Μαρξισμός
Μαρξισμός ονομάζεται το ενιαίο σύστημα των φιλοσοφικών, οικονομικών και κοινωνικών ιδεών που θεμελιώνεται στα έργα του Καρλ Μαρξ και του Φρήντριχ Ένγκελς. Η πολιτική θεωρία και πρακτική που απορρέει από τα έργα αυτά στηρίζει μία σοσιαλιστική αντίληψη για την κοινωνία και αποσκοπεί στον Κομμουνισμό.

Το βασικό αντικείμενο του έργου του Μαρξ είναι η μελέτη των αιτιών που γεννούν και διαμορφώνουν τον τρόπο παραγωγής, τις κοινωνικές τάξεις και την πολιτική υπόσταση κάθε ταξικής κοινωνίας και πιο ειδικά του καπιταλισμού. Η οικονομία και η πάλη των τάξεων αποτελούν για τον μαρξισμό, την πραγματική μηχανή της ιστορικής διαδικασίας (ιστορικός υλισμός), η οποία καθορίζει άμεσα ή έμμεσα την εξέλιξη των κοινωνιών. Σημαντική φιλοσοφική αφετηρία του Μαρξ είναι επίσης η θεώρηση του ανθρώπου όχι ως μεμονωμένου ατόμου με προκαθορισμένες ελευθερίες (κατά το ατομικιστικό πρότυπο του φιλελευθερισμού), αλλά ως κοινωνικού ατόμου. Αυτή η αντίληψη είναι συνήθης ευρύτερα στον σοσιαλισμό.
[[Καρλ Μαρξ]]

Εναλλακτικοί ορισμοί που έχουν προταθεί από πολλούς συγγραφείς, χρησιμοποιούν τον όρο «μαρξικό» για να αναφερθούν στο φιλοσοφικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό έργο που διατυπώθηκε από τον Μαρξ, και τον όρο «μαρξιστικό» για οποιοδήποτε αντίστοιχο έργο στηρίχθηκε στον Μαρξ. Κατά αυτή την έννοια ορίζονται πολλοί "Μαρξισμοί". Έτσι π.χ. ορίζεται ο «σοβιετικός μαρξισμός» ως το φιλοσοφικό/πολιτικό/ιδεολογικό ρεύμα που διαμορφώθηκε υπό την ηγεμονία του ΚΚΣΕ και της Τρίτης Διεθνούς με κέντρο τη Σοβιετική Ένωση, ο «δομικός μαρξισμός» που προέρχεται κυρίως από το έργο του Λουί Αλτουσέρ, του Νίκου Πουλαντζά και άλλων στρουκτουραλιστών κ.α.

Συχνά συναντάται ο όρος «κριτικός μαρξισμός» για μαρξογενή ρεύματα που διαφοροποιήθηκαν από τις δύο επικρατούσες μορφές του ιστορικού σοσιαλισμού του 20ου αιώνα, τον σταλινισμό και τη σοσιαλδημοκρατία. Σ' αυτά συνήθως εντάσσονται ρεύματα με αφετηρία το έργο του Λέον Τρότσκι ή ρεύματα με αναφορές στη σχολή της Φρανκφούρτης, στο έργο του Τόνι Κλιφ κ.α. Θεωρητική αφετηρία του "δυτικού" ή "κριτικού" μαρξισμού αποτελεί τόσο το έργο του Γκέοργκ Λούκατς όσο και το έργο του Αντόνιο Γκράμσι.

Άλλος όρος που χρησιμοποιείται από σύγχρονους συγγραφείς και πολιτικές οργανώσεις (στην Ελλάδα κυρίως από το ΝΑΡ) είναι ο όρος «μαχόμενος επαναστατικός μαρξισμός» (βλ. "κομμουνιστική επαναθεμελίωση)". Βασικά στοιχεία είναι: α. η προσπάθεια εξέλιξης της θεωρίας σύμφωνα με τις σημερινές συνθήκες ανάπτυξης και κρίσης της καπιταλιστικής κοινωνίας και β. Η αποτίμηση των επαναστάσεων του 20ού αι. και των καθεστώτων του λεγόμενου "υπαρκτού σοσιαλισμού" που προέκυψαν από αυτές τις επαναστάσεις.

Συνήθης επίσης είναι και ο όρος μαρξισμός-λενινισμός, που κατά πολλούς ταυτίζεται με τους όρους «σοβιετικός μαρξισμός» . Για όσους αυτοπροσδιορίζονται ως Μαρξιστές-Λενινιστές, που στην Ελλάδα κύριος εκφραστής είναι το ΚΚΕ, ο όρος αποτελεί την πιστή εφαρμογή των λεγόμενων του Μαρξ, όπως αυτά εμπλουτίστηκαν από τον Λένιν. Πρέπει να τονιστεί ότι ο χώρος του Μαρξισμού-Λενινισμού δεν πρέπει να συγχέεται με τον χώρο Μ-Λ (ή μ-λ) που από πολλούς θεωρείται χώρος που ανήκει στο μαοϊκό ρεύμα. Το ρεύμα αυτό (Μ-Λ) (στην Ελλάδα βλέπε τα πολιτικά κόμματα ΟΜΛΕ, ΚΚΕ(μ-λ), Μ-Λ ΚΚΕ, ΚΟΕ, Χοτζέας κ.λπ.) διαφοροποιείται από το επίσημο κομμουνιστικό κίνημα (άρα και από τον «επίσημο» μαρξισμό) μετά τον θάνατο του Ιωσήφ Στάλιν και τη διαδοχή του από τον Νικήτα Χρουτσόφ.
Q9061
Καρλ Μαρξ
PER
Q34787
Φρήντριχ Ένγκελς
PER
Q7272
σοσιαλιστική
Concept
Q8425
κοινωνία
Concept
Q190004
ιστορικός υλισμός
Concept
Q171995
ατομικιστικό
Concept
Q6216
φιλελευθερισμού
Concept
[[Καρλ Μαρξ]]
UNK
None
σοβιετικός μαρξισμός
UNK
Q79854
ΚΚΣΕ
ORG
Q15180
Σοβιετική Ένωση
LOC
Q2096707
δομικός μαρξισμός
MEDIA
Q184169
Λουί Αλτουσέρ
PER
Q505296
Νίκου Πουλαντζά
PER
Q179168
στρουκτουραλιστών
Concept
None
κριτικός μαρξισμός
UNK
Q179121
σταλινισμό
Concept
Q121254
σοσιαλδημοκρατία
Concept
Q33391
Λέον Τρότσκι
PER
Q151843
σχολή της Φρανκφούρτης
LOC
None
Τόνι Κλιφ
UNK
Q151523
Γκέοργκ Λούκατς
PER
Q83003
Αντόνιο Γκράμσι
PER
Q3566041
ΝΑΡ
ORG
Q25535230
κομμουνιστική επαναθεμελίωση
UNK
Q155059
λενινισμός
Concept
Q192406
ΚΚΕ
ORG
Q1394
Λένιν
PER
Q167651
μαοϊκό
Concept
Q7278
πολιτικά κόμματα
Concept
Q3567316
ΟΜΛΕ
ORG
Q2576679
ΚΚΕ(μ-λ)
ORG
Q2528507
Μ-Λ ΚΚΕ
ORG
Q1525453
ΚΟΕ
ORG
None
Χοτζέας
UNK
Q855
Ιωσήφ Στάλιν
PER
Q35314
Νικήτα Χρουτσόφ
PER
Q7264
Μαρξισμός
Concept
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
named after
country
subclass of
movement
movement
instance of
instance of
instance of
instance of