Krzesany
Krzesany is een symfonisch gedicht van de Pool Wojciech Kilar, die na de première in 1974 nogal wat ophef veroorzaakte binnen de kringen van klassieke muziek.

Kilar maakte deel uit van de avant-garde binnen de klassieke muziek van de 20e eeuw en componeerde gedurende de jaren 50 en 60 in de stijlen die toen opgang deden. De grotendeels theoretische dodecafonie en toen nog in de kinderschoenen staande minimal music waren populair bij concertgangers, musici en autoriteiten. De avant-gardebeweging hoorde zich natuurlijk af te zetten tegen wat populair was en zo gebeurde het dat de grote drie van de Poolse klassieke muziek toen, Henryk Górecki, Krzysztof Penderecki en Kilar de populaire stromingen loslieten. Kilar wendde zich tot de Poolse volksmuziek en dat is terug te vinden in Krzesany.

De Krzesany is een volksdans uit de Podhale in Zuid-Polen; het is genoemd naar "krzesanie", hetgeen betekent vuur maken met behulp van vuurstenen. De muziek is dan ook vurig. Kilar bewerkte een aantal volksmelodieën en voegde daar klassieke muziek aan toe.

Het werk bestaat uit een aantal secties, die soms naadloos in elkaar overgaan, maar ook vallen er kleine generale rusten tussen de deeltjes. ritme en melodie wisselen elkaar af. Het begin verwijst nog naar de oude stijl van Kilar. Op zich is de melodie pure volksmuziek; echter Kilar heeft de diverse partijen chromatisch gestapeld, waardoor de melodie schrijnend dissonant klinkt; het geheel komt als clusters op de luisteraar af. Na de eerste muzikale zin schakelt Kilar direct over naar “gewone” virtuoze opzwepende volksmuziek. Door het gehele stuk wisselen technische muziek en gevoelsmuziek elkaar af. Zo is er een deel waarbij een klein aantal strijkinstrumenten kamermuziek spelen, terwijl er af en toe een tromboneaanzet klinkt, ook is er een gedeelte die veel weg heeft van free jazz. Het slot is een permanente crescendo, waarbij de koperblazers hun instrument niet lichtjes naar beneden houden, maar moeten opstaan en hun klanken ongeremd door hun directe omgeving de zaal of microfoon inspelen. Daarna is er een plotselinge stilte.

Kilar kreeg door deze compositie mede de naam van componist van filmmuziek zonder film.
Q271802
symfonisch gedicht
Concept
Q36
Pool
LOC
Q319777
Wojciech Kilar
PER
Q2478
1974
TIME
Q9730
klassieke muziek
Concept
Q102932
avant-garde
Concept
Q1338153
klassieke muziek van de 20e eeuw
Concept
Q36297
50
Concept
Q35724
60
Concept
Q221686
dodecafonie
Concept
Q572901
minimal music
Concept
Q294568
Henryk Górecki
PER
Q153469
Krzysztof Penderecki
PER
Q201022
volksdans
Concept
Q115155
Podhale
LOC
Q83087
vuurstenen
Concept
None
generale rust
UNK
Q170406
ritme
Concept
Q2458157
chromatisch
UNK
Q935556
dissonant
UNK
Q1103530
clusters
Concept
Q192096
strijkinstrument
Concept
Q189201
kamermuziek
Concept
Q8350
trombone
Concept
Q211781
free jazz
Concept
Q2347888
crescendo
Concept
Q180744
koperblazers
Concept
Q2148607
Krzesany
UNK
Q2148607
Krzesany
UNK
Q2148607
Krzesany
UNK
1974-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1974
DATE
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
+50^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
50
NUMBER
+60^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
60
NUMBER
instance of
country of origin
composer
country of citizenship
genre
notable work
point in time
subclass of
follows