Szadli Bendżedid
Szadli Bendżedid (także: Chadli Bendjedid, arab. شاذلي بن جديد) ur. 14 kwietnia 1929 w Zeitouna, zm. 6 października 2012 w Algierze) – algierski polityk, od 9 lutego 1979 do 11 stycznia 1992 prezydent Algierii, sekretarz generalny i członek Biura Politycznego Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN).

Pochodził z rodziny chłopskiej. Ukończył szkołę średnią w Annabie. W czasie wojny algierskiej zdezerterował z armii francuskiej w stopniu podoficera i nawiązał czynną współpracę z algierską partyzantką. Od 1954 był działaczem Frontu Wyzwolenia Narodowego oraz dowódcą batalionu Narodowej Armii Wyzwoleńczej. W latach 1956–1961 dowodził sektorem wojskowym na wschodzie kraju, był m.in. zastępcą dowódcy i dowódcą strefy wojskowej Konstantyny. W latach 1961–1962 był członkiem dowództwa operacyjnego sztabu generalnego Armii Wyzwolenia Narodowego w strefie północnej, w latach 1962 – 1963 dowódcą V okręgu wojskowego Konstantyny w stopniu majora, a w latach 1964 – 1978 dowódcą II okręgu wojskowego Oranu. W 1965 wszedł w skład Rady Rewolucyjnej. W 1969 nadano mu stopień pułkownika, w grudniu 1978 – po śmierci Huari Bumediena, został mianowany ministrem obrony. 

Po śmierci Bumediena, rozpoczęła się walka o władzę pomiędzy cywilnym i popierającym wolny rynek kandydatem Abd al-Azizem Butefliką a wojskowym Mohammedem Yahiaoui, opowiadającym się za wzmocnieniem socjalistycznego kursu. Brak wyraźnej przewagi między jednym z kandydatów, spowodował że wojsko skłoniło się w stronę Bendżedida któremu zaproponowano objęcie tymczasowych rządów. Na IV zjeździe FLN w styczniu 1979 wybrano go sekretarzem generalnym i członkiem Biura Politycznego partii. 7 lutego 1979 w wyborach bezpośrednich został wybrany prezydentem Algierii uzyskując 94,23% głosów poparcia. Po zapewnieniu sobie obu stanowisk doprowadził do usunięcia z kierownictwa partii dotychczasowych rywali: Buteflikę i Yahiaouiego a rządy oparł na rodzinie i wojsku.

Przeprowadził rozluźnienie w sferze polityczno-ekonomicznej - zniósł wizy wyjazdowe, ograniczył wpływy służb specjalnych oraz uwolnił więźniów politycznych, w tym Ahmeda Ben Bellę. W sferze gospodarczej prowadził prywatyzację i liberalizację ekonomii. Zmiany nie zatrzymały kurczenia się gospodarki co spowodowało wprowadzenie polityki oszczędności. Polityka ta była w społeczeństwie mało popularna. W 1980 roku odrodziły się wpływy opozycji co związane było z protestami studentów berberyjskich. Domagali się oni poszanowania ich kultury i zaprzestania polityki arabizacji. Protesty zintensyfikowały się na wiosnę 1981 roku. Kolejną grupą niezadowoloną (początkowo rząd był im przychylny ze względu na sprzeciw islamistów wobec marksizmu który był podporą wielu opozycyjnych ruchów) z sytuacji w kraju byli islamiści wywodzący się z Bractwa Muzułmańskiego. Członkowie tego radykalnego stowarzyszenia przybyli do Algierii w 1971 roku z sąsiedniego Egiptu gdzie zostali zwolnieni z tamtejszych więzień. Radykalizacji islamistów i ich dążeniem do utworzenia państwa islamskiego towarzyszyły pierwsze akcje terrorystyczne które miały być furtką do rewolucji islamskiej. Za akty terroru odpowiedzialna była założona w 1982 roku paramilitarna organizacja Islamski Ruch Algierii. Ruch ten został osłabiony aresztowaniami, pod koniec 1982 roku aż w końcu został w zupełności rozbity w lutym 1987, Rząd pod presją islamistów zliberalizował przepisy dotyczący budowy meczetów i tworzenia islamskich szkół wyższych.

W 1985 Bendżedid został ponownie wybrany na stanowisko prezydenta kraju. W październiku 1988 roku odbyły się poważne protesty społeczne które przerodziły się w antyrządowe zamieszki. Zamieszanie wykorzystali islamiści. W roku 1989 zainicjował proces demokratyzacji kraju (wprowadził system wielopartyjny). Po pierwszej turze wyborów parlamentarnych w grudniu 1991, w której zwyciężył Islamski Front Ocalenia, został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska prezydenta.

W maju 1985 przywódca Kuby Fidel Castro przyznał mu Order José Martí, najwyższe kubańskie odznaczenie.
Q13955
arab.
Concept
Q2500
14 kwietnia
Concept
Q18792
1929
TIME
None
Zeitouna
UNK
Q2928
6 października
TIME
Q1990
2012
TIME
Q3561
Algier
LOC
Q262
algierski
LOC
Q2324
9 lutego
TIME
Q2484
1979
TIME
Q2247
11 stycznia
TIME
Q2060
1992
TIME
Q462785
prezydent Algierii
UNK
Q204543
Frontu Wyzwolenia Narodowego
ORG
Q45942
Annabie
LOC
Q200790
wojny algierskiej
EVE
Q142
francuskiej
LOC
Q2746356
Narodowej Armii Wyzwoleńczej
ORG
Q187346
Konstantyny
LOC
Q131818
Oran
LOC
Q310855
Huari Bumedien
PER
Q46607
wolny rynek
Concept
Q57308
Abd al-Azizem Butefliką
PER
Q7272
socjalistycznego
Concept
Q179908
Ahmeda Ben Bellę
PER
Q161500
prywatyzację
Concept
Q45315
berberyjskich
Concept
Q7264
marksizm
Concept
Q189746
islamiści
Concept
Q133207
Bractwa Muzułmańskiego
ORG
Q79
Egipt
LOC
Q7283
terrorystyczne
Concept
Q734545
Islamski Front Ocalenia
ORG
Q11256
Fidel Castro
PER
Q1991972
Order José Martí
ORG
Q314688
Szadli Bendżedid
PER
1929-04-14T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
14 kwietnia 1929
DATE
2012-10-06T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
6 października 2012
DATE
1979-02-09T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
9 lutego 1979
DATE
1992-01-11T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
11 stycznia 1992
DATE
1954-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1954
DATE
1961-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1961
DATE
1962-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1962
DATE
1963-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1963
DATE
1978-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1978
DATE
1965-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1965
DATE
1969-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1969
DATE
1978-12-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
grudniu 1978
DATE
1979-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
styczniu 1979
DATE
1979-02-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 lutego 1979
DATE
1980-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1980
DATE
1971-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1971
DATE
1982-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1982
DATE
1987-02-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
lutym 1987
DATE
1985-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1985
DATE
1988-10-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
październiku 1988
DATE
1989-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
roku 1989
DATE
1991-12-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
grudniu 1991
DATE
1985-05-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
maju 1985
DATE
+1961^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1961
NUMBER
+1962^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1962
NUMBER
+94.23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
94,23
NUMBER
date of birth
place of death
country of citizenship
member of political party
date of death
conflict
award received
country
country
country
political ideology