Αζτέκοι
Χάρτης της [[Λίμνη Τεξκόκο|λίμνης Τεξκόκο]], με τις σημαντικότερες πόλεις. περ. 1519
Πυραμίδα στην Σάντα Σεσίλια Ακατιτλάν ("Santa Cecilia Acatitlan"), στην [[Πολιτεία του Μεξικού]].
Με τον όρο Αζτέκοι εννοούνται συγκεκριμένες φυλετικές ομάδες οι οποίες κατοικούσαν στο κεντρικό Μεξικό, και ιδίως όσοι μιλούσαν την γλώσσα νάουατλ και κυριάρχησαν σε μεγάλα τμήματα της κεντρικής Αμερικής από τον 14ο μέχρι τον 16 αιώνα. Η λέξη "aztecatl" (πληθυντικός "aztecah)" σημαίνει, στα νάουατλ, «άνθρωποι από το Αζτλάν», έναν μυθολογικό τόπο-αφετηρία για τους ομιλούντες την νάουατλ, και στην συνέχεια υιοθετήθηκε για να περιγράψει την φυλή των Μεσίκα ("Mexica"), η οποία αποίκισε την κοιλάδα του Μεξικού και ίδρυσε τις ακμάζουσες πόλεις Τενοτστιτλάν ("Tenochtitlan") και Τλατελόλκο ("Tlatelolco"). Συχνά ο όρος Αζτέκοι αναφέρεται αποκλειστικά στην φυλή των Μεσίκα της Τενοτστιτλάν, στην λίμνη Τεξκόκο ("Texcoco"), στην τοποθεσία της σημερινής Πόλης του Μεξικού ("Ciudad de México") - λαός ο οποίος αυτό-αποκαλούνταν "Mēxihcah Tenochcah" ή "Cōlhuah Mexihcah".

Μερικές φορές ο όρος Αζτέκος περιλαμβάνει τους Ακολούα ("Acolhua") από την πόλη Τεξκόκο και τους Τεπανέκους ("Tepanec") από την πόλη Τλακόπαν ("Tlacopan"), τις δύο πόλεις-κράτη οι οποίες μαζί με την Τενοτστιτλάν των Μεσίκα ίδρυσαν την αποκαλούμενη Τριπλή Συμμαχία ("Aztec Triple Alliance", νάουατλ: "Ēxcān Tlahtōlōyān")· η τελευταία, στο πέρασμα των χρόνων, έμεινε γνωστή ως Αυτοκρατορία των Αζτέκων, και κυριάρχησε στην λεκάνη του Μεξικού. Σε ευρύτερο ερμηνευτικό πλαίσιο, ο όρος Αζτέκος μπορεί επίσης να αναφέρεται σε όλους τους ιθαγενείς λαούς και τις πόλεις-κράτη οι οποίοι μοιράζονταν μεγάλο μέρος της φυλετικής και πολιτιστικής τους ταυτότητας με τους Μεσίκα, τους Ακολούα και τους Τεπανέκους, και χρησιμοποιούσαν την νάουατλ σαν "lingua franca". Υπό αυτό το πρίσμα είναι εφικτό να ορίσουμε των πολιτισμό των Αζτέκων ως το σύνολο των διαφορετικών πολιτιστικών γνωρισμάτων όλων των φυλών που κατοίκησαν στο κεντρικό Μεξικό κατά την διάρκεια της μετακλασικής περιόδου.

Από τον 13ο αιώνα, η κοιλάδα του Μεξικού εξελίχθηκε στο κέντρο της αυτοκρατορίας των Αζτέκων: εκεί χτίστηκε η πρωτεύουσα Τενοτστιτλάν, πάνω σε νησάκια μέσα στην λίμνη Τεξκόκο. Η ηγεμονία της Τριπλής Συμμαχίας επεκτάθηκε πέραν των συνόρων της κοιλάδας του Μεξικού, μέσω επεκτατικών πολέμων, μετατρέποντας όλα τα μικρότερα κράτη σε φόρου υποτελή στην Τενοτστιτλάν. Στο απόγειό του, ο πολιτισμός των Αζτέκων είχε να επιδείξει πλούσια και σύνθετη μυθολογική και θρησκευτική παράδοση, όπως επίσης και αξιοπρόσεκτα επιτεύγματα στην αρχιτεκτονική και τις τέχνες. Το 1521, ο Ερνάν Κορτές ("Hernán Cortés", 1485 - 1547), με την αρωγή συμμαχικών προς αυτόν ιθαγενών φυλών, κατάφερε να κατακτήσει την Τενοτστιτλάν και να καταλύσει την ηγεμονία του "Huey Tlatoani" (ο κυβερνήτης της πόλης στα νάουατλ) Μοντεζούμα Β΄ ("Moctezuma II", 1466 - 1520). Στην συνέχεια οι Ισπανοί κατακτητές θεμελίωσαν την Πόλη του Μεξικού στα ερείπια της Τενοτστιτλάν, και από εκεί ξεκίνησαν τον αποικισμό της Κεντρικής Αμερικής.

Η ιστορία και οι παραδόσεις των Αζτέκων έχουν έρθει στο φως μέσω της αρχαιολογικής σκαπάνης, από ανασκαφές σε τοποθεσίες όπως στον ναό Τέμπλο Μαγιόρ ("Templo Mayor") στην Πόλη του Μεξικού· επίσης μέσω κωδίκων από φλοιό δέντρων, γραμμένων από αυτόχθονες πληθυσμούς, καθώς και από προσωπικές μαρτυρίες Ισπανών κονκισταδόρ, όπως του Ερνάν Κοτρές και του Μπερνάλ Ντίαθ ντελ Καστίγιο ("Bernal Díaz del Castillo", 1492/98 - 1584). Πρωταγωνιστικό ρόλο όμως στην κατανόηση του πολιτισμού των Αζτέκων έπαιξαν αρκετά χειρόγραφα Ισπανών μοναχών και ιθαγενών λογίων του 16ου και 17ου αιώνα, γραμμένα στην ισπανική και νάουατλ γλώσσα, στα οποία κυριαρχούν οι περιγραφές της κουλτούρας και των συνηθειών των γηγενών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου κώδικα, είναι ο περίφημος Φλωρεντιανός Κώδικας ή Κώδικας της Φλωρεντίας, του Φραγκισκανού μοναχού Μπερναρδίνο ντε Σααγούν ("Bernardino de Sahagún", 1499 - 1590). Σε συνεργασία με Αζτέκους μαθητές του, ο Μπερναρδίνο διεξήγαγε έρευνα, οργάνωσε τα ντοκουμέντα, έγραψε και επιμελήθηκε τα ευρήματά του που ξεκινούν από το 1545, μέχρι το θάνατό του το 1590. Τεκμηριώνει την κουλτούρα, τη θρησκευτική κοσμολογία (κοσμοθεωρία) και τις τελετουργικές πρακτικές, την κοινωνία, την οικονομία, και τη φυσική ιστορία του λαού των Αζτέκων.
Χάρτης της [[Λίμνη Τεξκόκο|λίμνης Τεξκόκο]], με τις σημαντικότερες πόλεις. περ. 1519
UNK
Πυραμίδα στην Σάντα Σεσίλια Ακατιτλάν ("Santa Cecilia Acatitlan"), στην [[Πολιτεία του Μεξικού]].
UNK
Q96
Μεξικό
LOC
Q13300
γλώσσα νάουατλ
Concept
Q27611
κεντρικής Αμερικής
LOC
Q8171
λέξη
Concept
Q13300
νάουατλ
Concept
Q9134
μυθολογικό
Concept
Q13300
νάουατλ
Concept
Q13695
Τενοτστιτλάν
LOC
Q13700
λίμνη Τεξκόκο
LOC
Q1489
Πόλης του Μεξικού
LOC
None
Τεξκόκο
UNK
None
Τεπανέκους
UNK
None
Τλακόπαν
UNK
Q133442
πόλεις-κράτη
Concept
None
Αυτοκρατορία των Αζτέκων
UNK
Q103817
ιθαγενείς
Concept
Q80839
lingua franca
Concept
Q13695
Τενοτστιτλάν
LOC
None
μέσω επεκτατικών πολέμων
UNK
Q391184
μυθολογική
Concept
None
θρησκευτική
UNK
Q12271
αρχιτεκτονική
Concept
Q735
τέχνες
Concept
Q7326
Ερνάν Κορτές
PER
None
κατακτήσει την Τενοτστιτλάν
UNK
Q141791
Μοντεζούμα Β΄
PER
Q1489
Πόλη του Μεξικού
LOC
Q27611
Κεντρικής Αμερικής
LOC
Q23498
αρχαιολογικής σκαπάνης
Concept
Q959782
ανασκαφές
Concept
Q2221906
τοποθεσίες
Concept
Q44539
ναό
Concept
None
Τέμπλο Μαγιόρ
UNK
Q1489
Πόλη του Μεξικού
LOC
Q213924
κωδίκων
Concept
Q10884
δέντρων
Concept
Q103817
αυτόχθονες πληθυσμούς
Concept
Q8432
πολιτισμού
Concept
Q87167
χειρόγραφα
Concept
Q733786
μοναχών
Concept
Q7017
16ου
Concept
Q7016
17ου
Concept
Q1321
σπανική
Concept
Q225812
κώδικα
UNK
None
Φλωρεντιανός Κώδικας
UNK
None
Κώδικας της Φλωρεντίας
UNK
Q165005
Φραγκισκανού μοναχού
MEDIA
None
Μπερναρδίνο ντε Σααγούν
UNK
Q48942
μαθητές
Concept
Q6764
1590
TIME
Q159810
οικονομία
Concept
Q309
ιστορία
Concept
Q2472587
λαού
Concept
Q12542
Αζτέκοι
Concept
Q12542
Αζτέκοι
Concept
1519-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1519
DATE
1485-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1485
DATE
1547-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1547
DATE
1466-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1466
DATE
1520-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1520
DATE
1492-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1492
DATE
1584-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1584
DATE
1499-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1499
DATE
1590-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1590
DATE
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+98^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
98
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
instance of
official language
country
language used
language used
date of birth
part of
follows