Zandleij
De Zandleij is een waterloop in Noord-Brabant.

Ze begint ten noorden van Tilburg, waar zich een complex van vloeivelden bevindt. Deze zijn tussen 1919 en 1929 aangelegd en dienden om het afvalwater van de stad Tilburg en zijn textielindustrie te zuiveren. Er bevindt zich daar een rioolwaterzuiveringsinstallatie, maar het effluent van deze installatie is nog van minder goede kwaliteit.

Van hier uit stroomde het riviertje in noordoostelijke richting, door het natte en laaggelegen natuurgebied De Brand ten noorden van Udenhout, en vervolgens langs kasteel Zwijnsbergen bij Helvoirt. Daarna buigt de stroom zich in noordelijke richting en doorsnijdt de dekzandrug. Bij Cromvoirt komt de Zandleij uit in het Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch-Drongelen.

Het stroompje is nimmer geheel natuurlijk geweest, waarvan de naam "leij", wat "geleiden" betekent, getuigt.

Men neemt aan dat de Zandleij tussen de 14e en de 18e eeuw gegraven is. In de jaren 60 van de 20e eeuw waren er capaciteitsproblemen en is er een nieuwe bedding gegraven. De oorspronkelijke bedding heet nu Zandkantse Leij.

Het kanaaltje vangt kwel af en draagt daarmee bij aan de verdroging van het natuurgebied De Brand, terwijl bij overvloedige regenval dit gebied juist weer overstroomd wordt met vervuild water van elders.
Q1101
Noord-Brabant
LOC
Q9871
Tilburg
LOC
Q2481847
vloeiveld
UNK
Q2157
1919
TIME
Q18792
1929
TIME
Q15242449
rioolwaterzuiveringsinstallatie
Concept
Q1057706
effluent
Concept
Q1957910
De Brand
LOC
Q3030229
Udenhout
LOC
Q2003398
kasteel Zwijnsbergen
LOC
Q2197808
Helvoirt
LOC
Q2981622
Cromvoirt
LOC
Q2691950
Afwateringskanaal 's-Hertogenbosch-Drongelen
LOC
Q26722555
Zandkantse Leij
UNK
Q3311748
kwel
Concept
Q4288455
Zandleij
LOC
Q4288455
Zandleij
LOC
Q4288455
Zandleij
LOC
1929-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1929
DATE
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+60^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
60
NUMBER
+20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
20
NUMBER
mouth of the watercourse
point in time