Γνεύσιος
right|thumb|300px|Γνεύσιος
Ο γνεύσιος (αγγλικά: "gneiss") είναι ευρέως διαδεδομένο πέτρωμα που προέρχεται από υψηλού βαθμού περιφερειακή μεταμόρφωση πετρωμάτων.

Δεν είναι διαπιστωμένη η ακριβής ετυμολογία του όρου «γνεύσιος». Κατά μία εκδοχή προέρχεται από το ρήμα της παλαιάς γερμανικής γλώσσας "gneisto", που σημαίνει «σπινθηρίζω», λόγω των λάμψεων του πετρώματος σε άμεσο φωτισμό. και σε παλαιά αγγλικά "fyrgnāst".Κατ' άλλη, ατεκμηρίωτη εκδοχή ο όρος προέρχεται από τη σαξωνική και αποδίδει το άχρηστο υλικό ενός μεταλλείου (σκωρία).

Χαρακτηριστικό των γνευσίων είναι η εναλλαγή ανοιχτόχρωμων και σκουρόχρωμων ζωνών, και οι δύο από πυριτικά ορυκτά. Αυτό που περισσότερο χαρακτηρίζει τους γνευσίους είναι αυτή η χαρακτηριστική υφή τους παρά η ορυκτολογική τους σύσταση. Η υφή αυτή είναι χαρακτηριστική της μεταμόρφωσης υψηλών θερμοκρασιών (600 - 700ο C) και ανάλογων πιέσεων. Οι κρύσταλλοι των ορυκτών δεν λαμβάνουν φυλλώδη μορφή αλλά περισσότερο κοκκώδη. Από ορυκτολογική άποψη οι γνεύσιοι συνίστανται κυρίως από νατριούχους και καλιούχους αστρίους, χαλαζία και συμμετέχουν επίσης μαρμαρυγίες (κυρίως μοσχοβίτης και βιοτίτης) και αμφίβολοι (κυρίως κεροστίλβη), ενώ ενίοτε συναντάται και γραφίτης. Ανάλογα με το αρχικό πέτρωμα από το οποίο προήλθαν χαρακτηρίζονται ως γρανιτικοί, διοριτικοί, σχιστολιθικοί, κτλ. Αν το πρωτογενές πέτρωμα ήταν πυριγενές, οι γνεύσιοι χαρακτηρίζονται ως ορθογνεύσιοι, ενώ αν ήταν ιζηματογενές, τότε χαρακτηρίζονται ως παραγνεύσιοι.

Οφθαλμώδης γνεύσιος, [[Ρίο ντε Τζανέιρο]], [[Βραζιλία]]
Μια ιδιαίτερη παραλλαγή του γνευσίου ονομάζεται οφθαλμώδης γνεύσιος (διεθνώς augengneiss, από τις λέξεις "augen" (γερμ. "οφθαλμοί") και gneiss). Σε αυτούς εμφανίζονται μεγάλοι ανοιχτόχρωμοι φαινοκρύσταλλοι αστρίων (κυρίως μικροκλινούς) σε φακοειδές σχήμα μέσα στις σκοτεινές ζώνες, δίνοντας την εντύπωση ενός ανοικτού οφθαλμού.

Ο γνεύσιος χρησιμοποιείται ως οικοδομικό υλικό (κατασκευή βάθρων, πλακών επίστρωσης αλλά και προσόψεων κτηρίων κτλ). 

Απαντάται σε πολλά σημεία του πλανήτη. Στην Ελλάδα ανευρίσκεται στην Τήνο, τη Δήλο και αρκετές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.
right|thumb|300px|Γνεύσιος
UNK
Q1860
αγγλικά
Concept
Q8063
πέτρωμα
Concept
Q8063
πετρωμάτων
Concept
Q820477
μεταλλείου
Concept
None
πυριτικά ορυκτά
UNK
Q170258
αστρίους
Concept
Q43010
χαλαζία
Concept
Q114675
μαρμαρυγίες
Concept
Q106532
μοσχοβίτης
Concept
Q105794
βιοτίτης
Concept
Q17159
αμφίβολοι
Concept
Q1057300
κεροστίλβη
Concept
Q5309
γραφίτης
Concept
Οφθαλμώδης γνεύσιος, [[Ρίο ντε Τζανέιρο]], [[Βραζιλία]]
UNK
None
μικροκλινούς
UNK
Q634
πλανήτη
Concept
Q41
Ελλάδα
LOC
Q211285
Τήνο
LOC
Q173148
Δήλο
LOC
Q166409
Γνεύσιος
Concept
+300^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
300
NUMBER
+600^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
600
NUMBER
country
country