Βυζαντινή αρχιτεκτονική
[[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Βασιλική της αγίας Σοφίας]] στην [[Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη|Κωνσταντινούπολη]], ένα αριστούργημα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής.
[[Κίονας|Κίονες]] του υπερώου της [[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Αγίας Σοφίας]] στην Κωνσταντινούπολη.
μικρογραφία|Εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Τραπεζούντα.
[[Ναός της Αγίας Ειρήνης (Κωνσταντινούπολη)|Ο ναός της Αγίας Ειρήνης]] στην [[Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη|Κωνσταντινούπολη]].
[[Μονή Στουντένιτσα]], στην [[Σερβία]].
Βυζαντινή αρχιτεκτονική ονομάζεται ο αρχιτεκτονικός ρυθμός, ο οποίος αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια ζωής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία), από την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τοv 5ο αιώνα. Η Κωνσταντινούπολη, της οποίας το προηγούμενο όνομα ήταν Βυζάντιο, ήταν η πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από το έτος 330, έτος στο οποίο άλλοι συγγραφείς ορίζουν ως την έναρξη της βυζαντινής αρχιτεκτονικής.

Η βυζαντινή αρχιτεκτονική εντάσσεται στο πλαίσιο της βυζαντινής τέχνης και καλύπτει μεγάλο χρονικό διάστημα, το οποίο ξεκινά τον τέταρτο αιώνα και τερματίζεται απότομα με την πτώση της Κωνσταντινούπολης στα χέρια των Οθωμανών Τούρκων το 1453, ήδη από τον δέκατο πέμπτο αιώνα. Λόγω αυτής της μακράς χρονικής διάρκειάς της, χωρίζεται συνήθως για την μελέτη της σε τρεις περιόδους: την αρχική περίοδο, την ενδιάμεση και την τελική.

Όσον αφορά το γεωγραφικό πλαίσιο εντός του οποίου εξελίσσεται το βυζαντινό αρχιτεκτονικό ύφος, αυτό συμπίπτει σε γενικές γραμμές με την γεωγραφική έκταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, όπως αυτό άλλαζε ως συνέπεια των ιστορικών περιστάσεων και των πολιτικών της Αυτοκρατορίας στους περισσότερους από δέκα αιώνες της ύπαρξής της. Ωστόσο, οι περιοχές με τη μεγαλύτερη παρουσία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής είναι τα εδάφη της σημερινής Τουρκίας και της Ελλάδας, και εν μέρει η Βουλγαρία, η Ρουμανία και μεγάλα μέρη της Ιταλίας, μαζί με την Συρία και την Παλαιστίνη. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της επέκτασης του χριστιανισμού στους σλαβικούς λαούς που πραγματοποιείται από τον 8ο αιώνα από την βυζαντινή ορθόδοξη Εκκλησία, η βυζαντινή αρχιτεκτονική επεκτάθηκε στη σημερινή Ουκρανία, την Ρωσία και την Λευκορωσία, καθιστώντας μερικά από τα αρχιτεκτονικά της στοιχεία (όπως, για παράδειγμα, οι θολωτοί τρούλοι) χαρακτηριστικά των ορθοδόξων εκκλησιών, οι οποίες έχουν διατηρηθεί μέχρι και σήμερα.

Από την άλλη πλευρά, η βυζαντινή τέχνη ήταν μια τέχνη με επίσημο χαρακτήρα στην λειτουργία των σχέσεων της εκκλησιαστικής με την πολιτική εξουσία, η οποία διατηρείται με την υποστήριξη της Εκκλησίας. Και η ίδια η ύπαρξη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας συνδέεται με την επέκταση της ορθόδοξης πίστης και της βυζαντινής τέχνης.

Λόγω των ιστορικών περιστάσεων και της γεωγραφικής περιοχής, στην οποία αναπτύχθηκε και στην οποία είχε παρουσία, η βυζαντινή αρχιτεκτονική υπέστη, με βάση ουσιαστικά την ρωμαϊκή αρχιτεκτονική, ισχυρές επιρροές από άλλους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, ειδικά αυτούς που προέρχονται από την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Από την άλλη πλευρά, εκτός από τις ήδη αναφερθείσες επιρροές στον αρχιτεκτονικό ρυθμό των χωρών που σχετίζονται με την Ορθόδοξη Εκκλησία, θα πρέπει να σημειωθεί ότι από την περιοχή της Ραβέννας στην Ιταλία, στο ακραίο δυτικό της άκρο επέκτασης, η βυζαντινή αρχιτεκτονική επηρέασε την καρολίγγεια αρχιτεκτονική και, μέσω αυτής, την ρωμανική, ενώ στο νότο της Ιταλίας, ειδικά στην περιοχή της Σικελίας, συνέβαλε σε κάποια από τα χαρακτηριστικά της προσαρμοσμένης στην νορμανδική αρχιτεκτονική εκδοχή της, η οποία ήταν μία από τις παραλλαγές της ρωμανικής αρχιτεκτονικής.

Μερικά από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της βυζαντινής αρχιτεκτονικής είναι, εκτός από τους χαρακτηριστικούς τρούλους που ήδη αναφέρθηκαν, η χρήση του τούβλου ως οικοδομικό υλικό σε αντικατάσταση της πέτρας, η εκτεταμένη χρήση των ψηφιδωτών ως διακοσμητικό στοιχείο σε αντικατάσταση των γλυπτών, το μεγαλύτερο ύψος των κτιρίων ως αποτέλεσμα της χρήσης τρούλων, καθώς και η εφεύρεση ενός συστήματος που επιτρέπει τον συνδυασμό της οικοδομικής χρήσης αυτών των τρούλων με υποστήριξη ενός τετραγωνισμένου επιπέδου, αλλά που επιτρέπει την κατάληξη αυτή χρησιμοποιώντας ένα τύμπανο σε έναν στρογγυλό θόλο, σε πολλές περιπτώσεις, με την επέκταση μιας κυματοειδούς στέγης.
[[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Βασιλική της αγίας Σοφίας]] στην [[Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη|Κωνσταντινούπολη]], ένα αριστούργημα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής.
UNK
[[Κίονας|Κίονες]] του υπερώου της [[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Αγίας Σοφίας]] στην Κωνσταντινούπολη.
UNK
μικρογραφία|Εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Τραπεζούντα.
UNK
[[Ναός της Αγίας Ειρήνης (Κωνσταντινούπολη)|Ο ναός της Αγίας Ειρήνης]] στην [[Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη|Κωνσταντινούπολη]].
UNK
[[Μονή Στουντένιτσα]], στην [[Σερβία]].
UNK
Q12271
αρχιτεκτονικός
Concept
Q12544
Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
LOC
Q42834
Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
LOC
Q16869
Κωνσταντινούπολη
LOC
None
 Βυζάντιο
UNK
Q211884
βυζαντινής τέχνης
Concept
Q160077
πτώση της Κωνσταντινούπολης
EVE
Q12560
Οθωμανών Τούρκων
LOC
Q6469
1453
TIME
Q43
Τουρκίας
LOC
Q41
Ελλάδας
LOC
Q219
Βουλγαρία
LOC
Q218
Ρουμανία
LOC
Q38
Ιταλίας
LOC
Q858
Συρία
LOC
Q5043
χριστιανισμού
Concept
Q40477
σλαβικούς λαούς
Concept
Q35032
ορθόδοξη Εκκλησία
Concept
Q212
Ουκρανία
LOC
Q159
Ρωσία
LOC
Q184
Λευκορωσία
LOC
Q12493
θολωτοί τρούλοι
Concept
Q35032
ορθόδοξης
Concept
Q48214
Μέσης Ανατολής
LOC
Q13364
Ραβέννας
Concept
Q1460
Σικελίας
LOC
Q40089
τούβλου
Concept
Q133067
ψηφιδωτών
Concept
Q11634
γλυπτών
Concept
Q12493
τρούλων
Concept
Q238231
στρογγυλό
Concept
Q83180
στέγης
Concept
Q47591
Βυζαντινή αρχιτεκτονική
Concept
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
participant
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
diplomatic relation
religion
subclass of
diplomatic relation
diplomatic relation
shares border with
diplomatic relation
diplomatic relation