Grzegorz Fitelberg
Grzegorz Fitelberg (Daugavpils, 18 oktober 1879 – Katowice, 10 juni 1953) was een Poolse dirigent, violist en componist. Hij was een lid van de groep kunstenaars die zich ‘Jong Polen’ (Młoda Polska) noemden waarbij componisten als Karol Szymanowski, Ludomir Różycki en Mieczysław Karłowicz waren aangesloten en ook schilders zoals Stanisław Wyspiański en Olga Boznańska. Hij was een gevierd dirigent en promotor van Poolse klassieke muziek.

Fitelberg is geboren in Daugavpils, Letland (Pools: Dyneburg) en was van Joodse afkomst. Vanaf 1891 studeerde hij viool bij het Muziekinstituut van Warschau bij Stanisław Barcewicz en compositie bij Zygmunt Noskowski. Hij sloot deze studie in 1896 af waarna hij violist in het Operaorkest van Warschau werd; deze aanstelling gaf hij in 1904 op. Vanaf de oprichting van het Filharmonisch Orkest van Warschau (WPO) in 1901 wordt Fitelberg aangesteld als concertmeester. In die tijd profileert hij zich ook als actief componist. Zijn Sonate op.2 voor viool en piano wint de eerste prijs bij de Paderewski Competitie in Leipzig en in 1901 wint hij de Graaf Zamoyski Competitie met zijn Trio (voor viool, piano en cello) op.10. Tijdens het concertseizoen 1904-1905 debuteert hij als dirigent bij het WPO. In 1905 richt hij met steun van de muzikaal ambitieuze Prins Władysław Lubomirski (1866–1934), en de componisten Szymanowski, Różycki en Szeluto, de kunstbeweging Jong Polen (Młoda Polska) en een uitgeverij van muziekwerken van Jonge Poolse componisten (Spólka Nakładowa Młodych Kompozytorów Polskich) op. Met financiële steun van Lubomirski werden in 1906 en 1907 spectaculaire symfonisch concerten, uitsluitend met werk van Poolse componisten die zich bij de beweging hadden aangesloten, in Berlijn en Warschau gegeven. Fitelberg dirigeerde. De reacties in de pers waren dusdanig vijandig dat Fitelberg en de zijne er voldoende stimulans in zagen met hun werk door te gaan. 
Hij dirigeerde tevens bij de Opera van Warschau en was artistiek leider en eerste dirigent van het Filharmonisch Orkest van Warschau van 1908 tot 1911 en later van 1923 tot 1934. In het seizoen 1912-1913 dirigeerde hij veelvuldig aan de Hofoper te Wenen. Vanaf 1914 gaf hij het componeren op. Daarna verblijft hij 7 jaar in Rusland, eerst in St. Petersburg bij het Mariinsky Theater en het Mikhailovsky Theater en vanaf 1920 aan het Bolshoi Theater in Moskou. Tussen 1921 en 1924 werkte hij samen met de Ballets Russes en dirigeerde de première van Stravinsky’s Mavra. Dat bracht hem veelvuldig in contact met West-Europese kunstenaars. In 1934 was hij medeoprichter van het Pools Nationaal Radio-Symfonieorkest dat toen ook in Warschau resideerde en met dit orkest bezocht hij de Wereldtentoonstelling van 1937 in Parijs. Vlak na de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog vestigde Fitelberg zich in november 1939 in Parijs. In het seizoen 1940-41 was hij dirigent van het Teatro Colón in Buenos Aires. In 1942 reist hij als dirigent door de USA en Canada en geeft daar masterclasses dirigeren bij conservatoria. Na de Tweede Wereldoorlog was Fitelberg vanaf 1947 artistiek directeur van het Pools Nationaal Radio-Symfonieorkest dat toen verhuisd was naar Katowice. Tijdens zijn leven ontving hij meerdere onderscheidingen waaronder in 1947 de Orde Polonia Restituta en de Staatsprijs Eerste Klas in 1951. Zijn zoon Jerzy Fitelberg (1903-1951) was ook componist.
In Polen is Fitelberg uiterst gewaardeerd voor zijn bijdrage aan het Poolse muziekleven en ter ere van zijn nagedachtenis is de Internationale Grzegorz Fitelberg Dirigentencompetitie opgezet. Deze vindt sinds 1979/80 bij de Silezische Philharmonie plaats. 
Q80021
Daugavpils
LOC
Q2964
18 oktober
TIME
Q7783
1879
TIME
Q588
Katowice
LOC
Q2615
10 juni
TIME
Q18585
1953
TIME
Q36
Poolse
LOC
Q158852
dirigent
Concept
Q13452551
violist
UNK
Q36834
componist
Concept
Q1133329
Jong Polen
TIME
Q295400
Karol Szymanowski
PER
Q1800718
Ludomir Różycki
PER
Q508891
Mieczysław Karłowicz
PER
Q312627
Stanisław Wyspiański
PER
Q466639
Olga Boznańska
PER
Q1340262
Muziekinstituut van Warschau
ORG
None
Zygmunt Noskowski
UNK
Q1154089
Filharmonisch Orkest van Warschau
ORG
Q1133329
Jong Polen
TIME
Q1154089
Filharmonisch Orkest van Warschau
ORG
Q1741
Wenen
LOC
Q159
Rusland
LOC
Q649
Moskou
LOC
Q214423
Ballets Russes
ORG
Q1338484
Pools Nationaal Radio-Symfonieorkest
MEDIA
Q362
Tweede Wereldoorlog
EVE
Q1486
Buenos Aires
LOC
Q588
Katowice
LOC
Q579688
Orde Polonia Restituta
ORG
None
Jerzy Fitelberg
UNK
Q983103
Grzegorz Fitelberg
PER
Q983103
Grzegorz Fitelberg
PER
1879-10-18T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
18 oktober 1879
DATE
1953-06-10T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
10 juni 1953
DATE
1896-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1896
DATE
1904-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1904
DATE
1901-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1901
DATE
1901-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1901
DATE
1905-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1905
DATE
1905-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1905
DATE
1866-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1866
DATE
1934-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1934
DATE
1906-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1906
DATE
1907-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1907
DATE
1913-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1913
DATE
1924-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1924
DATE
1934-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1934
DATE
1939-11-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
november 1939
DATE
1942-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1942
DATE
1947-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1947
DATE
1951-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1951
DATE
1903-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1903
DATE
1951-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1951
DATE
+2^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
2
NUMBER
+10^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
10
NUMBER
-1905^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1905
NUMBER
+1866^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1866
NUMBER
+1934^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1934
NUMBER
-1913^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1913
NUMBER
+7^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
7
NUMBER
-41^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-41
NUMBER
+1903^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
1903
NUMBER
-1951^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
-1951
NUMBER
+80^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
80
NUMBER
place of birth
place of death
country of citizenship
occupation
occupation
date of birth
date of death
educated at
country
inception
located in the administrative territorial entity