Αδριατική Θάλασσα
Η Αδριατική θάλασσα"πηγή" [[ΝΑΣΑ]]
Η Αδριατική θάλασσα ή Αδριατικό πέλαγος ή Αδριατικός κόλπος ή ο Αδρίας ή και, κοινώς, "Αντριάτικο" είναι μια υδάτινη μάζα που χωρίζει την Ιταλική από τη Βαλκανική Χερσόνησο και τα Απέννινα από τις Δειναρικές Άλπεις και τις γειτονικές οροσειρές. Η Αδριατική είναι το βορειότερο σκέλος της Μεσογείου Θαλάσσης, εκτεινόμενη από τον Πορθμό του Οτράντο (όπου συνδέεται με το Ιόνιο Πέλαγος) προς τα βορειοδυτικά μέχρι την Κοιλάδα του Πάδου. Χώρες με ακτές στην Αδριατική είναι η Ιταλία, η Σλοβενία, η Κροατία, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία. Η Αδριατική περιέχει πάνω από 1300 νησιά, που βρίσκονται τα περισσότερα κατά μήκος της ανατολικής της, Κροατικής, ακτής. Χωρίζεται σε τρεις λεκάνες, με ρηχότερη τη βόρεια και βαθύτερη τη νότια, με μέγιστο βάθος 1233 μέτρα. Το Άκρο του Οτράντο, μια υποθαλάσσια ράχη, βρίσκεται στο σύνορο αδριατικής και Ιονίου. Τα επικρατούντα ρεύματα ρέουν αντίθετα της φοράς του ωρολογίου, από τον Πορθμό του Οτράντο, κατά μήκος της ανατολικής ακτής και πίσω στον πορθμό και κατά μήκος της δυτικής (Ιταλικής) ακτής. Οι παλιρροϊκές κινήσεις στην Αδριατική είναι μικρές, αν και σποραδικά συμβαίνουν μεγαλύτερες. Η αλατότητα της Αδριατικής είναι χαμηλότερη από εκείνη της Μεσογείου, επειδή η αδριατική συγκεντρώνει το ένα τρίτο του γλυκού νερού που εισέρχεται στη Μεσόγειο, λειτουργώντας ως λεκάνη αραίωσης. Η θερμοκρασία της επιφάνειας του νερού κυμαίνεται γενικά από 24 °C το καλοκαίρι μέχρι 12 °C το χειμώνα, μετριάζοντας σημαντικά το κλίμα της Λεκάνης της Αδριατικής.

Η Αδριατική Θάλασσα επικάθηται στην Απουλιανή ή Αδριατική Μικροπλάκα, που χωρίσθηκε από την Αφρικανική Πλάκα το Μεσοζωικό αιώνα. Η κίνηση της πλάκας συνέβαλε στο σχηματισμό των γύρω οροσειρών και της τεκτονικής ανύψωσης των Αππένινων μετά τη σύγκρουσή της με την Ευρασιατική Πλάκα. Στην Ύστερη Ολιγόκαινο πρώτα σχηματίστηκε η Χερσόνησος των Αππένινων, χωρίζοντας τη Λεκάνη της Αδριατικής από την υπόλοιπη Μεσόγειο. Στην Αδριατική βρίσκονται όλα τα είδη των ιζημάτων με το μεγαλύτερο μέρος των υλικών να μεταφέρεται από τον Πάδο και άλλους ποταμούς στις δυτικές ακτές. Η δυτική ακτή είναι προσχωσιγενής, ενώ η ανατολική είναι ιδιαίτερα δαντελωτή με έντονη καρστικοποίηση. Υπάρχουν στην Αδριατική δεκάδες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές με σκοπό την προστασία των βιότοπων και τη βιοποικιλότητα της θάλασσας. Η θάλασσα έχει άφθονη χλωρίδα και πανίδα - πάνω από 7000 είδη έχουν εντοπισθεί ως ιθαγενή της Αδριατικής, πολλά από αυτά ενδημικά, σπάνια και απειλούμενα.

Οι ακτές της Αδριατικής κατοικούνται από πάνω από 3,5 εκατομμύρια ανθρώπους, οι μεγαλύτερες πόλεις είναι το Μπάρι, η Βενετία, η Τεργέστη και το Σπλιτ. Οι αρχαιότεροι οικισμοί στην Αδριατική ήταν Ετρουσκικοί, Ιλλυρικοί και Ελληνικοί. Από το 2ο αιώνα π.Χ. οι ακτές ήταν υπό τον έλεγχο της Ρώμη. Το Μεσαίωνα οι Αδριατικές ακτές και η ίδια η θάλασσα εξουσιάζονταν, σε ποικίλο βαθμό, από σειρά κρατών - κυρίως τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, τη Δημοκρατία της Βενετίας, τη Μοναρχία των Αψβούργων και την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι είχαν ως αποτέλεσμα η Πρώτη Γαλλική Αυτοκρατορία να αποκτήσει τον έλεγχο των ακτών και τη Βρεταννική προσπάθεια να αντιμετωπίσει τους Γάλλους στην περιοχή, διασφαλίζοντας τελικά το μεγαλύτερο μέρος των ακτών της Αδριατικής και την κοιλάδα του Πάδου για την Αυστρία. Μετά την Ιταλική ενοποίηση το Βασίλειο της Ιταλίας άρχισε μια επέκταση προς ανατολάς που κράτησε μέχρι τον 20ό αιώνα. Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατάρρευση της Αυστροουγγαρίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ο έλεγχος των ανατολικών ακτών περιήλθε στη Γιουγκοσλαβία και στην Αλβανία. Η Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε τη δεκαετία του 1990 και προέκυψαν τέσσερα νέα κράτη στις ακτές της Αδριατικής. Η Ιταλία και η Γιουγκοσλαβία συμφώνησαν για τα θαλάσσια σύνορά τους από το 1975 αλλά τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Σλοβενίας, Κροατίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και Μαυροβουνίου είναι υπό αμφισβήτηση. Η Ιταλία και η Αλβανία συμφώνησαν για τα θαλάσσια σύνορά τους το 1992.

Η αλιεία και ο τουρισμός είναι σημαντικές πηγές εισοδήματος καθ' όλο το μήκος της Αδριατικής ακτής. Ο τουρισμός της Αδριατικής της Κροατίας έχει αναπτυχθεί οικονομικά ταχύτερα από ότι το υπόλοιπο της Αδριατικής Λεκάνης. Οι θαλάσσιες μεταφορές είναι επίσης σημαντικός κλάδος της οικονομίας της περιοχής. Υπάρχουν 19 λιμάνια στην Αδριατική, που στο καθένα διακινούνται πάνω από ένα εκατομμύριο τόνοι φορτίου ετησίως. Το μεγαλύτερο λιμάνι της Αδριατικής σε ετήσιο κύκλο εργασιών φορτίου είναι εκείνο της Τεργέστης, ενώ εκείνο του Σπλιτ είναι το μεγαλύτερο σε εξυπηρέτηση επιβατών.
Η Αδριατική θάλασσα"πηγή" [[ΝΑΣΑ]]
UNK
Q145694
Ιταλική
LOC
Q23522
Βαλκανική Χερσόνησο
LOC
Q1285
Απέννινα
LOC
Q189915
Δειναρικές Άλπεις
LOC
Q4918
Μεσογείου Θαλάσσης
LOC
Q52174
Οτράντο
LOC
Q37495
Ιόνιο Πέλαγος
LOC
Q643
Πάδου
LOC
Q38
Ιταλία
LOC
Q215
Σλοβενία
LOC
Q224
Κροατία
LOC
Q225
Βοσνία και Ερζεγοβίνη
LOC
Q236
Μαυροβούνιο
LOC
Q222
Αλβανία
LOC
Q23384
παλιρροϊκές
Concept
Q12370
αλατότητα
Concept
Q7950
Αφρικανική Πλάκα
Concept
Q83222
Μεσοζωικό αιώνα
TIME
Q1285
τεκτονικής ανύψωσης των Αππένινων
LOC
Q7950
Ευρασιατική Πλάκα
Concept
Q43521
Ύστερη Ολιγόκαινο
Concept
Q643
Πάδο
LOC
Q12883727
προσχωσιγενής
UNK
Q47041
βιοποικιλότητα
Concept
Q131449
χλωρίδα
Concept
Q104021
πανίδα
MISC
Q123452
ενδημικά
Concept
Q3519
Μπάρι
LOC
Q641
Βενετία
LOC
Q546
Τεργέστη
LOC
Q1663
Σπλιτ
LOC
Q17161
Ετρουσκικοί
Concept
Q32047
Ιλλυρικοί
LOC
Q11772
Ελληνικοί
LOC
Q1747689
Ρώμη
LOC
Q12554
Μεσαίωνα
TIME
Q12544
Βυζαντινή Αυτοκρατορία
LOC
Q4948
Δημοκρατία της Βενετίας
LOC
Q65968
Μοναρχία των Αψβούργων
Concept
Q12560
Οθωμανική Αυτοκρατορία
LOC
Q78994
Ναπολεόντειοι Πόλεμοι
EVE
Q71084
Πρώτη Γαλλική Αυτοκρατορία
LOC
Q202207
κοιλάδα του Πάδου
LOC
Q131964
Αυστρία
LOC
Q51122
Ιταλική ενοποίηση
Concept
Q172579
Βασίλειο της Ιταλίας
LOC
Q361
Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
EVE
Q28513
Αυστροουγγαρία
LOC
Q36704
Γιουγκοσλαβία
Concept
Q4390259
διαλύθηκε
EVE
Q14373
αλιεία
Concept
Q49389
τουρισμός
Concept
Q191118
τόνοι
Concept
Q319224
φορτίου
Concept
Q13924
Αδριατική Θάλασσα
LOC
1300-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1300
DATE
7000-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7000
DATE
+24^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
24
NUMBER
+12^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
12
NUMBER
+3.5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3,5
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
shares border with
part of
mouth of the watercourse
basin country
basin country
basin country
basin country
basin country
basin country
mouth of the watercourse
part of
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
country