Amédée-François Lamy
Amédée-François Lamy (ur. 7 lutego 1858 w Mougins, w departamencie Alpes-Maritimes, zm. 22 kwietnia 1900 pod Kousséri w Kamerunie) – francuski wojskowy i podróżnik.

Lamy od najmłodszych lat chciał zostać żołnierzem; jako dziesięciolatek wstąpił do Prytanée National Militaire, gdzie uzyskał pierwszą lokatę z geografii, co mogło zapowiadać jego dalszą karierę w koloniach. W 1877 rozpoczął naukę w akademii wojskowej w Saint-Cyr.

W 1879, jako podporucznik, podjął służbę w 1. pułku piechoty algierskiej. Z jednostką tą przemierzył pustynię Saharę w Afryce, biorąc udział w akcji zajęcia Tunezji; w 1884 został wysłany do Tonkinu, gdzie przebywał do 1886, po czym wrócił do Algierii, gdzie został "aide-de-camp" dowódcy dywizji i mógł poświęcić się badaniom Sahary i poznać jakość "meharystów", kawalerii na wielbłądach. Zafascynowany pustynią uczył się ówczesnej wersji sztuki przetrwania, czyli sztuki jak dać sobie radę i przeżyć w ekstremalnych warunkach: "Osobiście byłbym szczęśliwym móc żyć zupełnie bez jedzenia i bez picia. Właśnie próbuję to robić, ale z mizernymi rezultatami. Ciągle jeszcze muszę zjadać więcej niż sześć daktyli dziennie: to straszne!" – pisał w jednym z listów do rodziców. 

W 1893 wziął udział w wyprawie Le Châteliera do basenu rzeki Kongo, podczas której zajmował się pracami nad projektem linii kolejowej pomiędzy Brazzaville i wybrzeżem, a także studiami z pogranicza botaniki, geologii i geografii. Przez Châteliera poznał Foureau, z którym rozpoczął wyprawę Foureau-Lamy w 1898; wraz z dwiema innymi ekspedycjami, Gentila i Voulet-Chanoine'a, miały doprowadzić do podporządkowania Francji Czadu i połączenia wszystkich kolonii francuskich w Francuską Afrykę Zachodnią. Foureau i Lamy przeszli z Algieru przez Saharę, spotykając się z dwiema pozostałymi wyprawami o charakterze wojskowym w miejscowości Kousséri 21 kwietnia 1900. 

Następnego dnia zjednoczone kolonialne wojska francuskie starły się z siłami Rabiha az-Zubayra, sudańskiego watażki, który ogłosił się sułtanem i stworzył imperium na terytorium dzisiejszego Czadu i północnej Nigerii. Podczas tej wygranej przez Francuzów bitwy Lamy, który dowodził oddziałem strzelców, poległ od przypadkowej kuli. Na jego cześć pierwszy francuski gubernator Czadu, Émile Gentil, nazwał stolicę nowej kolonii Fort Lamy, przemianowanej na N'Djamena w roku 1973.

W roku 1970 Republika Czadu wyemitowała tysiącfrankową monetę z okazji 10-lecia istnienia. Na rewersie widnieje wizerunek Lamy'ego w mundurze oraz napis "COMMANDANT LAMY 1900".

Amédée-François Lamy, choć nie dokonał wielkich odkryć, odniósł znaczne zasługi w budowaniu francuskiego imperium kolonialnego w Afryce Zachodniej.
Q2322
7 lutego
TIME
Q7684
1858
TIME
Q220673
Mougins
LOC
Q3139
Alpes-Maritimes
LOC
Q2526
22 kwietnia
TIME
Q2034
1900
TIME
Q697662
Kousséri
LOC
Q1009
Kamerun
LOC
Q142
francuski
LOC
Q271
Prytanée National Militaire
ORG
Q1071
geografii
Concept
Q133156
koloniach
Concept
Q7773
1877
TIME
Q1132066
Saint-Cyr
ORG
Q7783
1879
TIME
Q28195086
podporucznik
PER
Q262
algierskiej
LOC
Q6583
Saharę
LOC
Q15
Afryce
LOC
Q948
Tunezji
LOC
Q7819
1884
TIME
Q622778
Tonkin
LOC
Q7822
1886
TIME
Q891382
sztuki przetrwania
Concept
Q1652093
daktyli
Concept
Q7840
1893
TIME
Q3503
Kongo
LOC
Q3844
Brazzaville
LOC
Q441
botaniki
Concept
Q1069
geologii
Concept
Q1071
geografii
Concept
Q7848
1898
TIME
Q657
Czad
LOC
Q210682
Francuską Afrykę Zachodnią
ORG
Q3561
Algier
LOC
Q697662
Kousséri
LOC
Q2034
1900
TIME
Q932368
Rabiha az-Zubayra
PER
Q1049
sudańskiego
LOC
Q43292
sułtan
Concept
Q1033
Nigerii
LOC
Q3659
Fort Lamy
LOC
Q3659
N'Djamena
LOC
Q2477
1973
TIME
Q20725526
rewersie
UNK
Q353572
Amédée-François Lamy
PER
Q353572
Amédée-François Lamy
PER
1858-02-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 lutego 1858
DATE
1900-04-22T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
22 kwietnia 1900
DATE
1877-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1877
DATE
1879-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1879
DATE
1884-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1884
DATE
1886-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1886
DATE
1893-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1893
DATE
1898-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1898
DATE
1900-04-21T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
21 kwietnia 1900
DATE
1973-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1973
DATE
1970-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1970
DATE
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
place of birth
date of birth
place of death
country of citizenship
date of death
educated at
educated at
place of death
located in the administrative territorial entity
country
continent
located in the administrative territorial entity
continent
country of citizenship
noble title