Γιουετσί
Οι Γιουέ-τσι ή Γιουετσί ή Ροουτσί (Αγγλικά: Yuezhi, Κινεζικά: 月氏, πινγίν: Yuèzhī, Wade–Giles: Yüeh4-chih1) ήταν αρχαίος λαός αναφερθείς για πρώτη φορά στα κινεζικά χρονικά ως νομάδες κτηνοτρόφοι που ζούσαν στην άνυδρη λιβαδοβριθή περιοχή του δυτικού τμήματος της σημερινής κινεζικής επαρχίας Γκανσού, κατά τη διάρκεια της 1ης π.Χ. χιλιετίας. Μετά από μια μεγάλη ήττα από τους Σιονγκ-νου τον 2ο αιώνα π.Χ., οι Γιουέ-τσι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: τους Μεγάλους Γιουέ-τσι (Dà Yuèzhī 大月氏, Τα Γιουέ-τσι), και τους Μικρούς Γιουέ-τσι (Xiǎo Yuèzhī 小月氏, Σιάο Γιουέ-τσι). Γιουέ στα κινεζικά σημαίνει "φεγγάρι", και Τσι "φυλή".

Οι Μεγάλοι Γιουέ-τσι αρχικώς μετανάστευσαν βορειοδυτικά στην κοιλάδα του ποταμού Ιλί (στα σημερινά σύνορα Κίνας-Καζακστάν), όπου αναφέρεται ότι εκτόπισαν στοιχεία των Σακών. Από την κοιλάδα του ποταμού Ιλί εκδιώχθηκαν με τη σειρά τους από τους πρωτοτουρκικής καταγωγής Ου-σουν (Wusun) και μετανάστευσαν νότια στη Σογδιανή και αργότερα στη Βακτριανή, όπου νίκησαν και κατέλαβαν το Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής. Οι Μεγάλοι Γιουέ-τσι συχνά έχουν αναγνωριστεί ως οι κάτοικοι της Βακτριανής που αναφέρονται στις κλασικές ευρωπαϊκές πηγές με ονόματα όπως Τοχάριοι και Άσιοι, αν και η σύνδεση αυτή δεν συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες. Κατά τη διάρκεια του 1ου αιώνα π.Χ., μία από τις πέντε κύριες φυλές των Μεγάλων Γιουέ-τσι στη Βακτριανή, οι Κοσσανοί (Κινεζικά: 貴霜, πινγίν: Γκουέισουάνγκ), άρχισε να υποτάσσει τις άλλες φυλές και τους όμορους λαούς.

Το μεγαλύτερο τμήμα των Μικρών Γιουέ-τσι φαίνεται να μετανάστευσε νότια στην περιοχή του Θιβέτ. Παρόλα αυτά, κάποιοι αναφέρονται να έχουν εγκατασταθεί ανάμεσα στους Τσιανγκ (λαός πιθανής θιβετοβιρμανικής καταγωγής) της περιοχής Τσινγκχάι, και να έχουν πάρει μέρος στην Εξέγερση της Λιανγκτζόου (184-221 μ.Χ.). Άλλοι λέγεται ότι ίδρυσαν την πόλη-κράτος της Κουμούντα στο ανατολικό τμήμα της κοιλάδας Ταρίμ. Μια τέταρτη ομάδα των Μικρών Γιουέ-τσι ίσως αποτέλεσε τμήμα των Τσιε (μικρή φυλή άγνωστης καταγωγής) του Σαανσί (Shanxi), που ίδρυσαν τον 4ο αιώνα μ.Χ. το κράτος των Ύστερων Τσάο. Ενώ οι Γιουέ-τσι έχουν συχνά συσχετιστεί με στοιχεία χαμένων πολιτισμών στην κοιλάδα Ταρίμ, όπως οι μούμιες του Ταρίμ και οι αποκαλούμενες Τοχαρικές γλώσσες, οι αποδείξεις για μια τέτοια σύνδεση είναι καθαρά περιστασιακές.
Q1860
Αγγλικά
Concept
Q7850
Κινεζικά
Concept
Q42222
πινγίν
Concept
Q208442
Wade–Giles
ORG
Q42392
Γκανσού
LOC
Q188836
Σιονγκ-νου
MEDIA
Q192567
Ιλί
LOC
Q148
Κίνα
LOC
Q232
Καζακστάν
LOC
Q673001
Σακών
LOC
Q83328
τουρκικής
Concept
Q486244
Σογδιανή
LOC
Q132646
Βακτριανή
LOC
Q488880
Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής
LOC
Q192858
Τοχάριοι
MEDIA
None
Άσιοι
UNK
Q7850
Κινεζικά
Concept
Q42222
πινγίν
Concept
Q17252
Θιβέτ
LOC
None
Τσινγκχάι
UNK
Q47974
Σαανσί
LOC
Q467985
Γιουετσί
LOC
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+184^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
184
NUMBER
-221^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-221
NUMBER
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
country
country
diplomatic relation
shares border with