Johannes Joosten van Musschenbroek
Johannes Joosten van Musschenbroek (Leiden, 2 augustus 1660- 10 januari 1707) was een instrumentmaker in Leiden.

De familie Van Musschenbroek heeft als stamvader de uit Gent afkomstige scheepschirurgijn Joost Gillisz. Van Musschenbroek (Gent, ca. 1560- overleden voor 1600. Gevlucht uit Vlaanderen voor de vervolging van de protestanten door Philips de Tweede vestigde zich in Rotterdam, waar hij in 1593 woonde. Zijn zoon Adriaan Joostensz. van Musschenbroek (Rotterdam, 1590-Leiden, 27 december 1663) vestigde zich als kopergieter in Leiden, waar hij werd opgevolgd door zijn naar zijn grootvader vernoemde zoon Joost (Leiden 1614 - 10 februari 1693). Ze stonden vooral bekend om hun uitstekende olielampen, waaraan ook later de naam van woonhuis en werkplaats bleef herinneren: 'De Oosterse Lamp'. De eerste Van Musschenbroek die zich richtte op het maken van instrumenten, waar door de aanwezigheid van de universiteit veel vraag naar bestond, was Samuel van Musschenbroek (1639-1681). Hij maakte onder meer vacuümpompen, pontons en microscopen. Hij stierf echter al op 41-jarige leeftijd, waarna zijn jongere broer Johannes zich verder specialiseerde in de vervaardiging van instrumenten.

Johannes was zakelijk zeer succesvol en verkocht zijn instrumenten onder andere aan Christiaan Huygens en Antoni van Leeuwenhoek, maar ook aan afnemers in het buitenland. Mede daardoor kon hij een huis aan het Rapenburg betrekken. Johannes kreeg ten minste twee zonen. De oudste, Jan van Musschenbroek (1687-1748), bezocht de Latijnse School, waarna hij zich bekwaamde in het vak van instrumentenmaker om daarna het familiebedrijf succesvol voort te zetten. Het was onder Jan, dat de werkplaats de top bereikte. Hij maakte omstreeks 1720 - voor zover bekend - de eerste toverlantaarn ter wereld. De projectielantaarn was eigendom van de Leidse hoogleraar natuurkunde Willem Jacob 's Gravesande en staat nu in het Rijksmuseum Boerhaave.

De jongere Petrus van Musschenbroek ging na het verlaten van de Latijnse School naar de Leidse Universiteit en werd later hoogleraar als medicus, wis- en natuurkundige, meteoroloog en astronoom. Ook andere leden van de familie Musschenbroek verwierven geleidelijk een meer vooraanstaande positie in de maatschappij. Volgende generaties leverden achtereenvolgens ook een burgemeester en politici op. Daarmee was de basis gelegd voor een geslacht waarvan de leden een vooraanstaande rol hebben gespeeld in de Nederlandse samenleving.

De Leidse instrumentenmakerswerkplaats van de familie Van Musschenbroek was vanaf 1660 tot 1748 in bedrijf. Het was een zeer vooraanstaande producent van wetenschappelijke instrumenten. De afnemers kwamen uit binnen- en buitenland. Ongeveer honderd van deze instrumenten zijn bewaard gebleven in musea en universitaire collecties. De grootste verzameling bevindt zich in Rijksmuseum Boerhaave als onderdeel van de collectie instrumenten van de Universiteit Leiden, het Leids Fysisch Kabinet van Willem Jacob ’s Gravesande en Petrus van Musschenbroek. Vaak zijn de instrumenten voorzien van een merkteken: de eerdergenoemde 'Oosterse Lamp' aangevuld met de gekruiste sleutels van het stadswapen van Leiden.
Q43631
Leiden
LOC
Q2785
2 augustus
TIME
Q7001
1660
TIME
Q2243
10 januari
TIME
Q6841
1707
TIME
Q2114433
Van Musschenbroek
ORG
Q1296
Gent
LOC
Q1551626
kopergieter
Concept
Q156598
universiteit
ORG
None
Samuel van Musschenbroek
UNK
Q693340
ponton
Concept
Q39599
Christiaan Huygens
PER
Q43522
Antoni van Leeuwenhoek
PER
Q2597656
Rapenburg
LOC
Q2115693
Latijnse School
LOC
Q654393
toverlantaarn
Concept
Q1384858
Willem Jacob 's Gravesande
PER
Q759169
Rijksmuseum Boerhaave
LOC
Q176206
Petrus van Musschenbroek
PER
Q39631
medicus
Concept
Q395
wis-
Concept
Q413
natuurkundige
Concept
Q2310145
meteoroloog
Concept
Q11063
astronoom
Concept
Q17190060
Johannes Joosten van Musschenbroek
PER
1660-08-02T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2 augustus 1660
DATE
1707-01-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 januari 1707
DATE
1560-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1560
DATE
1593-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1593
DATE
1590-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1590
DATE
1663-12-27T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
27 december 1663
DATE
1693-02-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 februari 1693
DATE
1639-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1639
DATE
1681-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1681
DATE
1687-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1687
DATE
1748-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1748
DATE
+1639^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1639
NUMBER
-1681^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1681
NUMBER
+41^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
41
NUMBER
+1687^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1687
NUMBER
-1748^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1748
NUMBER
date of birth
date of death
has works in the collection
occupation
field of work
occupation