Kaplica św. Anny w Pińczowie
Kaplica św. Anny w Pińczowie – kaplica pw. św. Anny wzniesiona w stylu manierystycznym w 1600 r. według projektu Santi Gucciego. Znajduje się na szczycie wzgórza św. Anny, górującego nad Pińczowem. Ufundował ją margrabia Zygmunt Myszkowski przy pomocy członków pińczowskiego Bractwa św. Anny. Kult tej świętej rozwijał się w Pińczowie już wcześniej, o czym może świadczyć późnogotycka figura zachowana w miejscowym kościele św. Jana Ewangelisty.

Była to pierwsza w Polsce wolno stojąca kaplica kopułowa o wyłącznie kultowym przeznaczeniu.
Wzgórze, na którym wznosi się kaplica, położone jest na północ od centrum miasta, naprzeciw wzgórza zamkowego. W przeszłości kaplica otoczona była umocnieniami i stanowiła część systemu fortyfikacyjnego pińczowskiego zamku. Ślady fortyfikacji zachowały się od strony północnej i wschodniej.
Kaplica jest zbudowana z miejscowego kamienia, tzw. pińczaka. Wydobywany od XII w. jest cenionym materiałem budowlanym i rzeźbiarskim. Z tego surowca zbudowana jest ogromna część zabytkowych budynków miasta. Kamień ten był powodem, dla którego pracownię kamieniarską właśnie w Pińczowie miał Santi Gucci. 

W XVIII w. zaniedbana kaplica uległa zniszczeniu. Straciła wówczas większość wyposażenia oraz cztery wieżyczki narożne, które odpadły. W 1783 r. przeznaczono ją do rozbiórki, doczekała jednak renowacji w 1851 r. Kolejna restauracja miała miejsce w 1903 r.

Budowla wzniesiona jest na planie kwadratu. Jej wysokość wynosi 13 m. Przykryta jest kopułą z latarnią. Kruchta kaplicy przykryta jest podobną, choć znacznie mniejszą kopułą. W przeszłości budowla posiadała okrągłe okna, obecnie zamurowane z wyjątkiem południowego, które przekształcono. Z wyposażenia wnętrza zachowała się kamienna kropielnica z XVII w. Na ołtarzu umieszczona jest marmurowa tablica fundacyjna. Gzyms pod kopułą ozdobiony jest wiązkami owocowo-kwiatowymi. Z kruchty do kaplicy prowadzi portal ozdobiony główkami aniołków oraz rozetami.

Na wzgórzu, obok kaplicy ulokowane są kamienne figury świętych: św. Pawła, św. Tekli oraz Michała Archanioła. Powstały one w pierwszej połowie XIX w.

Do niedawna w poniedziałki wielkanocne w kaplicy odbywał się pińczowski Emaus – ludowa zabawa z tłuczeniem pisanek. Obecnie kaplica otwarta jest tylko przez kilkanaście dni w roku, w lipcu, kiedy przypada święto patronki kaplicy.
Q108325
kaplica
Concept
Q164294
św. Anny
TIME
Q131808
manierystycznym
Concept
Q6720
1600
TIME
Q266103
Santi Gucci
PER
Q275592
Pińczowem
LOC
Q4025059
Zygmunt Myszkowski
PER
Q46825
późnogotycka
Concept
Q7588732
kościele św. Jana Ewangelisty
LOC
Q9386707
pińczowskiego zamku
Concept
Q12493
kopułą
Concept
Q843494
latarnią
UNK
Q1030319
Kruchta
Concept
Q642861
kropielnica
Concept
Q40861
marmur
Concept
Q328092
Gzyms
Concept
Q854429
portal
Concept
Q174520
rozetami
Concept
Q9200
św. Pawła
MISC
Q51885
św. Tekli
PER
Q45581
Michała Archanioła
Concept
Q9253381
Emaus
TIME
Q13585992
Kaplica św. Anny w Pińczowie
LOC
1600-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1600
DATE
1783-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1783
DATE
1851-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1851
DATE
1903-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1903
DATE
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
instance of
architectural style
architect
located in the administrative territorial entity