Etablissements Mommen
De Établissements Mommen waren een merkwaardige combinatie van fabriek, groot- en kleinhandel van kunstenaarsmaterialen, tentoonstellingsruimten en kunstenaarsateliers in het Brussel van de 19de eeuw. Ook bekend als “Cité Mommen” of “Ateliers Mommen”.

Aan de grondslag lag Félix Mommen, een Limburgse ebenist (fijnmeubelmaker) die zich specialiseerde in de productie en de verkoop van materialen voor beeldende kunstenaars. Het huis werd gesticht in 1853. De activiteiten van het Huis Mommen waren van zeer uiteenlopende aard: het bespannen van doekramen, maroufleren, inlijsten en fijnwrijven van verf.

Naast de fabricatie van het traditionele kunstenaarsmateriaal, was het huis ook gespecialiseerd in de vervaardiging en voorbereiding van doeken voor panoramaschilderijen. Zo leverde het bv. materiaal voor het Bourbaki-panorama van E. Castres, het Caïro-panorama van E. Wauters, het Congo-panorama (1903) van P. Mathieu en A. Bastien en het panorama van de Slag aan de IJzer (1922) door A. Bastien.

Het huis was in 1873 gevestigd in de Batterijstraat 32 en in 1875 verhuisde het naar de Liefdadigheidstraat 37.

Vanaf 1874 liet Félix Mommen – in diverse fasen – daar een complex optrekken waar materiaal gefabriceerd en verkocht werd en waar kunstenaars zonder atelier konden werken en wonen. Vele Belgische kunstenaars uit de 19de eeuw zoals de schilders Fernand Allard l'Olivier, Léon Frédéric, Xavier Mellery, Constantin Meunier, Pierre Paulus, Jean Portaels, Eugène Verboeckhoven, Alfred Verwee, E.Wauters, Jean Colin, Rik Wouters, Félicien Rops, Henri Evenepoel, Theo Van Rysselberghe kwamen hier. De schrijver Emile Verhaeren heeft er ook verbleven.

Félix Mommen zorgde er ook voor tentoonstellingsfaciliteiten en zo werden de Etablissements Mommen een ware ontmoetingsplaats van kunstenaars.

Andere serviceformules van het huis waren: bewaaropslagplaatsen voor kunstwerken, professioneel inpakken aan huis en transporteren van kunstwerken naar tentoonstellingen.

Na de dood van Félix Mommen in 1914 werden de activiteiten van de firma verder gezet. Rond 1950 veranderde de firmanaam in "Etablissements De Wandel"; de productie van doeken en verfkleuren werd volledig stilgelegd en men ging zich toeleggen op het vervaardigen van projectieschermen voor bioscopen. De firma bleef actief tot de jaren 1980, maar door de beperkte activiteiten werden bepaalde gebouwen verkocht. De ateliers daarentegen bleven veelal gebruikt worden door kunstenaars zoals M. Dutrieux, M. Vosch en P. Cordier. Het geheel werd beschermd als monument vanwege de historische en artistieke waarde.

Na de eeuwwisseling was er sprake van een renovatie en de daaruit voortvloeiende hogere huurprijzen dreigde de kunstenaars te verjagen (beeldende kunstenaars, cineasten en dansers). In 2010 sloot de gemeente, eigenaar van de gebouwen sinds 2004, een samenwerkingsovereenkomst met de vzw Ateliers Mommen.

De archieven van de Etablissements Mommen berusten in het Charlier Museum in Brussel.
Q239
Brussel
LOC
Q2026188
panoramaschilderijen
Concept
None
Bourbaki-panorama
UNK
Q3362398
Caïro-panorama
MEDIA
None
Congo-panorama
UNK
None
panorama van de Slag aan de IJzer
UNK
Q2285166
Fernand Allard l'Olivier
PER
Q1361500
Léon Frédéric
PER
Q1041605
Xavier Mellery
PER
Q552440
Constantin Meunier
PER
Q1857866
Pierre Paulus
PER
Q919158
Jean Portaels
PER
Q1353771
Eugène Verboeckhoven
PER
Q2835508
Alfred Verwee
PER
Q3171377
Jean Colin
PER
Q939197
Rik Wouters
PER
Q378129
Félicien Rops
PER
Q2980574
Henri Evenepoel
PER
Q671883
Theo Van Rysselberghe
PER
Q193680
Emile Verhaeren
PER
Q256200
Charlier Museum
LOC
Q2566524
Etablissements Mommen
LOC
Q2566524
Etablissements Mommen
LOC
1853-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1853
DATE
1903-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1903
DATE
1922-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1922
DATE
1873-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1873
DATE
1875-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1875
DATE
1914-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1914
DATE
2010-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2010
DATE
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+1903^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1903
NUMBER
+1922^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1922
NUMBER
+32^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
32
NUMBER
+37^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
37
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
inception