Vrijdagmoskee van Isfahan
De Vrijdagmoskee van Isfahan of de Masjed-e Jāmé is een moskee in Isfahan, Iran. Het oudste deel van de moskee dateert uit het eind van de achtste eeuw. De moskee is in de loop der eeuwen herhaaldelijk uitgebreid. De moskee was tot 1630 de belangrijkste moskee van Isfahan. In 2012 werd de moskee door UNESCO toegevoegd aan de werelderfgoedlijst.

De moskee werd met name sterk uitgebreid tijdens de regeerperiode van de Seltsjoeken onder Malik Sjah I. Nadat Malik Sjah in 1086 de Grote moskee van Damascus had gezien, besloot hij in zijn hoofdstad Isfahan de reeds bestaande moskee sterk uit te breiden. Hij gaf opdracht aan zijn grootvizier Nizam al-Moelk om de verbouwing te coördineren. Deze liet de bestaande moskee gedeeltelijk slopen en maakte van de zo ontstane ruimte een binnenplaats. Rondom de binnenplaats kwamen vier "iwans" (ingangen). Dit was de eerste keer dat een moskee voorzien werd van vier van zulke ingangen. De inspiratie hiervoor kwam van de pre-islamitische Iraanse Sassaniden, die hun paleizen op die manier bouwden.

De zuidelijke iwan of de "qibla iwan" die de richting ("qibla") van Mekka aangeeft, werd het mooist gedecoreerd. Achter deze ingang werd de zuidelijke koepel gebouwd.

Twee jaar na de verbouwing door Nizam al-Moelk, bouwde diens rivaal Taj al-Moelk de noordelijke koepel. Deze is weliswaar kleiner dan de zuidelijke, maar wordt vaak als eleganter beschouwd.

Gedurende vele eeuwen was de vrijdagmoskee de centrale moskee, waar ook op vrijdag de "khutbah" ('preek') werd gehouden. Dit veranderde in de tijd van sjah Abbas I de Grote. Na de oplevering van de door hem gebouwde Moskee van de sjah in 1630 werd die moskee de belangrijkste moskee van Isfahan.
Q32815
moskee
Concept
Q42053
Isfahan
LOC
Q794
Iran
LOC
Q6856
1630
TIME
Q3708255
Seltsjoeken
LOC
Q311482
Malik Sjah I
PER
Q19460
1086
TIME
Q183562
Grote moskee van Damascus
LOC
Q18811
grootvizier
PER
Q298427
Nizam al-Moelk
PER
Q309250
binnenplaats
Concept
Q636232
iwan
UNK
Q83891
Sassaniden
LOC
Q175047
qibla
Concept
Q5806
Mekka
LOC
Q12493
koepel
Concept
None
Taj al-Moelk
UNK
Q738826
khutbah
Concept
Q171349
Abbas I de Grote
PER
Q643098
Moskee van de sjah
LOC
Q6856
1630
TIME
Q1256501
Vrijdagmoskee van Isfahan
LOC
2012-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2012
DATE
1086-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1086
DATE
1630-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1630
DATE
instance of
location
country
commissioned by
country
point in time