Barkijaruk
Barkijaruk (albo Berk-Jaruk. Pełne imię: Abu al-Muzaffar Rukn ad-Din Barkijaruk ibn Malikszah) (pers. أبو المظفر ركن الدنيا والدين بركياروق بن ملكشاه) (ur. 1079 - zm. 22 grudnia 1104) – sułtan Wielkich Seldżuków w latach 1092 - 1104.

Jego imię oznacza "silna, wyraźna jasność". Był najstarszym synem Malikszaha, jednak mimo to w chwili śmierci swojego ojca miał zaledwie trzynaście lat. W tak młodym wieku musiał stawić czoło wdowie po swoim ojcu, Tarkan-chatun, która chciała osadzić na tronie swojego syna Mahmuda I, jak i seldżuckiej tradycji dzielenia schedy po ojcu pomiędzy wszystkich synów.
Po śmierci Malikszaha Tarkan-chatun za cenę wielkich pieniędzy uzyskała od turkmeńskich emirów uznanie Mahmuda sułtanem, kalif Al-Muktadi zaś, który wraz z nią otruł jej męża, wprowadził imię jej syna do chutby. Przebywającego wtedy w Isfahanie Barkijaruka przed niechybną śmiercią ochroniła gwardia niedawno zmarłego wezyra Nizama al-Mulka. Wkrótce w Reju stronnictwo skupione wokół synów i dawnych współpracowników Nizama al-Mulka obwołało go sułtanem, prawdopodobnie uznając, że najlepiej nadaje się on do zachowania w całości dziedzictwa swojego ojca. Niedługo potem zwolennicy Barkijaruka pokonali oddziały popierające Mahmuda pod miasteczkiem Burudżird, niedaleko Isfahanu, a Mahmud ostatecznie zmarł jesienią 1094 roku, niedługo po swojej matce. Już kilka miesięcy wcześniej kalif formalnie uznał przewagę Barkijaruka wprowadzając jego imię do chutby. Nowy sułtan był teraz w stanie odeprzeć zamachy na swoją władzę powzięte przez ambitnych krewnych - wuja Arslana Arguna w Chorasanie, oraz w roku 1095, znacznie poważniejszy, drugiego wuja, Tutusza, który zginął w bitwie. Władza Barkijaruka w Iraku i Dżibalu była teraz mocno ugruntowana, jednak był zmuszony do pozostawienia jako w praktyce niezależnych władców synów Tutusza w Syrii oraz swoich przyrodnich braci - Muhammada Tapara i Ahmada Sandżara odpowiednio w Azerbejdżanie, i Chorasanie.

W 1099 roku Muhammad Tapar, popierany przez Sandżara i niedawnego wezyra Barkijaruka Mu'ajjada al-Mulka ibn Nizam al-Mulka, wszczął bunt. Dalsze dzieje panowania Barkijaruka to ciągłe wojny z Muhammadem, podczas których tureccy emirowie bezustannie przechodzili z jednej strony na drugą, nie chcąc dopuścić do powrotu silnej władzy centralnej, a z braku pieniędzy sułtan musiał się uciekać do desperackich środków w rodzaju konfiskaty prywatnych dóbr i korzystania z usług isma'ilickich żołnierzy, co ściągnęło na niego oskarżenia o ich faworyzowanie. 5 kwietnia 1101 roku w bitwie pod Hamadanem Barkijaruk pokonał swoich braci, co utwierdziło jego władzę w Iraku oraz zachodnim i centralnym Iranie. Niedługo potem był już jednak poważnie chory, dlatego doprowadził do tego, że w marcu 1104 roku synowie Malikszaha zawarli między sobą układ, zgodnie z którym Barkijaruk uznał Muhammada malikiem (królem) Azerbejdżanu, Al-Dżaziry i Diyarbakiru, a Sandżara malikiem Chorasanu, samemu pozostając "wielkim sułtanem", dzierżącym władzę w Iraku i zachodnim Iranie. Jeszcze w tym samym roku w wyniku kolejnego buntu Barkijaruk był zmuszony uznać Muhammada Tapara równorzędnym sułtanem Azerbejdżanu, Kaukazu i Syrii, po czym zmarł 22 grudnia 1104 roku, pozostawiając po sobie małoletniego syna Malikszaha.

Za panowania Barkijaruka został zapoczątkowany proces rozpadu sułtanatu Wielkich Seldżuków, który doprowadził do powstania niezależnych państw rządzonych przez boczne gałęzie dynastii w Anatolii, Syrii i Kermanie.
Q9168
pers.
Concept
Q19445
1079
TIME
Q2636
22 grudnia
TIME
Q12490
1104
TIME
Q43292
sułtan
Concept
Q3708094
Wielkich Seldżuków
LOC
Q19472
1092
TIME
Q12490
1104
TIME
Q311482
Malikszaha
PER
None
Mahmuda I
UNK
Q3708255
seldżuckiej
LOC
Q484472
turkmeńskich
Concept
Q65997
kalif
Concept
None
Al-Muktadi
UNK
Q738826
chutby
Concept
Q42053
Isfahanie
LOC
Q175240
wezyr
Concept
Q298427
Nizama al-Mulka
PER
Q636188
Rej
LOC
Q43292
sułtan
Concept
Q19478
1094
TIME
Q6178890
Chorasan
LOC
Q19480
1095
TIME
Q512593
Tutusza
PER
Q796
Irak
LOC
Q17043605
Dżibal
MEDIA
Q858
Syrii
LOC
Q1296751
Muhammada Tapara
PER
Q337506
Ahmada Sandżara
PER
Q227
Azerbejdżan
LOC
Q19496
1099
TIME
Q24954623
Mu'ajjada al-Mulka ibn Nizam al-Mulka
PER
Q230386
isma'ilickich
Concept
Q2507
5 kwietnia
TIME
Q12053
1101
TIME
Q28587
Hamadanem
LOC
Q12490
1104
TIME
Q311819
Al-Dżaziry
LOC
None
Diyarbakiru
UNK
Q796
Irak
LOC
Q794
Iran
LOC
Q18869
Kaukazu
LOC
Q2636
22 grudnia
TIME
Q12490
1104
TIME
Q1378402
Malikszaha
PER
Q975405
Anatolii
LOC
None
Syrii
UNK
None
Kermanie
UNK
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
Q387011
Barkijaruk
PER
1079-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1079
DATE
1104-12-22T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
22 grudnia 1104
DATE
1104-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1104
DATE
1095-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1095
DATE
1099-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1099
DATE
1101-04-05T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
5 kwietnia 1101
DATE
1104-03-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
marcu 1104
DATE
1104-12-22T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
22 grudnia 1104
DATE
noble title
child
point in time
country