των Αμαθουσίων να λάβουν μέρους σε εξεγέρσεις εναντίον των Περσών οι οποίοι ήταν σύμμαχοι των Φοινίκων κι αντίπαλοι των Ελλήνων. Ο δε Ονήσιλος σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον της Αμαθούντας όταν κατά τη διάρκεια της αντιπερσικής επανάστασης του 500 π.Χ ο ηγεμόνας των Σαλαμινίων ηγήθηκε των Κυπρίων που ήθελαν την αποτίναξη της περσικής κυριαρχίας. Η Αμαθούντα (όπως και το Κίτιο) παρέμεινε σύμμαχος των Περσών μέχρι και την κατάληψη της Κύπρου από τον Μέγα Αλέξανδρο. Όταν αργότερα οι Πτολεμαίοι της Αιγύπτου προσάρτησαν την Κύπρο η Αμαθούντα που εξακολουθούσε να έχει στενές σχέσεις με τη Φοινίκη, αντιστάθηκε.
Ο πλούτος της πόλης προέρχονταν από τις εύφορες πεδιάδες που καλλιεργούσαν οι κάτοικοί της κι από την εκμετάλλευση των ορυχείων χαλκού. 

Στα ρωμαϊκά χρόνια η Αμαθούντα ήταν γνωστή για το ναό της Αφροδίτης και του Άδωνι κι υπήρξε πρωτεύουσα διοικητικής περιφέρειας, ενώ με την επικράτηση του χριστιανισμού έγινε έδρα επισκόπου. Άκμασε ως τον 7ο αιώνα μ.Χ.,οπότε εγκαταλείφθηκε πιθανώς εξαιτίας των αραβικών επιδρομών. Οικοδομικό υλικό από την Αμαθούντα χρησιμοποιήθηκε σε κατασκευή κτιρίων στη Λεμεσό αλλά και στην κατασκευή και της Διώρυγας του Σουέζ.

Στην Αμαθούντα γεννήθηκε το 539 μ.Χ. ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμονας, μετέπειτα πατριάρχης Αλεξανδρείας. 

Η αρχαία πόλη σήμερα ανασκάπτεται και είναι επισκέψιμη. Έχουν ανασκαφεί η ακρόπολη, ο ναός της Αφροδίτης, και πλήθος οικοδομικών λειψάνων όλων των εποχών. Το αρχαίο λιμάνι είναι ορατό μέσα στο νερό στη θαλάσσια περιοχή.
thumb|270px|Αρχαιολογικός χώρος Αμαθούντας
UNK
thumb|270px|Αρχαιολογικός χώρος Αμαθούντας
UNK
Q229
Κύπρο
LOC
Q185632
Λεμεσό
LOC
Q34726
μυθολογία
Concept
Q122248
Ηρακλή
MISC
Q22988554
Άμαθος
LOC
Q373916
νύμφη
Concept
Q15782893
Αμαθούσα
Concept
Q180918
Πάφου
LOC
Q878246
Κινύρα
PER
Q1320718
Θησέας
MISC
Q23168
Μίνωα
MISC
Q184874
Αριάδνη
MISC
Q1091243
λαβύρινθο
MISC
Q35500
Αφροδίτη
MISC
Q210443
Γεωμετρική Περίοδο
TIME
None
Ετεοκρήτες
UNK
Q1278391
Ονήσιλος
PER
Q1048468
Φοίνικες
Concept
Q484206
Περσών
MEDIA
Q539051
Ελλήνων
Concept
Q1278391
Ονήσιλος
PER
Q8409
Μέγα Αλέξανδρο
PER
Q131976
Πτολεμαίοι
Concept
Q5043
χριστιανισμού
Concept
Q29182
επισκόπου
Concept
Q899
Διώρυγας του Σουέζ
LOC
Q32891
539
TIME
Q372668
Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμονας
PER
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
Q2343313
Αμαθούντα
LOC
+270^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
270
NUMBER
+270^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
270
NUMBER
+11^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
11
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
+7^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7
NUMBER
country
country
country
worshipped by
child
spouse
child
religion