Cmentarz przy kościele św. Wacława w Radomiu
Cmentarz przy kościele św. Wacława w Radomiu – cmentarz istniejący w Radomiu przy kościele św. Wacława od XIII do XVIII wieku.

Kościół św. Wacława został wybudowany prawdopodobnie w XIII w., przejmując rolę kościoła parafialnego Starego Radomia od kościoła św. Piotra położonego na Piotrówce. Również od XIII w. dokonywano pochówków na przykościelnym cmentarzu (możliwe jednak, że najstarsze pochówki pochodzą z XII wieku). Po lokacji Nowego Radomia w połowie XIV w. kościół św. Wacława stracił na znaczeniu, zachował jednak status kościoła parafialnego.

W drugiej połowie XVIII w. w skład parafii wchodziło ponad 20 miejscowości. Większość mieszkańców parafii stanowili chłopi z wiosek szlacheckich, cześć mieszkańców Starego Radomia i Wacyna uważała się za mieszczan, zdarzali się także szlachcice (wśród pochowanych na cmentarzu stanowili oni 7,5%).

Według danych z wizytacji biskupiej w 1747 w parafii zmarło w tym roku 11 osób. W miarę kompletnie zachowały się księgi metrykalne z lat 1768–1794 (aczkolwiek dla niektórych lat brakuje zapisów lub są niekompletne). W latach tych na cmentarzu pochowano przynajmniej 875 osób, zaś we wnętrzu świątyni – 16 osób.

Według wizytacji z lat 1721 i 1747 cmentarz otoczony był płotem z trzema furtami. W połowie XVIII w. na cmentarzu miała znajdować się niewielka drewniana kostnica, jednak w późniejszych lata nie odnotowywano jej istnienia. Drewno na jej budowę dopiero gromadzono i planowano wystawienie budynku w późniejszym czasie. W opisie wizytacji parafii z 1781 znalazła się wzmianka: „Cmentarz drzewem oparkaniony, Kostnice nie było i na teraz jeszcze nie ma, ponieważ insze reparacje pilniejsze były, na którą drzewo przysposobione”.

Na podstawie badań archeologicznych przybliżony zasięg cmentarza wyznaczono na 30 m od ściany północnej kościoła, 25 m od południowej i 10 m od wschodniej. W trakcie badań znajdowano na terenie dawnego cmentarza wiele luźnych kości wraz z zabytkami przemieszanymi chronologicznie (od XIII do XVIII w.). W najstarszych, średniowiecznych pochówkach odnaleziono skromne dary grobowe jak ozdoby i noże. Przedmioty odnajdywane w grobach z wieków XIV–XVIII (korale, medaliki, guziki) nie były już darami, stanowiły tylko część stroju pochowanej osoby. Wkładano za to różańce, zwykle w skrzyżowanych dłoniach nieboszczyka. 

W 1795 otworzono nowy cmentarz na Piotrówce mający obsługiwać obie radomskie parafie, znajdujący się na grodzisku Piotrówka zaledwie 200 m od kościoła św. Wacława. Jednak w latach 1795–1797 ponad 20% zmarłych parafii św. Wacława grzebano nadal na cmentarzu przykościelnym (około 20 pochówków rocznie). W tych latach na cmentarzu pogrzebano także około 33% zmarłych z parafii noworadomskiej. Możliwe, że pochówki na cmentarzu zdarzały się jeszcze do 1802, kiedy to niszczejący kościół św. Wacława przekształcono w magazyn dla wojska austriackiego.
Q39614
cmentarz
Concept
Q104740
Radom
LOC
Q11747529
kościele św. Wacława
Concept
Q9344070
Starego Radomia
LOC
Q11747385
kościoła św. Piotra
Concept
Q11818408
Piotrówce
UNK
Q11778280
Nowego Radomia
LOC
Q9369610
Wacyna
LOC
Q132539
różańce
Concept
Q66087887
cmentarz na Piotrówce
Concept
Q11818408
Piotrówka
UNK
Q11808805
parafii noworadomskiej
Concept
Q66190472
Cmentarz przy kościele św. Wacława w Radomiu
Concept
1747-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1747
DATE
1768-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
lat 1768
DATE
1794-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1794
DATE
1721-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
lat 1721
DATE
1747-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1747
DATE
1781-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1781
DATE
1795-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1795
DATE
1797-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1797
DATE
1802-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1802
DATE
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+7.5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7,5
NUMBER
+11^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
11
NUMBER
+1794^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1794
NUMBER
+16^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+25^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
25
NUMBER
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
+1797^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1797
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+33^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
33
NUMBER
instance of
located in the administrative territorial entity
time of earliest written record