Peter Lely
Peter Lely (Soest (Duitsland), 14 september 1618 – Londen, 30 november 1680) was een Engelse kunstschilder van Nederlandse oorsprong. Hij was de populairste portretschilder in Engeland vanaf ongeveer 1640 tot aan zijn dood. Hij was ook kunstverzamelaar en bezat vooral veel tekeningen van andere kunstenaars.

Lely werd geboren als Pieter van der Faes uit Nederlandse ouders in Soest in Westfalen, waar zijn vader een ambtenaar was in dienst van het leger van de keurvorst van Brandenburg. Lely studeerde schilderkunst in Haarlem, waar hij mogelijk bij Pieter de Grebber in de leer is geweest. Hij werd een meester van het Sint-Lucasgilde in Haarlem in 1637. Hij was bekend onder de achternaam "Lely" (nu en dan gespeld als Lilly) vanwege een lelie op de gevel van het huis waar zijn vader in Den Haag geboren was. Hij arriveerde in Londen rond 1641.

Zijn vroege Engelse schilderijen waren hoofdzakelijk mythologische of godsdienstige taferelen of portretten in een pastoraal landschap. Ze tonen invloeden van Antoon van Dyck en de Nederlandse barok. Zijn portretten werden goed ontvangen, en hij volgde Van Dyck op als de populairste portretschilder in Engeland. Hij werd "freeman" van het schildersgilde in 1647 en was portretschilder voor koning Karel I van Engeland.

Zijn talent zorgde er waarschijnlijk voor dat hij zijn carrière na de executie van Karel kon voortzetten, en hij schilderde Oliver Cromwell, (naar die zei "met wratten en al") en ook Richard Cromwell. In die jaren schreef de dichter Sir Richard Lovelace twee gedichten over Lely, "Peinture" en "See what a clouded majesty..."

Na de restauratie van het koningshuis werd Lely in 1661 door Karel II benoemd tot hofschilder met een toelage van £200 per jaar. Lely werd een genaturaliseerd Engels onderdaan in 1662.

Er was bijzonder veel vraag naar zijn werk, en Lely en zijn studio was bijzonder productief. Nadat hij het hoofd van een geportretteerde had geschilderd, waren het vaak zijn leerlingen die het portret voltooiden. Zo komt het dat er een enorme hoeveelheid werk van Lely bekend is. Onder zijn beroemdste schilderijen is een reeks van 10 portretten van dames van het koninklijk hof, die als de "Beauties of Windsor" bekendstaan, en een serie van 12 van de admiraals en de kapiteins die in de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog vochten, en die nu bekendstaat als de "Flagmen of Lowestoft".

Lely speelde een belangrijke rol bij de introductie van de mezzotint in Groot-Brittannië, mede doordat hij daarin een mogelijkheid zag om zijn portretten bij een breder publiek bekend te maken. Hij moedigde Nederlandse mezzotintartiesten aan om naar Groot-Brittannië te komen om zijn werk te kopiëren, en stond daarmee aan de wieg van de Engelse mezzotinttraditie.

Hij trad ook op als Londense agent van de Amsterdamse kunsthandelaar Gerrit van Uylenburgh. En hij was een verzamelaar van oude meesters, met werken van Paolo Veronese, Titiaan, Claude Lorrain en Rubens en bezat een fabelachtige verzameling van tekeningen. Zijn verzameling werd opgedeeld en werd na zijn dood verkocht, wat de immense som van £26.000 opleverde.

Lely werd in 1680 in de adelstand verheven. Hij stierf spoedig daarna voor zijn schildersezel in Covent Garden, tijdens het schilderen van een portret van de hertogin van Somerset. Hij werd begraven in St Paul’s Church in Covent Garden.
Q6149
Soest (Duitsland)
LOC
Q2847
14 september
TIME
Q6801
1618
TIME
Q84
Londen
LOC
Q3015
30 november
TIME
Q7642
1680
TIME
Q21
Engelse
LOC
Q55
Nederland
LOC
Q6149
Soest
LOC
Q8614
Westfalen
LOC
Q148499
Brandenburg
LOC
Q9920
Haarlem
LOC
Q512817
Pieter de Grebber
PER
Q1110992
Sint-Lucasgilde
ORG
Q36600
Den Haag
LOC
Q84
Londen
LOC
Q150679
Antoon van Dyck
PER
Q37853
barok
TIME
Q81506
Karel I van Engeland
PER
Q44279
Oliver Cromwell
PER
Q203980
Richard Cromwell
PER
Q2016121
Richard Lovelace
PER
Q7005
1661
TIME
Q122553
Karel II
PER
Q916495
Tweede Engels-Nederlandse Oorlog
EVE
Q731980
mezzotint
Concept
Q2762271
Gerrit van Uylenburgh
PER
Q435989
oude meester
UNK
Q9440
Paolo Veronese
PER
Q47551
Titiaan
PER
Q214074
Claude Lorrain
PER
Q5599
Rubens
PER
Q55019
Covent Garden
LOC
Q161336
Peter Lely
PER
1618-09-14T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
14 september 1618
DATE
1680-11-30T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
30 november 1680
DATE
1637-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1637
DATE
1647-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1647
DATE
1661-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1661
DATE
1662-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1662
DATE
1680-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1680
DATE
+200^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
200
NUMBER
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
+12^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
12
NUMBER
+26.000^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
26.000
NUMBER
place of birth
place of death
country of citizenship
date of birth
date of death
place of birth
work location
place of death
place of death
point in time