Duris
Duris (stgr. Δούρις) – grecki ceramik czynny w Atenach u schyłku VI w. i w pierwszej połowie V wieku p.n.e.

Tworzył w Atenach, głównie w okresie wojen perskich, będąc zarazem garncarzem i malarzem wazowym, podpisującym się „egrapsen” (malował) i „epoiesen” (wykonał). Rozwijał się w kręgu Eufroniosa, pracując głównie dla garncarza Pythona, także dla Kleofradesa. Zdobił przede wszystkim kyliksy i lekyty, rytony, także kubki-skyfosy, kantarosy, czary-fiale, rzadziej inne formy (aryballosy, pyksidy, dzbany-ojnochoe, amfory szyjowe). Twórczość jego datowana jest na ok. 510 p.n.e. – 470 p.n.e. 

Uważany za autora 50 sygnowanych oraz ok. 300 przypisywanych mu prac wykonanych w technice czerwonofigurowej, należał do ostatnich malarzy tzw. stylu surowego w attyckim malarstwie wazowym. Choć nie wyróżniał się nadmierną oryginalnością stylistyczną, wykazywał mistrzostwo rysunku, posługując się śmiałą kreską, dzięki czemu jego kompozycje cechował wyraźny i przejrzysty układ. Będąc we wczesnym okresie pod silnym wpływem Onesimosa (malarza Panajtiosa), później wykształcił własną manierę dekoracyjną, wprawdzie niezbyt wyrazistą, ale klarowną i wyróżniającą. Naczynia dekorował kompozycjami o różnorodnej i popularnej wówczas tematyce (scenami rodzajowymi z palestry, sympozjonu, komosu, z cyklu trojańskiego, z cyklu dionizyjskiego), rzadziej z życia kobiet, sceny walk, mitologiczne (czyny Tezeusza). W zakresie twórczym wykazywał znaczne możliwości kontrastowe w odmiennych nastrojowo scenach dionizyjskich przeciwstawnym umiarkowanym i poprawnym figuralnie scenom rodzajowym (np. nauczania efebów). Jednakże i w nich dostrzegalne są znamiona twórczej fantazji i humoru.

Długotrwała działalność pozwala wyodrębnić jej wczesną fazę i odróżnić ją od dojrzałej i późnej (łącznie wyróżniono ich cztery). W końcowym okresie kompozycje nawiązują do przedstawień monumentalnych, w których zanika typowa dla niego witalność wraz z precyzyjnością kreślonego pewnie rysunku. Uważany jest za jednego z pierwszych malarzy rytonów. 

Do najwartościowszych prac Durisa należy tondo z Eos nad ciałem Memnona z wnętrza kyliksu (ok. 490 p.n.e.) przechowywanego w paryskim Luwrze. Surowa i tragiczna kompozycja uznawana jest w dziejach sztuki za pierwszą wersję typu matki bolejącej. Do najlepszych zaliczane jest też wyobrażenie Jazona w paszczy węża (Muzea Watykańskie) oraz przedstawienie Europy na byku, a także Hermesa wśród tańczących sylenów (na jedynym przypisanym mu psykterze z londyńskiego British Museum). 

Należy do najwybitniejszych greckich malarzy wazowych, jego twórczość stanowiła inspirację dla następców (m.in. Malarza Kopenhaskiego), niektórych trudnych do odróżnienia (Malarz Edypa). Do jego kręgu należał również Malarz Euaiona.
Q35497
stgr.
Concept
Q11772
grecki
LOC
Q1524
Atenach
LOC
Q1524
Atenach
LOC
Q76026
wojen perskich
EVE
Q738680
malarzem wazowym
Concept
Q358508
Eufronios
PER
None
Pythona
UNK
None
Kleofrades
UNK
Q668349
kyliks
Concept
Q579418
lekyt
Concept
Q828450
ryton
Concept
Q1136095
skyfos
Concept
Q755706
kantaros
Concept
None
fiale
UNK
Q717954
aryballos
Concept
Q1350279
pyksidy
Concept
Q831869
ojnochoe
Concept
Q178401
amfor
Concept
Q633683
technice czerwonofigurowej
Concept
Q122443
attyckim
LOC
Q738680
malarstwie wazowym
Concept
Q475054
Onesimos
PER
Q42937
cyklu trojańskiego
EVE
Q41680
dionizyjskiego
MISC
Q848330
tondo
Concept
Q178417
Eos
MISC
Q506781
Memnon
MISC
Q668349
kyliks
Concept
Q19675
Luwr
LOC
Q176758
Jazona
MISC
Q182955
Muzea Watykańskie
LOC
Q165170
Europy
MISC
None
psykterze
UNK
Q6373
British Museum
LOC
None
Malarza Kopenhaskiego
UNK
None
Malarz Edypa
UNK
None
Malarz Euaiona
UNK
Q965272
Duris
PER
Q965272
Duris
PER
+50^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
50
NUMBER
culture
work location
work location