Κάρμεν
Η Κάρμεν ("Carmen") είναι όπερα σε 4 πράξεις του Γάλλου συνθέτη Ζωρζ Μπιζέ. Το λιμπρέτο της γράφτηκε από τους Ανρί Μεϊλάκ και Λυντοβίκ Αλεβύ με βάση μία ομώνυμη νουβέλα του Προσπέρ Μεριμέ. Η παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας έγινε στη σκηνή "Opéra-Comique" στο Παρίσι, στις 3 Μαρτίου 1875, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Στην πρώτη της περίοδο πραγματοποίησε 36 παραστάσεις, αλλά πριν τελειώσουν ακόμα και αυτές ο Μπιζέ πέθανε ξαφνικά και έτσι δεν γνώρισε τη μεταγενέστερη μεγάλη επιτυχία της όπερας.

Η "Κάρμεν", που ανήκει στο είδος της "όπερα κομίκ", με μουσικά νούμερα που χωρίζονται με διαλόγους, διηγείται την ιστορία της καταστροφής του Δον Χοσέ, ενός απλοϊκού στρατιώτη που σαγηνεύεται από τα παραπλανητικά νάζια της φλογερής τσιγγάνας Κάρμεν. Ο Χοσέ εγκαταλείπει τον παιδικό του έρωτα και τα στρατιωτικά του καθήκοντα, αλλά παρ'όλα αυτά χάνει τον έρωτα της Κάρμεν από τον φημισμένο ταυρομάχο Εσκαμίγιο, οπότε ο Χοσέ τη σκοτώνει σε μια κρίση ζηλοτυπίας. Η παρουσίαση της ζωής των εξαθλιωμένων, της ανηθικότητας και της ανομίας, καθώς και το τραγικό τέλος, στο οποίο το ομώνυμο πρόσωπο πεθαίνει επί σκηνής, υπήρξαν πρωτοποριακά στοιχεία για τη γαλλική όπερα και προκάλεσαν πολλές συζητήσεις. Μετά την πρεμιέρα οι περισσότερες κριτικές ήταν αρνητικές και το γαλλικό κοινό γενικά μάλλον αδιάφορο. Η "Κάρμεν" πρώτα κέρδισε τη φήμη της σε παραστάσεις της έξω από τη χώρα, και δεν ξαναπαίχθηκε στο Παρίσι μέχρι το 1883. Στη συνέχεια έγινε γρήγορα διάσημη και συνεχίζει να είναι μία από τις συχνότερα παρουσιαζόμενες όπερες. Μεταγενέστεροι σχολιαστές έχουν γράψει ότι η "Κάρμεν" στέκεται ως γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση της όπερα κομίκ και στον ρεαλισμό ή "βερισμό" που χαρακτηρίζει την ιταλική όπερα του ύστερου 19ου αιώνα.

Η μουσική της "Κάρμεν" έχει ευρύτατα εξυμνηθεί για την ευφυή μελωδία, την αρμονία, την ατμόσφαιρα και την ενορχήστρωσή της, καθώς και για την επιδεξιότητα με την οποία ο Μπιζέ απέδωσε μουσικά τα συναισθήματα των χαρακτήρων του. Μετά τον θάνατο του συνθέτη η μουσική του έργου τροποποιήθηκε με την εισαγωγή ρετσιτατίβων στη θέση των αρχικών πεζών διαλόγων. Δεν υπάρχει πρότυπη έκδοση της όπερας και υφίστανται διαφορετικές απόψεις ως προς το ποιες εκδοχές της εκφράζουν καλύτερα τις προθέσεις του ίδιου του Μπιζέ. Η όπερα έχει ηχογραφηθεί πολλές φορές μετά την πρώτη της ηχογράφηση, σε δίσκο 78 στροφών το 1908, ενώ και η πλοκή της έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλών μεταφορών σε κινηματογραφική ταινία και θεατρικό έργο.
Q1344
όπερα
Concept
Q56158
Ζωρζ Μπιζέ
PER
Q131084
λιμπρέτο
Concept
None
Ανρί Μεϊλάκ
UNK
None
Λυντοβίκ Αλεβύ
UNK
Q149537
νουβέλα
Concept
Q160333
Προσπέρ Μεριμέ
PER
None
Opéra-Comique
UNK
Q90
Παρίσι
LOC
Q2391
3 Μαρτίου
TIME
Q7764
1875
TIME
Q785479
όπερα κομίκ
Concept
Q215198
βερισμό
Concept
Q202534
ρετσιτατίβων
Concept
Q2056
1908
TIME
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
Q185968
Κάρμεν
MEDIA
1875-03-03T00:00:00Z^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#dateTime
3 Μαρτίου 1875
DATE
+4^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
4
NUMBER
+36^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
36
NUMBER
+19^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
19
NUMBER
+78^^http://www.w3.org/2001/XMLSchema#decimal
78
NUMBER
form of creative work
composer
number of parts of this work
genre
genre
notable work
genre