Hilarius van Poitiers
Hilarius van Poitiers of Sint-Hilarius (Pictavium, nu Poitiers, ca. 315 – aldaar, 1 november 367), in zijn landstaal het Latijn "Hilarius Pictaviensis", was een kerkvader en kerkleraar. Hij was de belangrijkste theoloog van het Westen in de 4de eeuw. Zijn geschriften vormen de oudste christelijke literatuur in Gallië.

Hilarius was geboortig uit een aanzienlijk geslacht en genoot een goede opleiding, waarbij hij ook Grieks leerde. Na studie van het Oude en het Nieuwe Testament verruilde hij zijn neoplatonistische levensbeschouwing voor het christendom. Samen met zijn vrouw en dochter liet hij zich dopen, en Hilarius werd omstreeks 350, ofschoon gehuwd, door de geestelijkheid en het volk tot bisschop van Poitiers gekozen. Dat bracht met zich mee dat hij gescheiden ging leven van zijn vrouw.

In die periode was het arianisme een belangrijke levensbeschouwelijke stroming. Ook de keizer van het West-Romeinse Rijk, Constantius II, was het arianisme vriendelijk gezind. Hilarius verzette zich tegen de door de keizer geëiste veroordeling van kerkvader Athanasius en daarmee van de geloofsbelijdenis van Nicea, waaraan andere Gallische bisschoppen meededen, en werd daarom naar Klein-Azië verbannen (356–359). In deze periode schreef hij zijn hoofdwerk, "De Trinitate" ('Over de Drievuldigheid'). In zijn "De synodis seu de fide orientalium" ('Over de synoden of de geloofstrouw van de Oosterse bisschoppen') gaf hij daar een historische toelichting bij.

In het Griekse Oosten geraakte hij nog veel beter thuis in de christologische strijd en deze zette hij, in 360 teruggekeerd, in Gallië voort, in de eerste plaats tegen Saturninus van Arles op een synode te Parijs (361) en enige jaren later – met weinig onmiddellijk succes – tegen Auxentius van Milaan.

Hilarius’ commentaren op het evangelie van Matteüs en de Psalmen zijn specimina van "allegorese", tekstverklaring met behulp van allegorie. Een samenvattende beschouwing over de christelijke voorafbeeldingen in het Oude Testament gaf hij in zijn traktaat "De Mysteriis" ('Over de Mysteriën'). Waarschijnlijk geïnspireerd door wat hij in de Oosterse Kerken aan gemeentezang had gehoord, schreef hij als eerste een aantal christelijke Latijnse hymnen. Een drietal hymnen wordt volgens de huidige stand van de wetenschap met grote waarschijnlijkheid aan Hilarius toegeschreven, bij andere is dat niet meer het geval. Daarvoor is de schrijversnaam 'Pseudo-Hilarius' in gebruik.

In 1851 werd deze 'Athanasius van het Westen' door paus Pius IX tot "doctor ecclesiae" uitgeroepen. Zijn feestdag als heilige wordt gevierd op 13 januari, eertijds 14 januari.

Hilarius van Poitiers is ook patroonheilige van het Vlaamse dorp Bierbeek. 
Q6616
Pictavium, nu Poitiers
Concept
Q32437
315
TIME
Q2997
1 november
Concept
Q32289
367
TIME
Q397
Latijn
Concept
Q182603
kerkvader
Concept
Q192499
kerkleraar
Concept
Q1234713
theoloog
Concept
Q842798
Westen
Concept
Q8099
4de eeuw
Concept
Q38060
Gallië
LOC
Q366732
studie van het Oude en het Nieuwe Testament
Concept
Q162145
neoplatonistische
Concept
Q5043
christendom
Concept
Q30544
350
TIME
Q83922
arianisme
Concept
Q42834
West-Romeinse Rijk
LOC
Q46418
Constantius II
PER
Q44024
Athanasius
MISC
Q13231188
geloofsbelijdenis van Nicea
Concept
Q51614
Klein-Azië
LOC
Q47937
356
TIME
Q32448
359
TIME
Q37090
Drievuldigheid
Concept
Q111161
synode
Concept
Q32458
360
TIME
None
Saturninus van Arles
UNK
Q47953
361
TIME
None
Auxentius van Milaan
UNK
Q392302
Matteüs
MEDIA
Q41064
Psalmen
MEDIA
Q18535
allegorie
Concept
Q19786
Oude Testament
Concept
Q484692
hymne
Concept
Q7656
1851
TIME
Q43720
paus Pius IX
PER
Q192499
doctor ecclesiae
Concept
Q43115
heilige
Concept
Q2255
13 januari
TIME
Q2257
14 januari
TIME
Q28914
patroonheilige
Concept
Q729929
Bierbeek
LOC
Q44344
Hilarius van Poitiers
PER
Q44344
Hilarius van Poitiers
PER
1851-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1851
DATE
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+356^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
356
NUMBER
+359^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
359
NUMBER
+361^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
361
NUMBER
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+14^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
14
NUMBER
place of birth
languages spoken, written or signed
occupation
canonization status
follows