Χιλή
Η Χιλή, ή επίσημα Δημοκρατία της Χιλής (ισπανικά: "Chile", ή ""), είναι χώρα της Νότιας Αμερικής που καταλαμβάνει στενή παραλιακή λωρίδα μεταξύ των Άνδεων και του Ειρηνικού ωκεανού. Συνορεύει ανατολικά με την Αργεντινή, βορειοανατολικά με τη Βολιβία και βόρεια με το Περού. Η έκτασή της είναι 756.102 τ.χλμ. και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 19.678.363 κατοίκους σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2021. Η πρωτεύουσα είναι το Σαντιάγο, το οποίο συγκεντρώνει το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Μεγάλες πόλεις επίσης είναι το Βαλπαραΐσο, η Αντοφαγάστα και το Κονσεπσιόν.

Η Χιλή καταλαμβάνει μια ασυνήθιστα μακρόστενη λωρίδα στεριάς από βορρά προς νότο, συνολικά 4.630 χλμ., ενώ το μέσο πλάτος της είναι μόλις 175 χλμ.. Η χώρα επειδή εκτείνεται σε αρκετά μεγάλο γεωγραφικό πλάτος, καλύπτει σημαντικό φάσμα κλιματολογικών συνθηκών που προσφέρουν στη χώρα φυσική ποικιλομορφία. Στα βόρεια, στην έρημο Ατακάμα, όπου δεσπόζουν περιοχές άφθονες σε ορυκτό πλούτο, το κλίμα είναι ξηρό. Στις κεντρικές περιοχές, που είναι συγκεντρωμένο το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της χώρας, επικρατεί μεσογειακό κλίμα. Αντιθέτως, στο νότο, που χαρακτηρίζεται από πυκνές δασικές εκτάσεις με λίμνες, φιόρδ, ηφαίστεια, ακρωτήρια και μικρά νησιά, η υγρασία είναι έντονη με συνεχείς βροχοπτώσεις. Στον οικονομικό τομέα, ο πρωτογενής τομέας συνδυάζει τη γεωργία (σιτάρι, αμπέλια), την κτηνοτροφία (βοοειδή, πρόβατα) και την αλιεία, ενώ η εξόρυξη ορυκτού πλούτου, όπως του σιδήρου και κυρίως χαλκού, στην παραγωγή του οποίου είναι η πρώτη χώρα παγκοσμίως.

Πριν την άφιξη των Ισπανών αποίκων τον 16ο αιώνα, η βόρεια Χιλή βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των Ίνκας ενώ στο κεντρικό και νότιο τμήμα κατοικούσαν πληθυσμοί της φυλής Μαπούτσε. Το 1810 η Χιλή ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη χώρα και το 1818 αποτίναξε πλήρως την ισπανική επικυριαρχία. Την περίοδο 1879-1883 συγκρούστηκε και επικράτησε στον Πόλεμο του Ειρηνικού, εναντίον του Περού και της Βολιβίας. Κατά τον 20ο αιώνα, η χώρα γνώρισε ολοκληρωτικό καθεστώς για δεκαεπτά συνεχή έτη (1973-1990), το οποίο άσκησε έντονη βία και απαγορεύσεις στο μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας. Σήμερα, ο εκδημοκρατισμός της χώρας έχει προχωρήσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Χιλή θεωρείται παράγοντας σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Αν και το δημόσιο χρέος της παραμένει σχετικά υψηλό, η Χιλή ανθεί οικονομικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980.
Q1321
ισπανικά
Concept
Q18
Νότιας Αμερικής
LOC
Q5456
Άνδεων
LOC
Q98
Ειρηνικού ωκεανού
LOC
Q414
Αργεντινή
LOC
Q750
Βολιβία
LOC
Q419
Περού
LOC
Q712226
τ.χλμ.
Concept
Q2887
Σαντιάγο
LOC
Q33986
Βαλπαραΐσο
LOC
Q3612
Αντοφαγάστα
LOC
Q1880
Κονσεπσιόν
LOC
Q828224
χλμ.
Concept
Q47141
Ατακάμα
LOC
Q13996
μεσογειακό κλίμα
Concept
Q45776
φιόρδ
Concept
Q230
γεωργία
LOC
Q80962
κτηνοτροφία
Concept
Q14373
αλιεία
Concept
Q677
σιδήρου
Concept
Q753
χαλκού
Concept
Q80702
Ισπανών αποίκων
LOC
Q28573
Ίνκας
Concept
Q178484
Μαπούτσε
LOC
Q184425
Πόλεμο του Ειρηνικού
EVE
Q419
Περού
LOC
Q750
Βολιβία
LOC
Q317
ολοκληρωτικό καθεστώς
Concept
Q12695
δημόσιο χρέος
Concept
Q34644
δεκαετίας του 1980
Concept
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
Q298
Χιλή
LOC
1883-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1883
DATE
1973-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1973
DATE
1990-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1990
DATE
+4.630^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4.630
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
-1883^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1883
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+1973^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1973
NUMBER
-1990^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1990
NUMBER
official language
continent
lowest point
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
capital
diplomatic relation
diplomatic relation
located in or next to body of water
part of
located on terrain feature
official language
lowest point
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
diplomatic relation
shares border with