Wetenschappelijk socialisme
Wetenschappelijk socialisme is een overheidsbeleid dat uitgaat van de rede en gebaseerd zou moeten zijn op de wetenschappelijke methode. De Franse anarchist Pierre-Joseph Proudhon noemde het voor het eerst in "Wat is eigendom?" uit 1840. Proudhon zette zich niet alleen af tegen het kapitalisme, maar ook tegen het autoritair socialisme van Karl Marx.

Karl Marx en Friedrich Engels onderscheidden het wetenschappelijk socialisme juist van wat zij noemden het utopisch socialisme. Dit zou bereikt zijn door de geschiedenis te analyseren op basis van het historisch materialisme waarbij de economie een centrale rol krijgt. Het was daarbij vooral Engels die de nadruk legde op het wetenschappelijke karakter. Zo stelde hij in zijn grafrede van Marx: "Zoals Darwin de ontwikkelingswetten van leven en natuur blootlegde, zo heeft Marx de ontwikkelingswetten van de mensenmaatschappij blootgelegd".

Een belangrijke hypothese van het wetenschappelijk socialisme is de relatie tussen de sociale structuur (productieverhoudingen) en de economische instituties (productiewijzen). Bij elke verandering van productiewijze, past een verandering van productieverhoudingen. Die verandering van sociale structuur gaat telkens gepaard met een omwenteling, waarbij uiteindelijk ook het kapitalisme plaats zou maken voor de socialistische staat.

Karl Popper stelde in "The Open Society and Its Enemies" uit 1945 dat dit socialisme aanvankelijk wetenschappelijk was geweest, aangezien het toetsbare voorspellingen deed. Toen deze echter niet uitkwamen, werd met ad-hoc-hypotheses geprobeerd falsificatie te voorkomen. Daarmee verwerd het tot metafysica (pseudowetenschap).
Q178354
rede
Concept
Q46857
wetenschappelijke methode
Concept
Q5749
Pierre-Joseph Proudhon
PER
Q2713465
Wat is eigendom?
ORG
Q6206
kapitalisme
Concept
None
autoritair socialisme
UNK
Q9061
Karl Marx
PER
Q34787
Friedrich Engels
PER
Q192447
utopisch socialisme
Concept
Q190004
historisch materialisme
Concept
Q159810
economie
Concept
Q211606
sociale structuur
Concept
None
productieverhoudingen
UNK
None
productiewijze
UNK
Q81244
Karl Popper
Concept
Q1066598
The Open Society and Its Enemies
ORG
Q2149495
toetsbare
Concept
Q748250
voorspellingen
Concept
Q282072
ad-hoc-hypothese
Concept
Q220888
falsificatie
Concept
Q35277
metafysica
Concept
Q483677
pseudowetenschap
Concept
Q865354
Wetenschappelijk socialisme
Concept
opposite of
notable work
author
author