Vĩ tuyến
nhỏ|450px|Năm đường vĩ tuyến đặc biệt
nhỏ|250px|Năm đường vĩ tuyến đặc biệt của Địa Cầu
Trên Trái Đất hay các hành tinh hoặc thiên thể hình cầu, vĩ tuyến là một đường tròn nối tất cả các điểm có cùng vĩ độ. Trên Trái Đất, đường tròn này có hướng từ đông sang tây. Vị trí trên vĩ tuyến đc xác định bằng kinh độ. Một vĩ tuyến luôn vuông góc với một kinh tuyến tại giao điểm giữa chúng. Các vĩ tuyến ở gần cực Trái Đất có đường kính nhỏ hơn.

Có 5 vĩ tuyến đặc biệt trên Trái Đất. Bốn vĩ tuyến được định nghĩa dựa vào mối liên hệ giữa góc nghiêng của Trái Đất so với mặt phẳng quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời. Vĩ tuyến thứ năm, xích đạo, nằm giữa hai cực. Chúng là:
* Vòng Bắc cực (66° 33' 38" vĩ bắc)
* Hạ chí tuyến (23° 26' 22" vĩ bắc)
* Xích đạo (0° vĩ bắc)
* Đông chí tuyến (23° 26' 22" vĩ nam)
* Vòng Nam Cực (66° 33' 38" vĩ nam)

Hạ chí tuyến và đông chí tuyến là các ranh giới phía bắc và phía nam của vùng đất trên Trái Đất có thể thấy được Mặt Trời đi qua đỉnh đầu trong ít nhất một thời điểm trong năm. Vòng cực bắc và vòng cực nam là ranh giới của vùng xung quanh cực Trái Đất, nơi có thể nhìn thấy Mặt Trời trong suốt ít nhất một ngày giữa mùa hè trong năm.

Các vĩ tuyến là các đường tà hành, nhưng ngoại trừ xích đạo, chúng không phải là vòng tròn lớn, và do đó không chứa các cung là quãng đường ngắn nhất giữa các điểm, ngược với những gì nhìn thấy trên một số bản đồ nơi chúng được vẽ bằng các đường thẳng. Các chuyến bay trên bắc bán cầu giữa các điểm có cùng vĩ độ sẽ đi theo đường ngắn nhất trông giống một đường cong lệch về phía bắc trên các bản đồ như trên.

Các cung trên vĩ tuyến trên Trái Đất đôi khi được dùng làm biên giới giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ. Một vài vĩ tuyến được dùng như biên giới:
* Biên giới giữa Canada và Hoa Kỳ hầu như hoàn toàn nằm trên vĩ tuyến 49° bắc, ngoại trừ phần giữa Québec và Vermont nằm trên vĩ tuyến 45° bắc.
* Vĩ tuyến 38° bắc được dùng để phân chia Triều Tiên và Hàn Quốc.
* Vĩ tuyến 17° bắc được dùng để phân chia Việt Nam theo hiệp ước Genève.
* Vĩ tuyến 60° nam được dùng để phân định biên giới cho châu Nam Cực

Trái Đất hiện tại có 181 đường vĩ tuyến (tính cả xích đạo là vĩ tuyến đặc biệt).
nhỏ|450px|Năm đường vĩ tuyến đặc biệt
UNK
nhỏ|250px|Năm đường vĩ tuyến đặc biệt của Địa Cầu
UNK
Q2
Trái Đất
CEL
Q634
hành tinh
Concept
Q838611
hình cầu
Concept
Q34027
vĩ độ
Concept
Q86013281
đông
UNK
Q10831036
tây
UNK
Q32099
kinh tuyến
Concept
Q37221
đường kính
Concept
Q2
Trái Đất
CEL
Q525
Mặt Trời
CEL
Q23538
xích đạo
Concept
Q176609
Vòng Bắc cực
LOC
Q176635
Hạ chí tuyến
LOC
Q23538
Xích đạo
Concept
Q177440
Đông chí tuyến
LOC
Q182657
Vòng Nam Cực
LOC
None
đường tà hành
UNK
None
vòng tròn lớn
UNK
Q6256
quốc gia
Concept
Q16
Canada
LOC
Q30
Hoa Kỳ
LOC
None
vĩ tuyến 49°
UNK
Q176
Québec
LOC
Q16551
Vermont
LOC
None
vĩ tuyến 45°
UNK
None
Vĩ tuyến 38°
UNK
Q18097
Triều Tiên
LOC
Q884
Hàn Quốc
LOC
None
Vĩ tuyến 17°
UNK
Q881
Việt Nam
LOC
Q482407
hiệp ước Genève
MEDIA
None
Vĩ tuyến 60°
UNK
Q51
châu Nam Cực
LOC
Q146591
Vĩ tuyến
Concept
+450^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
450
NUMBER
+250^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
250
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+66^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
66
NUMBER
+33^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
33
NUMBER
+38^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
38
NUMBER
+23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
23
NUMBER
+26^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
26
NUMBER
+22^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
22
NUMBER
0^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
0
NUMBER
+23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
23
NUMBER
+26^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
26
NUMBER
+22^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
22
NUMBER
+66^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
66
NUMBER
+33^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
33
NUMBER
+38^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
38
NUMBER
+49^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
49
NUMBER
+45^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
45
NUMBER
+38^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
38
NUMBER
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+60^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
60
NUMBER
+181^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
181
NUMBER
model item
instance of
diplomatic relation
located in the administrative territorial entity
diplomatic relation
located in the administrative territorial entity
shares border with