Letnoje
Letnoje (, , – "Letnoye", "Lotnoye", "Letnoje", "Lotnoje") – dawna miejscowość, położona na terenie obwodu kaliningradzkiego Federacji Rosyjskiej, na wybrzeżu Bałtyku, dawniej w powiecie Rybaki prowincji Prusy Wschodnie.

Nazwa rosyjska Летное stosowana od 1946. Historyczna nazwa polska: Tenkity, forma „Tękity” jest nieprawidłowa.

Na wschód od miasta Rybaki, w miejscu uważanym za miejsce męczeńskiej śmierci św. Wojciecha (najstarsza wzmianka wiążąca jego śmierć z Sambią pochodzi z 1302, choć według miejscowych podań pierwsza kaplica w miejscu męczeństwa miała zostać założona przez Duńczyków w czasach panowania króla Kanuta (1014–1035)) na nadmorskim wzgórzu powstała murowana kaplica pod jego wezwaniem. Niektórzy badacze przypuszczają, że już w końcu XIII w., ale poświadczone daty to rok 1424 i odbudowa w 1523. Pierwotnie wznosiła się dość daleko od morza, które wskutek erozji linii brzegowej znacznie się przybliżyło. Kaplica miała wymiary, 20,56 × 11,77 m. W 1504 r. wielki mistrz krzyżacki Fryderyk Saski był jednym z fundatorów ołtarza – rzeźbionego późnogotyckiego tryptyku ze sceną Koronacji Marii i wyobrażeniami świętych, oraz z malowanymi na awersach skrzydeł scenami męczeństwa św. Wojciecha. Od 1525 kaplica była ewangelicka. W 1669 runęła podczas sztormu i już nie została odbudowana. Nabożeństwa i ocalałe wyposażenie wnętrza (w tym ołtarz) przeniesiono do kaplicy zamkowej w Lochstedt, skąd w XIX w. tryptyk został przekazany do zbiorów zamku w Malborku, gdzie nadal się znajduje. Miejsce kaplicy określano również jako , , zaś w sąsiedztwie rozwijała się wieś Adalberten, następnie zwana Albrechtsdorf. Z uwagi na przesunięcie linii brzegowej, nadmorska wieś zanikła, a siedzibę pastora w XVII w. przeniesiono do Tenkitten, gdzie pozostała aż do 1945.

W 1822 na wybrzeżu, na miejscu kaplicy (1 km na północny wschód od wsi Tenkitten) z inicjatywy tajnego radcy Müllera z Królewca ustawiono drewniany krzyż. W 1831 został zastąpiony żeliwnym, wysokości 8,78 m, o ażurowej konstrukcji. Był fundacją hrabiny Elżbiety Wielopolskiej, przebywającej na emigracji w Rybakach i hrabiego Dohna-Wundlaken. Krzyż zaprojektował radca budowlany Puppel, wykonał mistrz ślusarski Bartlau w Królewcu. W 1840 w polskich środowiskach katolickich powstał plan budowy w tym miejscu pamiątkowego kościoła, projekt sporządził August Stüler, jednak plan ten, ani późniejszy projekt hali pamiątkowej nie został zrealizowany. W 1897, z okazji 900. rocznicy śmierci świętego miejsce to zyskało nową aranżację, m.in. żeliwne ogrodzenie. Krzyż św. Wojciecha () był inspiracją dla utworów poetyckich. Za najbardziej znany uważano poemat "Das Kreuz an der Ostsee" ("Krzyż nad Bałtykiem"), którego autorem był Friedrich Ludwig Zacharias Werner, z muzyką E.T.A. Hoffmanna. Krzyż uległ zniszczeniu w 1949 r., a miejsce uległo zapomnieniu. W 1992 z inicjatywy katolickiej parafii św. Wojciecha w Kaliningradzie ustawiono prowizoryczny krzyż drewniany, i odtąd corocznie odprawia się w Letnoje mszę w uroczystość św. Wojciecha (23 kwietnia). Założone w grudniu 1996 r. Towarzystwo św. Wojciecha doprowadziło do ustawienia w 1000. rocznicę męczeństwa nowego żelaznego krzyża o wysokości 10 m i wadze 3 t, ufundowanego przez polskich katolików i odlanego w Elblągu.

Znajdujący się tutaj krzyż jest zarazem doskonałym punktem widokowym na Zatokę Gdańską.
Q1749
obwodu kaliningradzkiego
LOC
Q159
Federacji Rosyjskiej
LOC
Q545
Bałtyku
LOC
Q1749
Rybaki
LOC
Q103801
Prusy Wschodnie
LOC
Q183223
Rybaki
LOC
Q243427
św. Wojciecha
PER
Q329676
Sambią
LOC
Q35
Duńczyków
LOC
Q134128
Kanuta
PER
Q108325
kaplica
Concept
Q315638
wielki mistrz krzyżacki
PER
Q262986
Fryderyk Saski
PER
Q79218
tryptyk
Concept
Q325872
Koronacji Marii
LOC
Q20725526
awersach
UNK
Q7602
1669
TIME
Q81054
sztorm
Concept
Q481476
Lochstedt
LOC
Q71279
zamku w Malborku
LOC
Q152002
pastor
Concept
Q1829
Królewca
LOC
Q40843
krzyż
Concept
Q483269
żeliwnym
Concept
Q61256
August Stüler
PER
None
Friedrich Ludwig Zacharias Werner
UNK
Q150471
E.T.A. Hoffmann
PER
Q1829
Kaliningrad
LOC
Q132612
mszę
Concept
Q2527
23 kwietnia
TIME
Q36
polskich
LOC
Q104712
Elbląg
LOC
Q2660636
Letnoje
Concept
Q2660636
Letnoje
Concept
Q2660636
Letnoje
Concept
1946-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1946
DATE
1302-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1302
DATE
1014-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1014
DATE
1035-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1035
DATE
1424-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
rok 1424
DATE
1523-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1523
DATE
1504-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1504
DATE
1525-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1525
DATE
1669-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1669
DATE
1945-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1945
DATE
1822-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1822
DATE
1831-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1831
DATE
1840-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1840
DATE
1897-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1897
DATE
1949-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1949
DATE
1992-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1992
DATE
1996-12-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
grudniu 1996
DATE
1000-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1000
DATE
+1014^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1014
NUMBER
+1035^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1035
NUMBER
+20.56^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20,56
NUMBER
+11.77^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
11,77
NUMBER
+1^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1
NUMBER
+8.78^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8,78
NUMBER
+23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
23
NUMBER
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
country
located in the administrative territorial entity
basin country
country
country