Louis Auzoux
Louis Auzoux (Saint-Aubin-d'Écrosville, 7 april 1797 - Parijs, 6 maart 1880) was een Frans arts en anatoom. Hij vervaardigde modellen van het menselijk lichaam uit papier-maché, naast anatomische modellen van dieren, paddenstoelen en planten.

Rond 1809 gebruikte de Fransman Jean-Francois Ameline als eerste papier-maché om modellen van het menselijk lichaam te maken. Papier-maché had een aantal voordelen. In tegenstelling tot de wassen modellen die tot dan gebruikt werden, werden deze in papier-maché niet zacht bij hoge temperaturen en vervormden ze niet bij aanraking. Ook kunnen de modellen in papier-maché in losse onderdelen worden opgebouwd, en zo bij een demonstratie uit elkaar worden gehaald. Bovendien was papier als grondstof veel goedkoper en gemakkelijk om te verkrijgen, zodat Auzoux een fabriekje kon beginnen om deze modellen in veelvoud op de markt te brengen. De modellen in was hadden weer andere voordelen: ze waren zeer kleurvast en de afbeeldingen waren realistischer, vooral bij de afbeelding van pathologische aandoeningen. De wassen modellen van de Italiaan Clemente Susini en de Fransman André-Pierre Pinson behoren wat dat betreft tot de fraaiste en de bekendste (beide tweede helft 18de eeuw).

Auzoux baseerde zich voor het maken van zijn modellen op de Parijse poppenmakers en op het procedé van Ameline, dat hij drastisch verbeterde. Na het succes van zijn modellen werd hij door Ameline aangeklaagd wegens plagiaat. Een commissie van een medisch genootschap, la Société Médicale d'émulation, kwam in 1823 tot de conclusie dat Ameline weliswaar de eerste was die anatomische modellen van papier-maché maakte, maar dat Auzoux verantwoordelijk was voor het perfectioneren van de fabricagetechniek.

Auzoux vervaardigde voor het fabriceren van zijn papieren modellen mallen van lood. Voorbeelden daarvan bevinden zich in het Musée de l'Écorché d'Anatomie (museum van het anatomische model) in Le Neubourg. Auzoux' papieren modellen braken met de traditie dat dergelijke modellen van was, gips, geblazen glas of hout werden gemaakt.

In 1828 ging Auzoux fabrieksmatig modellen maken, waarvoor hij vijftig arbeiders in dienst nam. De door Auzoux opgerichte fabriek van modellen (L'entreprise Auzoux) bestaat nog steeds en zij vervaardigde in 2008 nog steeds anatomische modellen voor het onderwijs. In het Rijksmuseum Boerhaave in Leiden bevinden zich 72 door Auzoux vervaardigde modellen. Zij werden in 2008 gerestaureerd en tentoongesteld. Andere modellen bevinden zich over de hele wereld, in privécollecties, maar ook in musea zoals het Museum voor Geneeskunde in Anderlecht, het National Museum of American History in Washington, het Musée de l'Écorché d'Anatomie in Le Neubourg, het Museum Victoria in Melbourne en het Universiteitsmuseum Groningen.

In de collectie van het Universiteitsmuseum Groningen is een van de bekendste modellen van Auzoux opgenomen, de zogenaamde "spierman". Dit herbruikbare model is jarenlang gebruikt door studenten geneeskunde van de Rijksuniversiteit Groningen en is in 2019 tentoongesteld geweest in de positief ontvangen tentoonstelling Ruimteschip Aarde van het Universiteitsmuseum Groningen.
De modellen van Auzoux werden altijd gesigneerd en gedateerd. Modellen van voor het overlijden van Auzoux in 1880 werden gesigneerd met "Auzoux doct. fecit anno 'dato'", de modellen van na 1880 met "Anatomie clastique du Dr. Auzoux 'dato'". Modellen zonder handtekening zijn dan ook geen "echte Auzoux".

Naar moderne wetenschappelijke inzichten zijn de modellen van Auzoux niet altijd correct. Zo vervaardigde hij modellen van de vrouwelijke voortplantingsorganen, waarbij hij uitging van de kennis van zijn tijd. De door hem in papier weergegeven ontwikkeling van menselijke embryo's was in werkelijkheid op de ontwikkeling van kikkervisjes en kippen gebaseerd. Dit was een geval van wetenschappelijke fraude.
Q1061334
Saint-Aubin-d'Écrosville
LOC
Q2505
7 april
TIME
Q7820
1797
TIME
Q90
Parijs
LOC
Q2399
6 maart
TIME
Q7806
1880
TIME
Q39631
arts
Concept
Q514
anatoom
Concept
Q2623243
model
Concept
Q899363
papier-maché
Concept
None
Clemente Susini
UNK
None
André-Pierre Pinson
UNK
Q708
lood
Concept
None
Musée de l'Écorché d'Anatomie
UNK
Q872004
Le Neubourg
LOC
Q124695
was
Concept
Q82658
gips
Concept
Q11469
glas
Concept
Q287
hout
Concept
Q759169
Rijksmuseum Boerhaave
LOC
Q43631
Leiden
LOC
Q3329930
Museum voor Geneeskunde
Concept
Q12886
Anderlecht
LOC
Q148584
National Museum of American History
LOC
Q61
Washington
LOC
None
Musée de l'Écorché d'Anatomie
UNK
Q872004
Le Neubourg
LOC
None
Museum Victoria
UNK
Q3141
Melbourne
LOC
Q1967608
Universiteitsmuseum Groningen
Concept
Q4620674
voortplantingsorganen
Concept
Q33196
embryo
Concept
Q168525
kikkervisje
Concept
Q780
kippen
Concept
None
wetenschappelijke fraude
UNK
Q503787
Louis Auzoux
PER
1797-04-07T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
7 april 1797
DATE
1880-03-06T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
6 maart 1880
DATE
1823-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1823
DATE
1828-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1828
DATE
2008-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2008
DATE
2008-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2008
DATE
2019-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2019
DATE
1880-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1880
DATE
1880-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1880
DATE
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
+72^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
72
NUMBER
place of birth
place of death
occupation
date of birth
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity
located in the administrative territorial entity