Jelito grube
Jelito grube (łac. "intestinum crassum") – końcowy odcinek jelita kręgowców łączący jelito cienkie z odbytem. W jelicie grubym odbywa się końcowy proces formowania kału. Błona śluzowa jelita grubego nie tworzy kosmków jelitowych. Jest również silnie pofałdowana, co zwiększa jego powierzchnię. W jelicie grubym zachodzi końcowy etap wchłaniania wody, elektrolitów i soli mineralnych z resztek pokarmowych. Występują tutaj także bakterie symbiotyczne, produkujące witaminę K, oraz niektóre witaminy z grupy B.

Na jelito grube ssaków składają się następujące części:
* jelito ślepe, inaczej kątnica ("caecum") – tutaj z przyśrodkowej ściany wychodzi wyrostek robaczkowy ("appendix vermiformis"); leży wewnątrzotrzewnowo,
* okrężnica ("colon"), która z kolei dzieli się na wstępnicę – "colon ascendens" (zewnątrzotrzewnowo), poprzecznicę – "colon transversus" (wewnątrzotrzewnowo), zstępnicę – "colon descendens" (zewnątrzotrzewnowo) i esicę – "colon sigmoideum" (wewnątrzotrzewnowo),
* odbytnica, czyli (jelito proste) ("rectum"); leży zewnątrzotrzewnowo.

Jelito grube uchodzi na zewnątrz pojedynczym otworem (odbyt). Jelito grube oddzielone jest od jelita cienkiego zastawką krętniczo-kątniczą.

U wszystkich kręgowców poza ssakami łożyskowymi końcowy odcinek jelita grubego (odbytnica) tworzy kloakę, do której wydalane są stałe i płynne odpadowe produkty przemiany materii, a także do której otwierają się nasieniowody i jajowody.

Wyróżnia się 4 typy skurczów jelita grubego: odcinkowe (segmentowe), propulsywne, perystaltyczne i masowe. Czynność motoryczna jelita grubego jest regulowana w sposób zbliżony do jelita cienkiego. Unerwiane jest przywspółczulnie przez nerw błędny (kątnica, okrężnica wstępująca, zagięcie wątrobowe, prawa część okrężnicy poprzecznej), przez nerw miedniczny (lewa część okrężnicy poprzecznej, dalsze odcinki jelita grubego wzdłuż tętnic) oraz współczulnie przez włókna pochodzące z górnego zwoju krezkowego (część proksymalna jelita), dolny splot krezkowy (część dystalna jelita). W jelicie grubym występują też oba sploty nerwowe śródstępne.
Q397
łac.
Concept
Q9639
jelita
Concept
Q25241
kręgowców
Concept
Q11090
jelito cienkie
Concept
Q497
odbyt
Concept
Q1219805
Błona śluzowa
Concept
Q868506
kosmków jelitowych
Concept
Q283
wody
Concept
Q162908
elektrolit
Concept
Q905154
soli mineralnych
UNK
Q182338
witaminę K
Concept
Q7377
ssaków
Concept
Q185317
jelito ślepe
Concept
Q185317
kątnica
Concept
Q9656
wyrostek robaczkowy
Concept
Q5982337
okrężnica
Concept
Q2562556
wstępnicę
Concept
Q2619732
poprzecznicę
Concept
Q2562565
zstępnicę
Concept
Q677253
esicę
Concept
Q158716
odbytnica
Concept
Q497
odbyt
Concept
Q1068559
zastawką krętniczo-kątniczą
UNK
Q25833
ssakami łożyskowymi
Concept
Q19035
kloakę
Concept
Q1057
przemiany materii
Concept
Q735505
nasieniowody
Concept
Q1233836
jajowody
Concept
Q11083
Jelito grube
Concept
Q11083
Jelito grube
Concept
Q11083
Jelito grube
Concept
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
part of
part of
part of
part of
part of
connects with
part of
part of
part of
part of
connects with
connects with
connects with
connects with
connects with
connects with
connects with