Propyleje
Propyleje (gr. "propylajon" „przedsionek”, łac. "propylaeum") – w architekturze starożytnej Grecji, monumentalna budowla, budynek bramy na planie prostokąta z kolumnami, prowadzący zwykle do wielkich świątyń, np. do "temenosu" – świętego miejsca. 

Zapewne najsłynniejsze propyleje znajdują się przy wejściu na Akropol ateński. Ich budowę rozpoczęto w 437 roku p.n.e. i przerwano po pięciu latach. Wzniósł je Mnesikles w porządku doryckim, z marmuru. Część główna budynku miała dwie bramy (większą i mniejszą), poprzeczną ścianę z pięcioma przejściami oraz dwa skrzydła. Fasady budynku głównego miały po sześć kolumn. Do wejścia prowadziły schody. Część zachodnia podzielona była na trzy nawy dwoma rzędami kolumn w porządku jońskim. Część północna, tzw. "Pinakoteka" ozdobiona była obrazami Polignota, Aglaofona i Timajnetosa. Mimo że budowla była niedokończona, stała się wzorcem dla podobnych konstrukcji w całym świecie greckim. 

Wcześniejszą formą była monumentalna brama o jednym przejściu zwana propylonem.

Budowle niezwykle podobne do propylejów archeolodzy odnaleźli w ruinach kreteńskich pałaców w Knossos i Fajstos zbudowanych ponad 1000 lat wcześniej niż propyleje na ateńskim Akropolu.
Q9129
gr.
Concept
Q397
łac.
Concept
Q12271
architekturze
Concept
Q4817
kolumnami
Concept
Q740625
temenos
Concept
Q131013
Akropol ateński
LOC
Q234232
437 roku p.n.e.
TIME
Q347153
Mnesikles
PER
Q192664
porządku doryckim
Concept
Q40861
marmur
Concept
Q189548
porządku jońskim
Concept
Q182855
Polignot
PER
Q1747618
greckim
Concept
Q53060
brama
Concept
Q275136
propylon
Concept
Q34374
kreteńskich
LOC
Q173527
Knossos
LOC
Q249707
Fajstos
LOC
Q131013
Akropolu
LOC
Q3407649
Propyleje
Concept
part of
architect
instance of
part of
located on terrain feature
location