Domeinen
Onder Domeinen worden in de loop der eeuwen in het algemeen verstaan de eigendommen van een hoogste machtshebber in een bepaald gebied. Aanvankelijk was dat een landsheer, graaf of ambachtsheer, bij een opkomende staatsvorming vaak overgaand op de gewestelijke Staten en later op de nationale staat.

De term wordt meestal in het meervoud gebruikt en is afgeleid van het Latijnse woord "dominium", dat heerschappij, maar ook eigendom betekent. De afgeleide term "domaniaal" komt terug in begrippen als 'domaniale duinen' en domaniale mijn. De exploitatie van kleinere, particuliere domeinen wordt het domeinstelsel of hofstelsel genoemd.

Het beheer van domeinen werd door de eigenaren vaak opgedragen aan rentmeesters. Vanaf de Franse tijd werd het beheer der domeinen in feite een staatsaangelegenheid.

De domeinen van de Staat der Nederlanden werden sinds de 19e eeuw beheerd door een afzonderlijke dienst van het Ministerie van Financiën, die achtereenvolgens bekendstond onder de naam Directie der Domeinen, Dienst der Domeinen, Domeinen Onroerende zaken en sinds 2009 Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB). In 2014 is dat op zijn beurt opgegaan in het Rijksvastgoedbedrijf. De uitvoering was opgedragen aan regionale eenheden (inspecties) waar in de loop der tijd functionarissen werkten met de naam agent, ontvanger, inspecteur en rentmeester. De domeinen van de koning heten Kroondomein en werden door afzonderlijke rentmeesters beheerd.

De omvang van de domeinen van de staat kon uitbreiding ondergaan door landwinning en inpolderingen. Enkele grotere voorbeelden daarvan zijn de Wieringermeer en Noordoostpolder, waar het domeinbestuur een belangrijk aandeel had in de vroegste ontwikkeling.
Q1400881
eigendom
Concept
Q2269441
landsheer
Concept
Q28989
graaf
Concept
Q456576
ambachtsheer
Concept
Q1780201
staatsvorming
Concept
Q1260512
Staten
ORG
Q7275
staat
Concept
Q397
Latijnse
Concept
Q1923660
domaniale mijn
Concept
Q1550557
hofstelsel
Concept
Q65591841
rentmeesters
UNK
Q506023
Franse tijd
TIME
Q2024455
Staat der Nederlanden
Concept
Q1037511
Ministerie van Financiën
ORG
Q2490205
Domeinen Onroerende zaken
ORG
Q4040180
Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf
Concept
Q5469170
Rijksvastgoedbedrijf
Concept
Q5473816
Kroondomein
Concept
Q1130322
landwinning
Concept
Q13390013
inpoldering
Concept
Q428517
Wieringermeer
LOC
Q69262
Noordoostpolder
LOC
Q2204355
Domeinen
UNK
Q2204355
Domeinen
UNK
Q2204355
Domeinen
UNK
2014-01-01T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
2014
DATE
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
part of