Helperlinie
De Helperlinie of Linie van Helpman was een verdedigingslinie ten zuiden van de onder de stad Groningen liggende Kempkensberg. Vanaf die hoogte had de artillerie van Bernhard von Galen, de Bisschop van Münster in 1672 de versterkte stad gebombardeerd. De linie bestond uit een serie van bastions, redoutes en bolwerken met ervoor een 'droge' gracht en een 'natte' horizont.

Het graven van de gracht van de Helperlinie begon in 1695. Het uiteindelijke ontwerp voor de linie werd in 1698 gemaakt door Menno van Coehoorn (1641-1704) volgens de principes van het Nieuw Nederlands Vestingstelsel. De linie lag ten zuiden van het Sterrebos en ten noorden van Helpman en de natte brug over de Hereweg. Er werd ook een tweede waterlinie gegraven, de Griffelinie ten zuiden van de stadsgrachten en ten noorden van de Helperlinie. Het werk daaraan werd in 1698 echter alweer gestaakt in verband met de aanleg van de meer strategisch gelegen Helperlinie.

Tussen 1786 en 1806 werd het Helperdiep(je) gegraven als uitbreiding van de linie naar het zuiden en werd de natte brug gelegd. De linie lag echter in een gebied dat steeds populairder werd voor de Stadjers. In 1767 vaardigde het stadsbestuur nog een jachtverbod uit voor het gebied tussen de stadswallen en de linie. Begin 19e eeuw was de militaire functie echter al dusdanig weggegleden dat oorlogsminister List toestemming verleende tot de bouw van een vijftal huizen in dit gebied. In dezelfde periode (1843-1852) werd in de gracht zelfs een badinrichting aangelegd voor militairen.

Na de inwerkingtreding van de Vestingwet in 1874, werd in 1878 begonnen met het slechten van de linie. Omdat de grond waarop de Helperlinie werd aangelegd bezit van de Staten-Generaal was (later van het Rijk), werden na de opheffing van de vesting leger- en rijksinstellingen zoals de Rabenhauptkazerne, de gevangenis (later de Van Mesdagkliniek), het Huis van Bewaring en de Rijkskantoorgebouwen op en rond de voormalige Helperlinie gebouwd. Ook werd het Sterrebos uitgebreid naar het zuiden.

De loop van de linie is nog steeds goed herkenbaar in de kavels en waterlopen ten zuiden van het oudere deel van Groningen. Ook zijn er nog enkele delen van de voormalige vestingwallen en -muren over. De gemeente richt zich op het behoud van deze sporen in het stedelijke landschap en heeft de restanten van de Helperlinie tot archeologisch gemeentelijk monument verklaard.
Q749
Groningen
LOC
None
Kempkensberg
UNK
Q64418
artillerie
Concept
Q76491
Bernhard von Galen
PER
Q238937
Bisschop van Münster
UNK
Q7614
1672
TIME
Q81851
bastion
Concept
Q90754
redoute
Concept
Q891475
bolwerken
Concept
Q523166
gracht
Concept
Q878214
horizont
Concept
Q560731
Menno van Coehoorn
PER
Q1890913
Nieuw Nederlands Vestingstelsel
MEDIA
Q2741266
Sterrebos
LOC
Q3312034
Helpman
Concept
Q1865393
natte brug
LOC
Q2676575
Hereweg
LOC
Q2923447
waterlinie
Concept
Q2017102
Griffelinie
UNK
Q2126310
Helperdiep
LOC
Q2793043
List
PER
Q4739669
Vestingwet
UNK
Q13417577
Staten-Generaal
Concept
Q41981455
Rabenhauptkazerne
LOC
Q2193473
Van Mesdagkliniek
LOC
Q3279218
Huis van Bewaring
Concept
Q2741266
Sterrebos
LOC
Q20180892
kavels
Concept
Q355304
waterlopen
Concept
Q2650048
gemeentelijk monument
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
Q1978166
Helperlinie
Concept
1672-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1672
DATE
1695-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1695
DATE
1698-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1698
DATE
1641-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1641
DATE
1704-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1704
DATE
1698-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1698
DATE
1806-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1806
DATE
1767-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1767
DATE
1843-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1843
DATE
1852-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1852
DATE
1874-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1874
DATE
1878-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1878
DATE
+1641^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1641
NUMBER
-1704^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1704
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+1843^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1843
NUMBER
-1852^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1852
NUMBER
heritage designation
point in time
developer