Patiëns
Patiëns is in de taalkunde de benaming voor een thematische relatie die uitdrukt dat het betreffende zinsdeel de door middel van het werkwoord beschreven handeling ondergaat. Het patiëns onderscheidt zich van het thema doordat het niet alleen de handeling ondergaat maar hierbij ook nog aan een bepaalde verandering (bijvoorbeeld in vorm of structuur) onderhevig is. Een zin met een patiëns bevat gewoonlijk ook een agens. Een voorbeeld is de zin

* Jan eet een appel.

In deze zin is "Jan" het agens en "een appel" het patiëns.

In sommige talen zoals het Japans wordt de functie van patiëns gemarkeerd door middel van aparte suffixen, bijvoorbeeld het suffix  |o| (in het Hiragana geschreven als  を). 

Het patiëns wordt heel vaak op één lijn getrokken met het lijdend voorwerp, waar het slechts gedeeltelijk -in een bedrijvende zin- mee overeenkomt. Bij het lijdend voorwerp ligt de nadruk meer op de relatie met andere zinsdelen zoals het onderwerp , terwijl bij het patiëns de relatie met het werkwoord centraal staat. In de twee zinnen

*De hond bijt de man (in de bedrijvende vorm)
*De man wordt door de hond gebeten (in de lijdende vorm)

is "de man" in beide gevallen het patiëns. Alleen in de eerste zin is "de man" echter ook het lijdend voorwerp. In de tweede zin is "de man" het onderwerp en "de hond" het handelend voorwerp.

In de onpersoonlijke lijdende vorm kan het handelend voorwerp (het agens) ontbreken:

*Er worden veel appelen gegeten. 

"Veel appelen" is het patiëns, maar wie de appelen verorbert, vermeldt de zin niet.
Q8162
taalkunde
Concept
Q613930
thematische relatie
Concept
Q187931
zinsdeel
Concept
Q24905
werkwoord
Concept
Q933845
thema
Concept
Q392648
agens
Concept
Q5287
Japans
ORG
Q102047
suffix
Concept
Q48332
Hiragana
Concept
Q2990574
lijdend voorwerp
Concept
Q164573
onderwerp
Concept
Q2511733
handelend voorwerp
Concept
Q170212
Patiëns
Concept
instance of
writing system
facet of