Veenborg
Een veenborg was een landhuis of buitenplaats voor welgestelde burgers in de Groninger Veenkoloniën. Veenborgen ontstonden in de tweede helft van de 17e eeuw, in dezelfde periode als de buitenplaatsen in de Noord-Hollandse polders. In vergelijking met de borgen hadden ze vaak meer land in bezit, maar hadden ze meestal geen of in elk geval minder heerlijke rechten, omdat de eigenaren vaak niet van adel waren. De Ennemaborg bij Midwolda wordt vaak ook een veenborg genoemd, maar vormt de voortzetting van een oudere borg. Dat geldt ook voor het voormalige steenhuis Huninga te Oostwold en de verdwenen Huningaborg te Beerta.

Veenborgen kwamen voort uit de zomers bewoonde hofsteden die door de families bewoond werden die participeerden in de compagnieën en maatschappijen die zich bezighielden met de vervening. Deze families waren meestal afkomstig uit het stadspatriarchaat van Groningen. Veel veenborgen verrezen aan het Winschoterdiep nabij Hoogezand en Sappemeer en langs het Ooster- en Westerdiep in Veendam. Hier was namelijk voor weinig geld veel grond beschikbaar en de kanalen zorgden voor een goede verbinding met de stad Groningen. In de loop van een of twee generaties konden dergelijke hofsteden vaak uitgroeien tot fraaie woningen die het uiterlijk aanzien hadden van een borg. In tegenstelling tot de borgen, dienden de veenborgen met name als plaats van ontspanning, hetgeen terug te zien is in de namen die ze werden gegeven.

De vroegste veenborgen waren eenvoudig van aard, zoals bijvoorbeeld te zien op een tekening van de veenborg Welgelegen in Kleinemeer uit 1690, waarop deze is afgebeeld als een eenvoudig dwarshuis van een bewoningslaag met een zadeldak. Andere veenborgen, zoals Vosholen waren in die tijd nog eenvoudiger van bouw. De meeste van de veenborgen ontleenden hun status in die tijd dan waarschijnlijk ook niet aan het gebouw zelf, maar aan de tuin- of parkaanleg, die tot de verbeelding sprak en werd geroemd in reisverslagen uit de 17e en 18e eeuw. De eerste grootser opgezette veenborg was Vredenburg bij Hoogezand, waar in vroeger tijden zeven veenborgen hebben gestaan.
Q3950
landhuis
Concept
Q2927789
buitenplaats
Concept
Q1807977
Groninger Veenkoloniën
LOC
Q2927789
buitenplaats
Concept
Q2776067
borg
Concept
Q3520358
Ennemaborg
Concept
Q1879065
Midwolda
LOC
Q546429
Oostwold
LOC
None
Huningaborg
UNK
Q2250772
Beerta
LOC
Q489357
hofsteden
Concept
Q18435281
vervening
UNK
None
stadspatriarchaat
UNK
Q749
Groningen
LOC
Q3262852
Ooster-
LOC
None
Westerdiep
UNK
Q2776067
borg
Concept
Q2578332
Welgelegen
LOC
Q1921920
Kleinemeer
Concept
None
dwarshuis
UNK
Q149617
zadeldak
Concept
Q104542200
Vosholen
UNK
Q2614285
Vredenburg
UNK
Q1627411
Hoogezand
LOC
Q2914545
Veenborg
Concept
Q2914545
Veenborg
Concept
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+17^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
17
NUMBER
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
subclass of
location