Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein
Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein w Essen (niem. "Zeche und Kokerei Zollverein") – dawny kompleks przemysłowy na północy Essen w zachodnich Niemczech, obejmujący kopalnię węgla kamiennego (niem. "Zeche Zollverein") i koksownię (niem. "Kokerei Zollverein"). Nazwa kompleksu pochodzi od Niemieckiego Związku Celnego ("Deutscher Zollverein"), XIX-wiecznej organizacji gospodarczej, której działalność przyczyniła się do zjednoczenia Niemiec.

Pierwszy szyb wydobywczy na terenie Zollverein stanął w 1847 r. – wydobycie rozpoczęto w 1851 i kontynuowano nieprzerwanie do 1986. Węgiel w dużej mierze wykorzystywany był na miejscu do produkcji koksu, najpierw w wielu mniejszych koksowniach bezpośrednio w sąsiedztwie szybów wydobywczych, a następnie w koksowni centralnej. Od lat 50. XX w. kompleks uważany był za największy tego rodzaju w Europie. Wskutek narastających problemów gospodarczych kopalnię zamknięto w 1986 a koksownię w 1993.

Kompleks – po zamknięciu objęty ochroną konserwatorską – tworzy unikatowe świadectwo historii techniki i architektury przemysłowej XX w. – stanowi jedną z głównych atrakcji Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ang. "European Industry Heritage Route", ERIH) – leży na szlaku tematycznym „Górnictwo: Skarby ziemi” i na regionalnym Szlaku Zagłębia Ruhry.

W 2001 kompleks Zollverein został wpisany na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Q2066
Essen
LOC
Q183
Niemczech
LOC
Q959309
kopalnię węgla kamiennego
Concept
Q905318
koksownię
Concept
Q155707
Niemieckiego Związku Celnego
LOC
Q192795
koks
Concept
Q556186
szybów wydobywczych
Concept
Q46
Europie
LOC
Q49700
Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego
ORG
Q1860
ang.
Concept
Q9259
listę dziedzictwa kulturowego UNESCO
EVE
Q122026
Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein
MEDIA
1847-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1847
DATE
1851-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1851
DATE
1986-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1986
DATE
1986-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1986
DATE
1993-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1993
DATE
2001-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2001
DATE
+50^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
50
NUMBER
country
instance of
inception
heritage designation