Rak jelita grubego
Rak jelita grubego () – pierwotny nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego. Do raka jelita grubego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy. Klinicznie bywa dzielony na raka okrężnicy i odbytnicy. Rak kanału i brzegu odbytu jest osobną jednostką kliniczną.

Pod względem zapadalności na świecie stanowi drugi co do częstości nowotwór złośliwy u kobiet i trzeci u mężczyzn. W 2012 roku rozpoznano 1 340 000 przypadków raka jelita grubego i 690 000 zgonów z jego powodu. Histopatologicznie zdecydowaną większość nowotworów jelita grubego u ludzi stanowi gruczolakorak. Objawy choroby zależą od lokalizacji guza oraz jej zaawansowania. Początkowo nowotwór pozostaje bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Typowym objawem raka jelita grubego jest krwawienie, które przy dalszej lokalizacji guza jest obserwowane jako jawna obecność krwi zmieszanej ze stolcem lub krwi na stolcu, a w przypadku bliższej lokalizacji guza krew ulega degradacji i świeża krew nie jest widoczna, a krwawienie objawia się obecnością ciemno zabarwionych stolców i niedokrwistości z niedoboru żelaza. Anemia manifestuje się przede wszystkim osłabieniem, ciągłym zmęczeniem oraz bladością skóry i błon śluzowych. Ból brzucha występujący przy raku jelita grubego jest niecharakterystyczny, jego lokalizacja i typ zależą od lokalizacji guza. Mogą występować naprzemienne biegunki i zaparcia, a także spadek masy ciała. W zaawansowanej chorobie w badaniu fizykalnym może być wyczuwalny guz, powiększenie wątroby lub węzłów chłonnych.

Duże znaczenie w powstawaniu choroby mają modyfikowalne czynniki ryzyka, z których największe znaczenie ma nieprawidłowa dieta ze zbyt dużą ilością czerwonego mięsa, tłuszczów nasyconych i zbyt małą ilością warzyw, owoców i błonnika. Istotne znaczenie mają palenie tytoniu, otyłość, cukrzyca i nieswoiste zapalenia jelit. W 20–30% przypadków raka zachorowania mają tło dziedziczne, które zwykle pozostaje niezidentyfikowane.

Podstawowym badaniem pozwalającym rozpoznać raka jelita grubego jest kolonoskopia, która umożliwia uwidocznienie guza i pobranie próbek do badania histopatologicznego. Pomocniczo stosuje się wirtualną kolonoskopię TK lub MRI, endoskopię kapsułkową oraz radiologiczne badanie dwukontrastowe. W ocenie zaawansowania stosuje się tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, ultrasonografię endoskopową oraz pozytonową tomografię emisyjną. Zaawansowanie choroby klasyfikuje się w klasyfikacji TNM.

Leczenie raka jelita grubego warunkuje zaawansowanie choroby oraz stan chorego. Wykonuje się zabieg operacyjny, który ma na celu usunięcie guza wraz z marginesem zdrowych tkanek. Rodzaj zabiegu zależy od lokalizacji guza i zwykle polega na resekcji części jelita z usunięciem regionalnych węzłów chłonnych w jednym bloku tkankowym z odtworzeniem ciągłości przewodu pokarmowego. W przypadku guza położonego w odbytnicy, dąży się również do odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego z zachowaniem zwieraczy odbytnicy, jednakże w przypadku zbyt niskiego położenia guza, konieczna jest amputacja odbytnicy i wytworzenie stałej kolostomii. Leczenie operacyjne w zaawansowanych przypadkach raka odbytnicy jest poprzedzone leczeniem neoadiuwantowym, a w zaawansowanych przypadkach raka okrężnicy jest uzupełnione leczeniem adiuwantowym. Leczenie choroby z przerzutami jest oparte na chemioterapii, której charakter zależy od założonych celów terapeutycznych i stanu chorego. U niewielkiej części chorych możliwe jest chirurgiczne usunięcie pojedynczych przerzutów do wątroby lub płuc. W chemioterapii wielolekowej stosuje się programy składające się z fluoropirymidyn (5-fluorouracylu, kapecytabiny) w połączeniu z oksaliplatyną lub irynotekanem.
Q12078
nowotwór złośliwy
Concept
Q41301
nabłonka
Concept
Q1219805
błony śluzowej
Concept
Q11083
jelita grubego
Concept
Q484827
Rak kanału i brzegu odbytu
Concept
Q217690
zapadalności
Concept
Q1070952
Histopatologicznie
UNK
None
nowotworów jelita grubego
UNK
Q356033
gruczolakorak
Concept
Q133212
guza
Concept
Q1163908
ciemno zabarwionych stolców
Concept
Q5445
niedokrwistości z niedoboru żelaza
Concept
Q183425
Ból brzucha
Concept
Q835153
badaniu fizykalnym
Concept
Q133212
guz
Concept
Q1362864
powiększenie wątroby
Concept
Q215210
błonnik
Concept
Q12206
cukrzyca
Concept
Q917447
nieswoiste zapalenia jelit
Concept
Q840387
kolonoskopia
Concept
Q18423299
badania histopatologicznego
UNK
Q302481
wirtualną kolonoskopię
Concept
Q116753
endoskopię kapsułkową
Concept
Q32566
tomografię komputerową
Concept
Q161238
rezonans magnetyczny
Concept
Q1340838
ultrasonografię endoskopową
Concept
Q208376
pozytonową tomografię emisyjną
Concept
Q668115
klasyfikacji TNM
Concept
Q600236
zabieg operacyjny
Concept
Q7646216
marginesem zdrowych tkanek
UNK
Q7315196
resekcji
UNK
Q170758
węzłów chłonnych
Concept
Q595453
kolostomii
Concept
Q6991934
leczeniem neoadiuwantowym
Concept
Q2481887
leczeniem adiuwantowym
Concept
Q181876
przerzutami
Concept
Q974135
chemioterapii
Concept
None
fluoropirymidyn
UNK
Q238512
5-fluorouracylu
Concept
Q420207
kapecytabiny
Concept
Q422327
oksaliplatyną
Concept
Q412197
irynotekan
Concept
Q188874
Rak jelita grubego
Concept
2012-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2012
DATE
000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
000
NUMBER
000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
000
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
medical condition treated