Piękna Pietà
Piękna Pietà – typ rzeźby przedstawiającej siedzącą na tronie Marię trzymającą na kolanach ciało Jezusa zdjętego z krzyża, przy czym pojęcie to dotyczy wyłącznie wąskiej grupy Piet rozpowszechnionych w sztuce gotyckiej około roku 1400 w ramach stylu pięknego. 

Temat Piety był powszechnie obecny w sztuce gotyckiej już znacznie wcześniej ("mistyczne Piety" w 1 połowie XIV wieku), jednak w konwencji "stylu pięknego" zyskał on nowe cechy, charakterystyczne dla innego głównego tematu w rzeźbie około 1400 – Pięknych Madonn. Między obydwoma typami często występują podobieństwa w obrazowaniu Marii, która jest młoda, pełna urody, o delikatnych rysach twarzy. Głowę ma zazwyczaj zakrytą welonem o płynnych, dynamicznych, plastycznych draperiach, podobny modelunek draperii występuje na obfitej sukni oraz na perizonium okrywającym biodra Jezusa. Typ Pięknej Piety charakteryzuje się daleko idącą sublimacją, idealizacją, liryzmem i elegancją. Symptomy pasyjnego cierpienia Jezusa, smutku i żałoby Matki Bożej ulegają złagodzeniu, a w gestach podkreślony zostaje wyraz głębokiej matczynej miłości i troski oraz zadumy i kontemplacji. Ciało Chrystusa jest zazwyczaj wychudzone, ale charakteryzuje się minimalnym podkreśleniem bólu i cierpienia, uwydatniane częstokroć są żebra w okolicach mostka, żylaste dłonie i nogi. Ostentacyjnie uwydatniony jest przebity włócznią bok. 

Jako materiału najczęściej używano kamienia, głównie wapienia. Zazwyczaj tego typu dzieła są wolno stojącymi rzeźbami, które pełniły rolę figury o charakterze dewocyjnym, umieszczanej w wydzielonych przestrzeniach kościoła (głównie w kaplicach lub przy filarze). Stanowi to wyróżnik dla ekskluzywnej grupy Piet, w tej konwencji stylowej powstawały także liczne Piety z innych materiałów, lub pokrewne dzieła o bardziej uproszczonych formach czy niższym poziomie artystycznym. 

Za obszar macierzysty Pięknej Piety uważane są Austria, Czechy (wraz z Morawami i Śląskiem), następnie typ ten rozpowszechnił się krajach Europy Środkowej. W wyniku wojen husyckich liczne wizerunki Piet na terenie Czech uległy zaprzepaszczeniu. Na Śląsku, Piety z kościołów Świętego Macieja (obecnie w zbiorach MNW) i Świętej Elżbiety we Wrocławiu (zaginiona po II wojnie światowej). Największy zespół podobnych przedstawień zachował się w niektórych krajach Rzeszy, głównie w Bawarii oraz Austrii z Salzburgiem i Tyrolem. Z tych obszarów pochodzą m.in. dwie Piety z klasztoru Benedyktynów w Admont, pojedyncze dzieła w Straßburgu koło Gurk, Brambergu, Seeon-Seebruck (obecnie w zbiorach Bayerisches Nationalmuseum w Monachium). Piękne Piety upodobali sobie Krzyżacy, czego przykładem są dzieła w porozrzucanych po Europie posiadłościach tego zakonu (Prusy Zakonne, Friuli, Słowenia, Karyntia, Dolna Styria, Hesja). Poświadczają zachowane do dziś Piękne Piety w kościele Świętej Elżbiety w Marburgu oraz w kaplicy zamkowej w Velikej Nedelji, zamku w Goricane (obecnie w zbiorach Narodnej Geleriji w Lublanie), Celje. Na pobliskich terytoriach północnych Włoch zachowały się m.in. w Treviso oraz kościele Świętego Zenona w Weronie. Spory zespół Piet zachował się również w rejonach Dolnej Nadrenii i okolic, przede wszystkim rzeźba w kościele Świętego Lamberta w Düsseldorfie, ponadto dzieła z kościołów Świętego Albana i Świętej Kolumby w Koloni, opactwa Cystersów w Marienstatt oraz w Maastricht w Limburgii. Z innych tego typu dzieł cennymi przykładami są przedstawienia z Jeny w Turyngii oraz w katedrze w Magdeburgu.

Najcenniejszym przykładem w Królestwie Polskim jest Pietà w kościele Świętej Barbary na Starym Mieście w Krakowie, która najprawdopodobniej (podobnie jak większość Pięknych Piet) została sprowadzona z Czech lub krzyżackiego wówczas Pomorza.
Q345
Marię
PER
Q302
Jezusa
PER
Q223689
Piet
Concept
Q46825
gotyckiej
Concept
Q6108
1400
TIME
Q867769
stylu pięknego
PER
Q3637712
Pięknych Madonn
UNK
Q3412010
perizonium
Concept
Q23757
wapienia
Concept
Q489632
dewocyjnym
Concept
Q40
Austria
LOC
Q213
Czechy
LOC
Q43266
Morawami
LOC
Q81720
Śląsk
LOC
Q213
Czech
LOC
Q81720
Śląsk
LOC
Q20653347
Świętego Macieja
Concept
Q153306
MNW
LOC
Q1330584
Świętej Elżbiety
LOC
Q1799
Wrocław
LOC
Q960541
Rzeszy
Concept
Q980
Bawarii
LOC
Q40
Austrii
LOC
Q34713
Salzburg
LOC
Q153809
Tyrolem
MEDIA
Q359324
Admont
LOC
Q660945
Straßburgu
LOC
Q662048
Gurk
LOC
Q557973
Brambergu
LOC
Q250213
Seeon-Seebruck
LOC
None
Bayerisches Nationalmuseum
UNK
Q1726
Monachium
LOC
Q48189
Krzyżacy
ORG
Q156020
Prusy Zakonne
LOC
Q160570
Friuli
LOC
Q215
Słowenia
LOC
Q37985
Karyntia
LOC
Q215659
Dolna Styria
LOC
Q1199
Hesja
Concept
Q695891
kościele Świętej Elżbiety
LOC
Q3869
Marburg
LOC
Q3621532
Velikej Nedelji
LOC
None
Goricane
UNK
Q437
Lublanie
LOC
Q1012
Celje
LOC
Q5475
Treviso
LOC
Q2028
Weronie
LOC
Q876885
kościele Świętego Lamberta
LOC
Q1718
Düsseldorf
LOC
Q365
Koloni
LOC
None
Marienstatt
UNK
Q1309
Maastricht
LOC
Q840713
Limburgii
LOC
Q3150
Jeny
LOC
Q1205
Turyngii
LOC
Q668341
katedrze
LOC
Q1733
Magdeburg
LOC
Q11816897
Pietà
UNK
Q606281
kościele Świętej Barbary
LOC
Q652634
Starym Mieście
LOC
Q31487
Krakowie
LOC
Q11818843
Piękna Pietà
UNK
1400-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1400
DATE
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
depicts
part of
part of
country
country
country
country
located in the administrative territorial entity