Gelede
Gelede is een jaarlijks festival of ritueel ter ere van "onze moeder" ("awon iya wa") in Benin, Nigeria en Togo. Het is niet zozeer voor het moederschap, maar voor vrouwelijke ouderlingen. Het festival vindt plaats in het droge seizoen (maart tot mei) bij de Yoruba.

Het masker (of hoofdtooi die het gezicht niet bedekt) wordt door mannen gedragen om zich te vermommen als vrouw. Ze behagen de moeders die als zeer krachtig bekendstaan, ze maken gebruik van hun bevoegdheden voor goede of destructieve doeleinden van hekserij.

De ceremonie heeft een dans (met complexe choreografie), zang en muziek. Vooral de drum valt op. Er kunnen tientallen paren deelnemen. Overdag wordt het festival op de markt gehouden en wordt voorafgegaan door een Efe-ceremonie op de voorafgaande avond. Narren maken op de vooravond gebruik van mannelijke maskers die satirische voorstellingen houden, voorzien van sociaal commentaar.

De marionetmaskers zijn minder bekend dan de klassieke maskers, dit zijn beweegbare poppen boven op de maskers.

Gelede is waarschijnlijk ontstaan in de late achttiende of negentiende eeuw. Het wordt geassocieerd met de overgang van de matriarchale naar een patriarchale samenleving.

De Gelede ceremonie kan ook tijdens begrafenissen van leden opgevoerd worden, of in tijden van droogte of andere ernstige situaties die te maken zouden hebben met kwaadaardige hekserij.

Sinds 2001 staat Gelede vermeld op de "Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid".
Q132241
festival
Concept
Q189819
ritueel
Concept
Q962
Benin
LOC
Q1033
Nigeria
LOC
Q945
Togo
LOC
Q7560
moederschap
Concept
Q1155908
ouderling
Concept
Q110
maart
Concept
Q119
mei
Concept
Q190168
Yoruba
Concept
Q161524
masker
Concept
Q2610332
hekserij
Concept
Q2627975
ceremonie
Concept
Q180856
choreografie
Concept
Q128309
drum
Concept
Q215548
Narren
Concept
Q128758
satirische
Concept
Q189888
marionet
Concept
Q7015
achttiende
Concept
Q6955
negentiende eeuw
Concept
Q185681
matriarchale
Concept
Q181339
patriarchale
Concept
Q1988
2001
TIME
Q4435332
Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid
MEDIA
Q1418137
Gelede
TIME
Q1418137
Gelede
TIME
Q1418137
Gelede
TIME
Q1418137
Gelede
TIME
shares border with