Γάδαρα
Τα Γάδαρα (Αραβικά: أم قيس, Umm Qais, Εβραϊκά: גדרה, gad´a-ra) είναι πόλη της σημερινής Ιορδανίας, μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της Αραβικής ερήμου.

Τα Γάδαρα ήταν αρχικά στρατιωτικός μακεδονικός συνοικισμός που με την πάροδο του χρόνου μεταβλήθηκε σε πόλη. Δείγμα για το πόσο προχώρησε ο ελληνισμός στα μέρη εκείνα, είναι το ότι η πόλη λεγόταν "Ατθίς εν Ασσυρίοις ναιομένα Γαδάροις". Ως προς την ετυμολογία του ονόματος μπορούν να προταθούν δύο εικασίες:
* Από την σημιτική λέξη "gader" (גדר) που σημαίνει οχυρό, σύνορο ή φράγμα (με την ίδια λέξη ετυμολογούν μερικοί και τα Γάδειρα της Ιβηρίας).
* Από την πόλη Γάδαρα της Μακεδονίας, πράγμα το οποίο αναφέρεται από τον Στέφανο τον Βυζάντιο. Αυτός ο δεύτερος ισχυρισμός επικυρώνεται από τα μακεδονικά ονόματα των γύρω πόλεων της Δεκαπόλεως (π.χ. Πέλλα, Δίον, Πιερία).
Η πόλη αρχικά υπαγόταν στην εξουσία των Λαγιδών της Αιγύπτου. Κατά την διάρκεια του τετάρτου Συριακού πολέμου (219-217 π.Χ.), ο βασιλιάς της Συρίας Αντίοχος Γ' ο Μέγας κατά την εκστρατεία του κατά του Πτολεμαίου Δ΄ στην Κοίλη Συρία, διήλθε από τη Δεκάπολη. Μόλις έφθασε έξω από τα Γάδαρα έστησε τις πολιορκητικές του μηχανές, με αποτέλεσμα οι τρομοκρατημένοι Γαδαρηνοί να του παραδώσουν αμαχητί την πόλη τους (218 π.Χ.). Μετά την ήττα των σελευκιδικών δυνάμεων στην Ραφία το 217 π.Χ., τα Γάδαρα -όπως και οι άλλες πόλεις της Κοίλης Συρίας- κατελήφθησαν με έφοδο των πτολεμαϊκών στρατευμάτων. Τελικά η πόλη περιήλθε στη συριακή κυριαρχία μετά τη νίκη του Αντιόχου επί του Αιτωλού στρατηγού του Πτολεμαίου Ε΄, Σκόπα, στο Πάνειον, επί των πηγών του Ιορδάνη (198 π.Χ.). Δεν αποκλείεται τότε η πόλη να έλαβε και τις επιπλέον ονομασίες Αντιόχεια και Σελεύκεια, τουλάχιστον αν όχι από τον Αντίοχο Γ΄, τότε από τον Αντίοχο Δ΄. Το 83/2 π.Χ. ο Ιουδαίος βασιλιάς Αλέξανδρος Ιανναίος απέσπασε τα Γάδαρα από τους Σελευκίδες και τα κατέστρεψε.

Το 64/3 π.Χ. ο στρατηγός Πομπήιος κατέλαβε την πόλη και την ανοικοδόμησε για χάρη του φίλου του Δημητρίου του Γαδαρηνού που ήταν απελεύθερος και είχε αποκτήσει δύναμη στη Ρώμη. Το 30 π.Χ. ο Οκταβιανός Αύγουστος προσέφερε την πόλη -που ήταν ως τότε αυτόνομη και έκοβε δικό της νόμισμα- στον βασιλιά Ηρώδη. Τότε οι Γαδαρηνοί έστειλαν πρεσβεία στη Λέσβο και διαμαρτυρήθηκαν στον εκπρόσωπο του αυτοκράτορα Αγρίππα το 29 π.Χ., γεγονός το οποίο επανέλαβαν εμπρός στον αυτοκράτορα το 28 π.Χ. όταν επισκέφτηκε τη Συρία. Μετά τον θάνατο του Ηρώδου, το 4 π.Χ., τα Γάδαρα ενώθηκαν με τη ρωμαϊκή επαρχία της Συρίας. Από την Αγία Γραφή μάλιστα διαβάζουμε ότι ο Ιησούς Χριστός θεράπευσε στην πόλη έναν δαιμονισμένο, από τον οποίο έδιωξε τα δαιμόνια σε μια αγέλη χοίρων που κρημνίστηκαν στην Τιβεριάδα λίμνη. Με την αρχή του Ρωμαιο-Ιουδαϊκού πολέμου το 66 μ.Χ. η περιοχή γύρω από τα Γάδαρα ερημώθηκε, όταν ο Βεσπασιανός εισέβαλε στην πόλη και αφάνισε τον ανθό της. Τότε οι Γαδαρηνοί συνέλαβαν τους πιο τολμηρούς Ιουδαίους, από τους οποίους άλλοι θανατώθηκαν και άλλοι φυλακίστηκαν. Άλλοι παραδόθηκαν στον Βεσπασιανό που τοποθέτησε φρουρά στην πόλη. Τον 2ο αιώνα μ.Χ. το υδραγωγείο της πόλεως παρείχε πόσιμο νερό σε απόσταση 170 χιλιομέτρων. Το μεγαλύτερο τμήμα της σήραγγας του υδραγωγείου είναι για 94 χιλιόμετρα κάτω από το έδαφος και είναι η μακρύτερη γνωστή σήραγγα της αρχαιότητος. Την εποχή εκείνη γνωστές ήταν και οι θέρμες της πόλεως (Hammath Gader), στις οποίες προσέρχονταν επιφανείς Ρωμαίοι.

Στους πρωτοχριστιανικούς χρόνους τα Γάδαρα συνέχιζαν να υπάρχουν σαν μια σημαντική πόλη στην Δεκάπολη. Το 303 μ.Χ. μαρτύρησαν εκεί οι άγιοι Ζαχαρίας και Αλφειός επί Διοκλητιανού. Ο επίσκοπος της πόλεως Σαβίνος συμμετείχε στη Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ. Μετά τη μάχη της Πέλλας (635 μ.Χ.) και την αποφασιστική μάχη στον παραπόταμο του Ιορδάνη, Γιαρμούκ, (636 μ.Χ.), οι Άραβες νίκησαν τους Βυζαντινούς και εξασφάλισαν τον έλεγχο της νοτίου Συρίας. Οι Γαδαρηνοί διατήρησαν την χριστιανική τους πίστη και την περιουσία, έναντι υψηλού φόρου που θα πλήρωναν στους κατακτητές. Κατά τον σεισμό που σημειώθηκε το 749 στο όρος Ερμών τα Γάδαρα οδηγήθηκαν σε βαθμιαία παρακμή, ώστε στην εποχή των Σταυροφοριών να αναφέρονται ως ένα απλό χωριό. 
Q810
Ιορδανία
LOC
Q40059
Ιορδάνη
LOC
Q31945
Αραβικής
LOC
Q122443
Ατθίς
LOC
Q377085
Ασσυρίοις
Concept
Q15682
Γάδειρα
LOC
Q12837
Ιβηρίας
LOC
Q83958
Μακεδονία
LOC
Q167993
Πέλλα
LOC
Q3052638
Δίον
LOC
Q7191886
Πιερία
Concept
Q131976
Λαγιδών
Concept
Q1330607
τετάρτου Συριακού πολέμου
EVE
Q3365
Αντίοχος Γ' ο Μέγας
PER
Q39595
Πτολεμαίου Δ΄
PER
Q630781
Ραφία
EVE
Q1123749
Κοίλης Συρίας
LOC
Q39957
Πτολεμαίου Ε΄,
PER
Q1389951
Πάνειον
EVE
Q40059
Ιορδάνη
LOC
Q3356
Αντίοχο Δ΄
PER
Q319107
Αλέξανδρος Ιανναίος
PER
Q125414
Πομπήιος
PER
Q1747689
Ρώμη
LOC
Q1405
Οκταβιανός Αύγουστος
PER
Q51672
Ηρώδη
PER
Q128087
Λέσβο
LOC
Q48174
Αγρίππα
PER
Q858
Συρία
LOC
Q1845
Αγία Γραφή
Concept
Q302
Ιησούς Χριστός
PER
Q151920
Τιβεριάδα
LOC
Q1419
Βεσπασιανός
PER
Q9268
Ιουδαίους
Concept
Q1651392
Ρωμαίοι
Concept
Q823244
Δεκάπολη
LOC
Q43107
Διοκλητιανού
PER
Q133331
Σύνοδο της Νίκαιας
Concept
Q194226
μάχη στον παραπόταμο του Ιορδάνη, Γιαρμούκ
EVE
Q35323
Άραβες
Concept
Q3441232
Βυζαντινούς
PER
Q215471
Ερμών
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
Q56322109
Γάδαρα
LOC
+219^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
219
NUMBER
-217^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-217
NUMBER
+218^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
218
NUMBER
+198^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
198
NUMBER
+83^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
83
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+64^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
64
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+29^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
29
NUMBER
+28^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
28
NUMBER
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+66^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
66
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+94^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
94
NUMBER
+635^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
635
NUMBER
+636^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
636
NUMBER
country
part of
basin country
country