Kīlauea
Kīlauea – czynny wulkan leżący w archipelagu Hawajów (USA) na wyspie Hawaiʻi. Hawajczycy używają nazwy Kīlauea wyłącznie na określenie szczytowego krateru (Halemaʻumaʻu), jednak wulkanolodzy stosują ją na określenie całego wulkanu.

Wulkan wznosi się na wysokość 1247 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 1430 km², co stanowi 13,7% powierzchni wyspy. W głównym kraterze znajduje się jezioro lawowe Halemaʻumaʻu.

Wulkan zbudowany jest z bazaltu.

Ostatnia erupcja wulkanu rozpoczęła się 20 grudnia 2020 roku. Poprzednia, długa erupcja trwała od 3 stycznia 1983 roku do 4 września 2018 roku i zakończyła się dużym, niszczycielskim epizodem na obszarze Leilani Estates, 

Pierwsza erupcja nastąpiła około 300 000-600 000 lat temu, jednak za względu na ciągłą aktywność i przykrywanie przez wypływającą lawę powierzchni góry, najstarsze znalezione skały mają około 23 000 lat.

Pierwszym Europejczykiem, który ujrzał wulkan był William Ellis, który dokonał tego w 1823 r. Od tamtego czasu odnotowano 61 erupcji, z czego 34 od 1952 r. Od 1983 r. do 2018 r. wulkan ciągle wyrzucał lawę i dymy.

Według tradycyjnych hawajskich wierzeń Kīlauea jest siedzibą bogini Pele. Wiele hawajskich pieśni oraz ustna tradycja mówi o wybuchach wulkanu spowodowanych złością Pele. "Halemaʻumaʻu" po hawajsku oznacza "dom paproci". Według legendy nazwa ta wzięła się od odrzuconego zalotnika Pele – "Kamapuaʻa", który zbudował z paproci dom nad kraterem, by zapobiec ucieczce Pele i erupcjom wulkanu, co jednak nie przyniosło rezultatu.
Q1330974
czynny
Concept
Q8072
wulkan
Concept
Q192626
archipelagu Hawajów
LOC
Q30
USA
LOC
Q68740
wyspie Hawaiʻi
Concept
Q1283606
Hawajczycy
Concept
Q109391
krateru
Concept
Q1320722
Halemaʻumaʻu
LOC
Q119306
jezioro lawowe
LOC
Q43338
bazalt
Concept
Q7692360
erupcja wulkanu
Concept
Q1133063
Pele
MISC
Q188698
Kīlauea
LOC
Q188698
Kīlauea
LOC
Q188698
Kīlauea
LOC
2020-12-20T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
20 grudnia 2020
DATE
1983-01-03T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
3 stycznia 1983
DATE
2018-09-04T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
4 września 2018
DATE
1823-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1823
DATE
1952-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1952
DATE
1983-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1983
DATE
2018-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2018
DATE
+13.7^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13,7
NUMBER
000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
000
NUMBER
-600^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-600
NUMBER
000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
000
NUMBER
+61^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
61
NUMBER
+34^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
34
NUMBER
country
located on terrain feature
part of
made from material
country
part of
country
discoverer or inventor
instance of