maintext:
Баставаўшая машыністка крана МТЗ: Мне не сорамна глядзець людзям у вочы 1 19.08.2021, 12:36
1,414
Фота Дзіяны Серадзюк
Падзеі жніўня мінулага года ўскалыхнулі ўсю краіну, і Улляна Гарбачова стала выходзіць на пратэсты.
У жніўні 2020-га машыністка крана Мінскага трактарнага завода Улляна Гарбачова і не здагадвалася, што цягам года яе жыццё зробіць некалькі крутых віражоў і стане зусім іншым. Раптоўны палітычны актывізм, звальненне, пераслед і эміграцыя — усё гэта аказалася не сцэнаром фільма, а яе лёсам. «Новы час» пагутарыў з Уллянай пра прыгоды падчас пераездаў, жыццё ў іншай краіне і пра адзіны спосаб перамагчы.
Калі б не дзіця — засталася б
Увечары 16 сакавіка, калі Улляна Гарбачова з сямігадовым сынам гуляла з сабакам, да яе падышлі двое і сказалі, што яна павінна праехаць з імі. Адвёўшы дзіця і сабаку дахаты, Улляна паехала разам з візіцёрамі, якія аказаліся супрацоўнікамі КДБ, у Партызанскае РУУС. Там на яе склалі пратакол за ўдзел у акцыі, прысвечанай Гуканню вясны, і недвухсэнсоўна далі зразумець, што адміністрацыйны артыкул лёгка можа ператварыцца ў крымінальны: паказалі фота з розных акцый з удзелам Улляны (на што тая аджартавалася: «Ой, якая дзяўчына прыгожая!»). Тады стала зразумела: яе нехта «здаў», і ў спакоі яе ўжо не пакінуць.
Да 2020 года Улляна Гарбачова была зусім апалітычнай, 12 гадоў бездакорна адпрацавала на МТЗ. Але падзеі жніўня мінулага года ўскалыхнулі ўсю краіну, і Улляна стала выходзіць на пратэсты супраць гвалту. Пасля далучылася да забастоўкі на МТЗ, прычым, калі не атрымліваўся масавы страйк, Улляна працавала «па-італьянску» — рабіла ўсё павольна, патрабавала выканання ўсіх правілаў. Але ў выніку яе звольнілі з прадпрыемства нібыта за прагул 26 кастрычніка, хаця на працу яна прыйшла, нягледзячы на тое, што яе пропуск заблакавалі.
Суд Фрунзенскага раёна Мінска палічыў законным звальненне машыніста крана цэха кабін МТЗ Ульяны Гарбачовай, якая за 12 гадоў працы не мела ніводнага спагнання і адна выхоўвае маленькае дзіця.
Прапановы з’ехаць сталі паступаць Улляне адразу пасля звальнення, але яна не хацела гэтага да апошняга, пакуль яе актыўнасць не заўважылі сілавікі.
— Я чакала суда і думала, што калі мне дадуць штраф, а не «суткі», то я з’еду. Калі б я была адна, то нікуды б не паехала, але я не магла рызыкаваць дзіцем, — гаворыць дзяўчына.
У той вечар Улляну адпусцілі дахаты, назаўтра адбыўся суд, дзе ёй прысудзілі 50 базавых штрафу. Пасля суда дзяўчына не стала губляць часу і занялася падрыхтоўкай ад’езду. У сына заканчваўся пашпарт, і тры дні пайшло на тое, каб яго памяняць.
Яшчэ адна складанасць узнікла з сабакам. 10-гадовага бігля Цэзара Улляна забрала літаральна за 10 дзён да затрымання: яго гаспадыня захварэла і злегла. Усе дакументы сабакі былі аформленыя на яе. Уратаваўшы сабаку ад пагрозы ўсыплення, Улляна не магла пакінуць яго.
— Да таго ж, калі я была на допыце ў РУУСе, ён вельмі за мяне перажываў, скуголіў, брахаў, не спаў, хадзіў па кватэры. Ён адразу вельмі добра мяне ўспрыняў.
Дакументы перааформілі, на шчасце, усе прышчэпкі былі зробленыя. Але, паколькі Улляна ляцела самалётам, у такія кароткія тэрміны — наўпрост у дзень да вылету — цяжка было дамовіцца, каб узялі сабаку. Але і гэтую праблему вырашылі. Потым выявілася, што перавозіць сабаку ў самалёце неабходна ў адмысловай пераносцы, якая павінна адпавядаць міжнародным стандартам. Яна каштавала 150 долараў, плюс за месца ў багажным аддзяленні для сабакі давялося заплаціць 100 еўра. Апроч таго багаж Улляны аказаўся занадта цяжкім, і за гэта таксама давялося даплачваць.
Улляна прыляцела ў Кіеў — гэта было бліжэйшае месца, куды можна было даляцець хутка і без візы, да таго ж там былі знаёмыя. У аэрапорце ёй параілі не мяняць шмат грошай, бо там дрэнны курс. Таму Улляна памяняла з разлікам, каб ёй хапіла на таксі і сім-карту.
— Калі таксісты бачаць, што ў цябе куча чамаданаў, дзіця і сабака, цэннік адразу ўзлятае, — дзеліцца яна досведам. — Калі пазней я даязджала да Барыспаля за 300 грыўняў, то ў дзень прылёту я даехала ад аэрапорта да сваёй кватэры за 800.
Прыехаўшы ў забраніраваную кватэру, Улляна ўбачыла, што там няма нічога — ні посуду, ні коўдраў з падушкамі, ні бялізны. Не было нават у што наліць вады сабаку — добра, што ў пераносцы была міска.
Грошай таксама засталося мала, абменнікі ў такі позні час ужо не працавалі. Давялося апошняе патраціць на сціплы набор прадуктаў у краме, каб было чым павячэраць і паснедаць. Улляна згадвае, што нават засталася вінная тры грыўні, якія потым вярнула.
— Мы ідзем, і дзіця ў мяне запытваецца, як мы будзем сёння спаць. І ў гэты час праходзім міма парапету, на якім спіць чалавек — наўпрост на вуліцы, пад мокрым снегам. І я тады сына супакоіла, што гэтаму чалавеку сёння спацца будзе значна горш, чым нам.
Пасля Кіева Улляна планавала ехаць у Латвію — там у яе сваякі. Яна дачакалася запрашэння ад родных і сабралася рабіць візу, але выявілася, што Латвія закрытая, і праз каронавірус паехаць туды немагчыма. Больш за тое, без віда на жыхарства з Украіны ніякую візу адкрыць нельга. Заставаўся варыянт з гуманітарнай візай у Польшчу.
— Я перапісвалася з консулам, і мне адмовілі ў адкрыцці візы для дзіцяці. У мяне не было дазволу на гэта ад яго бацькі. Ёсць дазвол на выезд сына са мной ці з трэцімі асобамі ва ўсе краіны свету да 18 гадоў, але мне адказалі, што патрэбны менавіта дазвол на адкрыццё візы. Але мой былы муж яго так і не даў. Больш за тое, як толькі я з’ехала, ён падаў у суд на змяншэнне аліментаў (бо ў яго ёсць другое дзіця ад іншага шлюбу), і яго пазоў задаволілі.
Калі яшчэ Улляна думала, што паедзе ў Латвію, яна даведалася, што для сабакі трэба зрабіць тэст на цітр антыцелаў да шаленства. У Кіеве такі тэст каштуе 88 долараў (у Мінску — 400 еўра). Пасля гэтага аналізу жывёла павінна тры месяцы быць у каранціне.
— Я ўжо зразумела, што нікуды пакуль з Украіны не з’еду, узважыла ўсе «за» і «супраць» і вырашыла паехаць у Адэсу, да мора, каб дзіця аздаравілася.
Так Улляна з сабакам і сынам аказалася ў горадзе ля Чорнага мора. Праз нейкі час ёй спатрэбілася дапамога, і яна папрасіла прыехаць маму. Але і гэта аказалася няпроста: акурат перад яе адлётам 25 траўня ў Мінску прымусова пасадзілі самалёт Ryanair з Раманам Пратасевічам. Рэйс Мінск — Адэса адмянілі.
— Я ўзгадала, што калісьці лётала ў Кішынёў, і адтуль ездзіла ў Адэсу. Узяла маме на раніцу квіток да Кішынёва, яна прыляцела, але на мяжы яе не пусцілі ва Украіну — маўляў, няма падставаў. Маме ад усіх стрэсаў там стала кепска, ёй выклікалі хуткую. Добра, што яна пазнаёмілася з жанчынай, якая ўзяла яе да сябе. У выніку мы набылі ёй пуцёўку ў санаторый у Адэсе, але яна вырашыла не рызыкаваць, і з Кішынёва паляцела ў Кіеў, а адтуль прыехала ў санаторый. Праўда, у Кіеве запатрабавалі, каб яна зрабіла страхоўку на тры месяцы, таму, пакуль тэрмін не скончыцца, мама застаецца гасцяваць у мяне.
У Улляны ў Мінску засталіся дзве коткі, за якімі не было каму глядзець. Каб перавезці адну жывёлу з Мінска ў Адэсу, з Улляны запатрабавалі 280 долараў. Прычым не важна, што дзве коткі былі ў адной пераносцы, разлік ідзе за жывёлу. Але пытанне ўдалося вырашыць з меншымі затратамі праз чалавека, які ехаў і пагадзіўся ўзяць з сабой жывёл.
«Калі б перамога здарылася 9 жніўня, мы б не даведаліся, хто ёсць хто»
Цяпер Улляна Гарбачова не будуе далёкіх планаў — цягам года ўсё яе жыццё некалькі разоў паспела крута перамяніцца. Яна займаецца атрыманнем легальнага становішча ва Украіне, таксама бліжэйшым часам трэба вырашаць пытанне са школай для сына і шукаць працу.
— Калі б мне не дапамагалі знаёмыя і незнаёмыя людзі, я не ўяўляю, як магла б пераехаць, — прызнаецца Улляна. — Тыя, хто думаюць, што пераехаць — проста, гэта насамрэч не так. Дзякуй усім тым, хто мяне падтрымлівае!
Суразмоўца прызнаецца, што адчувае сябе ва Украіне ў большай бяспецы, чым у Мінску, але ўсё ж не цалкам абароненай.
— Мне не падабаецца, што часам нас незразумела хто здымае на акцыях, і потым гэтыя здымкі выкладваюць на «Жёлтые сливы». Сваю ролю адыграла і забойства Віталя Шышова.
Фота Дзіяны Серадзюк
Ва Украіне дзяўчына пакуль не моцна актыўная, але, калі атрымліваецца, прыходзіць на акцыі, якія ладзяць мясцовыя беларусы.
— Калі я была ў Беларусі, падтрымка дыяспар выклікала ў мяне падвойнае пачуццё. Я разумела, што гэта добра, але ў той жа час узнікала думка: вось, прыехалі б вы ўсе ў Мінск — які б добры марш атрымаўся! У кагосьці сапраўды былі сур’ёзныя падставы для ад’езду, а нехта проста скарыстаўся сітуацыяй. У Беларусі я разумела, што мы рызыкуем. І калі я пераехала, спачатку мне было сорамна хадзіць на гэтыя акцыі, бо тут нам нічога не пагражае — чаму б не выйсці? Але цяпер я разумею, што тут асноўная наша мэта — данесці да іншых інфармацыю пра Беларусь. У Адэсе вельмі шмат замежнікаў, і мы тлумачым ім, што ў нас адбываецца, бо многія не ведаюць нічога. І калі мне пішуць словы падтрымкі, дзякуюць за пазіцыю і гавораць, што я — герой, я адказваю, што я — не герой, а героі — нашыя палітвязні. І мне сорамна за тое, што я нічога не змагла зрабіць, каб іх выпусцілі.
Я ні пра што не шкадую і не хацела б нічога мяняць, калі б была такая магчымасць. Адзінае, можа, я б хацела зрабіць больш — бо тады ў мяне не было ніякага досведу, а цяпер ён ёсць. Але склаўшы рукі я б дакладна не сядзела.
Шкада тых людзей, якія сядзяць у турмах, не вярнуць тых, хто загінуў. Але, калі б нашая перамога здарылася 9 жніўня, мы б не даведаліся, хто ёсць хто. У мяне з таго часу цалкам змянілася кола зносінаў. Але галоўнае, што мне не сорамна глядзець людзям у вочы, а як будуць жыць некаторыя іншыя — гэта вялікае пытанне.
Мяне перапаўняе гонар за ўсіх людзей, хто хоць нешта робіць. Але сапраўдны прыклад для мяне — гэта нашыя анархісты, у прыватнасці, Ігар Аліневіч. Як выявілася, ён вучыўся са мной у адной школе, хоць мы і не былі знаёмыя. Незадоўга да ад’езду мне ўдалося пазнаёміцца з яго мамай, яна падарыла мне майку з яго выявай і яго кнігу. Ён мае вельмі вялікую сілу волі, і калі б у нас было б больш такіх людзей, мы б даўно перамаглі.
Тым не менш Улляна лічыць, што беларускі народ, хоць пакуль не перамог, але і не прайграў. Бо ўтрыманне ўлады сілай — гэта не перамога. Перамяніць сітуацыю і даціснуць, на яе думку, цяпер можна толькі адным спосабам: цалкам спыніць усю краіну.
— Мне б хацелася вярнуцца ў Беларусь, і я спадзяюся, што хутка гэта атрымаецца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор
Артем Черников
Ирина Халип

description: Вiдэафакт.

title: Беларусы з усяго свету заспявалі нацыянальны гімн "Пагоня"

maintext:
Беларусы з усяго свету заспявалі нацыянальны гімн «Пагоня» 3 12.08.2021, 19:10
2,076
Вiдэафакт.
Беларусы з усяго свету сабраліся разам, каб заспяваць нацыянальны гімн „Пагоня”.
„У часы, калі многія знаходзяцца за межамі роднай краіны, важна памятаць, што мы — адна сям’я. Дыяспары з усіх краін чарговы раз аб’ядналіся, каб паказаць моц беларускага народа. «Не разбіць. Не спыніць. Не стрымаць» — гэта не проста словы з песні, а наша рэальнасць. У здымках кліпа паўдзельнічалі дыяспары з усяго свету. Памятайма: беларусы — гэта не пра месцазнаходжанне, а пра стан душы”, – распавялі аўтары відэа.
Кліп створаны ў працяг праекта „Спяваем Годна” дзякуючы вольнаму аб’яднанню беларусаў свету „Годна Замежжа”.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Артем Черников
Ирина Халип
Владимир Халип
Вадим Прокопьев

description: Яны будуць актываваныя ў момант Х.

maintext:
Кібэрпартызаны расказалі пра кібэрбомбачкі 24.08.2021, 22:58
Яны будуць актываваныя ў момант Х.
Год таму ў Беларусі зьявіліся «Кібэрпартызаны». Гэтая ананімная група пачынала зь бяскрыўднай замены выяваў на афіцыйных сайтах і публікацыі сьпісаў сілавікоў. Цяпер яны ўзломваюць дзяржаўныя сэрвэры, атрымліваючы доступ да службовай і сакрэтнай інфармацыі.
Адразу пасьля зьяўленьня «кібэрпартызаны» абвясьцілі, што падтрымліваюць пратэстоўцаў у краіне, і агучылі тры свае задачы: шукаць інфармацыю пра сілавікоў, чыноўнікаў і іх злачынствы, паказваць «гнілую» сутнасьць рэжыму, і, нарэшце, каб Лукашэнка пакінуў Беларусь.
Напрыканцы ліпеня «кібэрпартызаны» анансавалі шматузроўневую спэцапэрацыю «Жара». Яны ўзламалі шэраг базаў дадзеных МУС, атрымалі доступ да базаў «АІС пашпарт», службы 102 (экстраныя званкі ў міліцыю), упраўленьня ўласнай бясьпекі МУС, ДАІ і сэрвэру зь відэазапісамі дронаў МУС. Іх спэцапэрацыю называюць ня толькі найбуйнейшай хакерскай атакай у гісторыі Беларусі, але і самым пасьпяховым узломам дзяржаўных сыстэм ад 2015 году, калі кітайскія хакеры ўзламалі сэрвэры Ўпраўленьня кадравай службы ў ЗША.
Пра сябе і сваю дзейнасьць кібэрпартызаны на ўмовах ананімнасьці расказалі ў інтэрвію Свабодзе праз інтэрнэт-мэсэнджар.
«Узломам сетак і базаў дадзеных займаюцца ў асноўным 3–4 „кібэры“»
— Хто вы такія? Вялікая група ці адзін чалавек?
— У нас ёсьць маленькі касьцяк адмінаў і яшчэ прыкладна 15 валянтэраў. Усе з галіны IT, прафэсійных «хакераў» у нас няма, усяму навучыліся на хаду. Узломам сетак і базаў дадзеных займаюцца ў асноўным 3–4 «кібэры», плюс яшчэ 3–4 на базавым узроўні. Астатнія распрацоўваюць аплікацыі або сайты, а таксама займаюцца аналізам і апрацоўкай дадзеных.
— А што стала імпульсам для вашай дзейнасьці год таму?
— Мы ўсе былі шакаваныя жорсткімі паводзінамі рэжыму ў жніўні 2020-га і незалежна адзін ад аднаго вырашылі што ня можам застацца абыякавымі. Наш першы адмін, так званы заснавальнік, 3 верасьня ўзламаў сайт кіраўніка спраў прэзыдэнта, 4 верасьня дадаў у сьпіс вышуку на сайце МУС Лукашэнку і Караева, а потым 5 верасьня абвясьціў усім пра нашу групу на сайце Гандлёва-прамысловай палаты. Там ён разьмясьціў загадку, і той, хто яе адгадаў, атрымаў эмэйл-адрас, па якім можна было зьвязацца зь ім. Так мы пазнаёміліся адзін з адным, і сфармаваўся невялікі касьцяк кібэрпартызан.
— На пачатку вашай актыўнасьці вы проста мянялі застаўкі афіцыйных сайтаў, не публікуючы сур’ёзнай інфармацыі. Тады многія засумняваліся ў вашай кампэтэнтнасьці. Чаму вы раней не рабілі такіх гучных апэрацый, як «Жара»?
— Мы і раней рабілі апэрацыі пранікненьня ва ўнутраныя сеткі рэжыму, напрыклад, узлом органаў прымусовага выкананьня і Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнту. Таксама ёсьць падобныя апэрацыі, якія яшчэ рана раскрываць. Апэрацыі дывэрсійнага характару мы раскрыем толькі тады, калі наблізімся да моманту Х.
Калі людзі бачаць вынікі «Жары», але ня бачаць яе падрыхтоўкі, то можа падацца, што мы, маўляў, проста вырашылі ўзламаць і на наступны дзень узламалі. Гэта далёка ад праўды. Апэрацыі, як «Жара», мы рыхтуем месяцамі, да некаторых зь іх мы пачалі падрыхтоўку ўжо ў 2020 годзе. І да гэтага часу яшчэ ня скончылі. У апэрацыі «Жара» таксама была неабходнасьць фізычна пракрасьціся на абʼекты рэжыму і адкрыць пункты ўваходу ў сетку. Такія апэрацыі складаныя, рызыкоўныя і, як правіла, шмат часу ідзе на падрыхтоўку.
— Вы маеце на ўвазе, што хтосьці ці то з МУС, ці з вас адкрыў вам доступ знутры МУС?
— Дакладна, але з МУС нам ніхто не дапамагаў.
«Высокакваліфікаваныя IT-шнікі ўжо, мабыць, не гатовыя працаваць на рэжым»
— Як вы ацэньваеце сыстэму кібэрабароны ў дзяржаўных структурах?
— У сілавых структурах кібэрбясьпека закінутая. Сетка МУС была распрацаваная даўно, у ёй дастаткова шмат састарэлых тэхналёгій, у якіх ёсьць уразьлівасьці. Высокакваліфікаваныя IT-шнікі ўжо, мабыць, не гатовыя працаваць на рэжым, і ў выніку існуе жудасны дэфіцыт кадраў. Аўтсорсінг, мабыць, не варыянт, бо староньнім кампаніям складаней давяраць. Ёсьць шанец, што там будуць людзі, гатовыя з намі супрацоўнічаць.
— Ці адчувалі вы сябе ў небясьпецы, што вас могуць раскрыць беларускія спэцслужбы?
— На пачатку нашага шляху мы пастаянна адчувалі, нібыта вось-вось нас раскрыюць спэцслужбы. Год ужо прайшоў, і ім дагэтуль не ўдалося. На дадзены момант мы прымушаем рэжым абараняцца, мы надыходзім, і гэта прымушае іх канцэнтраваць асноўную частку сваіх кібэрпрафэсіяналаў на абарону, а не на атаку. Мы ўсё роўна вельмі акуратныя, прытрымліваемся ананімнасьці, пастаянна мяняем паролі і ключы, IP-адрасы і да т. п.
— Ці зьбіраецеся вы публікаваць усё, што ўдалося атрымаць з сэрвэраў дзяржаўных установаў?
— Мы ні ў якім разе не зьбіраемся публікаваць усе дадзеныя. Большая частка дадзеных тычыцца мірных грамадзян, якім мы ня хочам нашкодзіць.
«Офіс Ціханоўскай і НАУ вырашылі не супрацоўнічаць з намі афіцыйна»
— Ці супрацоўнічаеце вы зь нейкай палітычнай ці грамадзкай арганізацыяй? Ці вашая дзейнасьць цалкам апалітычная?
— Мы супрацоўнічаем амаль з усімі пратэставымі арганізацыямі, дзеячамі, ініцыятывамі, а таксама са СМІ і тэлеграм-каналамі. Нашыя дзьверы заўсёды адчыненыя для тых, хто супраціўляецца рэжыму. Нашая дзейнасьць ужо выйшла за рамкі кібэрпрасторы, бо мы зразумелі, што выключна кібэратакамі рэжым ня зрынуць. У рамках руху «Супраціў» мы рыхтуемся да Моманту Х, таму ўзьнікла неабходнасьць палепшыць нашыя сувязі з грамадзтвам, а таксама зь іншымі арганізацыямі і палітычнымі рухамі. У нас няма палітычных амбіцый, але мы ўсьведамляем, што без палітычнага прадстаўніка вельмі складана дасягнуць дамоўленасьцяў, удзельнічаць у публічных выступах і кантактаваць з грамадзтвам. Таму мы вылучылі палітычнага прадстаўніка «Супраціву», Дзьмітрыя Шчыгельскага.
— Вы ўвайшлі ў абʼяднаньне «Супраціў» разам з Дружынамі народнага супраціву і ініцыятывай «Буслы ляцяць». Чаму менавіта яны?
— З «бусламі» і ДНС мы працуем ужо дастаткова доўга і ўдала. У нас агульныя каштоўнасьці і мэты, а таксама мэтады іх дасягненьня, якія мы расьпісалі ў сумесным маніфэсьце. Офіс Ціханоўскай і НАУ вырашылі не супрацоўнічаць з намі афіцыйна. Мы паважаем іх выбар і цэнім уклад у дыпляматычныя адносіны беларускай апазыцыі з краінамі ўсяго сьвету, але вырашылі, што для разьвязаньня крызісу ўнутры Беларусі неабходныя яшчэ два крокі, тыя, якія мы выклалі ў нашым пляне Перамогі яшчэ ў красавіку 2021 году (момант X і бестэрміновы пратэст. — РС).
У нас ёсьць маніфэст, дзе мы расьпісалі нашыя каштоўнасьці і мэты: захаваньне незалежнасьці, сувэрэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасьці Беларусі. Зьвяржэньне рэжыму Лукашэнкі. Стабілізацыя Беларусі ў пераходны пэрыяд, вяртаньне да дэмакратычных прынцыпаў кіраваньня і законнасьці.
«Нашыя кібэрбомбачкі будуць актываваныя ў момант Х»
— Што вы адкажаце тым, хто лічыць, што вашая дзейнасьць немагчымая без дапамогі замежных спэцслужбаў?
— Асацыяваць нас з замежнымі спэцслужбамі — гэта спробы КДБістаў, МУС і ААЦ апраўдаць перад узурпатарам свой правал у барацьбе з намі. Прызнавацца, што рэжым прайграе кібэрвайну сваім жа IT-шнікам, яны сапраўды ня стануць. Адзіны варыянт для іх — зваліць усё на мітычныя спэцслужбы.
Калі б сурʼёзныя спэцслужбы ўзяліся за Беларусь, то МУС быў бы ўзламаны ўжо ў верасьні разам з КДБ, ААЦ і шэрагам іншых дзяржаўных ведамстваў, банкаў і іншым. Мы працуем акуратна і не сьпяшаючыся, робім памылкі і вучымся на хаду. Здаецца, гэта нехарактэрна для спэцслужбаў. Мы ніколі не супрацоўнічалі са спэцслужбамі ні зь беларускімі, ні зь любымі іншымі.
— Калі вы ўжо ўзламалі базы дадзеных МУС, то што будзе далей?
— МУС — гэта толькі пачатак, дый у самым МУС яшчэ шмат чаго цікавага засталося знайсьці і спампаваць.
У нашых руках ужо вельмі шмат інфармацыі, і мы пачынаем пераключацца з выведных апэрацый больш на дывэрсійныя. Мы хочам прымусіць рэжым плаціць рублём за ўсё, што ён творыць супраць беларускага народу. Перад наступным народным выхадам мы спадзяёмся выматаць рэжым, дэмаралізаваць «слабавікоў» і закласьці ўсюды нашыя кібэрбомбачкі, якія будуць актываваныя ў момант Х.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Тацяна Нядбай: Лічым за гонар, што ПЭН-цэнтр працуе ў выгнанні 1 22.08.2021, 13:31
Улады панеслі вялікія рэпутацыйныя страты.
9 жніўня Вярхоўны суд Беларусі зьліквідаваў Беларускі ПЭН-цэнтар. Рашэньне не падлягае абскарджаньню, а таму ўступіла ў сілу. Тацяна Нядбай заявіла, што літаратары ўспрынялі гэтую навіну як своеасаблівае прызнаньне арганізацыі ва ўмовах, калі ў Беларусі вынішчаюць грамадзкі сэктар, інфармуе «Радыё Рацыя».
«Арганізацыя, вядома, і далей працягне працу. Лічым за гонар. ПЭН-цэнтар у выгнаньні. Як Паўночная Карэя, як Куба маюць свае ПЭН-цэнтры ў выгнаньні. Мне здаецца, сёньня настолькі моцныя іміджавыя, рэпутацыйныя страты ў беларускіх уладаў, што ім ужо ўсё адно. Ім трэба выканаць гэтую задачу. Я маю на ўвазе, міністэрствам, сілавікам — ліквідаваць, яны гэта робяць ужо ня надта думаючы. Бо калі б яны думалі пра рэпутацыю, ніколі б ня здарылася гісторыя з самалётам, у якім ляцеў Пратасевіч, або зь мігрантамі».
Салідарнасьць зь Беларускім ПЭН-цэнтрам выказалі ПЭН-цэнтры ЗША, Швэцыі, Украіны, Польшчы а таксама іншых краін і міжнародны ПЭН.
ПЭН-цэнтар — міжнародная сетка арганізацый, якія аб’ядноўваюць прафэсійных літаратараў з мэтай пашырэньня інтэлектуальнага супрацоўніцтва прадстаўнікоў творчых прафэсій. Старшыня Беларускага ПЭН-цэнтру — Нобэлеўская ляўрэатка Сьвятлана Алексіевіч.
Ліквідавала арганізацыю судзьдзя — Сакалоўская Г.М., прадстаўніком Міністэрства юстыцыі на судзе выступіў Печкуроў А.У., пракурорка — Кавальчук І.А.
14 ліпеня сілавікі правялі ператрус па юрыдычным адрасе Беларускага ПЭН-цэнтру. У прадстаўнікоў ГУБАЗіК МУС была пастанова на ператрус, падпісаная генэральным пракурорам Андрэем Шведам. 19 ліпеня арыштавалі рахункі арганізацыі, а 22 ліпеня Міністэрства юстыцыі падало пазоў аб ліквідацыі ПЭН-цэнтру.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Фотафакт.

maintext:
Вялікі марш салідарнасці з Беларуссю адбыўся ва Ўроцлаве 1 10.08.2021, 20:45
1,264
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
Фотафакт.
У гадавіну прэзідэнцкіх выбараў ва Ўроцлаве адбыўся паўтысячны марш і памятная акцыя, прысвечаная леташнім падзеям, паведамляе «Радыё Рацыя».
Каля паўтысячы беларусаў прайшліся маршам ад рынкавай плошчы да плошчы Вольнасці (Plac Wolności). Падчас акцыі беларусы пранеслі вуліцамі Ўроцлава вялікі бел-чырвона-белы сцяг, ўзгадалі радасныя і прыкрыя моманты апошняга году, і зрабілі хвіліну маўчання ў памяць аб загінулых героях. Падчас акцыі гучалі лозунгі „Жыве Беларусь!”, „Не забудзем, не даруем”, і іншыя.
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
фота: Канстанцін Ахроменка, Беларускае Радыё Рацыя
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Телеграм-Канал Бор
Артем Черников
Ирина Халип
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор

maintext:
5 фактаў пра самакіраванне ў Гродне часоў ВКЛ 17.08.2021, 10:27
Гродна адным з першых гарадоў Вялікага Княства Літоўскага атрымаў права на самакіраванне.
Раней за яго магдэбургскае права атрымалі толькі Вільня і Берасце. Асаблівы юрыдычны статус горада сведчыў пра значную ролю тагачаснага гарадскога насельніцтва ў эканамічным, культурным і палітычным жыцці дзяржавы. 5 фактаў пра магдэбургскі горад Гродна ад hrodna.life.
Горад атрымаў магдэбургскае права ў Дзень святога Бенядзікта
У канцы XV ст. магдэбургскія правы надаваў гарадам Вялікі Князь Літоўскі. Гродна атрымаў права на самакіраванне згодна з прывілеем князя Аляксандра Казіміравіча. Гэта адбылося ў Дзень святога Бенядзікта — 11 ліпеня 1496 года падчас сойма, які адбываўся ў Берштах (сёння вёска ў Шчучынскім раёне — заўв. Hrodna.life). Атрымаўшы магдэбургскае права, Гродна вызваляўся ад гандлёвых пошлін, атрымаў права на пабудову ратушы і меў магчымасць праводзіць кірмаш тройчы ў год. Копія прывілея на наданне гораду магдэбургскага права князем Аляксандрам сёння захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі ў Гродне.
Гараджане самі абіралі раду
Згодна з вялікакняскім прывілеем, гораду надавалася войтаўства і ствараўся орган самакіравання — магістрат. Ён выконваў ролю адміністрацыйнай і судовай улады і засядаў у ратушы. Акрамя гэтага, магістрату надавалася права збору падаткаў. Гараджане самі абіралі раду. Яна абіралася з лiку купцоў i заможных майстроў. Узначальвалi раду войт і бурмiстры. Войт выконваў абавязкі старшыні крымінальнага суда. Бурмiстраў было двое — праваслаўны i католiк. Іх мяшчане абiралi з лiку радцаў штогод.
,B>Было дзве ратушы, але ніводная не захавалася
Галоўным сімвалам гарадскога самакіравання была ратуша. У гісторыі горада іх было дзве. Да нашых дзён ніводная не захавалася. Першая была разбурана ў 1660-х гадах ў выніку захопу горада маскоўскімі войскамі. Згодна з гравюрай 1568 года, ратуша была буйным каменным будынкам з вежай, на якой размяшчаўся гадзіннік.
У 1784 годзе на тым жа месцы пабудавалі новую ратушу ў стылі класіцызму. Пасля Другой Сусветнай вайны гэта ратуша не дужа пацярпела. Яе разабралі пазней.
Не ўсе падпарадкоўваліся магістрату
Улада магістрата распаўсюджвалася не на ўвесь горад. Часткі гарадоў, якія знаходзіліся пад уладаю прыватнай асобы альбо царквы ці кляштара не падпарадкоўваліся магістрату і не плацілі падаткаў у гарадскую казну. Такія раёны называліся юрыдыкамі. Урад горада рабіў спробы зменшыць колькасць юрыдык, але выніку гэта не дало.
Святы Губерт, якога шанавалі гродзенцы
Паляванне ў сярэднявечным Гродне лічылася адным з асноўных відаў дзейнасці. Каля горада размяшчаліся паляўнічыя ўгоддзі. Палявалі звычайна на зуброў, тураў, аленяў і дзікоў. Святога Губерта гараджане шанавалі як заступніка паляўнічых, бо па легендзе падчас палявання Губерт убачыў аленя з крыжом паміж рагоў. Менавіта гэты алень размешчаны на гербе Гродна.
Гісторыкі лічаць, што герб быў нададзены гораду каралевай Бонай Сфорца ў 1540 годзе. Першыя пячаткі з выявай аленя святога Губерта датуюцца 1565 годам.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Владимир Халип
Вадим Прокопьев
Андрей Санников

maintext:
У польскіх школах хутка з’явіцца новы падручнік па беларускай мове 20.08.2021, 13:17
Фота: Shutterstock
Яго распрацавала настаўніца з Беластоку.
Новы падручнік па беларускай мове неўзабаве мае з’явіцца ў польскіх школах. А ў дадатак – дыск з песнямі, які ўжо даступны, і новы часопіс «Беларускі настаўнік».
«Радыё Рацыя» паразмаўляла з Алінай Ваўранюк, аўтаркай падручніка і дасведчанай настаўніцай з Беластоку.
– Аліна, сустракаемся ў такі хвалюючы час для настаўніка у чаканні першага верасня. Гэтае першае верасня будзе нейкім іншым, бо маем за сабою цэлы год дыстанцыйнага навучання? З якім настроем настаўнікі чакаюць пачатак вучэбнага году?
– З надзеяй, са страхам. Гэта такі вялікі пытальнік: што будзе? Як будзе? Як мы будзем працаваць? Думаю, што з малодшымі класамі будзе звычайна, паглядзім, што будзе са старэйшымі.Неяк сумнавата, што так хутка лета скончылася, але што зрабіць? Канікулы скончацца, і трэба будзе брацца за працу.
– Але ўвогуле настаўнікі чакаюць, каб дзеці вярнуліся ў школу?
– Думаю, што так. Напэўна лягчэй працаваць у школе. Гэта зусім па-іншаму выглядае, іншая праца, асабліва з малодшымі. Трэба спадзявацца, што ўсё будзе добра, бо я з натуры аптымістка, але гэты мой аптымізм ужо трошкі меншы. Спадзяюся, што ўсё будзе так, як звычайна.
– Але гэты год не прайшоў дарэмна, бо маем новы падручнік.
– Так-так! Гэта падручнік для чацьвертай клясы, для пачатковай школы. Падручнік вядома па-беларуску, зусім новы, іншы, над якім я шмат гадоў думала. Пра тое, што ў гэтым падручніку павінна быць, збірала тэксты, думала пра тое, якія тэмы па граматыцы, якія практыкаванні, што і як.
Нарэшце гэты падручнік праверыла на сваіх вучнях за апоші год. Апошні год гэта напэўна вялікая праца Адама Паўлоўскага. Бо адное прыдумаць падручнік, дабраць тэксты, практыкаванні, і так далей. І як даслаў мне прапанову пару такіх старонак, то я паглядзела, і мне спадабалася. Але калі ўжо была цэласць, і калі ўжо надрукавалі, то выйшла вельмі непагана. Я вельмі удзячная тым, хто ацэньваў гэты падручнік. Яны выправілі такія памылкі, якіх я напрыклад не бачыла. Усёж такі мы, беларусы Беласточчыны нават некаторых памылак не бачым. Чакаем толькі на адно рашэнне: колькі экзэмпляраў гэтага падручніка друкаваць.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: З днём народзінаў, рыцар Мікола!

maintext:
З днём народзінаў, рыцар Мікола! 3 12.08.2021, 14:13
1,082
фото: belsat
Паэт і палітык Уладзімір Някляеў павіншаваў Міколая Статкевіча з 65-годдзем.
Сёння сваё 65-ы дзень нараджэння адзначае адзін з лідараў дэмакратычнай апазіцыі, легенда беларускага Супраціву, кіраўнік партыі Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі «Народная Грамада» Мікалай Статкевіч.
Паэт і палітык Уладзімір Някляеў павіншаваў Міколая Статкевіча з 65-годдзем:
— Дзень народзінаў (які «святкуе» ён – у каторы раз! – у турме) Міколы Статкевіча. Вернага, адданага сына, рыцара твайго, Беларусь!
Цябе не зламалі! Твой дух на муку не змалолі!
Праз Плошчу, праз краты ты крочыш дарогай да Волі!
Па гэтай дарозе гісторыі коціцца кола…
Жыве Беларусь! З днём народзінаў, рыцар Мікола!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор
Наталья Радина

description: Жыве Беларусь з Богам.

title: Пратэсты - знак часу

maintext:
Пратэсты — знак часу 13.08.2021, 18:14
Жыве Беларусь з Богам.
Знакі часу — знакі прысутнасці або задумаў Божых. (Gaudіum et spes, 11. Душпастырская Канстытуцыя пра Касцёл у сучасным свеце).
«Бо тое, што бачыш, прызначана яшчэ на пэўны час і гаворыць пра канец, і не ашукае… праведны будзе жыць дзякуючы сваёй вернасці». (Абк 2, 3-4)
Умоўна кажучы, год таму, 9 жніўня 2020, Беларусь выйшла на той этап развіцця гісторыі, па завяршэнні каторага наша краіна трывала і на доўгія гады наперад замацуе сваю незалежнасць або, як альтэрнатыва, гіпатэтычна кажучы, можа пазбавіцца нават свайго існавання, піша ксёндз Вячаслаў Барок для krynica.info.
Адметнасцю гэтага гістарычнага моманту ёсць і тое, што актуальны працэс тычыцца перадусім маральнага боку. Адны – прыхільнікі рэжыму, на словах заяўляюць, што ім не да закону, і на справах паказваюць, што і маралі для іх ніякай няма. Для іх усе метады добрыя дзеля таго, каб толькі ўтрымацца “пры карыце”, нават і пры такім карыце, якое у некаторых дашчэнту разбітае… А іншыя, другая частка грамадства, збольшага не маючы прыналежнасці не да якіх-кольвечы партый і без канкрэтных лідэраў палітычных, усе агулам характарызуюцца сваёй верай у тое, што насуперак усялякай логіцы можна паспрабаваць жыць, кіруючыся каштоўнасцямі духоўнымі, сярод якіх самая важная ёсць годнасць чалавека.
Вось тут, на гэтых межах людскіх светапоглядаў і адбываецца сёння супрацьстаянне ў Беларусі. Лінія фронту праходзіць у сэрцы чалавека, а таму і можна казаць, што гэта і ёсць Армагедон. Нутро чалавека, як аднайменная біблейская даліна Армагедон, і надалей з’яўляецца полем бітвы паміж дабром і злом, паміж сіламі святла і цемры.
Ведаеце, сярод іх, канешне, не магчыма прапусціць такія лічбы, як больш 30 тыс. пакараных беларусаў па адміністратыўных правапарушэннях, блізка 5 тыс. заведзена крымінальных справаў, тысячы чалавек асуджаныя на доўгія тэрміны і 8 смяротных ахвяраў, якія з’явіліся ў кантэксце грамадска-палітычнага крызісу. А таксама, падаецца, можна казаць пра дзесяткі, а то і сотні тысяч, уцекачоў па-за межы краіны.
І заўважце, гэта ўсё ахвяры рэпрэсій з-за палітычных матываў.
Да гэтых лічбаў можна дадаць мільёны беларусаў, якія мараць прачнуцца ў краіне без хлусні і насілля, а гэта значыць прагнуць змены дзяржаўнай ідэалогіі.
Хрысціянін, разважаючы пра гэтыя падзеі, бачыць знакі часу і важна іх правільна прачытаць.
Памятаеце Хрыстос абураўся на тых, хто не ўмеў, або не хацеў даваць уласцівую ацэнку падзеям у Евангеллі ад Лукі чытаем Яго словы:
“Крывадушнікі! аблíчча зямлí і неба распазнаваць умееце, як жа часу гэтага не распазнаяце́? Чаму ж вы і самі па сабе не судзіце, што́ правільнае?” (Лк 12, 56-57).
Як жа распазнаць, тое што правільнае? Правільнае там, дзе праўда. Правільнае там, дзе думаеш не толькі пра сваё дзіця і як яго пракорміш, але пры гэтым і ў чужога не забярэш кавалак хлеба, а яго бацьку і маці не пасадзіш за краты толькі таму, што яны хочуць перамен.
Правільнае там, дзе ты са зразуменнем падыходзіш да чалавек, які магчыма спаў аж чвэрць стагоддзя, але ж, калі прачнуўся, не дакараеш яго, што ён не так змагаецца за Беларусь, як ты, але падстаўляеш сваё плячо ў добрай справе і радуешся, што ён прачнуўся.
Правільнае, гэта калі ты, будучы членам Касцёла, Царквы, верыш у Госпада і не навязваеш сваіх формулаў малітвы таму, каго Бог знайшоў па-за сценамі храма, але славіш Бога, які дзейнічае так, як хоча і ў тым ліку ў жыцці беларуса, які абудзіўся.
Правільна і сёння, не гледзячы ні на што, захоўваць вернасць сумленню, Богу і Беларусі, бо як прыгадвае прарок Абакум, усяму будзе канец, а той, хто захавае вернасць, будзе жыць.
Жыве Беларусь. З Богам.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Артем Черников
Владимир Халип
Ирина Халип
Телеграм-Канал
Бор

description: Яны наведалі мястэчка Біржы, дзе паўстанцы на чале з Зігмунтам Серакоўскім вялі баі.

title: У Літве беларусы ўшанавалі памяць паўстанцаў 1863 года


authors:
Артем Черников
Ирина Халип
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор
Наталья Радина

title: Ірына Халіп: Там няма лібералаў

maintext:
Ірына Халіп: Там няма лібералаў 5 15.08.2021, 20:12
10,640
Ірына Халіп
Хто можа параіць Лукашэнку выпускаць палітвязняў – Карпянкоў?
У эфіры “Радыё Рацыя” пабывала журналістка Ірына Халіп.
– На дзяржаўным БТ сёння павінны агучыць спісы асобаў на памілаванне. Ці не здаецца вам, што такім чынам цяперашнія ўлады прызнаюць, што менавіта ўзялі гэтых людзей у закладнікі, а зараз вось памілуюць і нібыта зробяць добры жэст у бок Еўрапейскага Звязу ці можа нават Расеі?
– Нічога новага зараз не адбываецца, улады Беларусі заўсёды бралі закладнікаў. Мы памятаем 2011 год, калі нас усіх, я кажу нас, таму што тады якраз была ў спісе палітвязняў, – нас абменьвалі на крэдыты, на „жратву”, можна так сказаць. Памятаеце, тады якраз адбылося неверагоднае падзенне беларускага рубля, ён стаў ажно ў тры разы таннейшым. І тады ішоў вось такі абмен, такі гандаль людзьмі. Можна прыгадаць Аляксандра Казуліна, якога таксама выпусцілі з турмы пасля перамоваў, пасля гандлю, прасцей кажучы. Такім чынам гандаль людзьмі – гэта бізнес цяперашняй улады. Даўні, стары, з важкімі напрацоўкамі.
– Мінуў ужо год пасля падзей жніўня 2020 года, якія Аляксандр Лукашэнка адзначыў „Большим разговором”. А што сталася, што менавіта зараз распачаўся гэты працэс гандлю беларускімі палітвязнямі? Зноў чакаць абвалу беларускага рубля?
– Зараз няма такой рэзкай дэвальвацыі, зараз яна як быццам бы „паўзе”. Увогуле рубель з кожным днём таннее, паліва наадварот даражэе, таксама даражэюць камуналка, прадукты харчавання. Калі ўсё гэта паступова і марудна, то людзі часам нават не заўважаюць, што яны ўжо менш зарабляюць, але больш змушаны губляць з-за такога падзення рубля. Эканамічная сітуацыя, вядома, становіцца горшай і горшай…
– Але ўся справа ў эканоміцы? Можа гэта і палітыка? Можа гэта хтосці патлумачыў Лукашэнку, што Аляксандр Рыгоравіч, можа варта ўжо нейкім чынам паслабляць гэтыя рэпрэсіі?
– Няўжо вы думаеце, што Лукашэнку нехта можа нешта параіць!? Я зараз узгадваю, як шмат гадоў „Наша Ніва” пісала пра тое, што Макей – гэта такі еўрапейскі вектар. І дзе зараз тая „Наша Ніва”, дзе мае калегі з „Нашай Нівы” – яны зараз за кратамі! Спадзяюся, што больш яны ніколі не будуць сцвярджаць, што нейкі там Макей – ліберал. Няма там лібералаў! Хто можа параіць Лукашэнку выпускаць палітвязняў – Карпянкоў? Не, ніколі! Таму гэта толькі эканоміка і ніякай палітыкі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Беларусы Беластоку дамагаюцца імшы па-беларуску 4 15.08.2021, 14:31
1,700
У выпадку атрымання згоды, яе будзе праводзіць ксёндз Вячаслаў Барок.
Актывісты беларускай дыяспары ў Беластоку не адмаўляюцца ад ідэі наладзіць у горадзе набажэнствы на беларускай мове, перадае «Радыё Рацыя».
Імша па-беларуску ў беластоцкай базыліцы, між іншым, планавалася да гадавіны прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі. Але незадоўга да падзеі актывісты атрымалі адмову.
Як кажа актывіст дыяспары Мечыслаў Навагродскі, на бліжэйшым тыдні ў курыю будзе адпраўлены ліст з пытаннямі наконт імшы: «Мы просім патлумачыць прычыны адмовы, але таксама будзем у гэтым лісце прасіць, каб дазволілі праводзіць імшу на беларускай мове. Гэта вельмі патрэбна людзям, якія прыехалі з Беларусі, асабліва ў гэты год пасля выбараў. Яны, напрыклад, на польскай мове паслухаць імшу могуць схадзіць у любы касцёл і яе чуць, прысутнічаць на ёй. А на беларускай мове ў Беластоку, дзе вельмі многа беларускамоўных людзей, на жаль, імша не адбываецца».
Як дадае Мечыслаў Навагрдскі, у выпадку атрымання згоды, імшы на беларускай мове ў Беластоку будзе праводзіць ксёндз Вячаслаў Барок, які вымушана пакінуў Рассоны на Віцебшчыне з прычыны пераследу з боку ўладаў.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор
Валерий Карбалевич
Артем Черников
Ирина Халип

maintext:
109 гадоў таму ў Смольні ўпершыню сустрэліся Янка Купала і Якуб Колас 5.08.2021, 20:56
ЯКУБ КОЛАС
Да каго з коласаўскіх суседзяў яны наведаліся назаўтра?
109 гадоў таму – на пачатку жніўня 1912 года, у Смольні на Стаўбцоўшчыне ўпершыню сустрэліся Янка Купала і Якуб Колас, паведамляе racyja.com.
Да каго з коласаўскіх суседзяў яны наведаліся назаўтра? Распавядае ўнучка Якуба Коласа Вера Міцкевіч:
– На той час у 1912 годзе мне ўсё ж такі ўдалося ў нашым Нацыянальным гістарычным архіве ўдакладніць, гэта быў у тыя гады Ксаверы Ясінскі. Пасля ён трошкі сварыўся на Коласа ў плане таго, што вы там што-небудзь пішыце, а то мне зусім няма чаго прачытаць у “Нашай Ніве”. І цікава, што гэтыя ксяндзы якраз стараліся і службы весці па-беларуску, на іх сварылася імперская ўлада. Яны пісалі на польскай мове, але гэта адназначна было па-беларуску.
Вера Данілаўна Міцкевіч – архівістка, даследчыца творчасці Якуба Коласа. Яе родны дзед па ліні бацькі – народны паэт Беларусі Якуб Колас.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Телеграм-Канал
Белорусского Объединения Рабочих
Бор
Валерий Карбалевич
Артем Черников

description: Іх судзяць у закрытым рэжыме.

maintext:
Што вядома пра суд па справе Статкевiча, Ціханоўскага і іншых палітвязняў 2 6.08.2021, 21:30
6,020
фота: svaboda.org
Іх судзяць у закрытым рэжыме.
З 24 чэрвеня ў Гомлі разглядаюць крымінальную справу Сяргея Ціханоўскага, Арцёма Сакава, Ігара Лосіка, Міколы Статкевіча, Дзьмітрыя Папова і Ўладзімера Цыгановіча. Іх судзяць у закрытым рэжыме ў будынку гомельскага СІЗА.
Паседжаньні адбываюцца тыдзень за тыднем з аўторка па пятніцу, іх расклад расьпісаны да 31 жніўня. У справе 177 тамоў. Пра акалічнасьці суду даведацца нельга — адвакаты пад падпіскай аб неразгалошваньні, паведамляе svaboda.org.
Маці Арцёма Сакава на гэтым тыдні атрымала ад сына тры кароткія лісты.
«Пра судзілішча Арцём ня піша. Піша пра свае сны, пра тое, што прачытаў. Просіць нас не перажываць, бо самае страшнае ўжо было — пра што напісана ў кнігах. „Я той чалавек, які ўбачыў гэта ня з кніг“, — так напісаў сын», — сказала Свабодзе Ларыса Сакава.
Ліст Арцёма Сакава з турмы.
«Лета, восень, зіма, вясна... Калі-небудзь я раскажу ў падрабязнасьцях... Гэта ўжо даўно напісана ў кнігах. На жаль ці на шчасьце, я ўпершыню ня быў чытачом. Чытаць ёсьць што. Праўда, у адпачынку бібліятэкар. Тэлевізар нельга. Як бы можна, але нельга. „Таварышы“ (маюцца на ўвазе сукамэрнікі. — РС) — нармальна, агульную мову з усімі магу знайсьці. Галоўнае — усё пераводзіць на гумар. Убачымся па-любому! Свабода непазьбежная, як і краты для некаторых. Добрага настрою, вышэй нос!» — напісаў у адным зь лістоў Арцём Сакаў.
Натальля Мацкевіч, адвакатка Сяргея Ціханоўскага, напісала ў Тwitter, што ёй давялося паглядзець частку адной праграмы дзяржаўнага тэлебачаньня (імаверна, гаворка ідзе на новы сэрыял дзяржаўнага тэлебачаньня аб пратэстах. — РС).
«У той перадачы адзін малады чалавек настойліва спрабаваў нешта данесьці да Ціханоўскага. Але, на жаль, у Сяргея няма тэлевізара „ў сувязі з адсутнасьцю энэргетычных і тэхнічных магчымасьцяў“ (з адказу начальніка СІЗА)», — напісала адвакатка.
Марына Адамовіч, жонка палітыка Міколы Статкевіча, 6 жніўня адвезла яму перадачу ў СІЗА. Мусіла доўга стаяць у чарзе.
«Стаялі людзі, родныя якіх сядзяць не за палітыку, так скажам. Яны скардзіліся, што ім рэдка даюць спатканьні — адзін раз на месяц. А нам — добра, калі адзін раз на год», — зазначыла Марына Адамовіч.
Яе мужу таксама не дазволілі мець тэлевізар. Дый газэты, нават нэўтральныя, рэдка даходзяць.
«Інфармацыйная блякада. Я толькі падпісала ў мінулым месяцы Міколу на „Рэгіянальную газету“, як прачытала ў інтэрнэце, што яна спыняе выхад друкаванай вэрсіі», — кажа жонка палітыка.
Яна расказала, што Мікола ў траўні атрымаў ліст зь Фінляндыі, дзе яго віншавалі з Калядамі.
«Дзе той ліст быў столькі часу? Таксама адна знаёмая пісала Міколу і прасіла ў мяне, каб я спыталася, ці атрымліваў ён яе лісты. Як толькі я напісала Міколу, дык ён адразу атрымаў ад яе ліст — датаваны траўнем», — кажа Марына Адамовіч.
У лістах Мікола Статкевіч разважае пра сучасны стан Беларусі.
«Зараз відавочна сілавы рэсурс зьядае астатнія, яго мусяць выкарыстоўваць у нетыповых сфэрах, каб кампэнсаваць падзеньне эфэктыўнасьці ўлады. Але атрымоўваецца яшчэ большае падзеньне эфэктыўнасьці. Захоп самалёта, „атака мігрантамі“, узяцьце ў закладнікі партнэраў заходніх НДА — усё гэта спляжыла міжнародны рэсурс. Для краіны зь несамадастатковай эканомікай гэта можа мець нэгатыўныя наступствы», — працытавала жонка Статкевіча ягоны ліст.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Фотафакт.

maintext:
У цэнтры Варшавы прайшла акцыя беларусаў 15.08.2021, 18:48
2,182
фота: racyja.com
Фотафакт.
Чарговая штонядзельная акцыя беларусаў прайшла ў цэнтры Варшавы, каля Касцёла святой Ганны. У ей паўдзельнічала некалькі дзясяткаў чалавек, паведамляе racyja.com.
Выступоўцы падымалі тэмы вырубкі лясоў Беларусі, стачкі на “Беларуськаліі” і закрыцця ўладамі гарадзенскага дзіцячага хоспісу:
– Вельмі хочацца, каб зараз мяне ўлады ўбачылі і адказалі на адно пытанне: куды вы падзенеце ўсіх гэтых дзяцей, хто зараз будзе дапамагаць гэтым дзецям?
– З 2018 года на тэрыторыі Беларусі дзейнічае забарона на вываз леса-кругляка. Адзіны чалавек, хто можа даць дазвол называе сябе прэзідэнтам. Пры гэтым мы бачым рост экспарта круглага лесу.
– Кампанія Yara знізіла сабе цэну набыцця угнаенняў, але стачкам як падвяргаўся рэпрэсіям, як парушаліся правы працоўных, так усё і засталося.
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Телеграм-Канал Бор
Артем Черников
Ирина Халип

title: "Спартоўцы растуць і перамагаюць толькі ў вольнай краіне"

maintext:
«Спартоўцы растуць і перамагаюць толькі ў вольнай краіне» 17.08.2021, 17:06
Аляксандар Румо
Былы галоўны трэнэр хакейнай юнацкай зборнай Аляксандар Румо — пра баявы год.
Былы галоўны трэнэр юнацкай зборнай Беларусі ў хакеі Аляксандар Румо, які пайшоў у адстаўку летась у верасьні, разам зь сямʼёй зьехаў у Польшчу. Аляксандар Румо расказаў «Радыё Свабода» пра прычыны адʼезду і пляны ў новай краіне. Румо параўнаў сытуацыю ў Беларусі з пажарам на тарфяніках.
Спартовец перакананы, што спартоўцы растуць і перамагаюць толькі ў вольнай краіне.
«Такога году ў маім жыцьці яшчэ не было»
— Вы пайшлі ў адстаўку летась у верасьні з прычыны разыходжаньня ў палітычных поглядах з кіраўніцтвам Фэдэрацыі хакею Беларусі, амаль год былі бяз працы па спэцыяльнасьці ў Беларусі. Зусім нядаўна пераехалі ў Польшчу. Раскажыце, якім быў для вас год пасьля адстаўкі і што стала апошнім аргумэнтам на карысьць адʼезду?
— Год быў вельмі «баявы». Такога году ў маім жыцьці яшчэ не было. Практычна год я жыў без хакею, але форму не губляў, у мяне былі трэніроўкі з адной дзіцячай камандай. Там я падтрымліваў нейкую трэнэрскую форму, не забываў, як трэба стаяць на каньках, як сьвістаць. Працаваў у аднаго сябра... Год быў цяжкі і ў той жа час павучальны.
— У сьнежні, калі мы размаўлялі, вы казалі, што «ніякага ціску на мяне не аказваецца». Ці так было далей? Чаму вырашылі, што ўсё ж трэба зьяжджаць?
— Я адчуваў, што знаходжуся пад нейкім наглядам. Некалькі разоў да мяне наведваліся зь Першамайскага РУУС. Я асабліва гэтаму значэньня не надаваў. Але калі ў краіне пачалі грукацца і проста заходзіць да людзей, у якіх ёсьць дзьверы, ня вельмі бясьпечна стала заставацца. Паўночная Карэя ўвайшла ў наша жыцьцё і распарадзілася. І я прыняў рашэньне, што трэба пакідаць краіну.
«Хочацца, каб мае дзеці жылі ў свабоднай краіне»
— Няпростае рашэньне. Вы разам зь сямʼёй зьехалі. Як уладкаваліся ў Польшчы? Ці ёсьць магчымасьць працы хакейным трэнэрам?
— Рашэньне было прынятае ў красавіку-траўні. Я думаў, што розум запануе, ня думаў, што да такога маразму дойдзе. Напісаў у польскую амбасаду, патлумачыў сытуацыю, мне і маёй сямʼі выдалі візы. Майму малодшаму сыну трэба ісьці ў першую клясу, старэйшы ў школу ходзіць. Са школьнай праграмы ў Беларусі выкрасьлілі Алексіевіч, там ёсьць праграма «Малыш-патрыёт», у школах зноў зьяўляюцца ваенрукі. Хочацца, каб мае дзеці жылі ў свабоднай краіне. У тым ліку і дзеля дзяцей я сабраўся і паехаў. І самому яшчэ хочацца пажыць у свабоднай краіне.
У Польшчы я ўдзельнічаў у двухтыднёвым трэніровачным лягеры, у які мяне запрасілі адразу па прыезьдзе. Думаю, што да канца гэтага тыдня я вызначуся з далейшай трэнэрскай карʼерай. Спадзяюся, што я застануся трэнэрам, толькі ўжо не ў Беларусі, а ў Польшчы.
— Вы сказалі, што яшчэ была надзея. А цяпер яе няма, ці яна меншая?
— Надзея памірае апошняй. Але гледзячы на тое, што адбываецца... Мне 50 гадоў. Я ня так мала пажыў і пабачыў. Я працаваў у сыстэме. Я жыў пры Лукашэнку 27 гадоў. Ці гэта нас не зусім тычылася, ці мы ўмелі сыходзіць ад усяго гэтага ў нейкую ўнутраную эміграцыю... Я ніколі ня думаў, што дойдзе да такога, што цяпер адбываецца ў нас у краіне. Надзея ёсьць, але я ня ведаю, як яна можа прывесьці да перамогі, іншага жыцьця, свабоды. Я пакуль ня бачу шляхоў, хоць надзеі і веры не губляю. Надзея нейкая далёкая, калі параўноўваць са жніўнем мінулага году, калі ўсё пачыналася. У красавіку быў ня проста спад і зацішша, проста пэўнай групе людзей дазволілі абсалютна ўсё, а іншым нельга нават коса глянуць.
«Спартоўцы растуць толькі ў свабоднай краіне, гэта аксіёма»
— За гэты год я шмат разоў хацела зьвярнуцца да вас па камэнтар, але сьвядома гэтага не рабіла, бо шчыры адказ мог быць небясьпечным для вас. Што адбывалася гэты год у беларускім хакеі? Якая атмасфэра, якія настроі хакеістаў? Ці зьяжджаюць іншыя спартоўцы? Ці рыхтуюцца да адʼезду?
— Зь беларускім хакеем я ня быў зьвязаны амаль год, за выключэньнем некалькіх чалавек, зь якімі я падтрымліваў адносіны. Там нічога не адбываецца. Людзі проста сагнуліся. Ня тое што супакоіліся, яны і не падымаліся. Яны згорбіліся і працягваюць ціхенька рабіць сваю працу.
Што тычыцца спорту ўвогуле, Алімпійскія гульні ў Токіё ўсё расставілі на свае месцы — дзе мы, а дзе спорт і ўвогуле дзе ўсё. Тут справа не ў хакеі, лёгкай атлетыцы, штанзе ці іншым віду спорту. Спартоўцы, асобы растуць толькі ў свабоднай краіне. Гэта аксіёма. Вырасьціць зорку сусьветнага клясу пад бізуном і пад такім ціскам — ня ведаю, як магчыма. Раб усё роўна ніколі ня стане супэр-чэмпіёнам, свабодна ня будзе ні перамагаць, ні прадстаўляць сваю краіну. У нейкі момант ён можа і даць нейкі вынік пад страхам і нейкім ціскам. Але вялікую, зорную спартовую карʼеру пабудаваць немагчыма.
Справа ў самім грамадзтве. У свабодным грамадзтве, дзе жывуць свабодныя, самадастатковыя людзі, няма праблемаў ні са спортам, ні з мэдыцынай, ні з адукацыяй. Ёсьць адна праблема — канкурэнцыя. Калі хочаш чагосьці дасягаць, ты павінен канкураваць і перамагаць у сумленнай барацьбе.
У Польшчы не сказаў бы, што хакей моцны. Але тут іншы падыход. Я бачыў, як у нас у Салігорску мужчына па шлеме хлопца ўдарыў. Вялікая розьніца з тым, як польскія трэнэры вядуць трэніроўкі. Да дзяцей, якія вельмі слабыя, стаўленьне, нібы яны майстры. Іх падбадзёрваюць, нават калі гулец слабы, яму даюць магчымасьць раскрыцца нейкім чынам. Я перакананы, што нашаму хакею гэтага не хапае. Усе хочуць зь дзесяцігадовымі дзецьмі абавязкова заняць першае месца, каб прэмію атрымаць. А што потым будзе з гэтымі дзецьмі, ці патрэбнае ім гэтае першае месца, ніхто пра гэта ня ведае.
У Польшчы на першым месцы — адносіны, камунікацыя трэнэра зь дзецьмі, тут нельга крычаць, ні ў якім разе ня біць. Ты павінен разам ісьці да нейкай мэты, хоць і бачыш, што, можа, дзіця яе і не дасягне, але ты ўсё роўна яго матывуеш. Мне такі падыход вельмі імпануе. І гульцы ўсё роўна зьяўляюцца. Ніхто нікога не прымушае, не крычыць, усё на пазытыве, і ёсьць добрыя гульцы ў выніку. І палякі будуць граць кваліфікацыю ў жніўні. Тут ад зборнай шмат чакаюць Яны абыгралі казахаў і лічаць, што ёсьць шанец пазмагацца за алімпійскую пуцёўку.
«Так наладжаная гэтая сыстэма на падаўленьне»
— Тое, што адбылося зьлёгкаатлеткай Ціманоўскай, я маю на ўвазе не яе рашэньне не вяртацца, а тое, як зь ёй абыходзіліся трэнэры, чыноўнік ад спорту, — наколькі было распаўсюджана такое стаўленьне да спартоўцаў і такі спосаб вырашэньня праблемаў?
— Гэтая гісторыя ня толькі ў спорце. Ты начальнік ЖЭСу, сельсавету, яшчэ чагосьці, і ўсе падначаленыя павінны хадзіць гарбатыя, слухаць цябе, і няважна, ці кампэтэнтны ты. Усе павінны баяцца, бо ты можаш пакараць, пазбавіць прэміі. Тое, што адбылося зь Ціманоўскай... Я быў перакананы, што так адбываецца. Калі так адбываецца паўсюль, то чаму гэта не павінна ў спорце адбывацца? Так наладжаная гэтая сыстэма на падаўленьне.
Ты павінен бегчы 400 мэтраў, а калі скажуць, павінен бегчы 900 мэтраў, хоць і такой дысцыпліны няма. Скажуць — ты павінен бегчы басанож. Ты павінен выконваць усё, што табе скажуць. Добра, што ёй не сказалі бегчы 3000 мэтраў зь перашкодамі, ці капʼё кідаць, ці ў даўжыню, усё роўна ж гэта бег. У нас усё так. Гэта не выключэньне.
— Мы размаўляем 16 жніўня, у гадавіну самай маштабнай мірнай акцыі пратэсту, у якіх вы бралі ўдзел. Які настрой у вас цяпер, як вы гледзіце ў будучыню?
— 16 жніўня я быў на стэле, паўсюль. Было адчуваньне, што выйшаў увесь Менск. Выходзілі і ў іншых гарадах. Мора людзей, пазытыў. У мяне былі цяжкія хакейныя матчы, у якіх перамагаў, і пасьля іх не адчуваў такога падʼёму, як ад таго выхаду 16 жніўня. Так, як было да 9 жніўня, ужо ніколі ня будзе. Можна рэпрэсіямі запалохаць людзей, што і адбылося. А 16 жніўня выйшлі нармальныя, адэкватныя людзі — бізнэс, ІТ, дактары, настаўнікі, усе, хто захацеў жыць інакш.
Сёньня нас запалохалі і разагналі. Наш пратэст быў падкрэсьлена мірны. Людзі нікуды не падзеліся, і ніхто не пагадзіўся з тым, што адбылося. Пажар ёсьць, але ён як на тарфяным балоце. Ты глядзіш зьверху, і нібыта нічога няма, а ўнутры там усё роўна гарыць. Чым усё завершыцца і калі другая хваля прыйдзе, я ня ведаю, але яна ўсё роўна прыйдзе. Размова ня скончаная...
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Біскуп Буткевіч: Папа Францішак заклапочаны тым, што адбываецца ў Беларусі 2 11.08.2021, 14:07
АЛЕГ БУТКЕВІЧ
ФОТА: RACYJA.COM
Касцёл абавязаны рэагаваць і не можа заставацца абыякавым.
9 жніўня на партале Папскага фонду «Дапамога Касцёлу ў патрэбе» аcninternational.org было апублікавана інтэрв’ю з біскупам Віцебскім Алегам Буткевічам, у якім Старшыня Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі распавядае пра тое, чым жыве сёння Касцёл у краіне, і дзякуе дабрачынцам за духоўную і матэрыяльную падтрымку.
Сайт (catholic.by https://catholic.by/3/pub/interview/13664-biskup-butkevich-papa-frantsishak-zaklapochany-tym-shto-adbyvaetstsa-nashaj-kraine) прапануе пераклад размовы кіраўніка беларускага каталіцкага епіскапату з прадстаўніком Папскага фонду «Дапамога Касцёлу ў патрэбе» Мар’яй Ладзана (Maria Lozano).
— Беларусь перажывае цяжкі крызіс. Як Касцёл імкнецца падтрымліваць тут людзей?
— Перад абліччам падзей, якія адбываюцца ў грамадстве, Касцёл абавязаны рэагаваць і не можа заставацца абыякавым.
Акрамя таго, многія людзі, якія маюць да іх дачыненне, належаць да Касцёла. І таму ён імкнецца крануць іх сэрца, заклікаючы да міру і паяднання, а таксама да дыялогу для вырашэння праблем.
Мы таксама прапануем усю магчымую дапамогу: духоўную і псіхалагічную падтрымку, а часам таксама матэрыяльную дапамогу тым, хто апынуўся ў асабліва цяжкім становішчы.
— Ці адбіваецца гэта таксама на дзейнасці Касцёла?
— У прынцыпе, крызісная сітуацыя занадта не перашкодзіла і не абмежавала служэнне Касцёла, не лічачы пэўных абмежаванняў, якія закранулі трансляцыю Імшы, і часам павышаны кантроль уладаў дзейнасці некаторых святароў і парафій.
— Якія пачуцці пераважаюць у вернікаў у адносінах да цяперашняй сітуацыі?
— Сённяшняя сітуацыя — гэта яшчэ адна нагода для таго, каб больш старанна маліцца, а ў многіх выпадках таксама для таго, каб пераасэнсаваць свае адносіны да Бога і да іншых людзей.
Наогул, падобныя сітуацыі толькі паглыбляюць веру.
— Як пандэмія COVID-19 закранула Беларусь, і што робіць Касцёл для таго, каб пераадолець яе наступствы?
— Як і паўсюль у свеце, эпідэмія COVID-19 аказала адмоўны ўплыў на грамадскае жыццё і на эканамічнае становішча. Касцёл стаў адным з першых інстытутаў, якія адрэагавалі на пандэмію. Мы прынялі меры перасцярогі, прадугледзеўшы сродкі дэзінфекцыі ў касцёлах, увёўшы нашэнне масак падчас набажэнстваў і захаванне сацыяльнай дыстанцыі. Акрамя таго, пачалі рэалізоўвацца праекты па дапамозе медыцынскім установам набываць неабходныя ахоўныя і санітарныя сродкі. Таксама павялічылася колькасць анлайн-трансляцый Імшаў з парафій. «Дапамога Касцёлу ў патрэбе» неадкладна аказала нам у гэтым моцную падтрымку.
— Большасць насельніцтва Беларусі належыць да Праваслаўнай Царквы. Як бы Вы ахарактарызавалі адносіны з Праваслаўнай Царквой? Ці існуе экуменічнае супрацоўніцтва, у тым ліку ў сацыяльнай сферы?
— Мы маем мірныя адносіны з Праваслаўнай Царквой, а таксама з прадстаўнікамі іншых веравызнанняў і рэлігій. Я б іх назваў наогул сяброўскімі, асабліва на ўзроўні чалавечых адносін, а таксама ў змяшаных сем’ях.
Усе канфесійныя ці рэлігійныя адрозненні практычна знікаюць, калі ідзе гаворка пра ратаванне людзей.
З гэтага пункту гледжання эпідэмію ў пэўным сэнсе можна лічыць фактарам, які, хутчэй, аб’ядноўвае, а не падзяляе.
— Вялікая колькасць каталіцкіх святароў у Беларусі прыязджаюць з-за мяжы, перадусім з Польшчы. Ці праблема для іх атрымаць візу? Ці існуе моўны бар’ер з вернікамі?
— Цяпер ужо большасць нашых святароў паходзяць з Беларусі, аднак мы ўсё яшчэ не можам адмовіцца ад дапамогі святароў з-за мяжы. Мы асаблівым чынам удзячныя польскім святарам за іх шматгадовую працу і ахвярнасць. Іх служэнне ўскладняецца неабходнасцю рэгулярна — раз на год і нават раз на паўгода — атрымліваць дазвол на здзяйсненне рэлігійнай дзейнасці. Гэтага дазволу яны могуць быць у любы момант пазбаўлены без ніякага тлумачэння прычын. Што датычыцца мовы падчас святой Імшы, тут, наадварот, ніякіх праблем няма. Няма ніякага моўнага бар’еру паміж святарамі з-за мяжы і іх вернікамі.
— Якім чынам Каталіцкі Касцёл у свеце можа праявіць сваю салідарнасць з беларусамі?
— Беларусь ужо атрымлівае падтрымку паўсюднага Касцёла, асабліва малітвы вялікай колькасці манаскіх супольнасцяў, кангрэгацый, парафій і паасобных вернікаў.
Мы шчыра ўдзячныя за малітвы і за памяць Яго Святасці Папу Францішку, які заклапочаны тым, што адбываецца ў нашай краіне.
Гэтае духоўнае адзінства — галоўная падтрымка для нас у цяперашняй сітуацыі.
Прадстаўніцтва Святога Пасаду ў Беларусі стараецца дыпламатычным шляхам дапамагаць жыхарам у гэтыя цяжкія часы знайсці мірнае выйсце з крызісу ў нашай краіне і станоўча ўплываць на яе становішча ў міжнароднай супольнасці.
— Што Вы можаце сказаць дабрачынцам з «Дапамогі Касцёлу ў патрэбе»?
— Перш за ўсё мы жадаем выказаць нашую вялікую ўдзячнасць усім дабрачынцам з «Дапамогі Касцёлу ў патрэбе», якія на прыцягу многіх гадоў дапамагаюць нам аднаўляць касцёлы і развіваць дзейнасць парафій і манаскіх супольнасцяў. Без гэтай дапамогі ў душпастырскай і сацыяльнай сферах мы ніколі не дасягнулі б таго, што сёння маем.
Са свайго боку мы вас запэўніваем у нястомнай малітве, каб Бог узнагародзіў за праяўленую шчодрасць і адкрытасць сэрцаў!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
У Закапаным знайшлі магілу бацькі беларускага нацыянальнага адраджэння? 20.08.2021, 21:42
1,400
20 жніўня спаўняецца 102 гады са дня смерці Івана Луцкевіча.
20 жніўня спаўняецца 102 гады са дня смерці Івана Луцкевіча, беларускага палітычнага і грамадскага дзеяча, публіцыста, археолага, пачынальніка беларускага нацыянальнага руху. І хоць дата не круглая, постаць Івана Луцкевіча заслугоўвае таго, каб яшчэ раз яе згадаць, пiша «Белсат».
Нашчадак паўстанцкага роду
Род Луцкевічаў мае татарскае паходжанне, ягоны бацька Ян Баляслаў Луцкевіч паходзіў са збяднелага шляхецкага роду герба Навіна. Ён быў удзельнікам Крымскай вайны, за абарону Севастопалю быў узнагароджаны крыжамі Святога Георгія і Святой Ганны і двума медалямі. Сваёй зямлі не меў і арандаваў маёнткі ў іншых уласнікаў.
Ад першага шлюбу Ян Баляслаў меў дзвюх дачок, жонка рана памерла, пакінуўшы зусім малых дзяцей. Другою жонкаю Луцкевіча стала Зоф’я Лычкоўская, з якой у іх нарадзіліся пяцёра дзяцей. Іван (Ян Герман) быў першынец. Ён нарадзіўся 28 траўня (9 чэрвеня) у Шаўлях Ковенскай губерні, дзе Ян Баляслаў у той час працаваў на чыгунцы. Пасля нарадзіліся Вікторыя, Антон, Эмілія і Стэфан. Вікторыя памерла ў маленстве, а Антон пасля стане ягоным паплечнікам у беларускім нацыянальным руху. Малодшы брат Стэфан быў названы ў гонар Стэфана Луцкевіча, бацькавага брата, які быў удзельнікам Студзеньскага паўстання і загінуў у 1863 годзе.
Рана адчуў сябе беларусам
Неўзабаве пасля нараджэння Івана бацьку пераводзяць на працу ў Лібаву. Там, у 1890 годзе, Іван пачынае вучыцца ў гімназіі, дзе вучылася шмат латышоў і літоўцаў. Якраз у гэтыя гады адбываецца іхнае нацыянальнае абуджэнне. Іван сябруе з літоўцамі і наведвае іхны патрыятычны гурток. У гэты перыяд ён і ўсведамляе сябе беларусам, пачынае разумець, што беларусы маюць такое сама права на самавызначэнне, як і іншыя суседнія народы.
У 1895 годзе Луцкевічы пераязджаюць у Менск, але Іван застаецца ў Лібаве, каб скончыць навучанне. Хутка пасля пераезду памірае бацька Ян Баляслаў, і ў 1897-м маці забірае Івана ў Менск, дзе ён працягвае навучанне ў Менскай губернскай гімназіі. Тут, у Менску, Іван з братам Антонам канчаткова ўсвядомілі сябе беларусамі і пачалі гуртаваць вакол сябе аднадумцаў.
За палітычную дзейнасць атрымаў сухоты
У 1902 годзе Іван заканчвае гімназію і разам з братам Антонам едзе ў Санкт-Пецярбург. Ён паступае на юрыдычны факультэт Санкт-пецярбургскага ўніверсітэту і адначасова ў Археалагічны інстытут. У сталіцы Расейскай імперыі Луцкевічы знаёмяцца з Вацлавам Іваноўскім і разам арганізоўваюць Круг беларускай народнай прасветы і культуры. Мэтаю гуртка было стварэнне беларускай школьнай адукацыі і выдавецтва беларускіх кніг.
У гэты час Іван Луцкевіч актыўна шукае кантактаў з рэвалюцыйнымі арганізацыямі, сыходзіцца з сацыял-рэвалюцыянерамі, дзе знаёміцца з сёстрамі Ізмайлавічанкамі з Менску. Увесну 1903 года Іван рыхтуе першамайскую дэманстрацыю, незадоўга да акцыі на кватэры Ізмайлавічанак яго арыштоўвае паліцыя. Да канца лета Іван праседзеў у турме, дзе і захварэў на сухоты.
Увосень таго ж года Іван і Антон Луцкевічы разам з Вацлавам Іваноўскім засноўваюць палітычную арганізацыю «Беларуская рэвалюцыйная грамада» на аснове Беларускай рэвалюцыйнай партыі. Арганізацыя ставіць за мэту змаганне супраць самадзяржаўя, а таксама выступае за дэмакратычны лад: зямлю – сялянам, фабрыкі і заводы – рабочым. Грамада патрабуе навучання на беларускай мове на беларускіх землях.
У 1904 годзе Іван Луцкевіч заканчвае Археалагічны інстытут і едзе ў камандзіроўку для далейшага навучання ў Вену. Там ён знаёміцца з украінскім і польскім нацыянальна-вызваленчымі рухамі. Падчас рэвалюцыі 1905 года прыязджае ў Менск, дзе выступае на мітынгах і сходах. Ягоныя выступы заўсёды адбываюцца на беларускай мове. У лютым 1906-га браты Луцкевічы пераходзяць на нелегальнае становішча і пераязджаюць у Вільню. Гэта трывае да 1908 года.
Публіцыст і масон
Іван Луцкевіч быў ініцыятарам выхаду ў 1906 годзе першай легальнай беларускамоўнай газета «Наша доля». Газета праіснавала нядоўга, выйшлі толькі шэсць яе нумароў, пасля чаго яе забаранілі расейскія ўлады. Адразу пасля забароны пачала выходзіць іншая легальная газета – «Наша ніва». У гэты ж час Луцкевіч займаецца археалагічнаю працай, збірае беларускі антыкварыят, старадрукі і рукапісныя кнігі. Ягоная калекцыя захоўвалася ў рэдакцыі «Нашай нівы» на вуліцы Завальнай 7.
Луцкевіч арганізоўвае настаўніцкія курсы і першыя беларускія школы на Віленшчыне, Гарадзеншчыне, Беласточчыне, збірае і даследуе беларускую старажытнасць. У Вільні Іван актыўна бярэ ўдзел у беларускім нацыянальным руху, стварэнні Беларускага хору і Тэатральнай дружыны. Разам з братам Антонам робіцца заснавальнікам у Вільні масонскай ложы «Еднасць». У гэтай ложы былі рэпрэзентаваныя асноўныя народы беларуска-літоўскага краю.
Іван Луцкевіч цяжка хварэў на сухоты: заразіўся яшчэ ў турме Санкт-Пецярбургу. У сярэдзіне 1919 года хвароба абвастрылася, і ягоная каханая, Юліяна Менкэ, (пазней Вітан-Дубейкаўская) змагла завезці яго на курорт у польскае Закапанэ. Але было ўжо позна. Іван Луцкевіч памёр у Закапаным 20 жніўня 1919 года, быў пахаваны 23 жніўня на Новых могілках на вуліцы Наватарскай.
Вяртанне ў Вільню
Магілу Івана Луцкевіча выкраслілі з рэестраў прыблізна ў 1963 годзе. На гэтым месцы ўжо адбыліся новыя пахаванні. Таму, калі ў 1991-м беларускі гісторык Алег Латышонак паехаў у Закапанэ адшукаць ягоную магілу, ён знайшоў толькі тое месца, дзе быў пахаваны.
«Я паехаў у Закапанэ адшукаць гэтую магілу, але там ужо было іншае пахаванне, – распавядае Алег Латышонак. – Я проста ўзяў зямлі з гэтага месца і завёз у Вільню. Гэта ніякі не прах, а проста зямля з таго месца, дзе ён ляжыць».
Сімвалічнае перахаванне Івана Луцкевіча адбылося 18 траўня 1991 года на віленскіх могілках Росы. На гэтую падзею сабралася вельмі шмат беларусаў з розных гарадоў краіны. Удзельнік тых падзеяў, пісьменнік і журналіст Алесь Аркуш сведчыць, што толькі з Полацку прыехалі больш за два дзясяткі чалавек.
«Там наагул сабралася ўся свядомая Беларусь. Гэта можна было параўнаць з перапахаваннем Кастуся Каліноўскага. Праўда, у 2019-м гэта было больш маштабна, са сцягамі. Але на тое перапахаванне таксама сабралася ўся нацыянальная інтэлігенцыя: пісьменнікі, літаратуразнаўцы, даследчыкі, гісторыкі, мастакі…»
Спадар Алесь згадвае, што перад могілкамі ўсе пашыхтаваліся і пайшлі калонаю. Людзі запоўнілі ўсю гару на Росах, дзе пахаваныя шмат якія дзеячы беларускага адраджэння. Было шмат прамоваў, у тым ліку выступіў і тагачасны лідар Беларускага Народнага Фронту Зянон Пазняк. Людзей было так шмат, што, паводле Алеся Аркуша, цяжка было падысці, каб сфатаграфаваць выступоўцаў.
У гэты час на Росах ужо была сімвалічная магіла ягонага брата Антона Луцкевіча, які загінуў у сталінскіх лагерах. Таму і пастаноўлена было зрабіць сімвалічную магілу Івана побач з братавай.
«Дзе ж Луцкевічам ляжаць, як не на Росах!» – перакананы гісторык Алег Латышонак.
Алесь Аркуш лічыць, што сімвалічнае перахаванне Луцкевіча было святам нацыянальнай культуры, а пачатак 90-х гадоў быў часам беларускага нацыянальнага ўздыму – у той час утварыліся асноўныя беларускія арганізацыі.
«Я люблю гэты час! Гэта быў час сапраўднай свабоды. Выйшлі кніжкі пісьменнікаў-эмігрантаў, можна было свабодна гаварыць…»
Сімвалічная магіла Луцкевіча можа быць сапраўднаю
Лідар «Беларускай нацыянальнай памяці» Анатоль Міхнавец сцвярджае, што цяпер дакладна ўсталяванае месца пахавання Івана Луцкевіча:
«Было невядома, засталося што ў Закапаным ці не, бо туды пасля Алега Латышонка ніхто не ездзіў. Таму мы адмыслова туды паехалі», – распавядае спадар Анатоль.
Актывісты высветлілі, што імя Івана Луцкевіча значыцца ў дакументах могілак, але паводле запісаў нельга вызначыць месца пахавання. Але Алег Латышонак назваў Анатолю Міхнаўцу імя чалавека, які быў пахаваны пасля Івана Луцкевіча. Аказалася, што на тым жа месцы адбылося яшчэ адно пахаванне. І нават помнік новы ўсталяваны.
Паводле спадара Анатоля, удалося знайсці людзей, чые бацькі пахаваныя на гэтым месцы:
«Яны былі крыху ў разгубленасці, бо першы раз пра гэта пачулі», – кажа Міхнавец.
Чаму так адбылося? Калі сваякі пэўны час не плоцяць за магілу, то гэтае месца прадаецца. Так адбылося і з магілай Івана Луцкевіча. Калі пры новым пахаванні выкопваюць чалавечыя косткі, іх не выкідваюць, проста яны закопваюцца ніжэй у магіле. Вядома, што пры пахаванні на месцы магілы Луцкевіча былі знойдзеныя парэшткі, якія закапалі ніжэй.
«Цяпер праз вядомыя падзеі гэта адышло на другі план, але ёсць ідэя паспрабаваць дамовіцца са сваякамі тых людзей, каб яны дазволілі зрабіць эксгумацыю і аналіз ДНК. Іван Луцкевіч, хутчэй за ўсё, там ляжыць, бо ніхто косці на могілках не выкідае», – упэўнены Анатоль Міхнавец.
Таму ёсць надзея, што праз нейкі час на могілках Росы будзе не толькі сімвалічная магіла Івана Луцкевіча, але і сапраўдная.
Нават праз сто гадоў баяцца
Іван Луцкевіч быў адным з заснавальнікаў газеты «Наша ніва». Адметна, што і пасля смерці ягонае імя часта было звязанае з лёсам газеты.
Гэтак, «Нашу ніву» адрадзілі больш як праз сем дзясяткаў гадоў, у траўні 1991 года. Якраз тады і адбылося сімвалічнае перахаванне Івана Луцкевіча. Сяргей Дубавец, які быў першым рэдактарам адроджанай газеты, кажа, што фармальна гэтыя падзеі паміж сабою не звязаныя, але рэдакцыя гэтую акцыю падтрымлівала і актыўна ў ёй брала ўдзел.
А калі 8 ліпеня сёлета сілавікі ўварваліся ў рэдакцыю «Нашай нівы», то адным з першых пацярпеў бюст Івана Луцкевіча. Яго разбілі на кавалкі, пацвярджаючы той факт, што нават праз сто гадоў пасля смерці ён вораг рэжыму Лукашэнкі.
Застаецца верыць, што неўзабаве імёны Лукашэнкі ды ягоных прыхільнікаў будуць выкінутыя на сметнік гісторыі і такі час у Беларусі больш не паўторацца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Каля 40 разоў граў ля стэлы "Тры чарапахі"

maintext:
«Каля 40 разоў граў ля стэлы «Тры чарапахі» 28.08.2021, 22:15
1,184
Гісторыя дудара, беларускамоўнага доктара.
Урач-пэрфузіёляг Віктар Лагацкі, які працаваў у Цэнтры дзіцячай хірургіі ў Менску, цяпер працуе тэрапэўтам у Чэскім Крумлаве, перадае «Радыё Свабода».
Ён звольніўся і зьехаў празь небясьпеку, бо выказваў сваю пазыцыю як мэдык і музыка падчас пратэстаў. Віктар падпісаў ліст мэдыкаў супраць гвалту, граў на дудзе падчас мірных маршаў у Менску.
B> «Па максымуме ўдзельнічаў у тым, што адбывалася тады ў Менску, спрабаваў рэагаваць як мэдык і як музыка»
— Ці памятаеце свае адчуваньні пры канцы жніўня ў мінулым годзе? Што вы рабілі, у што верылі, на што спадзяваліся?
— У мяне быў адпачынак у пэрыяд пасьля выбараў, і я па максымуме ўдзельнічаў у тым, што адбывалася тады ў Менску, спрабаваў адэкватна рэагаваць у дзьвюх іпастасях — як мэдык і як музыка. Колькасьць людзей на вуліцы надавала надзею, верылася, што мы перамаглі. Цяпер іншая сытуацыя, але тое, што было ў жніўні, немагчыма забыць. Найчасьцей я тады граў на дудзе «Тры чарапахі» Лявона Вольскага. На самым вялікім маршы каля стэлы каля 40 разоў, напэўна, выканаў. Было вельмі кранальна.
— Наколькі я разумею, вы ня з тых, хто ўпершыню выявіў грамадзянскую пазыцыю мінулым летам. Які быў ваш шлях да беларушчыны, да асэнсаваньня таго, што адбываецца ў краіне?
— Для кагосьці гэта ўсё пачалося тым летам, а для мяне ўсё пачалося, калі я паступіў у ліцэй № 2 Менску. У школе беларуская мова і культура ўспрымалася зь вялікімі пытаньнямі, бо ўсё ж гэта быў нейкі прымус. А ў ліцэі № 2 для мяне адбылося адкрыцьцё беларускай культуры. Там арганізоўвалі тыдні культуры ВКЛ, да нас прыяжджаў і граў гурт «Стары Ольса». Вялікі дзякуй майму тату, які купіў касэту «Краіна талераў» гурту «Камэлот», касэту гурту «Палац» і дыск «Старога Ольсы». З гэтага ўсё і пачалося.
Калі я паступіў у Беларускі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт, адбылося знаёмства зь Міхалам Бараноўскім і гуртом «Нельга забыць», з творчасьцю Кацярыны Ваданосавай і Сяргея Башлыкевіча. За валоданьне беларускай мовай хачу падзякаваць Міхалу Бараноўскаму, які цяпер дырэктар музэю Максіма Багдановіча. Ён гаварыў па-беларуску, і побач зь ім таксама хацелася размаўляць па-беларуску. Ён казаў мне: «Ня бойся трасянкі, галоўнае — размаўляй беларускай, а там як пойдзе, так пойдзе. Ніколі ня бойся, і ўсё будзе клясна». Тады я і пачаў гаварыць. Крыху трасянка ў мяне яшчэ захавалася, але галоўнае, што гавару па-беларуску, за што вялікі дзякуй усім, хто паспрыяў. Мой першы бел-чырвона-белы сьцяг зьявіўся ў 2015 годзе, я зь ім хадзіў на Чарнобыльскі шлях. Ён па-ранейшаму са мной, цяпер і ў Чэхіі.
Трэба рабіць тое, што можаш. Калі я магу граць на дудзе, і гэта падабаецца людзям, то трэба займацца гэтай справай. Я разам з кампаніяй «Будзьма» езьдзіў па розных рэгіёнах Беларусі, праводзілі лекцыі з «Мовай нанова», расказвалі пра гісторыю і культуру Беларусі, пра Вялікае Княства Літоўскае, паказвалі дасьпехі, гралі сярэднявечную музыку. Людзям гэта відавочна падабалася.
«Пачуцьцё, што ад цябе залежыць жыцьцё чалавека, падштурхоўвае»
— Вы адносна малады чалавек, вам 28 гадоў. І вашая мэдычная спэцыяльнасьць — складаная і вельмі важная. Пэрфузіёляг, доктар, які адказвае за сыстэму кровазвароту падчас апэрацый на сэрцы. Што адчувае доктар, калі, кажучы словамі клясыка беларускай літаратуры, трымае сэрца на далоні? Чаму выбралі такую спэцыялізацыю?
— Гэта вялікая адказнасьць. Падчас апэрацый на сэрцы працуе вялікая кардыяхірургічная каманда — хірург, анэстэзіёляг, пэрфузіёляг, мэдсёстры. Пачуцьцё, што ад цябе залежыць жыцьцё чалавека, падштурхоўвае, каб быў заўсёды ў тонусе і ўсё рабіў як мага лепей.
— Вы працавалі ў РНПЦ дзіцячай хірургіі. Якая там была абстаноўка падчас мірных пратэстаў і што адбываецца цяпер? Ці шмат мэдыкаў зьехалі?
— У жніўні выходзілі практычна ўсе шпіталі, дактары станавіліся ў ланцугі, удзельнічалі ў розных акцыях, траплялі за краты. У нас у цэнтры нікога ня звольнілі з палітычных матываў, але многія зазналі перасьлед ці асьцерагаюцца перасьледу, бо ўдзельнічалі ў пратэстах, былі затрыманыя. Многія зьехалі ў іншыя краіны.
— Якое цяпер ваша мэдычнае жыцьцё і праца ў Чэхіі?
— У рамках чэскай урадавай праграмы MEDEVAC мне дапамаглі знайсьці новае месца працы. Напэўна, у Чэхіі я ўжо ня буду працаваць па той спэцыяльнасьці, што меў у Беларусі. На прасторах былога СССР гэтым займаюцца дактары-анэстэзіёлягі, кардыяхірургі, а ў Чэхіі гэта вузкая сястрынская спэцыялізацыя, ці біямэдычныя інжынэры гэтым займаюцца. Я размаўляў з прафэсарам дзіцячага кардыяхірургічнага цэнтру, і той параіў мне рухацца ў Чэхіі шляхам доктара-тэрапэўта. Паводле яго, калі я захачу вярнуцца да дзіцячай кардыяхірургіі ці кардыялёгіі, гэта будзе не такі хуткі шлях, але магчымы. Цяпер я пачынаю як звычайны тэрапэўт, буду набірацца досьведу, а там паглядзім.
Сыстэма аховы здароўя ў Чэхіі кардынальна адрозьніваецца ад беларускай. У Чэхіі гэта страхавая мэдыцына. Па-іншаму працуе сыстэма на розных узроўнях. Няма такога, каб доктар хадзіў да пацыентаў, толькі пацыенты ходзяць да дактароў. Ёсьць адрозьненьні ў працы хуткай мэдычнай дапамогі. У Чэхіі лепей разьвітыя шпіталі на ўзроўні раёнаў. Бачна, што больш грошай укладаецца ў сыстэму аховы здароўя.
«Чэскі Крумлаў — сярэднявечны горад, у атмасфэру якога я ўпісваюся з дудой»
— Давайце пагаворым пра музыку і дуду як частку вашага жыцьця. Чаму такі інструмэнт абралі? Ці будзеце граць на нейкіх імпрэзах і канцэртах у Чэхіі?
— На апошніх курсах мэдунівэрсытэту я зацікавіўся гістарычнай рэканструкцыяй, хацеў быць рыцарам і біцца на мячах. Але пасьля таго, як атрымаў алебардай па галаве, падумаў, што, напэўна, не, бо доктар павінен быць з цэлай галавой. А мне музыка падабаецца, чаму б не пайсьці ў кірунку музыкі. Тады замовіў дуду і пачаў граць. І дагэтуль граю.
Я маю музычную адукацыю. Хацеў граць на саксафоне, але скончыў школу па баяну, потым баян адклаў, доўга ня граў. Пазьней пазнаёміўся ва ўнівэрсытэце з хлопцам, які граў фолк-мэтал. Ён запрасіў мяне, і мы ўжо з дудой, з баянам і колавай лірай гралі фолк-мэтал.
У Чэхіі я ўжо граю на дудзе. Загадчык аддзяленьня, у якім я працую, грае на кантрабасе. Як ён мне сказаў, на якога чэха ні пакажаш пальцам, кожны — музыка. Тут усе граюць музыку, і таму зайграць на нейкай імпрэзе вельмі проста. Чэскі Крумлаў — сярэднявечны горад, у атмасфэру якога я ўпісваюся з дудой.
«Калі я працаваў у Іраку, было бачна, што краіна ў стане вайны»
— Вы працавалі некаторы час у краінах Блізкага Ўсходу: Эміратах і Іраку. Як з улікам гэтага досьведу разглядаеце мігранцкі крызіс на межах Беларусі, які распачаўся, як мяркуецца, з ініцыятывы ўладаў?
— Калі я працаваў у Іраку, было бачна, што краіна актуальна знаходзіцца ў стане вайны. Выяжджаеш з Багдаду — і бачыш блёк-пасты з аўтаматчыкамі, а побач усё разбамбаванае. Мы працавалі ў горадзе Кербэла, гэта быў напалову разбамбаваны горад, у якім частка людзей жыве за мяжой беднасьці. Бачыш людзей на калёсах з каровамі побач зь белым «Мустангам». Грамадзтва моцна падзеленае на багатых і вельмі бедных. Калі ўлады Беларусі адчынілі вароты празь Беларусь у Эўразьвяз, натуральна, людзі скарысталіся гэтай магчымасьцю, бо яны ўцякаюць ад вайны. Гэта яшчэ адна прыкмета бесчалавечнасьці гэтай улады — скарыстацца гаротным станам, у якім знаходзяцца гэтыя людзі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Зянон Пазьняк: Тры гады ў сьветлых 90-х была наша воля і сьцяг, і "Пагоня", і вольны народ

maintext:
Зянон Пазьняк: Тры гады ў сьветлых 90-х была наша воля і сьцяг, і «Пагоня», і вольны народ 2 25.08.2021, 13:26
1,126
Зянон Пазьняк
Фота: Charter97.org / Іван Мяжуй
Дэпутат Вярхоўнага Савету 12-га склікання павіншаваў беларусаў з 30-мі ўгодкамі Дня Незалежнасці.
Палітык і дэпутат Вярхоўнага Савету 12-га склікання, лідар тагачаснай дэмакратычнай апазіцыі ў парламенце, Зянон Пазьняк павіншаваў суайчыннікаў з 30-мі ўгодкамі Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь, перадае «Радыё Рацыя»:
«Сёньня 25 Жнівень, 30 гадоў Незалежнасьці Рэспублікі Беларусь. Віншую ўсіх землякоў-беларусаў зь вялікім нацыянальным і будучым дзяржаўным сьвятам!
Тры гады ў сьветлых 90-х была наша воля і школа, і мова, і сьцяг, і гэрб «Пагоня», і вольны народ. Але потым Гасподзь паслаў нам выпрабаваньне злом, каб зразумелі, што трэба ў жыцьці шанаваць. І тое выпрабаваньне спыніцца тады, калі зразумеем.
Дык разумейма хутчэй!
У цяжкі час – гэта сьвята ў нашай душы, найшчасьлівейшы Дзень у жыцьці, каму выпала ўсё перажыць. І цяпер мы бачым – ужо шалее і курчыцца зло, спрабуе ўсіх пакусаць. Гэта знак, што скора сьвітаньне. І нішто не стрымае жыцьцё.
Няхай жыве вольная Беларусь! Слава Айчыне! Слава героям, што памерлі за нашу свабоду! Салют Адраджэньню! Жыве Беларусь!».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Алена Гнаўк: Не трэба баяцца і перамога будзе за намі 1 15.08.2021, 17:09
Алена Гнаўк
Беларусам трэба не забываць пра асабісты гонар.
Галоўнае, не баяцца нелегетымнай беларускай улады. Беларусам трэба не забываць пра асабісты гонар пры цяжкіх рэпрэсіях, каб выйсці пераможцамі, кажа racyja.com адбываючая “дамашнюю” хімію жыхарка вёскі Ткачы Пружанскага раёна 63-гадовая Алена Гнаўк:
– Калі ў вачах звер бачыць страх, ён на вас нападае. Не трэба нічога баяцца, трэба мець сваю годнасць, трэба з расплюшчанымі вачыма смела глядзець у вочы таму, хто непрыемныя мінуты табе дае – ці гэта суддзя, ці гэта пракурор, ці гэта следчы, ці гэта другі чалавек, трэба паводзіць сябе годна. Не трэба баяцца і перамога будзе за намі.
Хутка Алену Гнаўк будуць зноў судзіць. Цяпер ужо не за танец у карагодзе, а за нібыта грубую абразу Лукашэнкі падчас судовага працэсу. Асабістае меркаванне Гнаўк аб псіхічным здароўі Лукашэнкі груба рэзанула людзей у мантыях і мундзірах, яны ўспрынялі яе словы як абразу.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Старшыня Рады БНР: Надыходзіць нашае другое, пасьля 25 Сакавіка, вялікае нацыянальнае сьвята - 25 жніўня 1 24.08.2021, 16:01
1,968
Івонка Сурвіла
Івонка Сурвіла зьвярнулася да беларусаў.
Напярэдадні 30-годзьдзя абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Івонка Сурвіла зьвярнулася да суродзічаў, перадае «Радыё Свабода».
«Надыходзіць нашае другое, пасьля 25 Сакавіка, вялікае нацыянальнае сьвята — 25 жніўня, — нагадвае Івонка Сурвіла. — Але замест таго, каб танчыць на вуліцах, як гэта ў маім дзяцінстве рабілі 14 ліпеня французы, ці радасна сьвяткаваць 1 ліпеня перад парлямэнтам у Атаве, як гэта робяць дзясяткі тысяч канадыйцаў, нашаму народу дазволена адзначаць толькі замену аднае акупацыі другою.
Праз трыццаць гадоў пасьля таго, як Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце набыла канстытуцыйную сілу, народ наш працягвае жыць не ў сваёй вольнай дзяржаве, а пад ботам садыста, які ўжо 27 гадоў зьдзекуецца зь яго», — піша Івонка Сурвіла.
Старшыня Рады БНР прапануе задумацца пра страчаныя магчымасьці.
«Уявіце сябе, якім магло б быць вашае жыцьцё ў вольнай беларускай дзяржаве, — піша яна. — Зірніце, як людзі жывуць у такіх краінах, як Швэцыя, Данія ці нэўтральная Швайцарыя. Так маглі б жыць і вы. Не забываючыся, безумоўна, на пагрозу з усходу, беларусы маглі б сёньня быць гаспадарамі на сваёй зямлі».
У сваім звароце Івонка Сурвіла прыгадвае падзеі 2020 году:
«Дарагія суродзічы, год таму вы паказалі сьвету, што вы адказны і адначасна цывілізаваны народ, што вы цэніце сваю спадчыну і сваю незалежнасьць і што адзінае, чаго вы жадаеце, — гэта быць вольнымі гаспадарамі на сваёй зямлі. Увесь сьвет нарэшце пабачыў годнасьць і памяркоўнасьць Беларуса. За гэта дыктатар пусьціў на вас шалёных наёмнікаў з дазволам рабіць з вамі што заўгодна.
Чвэрць стагодзьдзя ўмацоўваў сілавыя структуры з адзінай мэтай — утрымацца пры ўладзе. Відаць, адчуў, што толькі сілай ён яшчэ мае шанцы перамагчы свой народ. Перамагчы вас! Не зьвярнуў увагу на сілу вашай любові да дадзенай вам Богам зямлі і на вашае глыбіннае пачуцьцё прыналежнасьці да яе. Я моцна веру, што гэтая вашая любоў да Беларусі зьберажэ вас, як зьберагала кожны раз, калі народ наш быў пад пагрозай. Выжылі мы на гэтай зямлі дзесяць стагодзьдзяў дзякуючы нашаму глыбокаму пачуцьцю прыналежнасьці да Беларусі».
На думку старшыні Рады БНР, незалежнасьць ня тоесная свабодзе.
«У гэтыя 30-я ўгодкі незалежнасьці волі мы яшчэ не здабылі, — нагадвае яна. — Перад намі яшчэ таемныя перагаворы з суседняй імпэрыяй, якая яшчэ ўсё ня хоча зразумець, што Беларусь не прадаецца, як бы гэтага не жадаў наш гандляр скрадзеным краем!
Таксама ўжо надышоў час, каб „старэйшы брат“ зразумеў, што гены нашыя вельмі розьняцца ад ягоных. У адрозьненьне ад яго, адзінае, чаго беларусы жадаюць, гэта жыць спакойна на сваёй зямлі, як мага далей ад Іванаў Грозных і Вялікіх Кацярын. Наш народ працавіты, спакойны і справядлівы. Зла ён нікому не жадае. Чужой зямлі не чапае і спадзяецца таго самага ад сваіх суседзяў».
Івонка Сурвіла адной з умоваў перамогі прыхільнікаў вольнай і дэмакратычнай Беларусі лічыць зьяднанасьць.
«Сьвяткуем мы цяпер вялізнае сьвята! Ня ведаю, ці будзе калісь лепшая нагода падумаць усім нам над тым, што трэба зрабіць, каб Беларусь ніколі больш не пазнала падзелаў і зьдзекаў. Каб ніколі больш ня трапіла ў няволю. А найважнейшае, магчыма, каб любоў, якую мы адчуваем адны да адных, была мацнейшая за ўсе гневы, усе крыўды. Мы ўсе належым да тае самае вялікае сям’і. Продкі нашыя былі братамі і сёстрамі. А пад зямлёй у Беларусі ляжаць косткі нашых дзядоў і прадзедаў, якія змагаліся за нашую волю ў Воршы і ў Полацку, на Случчыне і ў Падляшшы. Мо час прыпомніць словы нашага нацыянальнага гімну: «Мы выйдзем шчыльнымі радамі...». Зьяднанымі — мы можам, зьяднанымі — пераможам!
Мы заўсёды адчувалі любоў да нашага прыгожага краю. Магчыма таму, што, як у песьні, «каб любіць Беларусь нашу мілую, трэба ў розных краях пабываць». Тыя з нас, хто апынуўся на чужыне, даўно здалі сабе справу, што няма нічога мілейшага за свой родны кут. Іх няма патрэбы пераконваць, што трэба цаніць і шанаваць сваю дзяржаву.
Але, магчыма, варта задумацца, што робіць жыхароў Даніі найшчасьлівейшымі людзьмі на гэтай зямлі? Кажуць, што на першым месцы — давер да іншых... Магчыма, варта было б ад гэтага і пачаць?» — пытаецца старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Вольгу Класкоўскую змясцілі ў памяшканне камернага тыпу 12.08.2021, 12:07
Вольга Класкоўская
Цяпер ёй забароненыя ўсе сустрэчы і тэлефонныя званкі.
З 3 жніўня палітзняволеная Вольга Класкоўская на тры месяцы змешчаная ў памяшканне камернага тыпу праз «сістэматычнае парушэнне правілаў унутранага распарадку», паведамляе ПЦ «Вясна».
Цяпер ёй забароненыя ўсе сустрэчы і тэлефонныя званкі (выключэнне – камунікаванне з адвакатам), паведамляюць праваабаронцы.
Пра гэта Вольга Класкоўская паведаміла ў лісце. Вольга напісала, што сядзіць у камеры адна.
—Тут трохі лягчэй, чым у ШЫЗА, — распавяла яна. — Дазваляецца пісаціь і атрымоўваць лісты, чытаць кнігі, ёсць расчоска і крэмы. Прагулка у дворыку — 30 хвілін штодзенна, на ноч даюць матрац, падушку і пасцельную бялізну. Тут яшчэ дазваляецца атаварвацца на 58 рублёў у месяц, але самі туды не ходзім, а аддаем спіс, і прадукты прыносяць у камеру. Паліць можна толькі раз у дзень падчас прагулкі. Каву, на жаль, сваю таксама нельга тут рабіць, а толькі тую, што набываеш тут у атаварцы».
Яна папрасіла дужа не перажываць і перадала ўсім вялікае прывітанне і падзяку за падтрымку. Таксама Вольга просіць трымацца і выказвае надзею, што «ўсе хутка абавязкова будзе добра».
Раней Вольга Класкоўская больш за месяц правяла ў карцары. Яна хварэе і адчувае себя блага, і маці вельмі спадзявалася на планавую сустрэчу з дачкой у калоніі ў жніўні. Але Вольга знаходзіцца ў гомельскай калоніі №4 з 3 сакавіка, але ей не дазволілі яшчэ ніводнай сустрэчы з роднымі — бацькамі і дачкой. Раней Вольга паведамляла, што атрымала ліст ад Васкрасенскага з прапановай напісаць прашэнне аб памілаванні, але яна катэгарычна адмовілася, бо не лічыць сябе вінаватай.
Вольга Аляксандраўна Класкоўская – былая журналістка „Народнай волі”. Была затрыманая 14 кастрычніка ў Менску.17 снежня ў судзе Ленінскага раёна Мінска распачаўся разгляд крымінальнай справы ў адносінах да Вольгі Класкоўскай, а таксама Максіма Бабіча і Артура Булаўскага. Для Вольгі запрасілі 2 гады калоніі. 22 снежня ёй быў вынесены менавіта такі прысуд.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Гісторія Генадзя Бураўкіна, для якога Беларусь была перадусім 28.08.2021, 15:56
Ён на ўласным прыкладзе яскрава паказваў, як можна па жыцці заставацца шчырым і сумленным чалавекам.
28 жніўня Генадзю Бураўкіну было б 85. Ён усё жыццё на ўласным прыкладзе яскрава паказваў, як можна быць паэтам і чыноўнікам і заставацца пры гэтым шчырым і сумленным чалавекам, для якога перадусім была родная краіна, піша для novychas.by Сяргей Шапран.
Мусіць, таму Бураўкін карыстаўся велізарным аўтарытэтам нават і тады, калі быў абсалютна не запатрабаваны маладой беларускай дзяржавай — да яго ўсё адно ішлі людзі, і ён, як у часы маладосці, заставаўся ў віры грамадскага жыцця.
Генадзя Мікалаевіча няма ўжо сем гадоў, і нам застаецца толькі прыгадваць, што гэта быў за чалавек і паэт.
Мара
Генадзь Бураўкін згадаў, што ў дзяцінстве хацеў быць або Сталіным, або пісьменнікам.
— Сталіным чаму? — пытаюся жартам. — Дыктатарам хацелі быць, Генадзь Мікалаевіч?
— Сталіным у тым сэнсе, што ўсё можа.
Тыповы Дземянцей
Калі Мікалай Дземянцей быў сакратаром ЦК па сельскай гаспадарцы, ён папрасіў Генадзя Бураўкіна, які быў тады галоўным рэдактарам часопіса «Маладосць», пазнаёміць яго з Васілём Быкавым і Рыгорам Барадуліным:
— Такія людзі, а я не знаёмы! Паехалі б куды-небудзь на прыроду, прыгатавалі б юшку! Але што параіш прачытаць перш, чым сустракацца, а то я ў літаратуры не разбіраюся.
Параіўшы «Сотнікава», «Знак бяды» Быкава, «Баладу Брэсцкай крэпасці» Барадуліна, Бураўкін сказаў пра тое Барадуліну — ён у адказ:
— Вядома-вядома!
Быкаў жа паморшчыўся:
— Навошта?
— Васіль, Дземянцей так гаворыць пра зямлю, пра ўсё, што з ёй звязана, што, можа, табе будзе цікава.
Аднак сустрэча тады не адбылася.
Мінае нейкі час. Бураўкін ужо ўзначальвае Дзяржтэлерадыё. Як аднойчы, пасля таго, як паказалі нейкі тэлеспектакль, незадаволены Дземянцей — які ўжо не сельскай гаспадаркай кіруе, а Прэзідыумам Вярхоўнага Савета, — тэлефануе Бураўкіну:
— Што гэта ў цябе ўчора па тэлевізары было?!
— А што вы лезеце не ў сваю справу, у тое, у чым не разбіраецеся?! — адказвае Бураўкін. — Я ж не лез у вашыя пытанні, не раіў, калі вы былі сакратаром па сельскай гаспадарцы!
Дземянцей пасля паўзы:
— Гэта я раней лічыў, што не разбіраюся, а цяпер зразумеў, што вельмі нават разбіраюся!
Пра гэтую размову Бураўкін распавёў Быкаву:
— Вось, Васіль, дару табе тыпаж: як чалавек, падняўшыся па службовай лесвіцы ўверх, лічыць, што разбіраецца ва ўсім, раз ужо яго на гэтую пасаду прызначылі.
Спосаб
У адказ на просьбу Мікалая Дземянцея падказаць спосаб падвышэння палітычнай пісьменнасці народа Бураўкін казаў:
— Мінскі раён адвязіце на месяц у Францыю, Стаўбцоўскі — у Англію, і гэтак далей развязіце ўсіх па свеце. А потым забярыце назад. І ўбачыце, што будзе. Першае, што яны зробяць, вярнуўшыся, — пагоняць вас усіх з вашых пасад!
«Добры вечар!»
Журналіст Дзмітрый Падбярэзскі гаварыў, што Генадзя Бураўкіна, як кіраўніка Дзяржтэлерадыё, не толькі паважалі, але і пабойваліся. Зрэшты, як любога начальніка. І было за што, бо ён мог цалкам справядліва «разнесці» тую ці іншую перадачу. У гэтым сэнсе пад яго асаблівым прыцэлам была рэдакцыя літаратурна-драматычных праграм, дзе даволі часта праскоквалі ў эфір перадачы не першага гатунку. За што галоўнаму рэдактару Валянціну Мысліўцу не раз даставалася на арэхі.
«Мыслівец быў начальнікам у рэдакцыі, але ў адносінах з Бураўкіным свой начальніцкі гонар хаваў куды падалей. Ды што там казаць — баяўся ён Бураўкіна! — сведчыў Дзмітрый Падбярэзскі. — Добра памятаю, як аднойчы ў кабінеце Мысліўца зазвінеў тэлефон — той самы "спецсувязі" ад Бураўкіна. Ён схапіў трубку і ў адказ на голас з таго боку выпаліў: "Добры вечар!" Была толькі сярэдзіна працоўнага дня, і таму было зусім лагічна, што Бураўкін пацікавіўся, чаму галоўны літдрамы згадаў вечар. На што ў адказ шчыра прагучала: "Як пачуў ваш голас, Генадзь Мікалаевіч, у мяне ў вачах пацямнела!"»
Чынавенства
Хоць прэм’ер-міністр Вячаслаў Кебіч і абяцаў Бураўкіну пасаду міністра культуры і друку, але па вяртанні з ЗША ён пэўны час заставаўся без працы, пакуль нарэшце не быў прызначаны ўсяго толькі намеснікам міністра культуры і друку. Адпрацаваўшы год і звольніўшыся («Не магу я з імі!» — гаварыў ён жонцы), Бураўкін пайшоў да свайго сябра Валянціна Блакіта намеснікам рэдактара ў часопіс «Вожык». І калі неўзабаве ў філармоніі была наладжана творчая вечарына з нагоды ягонага 60-годдзя, першыя два рады ў зале, адмыслова пакінутыя для чынавенства, былі спрэс пустыя, бо ніхто з чыноўнікаў не наважыўся прыйсці павіншаваць апальнага паэта.
Сам-насам
Калі адкрывалі карцінную галерэю Леаніда Шчамялёва, Бураўкін аказаўся сам-насам з адным высокапастаўленым чыноўнікам, якога ведаў з савецкіх часоў.
— Вы не думайце пра нас кепска, — папрасіў той раптам. — Мы ўсё разумеем і па-ранейшаму глыбока паважаем вас.
Праца
Генадзь Мікалаевіч распавядаў, як ягоны знаёмы, з якім яны разам працавалі ў Нью-Ёрку і праз гады неяк сустрэліся, запытаўся, кім ён цяпер працуе? Бураўкін адказаў, што з дзяржаўнай службы сышоў і цяпер ходзіць на службу ў часопіс «Вожык». Знаёмы перапытаў:
— Дык кім цяпер працуеш?
Бураўкін зноў паўтарыў тое самае, але ўбачыўшы на твары візаві неразуменне, дадаў:
— Я цяпер працую Генадзем Бураўкіным.
Бескампраміснасць
«Нулявыя» гады. Выйшла паэтычная кніга «Жураўліная пара» Бураўкіна, якая ледзь не патрапіла пад цэнзурны каток: у друкарні раптам запатрабавалі зняць тры вершы. Здзіўлены свавольствам, аўтар прапанаваў: калі хочуць, няхай здымаюць, і кніга выходзіць з белымі старонкамі. Цікава было яшчэ і тое, што «сумнеўныя» вершы раней ужо друкаваліся, прычым у дзяржаўных СМІ: «Народнай газеце», «Звяздзе» і часопісе «Беларусь».
Каб знайсці кампраміс, Генадзь Мікалаевіч прапанаваў сустрэцца з друкарскім «рэцэнзентам» і абмеркаваць «крамольныя» вершы. Але той пажадаў застацца невядомым. У выніку кніга выйшла без купюр.
«Запомните этот день»
Журналіст Зіновій Прыгодзіч пераказваў аповед Бураўкіна пра сустрэчу з вучнямі Жодзінскай жаночай гімназіі, якую арганізаваў пісьменнік-жодзінец Уладзімір Сіўчыкаў. Спачатку ўсё ішло добра. Генадзь Мікалаевіч чытаў вершы, зала хораша на іх рэагавала. А вось калі справа дайшла да пытанняў, з-за стала прэзідыума падскочыла завуч па выхаваўчай рабоце і рэзка, з нейкім неадэкватным спалохам запярэчыла, амаль закрычала:
— Никаких вопросов!
Сіўчыкаў стаў супакойваць устрывожаную дамачку: гэта ж, маўляў, шаноўны, вядомы паэт. Яго «Калыханку» штовечара перадаюць па тэлебачанні…
— Как, это вы написали «Калыханку»?
— Я, — пацвердзіў Бураўкін. — І «Завіруху» таксама.
— И «Завіруху»?! — усё больш здзіўлялася і святлела тварам жанчына.
— І «Зачарованая мая».
— И «Зачарованая»! Дети, вы слышали? Запомните этот день — вы встречаетесь с великим человеком. Можете задавать свои вопросы…
Як Генадзь Бураўкін ратаваў Саюз беларускіх пісьменнікаў
2006 год. Мінюст паставіў пытанне аб ліквідацыі старэйшай грамадскай арганізацыі — Саюза беларускіх пісьменнікаў. Як чалавек неабыякавы і да таго ж адзін з ветэранаў пісьменніцкай сям’і, з якой было звязана ўсё яго творчае жыццё, Генадзь Бураўкін па абавязку душы і проста па сваім характары хадзіў на ўсе суды.
«У мяне было адчуванне жахлівай несправядлівасці ў адносінах калі не да самай святой справы ў гісторыі беларускай культуры, дык да адной з самых святых, — гаварыў ён. — Бо Саюз беларускіх пісьменнікаў — гэта і Янка Купала, і Якуб Колас, і Аркадзь Куляшоў, і Пімен Панчанка, і Максім Танк, і Іван Мележ, і Пятрусь Броўка, і Уладзімір Караткевіч, і Васіль Быкаў, і Алесь Адамовіч… Усё тое таленавітае, па чым зямлю нашу ведаюць ва ўсім свеце. А порстскія чыноўнікі вырашылі адным махам "ліквідаваць" усё гэта! Такое, не пабаюся гэтага слова, злачынства перад беларускай гісторыяй не магло не хваляваць».
І калі прадстаўнікі Міністэрства юстыцыі вырашылі пагаварыць з пісьменнікамі неафіцыйна, запрасілі ў тым ліку Бураўкіна. І хоць паехаў проста з-за пісьмовага стала, спадзеючыся вярнуцца праз некалькі гадзін. Аднак не вярнуўся ні ў той дзень, ні назаўтра: падчас выступу ў міністэрстве ён раптам сказаў самому сабе: «Божа, а чаго я так хвалююся?», пасля чаго ўпаў тварам на стол. Ягонае сэрца спынілася. Аднак, на шчасце, побач быў Алесь Масарэнка — чалавек вопытны ў «сардэчных» справах: ён сунуў Бураўкіну нітрагліцэрын і пачаў масаж сэрца, якое стаяла чатыры хвіліны.
Першае, што сказаў, апрытомнеўшы, Генадзь Мікалаевіч: «Не дачакаецеся!» І меў рацыю: тым разам удалося ўратаваць і яго самога, і Саюз беларускіх пісьменнікаў.
Метафара
Бураўкін у бальніцы. Да яго не патрапіць. Пытаюся пра стан яго здароўя ва Уладзіміра Някляева. Ён у адказ:
— З Бураўкіным я дамовіўся ў суботу выпіць тэкілы. Ён мне патэлефанаваў: «Валодзя, вось ляжу і ўспамінаю, што было ў жыцці? Шмат чаго было... А чаго не было? Чаго не піў, не еў? І ведаеш, успомніў: не піў ніколі тэкілы! І падумаў: калі нехта мяне і зможа зразумець і дапаможа з гэтым у цяперашняй сітуацыі, дык толькі Някляеў...» Я, канечне, дапамог бы. Ужо й тэкілу купіў і лімон, але Бураўкіна зноў паклалі ў рэанімацыю, куды нават з кефірам не пускаюць, а не тое што з тэкілай!..
Някляеў усё ж патрапіў да Бураўкіна, але калі яго ўжо выпісалі з бальніцы дадому паміраць. Прыйшоў з тэкілай, пра якую той прасіў. Жонка Юлія Якаўлеўна нарэзала лімон, падала соль, кілішкі. Генадзь Мікалаевіч насыпаў солі на левую далонь, лізнуў, урачыста, амаль рытуальна выпіў, заеў долькай лімона. Памаўчаў, смакуючы, і казаў:
— Я чакаў большага.
Распавядаючы пра гэта, Някляеў падсумоўваў:
— Гэтыя два словы на парозе смерці здаліся мне глыбокай-глыбокай метафарай. Усе мы чакаем большага. Ад усіх і ўсяго. Ад бацькоў, каханых, сяброў, жыцця... Ад Бога.
Апошняя просьба
Паміраючы, Генадзь Мікалаевіч папрасіў падрыхтаваць кнігу яго апошніх вершаў і зрабіць гэта, пакуль яшчэ жывы. Назваўшы тэрмін у два тыдні, ён не памыліўся ні на адзін дзень.
Той першы і адзіны сігнальны экзэмпляр «Нагаварыцца з зоркамі», які выйшаў за тры дні да яго смерці, жонка Юлія Якаўлеўна паклала пасля да яго ў труну. Рэдактар кнігі Уладзімір Някляеў тады ж напісаў: «Першы асобнік гэтай кнігі быў пахаваны разам з яе аўтарам а 15 гадзіне 31 траўня 2014 года на Усходніх могілках Мінска. Звычайна лёс так сканчваецца, а ў гэтай кнігі так пачаўся лёс».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Радио КБР 15.00 kab - 2021.08.12

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.08.12
— Льготэ зи1эхэм папщ1э КъБ-м милуани 5,5 къыхуаут1ыпщынущ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 90 къахутащ.— КъБ-м егъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр Езауэ Анзор зыщигъэгъуэзащ ХьэтIохъущыкъуей жылагъуэм дэт кадет школ-интернатыр гъэ еджэгъуэщIэм зэрыхуагъэхьэзырым.— Дзюдомк1э Европэм и кубокыр къэхьыным теухуа зэхьэзэхуэхэм дыжьын медаль къыщихьащ КъБ-м щыщ дзюдоист Къуэдз Къантемыр.— КъБ-м егъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ министрым и къуэдзэ Мысост Екатерина зэрыжи1эмк1э сентябрым и 1-м КъБ-м и школхэм сабийхэм еджэн щыщ1адзэжынущ, роспотребнадзорым къэгъэув мардэхэм тету.


title: Радио КБР 07.10 kab

maintext:
Радио КБР 07.10 kab – 2021.08.26
— Нобэ щегъэжьауэ махуищк1э «Армия 2021» къэрал зэхуаку дзэ-техникэ форум КъБ-м щек1уэк1ынущ.— КъБ-м и япэ президенту щыта КIуэкIуэ Валерий къызэралъхурэ мы гъэм илъэс 80 зэрыхъум и щIыхькIэ щIэныгъэ-практикэ конференц щыIэнущ.— КъБ-м и мэкъумэшыщ1эхэм сэхураныр щ1ыуэ гектар 200-м къыщрахьэл1эжащ.— Кърым республикэм щек1уэк1ыну театр форумым хэтынущ Къэбэрдей къэрал драмтеатрым и артистхэр.


title: Радио КБР 13.00 kab

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.08.20
— 2021-22 бжьыхьэ-щ1ымахуэ лъэхъэнэм республикэм и энергетикэ предприятиехэр зэрыхуэхьэзырым теухуа зэ1ущ1э щы1ащ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 89-рэ къахутащ.— Гъэ еджэгъуэщ1эм теухуа эфир занщ1э нобэ щы1энущ.— «КъБ-м и археологие щ1эин» гъэлъэгъуэныгъэр» республикэм и къэрал лъэпкъ музейм щок1уэк1.


title: Радио КБР 18.10 kab - 2021.08.23

maintext:
Радио КБР 18.10 kab – 2021.08.23
— Оперштабым и хъыбар— 1уащхьэмахуэ лъапэ дунейпсо рекордхэр щагъэуващ.— КъБ-м щ1ыхь зи1э и артисткэ Шортэн Даниткэ къызэралъхурэ нобэ илъэс 95-рэ ирокъу.— Е 8-нэ е 11-нэ классхэм щеджэхэр зыхэт урысейпсо зэпеуэм и финал ныкъуэ Налшыч щы1энущ.


title: Радио КБР 15.10 kab - 2021.08.24

maintext:
Радио КБР 15.10 kab – 2021.08.24
— Шэрэдж районым и Къэщхъэтау жылагъуэм щыщ Лукьяевэ Русалинэ и къэлъыхъуэныгъэ ирагъэк1уэк1ахэмкърик1уам теухуауэ.— КъБ-м пхъэщхьэмыщхьэ хъумап1эрэ турист комплексрэ щаут1ыпщащ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 90 къахутащ.— КъБ-м и мэкъумэшыщ1эхэм техникэщ1эхэр къащэхуащ.— Августым и 28-29 махуэхэм Налшык къалэ округым мэкъумэш продукцэ щащэну жармык1эхэр щек1уэк1ынущ.


title: Радио КБР 18.00 kab - 2021.08.17

maintext:
Радио КБР 18.00 kab – 2021.08.17
— КъБ-м коронавирусым земыгъэубгъунымк1э Оперативнэ штабым и зэ1ущ1э нобэ иригъэк1уэк1ащ республикэм и 1этащхьэ К1уэк1уэ Казбек— Бахъсэн районым и Ислъэмей жылагъуэм деж къыщыхъуа транспорт зэжьэхэуэныгъэм ц1ыхуи 3 хэк1уэдащ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 89-рэ къахутащ.— КъБ-м егъэджэныгъэ 1энат1эм пэрытхэм я август зэ1ущ1э нобэ щы1ащ.-Мы махуэхэм 1уащхьэмахуэ лъапэ и деж щок1уэк1 «Заоблачный фронт» дзэ-тхыдэ фестивалыр.— Хэку зауэшхуэм и ветеран Калабухова Валентинэ нобэ и ныбжьыр илъэс 98-рэ ирокъу.


title: Радио КБР 18.00 kab - 2021.08.27

maintext:
Радио КБР 18.00 kab – 2021.08.27
— Урысейпсом щынэхъ ин дыдэ хуабалъэм и лъабжьэ Шэджэм районым щагъэт1ылъащ— Оперативнэ штабым и хъыбар.— Гъэ еджэгъуэщ1эм зэрыхуэхьэзырыр.— «Армэ 2021» форумым и лэжьыгъэм къыпещэ.


title: Радио КБР 18.10 kab - 2021.08.24

maintext:
Радио КБР 18.10 kab – 2021.08.24
— Пенсионерхэм къэрал дэ1эпыкъуныгъэу сом мини 10 етыным теухуа унафэм нобэ 1э щ1идзащ УФ-м и Президент Путин Владимир— КъБ-м пхъэщхьэмыщхьэ хъумап1эрэ турист комплексрэ щаут1ыпщащ.— Шэрэдж районым и Къэщхъэтау жылагъуэм щыщ Лукьяевэ Русалинэ и къэлъыхъуэныгъэхэм кърик1уахэм теухуауэ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 90 къахутащ.— Бахъсэн районым егъэджэныгъэ 1энат1эм пэрытхэм я август зэ1ущ1эшхуэ нобэ щы1ащ.


title: Радио КБР 15.00 kab - 2021.08.27

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.08.27
— Шэджэм районым гектари 100 хъу хуабалъэ комплексым и лъабжьэр щагъэт1ылъ 1уэхугъуэ нобэ щы1ащ— КъБ-м мы гъэм гъуэгу ухуэныгъэ лэжьыгъэхэр объекти 116-м щрагъэк1уэк1ыну я мурадщ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 87-рэ къахутащ.— Спорт хъыбар.


title: Радио КБР 13.00 kab

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.08.27
— КъБ-м и жылагъуэхэм газ зимы1э унагъуэхэм яхуешэл1эным и гугъу щащ1 зэ1ущ1э щы1ащ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 87-рэ къахутащ.— «Псэуп1э» лъэпкъ проектым ипкъ итк1э Бахъсэн районым хыхьэ Жанхъуэтекъуэ жылагъуэм скверыщ1э щаухуэ.— Августым и 28-29 махуэхэм Налшык къалэ округым мэкъумэш продукцэ щащэну жармык1эхэр щылэжьэнущ.— «Кином и жэщ 2021» 1уэхугъуэр пщэдей щы1энущ.