Hymn ludowy
Hymn ludowy, Hymn ludu () – hymn państwowy Austrii, a następnie Austro-Węgier. Słowa hymnu zmieniano wraz ze zmianą cesarza, a w praktyce nawet częściej.

Pierwsza wersja hymnu była autorstwa Lorenza Leopolda Haschki i zaczynała się od słów „Gott erhalte Franz den Kaiser” („Boże zachowaj cesarza Franciszka”), które odnosiły się do Franciszka I Habsburga. Pierwsze wykonanie miało miejsce w 1797 roku, a Austria stała się jednym z pierwszych państw posiadających hymn. W 1826 roku słowa (ale nie pierwszą linijkę) zmieniono. Kolejne słowa „Gott erhalte unsern Kaiser” („Boże zachowaj naszego cesarza”) powstały w 1835 roku, za czasów Ferdynanda I Habsburga, ale uznano je za nieudane i już w roku 1836 zmieniono na „Segen Östreichs hohem Sohne” („Błogosławieństwo wysokiemu synowi Austrii”).

Z okazji wstąpienia na tron Franciszka Józefa I w 1848 roku Franz Grillparzer napisał nowe słowa rozpoczynające się od „Gott erhalte unsern Kaiser”, które jednak nigdy nie stały się oficjalnym tekstem. Dopiero w 1854 roku Johann Gabriel Seidl napisał tekst rozpoczynający się od „Gott erhalte, Gott beschütze”, przetłumaczony później na wszystkie języki urzędowe monarchii. W wersji polskiej hymn rozpoczynał się od słów „Boże wspieraj, Boże ochroń”. Ze względu na to, że po wstąpieniu na tron Karola I nie wprowadzono już oficjalnie zmiany słów, tekst ten jest ostatnim hymnem Austro-Węgier i jako taki przetrwał w pamięci mieszkańców dawnej monarchii habsburskiej.

Melodię do hymnu skomponował Joseph Haydn w roku 1797. Inspiracją dla kompozytora była bez wątpienia poznana przez niego wcześniej na Wyspach angielska pieśń patriotyczna "God Save the King". Melodia „Hymnu ludowego” wykazuje pokrewieństwo z innymi popularnymi melodiami kompozytorów epoki klasycyzmu: Mozarta, Telemanna czy samego Haydna. Często zaznacza się też zbieżność początkowych kilku dźwięków – z pewnością przypadkową – z chorwacką pieśnią „V jutro rano se ja stanem”. Również w 1797 roku skomponował Haydn "Kwartet smyczkowy" op. 76 nr 3, w którym jedna z części (druga, "Poco adagio cantabile") to wariacje na temat tej melodii.

Do tej melodii August Heinrich Hoffmann von Fallersleben dopisał tekst Das Lied der Deutschen („Deutschland, Deutschland über alles”), która to pieśń stała się hymnem narodowym Niemiec w roku 1922. Po II wojnie światowej melodia została zakazana zarówno w Niemczech jak i Austrii, jako część hymnu kojarzącego się z rządami nazistów. Ostatecznie jednak przywrócono ją w Republice Federalnej Niemiec i pozostawiono w hymnie zjednoczonych Niemiec, mimo zastrzeżeń Austriaków uważających melodię za część austriackiego dziedzictwa. Natomiast Austria posiada obecnie hymn z inną melodią.

Poniższe teksty odpowiadają wersji z roku 1854. Jedynie wersja niemiecka posiada zwrotkę szóstą powstałą po ślubie Franciszka Józefa z Elżbietą Bawarską.
Q23691
hymn państwowy
Concept
Q131964
Austrii
LOC
Q28513
Austro-Węgier
LOC
None
Lorenza Leopolda Haschki
UNK
Q130834
Franciszka I Habsburga
PER
Q183579
Ferdynanda I Habsburga
PER
Q51056
Franciszka Józefa I
PER
Q154438
Franz Grillparzer
PER
None
Johann Gabriel Seidl
UNK
Q51068
Karola I
PER
Q7349
Joseph Haydn
PER
Q40807
God Save the King
MEDIA
Q254
Mozarta
PER
Q75854
Telemanna
PER
Q76938
August Heinrich Hoffmann von Fallersleben
PER
Q44042
Das Lied der Deutschen
MEDIA
Q362
II wojnie światowej
EVE
Q183
Republice Federalnej Niemiec
LOC
Q30562
Hymn ludowy
MEDIA
1797-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1797
DATE
1826-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1826
DATE
1835-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1835
DATE
1836-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1836
DATE
1848-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1848
DATE
1854-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1854
DATE
1797-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1797
DATE
1797-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1797
DATE
1922-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1922
DATE
1854-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1854
DATE
+76^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
76
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
instance of
composer
follows
anthem
anthem
lyrics by