Chaoyangopterus
Chaoyangopterus zhangi is een pterosauriër (vliegend reptiel) behorend tot de Pterodactyloidea die tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige China.

De soort is in 2002 benoemd door Wang Xiao-Lin en Zhou Zhong-He. De geslachtsnaam is afgeleid van het stadje Chaoyang en een gelatiniseerd Klassiek Grieks "pteron", "vleugel". De soortaanduiding eert Zhang Wanlian, een journalist van de "Chaoyang Daily", de plaatselijke krant van Chaoyang, die veel onderzoek heeft verricht naar de illegale handel in fossielen aldaar en zich heeft ingezet voor de bescherming van de vindplaatsen van fossielen tegen plunderaars.

Het fossiel, holotype IVPP V 13397, is bij Gonggao in Liaoning opgegraven in de Jiufotangformatie, Jehol-groep, in een laag uit het Aptien. Het bestaat uit een gedeeltelijk skelet met de voorkant van een schedel, de onderkaken, de meeste halswervels, twee ruggenwervels, een staartwervel, de schoudergordel, de vleugels, het bekken en een achterpoot. In 2010 werd een tweede exemplaar gemeld, bestaande uit een fragmentarisch skelet met schedel en onderkaken.

De schedel is langgerekt, ongeveer 27 centimeter lang, met een spitse snuit; het bewaard gebleven gedeelte heeft een lengte van 195 millimeter. De bovenkant is hol, zodat de schedel naar achteren toe hoog oploopt, boven een groot "fenestra antorbitalis". De onderkaken zijn achteraan recht maar buigen vanaf het midden naar boven. De kaken zijn tandeloos. Er zijn zeven of acht lange en robuuste halswervels; de nek heeft een geschatte totale lengte van 23 centimeter. Het nieuwe exemplaar toonde aan dat de middelste halswervels matig verlengd waren met lage doornuitsteeksels; ze hadden geen zijdelingse pneumatische foramina, openingen voor de uitlopers van de luchtzakken.

Het borstbeen is waaiervormig, smal en langgerekt. Het schouderblad is met 63 millimeter langer dan het ravenbeksbeen van vijf centimeter, waarmee het niet helemaal vergroeid is. Het opperarmbeen is met 93 millimeter vrij kort. De ellepijp is met 133 millimeter korter dan de radius van 129 millimeter. Een lang "os pteroide" van 71 millimeter is naar binnen gericht. Het vierde middenhandsbeen is lang met 18,5 centimeter. De eerste drie middenhandsbeenderen zijn duidelijk korter met 13,5 centimeter. De drie kleinere vingers zijn lang (drie tot zes centimeter), robuust en dragen lange kromme klauwen. De formule van de vingerkootjes is 2-3-4-4. De kootjes van de vleugelvinger hebben een aflopende lengte van 199, 120, 78 en >48 millimeter.

De achterpoten zijn langgerekt. Het dijbeen heeft een lengte van zo'n dertien en het scheenbeen van ongeveer twintig centimeter. Het kuitbeen is gereduceerd tot het bovenste derde deel van het scheenbeen. De nauw aaneengesloten middenvoetsbeenderen zijn drie tot vijf centimeter lang, behalve het tot 15 millimeter gereduceerde vijfde.

De totale lichaamslengte is zo'n zeventig centimeter en de vleugelspanwijdte ligt rond de 185 centimeter.

Wang bracht "Chaoyangopterus" onder bij de Nyctosauridae, ondanks dat de soort vele kenmerkende eigenschappen van "Nyctosaurus" mist, zoals het verlies van de kleinere vingers, de reductie van het vierde vleugelvingerkootje en de korte achterpoten. Eigenlijk was de enige reden voor de toewijzing dat de soort tandeloos was en men voor gedetailleerde vergelijking alleen de keuze had tussen de tandeloze vormen "Nyctosaurus" en "Pteranodon". De fossiele resten van "Quetzalcoatlus" zijn nooit goed gepubliceerd en de Chinese paleontologen hadden geen directe toegang tot de botten zelf van deze Amerikaanse azhdarchide; op grond van de verschillen in algemene vorm wees men een mogelijke verwantschap af.

Andere onderzoekers, die deze beperkingen niet kenden, legden al snel een verband. David Unwin plaatste de soort in 2005 in de azhdarchoide Tapejaridae. Een kladistische analyse van Lü Jungchang vond de soort uitvallen bij de basis van de Azhdarchoidea. In 2008 werd "Chaoyangpterus" door hem in de Chaoyangopteridae geplaatst, de zustergroep van de Azhdarchidae, samen met andere verwante soorten.

Wang stelde echter in 2006 dat verschillende van die soorten: de later benoemde en eveneens tandeloze "Jidapterus", "Eoazhdarcho" en "Eopteranodon" uit dezelfde formatie, allemaal jongere synoniemen zijn van "Chaoyangopterus", van het holotype waarvan ze hoogstens wat zouden verschillen door individuele variatie en rijping. Verder zou "Chaoyangopterus" behoren tot de Pteranodontidae. "Chaoyangopterus" lijkt sterk op "Eopteranodon" waarmee het de holle bovenkant van de schedel deelt; de andere twee vormen hebben een rechtere snuit.

Volgens Wang had "Chaoyangopterus" een levenswijze als viseter.
Q179204
pterosauriër
Concept
Q746655
Pterodactyloidea
Concept
Q44626
Krijt
TIME
Q29520
China
Concept
None
Wang Xiao-Lin
UNK
None
Zhou Zhong-He
UNK
Q75336
Chaoyang
LOC
Q35497
Klassiek Grieks
Concept
None
Zhang Wanlian
UNK
Q40614
fossiel
Concept
Q1061403
holotype
Concept
None
Gonggao
UNK
Q43934
Liaoning
LOC
None
Jiufotangformatie
UNK
Q10750639
Jehol-groep
MISC
Q622265
Aptien
LOC
Q2440698
Nyctosauridae
Concept
Q133035
Nyctosaurus
Concept
Q245060
Pteranodon
Concept
Q131205
Quetzalcoatlus
Concept
Q134363
azhdarchide
Concept
None
David Unwin
UNK
Q134383
Tapejaridae
Concept
Q192210
kladistische
Concept
None
Lü Jungchang
UNK
Q137513
Azhdarchoidea
Concept
Q2951218
Chaoyangopteridae
Concept
Q1014502
Jidapterus
Concept
Q519493
Eoazhdarcho
Concept
Q2358922
Eopteranodon
Concept
Q2161198
Pteranodontidae
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
Q1865820
Chaoyangopterus
Concept
2002-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2002
DATE
2010-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2010
DATE
2005-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2005
DATE
2008-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2008
DATE
2006-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2006
DATE
+27^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
27
NUMBER
+23^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
23
NUMBER
+63^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
63
NUMBER
+93^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
93
NUMBER
+71^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
71
NUMBER
+18.5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18,5
NUMBER
+13.5^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
13,5
NUMBER
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
-3^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-3
NUMBER
-4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-4
NUMBER
-4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-4
NUMBER
+78^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
78
NUMBER
+48^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
48
NUMBER
+15^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
15
NUMBER
parent taxon
parent taxon
parent taxon