Trójkąt torowy
Trójkąt torowy (trójkąt nawrotny, trójkąt manewrowy, trójkąt do zawracania pociągów) – w transporcie szynowym (kolej, metro, tramwaje) konfiguracja węzła kolejowego (lub stacji końcowej) umożliwiająca zawracanie na niej składów pociągów lub kierowanie ich w jednym z trzech zbiegających się kierunków. Składa się z zestawu torów w kształcie zbliżonym do trójkąta (stąd nazwa) ze znajdującymi się na rozwidleniach zwrotnicami.

Jeśli trójkąt torowy wykorzystywany jest jako stacja końcowa, to (w odróżnieniu od konfiguracji pętli) dwa z trzech kierunków wybiegających z narożników trójkąta mogą być tylko krótkimi ślepymi torami. Trójkąt zajmuje znacznie mniejszą powierzchnię, niż pętla, jednak dodatkowe manewry podczas zawracania na trójkątach powodują stopniowe zastępowanie ich pętlami.

Jednym z bardziej znanych w Europie takich węzłów jest stacja "Gleisdreieck" (dosł. "trójkąt torowy") berlińskiego metra w dzielnicy Friedrichshain-Kreuzberg (na liniach U1 i U2), pierwotnie zaprojektowana i zrealizowana w formie trójkąta (połączenia kierunków: "Potsdamer Platz" z "Möckernbrücke" i "Nollendorfplatz" via "Bülowstraße"), a później rozbudowana i uzupełniona o dodatkowe skrzyżowanie i połączenie z czwartym kierunkiem ("Nollendorfplatz via Kurfürstenstraße").

Również w Polsce spotykane są stacje końcowe linii tramwajowych w konfiguracji trójkąta torowego, m.in. w sieci tramwajów krakowskich (ul. Dworcowa), śląskich (m.in. Sosnowiec-Środula, ul. Okrzei), grudziądzkich (ul. Dworcowa) i łódzkich (trójkąt w Parku Miejskim w Konstantynowie). Nieużywane liniowo trójkąty torowe znajdują się w Poznaniu – ul. Sczanieckiej, w Szczecinie – trójkąt manewrowy przed zajezdnią tramwajową Golęcin i w Ozorkowie – ul. Wyszyńskiego / ul. Południowa. W Toruniu trójkąt powstały z resztek dawnej linii do Dworca Głównego znajduje się na pl. Rapackiego i wykorzystywany jest w sytuacjach awaryjnych. We Wrocławiu ostatni trójkąt używany w ruchu liniowym w rejonie ul. Gazowej na Tarnogaju zlikwidowano w latach 80. XX wieku, wciąż natomiast użytkowany jest trójkąt awaryjny na ul. Wierzbowej. Do 2014 r. istniała również dawna pętla przy ul. Tramwajowej w Łodzi, wykorzystywana w ostatnich jej latach jako trójkąt.

Kolejowe trójkąty torowe były często budowane na większych stacjach nie wyposażonych w obrotnicę (np. w Sierpcu) i służyły do obracania parowozów, których właściwości trakcyjne różnią się znacznie w zależności od kierunku jazdy.
Q350783
transporcie szynowym
Concept
Q3565868
kolej
Concept
Q5503
metro
Concept
Q3407658
tramwaj
Concept
Q63850327
zwrotnicami
Concept
Q659909
pętli
UNK
Q678372
Gleisdreieck
LOC
Q68646
berlińskiego metra
LOC
Q158893
Friedrichshain-Kreuzberg
LOC
Q99691
U1
LOC
Q99697
U2
LOC
Q1784404
tramwajów krakowskich
MISC
Q9361097
śląskich
ORG
Q105060
Sosnowiec
LOC
Q9395874
Środula
LOC
Q1324619
grudziądzkich
MISC
Q1149987
łódzkich
MISC
Q867349
Konstantynowie
LOC
Q268
Poznaniu
LOC
Q393
Szczecin
LOC
Q9274407
zajezdnią tramwajową Golęcin
Concept
Q628460
Ozorkowie
LOC
Q47554
Toruniu
LOC
Q1946858
Dworca Głównego
LOC
Q1799
Wrocław
LOC
Q9355713
Tarnogaj
Concept
Q730493
obrotnicę
Concept
Q2786216
Sierpcu
Concept
Q171043
parowozów
Concept
Q579440
Trójkąt torowy
Concept
2014-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2014
DATE
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+80^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
80
NUMBER
different from
part of
part of
subclass of
part of
part of