Fascio
Fascio was de naam van een fascistisch toneelgezelschap dat eind 1933, begin 1934 actief was.

Fascio kan beschouwd worden als een mantelorganisatie van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) van Anton Mussert. Fascio is opgericht in de laatste maanden van 1933 en heeft gedurende haar korte bestaan slechts één toneelstuk opgevoerd: "De dag die komt" van George Kettmann. Directeur van Fascio werd Louis Felten, de regisseur was Jan C. de Vos Jr. en onder de acteurs bevonden zich Willy Dunselman, Ferdinand Erfmann, Gerard Hartkamp, Chris Laurentius, Toon Smit, Ko van Sprinkhuysen, Ferd Sterneberg en Hans Tiemeijer. Het is opvallend dat Erfmann, Hartkamp, Sterneberg en Tiemeijer later als krachtige anti-fascisten bekend zouden worden. Uit hun latere getuigenissen blijkt, dat in die vroege tijd van het Nederlandse fascisme en nationaalsocialisme de NSB en haar activiteiten nog niet al te serieus werd genomen.

Op 22 december 1933 vond in de Utrechtse Stadsschouwburg de première plaats van "De dag die komt". Geafficheerd als een "Tooneelspel in zes tafereelen, door George Kettmann Jr.", was het door hem speciaal voor de gelegenheid geschreven. Vervolgens werd het stuk gespeeld in Amsterdam in het Grand Théatre en in het Haagse Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen. De kritiek op het stuk was verdeeld. Zo erkende Menno ter Braak in "Het Vaderland" van 5 januari 1934 weliswaar de oprechte ideologische bedoelingen van Kettmann, maar hij verweet hem daarnaast zijn gebrek aan toneeltechnische achtergrond. De recensent van het "Algemeen Handelsblad" van 25 december 1933 noemde het stuk "met overtuiging geschreven".

Na de voorstellingen in de grote steden trok Fascio met "De dag die komt" naar de provincie. Er volgden circa vijftig voorstellingen in het land, voor het merendeel gespeeld op NSB-avonden. Hier stierf Fascio een langzame dood. De NSB-functionarissen waren niet berekend voor de taak een toneelgezelschap te ontvangen en te faciliteren. Zaalhuur en kaartverkoop liepen vast in bureaucratie en onkunde. Omdat de NSB financieel garant stond legde het Utrechtse partijhoofdkwartier beslag op de inkomsten. Dit leidde tot een opstand van de acteurs en het ontslag van Louis Felten. Eind februari 1934 viel zodoende het doek voor het eerste fascistische toneelgezelschap dat Nederland gekend heeft.
Q6223
fascistisch
Concept
Q18726
1933
TIME
Q18714
1934
TIME
Q325186
Nationaal-Socialistische Beweging
ORG
Q537005
Anton Mussert
PER
Q5215943
George Kettmann
PER
None
Louis Felten
UNK
None
Jan C. de Vos Jr.
UNK
None
Willy Dunselman
UNK
Q24058059
Ferdinand Erfmann
PER
None
Gerard Hartkamp
UNK
None
Chris Laurentius
UNK
None
Toon Smit
UNK
None
Ko van Sprinkhuysen
UNK
None
Ferd Sterneberg
UNK
Q2146563
Hans Tiemeijer
PER
Q2636
22 december
TIME
Q803
Utrecht
LOC
Q204854
première
Concept
Q429785
affiche
Concept
Q727
Amsterdam
LOC
None
Grand Théatre
UNK
Q36600
Haagse
LOC
Q4358691
Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen
Concept
Q1375341
Menno ter Braak
PER
Q1616113
Het Vaderland
MEDIA
Q2202
5 januari
MEDIA
Q18714
1934
TIME
Q265158
recensent
Concept
Q837919
Algemeen Handelsblad
UNK
Q2745
25 december
Concept
Q72468
bureaucratie
Concept
None
onkunde
UNK
Q78146256
Fascio
Concept
Q78146256
Fascio
Concept
Q78146256
Fascio
Concept
Q78146256
Fascio
Concept
Q78146256
Fascio
Concept
Q78146256
Fascio
Concept
1933-12-22T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
22 december 1933
DATE
1934-01-05T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
5 januari 1934
DATE
1933-12-25T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
25 december 1933
DATE
follows
chairperson
member of political party
located in the administrative territorial entity