Bevolkingsbeheersing
Bevolkingsbeheersing is het onder controle houden van de bevolkingsomvang en samenstelling. Dit kan betrekking hebben op zowel groei als daling. De eventueel gevolgde bevolkingspolitiek is afhankelijk van de voorziene gevolgen van een groei of daling. Enerzijds laat de bevolkingsgroei de sociale en ecologische druk toenemen, anderzijds betekent het economische groei en politieke macht.

Op dit laatste lag de nadruk onder het mercantilisme. In de achttiende eeuw kwam er echter ook aandacht voor de negatieve kanten van de bevolkingsgroei. In West-Europa begon rond 1750 de demografische transitie. Dankzij betere landbouw- en veeteeltmethoden en nieuwe voedingsgewassen namen de opbrengsten sterk toe en kon een groeiende bevolking gevoed worden. Dankzij onder meer de sanitaire revolutie en de verlaging van de huwelijksleeftijd versnelde na 1800 de groei nog. Malthus voorzag dat de bevolkingsgroei exponentieel zou verlopen en de landbouwproductie lineair, met een catastrofe tot gevolg. Uiteindelijk kwam het echter niet zover door verbeterde landbouwtechnieken en wist de landbouwproductie zelfs de nog veel sterkere bevolkingsgroei van de tweede helft van de twintigste eeuw bij te benen. Volgens Ester Boserup was bevolkingsgroei zelfs een stimulans voor agrarische intensivering.

De nadruk lag dan ook tot in de twintigste eeuw op bevolkingsgroei zoals onder Hitler en Stalin. Na 1950 leek de groei in een aantal landen echter zo groot dat men daar overging tot maatregelen om de groei te beperken. In India werden burgers na 1952 aangemoedigd om de gezinsgrootte te beperken. In de jaren 1970 kwam het zelfs tot gedwongen sterilisatie, maar door de grote tegenstand werd dit weer afgeschaft. Hoewel men de bevolkingsgroei tot een derde van die in 1952 had weten terug te brengen, was de bevolking in de jaren negentig toch verdubbeld en wordt verwacht dat India over niet al te lange tijd China inhaalt als land met het grootste aantal inwoners. In China werd men al vanaf 1970 aangemoedigd om laat te trouwen en niet meer dan twee kinderen te krijgen, terwijl in 1979 de eenkindpolitiek werd ingevoerd. Tussen 1970 en 2000 daalde het geboortecijfer met twee derde, sneller dan ooit in de geschiedenis.

In landen met een beperkte groei of zelfs krimp gold een tegenovergestelde politiek. Zo werd in veel Europese landen en Japan kinderbijslag ingevoerd.
Q386191
groei
Concept
Q284137
daling
Concept
Q189833
economische groei
Concept
Q162527
mercantilisme
Concept
Q27496
West-Europa
LOC
Q381763
demografische transitie
Concept
Q11451
landbouw
Concept
Q80962
veeteelt
Concept
Q2530586
sanitaire revolutie
UNK
Q13526
Malthus
PER
Q582659
bevolkingsgroei exponentieel
Concept
Q1784386
catastrofe
Concept
Q964228
Ester Boserup
PER
Q352
Hitler
PER
Q855
Stalin
PER
Q324503
sterilisatie
Concept
Q221719
eenkindpolitiek
Concept
Q1455934
kinderbijslag
Concept
Q130819
Bevolkingsbeheersing
Concept
1800-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1800
DATE
1950-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1950
DATE
1952-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1952
DATE
1952-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1952
DATE
1979-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1979
DATE
2000-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2000
DATE
part of