Rejtan, czyli raport ambasadora
„Rejtan, czyli raport ambasadora” – piosenka Jacka Kaczmarskiego, powstała w 1980 (album "Muzeum") i wykonywana m.in. na I Przeglądzie Piosenki Prawdziwej w Hali Olivia w Gdańsku w 1981. Utwór ma 15 zwrotek o układzie rymów (często niedokładnych) "abab".

Według Krzysztofa Gajdy (znawcy twórczości Kaczmarskiego) w utworze dominuje komizm uzyskany za sprawą języka poetyckiego, mimo że diagnoza społeczna płynąca z dzieła nie jest optymistyczna. Kaczmarski opisując obraz "Rejtan" autorstwa Jana Matejki, czyni narratorem rosyjskiego dyplomatę siedzącego w loży i z góry obserwującego scenę zablokowania przez Tadeusza Reytana drzwi wyjściowych z Sejmu Rozbiorowego (scena ta rozegrała się 21 kwietnia 1773 w trzecim, decydującym dniu obrad tego sejmu). Dyplomata rosyjski, obserwując dynamiczną scenę poniżej z pozycji hegemona i przedstawiciela cara odbiera jej dramatyczny, patriotyczny wydźwięk, z tragedii przekształcając ją w farsę. Reytanowska poza nabiera cech gimnastycznych i traci na znaczeniu. Sam dyplomata, blisko związany z jedną z dwóch dam, z którymi siedzi w loży, jest zdystansowany i chętnie używa francuskich zwrotów opisując kolejne postacie w sposób, jakby raportował wydarzenia carycy na Kremlu. W tekście polskie słowa wymawiane są też z rosyjskimi naleciałościami, co uzmysławia splątanie historii Polski i Rosji. Podobny zabieg artysta zastosował w piosence "Encore, jeszcze raz".

Utwór, jak i cały album "Muzeum", powstał w oparciu o wybrane, ważne dzieła polskiego malarstwa historycznego. Intencją twórców było umieszczenie polskich doświadczeń okresu zrywu solidarnościowego w perspektywie historycznej w ten sposób, by odbiorca zrozumiał, że jest świadkiem całego procesu, a nie tylko wyjątkowego, odseparowanego historycznie wydarzenia. Kaczmarski zaznaczał, że reprodukcje Matejkowego "Rejtana" były w czasach PRL obecne w niemal wszystkich szkołach, ale były traktowane jako dekoracja niewykorzystywana do refleksji nad stanem kraju i analogią stosunku Polski i Rosji w czasach stanisławowskich i PRL. W czasie koncertów kilkakrotnie dedykował utwór posłom Sejmu PRL. Cenzura Polski Ludowej zakazała rozpowszechniania utworu, być może na żądanie radzieckiej ambasady w Warszawie.
Q7366
piosenka
Concept
Q561127
Jacka Kaczmarskiego
PER
Q11786891
Muzeum
MEDIA
Q11710615
I Przeglądzie Piosenki Prawdziwej
UNK
Q2732849
Hali Olivia
LOC
Q1792
Gdańsk
LOC
Q3264652
układzie rymów
Concept
Q58209506
komizm
Concept
Q485446
optymistyczna
Concept
Q938115
Rejtan
MEDIA
Q189117
Jana Matejki
PER
Q58363586
narrator
Concept
Q1868004
loży
Concept
Q2120989
Tadeusza Reytana
PER
Q4354098
Sejmu Rozbiorowego
MEDIA
Q182034
hegemona
Concept
Q44356
car
Concept
Q80930
tragedii
Concept
Q193979
farsę
Concept
Q133274
Kremlu
LOC
Q159
Rosji
LOC
None
Encore, jeszcze raz
UNK
Q742333
malarstwa historycznego
Concept
Q675339
zrywu solidarnościowego
EVE
Q938115
Rejtana
MEDIA
Q5870236
czasach stanisławowskich
MEDIA
Q211274
PRL
LOC
Q9334965
Sejmu PRL
ORG
Q543
Cenzura
Concept
Q570535
radzieckiej ambasady w Warszawie
Concept
Q56599495
Rejtan, czyli raport ambasadora
Concept
1980-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1980
DATE
1981-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1981
DATE
1773-04-21T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
21 kwietnia 1773
DATE
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
instance of
located in the administrative territorial entity
creator
depicts