Ουρανία Αφροδίτη
«Venus Urania», έργο του[[Christian Griepenkerl]], 1878)
thumb|right|205px|Αθηναϊκό άγαλμα της λεγόμενης «Αφροδίτης επί χελώνας, 430-420 π.Χ.
Η ονομασία Αφροδίτη Ουρανία ήταν μία αρχαία θρησκευτική επίκληση, και συγκεκριμένα ένα επίθετο της θεάς Αφροδίτης, που τόνιζε τον «ουράνιο» ή πνευματικό της χαρακτήρα, αντιδιαστέλλοντάς τον από τη «γήινη» πλευρά της, την Πάνδημο Αφροδίτη. Οι δύο επικλήσεις χρησιμοποιούνταν (κυρίως στα κείμενα) για να ξεχωρίσουν τον πνευματικό έρωτα σώματος και ψυχής από τον καθαρά σωματικό πόθο. Ο Πλάτων τη θεωρούσε, ακολουθώντας τον Ησίοδο, κόρη του θεού Ουρανού, που γεννήθηκε χωρίς μητέρα. Στις χοές που προσφέρονταν στην Ουρανία Αφροδίτη δεν έβαζαν κρασί. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Άραβες αποκαλούσαν αυτή την πλευρά της θεάς Αλίττα ή Ἀλιλάτ.

Η καθαρότερα διακρινόμενη ως μεσανατολική επίκληση της ελληνικής Αφροδίτης είναι η Ουρανία Αφροδίτη, η «Βασίλισσα των ουρανών» των αρχαίων σημιτικών λαών, κάτι που έχει ερμηνευθεί με βάση τον σεληνιακό χαρακτήρα της θεάς.

Ο πρώτος τόπος όπου καθιερώθηκε η λατρεία της ήταν τα Κύθηρα, πιθανώς σε σύνδεση με το εμπόριο της πορφύρας. Ακολούθησε η Αθήνα, όπου συνδέεται με τον μυθικό βασιλιά Πορφυρίωνα. Στη Θήβα η Αρμονία (η οποία έχει ταυτισθεί από κάποιους με την ίδια την Αφροδίτη) αφιέρωσε τρία αγάλματα της Αφροδίτης: την Ουρανία, την Πάνδημο και την Αποτροφία (που σημαίνει την «εκδιώκουσα», αυτή που εκδιώκει τον πόθο και τις πονηρές επιθυμίες από τις καρδιές των ανθρώπων).

Η Ουρανία Αφροδίτη έχαιρε τον ίδιο σεβασμό με την Πάνδημο. Την αποκαλούσαν "«σεμνή»" και οι ιέρειές της ήταν αγνές. Με την πάροδο του χρόνου ωστόσο η σημασία του όρου μεταβλήθηκε, πιθανώς εξαιτίας των φιλοσόφων και των φυλάκων της ηθικής, από τους οποίους τέθηκε ένας ριζικός διαχωρισμός μεταξύ της Ουρανίας και της Πανδήμου Αφροδίτης.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα υπάρχουν δύο Αφροδίτες: «η πρεσβύτερη, που δεν έχει μητέρα και αποκαλείται "ουρανία" Αφροδίτη, ούσα κόρη του Ουρανού, και η νεότερη, που είναι κόρη του Δία και της Διώνης, και αυτή την καλούμε "πάνδημο"». Ο ίδιος διαχωρισμός απαντάται και στο "Συμπόσιον" του Ξενοφώντος, αν και ο συγγραφέας αμφιβάλλει αν υπάρχουν δύο θεές ή αν η Ουρανία και η Πάνδημος είναι δύο ονόματα για την ίδια θεά, ωστόσο προσθέτει ότι το τελετουργικό για την Ουρανία είναι αγνότερο και σοβαρότερο από αυτό για την Πάνδημο. Η ίδια ιδέα εκφράζεται στην αναφορά από τον Νίκανδρο τον Κολοφώνιο στον Αθήναιο (569d) ότι μετά από την εποχή του Σόλωνος οι Εταίρες τέθηκαν υπό την προστασία της Πανδήμου Αφροδίτης. Αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η λατρεία της Αφροδίτης συνολικά ήταν το ίδιο αγνή με τη λατρεία κάθε άλλης θεότητας.

Η Αφροδίτη Ουρανία παριστάνεται στην αρχαία ελληνική τέχνη πάνω σε έναν κύκνο, σε μια χελώνα ή πάνω σε μια σφαίρα-αναπαράσταση της ουράνιας σφαίρας.
«Venus Urania», έργο του[[Christian Griepenkerl]], 1878)
UNK
thumb|right|205px|Αθηναϊκό άγαλμα της λεγόμενης «Αφροδίτης επί χελώνας, 430-420 π.Χ.
UNK
Q35500
Αφροδίτης
MISC
None
Πάνδημο Αφροδίτη
UNK
Q859
Πλάτων
PER
Q79999
Ουρανού
MISC
None
χοές
UNK
Q26825
Ηρόδοτο
PER
Q35323
Άραβες
Concept
None
Αλίττα
UNK
Q7204
μεσανατολική
LOC
Q405
σεληνιακό
CEL
Q207239
Κύθηρα
LOC
Q5180360
πορφύρας
Concept
Q1421201
Πορφυρίωνα
MISC
Q11225429
Θήβα
Concept
Q978079
Αρμονία
MISC
None
Αποτροφία
UNK
Q34201
Δία
MISC
Q199923
Διώνης
MISC
Q278658
Συμπόσιον
MEDIA
Q129772
Ξενοφών
PER
Q294923
Αθήναιο
PER
Q133337
Σόλωνος
PER
None
Εταίρες
UNK
Q29564928
κύκνο
Concept
Q46360
χελώνα
Concept
Q12134
ουράνιας σφαίρας
Concept
Q423622
Ουρανία Αφροδίτη
MISC
Q423622
Ουρανία Αφροδίτη
MISC
Q423622
Ουρανία Αφροδίτη
MISC
1878-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1878
DATE
+205^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
205
NUMBER
-420^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-420
NUMBER
+569^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
569
NUMBER
unmarried partner
unmarried partner
author