Jean Calas
Jean Calas (1698 – Toulouse 10 maart 1762) was een koopman uit Toulouse. Hij werd het slachtoffer van godsdienstvervolging vanwege het feit dat hij protestant was. Hij staat symbool voor religieuze intolerantie in Frankrijk, samen met Jean-François de la Barre en Pierre-Paul Sirven.

Calas was, samen met zijn vrouw, protestant, terwijl in Frankrijk katholicisme de staatsgodsdienst was. Nadat de harde onderdrukking van het protestantisme, begonnen door koning Lodewijk XIV, wat was afgenomen, werden de protestanten over het algemeen getolereerd. Lodewijk, een van de zonen van Calas was tot het katholieke geloof bekeerd in 1756. In de nacht van 13 tot 14 oktober 1761 werd een andere zoon van Calas, Marc-Antoine, dood gevonden in zijn huis. Het gerucht ging dat Jean Calas hem had vermoord, omdat hij ook tot het katholicisme was bekeerd.<br>
De familie beweerde eerst dat Marc-Antoine was gedood door een moordenaar, daarna verklaarden zij echter dat ze Marc-Antoine gevonden nadat hij zichzelf opgehangen had. Zelfmoord was een grote zonde in die tijd, zodat ze het verhaal van een moordenaar hadden gebruikt. <br>
Op 9 maart 1762 veroordeelde het parlement van Toulouse Jean Calas ter dood door middel van radbraken. Een dag later, op 64-jarige leeftijd, stierf hij na gemarteld te zijn op het wiel, hevig protesterend dat hij onschuldig was. <br>
Voltaire, die op de hoogte was gebracht van deze zaak, begon een campagne, in 1763, om de uitspraak van de rechtbank te herzien. Koning Lodewijk XV ontving de familie, en liet het arrest verbreken in 1764. De verontwaardigde Lodewijk XV zette de hoogste magistraat van Toulouse, de Capitoul, uit zijn ambt. Het proces werd herzien en Calas werd exact drie jaar later "niet schuldig" verklaard, op 9 maart 1765. Zijn weduwe ontving van de koning een ruim pensioen.

De zaak-Calas wordt onterecht als wantoestand uit het ancien régime aangehaald. Als regel baseerde de rechtspraak zich toen uitsluitend op harde bewijzen en niet op de overtuiging van de rechters of een jury. Gerechtelijke dwalingen waren eerder uitzonderlijk, en in dit geval was de uitspraak een gevolg van gefabriceerde bewijzen (vier getuigenissen telden voor een bewijs - in het geval Calas erkenden de magistraten een aantal geruchten als getuigenis) en stemmingmakerij. De verontwaardiging van de koning, de snelle herziening, en het ontslag van de Capitoul zijn een indicatie dat er toen niet mals werd omgegaan met blunderende magistraten. De historicus Benoit Garneau vergelijkt het proces met de zaak-Outreau uit 2004, waar een blunderende magistraat verschillende onschuldigen jarenlang vasthield zonder bewijs. Onderzoeksrechter Burgeaud bleef daar evenwel in functie.
Q7706
1698
TIME
Q7880
Toulouse
LOC
Q2397
10 maart
TIME
Q7652
1762
TIME
Q7880
Toulouse
LOC
Q23540
protestant
Concept
Q142
Frankrijk
LOC
None
Jean-François de la Barre
UNK
None
Pierre-Paul Sirven
UNK
Q9592
katholicisme
Concept
Q188213
staatsgodsdienst
Concept
Q7742
Lodewijk XIV
PER
Q7632
1756
TIME
None
Marc-Antoine
UNK
Q10737
Zelfmoord
Concept
Q2790386
zonde
UNK
Q35749
parlement
Concept
Q692003
radbraken
Concept
Q9068
Voltaire
PER
Q7738
Lodewijk XV
PER
Q7665
1765
TIME
Q234081
ancien régime
Concept
Q2679657
zaak-Outreau
Concept
Q360000
Jean Calas
PER
Q360000
Jean Calas
PER
Q360000
Jean Calas
PER
1698-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1698
DATE
1762-03-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 maart 1762
DATE
1756-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1756
DATE
1761-10-14T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
14 oktober 1761
DATE
1762-03-09T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
9 maart 1762
DATE
1763-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1763
DATE
1764-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1764
DATE
1765-03-09T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
9 maart 1765
DATE
+1698^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1698
NUMBER
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+64^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
64
NUMBER
place of death
place of death
date of death
country of citizenship
point in time