Jan Stefani
Jan Stefani (ur. 1746 w Pradze, zm. 23 lutego 1829 w Warszawie) – czeski kompozytor i skrzypek działający w Polsce, dyrygent Opery Narodowej, wolnomularz.

Muzyk kształcił się u benedyktynów w Pradze. Po ukończeniu nauki został kapelmistrzem orkiestry pułkowej hrabiego Kinskiego. Zainteresowany karierą w Rzeczypospolitej, przybył w lutym 1779 na dwór króla Stanisława Augusta. Został zatrudniony na stanowisko koncertmistrza Teatru Narodowego w Warszawie w roku 1781. Wiadomo, że był pierwszym skrzypkiem na pewno do 1787, a prawdopodobnie do 1795, kiedy to rozwiązano zespół. Do orkiestry teatralnej wrócił w roli pierwszego skrzypka w 1799 (do 1818). Aż do śmierci pełnił równolegle, z przerwami, funkcję kapelmistrza katedry św. Jana w Warszawie.

Po przybyciu do Warszawy nawiązał szybko współpracę z innymi kompozytorami (również zagranicznymi) i aktorami, w tym z naczelnym animatorem Teatru Narodowego – Wojciechem Bogusławskim. Tak jak Maciej Kamieński i inni kompozytorzy, zainteresował się muzyką ludową. By jej słuchać, organizował wycieczki poza Warszawę. Stefani był kompozytorem pod silnym wpływem Mozarta i "opèra comique". Istniała moda na melodie proste i przyjemne. Interesujące jest więc dla badaczy muzyki tego okresu przetwarzanie muzyki ludowej poprzez wykorzystywanie jej w muzyce poważnej. Tak Stefani skomponował wiele polonezów, mazurków i krakowiaków.

Był także twórcą mszy, oratoriów, a także jedenastu oper. Bez wątpienia najciekawszym i najbardziej znanym dziełem Stefaniego jest opera na podstawie libretta Wojciecha Bogusławskiego "Cud mniemany, czyli Krakowiaki i Górale". Opera zawiera śmiałe nawiązania do muzyki ludowej (polonez, krakowiak, mazur, polka), proste i lekkie arie przypominające francuskie arie tego okresu, a także zupełnie mozartowskie fragmenty muzyczne (np. Vaudeville w drugim akcie). Opera wychodzi poza klasycyzm, a stanowi klasyczny przykład opery wiejskiej, idyllicznej. Dzieło, którego premiera odbyła się w 1794 roku, przyjęto z dziką euforią (nieustanne bisy, przeraźliwie hałasujący lud). W libretcie zakodowane są wyraźne pobudki powstańcze i antyzaborcze, dlatego pomimo sukcesu wystawiono ją tylko trzy razy. Karol Kurpiński wspominał tę operę jako wyjątkowo charakterystyczną i nowatorską (sam skomponował własną jej wersję – "Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale"). Jednak poza zasłoną antyzaborczej euforii dopiero dzisiaj znawcy muzyki klasycyzmu zachwycają się twórczymi rozwiązaniami muzycznymi (przetwarzanie muzyki ludowej, wyniesienie poloneza i mazura do formy wyższej). Po odnalezieniu tej opery przez Leona Schillera mówi się o niej jako o pierwszej operze narodowej. Inne opery Stefaniego, jak "Król w kraju rozkoszy", "Drzewo zaczaytrowane" i "Frozyna," to kompozycyjnie mniej śmiałe, choć wyraziste. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 181-4-23).

Żoną Jana Stefaniego była Fryderyka de Monter (ślub przed 1791). Mieli przynajmniej sześcioro dzieci. Kazimierz Stefani (1791-1811) i Jan Franciszek Stefani (1797-1826) byli skrzypkami w orkiestrze operowej. Eleonora Stefani (1802-1831) była śpiewaczką operową, a Józef Andrzej Stefani – dyrygentem i kompozytorem.
Q7589
1746
TIME
Q1085
Pradze
LOC
Q2352
23 lutego
TIME
Q7572
1829
TIME
Q270
Warszawie
LOC
Q170217
czeski
Concept
Q36834
kompozytor
Concept
Q8355
skrzypek
Concept
Q158852
dyrygent
Concept
Q376169
Opery Narodowej
LOC
Q41726
wolnomularz
Concept
Q54019
króla Stanisława Augusta
PER
Q7719
1781
TIME
Q648754
katedry św. Jana w Warszawie
LOC
Q290902
Wojciechem Bogusławskim
PER
Q326261
Maciej Kamieński
PER
Q16569352
Cud mniemany, czyli Krakowiaki i Górale
MEDIA
Q7811
1794
TIME
Q1734181
Karol Kurpiński
PER
Q263043
Leona Schillera
PER
Q168886
cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
LOC
None
Eleonora Stefani
UNK
Q1715110
Józef Andrzej Stefani
PER
Q329068
Jan Stefani
PER
1746-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1746
DATE
1829-02-23T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
23 lutego 1829
DATE
1779-02-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
lutym 1779
DATE
1781-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1781
DATE
1787-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1787
DATE
1795-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1795
DATE
1799-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1799
DATE
1818-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1818
DATE
1794-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1794
DATE
1791-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1791
DATE
1811-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1811
DATE
1797-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1797
DATE
1826-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1826
DATE
1802-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1802
DATE
1831-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1831
DATE
+1791^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1791
NUMBER
-1811^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1811
NUMBER
+1797^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1797
NUMBER
-1826^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1826
NUMBER
+1802^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1802
NUMBER
-1831^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1831
NUMBER
place of birth
date of birth
ethnic group
instrument
date of death
point in time
point in time