Braminizm
Braminizm (brahmanizm) – termin wprowadzony w XIX wieku do religioznawstwa przez europejskich uczonych, określający fazę rozwoju religii indyjskiej między wedyzmem a hinduizmem. Obejmuje rozpowszechnione między X–VI w. p.n.e. formy życia religijnego, opierające się na Wedach (głównie Jadźurwedzie i Atharwawedzie), brahmanach, upaniszadach i przenikających do już późnego wedyzmu wierzeniach ludowych. Nazwa pochodzi od warstwy społecznej "braminów" (kapłanów), którzy odgrywali w ówczesnym społeczeństwie dominującą rolę.

Braminizm kontynuuje częściowo tradycje wedyjskie, wprowadza jednak też nowe elementy. Obok ważnych bóstw wymienianych już przez Rygwedę, pojawiają się nowe bóstwa, na pierwszy plan wybijają się bóstwa dotychczas marginalne, np. Rudra-Śiwa, Pradźapati – demiurg i pierwszy ofiarnik.

Ofiara ("jadźńa") nabiera jeszcze głębszego znaczenia filozoficznego, zostaje rozbudowana, a rządzące nią reguły stają się niezwykle sztywne – religia jest już silnie zrytualizowana.

W braminizmie rozwijana jest także (przede wszystkim w brahmanach) idea "brahmana" – bytu nieskończonego i niepojętego (sygnalizowana wcześniej jedynie w Atharwawedzie), "atmana" – duszy jednostkowej oraz tożsamości obu pojęć. Podkreśla się wagę podziału życia jednostki na cztery etapy – "aśrama" oraz podziału społecznego na sztywno określone warstwy – "warny", którym przepisane są z góry obowiązki i pozycja.

Podział na cztery główne warny:
* Bramini – kapłani (filozofowie, uczeni)
* Kszatrijowie – dowódcy wojskowi, politycy, urzędnicy
* Waisjowie – kupcy, rolnicy, rzemieślnicy
* Śudra (Śudrowie) – robotnicy, służba, pracownicy niewykwalifikowani
(W ramach podziału na warny, istnieje wiele dźati (podkast), a także tzw. bezkastowcy żyjący poza kastami; poza społeczeństwem.)

Cztery etapy życia:
* Brahmaczarin (student)
* Gryhastha (gospodarz)
* Wanaprastha (eremita)
* Sannjasin (wędrowny żebrak)

Cztery cele życia osiągane w czterech etapach życia (w hierarchii od najmniej ważnego do najważniejszego):
* Kama – przyjemności fizyczne i zmysłowe. I uczono tego z „Kamasutra” („Traktat o miłowaniu”) Watsjajana Mallanaga
* Artha – dobro materialne, rozwój ekonomiczny. I uczono tego z „Arthasastra” („Traktat o dobrobycie”) Kautiljia
* Dharma – prawość, religia, przestrzeganie praw moralnych, obyczajowych i obowiązków. I uczono tego z „Manusmriti” („Traktat o zacności”)
* Moksza – wyzwolenie – cel najważniejszy

W braminizmie także pojawia się m.in. idea "prawa karmana", "sansary" (niekończącego się kręgu kolejnych wcieleń) oraz "mokszy" (ostatecznego wyzwolenia).

W braminizmie pojawił się podział na cztery sposoby osiągnięcia mokszy (wyzwolenia):
* Dźńanajoga – ścieżka wiedzy – poznania
* Karmajoga – ścieżka bezinteresownej pracy i działania
* Bhaktijoga – ścieżka miłości i oddania
* Radża joga – ścieżka skupienia – kontemplacji.

Zwątpienie w coraz bardziej wyrafinowane religijno-filozoficznie spekulacje braminizmu (niezrozumiałe dla ogółu), przywiązanie do usztywnionych i niezwykle rozbudowanych reguł rządzących ofiarą oraz bunt wobec dominacji braminów owocuje w VI w. p.n.e. wyłonieniem się nowych ruchów religijnych w Indiach, m.in. buddyzmu i dżinizmu.
Q6955
XIX
Concept
Q34187
religioznawstwa
Concept
Q9174
religii
Concept
Q668
indyjskiej
LOC
Q194497
wedyzm
Concept
Q9089
hinduizm
Concept
Q25425
X
Concept
Q25296
VI w. p.n.e.
Concept
Q39950
Wedach
Concept
Q47142
Jadźurwedzie
ORG
Q236092
Atharwawedzie
MEDIA
Q823671
brahmanach
MEDIA
Q6113985
upaniszadach
ORG
Q727413
Rygwedę
MEDIA
Q11378
Rudra-Śiwa
MISC
Q2017194
Pradźapati
MISC
Q1764567
jadźńa
UNK
Q746990
brahman
Concept
Q1370415
atman
Concept
Q2396418
aśrama
TIME
Q7303998
warny
Concept
Q2915083
dźati
UNK
Q219517
bezkastowcy
Concept
Q9380567
wyzwolenie
UNK
Q132196
prawa karmana
Concept
Q173324
sansary
Concept
Q183379
mokszy
Concept
Q25296
VI w. p.n.e.
Concept
Q748
buddyzm
Concept
Q9232
dżinizmu
Concept
Q889766
Braminizm
MEDIA
Q889766
Braminizm
MEDIA
studies
instance of
instance of
part of