
Mã đề \| Khoa Dược
[Nhảy đến nội dung](#main-content) 
[Đại học Tôn Đức Thắng](http://www.tdtu.edu.vn)
[English](/en) [![](/sites/pharmacy/files/pharmacy/Layout/search.png)](/search/node)
* [Login](/user/login)
* [Đăng ký](/user/register)
[![Khoa Dược Đại học Tôn Đức Thắng](/sites/pharmacy/files/logo-tdtu-new.png)](/ "Khoa Dược - Đại học Tôn Đức Thắng")

[Khoa Dược](/ "Khoa Dược - Đại học Tôn Đức Thắng")
* [Giới thiệu](/gioi-thieu)
* [Đào tạo](/dao-tao)
* [Nghiên cứu](/nghien-cuu)
* [Hợp tác](/hop-tac)
* [Tuyển sinh 2024](/tin-tuc/phuong-tuyen-sinh-dai-hoc-nam-2024)
* [Vườn dược liệu](/duoc-lieu)
# Mã đề
## Mã đề
## Breadcrumb
1. [Nhà](/)
 \-
2. [Vườn dược liệu](/duoc-lieu)
 \-
3. 
4. Mã đề
## [Mã đề](/duoc-lieu/ma-de)
![Mã
đề](/sites/pharmacy/files/pharmacy/C%C3%A2y%20thu%E1%BB%91c/m%C3%A3%20%C4%91%E1%BB%81/m%C3%A3%20%C4%91%E1%BB%81.jpg)
https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3\_%C4%91%E1%BB%81\#/media/T%E1%BA%ADp\_tin:Illustration\_Plantago\_major0\_clean.jpg
**1\. Tổng quan**
Tên khác: Xa tiền.
Tên khoa học: *Plantago major* L..
Họ: Plantaginaceae (họ Mã đề).
**2\. Mô tả**
Cây thân thảo, sống hằng năm.
Lá mọc thành hình hoa thị, hình trứng, dài 5\-12 cm, rộng 3,5\-8 cm, đầu tù hơn
có mũi nhọn, gân lá hình cung, mép uốn lượn, nguyên hoặc có răng cưa nhỏ không
đều; cuống lá dài 5\-10 cm.
Cụm hoa mọc ở kẽ lá thành bông có cán dài hơn lá, hoa nhỏ có lá bắc hình trứng,
ngắn hơn đài; đài 4 thùy hơi có gờ, đính nhau ở gốc; tràng hoa mỏng; 4 thùy hình
tam giác nhọn, xếp xen kẽ với các lá đài; nhị 4, chỉ nhị mảnh, bầu hình cầu có 2
ô.
Quả nang, hình chóp thuôn, dài 3,5\-4 mm, mở bằng một nắp nứt ngang trên các lá
đài.
Hạt hơi dẹt, màu nâu hoặc đen bóng. Hạt rất nhỏ. hình bầu dục, hơi dẹt, dài rộng
khoảng  1 mm. Mặt ngoài màu nâu hay tím đen. Nhìn gân thấy trên  mặt hạt có chấm
nhỏ màu trắng khá rõ. Nhìn qua kính lúp  thấy những vân lăn tăn trên bề mặt hạt.
Rốn hạt lõm.
**3\. Đặc điểm giải phẫu (vi học)**
**Vi phẫu lá:**
Biểu bì trên và dưới gồm một lớp tế bào hình gần vuông,  xếp đều đặn có chứa lỗ
khí và lỏng tiết. Lớp mỏ dày góc  dưới gán lá xếp sảt biểu bì, gồm những tế bào
hình nhiều  cạnh. Mô mềm gồm những tế bào hình tròn hoặc nhiều  cạnh, thành mỏng
và hơi uốn lượn, có khoảng gian bào  hình nhiều cạnh. Bó libe\-gỗ hình tròn xếp
giữa gân lá gồm:  vòng nội bì bao bọc xung quanh, cung libe xếp sát cung  mô dày
dưới, gỗ ở trên libe, mạch gỗ xếp nơi nhau thành  dãy thẳng hàng.
**4\. Đặc điểm bột dược liệu**
***Bột lá:*** Màu xám nâu nhạt, vị hơi chát, hơi đắng, hơi mặn. Soi  kính hiển
vi thấy mảnh biểu bì trên và dưới gồm tế bào  thành mỏng ngoằn ngoèo mang lỗ khí
và lông tiết. Lỗ khí  có tế bào bạn hình dạng thay đổi, biểu bì trên có nhiều
hơn  biểu bì dưới. Lông tiết có đầu 2 tế bào, chân đa bào đính  trên tế bào
tròn, thành mỏng, xung quanh có nhiều đường  vân tỏa ra, có khi lông đã rụng để
lại vết tích của chân  lông. Mảnh cuống lá gồm tế bào hình nhiều cạnh mang  lông
tiết đầu 2 tế bào. Mảnh mạch.
***Bột hạt:*** Bột màu nâu xám, có chất nhầy. Soi kính hiển vi thấy:  Mảnh vỏ
ngoài gồm những tế bào đa giác hoặc hình chữ  nhật, thành tương đối dày, chứa
chất dự trữ màu vàng xám.  Mảnh nội nhũ gồm những tế bào hình đa giác thành rất 
dày và trong suốt, giữa tế bào có chất dự trữ lổn nhổn màu  vàng nâu. Nhiều giọt
dầu. Hạt tinh bột tròn và nhiều cạnh.
**5\. Phân bố, sinh học và sinh thái**
Cây mã đề ưa sáng, ẩm có khả năng chịu hạn nhẹ, thích nghi cao với vùng có khí
hậu nhiệt đới ẩm và nóng. Ở Việt Nam, mã đề mọc hoang dại khắp cả nước. Cây còn
gặp ở một số đảo lớn như Hòn Mê, Cát Bà,…
**6\. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến**
Lá (*Folium Plantaginis*) và hạt (Xa tiền tử – *Semen Plantaginis*). Hái lá lúc
cây sắp ra hoa hay đang ra hoa. Nếu lấy hạt thì thu hái quả già, giũ lấy hạt,
phơi hay sấy khô.
**7\. Thành phần hoá học**
Toàn cây chủ yếu chứa chất nhầy; iridoid (aucubosid, catalpol); flavonoid
(apigenin, quercetin, scutellarein, baicalein, hispidulin, nepitrin…).
Ngoài ra còn có acid hữu cơ (acid cinnamic, *p*\-coumaric, ferulic, cafeic,
chlorogenic), carotenoid, vitamin K, C. Trong hạt có alkaloid (boschianin) và
acid boschniakinic.
**8\. Tác dụng dược lý \- Công dụng**
Lá và hạt đều được dùng trị ho, viêm họng, viêm phế quản, viêm thận, viêm bàng
quang, sỏi tiết niệu, bí tiểu, tiểu ra máu, chảy máu cam, nôn ra máu.
## Liên kết
[Giới thiệu](/gioi-thieu)
[Tin Tức](/tin-tuc)
[Đào tạo](/giao-duc)
## Liên kết
[Biểu mẫu](/danh-sach-bieu-mau-dai-hoc-chuong-trinh-tieu-chuan)
[Kiểm định](/giao-duc/kiem-dinh)
[Tuyển dụng](/tin-tuc/tuyen-dung-giang-vien-dot-022023)
## Liên hệ
* [pharmacy@tdtu.edu.vn](mailto:pharmacy@tdtu.edu.vn)
* [pharmacy.tdtu.edu.vn](https://pharmacy.tdtu.edu.vn/)
* [Facebook](https://www.facebook.com/khoaduoctdtu/)
* [Youtube](https://www.youtube.com/channel/UCkeB4slthGY9B3MHCfdOfLA)
## Khoa Dược
* Phòng C011, Số 19 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Phong, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
* SĐT: (028\) 37761043
Copyright ©  Ton Duc Thang University

Mã đề | Khoa Dược Nhảy đến nội dung Đại học Tôn Đức Thắng  English Login  Đăng ký Khoa Dược Giới thiệu Đào tạo Nghiên cứu Hợp tác Tuyển sinh 2024 Vườn dược liệu Mã đề Mã đề Breadcrumb Nhà  - Vườn dược liệu  - Mã đề Mã đề https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3_%C4%91%E1%BB%81#/media/T%E1%BA%ADp_tin:Illustration_Plantago_major0_clean.jpg  1. Tổng quan  Tên khác: Xa tiền.  Tên khoa học: Plantago major L..  Họ: Plantaginaceae (họ Mã đề).  2. Mô tả  Cây thân thảo, sống hằng năm.  Lá mọc thành hình hoa thị, hình trứng, dài 5-12 cm, rộng 3,5-8 cm, đầu tù hơn có mũi nhọn, gân lá hình cung, mép uốn lượn, nguyên hoặc có răng cưa nhỏ không đều; cuống lá dài 5-10 cm.  Cụm hoa mọc ở kẽ lá thành bông có cán dài hơn lá, hoa nhỏ có lá bắc hình trứng, ngắn hơn đài; đài 4 thùy hơi có gờ, đính nhau ở gốc; tràng hoa mỏng; 4 thùy hình tam giác nhọn, xếp xen kẽ với các lá đài; nhị 4, chỉ nhị mảnh, bầu hình cầu có 2 ô.  Quả nang, hình chóp thuôn, dài 3,5-4 mm, mở bằng một nắp nứt ngang trên các lá đài.  Hạt hơi dẹt, màu nâu hoặc đen bóng. Hạt rất nhỏ. hình bầu dục, hơi dẹt, dài rộng khoảng  1 mm. Mặt ngoài màu nâu hay tím đen. Nhìn gân thấy trên  mặt hạt có chấm nhỏ màu trắng khá rõ. Nhìn qua kính lúp  thấy những vân lăn tăn trên bề mặt hạt. Rốn hạt lõm.  3. Đặc điểm giải phẫu (vi học)  Vi phẫu lá:  Biểu bì trên và dưới gồm một lớp tế bào hình gần vuông,  xếp đều đặn có chứa lỗ khí và lỏng tiết. Lớp mỏ dày góc  dưới gán lá xếp sảt biểu bì, gồm những tế bào hình nhiều  cạnh. Mô mềm gồm những tế bào hình tròn hoặc nhiều  cạnh, thành mỏng và hơi uốn lượn, có khoảng gian bào  hình nhiều cạnh. Bó libe-gỗ hình tròn xếp giữa gân lá gồm:  vòng nội bì bao bọc xung quanh, cung libe xếp sát cung  mô dày dưới, gỗ ở trên libe, mạch gỗ xếp nơi nhau thành  dãy thẳng hàng.  4. Đặc điểm bột dược liệu  Bột lá: Màu xám nâu nhạt, vị hơi chát, hơi đắng, hơi mặn. Soi  kính hiển vi thấy mảnh biểu bì trên và dưới gồm tế bào  thành mỏng ngoằn ngoèo mang lỗ khí và lông tiết. Lỗ khí  có tế bào bạn hình dạng thay đổi, biểu bì trên có nhiều hơn  biểu bì dưới. Lông tiết có đầu 2 tế bào, chân đa bào đính  trên tế bào tròn, thành mỏng, xung quanh có nhiều đường  vân tỏa ra, có khi lông đã rụng để lại vết tích của chân  lông. Mảnh cuống lá gồm tế bào hình nhiều cạnh mang  lông tiết đầu 2 tế bào. Mảnh mạch.  Bột hạt: Bột màu nâu xám, có chất nhầy. Soi kính hiển vi thấy:  Mảnh vỏ ngoài gồm những tế bào đa giác hoặc hình chữ  nhật, thành tương đối dày, chứa chất dự trữ màu vàng xám.  Mảnh nội nhũ gồm những tế bào hình đa giác thành rất  dày và trong suốt, giữa tế bào có chất dự trữ lổn nhổn màu  vàng nâu. Nhiều giọt dầu. Hạt tinh bột tròn và nhiều cạnh.  5. Phân bố, sinh học và sinh thái  Cây mã đề ưa sáng, ẩm có khả năng chịu hạn nhẹ, thích nghi cao với vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm và nóng. Ở Việt Nam, mã đề mọc hoang dại khắp cả nước. Cây còn gặp ở một số đảo lớn như Hòn Mê, Cát Bà,…  6. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến  Lá ( Folium Plantaginis ) và hạt (Xa tiền tử – Semen Plantaginis ). Hái lá lúc cây sắp ra hoa hay đang ra hoa. Nếu lấy hạt thì thu hái quả già, giũ lấy hạt, phơi hay sấy khô.  7. Thành phần hoá học  Toàn cây chủ yếu chứa chất nhầy; iridoid (aucubosid, catalpol); flavonoid (apigenin, quercetin, scutellarein, baicalein, hispidulin, nepitrin…).  Ngoài ra còn có acid hữu cơ (acid cinnamic, p -coumaric, ferulic, cafeic, chlorogenic), carotenoid, vitamin K, C. Trong hạt có alkaloid (boschianin) và acid boschniakinic.  8. Tác dụng dược lý - Công dụng  Lá và hạt đều được dùng trị ho, viêm họng, viêm phế quản, viêm thận, viêm bàng quang, sỏi tiết niệu, bí tiểu, tiểu ra máu, chảy máu cam, nôn ra máu. Liên kết Giới thiệu  Tin Tức  Đào tạo Liên kết Biểu mẫu  Kiểm định  Tuyển dụng Liên hệ pharmacy@tdtu.edu.vn  pharmacy.tdtu.edu.vn  Facebook  Youtube Khoa Dược Phòng C011, Số 19 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Phong, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam  SĐT: (028) 37761043 Copyright ©  Ton Duc Thang University