Ofiklejda
Ofiklejda – dawny dęty blaszany instrument muzyczny.

Rozwój ofiklejdy związany jest bezpośrednio z próbą udoskonalenia serpentu. Wprowadzono w nim kilka klap dla dźwięków chromatycznych, a samemu instrumentowi nadano wygodniejszy kształt. Jako pierwszy od dawnej formy serpentu odstąpił w 1789 r. włoski muzyk o imieniu Reibo, osiadły w Lille, wprowadzając zagięcie rury typu fagotowego. Dodał on kilka klap i zmienił sposób wiercenia otworów. Ten tzw. ophibaryton (lub rosyjski fagot) nie był w stanie zastąpić oryginalnego serpentu, lecz stanowił pierwszy krok w kierunku stworzenia nowego instrumentu. W Londynie ok. 1800 r. Francuz Aleksander Firchot i Anglik Jan Astor, wynaleźli instrument podobny do ofiklejdy, a nazywany przez nich: „angielskim rogiem basowym”. Posiadał on kanał o średnicy równej średnicy serpentu, kształt przejął od fagotu i wyposażony został w szeroką czarę głosową oraz system klapowy. Ustnik z kociołkowatym kielichem umieszczony został w esowatej rurce zadęciowej. Pomimo pewnych niedoskonałości, w orkiestrach dętych wykorzystywany był do ok. 1830 r. A. Firchot niejednokrotnie udoskonalał ten instrument dając swym coraz lepszym instrumentom różne nazwy: bassecor, basse-trompette i sprzedając swój patent innym wynalazcom.
Około 1820 r. W. Streitwolf stworzył "Chromatisches Basshorn", który posiadał dwa otwory zamykane i dziesięć klap otwieranych, co umożliwiało jednakowo łatwą grę we wszystkich tonacjach.

Za twórcę i wynalazcę ofiklejdy uważa się Jeana Astre'a zwanego Halary. W związku z tendencją do tworzenia całych rodzin instrumentów klapowych, Halary skonstruował kilka większych rogów klapowych, które nazwał ofiklejdami (fr. "ophicléides"). Mimo swej nazwy ὄφις "ophis" – gr. "wąż" i κλείς "kleis" – gr. "klucz, klamra", instrument ten nie miał kształtu wężowatego, lecz fagotową formę rogu basowego.
Były trzy rodzaje ofiklejd: altowa, basowa i kontrabasowa. Kompozytorzy najczęściej wykorzystywali basową. Posiadała ona jedenaście klap i strojona była w trzech skalach C, B, As. Dysponowała skalą H1 - c². Kompozytorzy wykorzystywali ją dla zdwojenia głosu III puzonu.
W muzyce symfonicznej i operowej ofiklejdy użyli m.in.:

* Gaspare Spontini – w operze "Olympie" (1819 r.),
* Felix Mendelssohn-Bartholdy – w "Uwerturze do Snu nocy letniej" (1826 r.),
* Jacques Fromental Halévy - w operze "Le Juif errant" (1852 r.),
* Hector Berlioz - w "Requiem" (1837) r. – pięć ofiklejd, w "Symfonii fantastycznej" (1830 r.) – dwie ofiklejdy,
* Giacomo Meyerbeer - w operze "Robert Diabeł" (1831 r.),
* Gaetano Donizetti - w operze "Maria Padilla" (1841 r.),
a także Richard Wagner, Michaił Glinka i wielu innych kompozytorów.

Około 1848 r. w Niemczech skonstruowana została tuba, ofiklejda szybko wyszła z użycia. Istnieje teoria, że Adolphe Sax dodając klarnetowy ustnik przekształcił ofiklejdę w saksofon. Jednakże we Francji ofiklejda, mając tam głębsze korzenie, wykorzystywana była do końca XIX wieku. W paryskiej operze ofiklejda używana była do 1874 r.
Q742168
serpentu
UNK
Q7772
1789
TIME
Q38
włoski
LOC
Q648
Lille
LOC
Q84
Londyn
LOC
Q6875
1800
TIME
None
Aleksander Firchot
UNK
None
Jan Astor
UNK
Q7576
1830
TIME
Q6973
1820
TIME
None
Jeana Astre'a
UNK
None
Halary
UNK
Q150
fr
Concept
Q11871956
gr
Concept
Q159998
fagot
Concept
Q8350
puzon
Concept
Q168485
Gaspare Spontini
PER
Q6967
1819
TIME
Q46096
Felix Mendelssohn-Bartholdy
PER
Q104871
Uwerturze do Snu nocy letniej
MEDIA
Q7004
1826
TIME
Q313917
Jacques Fromental Halévy
PER
Q7661
1852
TIME
Q1151
Hector Berlioz
PER
Q7608
1837
TIME
Q462313
Symfonii fantastycznej
MEDIA
Q7576
1830
TIME
Q105237
Giacomo Meyerbeer
PER
Q1071310
Robert Diabeł
Concept
Q7579
1831
TIME
Q101698
Gaetano Donizetti
PER
None
Maria Padilla
UNK
Q7622
1841
TIME
Q1511
Richard Wagner
PER
Q181885
Michaił Glinka
PER
Q7647
1848
TIME
Q183
Niemczech
LOC
Q131168
tuba
Concept
Q181995
Adolphe Sax
PER
Q9798
saksofon
Concept
Q7761
1874
TIME
Q200823
Ofiklejda
Concept
1789-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1789
DATE
1800-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1800
DATE
1830-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1830
DATE
1819-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1819
DATE
1826-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1826
DATE
1852-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1852
DATE
1837-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1837
DATE
1830-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1830
DATE
1831-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1831
DATE
1841-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1841
DATE
1874-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1874
DATE
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+1819^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1819
NUMBER
+1826^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1826
NUMBER
+1852^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1852
NUMBER
+1837^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1837
NUMBER
+1830^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1830
NUMBER
+1831^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1831
NUMBER
+1841^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1841
NUMBER
point in time
point in time
point in time
point in time
composer