Hendrik Veltmans
Hendrik Veltmans (Mopertingen, 19 december 1866 - Sint-Martens-Voeren, 20 oktober 1954) was een bekend Vlaamsgezind priester uit de Voerstreek.

Reeds tijdens zijn studentenjaren stond Veltmans bekend als flamingant, hetgeen hem net zoals zovele andere "petits vicaires" problemen opleverde. Hij behaalde daarna het doctoraat in de wijsbegeerte en het licentiaat in de theologie aan de Gregoriaanse Universiteit in Rome.

Terug in het bisdom Luik in 1891, waar Limburg toen toe behoorde, benoemde bisschop Doutreloux hem tot kapelaan, eerst in Diepenbeek en vanaf 1893 in de Luikse stadsparochie "Saint Cristophe", waar hij van dichtbij kennis maakte met de arbeidersbevolking, waaronder nogal wat ingeweken Limburgers, en met de sociale misstanden uit die tijd. Hij maakte er het ontstaan mee van de eerste christendemocratische initiatieven, die om erkenning moesten vechten van de behoudende kerkelijke hiërarchie en tegen de concurrentie van "het goddeloze socialisme" moesten opboksen.

Van 1898 tot 1920 was Veltmans pastoor in de kleine gemeente Saint-Remy, waar hij getuige was van de toenemende verstedelijking en de groei van het socialisme rond Luik, wat hij met lede ogen moest aanzien. Tijdens de Eerste Wereldoorlog toonde hij zich vooral bezorgd om het lot van de burgerbevolking.

In 1921 werd hij door bisschop Rutten tot pastoor benoemd in Sint-Martens-Voeren, in een streek waar collega-priesters al enige kiemen van Vlaams bewustzijn gebracht hadden, maar waar tevens een sluipende verfransing dreigde. Zowel in de Boerenbond, het Davidsfonds en als voorzitter van lokale groep van de "Vlaamse Taalgrensactie" (van Flor Grammens) werkte hij aan de materiële vooruitgang én de uitbouw van een stukje Vlaanderen in het Overmaasgebied. Ter gelegenheid van een Davidsfonds-congres in 1928 ontwierp hij een "Vlaams actieplan voor de Voerstreek", dat een sterkere oriëntering van de Voerstreek op Vlaanderen bepleitte.

De bejaarde pastoor Veltmans zou voor de Vlaamsgezinde Voerenaren – ook en vooral tijdens "de zware jaren" van de politieke repressie na de Tweede Wereldoorlog- een symbool en voorbeeld blijven. Zonder zijn invloed was de verfransing waarschijnlijk zo snel gevorderd, dat een overheveling naar het Nederlandstalige Limburg in 1962 - Veltmans stierf in 1954 - helemaal niet meer ter sprake zou zijn gekomen. De pastorie vlak bij de kerk, een voormalig kapittelhuis uit de 18de eeuw, waar Veltmans tot 1948 woonde, is nu een Vlaams Cultureel Centrum en werd te zijner ere "het Veltmanshuis" genoemd.

Vanaf 2018 krijgt Pastoor Veltmans ook zijn eigen straat in Sint-Martens-Voeren. De Voerense gemeenteraad neemt daarover alvast een principiële beslissing op 28 december 2017.
Q305293
Mopertingen
Concept
Q2451
19 december
TIME
Q7712
1866
TIME
Q2148763
Sint-Martens-Voeren
LOC
Q2959
20 oktober
TIME
Q18581
1954
TIME
Q290209
Vlaamsgezind
ORG
Q42603
priester
Concept
Q2058705
Voerstreek
Concept
Q290209
flamingant
ORG
Q849697
doctoraat
Concept
Q5891
wijsbegeerte
Concept
Q749020
licentiaat
Concept
Q34178
theologie
Concept
Q467025
Gregoriaanse Universiteit
ORG
Q220
Rome
LOC
Q871606
bisdom Luik
LOC
Q7837
1891
TIME
Q1095
Limburg
LOC
Q29182
bisschop
Concept
Q1668653
Doutreloux
PER
Q1753370
kapelaan
Concept
Q651826
Diepenbeek
LOC
Q7840
1893
TIME
Q3992
Luikse
LOC
Q1095
Limburgers
LOC
Q209158
christendemocratisch
Concept
Q188619
hiërarchie
Concept
Q7848
1898
TIME
Q2155
1920
TIME
Q955464
pastoor
Concept
Q973948
Saint-Remy
LOC
Q7272
socialisme
Concept
Q361
Eerste Wereldoorlog
EVE
Q2162
1921
TIME
Q1756393
Rutten
PER
Q2148763
Sint-Martens-Voeren
LOC
Q2236213
verfransing
Concept
Q815528
Boerenbond
ORG
Q2690997
Davidsfonds
ORG
Q2452017
Flor Grammens
PER
Q104080216
Overmaasgebied
Concept
Q2495862
congres
Concept
Q19715
1928
TIME
Q234
Vlaanderen
LOC
Q2273590
repressie
UNK
Q362
Tweede Wereldoorlog
EVE
Q1095
Limburg
LOC
Q2764
1962
TIME
Q18581
1954
TIME
Q216285
kapittel
Concept
Q5165
1948
TIME
Q34147
Vlaams
Concept
Q2495455
Cultureel Centrum
Concept
Q2768036
Hendrik Veltmans
PER
1866-12-19T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
19 december 1866
DATE
1954-10-20T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
20 oktober 1954
DATE
1891-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1891
DATE
1921-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1921
DATE
1928-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1928
DATE
1962-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1962
DATE
1954-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1954
DATE
2017-12-28T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
28 december 2017
DATE
+18^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
18
NUMBER
date of birth
date of death
located in the administrative territorial entity
point in time
point in time
point in time
point in time
point in time