Aardkar
Een aardkar is een kar die in vroeger tijden op boerderijen gebruikt werd voor transport van zware materialen zoals mest uit de potstal, plaggen, aarde en bieten. Naast de aardkar had men destijds ook de grotere hoogkar in gebruik. Beide karren kwamen voor op de zandgronden van de Meierij en van de Kempen, zowel in het Belgische als in het Nederlandse deel. De aardkar, die ongeveerd was, wordt ook wel eertkar, eerdkar, erdkar, ertkar, stortkar, kiepkar of mistkar genoemd.

De aardkar bestond uit een askast, twee twaalfspakige wielen, een laadbak en burries. De aardkar onderscheidde zich van andere karren doordat de burries en de draagbomen - de balkjes waarop de laadbak rustte - uit afzonderlijke delen bestonden. In de lengte liepen de burries tot ongeveer halverwege de buitenzijde van de draagbomen waaraan ze met een spil waren bevestigd. Op die manier kon de laadbak met ingespannen paard worden gekanteld. Om te vermijden dat de laadbak tijdens een rit zou omslaan, werden burries en draagbomen met elkaar verbonden. Dat gebeurde op verschillende manieren, bijvoorbeeld door een houten balkje, vaak laadhout genoemd, een ijzeren staaf, een ketting of twee haken. Naargelang de regio verschilden de plaatsing en de gebruikte materialen. Wanneer men de lading met ingespannen paard wilde lossen, kon men eenvoudig de verbinding tussen burries en draagbomen losmaken, waardoor bij horizontaal blijvende burries de bak naar achteren omklapte. Een aardkar werd door de wagenmaker op bestelling gemaakt. De afmetingen variëren daardoor enigszins. Typische afmetingen van een aardkar zijn: lengte 4,20 m, breedte 2,00 m, hoogte 1,70 m, spoorbreedte 1,55 en wieldiameter 1,40 m. Het laadvermogen van een aardkar is 800 tot 1000 kg.

Aardkarren vindt men vermeld in schepenakten waarin de inventaris werd beschreven van boerderijen indien de boer of boerin wilde hertrouwen. Vanaf 1708 was zo'n beschrijving in Staats-Brabant verplicht gesteld door de Staten-Generaal teneinde het devolutierecht te handhaven.

Voor de Eerste Wereldoorlog kostte een aardkar in de Meierij f 65, waarvan f 30 voor de wielen, f 26 voor askast en laadbak en f 8 voor de burries.

Na de Tweede Wereldoorlog, toen het paard verdrongen werd door de veel sterkere tractor, moest de aardkar gaandeweg wijken voor veel grotere wagens.
Q234668
kar
Concept
Q489357
boerderij
Concept
Q508797
mest
Concept
Q647759
potstal
Concept
Q13359535
plaggen
Concept
Q3646210
aarde
UNK
Q740726
biet
Concept
Q2579841
hoogkar
Concept
Q2238735
Meierij
LOC
Q1078270
Kempen
LOC
Q31
Belgische
LOC
Q55
Nederland
LOC
Q188209
as
Concept
Q446
wiel
Concept
Q2289101
burries
UNK
Q833418
wagenmaker
Concept
Q489357
boerderij
Concept
Q131512
boer
Concept
Q131512
boerin
Concept
Q6846
1708
TIME
Q770862
Staats-Brabant
Concept
Q13417577
Staten-Generaal
Concept
Q3039657
devolutierecht
UNK
Q361
Eerste Wereldoorlog
EVE
Q4996207
Meierij
Concept
Q362
Tweede Wereldoorlog
EVE
Q726
paard
Concept
Q39495
tractor
Concept
Q859281
wagen
Concept
Q2453369
Aardkar
Concept
+4.20^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4,20
NUMBER
+2.00^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2,00
NUMBER
+1.70^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1,70
NUMBER
+1.55^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1,55
NUMBER
+1.40^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1,40
NUMBER
+65^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
65
NUMBER
+30^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
30
NUMBER
+26^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
26
NUMBER
+8^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
8
NUMBER
subclass of
country
country
country