Εβραϊκή διασπορά
μικρογραφία|240x240εσ|Χάρτης της Εβραϊκής διασποράς:
Σκηνή από την [[Ανακούφιση του Λατσίς]]: Σημίτες άνδρες υπό την αιχμαλωσία των Ασσυρίων, παίζουν μια μεταγενέστερη μορφή της Αιγυπτιακής λύρας.
Η Εβραϊκή διασπορά () ή εξορία (εβραϊκά: γκαλούτ; Γίντις: γκολούς) είναι η διασπορά των Ισραηλιτών ή Εβραίων εκτός της πατρίδας των προγόνων τους (η Γη του Ισραήλ) και η επακόλουθη εγκατάσταση τους σε διάφορα σημεία του πλανήτη.

Όσον αφορά την εβραϊκή Βίβλο, ο όρος "Εξορία" δηλώνει την τύχη των Ισραηλιτών που εξορίστηκαν από το Βασίλειο του Ισραήλ κατά την διάρκεια του 8ου αιώνα π.Χ. και των Ιουδαίων από το Βασίλειο του Ιούδα που μεταφέρθηκαν στην Βαβυλώνα τον 6ο αιώνα π.Χ. Οι Ιουδαίοι, κατά την ζωή τους στην εξορία, έγιναν γνωστοί ως "Εβραίοι" ( "Γεχουντίμ"), από το Βιβλίο της Εσθήρ, το οποίο κάνει την πρώτη αναφορά στον όρο "Εβραίοι".

Η πρώτη εξορία των Εβραίων ήταν η Ασσυριακή εξορία, η απέλαση των Εβραίων από το Βασίλειο του Ισραήλ (Σαμάρειας), η οποία ξεκίνησε από τον Τιγκλάθ Πιλεσέρ Γ΄ της Ασσυρίας το 733 π.Χ. Αυτή η διαδικασία της εξορίας των Εβραίων ολοκληρώθηκε από τον Σαργών με την καταστροφή του βασιλείου το 722 π.Χ., ολοκληρώνοντας μια τριετή πολιορκία της Σαμάρειας που ξεκίνησε ο Σαλμανασάρ Β΄. Η επόμενη εξορία των Εβραίων ήταν η Βαβυλώνια αιχμαλωσία, στην οποία τμήματα του πληθυσμού του Βασιλείου του Ιούδα απελάθηκαν το 597 π.Χ. και το 586 π.Χ. από τη Νεοβαβυλωνιακή Αυτοκρατορία υπό την βασιλεία του Ναβουχοδονόσορα Β΄.

Η Εβραϊκή διασπορά υπήρχε για πολλούς αιώνες πριν την πτώση του Δεύτερου Ναού. Η εγκατάσταση τους σε άλλες χώρες δεν ήταν μέρος ενός υποχρεωτικού εκτοπισμού των Εβραίων. Πριν από τα μέσα του πρώτου αιώνα μ.Χ., εκτός από την Ιουδαία, τη Συρία και τη Βαβυλωνία, μεγάλες Εβραϊκές κοινότητες ζούσαν στις ρωμαϊκές επαρχίες της Συρίας-Παλαιστίνης, της Αιγύπτου και της Κρήτης και Κυρηναϊκής καθώς και στην ίδια τη Ρώμη. Μετά τηνπολιορκία της Ιερουσαλήμ (63 π.Χ.), όταν η Ασμοναϊκή δυναστεία έγινε προτεκτοράτο της Ρώμης η μετανάστευση των Εβραίων αυξήθηκε. Το 6 μ.Χ. η περιοχή της πατρίδας των Εβραίων έγινε η ρωμαϊκή επαρχία της Ιουδαίας. Ο πληθυσμός της Ιουδαίας εξεγέρθηκε κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 66 μ.Χ.. Ο Πρώτος Ιουδαϊκός Πόλεμος ήταν το αποτέλεσμα της εξέγερσης. Ο πόλεμος τελείωσε με την καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, οι Ρωμαίοι κατέστρεψαν το Δεύτερο Ναό και το μεγαλύτερο μέρος της Ιερουσαλήμ. Αυτή ήταν μια σημαντική στιγμή. Η καταστροφή του συμβολικού κέντρου του Ιουδαϊσμού και της Εβραϊκής ταυτότητας οδήγησε πολλούς Εβραίους να αλλάξουν τον αυτοπροσδιορισμό τους και να εξετάσουν την προοπτική μιας αορίστου διαρκείας εγκατάλειψης του Ισραήλ.

Σε 132 μ.Χ., ο Μπαρ Κοχμπά ηγήθηκε μιας εξέγερσης εναντίον του Αδριανού. Αυτή η εξέγερση σχετιζόταν με την μετονομασία της Ιερουσαλήμ σε Αιλία Καπιτωλίνα. Μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου, η εξέγερση κατεστάλη, και οι Ρωμαίοι απαγόρευσαν στους Εβραίους να εισέρχονται στην Ιερουσαλήμ.

Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, λόγω της αυξανόμενης μετανάστευσης και της επανεγκατάστασης, οι Εβραίοι χωρίστηκαν σε διακριτές περιφερειακές ομάδες. Σήμερα αυτές οι περιφερειακές ομάδες είναι κατά κύριο λόγο οι Ασκεναζίτες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης και οι Σεφαρδίτες Εβραίοι της Ιβηρικής χερσονήσου (Ισπανία και Πορτογαλία), τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Αυτές οι ομάδες έχουν παράλληλες ιστορίες, πολλές πολιτιστικές ομοιότητες, ενώ έχουν υποστεί μια σειρά από σφαγές, διωγμούς και απελάσεις. Το 1290 απελάθηκαν από την Αγγλία, το 1492 απελάθηκαν από την Ισπανία, ενώ το 1948-1973 απελάθηκαν από τις Αραβικές χώρες. Αν και οι δύο κλάδοι έχουν διαφορές στον πολιτισμό τους λόγω των σχέσεων που είχαν στις ευρωπαϊκές χώρες υποδοχής τους, (όπως οι Κεντρικοί Ευρωπαίοι για τους Ασκεναζίτες και οι Ισπανοί και οι Άραβες για τους Σεφαρδίτες), η κοινή θρησκεία και καταγωγή, καθώς και η συνεχής επικοινωνία και μετακίνηση πληθυσμών, ήταν υπεύθυνη για την ενοποιημένη έννοια της πολιτιστικής και θρησκευτικής Εβραϊκής ταυτότητας μεταξύ Σεφαρδιτών και Ασκεναζιτών από τα τέλη της Ρωμαϊκής περιόδου μέχρι σήμερα.

Κέντρα της εβραϊκής διασποράς ήταν παραδοσιακά η Ρωσία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και γενικά η δυτική, ανατολική και κεντρική Ευρώπη, και τους τελευταίους δύο αιώνες διάφορες χώρες της Αμερικής, ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες. 
μικρογραφία|240x240εσ|Χάρτης της Εβραϊκής διασποράς:
UNK
Σκηνή από την [[Ανακούφιση του Λατσίς]]: Σημίτες άνδρες υπό την αιχμαλωσία των Ασσυρίων, παίζουν μια μεταγενέστερη μορφή της Αιγυπτιακής λύρας.
UNK
Q8641
Γίντις
Concept
Q7325
Εβραίων
Concept
Q155321
Γη του Ισραήλ
LOC
Q83367
εβραϊκή Βίβλο
ORG
Q48685
Βασίλειο του Ιούδα
LOC
Q175447
μεταφέρθηκαν στην Βαβυλώνα
Concept
Q131068
Βιβλίο της Εσθήρ
MEDIA
Q210074
Τιγκλάθ Πιλεσέρ Γ΄
PER
Q41137
Ασσυρίας
LOC
Q208336
Σαργών
PER
Q1757438
Σαμάρειας
LOC
Q310640
Σαλμανασάρ Β΄
PER
Q175447
Βαβυλώνια αιχμαλωσία
Concept
Q12591
Ναβουχοδονόσορα Β΄
PER
Q728428
Δεύτερου Ναού
LOC
Q1669578
Συρίας-Παλαιστίνης
LOC
Q692775
Κρήτης και Κυρηναϊκής
LOC
Q3566991
πολιορκία της Ιερουσαλήμ (63 π.Χ.)
EVE
Q496922
Ασμοναϊκή δυναστεία
LOC
Q164142
προτεκτοράτο
Concept
Q1003997
ρωμαϊκή επαρχία της Ιουδαίας
LOC
Q202578
Πρώτος Ιουδαϊκός Πόλεμος
EVE
Q844886
καταστροφή της Ιερουσαλήμ
EVE
Q1218
Ιερουσαλήμ
LOC
Q334502
Μπαρ Κοχμπά ηγήθηκε μιας εξέγερσης
Concept
Q1427
Αδριανού
PER
Q1250874
Αιλία Καπιτωλίνα
LOC
Q12554
Μεσαίωνα
TIME
Q34069
Ασκεναζίτες
Concept
Q102251
Σεφαρδίτες
Concept
Q12837
Ιβηρικής χερσονήσου
LOC
Q27381
Βόρεια Αφρική
LOC
Q7204
Μέση Ανατολή
LOC
Q27509
Κεντρικοί Ευρωπαίοι
LOC
Q35323
Άραβες
Concept
Q1412733
Εβραϊκή διασπορά
Concept
Q1412733
Εβραϊκή διασπορά
Concept
1973-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1973
DATE
+240^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
240
NUMBER
+240^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
240
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+63^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
63
NUMBER
+6^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
6
NUMBER
+66^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
66
NUMBER
+70^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
70
NUMBER
-1973^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1973
NUMBER
part of
country of citizenship