Kotlina Fergańska
Kotlina Fergańska (uzb.: Fargʻona vodiysi; kirg.: Фергана өрөөнү, "Fergana öröönü"; tadż.: водии Фaрғонa, "wodii Fargona"; ros.: Ферганская долина, "Fierganskaja dolina") – wyżynna kotlina śródgórska w Azji Centralnej, między pasmami Tienszanu na północy a Ałajem i Górami Turkiestańskimi na południu, w dorzeczu Syr-darii, podzielona między Uzbekistan, Kirgistan i Tadżykistan. Rozciąga się na długości ok. 300 km i szerokości do 170 km. Zajmuje ok. 22 tys. km². Powierzchnia kotliny jest dosyć wyrównana i opada – ze wschodu na zachód – od 1000 m n.p.m. do 320 m n.p.m. 

Kotlina jest pochodzenia tektonicznego i została utworzona w trzeciorzędzie. Wypełnia ją materiał skalny pochodzący z niszczenia pobliskich gór. Dno otaczają pasma neogenicznych i czwartorzędowych wzgórz, tzw. adyrów, zbudowanych ze zlepieńców i pokrytych lessem. Poza nimi wznoszą się przedgórza zbudowane ze skał mezo- i kenozoicznych oraz częściowo z wapieni i łupków paleozoicznych. 

Klimat jest kontynentalny i suchy z bardzo ciepłym latem (średnia temperatura lipca to 24-27 °C, chociaż czasami zdarzają się temperatury bliskie 40 °C) i dosyć łagodną zimą (średnia temperatura stycznia to -3 °C, choć w grudniu i styczniu w wyżej położonych rejonach możliwe są spadki do -20 °C). Wielkości opadów rosną wraz z wysokością – od 100 mm na dnie kotliny do 500 mm rocznie na wschodzie.

Stanowi jeden z najgęściej zaludnionych obszarów Azji Środkowej. Wiąże się to z rozwiniętym systemem irygacyjnym, wykorzystującym wody Syr-darii (sztuczny Zbiornik Kajrakkumski oraz kanały, z których największy to Wielki Kanał Fergański), wykorzystywanym dla potrzeb rolniczych. Uprawia się głównie bawełnę, owoce, winorośl i ryż a hoduje jedwabniki. Adyry zajęte są pod pastwiska. Na stokach otaczających gór rosną lasy orzecha włoskiego, jabłoni, ałyczy. Centralny pas na południe od Syr-darii (tzw. Step Karakałpacki) pokrywają solniska i piaski. Do bogactw naturalnych kotliny należą: ropa naftowa, gaz ziemny, siarka i sól kamienna. Główne miasta w Kotlinie Fergańskiej to: Fergana, Kokand, Chodżent, Andiżan, Namangan i Osz.

Sytuacja w regionie Kotliny Fergańskiej nie jest wolna od napięć politycznych i społecznych, czego wyrazem był m.in. wybuch rewolty w Andiżanie w 2005 roku. W lipcu 2019 na pograniczu kirgisko-tadżyckim doszło do starć, w wyniku których zginął obywatel Tadżykistanu.
Q9264
uzb.
Concept
Q9255
kirg.
Concept
Q9260
tadż.
Concept
Q7737
ros.
Concept
Q749565
kotlina
Concept
Q16530827
Azji Centralnej
UNK
Q5474
Tienszan
LOC
Q917817
Ałajem
LOC
Q1256366
Górami Turkiestańskimi
LOC
Q483159
Syr-darii
LOC
Q265
Uzbekistan
LOC
Q813
Kirgistan
LOC
Q863
Tadżykistan
LOC
Q191704
zlepieńców
Concept
Q22723
less
Concept
Q23757
wapieni
Concept
Q9394813
łupków
Concept
Q7937
Klimat
Concept
Q11453
irygacyjnym
Concept
Q668883
Zbiornik Kajrakkumski
LOC
Q2749807
Wielki Kanał Fergański
LOC
Q719312
bawełnę
Concept
Q1364
owoc
Concept
Q191019
winorośl
Concept
Q5090
ryż
Concept
Q134747
jedwabniki
Concept
Q46871
orzecha włoskiego
Concept
Q104819
jabłoni
Concept
Q146951
ałyczy
Concept
Q9345662
Step Karakałpacki
UNK
Q22656
ropa naftowa
Concept
Q40858
gaz ziemny
Concept
Q682
siarka
Concept
Q5314
sól kamienna
Concept
Q486329
Fergana
LOC
Q489890
Kokand
LOC
Q373808
Chodżent
LOC
Q487656
Andiżan
LOC
Q492552
Namangan
LOC
Q47282
Osz
LOC
None
wybuch rewolty w Andiżanie
UNK
Q486324
Kotlina Fergańska
LOC
1000-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1000
DATE
2005-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2005
DATE
2019-07-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
lipcu 2019
DATE
+22^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
22
NUMBER
+24^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
24
NUMBER
-27^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-27
NUMBER
+40^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
40
NUMBER
-3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-3
NUMBER
-20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-20
NUMBER
mountain range
country
country
country
country
basin country