Christiaan Kramm
Christiaan Kramm (Utrecht, 18 april 1797 - idem, 24 mei 1875) was een Nederlandse architect, kunstschilder en kunstverzamelaar.

Christiaan Kramm werd geboren in de Zadelstraat te Utrecht. In 1810, op 13-jarige leeftijd, ging hij wegens geldgebrek in de leer bij goud- en edelsmid N. van Voorst, daar leerde hij ook tekenen van behangselschilder Hendrik van Barneveld. In zijn vrije tijd legde hij zich toe op het spelen van het Chinese schimmenspel, waarvoor veel belangstelling was. Hiervoor maakte hij zijn eigen decors. 

Vijf jaar na zijn aantreden bij Van Voorst werd hij opgenomen als privéleerling van kunstschilder en directeur van de afdeling tekenkunde van de Stadstekenschool, Pieter Christoffel Wonder (1780-1852). Via Wonder kwam hij in contact met de directeur van de schouwburg Cornelis van Leeuwen. Voor de schouwburg maakte hij vele decors tot 1840. 

Inmiddels had Christiaan Kramm zich ook toegelegd op de architectuur. Zo was hij als enige Utrechtse architect bereid om opmetingstekeningen te maken van de Domkerk in Utrecht voor Carl Friedrich von Wiebekings "Theoretisch-praktische bürgerliche Baukunde". Hierdoor werd hij belast met het toezicht op de herstelwerkzaamheden van de Dom uitgevoerd door Tieleman Franciscus Suys tussen 1824 en 1830.

In 1826 werd hij aangesteld als directeur van de bouwkundige afdeling van de Stadstekenschool, wat hij 40 jaar zou blijven. Hij vertrok een jaar later voor een driejarige studiereis naar Londen, waar hij verbleef bij zijn oude leermeester P.C. Wonder. Hier kwam hij in aanraking met de neogotiek, die hij als eerste in Nederland ging onderwijzen. Kramm maakte voor verschillende opdrachten ontwerpen, gevraagd of ongevraagd en ontving vele prijzen. Zijn bekendste werken zijn het gerechtsgebouw aan de Hamburgerstraat, waarvoor hij een nieuwe gevel in neoclassicistische stijl ontwierp (ca. 1837, thans restaurant en onderkomen voor Het Utrechts Archief) en het oudste gedeelte van de voormalige Lakenhal Gebroeders Geelen aan de Oudegracht 167 (1850) toen nog Stadhuisbrug 5 (daarna V&D en uitgebreid door P.J. Houtzagers en J. Kuyt, thans een boekwinkel en de bibliotheek), de katholieke Carolus Borromeus kerk in Soesterberg (1838), de verbouwing van de katholieke St. Martinuskerk in Hoogland (1840), de katholieke St. Jozefkerk in Leusden (1841), de verbouwing van het Willem Arntszhuis (1829) en de voormalige St. Bavokerk (1839) in Harmelen waarvan een deel behouden is als kapel van het verzorgingstehuis Huize Gaza. Rond 1830 verbouwde hij ook het Paushuize aan aan de Kromme Nieuwegracht in Utrecht. Tevens heeft hij de nieuwe toegangspoorten, IJsselpoort en Benschopperpoort, in IJsselstein ontworpen (1854).

Vanaf 1840 trok hij zich terug als actief architect en legde hij zich toe op het maken van schilderijen en prenten en werd hij veel gevraagd als portrettist op ivoor. Hij sloeg ook aan het verzamelen en legde een grote collectie van prenten en tekeningen aan met historische of topografische onderwerpen als thema. Tevens beschikte hij over een grote collectie boeken omtrent de bouwkunst en andere schone kunsten waaruit hij kon putten voor zijn bouwkundige verhandelingen die hij schreef. Kramm woonde decennialang tot zijn dood in het zelfontworpen landhuis Rusthof in de Utrechtse Kapelstraat. Hij overleed in 1875 en werd in die plaats begraven op de Eerste Algemene Begraafplaats Soestbergen. Het Utrechts Archief bezit een portret van Christiaan Kramm.
Q803
Utrecht
LOC
Q2521
18 april
TIME
Q7820
1797
TIME
Q2584
24 mei
Concept
Q7764
1875
TIME
Q55
Nederland
LOC
Q42973
architect
Concept
Q1028181
kunstschilder
Concept
Q2740672
Zadelstraat
LOC
None
Hendrik van Barneveld
UNK
Q854836
Chinese schimmenspel
Concept
Q2401049
Pieter Christoffel Wonder
PER
Q2210203
Cornelis van Leeuwen
PER
Q936545
Domkerk in Utrecht
LOC
None
Carl Friedrich von Wiebeking
UNK
Q1755224
Tieleman Franciscus Suys
PER
Q84
Londen
LOC
Q186363
neogotiek
Concept
Q2108685
Hamburgerstraat
LOC
Q7608
1837
TIME
Q3282747
Het Utrechts Archief
MEDIA
Q17466310
Oudegracht 167
EVE
Q7653
1850
TIME
Q2189143
Stadhuisbrug
LOC
Q2197529
P.J. Houtzagers
PER
None
J. Kuyt
UNK
Q1025080
Soesterberg
LOC
Q7612
1838
TIME
Q1851399
Hoogland
LOC
Q7619
1840
TIME
Q10046
Leusden
LOC
Q7622
1841
TIME
None
Willem Arntszhuis
UNK
Q7572
1829
TIME
Q7616
1839
TIME
Q3029267
Harmelen
LOC
Q11721963
Paushuize
LOC
Q10045
IJsselstein
LOC
Q7619
1840
TIME
Q2304528
Kapelstraat
LOC
Q1943852
Eerste Algemene Begraafplaats Soestbergen
LOC
Q3282747
Het Utrechts Archief
MEDIA
Q3172059
Christiaan Kramm
PER
Q3172059
Christiaan Kramm
PER
Q3172059
Christiaan Kramm
PER
Q3172059
Christiaan Kramm
PER
1797-04-18T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
18 april 1797
DATE
1875-05-24T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
24 mei 1875
DATE
1810-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1810
DATE
1780-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1780
DATE
1852-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1852
DATE
1830-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1830
DATE
1826-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1826
DATE
1837-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1837
DATE
1850-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1850
DATE
1838-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1838
DATE
1840-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1840
DATE
1841-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1841
DATE
1829-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1829
DATE
1839-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1839
DATE
1854-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1854
DATE
1875-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1875
DATE
+13^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13
NUMBER
+1780^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1780
NUMBER
-1852^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1852
NUMBER
+40^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
40
NUMBER
+1850^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1850
NUMBER
+5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
5
NUMBER
+1838^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1838
NUMBER
+1840^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1840
NUMBER
+1841^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1841
NUMBER
+1829^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1829
NUMBER
+1839^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1839
NUMBER
+1854^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1854
NUMBER
place of birth
country of citizenship
occupation
occupation
date of birth
date of death
country
point in time
point in time
follows
point in time
follows
follows
point in time
point in time
point in time
point in time