Nemrut
Nemrut Dağı (góra Nemrut) – jeden z najwyższych szczytów leżącego w południowo-wschodniej Turcji pasma Antytauru. Położony na 38°20'N i 38°45'E szczyt wznosi się na wysokość 2134 m n.p.m.

Nemrut jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych związanych z kulturą późnego okresu hellenistycznego, jednak sama eponimiczna nazwa tego miejsca pochodzi z kręgu kultury Mezopotamii III tysiąclecia p.n.e. i wywodzi się od legendarnego Nemroda.

Rangę tego miejsca wyznaczył najlepiej zachowany zespół świątynno-sepulkralny tzw. hierotezjon ( lub "hierotheseion") zbudowany przez króla Kommageny Antiocha I Theosa Dikajosa Epifanesa Filoromajosa Filhellena ok. r. 62 p.n.e. Kompleks składa się z tumulusa (kurhanu) o wysokości 50 metrów, usypanego z drobnych odłamków skalnych oraz trzech tarasów, które przylegają do tumulusa od wschodu, północy i zachodu. Każdy taras ozdobiony jest grupą pięciu monumentalnych (8 m wysokości) rzeźb przedstawiających samego Antiocha jak i jego „braci i siostry” – bogów synkretycznego panteonu persko-greckiego. Wszystkie postacie przedstawiono w strojach typowych dla I wieku p.n.e. na tych terenach, a każdy posąg opatrzony jest objaśniającą inskrypcją. Do każdego z tarasów prowadziła niegdyś osobna Droga Procesyjna, a całość była „chroniona” przez liczne posągi lwów i orłów. Podstawę tumulusa oraz cokoły posągów obiegał monumentalny fryz przedstawiający rzeczywistych i mitycznych przodków króla.

Znany przez całe wieki jedynie okolicznym pasterzom kompleks został ponownie odkryty w 1881 przez niemieckiego inżyniera Karla Sestera. Dwie niezależne komisje, które w końcu XIX wieku badały ruiny Nemrut przedstawiły sułtanowi raporty, z których wiemy, że w tym czasie większość posągów była nienaruszona. Głowy wszystkich posągów są obecnie zwalone, co jest najprawdopodobniej skutkiem silnego trzęsienia ziemi.
Metodyczne badania podjęto w tym miejscu dopiero w latach pięćdziesiątych XX wieku. Odbywały się one pod kierownictwem amerykańskiej archeolog Theresy Goell. Chociaż udało się zbadać funkcję i symbolikę kompleksu, to sam tumulus oparł się zakusom badaczy. Nawet użycie dynamitu (wskutek czego kurhan jest dziś niższy o 5 m) nie doprowadziło do odkrycia komory grobowej. Dalsze badania przerwała śmierć badaczki w 1984.

Istnieją co prawda obiekty podobne w funkcji, jak choćby hierotezjon wybudowany przez Antiocha I w mieście Arsemeia dla swego ojca Mitrydatesa I Kallinikosa, jednak wielkość, położenie oraz bogactwo zachowanych detali czyni z zespołu Nemrut unikat na skalę światową. Znalazło to swoje potwierdzenie w decyzji UNESCO, zaliczającej go w poczet obiektów Światowego Dziedzictwa Ludzkości.
Q43
Turcji
LOC
Q172556
Antytauru
LOC
Q23498
archeologicznych
Concept
Q428995
okresu hellenistycznego
Concept
Q204335
eponim
Concept
Q11767
Mezopotamii
LOC
Q29945
III tysiąclecia p.n.e.
TIME
Q201861
Nemroda
PER
None
hierotezjon
UNK
Q332137
Kommageny
LOC
Q462768
Antiocha I Theosa Dikajosa Epifanesa Filoromajosa Filhellena
PER
Q5737
tumulusa
Concept
Q651347
synkretycznego
UNK
Q3376141
panteon
Concept
Q83311
persko
LOC
Q11772
greckiego
LOC
Q183272
fryz
Concept
Q183
niemieckiego
LOC
None
Karla Sestera
UNK
Q43292
sułtan
Concept
Q30
amerykańskiej
LOC
None
Theresy Goell
UNK
Q80728
dynamit
Concept
Q11573
m
Concept
None
Arsemeia
UNK
Q470087
Mitrydatesa I Kallinikosa
PER
Q7809
UNESCO
Concept
Q9259
Światowego Dziedzictwa Ludzkości
EVE
Q207917
Nemrut
LOC
Q207917
Nemrut
LOC
Q207917
Nemrut
LOC
Q207917
Nemrut
LOC
Q207917
Nemrut
LOC
1881-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1881
DATE
1984-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1984
DATE
+38^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
38
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+38^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
38
NUMBER
+45^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
45
NUMBER
+62^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
62
NUMBER
+50^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
50
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
country
mountain range
heritage designation
country
country
mountain range
country of citizenship