Robert Moray
Robert Moray (1608 of 1609 - 4 juli 1673) was een Schots militair, diplomaat, geleerde, vrijmetselaar en een van de oprichters - en later president - van de Royal Society.

Robert Moray was de zoon van Mungo Murray en werd geboren in het Schotse graafschap Perthshire. Na het doorlopen van de Universiteit van St Andrews, vervolgde hij zijn opleiding in Frankrijk, waar hij in de "Garde Écossaise" van het Franse leger de rang van kolonel bereikte. Daar raakte hij bevriend met kardinaal de Richelieu, eerste minister van Lodewijk XIII van Frankrijk.

Terug in Schotland werd hij generaal bij de artillerie van het leger van de Convenanters, waarmee hij in 1641 Engeland binnenviel. Tijdens deze militaire campagne in de "Bishops' Wars" werd Moray in Newcastle upon Tyne geïnitieerd in de vrijmetselaarsloge aldaar, een onderafdeling van de loge "Mary's Chapel" van Edinburgh. Vanaf dat moment verschijnt op zijn correspondentie regelmatig het pentagram van de vrijmetselarij.

Op 10 januari 1643 werd hij in Oxford door Karel I van Engeland in de adelstand verheven, waarna hij zich "sir" mocht noemen. Datzelfde jaar vocht hij in Duitsland mee in het leger van Jules Mazarin, de opvolger van Richelieu, en werd daarbij in Beieren gevangengenomen. Als kolonel van het Schotse regiment was hij tegelijkertijd onderhandelaar voor Frankrijk, maar Mazarin weigerde aanvankelijk het losgeld voor hem te betalen. Pas in april 1645 betaalde Mazarin het losgeld van £16.500. Na zijn vrijlating keerde hij naar Engeland terug, waar Karel I na het verliezen van de Slag bij Naseby en de Slag bij Marston Moor zich had overgegeven aan de Schotten. Moray werd nu de secretaris van Karel I en hij was het die in 1646 te Newcastle de vlucht van Karel I in vrouwenkleding arrangeerde. Karel I bedacht zich echter op het laatste moment, uit angst om in een compromitterende situatie ontdekt te worden. De Schotten leverden Karel I vervolgens tegen een som geld uit aan Oliver Cromwell, die hem in 1649, na nieuwe pogingen van royalisten om de macht te grijpen, liet onthoofden.

Moray overreedde vervolgens de prins van Wales, de toekomstige Karel II van Engeland, om zich in Scone tot koning der Schotten te laten kronen, hetgeen op 1 januari 1651 gebeurde. Kort daarna verloor Karel II de Slag bij Worcester en vluchtte naar Frankrijk. Ten tijde van het Engelse Gemenebest (1649-1660) leefde Robert Moray in het buitenland; in 1656 was hij in Brugge, van 1656 tot 1659 verbleef hij te Maastricht, waar hij bevriend was met de militaire gouverneur, Frederik Magnus van Salm. In 1659 voegde hij zich bij Karel II in Parijs en na de Restauratie vestigde hij zich in Londen, waar de koning hem een appartement in het Palace of Whitehall gaf.

Bij de oprichtingsvergadering van de Royal Society in 1660 was Robert Moray voorzitter. Hij zorgde ook voor het predicaat 'koninklijk', dat Karel II prompt verleende.

Moray was gehuwd met Sophia Lindsay, dochter van David Lindsay, de 12e graaf van Crawford. Na haar dood leefde hij teruggetrokken, zich wijdend aan chemische experimenten en wetenschappelijke uiteenzettingen. Als geleerde kan Moray omschreven worden als een "uomo universale", die zich onder andere bezighield met scheikunde, farmacologie, biologie, mineralogie, metallurgie, magnetisme en toegepaste wetenschappen (visserij, houtvesterij, mijnbouw, scheepsbouw, watermolens en windmolens). Moray was bevriend met een groot aantal bekende wetenschappers en kunstenaars, waaronder Samuel Pepys, James Gregory, Andrew Marvell, John Evelyn en Gilbert Burnet.

Moray stierf in 1673 en werd begraven in Westminster Abbey.
Q2698
4 juli
Concept
Q7617
1673
TIME
Q22
Schots
LOC
Q47064
militair
Concept
Q193391
diplomaat
Concept
Q901
geleerde
Concept
Q41726
vrijmetselaar
Concept
Q123885
Royal Society
Concept
Q1247411
Perthshire
LOC
Q216273
Universiteit van St Andrews
ORG
Q142
Frankrijk
LOC
Q104680
kolonel
Concept
Q26702
kardinaal de Richelieu
PER
Q737533
Lodewijk XIII van Frankrijk
PER
Q64418
artillerie
Concept
Q1138040
Convenanters
MEDIA
Q21
Engeland
LOC
Q1425428
Newcastle upon Tyne
LOC
Q1454597
loge
ORG
Q23436
Edinburgh
LOC
Q182186
pentagram
Concept
Q34217
Oxford
LOC
Q81506
Karel I van Engeland
PER
Q209690
sir
Concept
Q183
Duitsland
LOC
Q166056
Jules Mazarin
PER
Q980
Beieren
LOC
Q949724
Slag bij Naseby
EVE
Q326417
Slag bij Marston Moor
EVE
Q44279
Oliver Cromwell
PER
Q180729
prins van Wales
Concept
Q122553
Karel II van Engeland
PER
Q852883
Scone
LOC
Q214188
koning der Schotten
UNK
None
Slag bij Worcester
UNK
Q330362
Engelse Gemenebest
LOC
Q12994
Brugge
LOC
Q1309
Maastricht
LOC
Q19578447
Frederik Magnus van Salm
PER
Q90
Parijs
LOC
Q846848
Restauratie
TIME
Q84
Londen
LOC
Q391620
Palace of Whitehall
LOC
Q123885
Royal Society
Concept
Q270141
uomo universale
Concept
Q2329
scheikunde
Concept
Q128406
farmacologie
Concept
Q420
biologie
Concept
Q83353
mineralogie
Concept
Q11467
metallurgie
Concept
Q3294789
magnetisme
Concept
Q28797
toegepaste wetenschappen
Concept
Q14373
visserij
Concept
Q1895303
houtvesterij
Concept
Q44497
mijnbouw
Concept
Q474200
scheepsbouw
Concept
Q185187
watermolen
Concept
Q38720
windmolen
Concept
Q106143
Samuel Pepys
PER
Q313906
James Gregory
PER
Q365935
Andrew Marvell
PER
Q342712
John Evelyn
PER
Q2250014
Gilbert Burnet
PER
Q5933
Westminster Abbey
LOC
Q719623
Robert Moray
PER
Q719623
Robert Moray
PER
Q719623
Robert Moray
PER
Q719623
Robert Moray
PER
1608-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1608
DATE
1609-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1609
DATE
1673-07-04T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
4 juli 1673
DATE
1641-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1641
DATE
1643-01-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 januari 1643
DATE
1645-04-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
april 1645
DATE
1646-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1646
DATE
1649-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1649
DATE
1651-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1 januari 1651
DATE
1649-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1649
DATE
1660-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1660
DATE
1656-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1656
DATE
1659-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1659
DATE
1660-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1660
DATE
1673-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1673
DATE
+1608^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1608
NUMBER
+16.500^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
16.500
NUMBER
+1649^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1649
NUMBER
-1660^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1660
NUMBER
+12^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
12
NUMBER
occupation
member of
date of death
place of birth
educated at
member of
located in the administrative territorial entity
inception
subclass of