Gruffudd ap Llywelyn
Gruffudd ap Llywelyn (overleden Snowdonia, 5 augustus 1063) was koning van Gwynedd van 1039 tot zijn dood. Hij was in de tijd van de onafhankelijkheid van Wales de enige die het hele gebied regeerde. Hij was een zoon van Llywelyn ap Seisyll en Angharad ferch Maredudd.

Gruffudd versloeg in 1039 koning Iago ab Idwal, waarbij laatstgenoemde vermoedelijk omkwam, en zijn zoon Cynan gedwongen werd te vluchten naar Ierland. Nog datzelfde jaar voerde hij actie buiten Gwynedd: Hij plunderde Ceredigion, dwong koning Hywel ab Edwin van Deheubarth in een tijdelijke ballingschap, en versloeg vervolgens de Engelsen van Mercia in de slag bij Rhyd-y-Gors, waarbij Edwin, de broer van hertog Leofric sneuvelde.

De volgende jaren was Gruffudd bezig Deheubarth aan zijn rijk toe te voegen. In 1041 werd Hywel, die was teruggekeerd, opnieuw verslagen, in de slag bij Pencadair. In 1044 kwam het opnieuw tot oorlog tussen beide koningen, en in een veldslag aan de mond van de Tywi-rivier was Gruffudd opnieuw succesvol, en dit keer sneuvelde Hywel. Tussendoor, ook in 1041, was Gruffudd wel verslagen, door een groep Vikingen van Dublin die Gwynedd was binnengevallen en hem gevangennamen.

Gruffudd had misschien gehoopt Hywel te kunnen opvolgen, maar het waren de broers Gruffudd en Rhys ap Rhydderch, koningen van Morgannwg, die de macht in Deheubarth grepen. In 1045 versloegen ze Gruffudd. 1047 werd een groep strijders van Gruffudd in Ystrad Tywi verslagen, en in wraak plunderde Gruffudd Ystrad Tywi en Dyfed.

In 1052 leidde Gruffudd mogelijk een aanval op Hereford, over de grens in Engeland. In 1055 of 1056 trok hij opnieuw zuidwaarts, voor zover bekend voor het eerst sinds 1047. Hij versloeg en doodde Gruffudd ap Rhydderch (Rhys was al eerder overleden), en veroverde daarmee Deheubarth en Morgannwg. Geheel Wales was nu in zijn handen.

Gruffudd staat bekend om de wreedheid waarmee hij zijn regering handhaafte. Prinsen die te gevaarlijk werden, werden zonder pardon afgemaakt. "Spreek niet over doden. Ik stomp slechts de hoorns van de afkomelingen van Wales af, om te voorkomen dat zij hun moederhert zouden verwonden," zou hij gezegd hebben.

In 1055 werd Aelfgar, de hertog van Mercia, verbannen op verdenking van verraad. Aelfgar trok naar Ierland, en vandaaruit naar Wales, waar hij samenspande met Gruffudd. Samen vielen ze Herefordshire binnen, en veroverden en plunderden de stad Hereford. Harold Godwinson, de hertog van Wessex, trok tegen hen op, en viel Wales binnen. Het kwam niet tot een beslissende veldslag, en Harolds leger werd ontbonden. Hierop werd in Billingsley vrede gesloten tussen koning Edward en de beide opstandelingen. Aelfgar kreeg zijn hertogdom terug, en Gruffudd kreeg officieel een aantal gebieden aan de Engelse kant van de grens, in het bijzonder Ergyng. In 1058 werd Aelfgar opnieuw verbannen, en opnieuw hielp Gruffudd hem, dit keer samen met Magnus Haraldsson, met militaire acties om terug te keren.

In 1062 overleed Aelfgar, en Harold maakte gebruik van de gelegenheid om Gruffudd aan te vallen. In 1063 veroverde en verwoestte hij Rhuddlan, en later dat jaar volgde een zware aanval over zowel land als zee. De Welsh onderwierpen zich aan Harold, en Gruffudd werd door zijn eigen mannen gedood. Eén bron stelt dat de moordenaar Cynan ab Iago, de zoon van Iago ab Idwal was.

Na Gruffudds dood viel Wales weer uiteen. Deheubarth kwam in handen van Hywel, Maredudd en Rhys, zonen van Owain ab Edwin, Gwynedd en Powys werden geregeerd door Bleddyn en Rhiwallon ap Cynfyn, Gruffudds halfbroers, en Caradog, de zoon van Gruffudd ap Rhydderch greep de macht in Morgannwg.

In 1069 deden Gruffudds zoons Maredudd en Ithel een poging Gwynedd te veroveren op koning Bleddyn ap Cynfyn, maar deze mislukte. Afgezien hiervan is niets bekend over Gruffudds afstammelingen.
Q20888920
Snowdonia
LOC
Q2783
5 augustus
TIME
Q19400
1063
TIME
Q816814
Gwynedd
LOC
Q19341
1039
TIME
Q25
Wales
LOC
Q953828
Llywelyn ap Seisyll
PER
Q15870029
Angharad ferch Maredudd
PER
Q32735
Iago ab Idwal
PER
None
Cynan
UNK
Q22890
Ierland
Concept
None
Ceredigion
UNK
Q2519809
Hywel ab Edwin
PER
Q837136
Deheubarth
LOC
Q179876
Engelsen
LOC
Q105092
Mercia
LOC
None
Rhyd-y-Gors
UNK
None
Leofric
UNK
Q19343
1041
TIME
None
slag bij Pencadair
UNK
Q19349
1044
TIME
Q2454720
Tywi
LOC
Q12567
Vikingen
Concept
Q2454709
Gruffudd
PER
Q7321857
Rhys ap Rhydderch
PER
None
Morgannwg
UNK
Q19351
1045
TIME
Q19357
1047
TIME
None
Ystrad Tywi
UNK
None
Dyfed
UNK
Q19366
1052
TIME
Q204720
Hereford
LOC
Q19371
1055
TIME
Q271362
Aelfgar
PER
Q105092
Mercia
LOC
Q22890
Ierland
Concept
Q23129
Herefordshire
LOC
Q204720
Hereford
LOC
Q159597
Harold Godwinson
PER
Q105313
Wessex
LOC
Q67811
Billingsley
LOC
Q130005
Edward
MISC
None
Ergyng
UNK
Q19380
1058
TIME
Q343088
Magnus Haraldsson
PER
Q19400
1063
TIME
Q1807193
Rhuddlan
LOC
None
Cynan ab Iago
UNK
Q32735
Iago ab Idwal
PER
Q837136
Deheubarth
LOC
None
Hywel
UNK
Q2253200
Maredudd
PER
Q2519386
Rhys
PER
None
Owain ab Edwin
UNK
Q816814
Gwynedd
LOC
Q769782
Powys
LOC
Q545850
Bleddyn
PER
Q3429526
Rhiwallon ap Cynfyn
PER
Q2782139
Caradog
PER
None
Morgannwg
UNK
Q19424
1069
TIME
Q22981349
Maredudd
UNK
Q22981349
Ithel
UNK
Q727897
Gruffudd ap Llywelyn
PER
1063-08-05T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
5 augustus 1063
DATE
1039-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1039
DATE
1041-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1041
DATE
1044-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1044
DATE
1041-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1041
DATE
1045-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1045
DATE
1047-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1047
DATE
1052-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1052
DATE
1055-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1055
DATE
1056-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1056
DATE
1055-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1055
DATE
1058-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1058
DATE
1062-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1062
DATE
1063-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1063
DATE
1069-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1069
DATE
child
child
sibling
sibling
spouse
spouse
date of death
point in time
point in time
sibling
sibling
point in time
point in time
point in time
point in time
located in the administrative territorial entity
point in time
point in time
sibling
sibling
point in time