Quasideeltje
Quasideeltjes en collectieve excitaties zijn in de natuurkunde nauw verwante begrippen om emergente verschijnselen (nieuwe verschijnselen die opduiken bij een samenstelling uit bestanddelen) te beschrijven. Ze treden op in microscopische ingewikkelde systemen zoals een vaste stof, waarin de samenstellende deeltjes sterk met elkaar wisselwerken. Met denkbeeldige deeltjes, "quasideeltjes" die niet of eenvoudiger beïnvloed worden door hun omgeving, kan het systeem makkelijker begrepen worden. Een quasideeltje is dus geen elementair deeltje.

Als bijvoorbeeld een elektron door een halfgeleider loopt wordt zijn beweging verstoord door wisselwerkingen met alle andere elektronen en atoomkernen in de halfgeleider. Bij benadering gedraagt het elektron zich als een vrij elektron als er een andere "effectieve" massa aan wordt toegekend: er loopt een vrij "quasi-elektron". De gezamenlijke beweging van (negatieve) elektronen in de valentieband van een halfgeleider heeft hetzelfde effect als wanneer positief geladen quasideeltjes, elektronengaten, de andere kant op lopen. Andere quasideeltjes en collectieve excitaties zijn onder meer fononen (quasideeltjes waarmee de trillingen van atomen in een vaste stof worden beschreven) en plasmonen (idem voor plasma-oscillaties). Een quasideeltje kan ook door verscheidene deeltjes gevormd worden.

Deze denkbeeldige deeltjes heten doorgaans "quasideeltjes" als ze fermionen zijn (zoals elektronen en gaten), maar "collectieve excitaties" als het om bosonen als fononen en plasmonen gaat, hoewel dit onderscheid niet altijd gemaakt wordt.

Quasideeltjes zijn vooral van belang voor de vastestoffysica, waar ze een van de weinige methoden vormen om kwantummechanische veeldeeltjes-problemen te vereenvoudigen, maar ze kunnen ook elders helpen.
Q13631887
excitatie
UNK
Q413
natuurkunde
Concept
Q215772
emergente verschijnselen
Concept
Q11438
vaste stof
Concept
Q1621273
deeltje
Concept
Q43116
elementair deeltje
Concept
Q2225
elektron
Concept
Q11456
halfgeleider
Concept
Q11456
valentieband
Concept
Q651050
elektronengat
Concept
Q186608
fonon
Concept
None
plasmon
UNK
None
plasma-oscillatie
UNK
Q44363
fermion
Concept
Q2225
elektron
Concept
Q651050
gaten
Concept
Q43101
boson
Concept
Q186608
fonon
Concept
None
plasmon
UNK
Q715396
vastestoffysica
Concept
Q944
kwantummechanische
Concept
Q1047683
Quasideeltje
Concept
Q1047683
Quasideeltje
Concept
subclass of