Grota Fingala
Grota Fingala (ang. "Fingal's Cave", gael. "Uamh-Binn") – morska jaskinia na niezamieszkanej wyspie Staffa należącej do archipelagu Hebrydów Wewnętrznych w Szkocji, część Narodowego Rezerwatu Przyrody na terenie National Trust for Scotland.

Ściany groty uformowane zostały przez sześciokątne kolumny bazaltowe podobne w swojej strukturze (i będące częścią tej samej prehistorycznej lawy) do Grobli Olbrzyma w Irlandii Północnej i do bazaltowych klifów z wyspy Ulva. W obu przypadkach nagłe ochładzanie się powierzchni gorącej lawy spowodowało jej pękanie według heksagonalnego wzoru, podobnie jak osuszane błoto pęka gdy się kurczy, a pęknięcia te stopniowo powiększają się w głąb jako rezultat chłodzenia i kurczenia lawy do formy kolumn. Procesy erozji powodują dalsze systematyczne ich odsłanianie.

Powierzchnia groty i jej łukowate sklepienie sprzyjają powstawaniu niepokojących dźwięków będących echem fal morskich, stwarza to atmosferę naturalnej katedry. Grota ma również gaelicką nazwę, która brzmi "Uamh-Binn", co znaczy „grota melodii”. 

Została odkryta przez XVIII-wiecznego naturalistę Josepha Banksa w 1772 roku. Nadano jej nazwę Grota Fingala na cześć jednego z bohaterów "Pieśni Osjana", epickiego poematu autorstwa XVIII-wiecznego szkockiego poety-historyka Jamesa Macphersona opartego na starych celtyckich opowieściach i balladach z cyklu osjańskiego. W irlandzkiej mitologii bohater Fingal znany jest jako Fionn mac Cumhail i wedle sugestii Macphersona przybierał imię Fingala (co znaczy „biały nieznajomy”), jakkolwiek w staro-gaelickim imię to brzmi jako Finn. Legenda o Grobli Olbrzymiej czyni z Fionna czy Finna budowniczego nasypu pomiędzy Irlandią a Szkocją, nazywanego 'drogą gigantów'.

Jaskinię na wyspie Staffa odwiedził w 1829 roku kompozytor Felix Mendelssohn, zainspirowany przez dziwne echo wewnątrz groty napisał uwerturę "Hebrydy", opus 26, znaną również jako "Uwertura Groty Fingala". Uwertura Mendelssohna przyczyniła się do popularyzacji groty jako atrakcji turystycznej. Jaskinia wzbudziła zainteresowanie XIX-wiecznego pisarza Juliusza Verne’a, poetów Williama Wordswortha, Johna Keatsa i Alfreda Tennysona czy artysty malarza Williama Turnera, który w 1832 namalował „Staffa, Grota Fingala”. Dramatopisarz August Strindberg umieścił scenę ze swojej „A Dream Play” w miejscu nazwanym „Fingal's Grotto. Szkocki powieściopisarz Walter Scott opisał Grotę Fingala jako „jedno z najbardziej nadzwyczajnych miejsc, które kiedykolwiek odwiedziłem”. Również królowa Wiktoria zwiedziła to miejsce.

Grota ma wysokie łukowate wejście i wypełniona jest wodą, jakkolwiek dzisiaj już łodzie nie mogą do niej wpłynąć. Turyści mogą wejść do środka wąską ścieżką, prowadzącą powyżej poziomu wody.
Q1860
ang.
Concept
Q9314
gael.
Concept
Q250117
Staffa
LOC
Q81052
Hebrydów Wewnętrznych
LOC
Q22
Szkocji
LOC
Q599997
National Trust for Scotland
ORG
Q15427433
kolumny bazaltowe
Concept
Q106187
Grobli Olbrzyma
LOC
Q26
Irlandii Północnej
LOC
Q496415
Ulva
LOC
Q170449
błoto
Concept
Q80026
erozji
Concept
Q182767
echem
Concept
Q2977
katedry
Concept
Q9314
gaelicką
Concept
Q7015
XVIII
Concept
Q484591
naturalistę
Concept
Q153408
Josepha Banksa
PER
Q7690
1772
TIME
Q15837802
Pieśni Osjana
MEDIA
Q7015
XVIII
Concept
Q312562
Jamesa Macphersona
PER
Q2016937
osjańskiego
PER
Q1471505
irlandzkiej mitologii
Concept
Q520000
Fingal
LOC
Q382610
Fionn mac Cumhail
MISC
Q106187
Grobli Olbrzymiej
LOC
Q27
Irlandią
LOC
Q22
Szkocją
LOC
Q7572
1829
TIME
Q46096
Felix Mendelssohn
PER
Q946777
Hebrydy
MEDIA
Q6955
XIX
Concept
Q33977
Juliusza Verne’a
PER
Q45546
Williama Wordswortha
PER
Q82083
Johna Keatsa
PER
Q173869
Alfreda Tennysona
PER
Q159758
Williama Turnera
PER
Q7584
1832
TIME
Q7724
August Strindberg
PER
Q79025
Walter Scott
PER
Q9439
Wiktoria
PER
Q403134
Grota Fingala
LOC
Q403134
Grota Fingala
LOC
Q403134
Grota Fingala
LOC
1772-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1772
DATE
1829-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1829
DATE
1832-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1832
DATE
+26^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
26
NUMBER
located on terrain feature
time of discovery or invention
part of
point in time
creator
based on
part of
notable work
composer
point in time