Het Grootslag
Het Grootslag is een polder en voormalig waterschap in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De polder strekt zich uit ten westen en noordwesten van Enkhuizen, tot aan de Zwaagdijk.

De polder werd opgericht in 1423, twee jaar na de Sint-Elisabethsvloed, met verlof van Jan van Beieren, graaf van Holland, door de bannen Enkhuizen, Bovenkarspel, Grootebroek, Lutjebroek, Hoogkarspel, Oudijk en Westwoud. Het polderbestuur berustte bij de afzonderlijke bannen, de polder was een soort gemeenschappelijke regeling "avant la lettre". In 1460 kwam ook Wervershoof erbij, dat een overeenkomst sloot om zijn overtollige water op het Grootslag te mogen uitslaan. Rond die tijd werd het ook noodzakelijk het overtollige water af te voeren door poldermolens: tot die tijd kon het water op natuurlijke wijze worden gespuid bij laag water, maar door de voortschrijdende inklinking van het veen werd dat steeds moeilijker. De eerste molens werden in 1452 bij Enkhuizen geplaatst.

Uiteindelijk werd Het Grootslag in de negentiende eeuw bemalen door 13 vijzelmolens: 5 bij Andijk, 3 net ten noorden van Enkhuizen en 5 bij Broekerhaven. Vanaf 1870 werden molens door gemalen vervangen. Het eerste werd nabij Andijk gebouwd, ter vervanging van de drie molens bij Enkhuizen. In 1907 werd bij Broekerhaven een groter gemaal geplaatst, Grootslag II, dat de gehele bemaling op zich kon nemen, zodat het gemaal in Andijk nog slechts voor noodgevallen gebruikt werd. Het stoomgemaal zou later (1940) geëlektrificeerd worden, en werd in 1979 buiten gebruik gesteld.

De indeling in bannen, die al in de Middeleeuwen bestond, bleef tot in de twintigste eeuw relevant voor het bestuur van de polder. Die bannen waren voor waterstaatkundige doeleinden wel soms in tweeën gedeeld: Hoogkarspel had een Noorderban en een Zuiderban, waarvan alleen de eerste bij het Grootslag behoorde, de Zuiderban was deel van de toenmalige Houterpolder. In 1926 werd die Houterpolder bij het Grootslag gevoegd, waarmee de bannen Oosterblokker, Binnenwijzend, de Zuiderban van Hoogkarspel en de Noorderban van Venhuizen bij het Grootslag kwamen.

In 1949 werden de Drechterlandse bannen, als laatste in Noord-Holland, door Provinciale Staten opgeheven. Hun taak werd overgenomen door de polders waarin zij lagen, in dit geval dus door de polder Het Grootslag.

In 1973 werd Het Grootslag ook als zelfstandig waterschap opgeheven. De ambachten Drechterland en De Vier Noorder Koggen werden met de inliggende polders samengevoegd tot het Waterschap Westfriesland. Vanaf dat jaar vond een grootschalige ruilverkaveling plaats, die duurde tot 1979. Hiermee werd de polder 'gemoderniseerd' door hem van een 'vaarpolder' in een 'rijpolder' te veranderen. In het oostelijke deel van de polder is het recreatiegebied Het Streekbos aangelegd. Dit alles ging wel ten koste van het typerende landschap van de polder. Slechts enkele delen van de polder zijn min of meer in de oude staat bewaard gebleven, met name het deel (De Weelen) ten noorden van Horn bij Lutjebroek.

Waterschap Westfriesland ging in 2003 op zijn beurt op in het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.
Q106259
polder
Concept
Q702081
waterschap
Concept
Q55
Nederland
LOC
Q701
Noord-Holland
LOC
Q9918
Enkhuizen
LOC
Q3163491
Zwaagdijk
LOC
Q524797
Sint-Elisabethsvloed
Concept
Q77252
Jan van Beieren
PER
Q2830650
Oudijk
Concept
Q806851
bannen
UNK
Q6044770
gemeenschappelijke regeling
Concept
Q2695327
poldermolen
Concept
Q923906
inklinking
Concept
Q2533300
Broekerhaven
Concept
Q491999
Andijk
LOC
Q2533300
Broekerhaven
Concept
Q2298521
Grootslag II
LOC
Q806851
banne
UNK
Q97292546
Houterpolder
UNK
Q13574207
Drechterland
Concept
Q2679418
De Vier Noorder Koggen
LOC
Q18089164
Waterschap Westfriesland
MEDIA
Q2113013
ruilverkaveling
Concept
Q2135837
Het Streekbos
LOC
Q56395684
De Weelen
UNK
Q2846051
Horn
Concept
Q2329996
Lutjebroek
LOC
Q4469762
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
MEDIA
Q2150222
Het Grootslag
LOC
Q2150222
Het Grootslag
LOC
Q2150222
Het Grootslag
LOC
Q2150222
Het Grootslag
LOC
1423-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1423
DATE
1460-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1460
DATE
1452-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1452
DATE
1907-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1907
DATE
1940-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1940
DATE
1979-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1979
DATE
1926-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1926
DATE
1949-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1949
DATE
1973-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1973
DATE
2003-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2003
DATE
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
3
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+1940^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1940
NUMBER
instance of
country
inception
dissolved, abolished or demolished date
located in the administrative territorial entity
country
located in the administrative territorial entity
replaces
replaces
inception