Rajder
Rajder – określenie okrętów używanych w trakcie wojny jako korsarskie, do zwalczania i dezorganizowania żeglugi nieprzyjaciela na jego liniach komunikacyjnych (działania rajderskie lub krążownicze). Nie można w tym wypadku mówić o jakiejś klasie okrętów. Słowo „rajder” określa przeznaczenie okrętu w danej chwili i nie determinuje żadnego z parametrów bojowych okrętu.

Rajdery znane były od dawnych czasów, lecz nazwa ta zaczęła być używana w okresie I wojny światowej, gdy cesarska flota niemiecka (Kaiserliche Marine) wystawiła do służby okręty nawodne mające za zadanie zwalczanie brytyjskiej żeglugi (z niem. "Raider").

Koncepcja wojny rajderskiej została opracowana pod koniec XIX wieku przez francuską „młodą szkołę”, jako środek do wyrównania przewagi floty brytyjskiej w ewentualnej wojnie. Zamiast stawiać czoła silnej flocie brytyjskiej w walnej bitwie, koncepcja ta zakładała odcięcie Imperium Brytyjskiego od zaopatrzenia w surowce oraz przecięcie jego szlaków komunikacyjnych z koloniami przez okręty – rajdery. W tym celu też opracowano koncepcję krążownika pancernego, jako szybkiego okrętu o dużym zasięgu, służącego do takich działań.

Intensywnie rajdery zaczęły być używane podczas wojny rosyjsko-japońskiej 1904, w czasie której władywostocki zespół krążowników prowadził działania przeciw żegludze japońskiej na Morzu Japońskim (bitwa pod Ulsan).

W okresie I wojny światowej działania rajderskie prowadzili Niemcy. Do zwalczania żeglugi używali okrętów klasycznych oraz krążowników pomocniczych, czyli kilkunastu odpowiednio przebudowanych statków pasażerskich lub statków handlowych, które uzbrojono i dano im odpowiednie maskowanie. Miały za zadanie uzupełniać U-booty w ich działaniach, nie odniosły jednak wielkich sukcesów. Nietypowym, lecz skutecznym rajderem był żaglowiec SMS Seeadler, który w czasie jedynego rejsu zatopił 14 statków.

Najbardziej znane rajdery I wojny spośród okrętów wojennych to krążowniki lekkie: , który w ciągu swojej niedługiej kariery na Oceanie Indyjskim zatopił lub zdobył 23 statki, a zatopiony został 9 listopada 1914 przez krążownik HMAS Sydney, oraz krążownik SMS „Dresden”.

Największy rozmach w działaniach rajderów przypada na okres II wojny światowej. Kriegsmarine, za pomysłem wielkiego admirała Ericha Raedera, wystawiła do działań korsarskich nie tylko kilkanaście krążowników pomocniczych, ale i klasyczne duże okręty. Jako rajdery Niemcy wykorzystali pancerniki kieszonkowe – przykładem jest rajd „Admirala Grafa Spee” na Oceanie Atlantyckim, zakończony jego samozatopieniem po bitwie u ujścia La Platy z angielskimi krążownikami. Były też rajdy bardziej udane, jak rajd pancernika kieszonkowego „Admiral Scheer”, czy zespołu pancerników „Scharnhorst” i „Gneisenau”.

Najbardziej znanym jest jednak nieudany wypad niemieckiego pancernika „Bismarck”, zakończony jego zatopieniem przez ścigające go okręty brytyjskie.
Q3114762
okręt
Concept
Q4780717
korsarskie
Concept
Q361
I wojny światowej
EVE
Q188
niem.
Concept
Q6955
XIX wiek
Concept
Q1688565
„młodą szkołę”
MEDIA
Q847478
krążownika pancernego
Concept
Q159950
wojny rosyjsko-japońskiej 1904
EVE
Q104843
krążownik
Concept
Q27092
Morzu Japońskim
LOC
Q702150
bitwa pod Ulsan
EVE
Q361
I wojny światowej
EVE
Q1569963
krążowników pomocniczych
Concept
Q2055880
statków pasażerskich
Concept
Q428661
U-booty
MISC
Q170483
żaglowiec
Concept
Q644337
SMS Seeadler
MISC
Q778129
krążowniki lekkie
Concept
Q1031981
HMAS Sydney
MISC
Q543302
SMS „Dresden”
MISC
Q362
II wojny światowej
EVE
Q151701
Kriegsmarine
ORG
Q161546
wielkiego admirała
Concept
Q57154
Ericha Raedera
PER
Q1569963
krążowników pomocniczych
Concept
Q156966
pancerniki kieszonkowe
Concept
Q154115
„Admirala Grafa Spee”
MISC
Q713529
bitwie u ujścia La Platy
EVE
Q104843
krążownik
Concept
Q160712
Admiral Scheer
MISC
Q155222
„Scharnhorst”
MISC
Q156903
„Gneisenau”
MISC
Q150857
Bismarck
MISC
Q61492591
Rajder
UNK
Q61492591
Rajder
UNK
1914-11-09T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
9 listopada 1914
DATE
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
23
NUMBER
part of
instance of
instance of
part of
military branch
military rank