Parapsicephalus
Parapsicephalus purdoni is een pterosauriër die in het vroege Jura leefde in het gebied van het huidige Engeland.

In de jaren tachtig van de negentiende eeuw vond dominee D. W. Purdon in de "Alum Shale" bij Loftus in Yorkshire, in de buurt van Staithes en Whitby, een laag leisteen uit het Toarcien, een stuk schedel van een pterosauriër. Het werd in 1888 door Edwin Tulley Newton, die het fossiel van de herfst van 1887 af geprepareerd had, benoemd als de soort "Scaphognathus purdoni", de soortaanduiding eert de vinder. In 1919 benoemde Gustav von Arthaber een apart geslacht: "Parapsicephalus", "dubbel gewelfde kop" in het Klassiek Grieks, een verwijzing naar de preparatie door Newton die ook de hersenpan blootgelegd had. Formeel blijft "Scaphognathus purdoni" hiervan de typesoort met als nieuwe combinatienaam "Parapsicephalus purdoni".

Bij de preparatie verwijderde Newton de linkerbovenkant van de schedel. Daarbinnen bevond zich, zoals hij al van onderen had kunnen waarnemen, een natuurlijk afgietsel van de herseninhoud, zodat bij een helft de structuur van de hersenen zichtbaar werd. Het bleek dat die wat betreft de proporties meer op die van vogels dan reptielen leken. De hersenen waren 25 mm lang. Het voorste brein was bol uitgegroeid, evenals de lobi optici, de kleine hersenen en de flocculi die tijdens de vlucht het evenwicht controleren. De reukkwabben waren echter erg klein. De relatieve grootte van de hersenen lag tussen die van vogels en reptielen in. Later zijn er nog andere natuurlijke afgietsels van pterosauriërhersenen gevonden maar dit was het eerste.

Het schedelfragment was verder vrij langgerekt, liep vooraan tot voorbij de neusgaten, was van boven bol en had een lengte van veertien centimeter. De oogkassen lagen hoog en waren enigszins driehoekig van vorm. De neusgaten waren groot en langgerekt. Het "os quadratum" liep tamelijk steil omhoog. De "fenestra antorbitalis" was de grootste schedelopening. Het slaapvenster was groot en afgerond. Er was een brede middenopening in het verhemelte; de vomeres waren lang en smal. De vleugelspanwijdte van het dier is geschat op ruim een meter.

In 2003 beweerde David Unwin dat de soort bij "Dorygnathus" hoorde als een "D. purdoni".

Traditioneel werd "Parapsicephalus" meestal ondergebracht bij de Rhamphorhynchidae; tegenwoordig is zijn status en positie omstreden.
Q179204
pterosauriër
Concept
Q45805
Jura
LOC
Q21
Engeland
LOC
Q2400875
Loftus
LOC
Q163
Yorkshire
LOC
Q7597122
Staithes
LOC
Q852778
Whitby
LOC
Q207079
leisteen
Concept
Q914363
Toarcien
TIME
None
Edwin Tulley Newton
UNK
Q132544
Scaphognathus
Concept
Q15447565
Gustav von Arthaber
PER
Q35497
Klassiek Grieks
Concept
Q6019241
hersenpan
UNK
Q252730
typesoort
Concept
None
lobi optici
UNK
Q1073
hersenen
Concept
Q589072
os quadratum
UNK
Q193527
vomer
Concept
None
David Unwin
UNK
Q134593
Dorygnathus
Concept
Q137266
Rhamphorhynchidae
Concept
Q2351702
Parapsicephalus
Concept
Q2351702
Parapsicephalus
Concept
Q2351702
Parapsicephalus
Concept
Q2351702
Parapsicephalus
Concept
1888-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1888
DATE
1919-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1919
DATE
2003-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2003
DATE
+25^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
25
NUMBER
historic county
historic county
historic county