Królestwo Hanthawaddy
Królestwo Hanthawaddy (birm. ဟံသာဝတီ ပဲခူး တိုင်းပြည်; mon ဟံသာဝတဳ; //; także Hanthawaddy Pegu lub po prostu Pegu) – dominujące królestwo na terenie Dolnej Birmy rozciągające swoją władzę nad tym terenem w latach 1287–1539 oraz 1550–1552.

To mońskie królestwo zostało założone pod nazwą Ramannadesa (lub Ramanya – birm. ရာမညဒေသ; mon. ရးမည) przez króla Wareru po upadku Imperium Paganu w 1287, jako nominalne państwo wasalne wobec królestwa Sukhothai oraz mongolskiej dynastii Yuan. Królestwo Hanthawaddy uzyskało formalną niezależność od Sukhothai w roku 1330, ale pozostało luźną federacją trzech głównych regionalnych centrów władzy: delty Irawadi, Pegu i Martabanu. Jego królowie mieli niewielką lub wręcz żadną władzę nad swymi wasalami. W latach 1363–1388 Martaban występował z otwartym buntem.

Energiczne rządy króla Razadarita (panował w latach 1384–1421) utrwaliły byt królestwa. Razadarit scalił mocno trzy mówiące po mońsku regiony i z sukcesem odparł północne, birmańskojęzyczne, królestwo Ava podczas Wojny Czterdziestoletniej (1385–1424), czyniąc w jej trakcie zachodnie królestwo Arakanu swoim hołdownikiem w latach 1413–1423. Wojna zakończyła się patem, faktycznie jednak była zwycięstwem Hanthawaddy, gdyż władcy Ava musieli ostatecznie porzucić swoje marzenia o odbudowie Imperium Paganu. W latach, które nastąpiły po wojnie Pegu wspierało okazjonalnie południowych wasali Ava – Pyain i Taungngu – podczas wszczynanych przez nich buntów, unikając jednak wciągnięcia w wojnę na pełną skalę.

Po zakończeniu wojny królestwo Hanthawaddy wkroczyło w swój złoty wiek, podczas gdy jego rywal – Ava – zaczął stopniowo chylić się ku upadkowi. Od lat 20. XV w. do lat 30. wieku XVI, Hanthawaddy było najpotężniejszym i najbardziej kwitnącym królestwem spośród wszystkich, jakie wyrosły po upadku Paganu. Pod rządami szeregu szczególnie utalentowanych królów – Binnya Ran I, Shin Sawbu, Dhammazedi i Binnya Ran II – królestwo cieszyło się długim złotym wiekiem ciągnąc korzyści z handlu zagranicznego. Jego kupcy handlowali z kupcami znad całego Oceanu Indyjskiego napełniając królewski skarbiec złotem, srebrem, jedwabiem, korzeniami oraz wszelkimi innymi przedmiotami wczesnego handlu nowożytnego. Królestwo zasłynęło także jako centrum buddyzmu Therawady. Ustanowiło ono silne więzi z Cejlonem i zachęcało do reform, które objęły później cały kraj.

Koniec potężnego królestwa był gwałtowny. Począwszy do roku 1535 stało się ono celem ciągłych najazdów Taungngu. Król Takayutpi nie był w stanie dowodzić znacznie większymi siłami swego królestwa przeciwko o wiele słabszemu Taungngu, na czele którego stał król Tabinshwehti wraz ze swym zastępcą – generałem Bayinnaungiem. Siły Taungngu zajęły deltę Irawadi w roku 1538, Pegu w 1539 oraz Martaban w 1541. Królestwo odżyło na krótko w roku 1550 po zabójstwie Tabinshwehtiego. Jednak jego władza rozciągała się niewiele dalej niż granice miasta Pegu. Bayinnaung szybko stłumił rebelię w marcu 1552 r.

Chociaż władza królów Taungngu rozciągała się nad całą Dolną Birmą aż do połowy XVIII w., pamięć o złotym wieku Hanthawaddy była troskliwie podtrzymywana przez zamieszkujących ten region Monów. W roku 1740 powstali oni przeciw utrzymującej się ostatkiem sił dynastii Taungngu i utworzyli Odrodzone Królestwo Hanthawaddy.
Q9228
birm.
Concept
Q13349
mon
Concept
Q1937196
Dolnej Birmy
LOC
Q637909
mońskie
Concept
None
Ramannadesa
UNK
Q1108367
Wareru
PER
None
Imperium Paganu
UNK
Q223266
państwo wasalne
Concept
Q863279
królestwa Sukhothai
LOC
Q7313
dynastii Yuan
Concept
Q3705234
delty Irawadi
LOC
Q800122
Pegu
LOC
Q1950091
Martabanu
LOC
None
Razadarit
UNK
Q13349
mońsku
Concept
Q9228
birmańskojęzyczne
Concept
Q2500952
królestwo Ava
LOC
Q3119006
Wojny Czterdziestoletniej
PER
None
królestwo Arakanu
UNK
Q13576027
Pyain
LOC
None
Taungngu
UNK
None
Binnya Ran I
UNK
None
Shin Sawbu
UNK
None
Dhammazedi
UNK
None
Binnya Ran II
UNK
Q132265
buddyzmu Therawady
Concept
Q854
Cejlonem
LOC
None
Taungngu
UNK
None
Takayutpi
UNK
None
Tabinshwehti
UNK
Q470984
Bayinnaung
PER
Q637909
Monów
Concept
Q3302610
Odrodzone Królestwo Hanthawaddy
LOC
Q1572529
Królestwo Hanthawaddy
LOC
Q1572529
Królestwo Hanthawaddy
LOC
Q1572529
Królestwo Hanthawaddy
LOC
1539-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1539
DATE
1552-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1552
DATE
1287-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1287
DATE
1330-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1330
DATE
1388-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1388
DATE
1421-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1421
DATE
1385-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1385
DATE
1424-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1424
DATE
1423-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1423
DATE
1535-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1535
DATE
1538-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1538
DATE
1539-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1539
DATE
1541-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1541
DATE
1550-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1550
DATE
1552-03-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
marcu 1552
DATE
1740-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1740
DATE
+1539^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1539
NUMBER
+1552^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1552
NUMBER
+1388^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1388
NUMBER
+1421^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1421
NUMBER
+1385^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1385
NUMBER
+1424^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1424
NUMBER
+1423^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1423
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
founded by
inception
start time