De dialectiek van de Verlichting
De dialectiek van de Verlichting, filosofische fragmenten (Duits: "Dialektik der Aufklärung") is een essaybundel die geldt als een van de belangrijkste werken van de kritische theorie van de Frankfurter Schule. Het werd geschreven door de marxist Max Horkheimer en Theodor Adorno tijdens hun ballingschap in Amerika, op het moment dat het einde van het nationaalsocialistische bewind zich in Duitsland al aftekende. De eerste publicatie vond plaats in 1944, in gestencilde vorm, bij het New York Institute of Social Research. In 1947 werd het boek in zijn definitieve vorm in druk uitgegeven bij de uitgeverij Querido in Amsterdam. In de zestiger jaren circuleerde de tekst als roofdruk uitgebreid in Duitse studentenkringen, waar het intensief gelezen werd.

Het boek bevat de stelling, dat het falen van de Verlichting in aanleg al in de "instrumentele rede" van haar denken ligt. Met de poging om de natuur te beheersen, wordt de ooit mythische toegang tot de wereld rationeel verduidelijkt, maar als heerschappij drijft het de Verlichting zelf terug naar de mythe, naar het "positivisme" van een bevestiging van het bestaande, die de "afzonderlijke mens" volledig nietig verklaart in een beheerste wereld en "tegenover de economische machten". Horkheimer en Adorno reageerden in hun geschrift op de "raadselachtige bereidheid van de technologisch opgevoede massa", om zich uit te leveren aan het despotisme van totalitaire ideologieën en heerschappijvormen, en beschouwden dat gedrag als de "ineenstorting van de burgerlijke beschaving" en een wegzinken in een "nieuw soort barbarij".

Het boek is opgedragen aan Friedrich Pollock en zou aanvankelijk voor zijn 50e verjaardag voltooid worden, wat echter niet lukte.
Q188
Duits
Concept
Q151843
Frankfurter Schule
LOC
Q76826
Max Horkheimer
PER
Q152388
Theodor Adorno
PER
Q7310
nationaalsocialistisch
Concept
None
New York Institute of Social Research
UNK
Q5263
1947
TIME
None
roofdruk
UNK
Q12539
Verlichting
Concept
Q131015
positivisme
Concept
Q128135
totalitaire ideologieën
Concept
None
Friedrich Pollock
UNK
Q1208415
De dialectiek van de Verlichting
ORG
1944-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1944
DATE
1947-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
1947
DATE
+50^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
50
NUMBER
language of work or name
author
author
inception
publication date
named after
influenced by
point in time