Margaretha Hardenbergkerk
De Margaretha Hardenbergkerk is een zeventiende-eeuwse kerk in het dorp Wildervank in de Nederlandse provincie Groningen.

Volgens overlevering viel Margaretha Jans Hardenberg, vrouw van de vervener Adriaan Geerts Wildervanck, op een warme zomerdag op de hei in slaap. Toen zij wakker werd, zag zij dat er een adder om haar arm kronkelde. Ze beloofde God een kerk te bouwen op die plaats, als de adder haar niet zou bijten. De slang gleed vervolgens van haar arm en verdween. Dit verhaal werd al in 1658 uitgebeeld in het zegel van het kerspel Veendam in Wildervank en later in het wapen van de gemeente Veendam.

Op 24 september 1659 werd de eerste steen van het kerkgebouw gelegd door Margaretha's zoon Gerhard Wildervanck. De kerk is gebouwd als zaalkerk. Het echtpaar Wildervanck-Hardenberg kreeg er een eigen grafkelder. In 1777 werd de kerk verbouwd en uitgebreid met een dwarsarm aan de noordzijde. In 1835 werd de huidige torenspits geplaatst. In 1857 werd de kerk opnieuw uitgebreid, nu met een dwarsarm aan de zuidzijde. In 1867 plaatste de orgelbouwer Roelf Meijer in deze kerk zijn eerste en grootste kerkorgel.

Een bijzonderheid vormen de concaaf uitzwenkende steunberen tegen de zijmuren van zowel het schip als het dwarsschip, die de kerk gemeen heeft met de kerken van Nieuwolda (1718), Kropswolde (1773) en Solwerd (1783), alsmede met de toren (1713-1718) van de door stadsbouwmeester Allert Meijer ontworpen Der Aa-kerk in Groningen. Zij vormen vermoedelijk een toespeling op de Tempel van Salomo in Jeruzalem, waarvan in de zeventiende eeuw reconstructies waren gemaakt die zulke steunberen bezaten, onder meer van de hand van de Spaanse Jezuïetenpater Juan Bautista Villalpando en de joodse Amsterdamse geleerde Jacob Juda Leon. In de kerk bevindt zich een rond 1694 vervaardigde preekstoel, die door diezelfde Meijer ontworpen is; het snijwerk is van de hand van zijn vaste medewerker Jan de Rijk

Na het samengaan van de Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk, werd in 2007 het beheer van het gebouw overgedragen aan de Stichting Wildervanck.
Q7016
zeventiende-eeuwse
Concept
Q16970
kerk
Concept
Q956545
Wildervank
LOC
Q752
Groningen
LOC
Q18435281
vervener
UNK
Q1907504
Adriaan Geerts Wildervanck
PER
Q27590
hei
Concept
Q192056
adder
Concept
Q162919
zegel
Concept
Q14659
wapen
Concept
Q73065
Veendam
LOC
Q1936626
zaalkerk
Concept
Q1578744
grafkelder
Concept
Q1937431
orgelbouwer
Concept
Q15917891
Roelf Meijer
PER
Q15976349
kerkorgel
Concept
Q17437316
Nieuwolda
LOC
Q2295915
Kropswolde
LOC
Q2628537
Solwerd
LOC
Q3141323
Allert Meijer
PER
Q2255378
Der Aa-kerk
LOC
Q749
Groningen
LOC
Q223644
Tempel
LOC
Q37085
Salomo
PER
Q1218
Jeruzalem
LOC
Q322873
Juan Bautista Villalpando
PER
Q1677539
Jacob Juda Leon
PER
Q211775
preekstoel
Concept
Q2076052
Jan de Rijk
PER
Q2801537
Margaretha Hardenbergkerk
LOC
1658-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1658
DATE
1659-09-24T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
24 september 1659
DATE
1777-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1777
DATE
1835-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1835
DATE
1857-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1857
DATE
1867-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1867
DATE
1718-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1718
DATE
1773-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1773
DATE
1783-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1783
DATE
1713-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1713
DATE
1718-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1718
DATE
2007-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2007
DATE
+1718^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1718
NUMBER
+1773^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1773
NUMBER
+1783^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1783
NUMBER
+1713^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1713
NUMBER
-1718^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1718
NUMBER
instance of
location
occupation
inception
inception
location
commissioned by
located in the administrative territorial entity