title: Міхаіл Жамчужны па-ранейшаму займаецца праваабарончай дзейнасцю

maintext:
65-гадовы праваабаронца вызваліўся каля двух месяцаў таму пасля шасці з паловай гадоў знаходжання ў калоніі.
Нагадаем, што кіраўнік арганізацыі «Платформ інавэйшн» быў прызнаны вінаватым у падбухторванні супрацоўніка міліцыі да наўмыснага разгалошвання звестак, якія складаюць службовую таямніцу, а таксама ў незаконным набыцці і збыту спецыяльнага тэхнічнага сродку, прызначанага для сакрэтнага атрымання інфармацыі.
– Як толькі выйшаў з турмы, зноў пачаў актыўна займацца праваабарончай дзейнасцю, – кажа Жамчужны. – Стараюся адстойваць правы вязняў, якія засталіся ў калоніях. Выпісваю зняволеным газеты, аказваю некаторую матэрыяльную дапамогу тым людзям, якія праваабарончай супольнасцю не прызнаны палітвязнямі. Але тым не менш яны ёсць і актыўна змагаюцца за кратамі за свае правы.
У прыватнасці, я абараняю зняволенага Сяргея Буханкіна, які ў калоніі разгарнуў бел-чырвона-белы сцяг і за гэта дадаткова атрымаў два гады зняволення. Накіраваў у пракуратуру скаргі, чакаю адказу.
Да мяне шмат звяртаюцца за дапамогай маці, чые дзеці патрапілі за краты, таму раблю тое, што ў маіх сілах, – супакойваю і даю нейкія парады.
– За два месяцы здароўе аднавілі?
– Якраз гэтым і займаюся. Здаў мноства аналізаў, усе праблемы, якія назбіраліся за амаль сем гадоў зняволення, аператыўна вырашыў. У калоніі зрок пагоршыўся, бо шмат часу праводзіў у ШІЗА і ПКТ, дзе было дрэннае асвятленне, але зараз магу чытаць кнігі і газеты без акуляраў.
– Складана было адаптавацца да цывільнага жыцця пасля доўгіх гадоў зняволення?
– Ведаеце, я не вельмі патрабавальны да ўмоў жыцця, таму прызвычайваюся да любой сітуацыі – магу спаць і на ложку, і на голых дошках.
Але я зразумеў іншае: у сённяшняй Беларусі практычна аднолькавая атмасфера што за кратамі, што на волі. Ні тут, ні там законы не працуюць. Таму нават не выключаю, што на волі доўга магу не затрымацца і мяне зноў адправяць у калонію. Трывожны чамаданчык у мяне заўжды з сабой.
– Зараз у вас ёсць нейкія абмежаванні?
– Пры вызваленні суд прызначыў мне нагляд, таму абмежаванняў хапае. На працягу двух гадоў я не магу пакідаць не толькі межы краіны, але і горада Віцебска, дзе жыву. Пры гэтым з 21.00 да 06.00 павінен знаходзіцца ў сваёй кватэры.
Мне было забаронена наведваць магазіны, дзе прадаюць алкагольныя напоі, але я гэту норму апратэставаў, і яе падкарэктавалі – зараз я магу заходзіць у такія крамы, але не купляць алкаголь. Зрэшты, мяне гэта не прыгнятае, бо алкагольныя напоі я наогул не ўжываю. Працы хапае і без допінгу.
Таксама хачу нагадаць, што ў дачыненні да мяне ўзбудзілі выканаўчую вытворчасць, чакаю судовых выканаўцаў, якія будуць апісваць маю маёмасць. Мне выставілі грамадзянскі іск, налічылі, што я яшчэ па першай крымінальнай справе павінен дзяржаве каля 20 тысяч долараў.
– Даволі вялікая сума…
– Будуць пастаянна апісваць маёмасць, вылічваць з пенсіі. Дарэчы, пенсія ў мяне каля 450 рублёў, але я яе яшчэ ні разу не бачыў у вочы, хаця ўжо шэсць гадоў, як пенсіянер. У калоніі яе забіралі, каб кампенсаваць маё ўтрыманне, а пасля выхаду на волю пенсію таксама ні разу не атрымаў. Чыноўнікі кажуць, што, маўляў, у іх камп’ютар зламаўся.
Абяцалі, што 17 красавіка ўсё выплацяць, таму пачакаю і пагляджу, ці адпавядаюць іх словы справам. Але, здаеццца, 50 працэнтаў пенсіі ўсё роўна будуць забіраць у даход дзяржавы.
Публікацыя – з № 29 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Генадзь Фядыніч: "Гэты момант наступіць, калі ў халадзільніку мыш павесіцца…"

maintext:
У адным з апошніх інтэрв’ю лідар прафсаюза РЭП заявіў: «Я не з’яўляюся прыхільнікам таго, каб кідацца ў крайнасці, але тым больш не ўспрымаю метады, якія ўлада выкарыстоўвае супраць грамадзянскай супольнасці. Сітуацыя ў Беларусі цалкам непрадказальная.
…Наступіць момант – і ўжо не спатрэбіцца кіраваць працоўнымі пры дапамозе тэлеграм-каналаў, таму што іх ужо ніхто не спыніць, бо людзям проста немагчыма будзе ўтрымліваць сем’і. Рабочыя тады масава паднімуцца і будуць самі змагацца за свае правы. Гэта ўлада павінна разумець».
Я вырашыў патэлефанаваць прафсаюзнаму актывісту і ўдакладніць: «Калі, на вашу думку, усё-такі наступіць гэты момант? Праз месяц, год ці праз пяць гадоў?»
– Мяркую, што ён наступіць на працягу гэтага года ці некалькі пазней, – прагназуе Генадзь Фядыніч. – Таму што эканоміка падае, і ніякіх падстаў для таго, каб яна паднялася з калень, няма. Больш за тое, мы бачым, колькі ў нас знешніх даўгоў, і іх трэба аддаваць. Прадпрыемствы закрэдытаваны, таму не выключана, што заробкі пачнуць выдаваць нясвоечасова. А многія людзі, на жаль, у нас жывуць ад заробку да заробку.
– Краіна не першы раз перажывае складаныя эканамічныя часы. Няўжо вы думаеце, што сітуацыя можа дайсці да крытычнага стану?
– Згодны, што не першы раз, але ж эканоміка ў заняпадзе. Гэта відавочны факт. З Захаду дапамогі чакаць не даводзіцца, а Расія таксама проста так грошы даваць не збіраецца. Можна, безумоўна, надрукаваць купюры, але ёсць рызыка, што гэта выкліча рэзкае павышэнне цэн і дэвальвацыю. Людзі ўжо бачаць, што ў магазінах пастаянна змяняюцца кошты на прадукты.
– Але вы зрабілі даволі смелы прагноз і, як мне падаецца, не зусім дакладны…
– Прагнозы ніколі не бываюць дакладнымі на 100 працэнтаў, але я зыходжу з сітуацыі, калі эканамічны стан на прадпрыемствах значна пагоршыцца. Відавочна, што зробяць усё магчымае, каб рабочыя атрымлівалі заробкі, але бюджэтная падтрымка не можа працягвацца бясконца. Бо варта думаць не толькі пра заробкі, але і пра рэалізацыю прадукцыі, якая павінна быць канкурэнтнай не толькі па кошце, але і па якасці. І вось тут узнікае шмат пытанняў. А значыцца, узровень жыцця працоўных будзе зніжацца.
– Вы лічыце, гэтага дастаткова, каб народ выйшаў змагацца за свае правы?
– Я разважаю лагічна. Калі сёння чалавек, скажам, атрымлівае тысячу рублёў у месяц, а заўтра яго заробак зменшыцца да 600–700 рублёў, то людзі адназначна адрэагуюць.
Безумоўна, зараз народ стараюцца максімальна запалохаць, і рэпрэсіі будуць працягвацца. Таму людзі выйдуць толькі ў выпадку, калі ў халадзільніку, як кажуць, мыш павесіцца. Пабачым, як будуць складвацца ўнутраныя і знешнія акалічнасці. Ад гэтага залежыць далейшае развіццё падзей.
Публікацыя – з № 25 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:

fasttext_language: be


description: У сюжэце АНТ паказалі сем чалавек, якія нібыта планавалі замах на Аляксандра Лукашэнкі і членаў яго сям'і, а таксама пераварот. Некаторыя з іх

title: "Спрабуюць нацягнуць саву на глобус". "Змоўшчыкі" пракаментавалі абмеркаванне "перавароту"

maintext:
У сюжэце АНТ паказалі сем чалавек, якія нібыта планавалі замах на Аляксандра Лукашэнкі і членаў яго сям’і, а таксама пераварот. Некаторыя з іх пракаментавалі запісу онлайн-канферэнцый, прадэманстраваных у эфіры.
– Гэта быў адкрыты дыскусійны клуб, які збіраўся са студзеня месяца. Склад удзельнікаў канферэнцый таксама змяняўся. Канферэнцыі рассылаліся вельмі многім людзям. На нашай дыскусійнай пляцоўцы абмяркоўвалася ўсё тое, што абмяркоўваецца на кухнях кожны вечар у любой беларускай сям’і: як паскорыць сыход Лукашэнкі, — растлумачыў Кулажанка.
Ён падкрэслівае, што дыскусіі тэарэтыкаў нічога агульнага з падрыхтоўкай і планаваннем забойстваў і пераваротаў не маюць.
— Хоць цяпер праўладныя СМІ спрабуюць хоць як-то «нацягнуць саву на глобус» і апраўдаць выкраданне ў Расіі двух грамадзян Беларусі і дастаўку іх у Мінск, куды яны ў бліжэйшы час не збіраліся, — дадаў «змоўшчык».
З нагоды падачы ўрыўкаў з анлайн-дыскусій у сюжэце дзяржтэлебачання Павел Кулажэнка выказаўся вельмі лаканічна: «Ні слова праўды».
— Там многія фразы выразаныя з кантэксту, каб прадставіць інфармацыю ў святле, выгадным уладам.
«Усё можна абмеркаваць. А вось атрымаць грошы і займацца планаваннем — зусім іншае»
Яшчэ адзін з «сямёркі», навуковец Аляксандр Перапечка, які таксама пражывае ў ЗША, у каментары Радыё Свабода адзначыў, што здзіўлены тым фактам, што размовы паміж ім і яго калегамі па Zoom сталі падставай для гучных заяў аб тэрарызме. Паводле яго слоў, такія рэгулярныя відэаперамовы вядуцца ўжо амаль паўгода. Ён таксама дадаў, што ўрыўкі некаторых з гэтых дыскусій публікуюцца на сайце geostrategy.info.
Перапечка падкрэсліў, што падчас анлайн-дыскусій вяліся дыскусіі аб усіх магчымых і немагчымых варыянтах сцэнара пераадолення глыбокага палітычнага крызісу ў Беларусі. На пытанне, ці абмяркоўвалася тэма перавароту ў Беларусі падчас такіх анлайн-канферэнцый, Аляксандр Перапечка адказаў сцвярджальна.
— Дзяржаўны пераварот — галоўны спосаб пазбавіцца ад крывавай дыктатуры. Было б непрафесійна не абмяркоўваць розныя сцэнары змены рэжыму ў Беларусі. Але паўтараю: усё можна абмеркаваць. А вось атрымаць грошы і займацца планаваннем — зусім іншае — падкрэслівае навуковец.
«Справа змоўшчыкаў»
Нагадаем, 17 красавіка Аляксандр Лукашэнка заявіў, што палітолаг Аляксандр Фядута, кіраўнік партыі БНФ Рыгор Кастусёў і Юрый Зянковіч былі датычныя да планавання замаху на яго і яго сыноў. Ён таксама заявіў, што за падрыхтоўкай замаху стаялі спецслужбы і кіраўніцтва ЗША.
Кіраўнік КДБ Беларусі Іван Церцель у эфіры тэлеканала АНТ паведаміў, што Фядута, Зянковіч і Кастусёў знаходзіліся ў злачыннай групе, удзельнікі якой распрацавалі і пачалі рэалізоўваць план «па фізічнай ліквідацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь і членаў яго сям’і, арганізацыі ўзброенага бунту з мэтай захопу ўлады гвалтоўным шляхам». У эфіры паказалі фрагменты размовы Аляксандра Фядуты і іншых «змоўшчыкаў» — Дзмітрыя Шчыгельскага, Ігара Макара, Рыгора Кастусёва, Аляксандра Перапечкі і Паўла Кулажанкі ў анлайн-канферэнцыі. У эфіры таксама заявілі, што «пераварот змоўшчыкі намецілі на лета гэтага года, чэрвень ці ліпень».
ФСБ Расіі пацвердзіла інфармацыю КДБ Беларусі і заявіла, што ўдзельнічала ў аперацыі затрымання Фядуты і Зяньковіча ў Маскве. Паводле інфармацыі ФСБ, яны прыбылі ў горад пасля кансультацый у ЗША і Польшчы, каб сустрэцца з «апазіцыйна настроенымі генераламі Узброеных Сіл Беларусі». Пры гэтым, як сцвярджае ФСБ, гвалтоўная змена ўлады ў Беларусі планавалася на 9 мая.


title: Як у Гродне мінуўшчыну адправілі на склад

maintext:
Унікальны прыватны музей, у якім сабрана амаль тысяча прадметаў побыту пераважна ХІХ і ХХ стагоддзяў, днямі зачыніўся ў Гродне. Не ставала не толькі грошай на ўтрыманне падчас пандэміі, але і нерваў, каб змагацца з бюракратыяй.
Усё пачыналася з праса
Яшчэ нядаўна ў старым памяшканні на Вялікай Траецкай у Гродне можна было паглядзець на старыя прасы, грамафоны, швейныя машынкі, патэфоны, кухоннае начынне, калекцыю падшклянкаў, няхітрыя механізмы, якімі карысталіся нашы бабулі… Цяпер тут пустата.
Гаспадар музея Алег Ёрш не хавае суму: зараз усё акуратна запакавана і знаходзіцца на складзе. Каб крыху адцягнуць яго ад змрочных думак, цікаўлюся, як ён пачаў займацца калекцыянаваннем прадметаў побыту.
25 гадоў таму ў раённым горадзе Свіслач Алег пабачыў у сябра вельмі багата аздоблены стары прас на вуглях. Папрасіў прадаць, але той адмовіўся: гэта сямейная рэліквія.
– Гэта кранула і абудзіла цікавасць, – згадвае спадар Алег.
Тады ён працаваў на чыгунцы звычайным будаўніком, але новы занятак – збіраць старыя прадметы побыту і механізмы – захапіў яго цалкам.
– У мяне толькі кухонных механізмаў, якія дапамагалі людзям у быце, налічваецца каля ста, – з гонарам кажа гродзенец.
Гэтыя ўнікальныя рэчы, многія з якіх дагэтуль у рабочым стане, ён збіраў паўсюль, дзе толькі мог: у гарадах, вёсках. Нешта купляў, нешта мяняў… Сам рэстаўрыраваў і даваў ім другое жыццё. Дарэчы, самы стары экспанат яго калекцыі – англійскі карабельны прас – датуецца пачаткам ХVІ стагоддзя.
– У Савецкім Саюзе некалі для патрэб хатняй гаспадыні масава выраблялі хіба што мясарубкі, – кажа гаспадар музея. – А ў Заходняй Беларусі можна было знайсці еўрапейскія бытавыя механізмы.
Ён распавядае, што англійская ручная машынка для выціскання костачак з вішні канца ХІХ стагоддзя магла апрацаваць за некалькі хвілін ці не паўвядра ягад.
– У людзей засталіся рознага кшталту механізмы з часоў, калі Заходняя Беларусь уваходзіла ў склад Польшчы, – распавядае Ёрш. – А многія рэчы былі прывезены пасля вайны салдатамі як трафеі.
Нядаўна Алег рабіў адмысловую выставу ў адной з бібліятэк, дзе дэманстравалася калецыя вагаў. Пераважная колькасць экспанатаў датычылася канца ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя. Большасць з іх выраблялі польскія вытворцы па ліцэнзіях пераважна англійскіх фірмаў.
– Гэтыя рэчы знаходзіліся ў карыстанні сямей амаль па сто гадоў, перадаваліся з пакалення ў пакаленне, – распавядае мой суразмоўца. – І пабачыць іх, а яшчэ і пакарыстацца, вельмі цікава.
Паднялі арэнду ў 6 разоў
Прыватны «Цікавы музей» Алега Ярша існаваў у Гродне з 2018 года, калі, дзякуючы бязвізаваму ўезду, ад турыстаў было не адбіцца. Прывабнасці музею дадавала і тое, што тут можна было не толькі паглядзець на экспанаты, а і ўзяць іх у рукі, адчуць, як яны прымяняліся на практыцы.
Справы ішлі ўгару, праўда, пандэмія ўнесла свае карэктывы. Быў час, калі музей наогул зачынілі, потым працавалі па некалькі дзён на тыдзень. Пакуль хапала, каб плаціць арэнду, падаткі і заробак адзінай супрацоўніцы, – былі на плаву. З 1 красавіка планавалі выйсці на поўны графік работы.
– І тут рэзкае павышэнне цаны арэнды: мы плацілі 100 рублёў, а цяпер нам выставілі амаль 600, – уздыхае спадар Алег. – Гэта проста неверагодна!
Спробы тлумачыць нешта гарадскому начальству плёну не далі.
– Я не адзін раз быў у гарвыканкаме, аблвыканкаме – там сядзяць цудоўныя людзі, якія цябе ўважліва выслухоўваюць, усміхаюцца, але вынікаў ніякіх, – з горыччу распавядае спадар Ёрш. – Мне гэта ўсё надакучыла, няма сіл з гэтым змагацца.
Чыноўнікам галоўнае, лічыць Алег, каб іх не даймалі рознымі ініцыятывамі, каб спакойна дасядзець у сваіх кабінетах да пенсіі, а бурная дзейнасць, актыўнасць, маўляў, у гэтай сістэме не патрэбна.
– Памятаю, як гродзенскія мастакі ініцыявалі праект па развіцці Гродна. Прапанавалі старшыні гарвыканкама зрабіць сайт, на якім кожны гараджанін мог бы змясціць сваю ідэю па паляпшэнні жыцця ў нашым горадзе. Мечыслаў Гой тады абяцаў, але сайт так і не з’явіўся.
«Цікава жыць цікава»
Спадар Алег задаецца пытаннем: чаму ў Беларусі не патрэбны музеі? І распавядае, як ставяцца да развіцця музейнай справы нашы суседзі.
Некалькі гадоў таму ён пабываў у складзе дэлегацыі гродзенскіх мастакоў у Друскенінкаі па запрашэнні мэра гэтага літоўскага гарадка. Мэр паскардіўся гродзенскім мастакам: у горадзе ёсць санаторыі, сучасны аквапарк, прыгожы мост над Нёманам, але не хапае інтэлектуальнага адпачынку. Запрашаў удзельнічаць у падобных праектах. Як хочацца, усклікае Алег Ёрш, каб і ў нас стваралася нешта вартае і патрэбнае людзям!
– У Літве майму калегу, які пачаў ствараць музей, падобны на мой, дзяржава адразу прапанавала пад’ёмныя сродкі, памяшканне без аплаты арэнды, і кожны яго выезд з экспазіцыяй у іншыя гарады таксама аплачвае дзяржава.
Вось, на яго думку, правільнае стаўленне да музеяў, якое ёсць у цывілізаваным свеце…
– У дэмакратычных краінах такія невялікія музеі, як правіла, справа прыбытковая. Галоўнае, каб канцэпцыя яго была цікавай і для жыхароў, і для турыстаў, – з веданнем справы гаворыць мой суразмоўца.
Алег Ёрш ніколі не імкнуўся камерцыялізаваць сваю справу, часта праводзіў бясплатныя выставы.
– Цікава жыць цікава, і ніякая камерцыя гэтага не заменіць, – перакананы мой суразмоўца. – Я ў прынцыпе чалавек адкрыты і хачу, каб людзі бачылі тое, што я сабраў.
Што будзе далей з калекцыяй, пакуль яе гаспадар дакладна не ведае. Але, кажа, будзе спрабаваць рабіць новыя праекты, бо мінуўшчына не павінна проста так ляжаць на складзе.
Публікацыя – з № 31 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Русалкі і каляровыя футры - гэта Беларускі тыдзень моды

maintext:
У Мінску пасля перапынку ў год прайшоў тыдзень моды. Летась праз эпідэмію і палітычную сітуацыю ў краіне паказы былі немагчымыя. Сёлета за новымі калекцыямі моднікі сачылі анлайн. «Наша Ніна» вылучыла асноўныя трэнды ад айчынных дызайнераў.
Звычайна вясной прэзентуюць адзенне на восень-зіму, але на беларускім тыдні адышлі ад гэтых умоўнасцяў і паказалі калекцыі на цяперашні і наступны сезон.
Сафары
Стыль адзення паляўнічых і археолагаў даўно палюбіўся модніцам за яго зручнасць і ўніверсальнасць. Дадаць атласную хустку ці туфлі-лодачкі — і атрымаеце элегантны вобраз, кеды і панаму — кэжуал-варыянт. Класічнае сафары мае на ўвазе пясочны колер, але дызайнеры прапануюць таксама новае прачытанне — у блакіце.
Пастэль
Пяшчотна-ружовы, персікавы, малочна-блакітны… Калі хочацца, каб вясна з квітнеючымі садамі заўсёды была з табой, вы ведаеце, што абраць.
Трансфармацыя беларускага касцюму
Беларускі строй — гэта не толькі вышыванкі. Гэта яшчэ і асаблівы крой і прапорцыі. Брэнд LSD Clothing, вядомы стылёвымі касухамі з эка-скуры, прадставіў сваё бачанне культурнага коду. «Рупліва вывучыўшы архівы, я акуратна прэпарыравала касцюм, перасабраўшы яго ў сучасным ключы. Андарак, кашуля, фартух перанесліся ў 21 стагоддзе, знайшоўшы новае жыццё ў актуальных сілуэтах і тканінах», — тлумачыць задуму крэатыўны дырэктар брэнда Дар’я Лебедзева.
Пэчварк
Трэнд на лапікавае шыццё прарочаць і сусветныя подыумы — яркія мадэлі мільгалі, напрыклад, на паказе Chloé ў Парыжы. Прычын такой увагі да рукадзелля можа быць некалькі: гэта і імкненне да экалагічнай вытворчасці, і жаданне разнастаіць будзённы гардэроб нестандартнай і эксклюзіўнай рэччу.
Высокае мастацтва
Галоўнай карцінай мінулага года стала «Ева» Хаіма Суціна. Рабіць адсылкі да яе цяпер — палітычнае выказванне. Дый хваля сышла. Таму дызайнеры натхняліся іншымі творамі. Рэнесанс, ар-дэко, супрэматызм — паход у такім уборы ў музей ці культурную імпрэзу нібыта нямакае, што вы ў кантэксце.
Раслінны прынт
Без сукенак у кветкі не абыходзіцца ніводны сезон вясна-лета. Апроч прынту, звярніце ўвагу на аб’ёмныя рукавы — яшчэ адна тэндэнцыя, якая палюбілася дызайнерам і гучна вярнулася ў моду.
Каляровыя футры
Узімку беларусы звычайна пераходзяць на цёмныя колеры. Але ў наступным халодным сезоне дызайнеры прапануюць перагледзець гэты падыход і аддаць перавагу яркай гаме. Застацца незаўважным у такім футры немагчыма, таму перш чым апрануць яго, сачыце за навінамі.
Неонавыя колеры
Для тых, хто хоча адчуць сябе гераіняй мультфільма і сумуе па пазітыўных эмоцыях, натхненнем стане калекцыя Марыны Давыдавай. Калі няма настрою — стварай яго сам.
Сукенка для русалкі
Калі і быць каралевай, то марской. Бліскаўкі, перламутр, луска… Дызайнер Тамара Гарыдавец паказала, што серабрыстыя сукенкі могуць сабе дазволіць не толькі дзяўчаты, але і кабеты ў паважным узросце.
Плеценыя сумкі
Варыянт для расслабленага шпацыру па горадзе ці курортным узбярэжжы. Можна спалучаць як з лёгкімі пастаральнымі сукенкамі, так і з джынсамі.
Поделиться ссылкой:


title: Вольга Севярынец: "Павел рыхтуецца да горшага, але вера ў лепшае яго ўсё роўна не пакідае…"

maintext:
Жонка палітыка Паўла Севярынца распавяла «Народнай Волі» пра тое, як яна з малым сынам пражыла без мужа амаль адзінаццаць месяцаў, пра неверагодную салідарнасць беларусаў і апошнія весткі ад Паўла.
Нагадаем: Павел Севярынец быў затрыманы ў Мінску 7 чэрвеня мінулага года. Пасля гэтага ў дачыненні да яго былі вынесены як мінімум тры пастановы аб адміністрацыйных арыштах за ўдзел у перадвыбарных пікетах і заклікі да ўдзелу ў масавых мерапрыемствах.
Пасля 75 сутак адміністрацыйнага арышту Паўла Севярынца не выпусцілі на волю, а перавялі ў СІЗА №1 у статусе падазраванага па арт.293 КК (Арганізацыя масавых беспарадкаў).
Пазней яму было прад’яўлена абавінавачанне, а зараз стала вядома, што справу ўжо перадалі ў Магілёўскі абласны суд.
– Муж летам мінулага года прагназаваў свой арышт і быў падрыхтаваны да яго, – кажа Вольга СЕВЯРЫНЕЦ. – Увогуле пачынаючы са студзеня 2020 года Паша паўсюль хадзіў з «трывожным чамаданчыкам», бо на ім «віселі» 30 сутак арышту за акцыі супраць інтэграцыі з Расіяй. У чамадане былі складзены рэчы першай неабходнасці для знаходжання ў Цэнтры ізаляцыі правапарушальнікаў.
Адным словам, ён ведаў, што яго затрымаюць, але не думаў, што на такі працяглы тэрмін. Меркаваў, што максімум могуць ізаляваць на перыяд выбарчай кампаніі. Магчыма, так яно і было б, калі б не акцыі пратэсту пасля выбараў. Тыя падзеі, відаць, паўплывалі на тое, што Паўла вырашылі не выпускаць на волю і «павесілі» на яго крымінальны артыкул.
– Як вам даводзілася першым часам, калі засталіся з малым сынам без падтрымкі мужа і бацькі?
– Шчыра кажучы, салідарнасць беларусаў проста ўразіла, падтрымка была вялікая. Іншая справа, што псіхалагічна было вельмі складана ўспрымаць тое, што адбылося. Думкі былі такія: «Цэлае лета Пашы не будзе! Яго выпусцяць толькі напрыканцы жніўня. Як перажыць гэты час?!»
Я бачыла, як людзі на возеры адпачываюць, купаюцца, смяюцца, і праводзіла паралелі з тым, што муж практычна ўсё лета адсядзеў у карцары – цёмным памяшканні без вокнаў. Спачатку эмацыйна было складана гэта ўспрымаць, але час ішоў. Прайшло тое лета, а хутка будзе і год, як Паша знаходзіцца за кратамі. І зусім не вядома, калі ён наогул выйдзе на волю.
– Вы ўспомнілі пра салідарнасць беларусаў… Людзі дапамагалі маральна, матэрыяльна?
– І тое, і тое адчувалася. Усё, што мне было патрэбна, умомант з’яўлялася. Людзі пыталіся праз сацыяльныя сеткі: «Вольга, скажыце, што вам патрэбна? Мы хочам хоць нечым дапамагчы». Нават у кватэры паставілі для Францішка гімнастычную сценку, хаця гэта для нас была не рэч першай неабходнасці. Знайшлі спецыялістаў, у зручны для нас час усё зманціравалі.
Дапамагалі перавозіць рэчы, адзін хлопец пастаянна нам робіць бясплатную дастаўку прадуктаў. Францішку столькі цацак надарылі, што мы ўжо не маем месца, дзе іх складваць. Зараз, калі да нас нехта прыходзіць у госці, то Францішак глядзіць на гэтага чалавека і адразу ў яго пытаецца: «Дзе падарунак?» Малы ўжо не ўспрымае тых, хто прыходзіць да яго з пустымі рукамі, настолькі яго падарункамі разбэсцілі за гэты час.
Хаця я разумею, што людзі з самымі шчырымі памкненнямі дапамагаюць.
– За дзесяць з паловай месяцаў вам так і не дазволілі ніводнага разу сустрэцца з мужам у СІЗА?
– Пра гэта нават і не марыла, хаця, магчыма, некаторыя думаюць, што спатканне з мужам – не праблема. Увогуле, за ўвесь час, што Паша быў за кратамі яшчэ раней, апошні раз спатканне з роднымі яму дазволілі ў 1998 годзе. Тады ён першы раз адбываў пакаранне. Усе наступныя гады ў спатканнях было адмоўлена.
Дзякуй Богу, што з верасня аднавілася перапіска з Паўлам, хаця да гэтага былі пэўныя праблемы. Таму сувязь з ім толькі праз лісты, а таксама праз адваката.
– Наколькі вядома, адвакат таксама не ўсё можа распавесці.
– Так, бо яна давала падпіску аб неразгалошванні пэўнай інфармацыі. Яна нават нам, блізкім, не можа нічога расказаць. Адвакат, дарэчы, і сама не ведала, што яе падабароннага збіраюцца перавозіць у Магілёў і што суд будзе там. Даведалася пра гэта ад Паўла.
Увогуле, усе разумеюць, што судовае рашэнне насамрэч будзе прымацца ў іншых кабінетах і паўплываць на нешта немагчыма. Сам Павел таксама добра ўсведамляе сітуацыю, а таму нічога не падпісваў і паказанняў не даваў.
Дарэчы, не так даўно ў адной дзяржаўнай газеце прапагандысты далі інфармацыю пра справу мужа. Калі я ўсё правільна зразумела, то судзіць мужа будуць за тое, за што ён ужо адсядзеў, – за акцыі супраць інтэграцыі. Маўляў, гэта была рэпетыцыя будучых масавых беспарадкаў у краіне, іх як быццам Паша і рыхтаваў загадзя.
– Што ў лістах апошнім часам ён піша? Лісты больш сумныя або аптымістычныя?
– Апошнім часам мы больш абмяркоўваем сітуацыю, калі Паша атрымае вялікі тэрмін. Гэта не выключана. Як тады трымацца? На што абапірацца? Павел рыхтуецца да горшага, але вера ў лепшае яго ўсё роўна не пакідае.
Кажа, што галоўнае апірышча ў гэтай сітуацыі – Бог. Больш ні на кога асабліва спадзявацца не даводзіцца.
Паша таксама дасылае розныя малюнкі Францішку, бо апошнім часам сын хварэў, і муж яго стараўся падтрымаць.
– Як Францішак перанёс хваробу?
– Яму стала дрэнна ў ноч на Вялікдзень, і ўжо зранку мы былі ў шпіталі з прыступам ларынгіту і вельмі высокай тэмпературай. А затым ужо паставілі дыягназ «пнеўманія». Ці то вірусная, ці то бактэрыяльная… Зараз пастаянна сачу за яго станам.
– 23 сакавіка сыну споўнілася тры гады…
– Дзень прайшоў у вельмі ўтульнай і цёплай абстаноўцы, хаця, натуральна, што без таты – гэта не тое. Прыйшлі сябры малога з бацькамі, павіншавалі.
І ў гэты дзень адбылася яшчэ адна даволі незвычайная гісторыя. Патэлефанавала незнаёмая жанчына Наталля і сказала, што хоча перадаць Францішку падарунак ад Паўла. І гэты падарунак вечарам прывезлі са словамі «Гэта табе тата перадаў». Натуральна, Паша пра гэта нічога не ведаў, такую ініцыятыву праявіла менавіта тая жанчына.
– У Францішка ўжо праяўляюцца нейкія здольнасці?
– Я бачу, што сын пайшоў у бацьку, у яго ёсць лідарскія якасці. Прыгожа спявае і нават трапляе ў ноты, хаця раней не атрымлівалася. Няня адзначае, што Франак – даволі артыстычны хлопчык.
За той час, што тата за кратамі, Францішак навучыўся маліцца, што Пашу вельмі парадавала. Малітву «Ойча наш» ужо чытае, як дарослы мужчына.
– Пра тату сын узгадвае?
– Апошнім часам усё менш, хаця Паша яму і размалёўкі дасылае, і лісты піша. Раней Францішак пастаянна пытаўся «Калі тата вернецца?», нешта ўзгадваў пра яго. Зараз, як ні сумна, менш.
Калі Павел быў на Акрэсціна, мы з Францішкам вазілі туды перадачы, і сын запомніў той будынак. Усім казаў, што «тата ў белым доме».
Зараз у размовах стала фігураваць турма, і ад сына праўду не хаваем. Але ён гэтую інфармацыю ўспрымае па-свойму і часам кажа так: «Тата ў турме гуляе ў машынкі».
– Няню вы даўно для сына знайшлі?
– Няню знайшлі некалькі месяцаў таму ў межах праекта тэлеканала «Белсат» «Беларус беларусу». Яна прыходзіць да нас не вельмі часта, хаця Францішак яе вельмі палюбіў. Дапамога, безумоўна, адчуваецца, бо ў мяне з’яўляецца больш вольнага часу, каб нешта зрабіць.
Сын навучыўся маляваць, няня спрабуе яго навучыць пісаць слова «тата». Хацелі ўжо весці ў дзіцячы садок, але ж захварэлі, а таму да мая не можам кантактаваць з дзецьмі. А там, відаць, пачнецца суд над Пашам, таму таксама будзе не да садка.
– У Паўла са здароўем усё добра?
– Паша – такі хлопец, які пра сваё здароўе паведамляе менш за ўсё, каб мы не хваляваліся. Але ў мяне ёсць адчуванне, што ён хварэў і са здароўем ў яго маюцца праблемы.
Я ведаю, што ў яго хранічныя галаўныя болі, і ў ізалятары, наколькі разумею, лепш не становіцца. Але муж пра гэта нічога не піша, стараецца нас не абцяжарваць сваімі пакутамі ў няволі. Павел – вельмі моцны чалавек, я нават не чакала, што настолькі моцны. Таму пра яго здароўе мы практычна нічога не ведаем.
– Што вы перадаяце яму ў СІЗА?
– У сталічным ізалятары ён знаходзіцца апошнія дні, у бліжэйшы час яго перавязуць у Магілёў. А раней перадавалі зеляніну, гародніну, нейкія іншыя прадукты. Зараз ідзе праваслаўны пост, таму папрасіў мяса і сала не дасылаць.
А вось матэрыяльнай падтрымкі не просіць, паколькі добразычлівыя беларусы пералічваюць пэўныя ахвяраванні на рахунак, з якога ён можа выкарыстоўваць грошы на набыццё прадуктаў у ізалятары.
– У бліжэйшы час адбудзецца суд над Паўлам, хаця дата пакуль невядомая. Якія ў вас прагнозы?
– Дата пачатку працэсу на самай справе яшчэ не агучваецца, хаця Паўлу працягнулі тэрмін знаходжання пад вартай да 7 мая. Магчыма, да гэтага часу і вызначацца з пачаткам суда.
Што датычыцца маіх прагнозаў і прадчуванняў… Маральна я рыхтуюся да горшага, каб пасля рашэнне суда не стала моцным ударам. А калі ўсё будзе добра, то няхай гэта стане прыемным сюрпрызам.
Публікацыя – з № 31 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Як беларускія працоўныя адсвяткуюць 1 Мая?

maintext:
«Народная Воля» звярнулася да некаторых лідараў незалежных прафсаюзаў Беларусі з пытаннем: «Ці не збіраецеся вы правесці агульнанацыянальны мітынг на плошчы Бангалор 1 Мая, у Дзень міжнароднай салідарнасці працоўных, з тым каб у Мінск з’ехаліся рабочыя з усёй краіны?»
Аляксандр БУХВОСТАЎ, старшыня Свабоднага прафсаюза металістаў:
– Калі мы і будзем падаваць заяўку на святкаванне 1 Мая, то не ад арганізацыі, а ад фізічных асоб. Рабіць спробу патрэбна заўсёды, але іншая справа – ці дазволяць правядзенне мерапрыемства? Хаця зараз мы ў кантакце з тымі службамі, чыю працу трэба аплаціць, каб атрымаць дазвол.
Але, мяркую, у сённяшніх умовах арганізаваць агульнанацыянальны мітынг немагчыма. Малаверагодна, што дадуць афіцыйны дазвол на святкаванне 1 Мая, а без дазволу вельмі складана чакаць, што людзі выйдуць на вуліцу. Таму мы будзем старацца арганізаваць святкаванне 1 Мая, але яно будзе толькі ў тым выпадку, калі дадуць дазвол.
Ігар КОМЛІК, рэгіянальны прадстаўнік прафсаюза РЭП па Мінску:
– Па гэтым пытанні наш прафсаюз рашэнне пакуль не прымаў, але, верагодней за ўсё, будзем дзейнічаць супольна з Беларускім кангрэсам дэмакратычных прафсаюзаў.
Відаць, паспрабуем заявіць такое мерапрыемства, але трэба разумець, што нам гарадскія ўлады шмат разоў адмаўлялі ў святкаванні 1 Мая. І нават у тыя гады, калі сітуацыя ў грамадстве не была такая напружаная.
Мне падаецца, мала надзеі, што акцыю на 1 Мая дазволяць. А калі не дазволяць, то і падстаўляць рабочых мы не маем права. Людзі з рэгіёнаў элементарна не даедуць да Мінска, яны будуць затрыманы яшчэ па дарозе ў сталіцу.
Аляксандр ЯРАШУК, кіраўнік Беларускага кангрэса незалежных прафсаюзаў:
– Мы абавязкова будзем падаваць заяўку на правядзенне акцыі 1 Мая і зробім гэта ў бліжэйшыя дні. Але прынцыпова не збіраемся заключаць з рознымі службамі (тымі ж праваахоўнікамі) ніякія дамовы, бо лічым, што гэта недапушчальна для нас. Па-першае, навошта плаціць АМАПу за тое, што ён лупіць сваіх грамадзян? Па-другое, прафсаюзы ва ўсім свеце вызваляюцца ад усялякіх аплат пры правядзенні мерапрыемстваў, таму для нас гэта прынцыповы момант.
Пры падрыхтоўцы заяўкі мы будзем разлічваць на мерапрыемства ад тысячы чалавек і болей. І, натуральна, чакаць, што акцыю дазволяць.
Публікацыя – з № 28 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Пракурор па "Пінскай справе" патрабуе для падсудных да шасці з паловай гадоў калоніі

maintext:
Сёння дзяржаўны абвінаваўца запрасіў для ўсіх падсудных ад 5 з паловай да 6 з паловай гадоў зняволення ў калоніі ўзмоцненага рэжыму, апрача Сяргея Маўшука, які быў пад хатнім арыштам, пракурор просіць суд пакараць яго на 6 з паловай гадоў у калоніі агульнага рэжыму, паведамляе Радыё Свабода.
Суд Маскоўскага раёна Брэста працягвае разглядаць крымінальную справу па ч. 2 арт. 293 Крымінальнага кодэкса супраць 14 чалавек. Іх абвінавачваюць ва ўдзеле ў масавых беспарадках у ноч з 9 на 10 жніўня ў Пінску. Пацярпелымі па справе выступаюць 109 супрацоўнікаў міліцыі і чыноўнікаў, якія агулам патрабуюць ад палітзняволеных каля 530 тысяч рублёў кампенсацыі.
На лаве падсудных — Раман Багнавец, Рыгор Гунько, Сяргей Ляжэнка, Алена Маўшук, Вячаслаў Рагашчук, Алег Рубец, Аляксандр Цярэшка, Артур Халімончык, Вячаслаў Шалямет, Дэвід Масціцкі, Данііл Богнат, Станіслаў Мiхайлаў, Ігар Салавей, Сяргей Маўшук.
Віны, не прызналі Станіслаў Міхайлаў, Ігар Салавей, Даніла Богнат і Аляксандар Цярэшка. Усе астатнія прызналі часткова. Яны сцвярджаюць, што толькі знаходзіліся ў месцы сутыкненняў, аднак гвалтоўных дзеянняў у адрас сілавікоў ніхто з іх не рабіў.
Дзяржабвінаваўца сцвярджае, што 9 жніўня 2020 года абвінавачваныя
бралі ўдзел у несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве каля будынка райвыканкама;
груба парушылі грамадскі парадак;
учынілі пагромы, нанеслі супрацоўнікам міліцыі ўдары рукамі, нагамі і рознымі прадметамі — дошкамі, палкамі, вулічнымі скрынямі, фрагментамі тратуарнай пліткі і бетонных парапетных плітаў, бутэлькамі, камянямі, металічнымі вырабамі і арматурай;
пасля чаго наўмысна знішчылі і пашкодзілі транспартныя сродкі і іншую маёмасць, якія належалі міліцыі, фізічным і юрыдычным асобам.
Поделиться ссылкой:


title: У Літве распачалі крымінальную справу за катаванні беларуса ў турме

maintext:
Маладзечанец Віталь Алейнік працуе ў Мінску. У цэнтры сталіцы яго і затрымалі вечарам 23 верасня, распавядае «Рэгіянальная газета».
Мужчына падрабязна расказваў пра сваё зняволенне і ўмовы, у якіх знаходзіўся 15 сутак у якасці асуджанага па артыкуле 23.34 «Парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў».
Алейнік у Літве звярнуўся да экспертызы людзей, якія маюць досвед працы з універсальнай юрысдыкцыяй, а таксама да следчых. Яны даследавалі матэрыялы па справе Алейніка і завялі крымінальную справу, маладзечанца прызналі пацярпелым.
Таксама Алейніку ўдалося дамагчыся адмены ў Мінскай абласной пракуратуры пастановы аб адмове ва ўзбуджэнні крымінальный справы па факце гвалту ў адносінах да яго ў жодзінскай турме. Справа праходзіць дадатковую праверку, каманда Алейніка запатрабавала прыцягнуць да адказнасці тых, хто адмовіўся адразу заводзіць справу.
У абскарджванні рашэння суда Цэнтральнага раёна Мінска аб арышце Алейніка дайшлі да Вярхоўнага суда, заявіўшы адвод усяму складу.
Поделиться ссылкой:


title: Андрусь Такінданг: Усе засумавалі па канцэртах

maintext:
Ці ёсць зараз самацэнзура ў беларускіх музыкаў? Якія ёсць магчымасці для выступу ў каронавірусны час? Ці ў будучым сумяшчальныя анлайн і афлайн-канцэрты? На гэтыя ды іншыя пытанні шукаў адказы мастак, музыка і паэт Андрусь Такінданг у гутарцы з Алісай Поль, на Беларускім Радыё РАЦЫЯ.
На вашу думку, якія зараз ёсць магчымасці ў Беларусі ў музыкаў?
— Найперш гэта анлайн-выступы, а па другое ўсё адно існуюць нейкія канцэрты, нейкія выступы, яны цалкам не зніклі нават насуперак каранціну ці пагрозам.
Якім чынам вы змаглі трансфармаваць свае выступы ў час каронавірусу?
Сапраўды шмат канцэртаў адмянілася з-за каронавірусу. Пачалі больш улягаць тады ў запіс нейкіх песняў і даследаваць для сябе фармат анлайн-канцэртаў. Гэта не раўназначная замена, ні ў якім сэнсе, ні матэрыяльна, ні эмацыйна яно не можа замяніць, але ўсё адно трэба нешта рабіць, таму больш улягалі ў анлайн-выступы. Пасля ўжо з’явіліся дваравыя канцэрты на вуліцы, музыкі маглі граць у дварах. Гэта не клубнае памяшканне, а менавіта адкрытая прастора, пляцоўка, двор, гэта эмацыйна было вельмі добра. Усе засумавалі па такіх канцэртах, гледачы і музыкі. Таму з вялікай радасцю артысты ладзілі такія канцэрты.
Ці нанесла палітычная сітуацыя ў краіне свой адбітак на вашу творчасць?
— Летам, калі пачаўся беларускі ўздым, рух, то пісалася шмат песняў на гэтым уздыме. Я свой рэпертуар, рэпертуар гурту «Рэха», папоўніў новымі песнямі, якія былі хуткай рэакцыяй, хуткім адказам на тое, што адбывалася вакол. Пасля аўдыторыя гурта «Рэха» значна пашырылася, калі пачаліся дваравыя выступы, або калі нас затрымалі, то ўзнікла вялікая салідарнасць і павялічылася колькасць праглядаў і пазнавальнасць калектыву павялічылася.
Андрусь Такінданг дадаў, што добрай магчымасцю ў каронавірусны час і час палітычных зменаў былі менавіта дваравыя святы. Але цяпер такія сустрэчы пераследуюцца сілавікамі.
Поделиться ссылкой:


title: Турэмны чысцец Паўла Севярынца

maintext:
Гісторыя сусветнай літаратуры ведае нямала выпадкаў, калі выдатныя, знакамітыя на ўвесь свет творы пісаліся ў турме. З замежнай класікі можна згадаць “Дон Кіхота” Сервантэса, які неаднаразова прызнаваўся найвялікшым раманам усіх часоў і народаў. З класікі беларускай – “Новую Зямлю” Якуба Коласа, чыім “домам творчасці” на цэлыя тры гады яшчэ за царызмам стаў мінскі астрог, вядомы цяпер як Валадарка.
Увогуле, з твораў беларускай літаратуры, напісаных у зняволенні, можна скласці цэлую бібліятэку. Чамусьці турма ва ўсе часы (пачынаючы ад Скарыны, які таксама пабываў у вязніцы) з асаблівай прыхільнасцю прывячала беларускіх пісьменнікаў. Дайце веры, калі сплюсаваць усе тэрміны, адседжаныя імі ў няволі, атрымаецца больш за тысячагоддзе. Тысячагоддзе!
У гэтую лічбу цяжка паверыць, але я ніколі не забудуся, як мы, студэнты філфака БДУ, прыйшлі ў госці да паэта Сяргея Новіка-Пеюна. Рухавы і ўсмешлівы гаспадар парассаджваў нас на канапе, крэслах і зэдліках, а на заўвагу, чаму сам не прысядзе, адмахнуўся: “Ой, хлопчыкі, насядзеўся я. Пры паляках сядзеў, пры першых саветах сядзеў, пры немцах і пры другіх саветах таксама сядзеў…”
А як тут не згадаць унука паўстанца 1863 года драматурга Каруся Каганца? Не дзівіцеся – ён сам прасіўся ў турму!
“Дарагая Ганулька! – пісаў ён жонцы ў 1910 годзе, – Дагэтуль яшчэ не дабіўся, каб мяне пасадзілі, але ўжо ў панядзелак абяшчалі пасадзіць”. І ўжо ў наступным лісце як пра нейкае дасягненне: “Сеў у турму з лёгкаю душою. Тутака і адзін паэт, што пісаў у “Нашу ніву” і завецца Якуб”.
Аказваецца, Каганец, асуджаны да года зняволення, не мог сесці, бо турма (цяперашняя Валадарка) была перапоўнена. І ён мусіў дамагацца, каб хутчэй адседзець тэрмін і вярнуцца да сваёй гаспадаркі, у сваю шматдзетную сям’ю. Дамогся і сеў. У турме, між іншым, рабіў ілюстрацыі да Коласавых кніг, час ад часу выходзячы пагуляць на турэмны двор (тады гэта дазвалялася).
Параўноўваць турэмныя рэжымы – царскі і цяперашні – я не збіраюся. Паколькі пасля ўсіх прызнанняў нядаўніх палітвязняў выснова тут напрошваецца адна: сучасныя беларускія турмы ператвораны ва ўстановы, дзе чалавечая годнасць – як прыдзверны дыванок, па якім знахабнелыя ад уседазволенасці турэмшчыкі топчуцца круглыя суткі.
Па чыёйсьці годнасці топчуцца пятнаццаць сутак, па чыёйсьці – месяц, два ці тры. Павел Севярынец трывае гэты здзек ужо амаль год. Не толькі трывае, але і не падае духам. Ён вядзе велізарную перапіску з сябрамі-паплечнікамі (ужо больш за 2000 лістоў адпраўлена ім на волю) і працягвае галоўную справу свайго жыцця – піша раман “Беларусалім”. Так, Павел найперш пісьменнік, а не палітычны дзеяч, як шмат каму падаецца. Думаю, тыя, хто чытаў яго кнігу “Люблю Беларусь!”, са мною пагодзяцца. Проста ў нашай краіне пісьменніку зусім пазбегнуць палітыкі немагчыма.
Тры гады таму выйшла першая частка рамана пад назвай “Золак”. І вось нядаўна – на ахвяраванні 243 прыхільнікаў Севярынцавай творчасці – пабачыла свет другая частка – “Сэрца святла”, амаль цалкам створаная ў зняволенні.
Пра што раман, у чыёй назве невыпадкова паядналіся два словы – Беларусь і Іерусалім? Хтосьці захопіцца ім як фантастычным творам. Камусьці захочацца – і небеспадстаўна – пашукаць на яго старонках палітычную праграму. Кагосьці раман уразіць як бліскуча напісаны блокбастар. Усё гэта сапраўды прысутнічае ў творы. Але яго галоўная тэма – больш сур’ёзная. “Беларусалім” – кніга пра краіну, якая прачынаецца ў цемры. Пра пошук нацыянальнай ідэі і пра духоўны пошук, пра Беларусь, дзе Бог не толькі “жыве”, але і дзейнічае – праз увесь беларускі народ. Над якім праводзіць свае эксперыменты глабальная карпарацыя “Непагасны свет”, што заснавала сваю штаб-кватэру ў Мінску. З яе гледзішча Беларусь – ідэальная пляцоўка, каб ашчаслівіць усё чалавецтва. Адзін з галоўных герояў рамана гісторык Андрэй Белазор спачатку робіцца топ-менеджарам “Непагаснага свету”, а затым узначальвае нацыянальна-вызваленчы рух…
Чытаючы “Сэрца святла”, я міжволі лавіў сябе на думцы, што аўтар нейкім дзівосным чынам пры жаданні час ад часу пакідаў сваю турэмную камеру і разам з усім народам хадзіў на пратэстныя шэсці, на ўласныя вочы бачыў ашалелыя хапуны на мінскіх вуліцах, на ўласныя вушы слухаў пропаведзі беларускіх святароў, якія асудзілі гвалтоўныя дзеянні сілавікоў… Бо пра ўсё пра гэта расказваецца ў рамане, які (увага!) быў дапісаны задоўга да пасляжнівеньскіх падзей.
Скажам, я ажно супыніўся на сцэне, дзе праваслаўнага епіскапа Арцемія выклікаюць у “Мітрапалітбюро” на прафілактычную гутарку – за “палітызаваную” пропаведзь. І што там чуе ўладыка ад начальнікаў (не толькі царкоўных)? “Да Масквы дайшлі звароты свяшчэннікаў і прыхаджан пра вашы паводзіны, несумяшчальныя са званнем архіерэя Рускай праваслаўнай царквы. Вы самі ўсё разумееце. Самы час сысці і не падстаўляць царкву”. А Арцемій ім у адказ: “Не вы мяне ставілі, не вам і здымаць. Выбачайце, мне пара на службу”.
І падобных сцэн (пазнавальных у пазнейшым рэальным жыцці) у рамане вельмі шмат. Пра што яны сведчаць – пра адкрыты ў турме аўтару зрок празорца ці яго самнамбулічныя перасоўванні ў часе? Творчасць – гэта заўжды таямніца.
Калі Павел быў яшчэ на волі, я неяк запытаўся, як ён успрымае турэмныя выпрабаванні, што выпалі на яго долю. І ён згадаў словы з Бібліі “Той, хто пакутуе целам, той перастае грашыць”. З чаго вынікала, што турма для Паўла – своеасаблівы чысцец, дзе ён духоўна дасканаліцца…
Ужо дзесяць з паловай месяцаў Севярынец – у СІЗА у чаканні чарговага прысуду. Хочацца ўсё ж верыць, што ён будзе апраўдальным і адзін з лепшых беларускіх празаікаў неўзабаве выйдзе з-за кратаў. Хто-хто, а ён разумее каштоўнасць свабоды. Нездарма галоўнай гераіні “Беларусаліма” ён даў такое знакавае імя – Воля.
Публікацыя – з № 29 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Бяскрыўдны чалавек

maintext:
Настаўнік з Радуні Воранаўскага раёна Віталь Куплевіч пра жыццё ў мястэчку на 320 рублёў у месяц і пра тое, якая рэвалюцыя адбылася ў галовах людзей пасля жнівеньскіх падзей 2020 года.
«Лічыўся ненадзейным…»
Віталь Куплевіч у свой час скончыў Брэсцкі ўніверсітэт, атрымаўшы спецыяльнасць «настаўнік геаграфіі і біялогіі», затым вучыўся ў дактарантуры Варшаўскага ўніверсітэта, але не скончыў: на радзіме адзінокі стары бацька патрабаваў догляду. А пазней працягнуць вучобу не атрымалася. Самастойна займаецца даследчыцкай працай, напісаў дзве кнігі: «Палітычная геаграфія Еўропы» і «Цывілізацыя Еўропы». Праўда, праз безграшоўе ніводную не выдаў, але змясціў іх на адным з сайтаў. Валодае польскай і літоўскай мовамі.
Вярнуўшыся на радзіму, сталай працы не займеў. Жылі на бацькаву пенсію, а калі таго не стала, давялося проста хадзіць па дварах і выконваць самую розную работу, каб было на ежу і надзённыя патрэбы.
– Я, канешне, спрабаваў і ў школу ўладкавацца, і ў горадзе нешта знайсці, але ўсё безвынікова, – згадвае Куплевіч. – А потым рэальна паглядзеў, што няма ніякага сэнсу хадзіць і парогі абіваць.
Сам ён лічыць, што на працу па спецыяльнасці яго не бралі, бо быў «ненадзейны» – не хаваў таго, што з’яўляецца сябрам БНФ, заўсёды размаўляў па-беларуску.
Так, перабіваючыся выпадковымі заробкамі, пражыў амаль чатыры гады. Працаваў на пілараме, у калгасе і чытаў, чытаў, чытаў… А яшчэ па вечарах і выхадных сядзеў над сваімі кнігамі.
У мястэчку яго празвалі «спадаром», бо ён заўсёды звяртаецца да чалавека «спадар» альбо «спадарыня». Местачкоўцы, кажа, лічылі яго крыху дзіваком за такі лад жыцця.
Жыць складана, але цікава
У 2015 годзе ўдалося ўладкавацца ў Радунскі цэнтр турызму, краязнаўства і экалогіі педагогам дадатковай адукацыі. Праўда, гэта таксама была толькі часовая праца, паколькі падмяняў супрацоўніцу, якая знаходзілася ў дэкрэтным адпачынку. Праз тры месяцы яго звольнілі.
– Тады я сам прапанаваў у мясцовай школе правесці з вучнямі даследчую працу, – распавядае мой суразмоўца. – Гэта на той момант аказалася актуальным.
Праца па дэмаграфіі пра змяненне складу насельніцтва Доцішкаўскага сельсавета вучня Радунскай школы пад кіраўніцтвам Куплевіча заняла ў вобласці другое месца. І спадабалася настаўнікам і дырэктару школы.
На наступны год даследчая працы вучня з Радуні пад кіраўніцтвам Куплевіча была прызнана лепшай у вобласці.
Трэба зазначыць, што спадар Віталь займаўся са школьнікам, не будучы ні настаўнікам школы, ні супрацоўнікам цэнтра турызму, краязнаўства і экалогіі. Ён па-ранейшаму хадзіў па дварах і зарабляў на жыццё чым давядзецца, а яшчэ працягваў чытаць і працаваць над сваімі кнігамі.
– Без сталага заробку жыць было даволі няпроста, але навуковая праца і даследаванні са школьнікамі напаўнялі жыццё шмат чым цікавым, – прызнаецца Віталь.
У 2018 годзе Куплевіча зноў узялі ў Радунскі цэнтр турызму, краязнаўства і экалогіі – настаўнікам дадатковай адукацыі на пастаяннай аснове. Адзін з яго абавязкаў – вядзенне школьных гурткоў, у якіх ён працягвае займацца са сваімі выхаванцамі даследчыцкай дзейнасцю.
«Цяпер жыву нават без электрычнасці ў хаце…»
Зараз Куплевіч мае 10 гадзін у тыдзень працы ў гуртках. Прычым не толькі ў Радуні: даводзіцца дабірацца яшчэ за 7 кіламетраў у Доцішскую школу і за 40 кіламетраў у Беняконі.
Летась яго вучні на абласным конкурсе «Край Гарадзенскі» атрымалі пяць першых месцаў. Тэмы іх работ носяць падкрэслена навуковы характар: «Існуючыя рэкрэацыйныя рэсурсы ў Воранаўскім раёне», «Помнікі гісторыі і культуры, якія ў Воранаўскім раёне не захаваліся», «Абшары поспеху і праблемныя мясціны ў Воранаўскім раёне».
Дабіраецца ў школы настаўнік выключна аўтаспынам, паколькі не мае грошай нават на білет. Так ён ездзіць і па ўсёй вобласці: у Воранава, Ліду, Гродна.
– Мой заробак у месяц складае каля 320 рублёў, і 160 з іх пакуль вылічваюць за камп’ютар, які ўзяў у растэрміноўку, – распавядае Куплевіч. – Справа ў тым, што без ноўтбука мне ніяк нельга.
Заканамернае пытанне: як пражыць месяц на 160 рублёў?
– Жыву вельмі сціпла: у хаце не маю нават электрычнасці, каб не плаціць. Паколькі дом прыватны, то камунальных паслуг няма, ваду бяру ў студні. Камп’ютарам і інтэрнэтам карыстаюся толькі на працы. Тэлефона таксама не маю. Ёсць печка, палю дравамі і гатую на ёй… – без усякай крыўды кажа Віталь.
У гародчыку садзіць бульбу, цыбулю, моркву, іншую гародніну.
– За месяц купляю пяць буханак чорнага хлеба, 4–5 палак зельцу, тлушч, каб было на чым бульбу смажыць, макарону, крупы, каву, гарбату і цукар. На цыгарэты звычайна не хапае, – пералічвае Куплевіч.
Апошнім часам з харчамі стала цяжэй, паколькі даражэе нават хлеб. Куплевіч стаў сур’ёзна задумвацца над тым, каб пераехаць у іншае месца, дзе можна знайсці больш высокааплатную працу.
– Мой былы аднакурснік нядаўна запрашаў у Брэст, – распавядае ён. – Вось раздумваю, бо тут грашовы крызіс перашкаджае жыць і працаваць.
Летась адбыўся гуманістычны пералом
Для спадара Віталя, з яго ж слоў, вельмі важная грамадзянская пазіцыя чалавека. У яго мястэчку ў жніўні таксама людзі выходзілі на вуліцу са сцягамі, выказвалі сваё стаўленне да таго, што адбывалася ў краіне. Ён быў сярод іх і кажа, што адчуў незвычайнае натхненне.
– Ведаеце, у Беларусі мінулым летам адбыўся гуманістычны пералом, якога мы чакалі дзесяцігоддзямі, – разважае настаўнік.
Ён тлумачыць гэта на прыкладзе сваёй Радуні.
– Раней, калі я ішоў па вуліцы ў Радуні, то местачкоўцы насмешліва называлі мяне «спадар», «бэнээфавец» і падобнае, – гаворыць Куплевіч. – Цяпер, сустракаючыся, яны з гонарам мне кажуць: «Жыве Беларусь!»
І гэта робяць тыя самыя мясцовыя людзі, звычайныя работнікі жывёлагадоўчых ферм і трактарысты. Падобнае стаўленне спадар Віталь назірае і ў іншых навакольных вёсках.
– Гэта, на маю думку, галоўны вынік 2020 года ў нашай найноўшай гісторыі, – падсумоўвае Куплевіч. – І слова «спадар» у мястэчку ўжываецца цяпер у сур’ёзным значэнні.
Людзі, заўважае Віталь, сталі цяплейшымі ў адносінах адзін да аднаго, і гэта не можа не радаваць.
Публікацыя – з № 27 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Як рэанімавалі адселеную вёску Савічы і чым гэта завяршаецца

maintext:
За 35-гадовую гісторыю пасля Чарнобыля вёска Савічы Брагінскага раёна перажыла нямала ўзрушэнняў. У маі 1986-га адсюль адсялілі 373 сям’і разам з саўгасам «Савічы». Тутэйшыя мясціны моцна засыпала не толькі цэзіем, але і стронцыем. Вёска апусцела і, здавалася, назаўсёды знікла. Трохпавярховую школу часова аддалі батальёну в/ч 3214, які ахоўваў 30-кіламетровую зону ЧАЭС ад толькі што адселеных у спешцы на некалькі дзясяткаў кіламетраў былых жыхароў ды аматараў пажывіцца ў «зоне» кінутым людскім дабром. Памятаю, камандзіры паказвалі мне спецыяльную сістэму сігналізацыі, акурат такую, што выкарыстоўвалі памежнікі. Называлася яна, здаецца, «Сава». Тонкая нітка меднага дроту, прыўзнятая над зямлёю, хавалася між кустоўя і высокай травы, агібаючы апусцелыя вёскі Стары і Новы Сцепаноў ды іншыя суседнія паселішчы, што пазбавіліся жыхароў з-за высокай радыяцыі.
Ніводная вёска за тым медным дротам не адрадзілася, а ў Савічы патроху сталі вяртацца жыхары. У сярэдзіне 1990-х гадоў тут ужо жылі больш за паўтары сотні самасёлаў. Улады давалі надзею, што радыяцыю перасіляць, вёска адродзіцца.
Цяпер у Савічах засталіся апошнія адзінаццаць жыхароў. Апусцелыя падворкі пры ўездзе закапалі не так даўно ў дол. А тыя, што засталіся на доўгіх вуліцах Леніна ды Перамогі, выглядаюць прывідамі – зараслі быльнягом, дзікім хмелем, кустоўем ды ладнымі дрэвамі. І толькі сем хацін яшчэ свецяцца вокнамі сярод гэтай нематы і запусцення.
«Няма інтарэсу жыць – можна анямець»
Вечарамі ў сярэдзіне вёскі на былой галоўнай вуліцы Леніна (дзе толькі не славілі бальшавіцкага ідала!) святло запальвае ў сваёй хаціне Кацярына Чэчка. Ведаю кабету даўно, як і гісторыю ўцёкаў яе сям’і ад чарнобыльскай радыяцыі.
Кацярына нарадзілася і вырасла ў Савічах. Тут і замуж пайшла, і пяцёра дзяцей нарадзіла. Але жыццё з першым мужам не задалося. Калі дзеці падраслі, пара афіцыйна развялася. Кацярына выйшла замуж другі раз – у вёску Залессе, што цяпер у 30-кіламетровай зоне вакол ЧАЭС. Тут і напаткала новую сям’ю жанчыны чарнобыльская эвакуацыя.
– Выселялі нас, – згадвала неяк Кацярына Маркаўна, – у велікодную ноч 1986 года. Ужо такіх жахаў нацярпеліся, што не дай табе божа. Усё пакідалі – і велікодныя стравы, і маёмасць. Можна сказаць, у адной адзежыне, што на нас была, і паехалі.
Спярша калгаснікаў з Залесся перавезлі ў Вуглы – вёску, што на поўначы Брагінскага раёна. Там перасяленцы туліліся па хатах вяскоўцаў да самай восені. Кацярына даглядала жывёлу, перавезеную з іхняга калгаса, а муж яе працаваў зваршчыкам. Набліжаліся халады. Перасяленцы кінуліся да мясцовых кіраўнікоў: «Дзе ж нам зімаваць?» Ну і парастырквалі іх тагачасныя ўладныя кіраўнікі каго куды.
Кацярына з мужам і дзецьмі апынуліся ў вёсцы Шкава Акцябрскага раёна. Тры зімы там перабылі, а пасля вярнуліся ў Савічы. Тут ужо было за сотню самасёлаў.
– Калі яшчэ жылі ў той Шкаве, – успамінала Кацярына, – то ездзілі адтуль на грузавіку ў зону, у наша Залессе, збожжа забіраць, якое засталося на складзе. У Шкаве не было чым сеяць, дык прыязджалі. І не адзін раз. Вось еду я паўз Савічы – і сэрца разрываецца: свае, родныя мясціны. Тут вакол хоць і радыяцыя, але, здавалася, дыхаецца лягчэй.
На чацвёрты год Кацярына з Іванам прадалі ў Шкаве свой дом, выдзелены ім як перасяленцам, і перабраліся ў Савічы. Нагледзелі на галоўнай вуліцы кінутую хату, пасяліліся, завялі гаспадарку – ад парасят да каровы. А яшчэ з вясны ў вясну абраблялі соткі, каб на доўгую зіму ўсё было сваё – і гуркі ў слоіках, і памідоры, і бульба з буракамі. Нават кавуны сеялі, якія тут паспяваюць набраць за лета асоладу. І радыяцыі таксама.
Увесну 1996 года ў Савічы да чарнобыльскіх самасёлаў прыязджаў Аляксандар Лукашэнка. Мясцовую краму тады вычысцілі, навезлі харчоў, прамысловых ды гаспадарчых тавараў. Сабралі да крамы ледзь не ўсіх самасёлаў. Падвезлі нават вяскоўцаў з суседніх вёсак. Поўная вуліца сабралася.
Тут Лукашэнка і агучыў новы падыход да пражывання грамадзян на заражаных радыяцыяй тэрыторыях: «Хочаце жыць – жывіце!» І распарадзіўся даць у падмогу самасёлам камбайн і трактар – пад воплескі і ўхвалу прысутнай грамады. Тагачасны міністр аховы здароўя Інеса Драбышэўская, якая таксама была ў той паездцы, аж жахнулася ад такой рэакцыі: «Жанчыны, пра сябе, пра дзяцей падумайце!» Развага міністра, урача-анколага па прафесіі, патанула ў нейкім зухаватым гуле: «Радыяцыя нас не бярэ! Мы тут адаптаваліся». Але прамінулі якія два дзесяцігоддзі, і ад ранейшага энтузіязму не засталося ані знаку. Краму зачынілі, а пасля будынак наогул знеслі.
Камбайн той з трактарам, што Лукашэнка даў, дзяржаўнае сельгаспрадпрыемства «Чамярыскі» (зараз ужо ААТ) адразу забрала ў Хракавічы – за 25 вёрст ад Савічаў. А неўзабаве вялікая тэхніка самасёлам наогул не прынадзілася: араць ды засяваць ладныя плошчы яны ўжо не маглі, а з гародамі ды бульбянымі соткамі каля хат спраўляліся конікам альбо мотаблокам – наймалі прыватніка з Грушнага ці Прасмычоў.
«Паганая гэта хвароба»
Муж Кацярыны пасля пераезду мала пажыў, неспадзявана памёр. Што з ім здарылася, жанчына і дагэтуль дакладна не ведае. Многія іншыя самасёлы таксама, як кажа Кацярына, «адчэзлі». Перасяліліся ў свае вечныя хаціны ў канец вуліцы Леніна, дзе ў Савічах здавён знаходзіцца пагост. Паўміралі нават адносна маладыя.
– Паганая гэта хвароба ў лёгкіх была, – зазначае Чэчка.
Зараз у вёсцы засталося толькі адзінаццаць самасёлаў з былых амаль двухсот – тых, хто імкнуўся пры падтрымцы ўлад «рэанімаваць» Савічы пасля чарнобыльскай катастрофы.
Кацярына палічыла аднавяскоўцаў, можна сказаць, па пальцах. Рукі і тулава ў яе моцна трасуцца, а вочы вільгатнеюць:
– Сама я ўжо ледзьве тупаю. Ногі вельмі баляць, задышка мучыць. Ужо ні дроў прынесці не магу, ні ў склепік па бульбу спусціцца. Каб не сын Грышка, то мяне ўжо даўно не было б на гэтым свеце, – скрушна дадае кабета.
Чэчка апошнім часам моцна хварэе. Перыядычна выклікае з Брагіна хуткую дапамогу – добра, што стацыянарны тэлефон ёсць у хаце. Крыху раней жанчына тры месяцы з невялікім перапынкам ляжала ў Гомелі ў анкалогіі. Цэлы букет усяго пазнаходзілі. Пасля гэтага праходзіла стацыянарнае абследаванне ў райбальніцы дзеля збору медыцынскіх дакументаў на вызначэнне групы інваліднасці. Але на гэтым усё заціхла, быццам нічога і не было.
– 8 сакавіка мне споўніўся 81 год, – дзеліцца сваімі клопатамі Кацярына. – І па ўзросце, і па стане здароўя мне належыць мець сацыяльнага работніка па доглядзе. Была неяк у Брагіне ў лекара. Заклыпала і ў сацыяльную службу райвыканкама ды расказала ім пра сваю бядзіцу. Кажу, што сын найлепш мяне дагледзіць – ён і жыве побач, і працы не мае. Яго б аформіць па доглядзе. Дык мне адказваюць: на гэта ў іх няма грошай.
Забягаючы наперад, дадам, што па вяртанні з Савічаў я таксама заходзіў ва ўпраўленне працы, занятасці і сацыяльнай абароны. Заспеў там намесніцу начальніцы Людмілу Данчанку. Яна надта не хацела нічога казаць на дыктафон, раіла звярнуцца да старшыні райвыканкама Кохана, каб той даў дазвол на размову з ёю. Урэшце паведаміла, што Кацярыне Маркаўне трэба падаць ва ўпраўленне медыцынскую даведку аб тым, што яна мае патрэбу ў доглядзе. У такім разе нават да вызначэння групы інваліднасці ўпраўленне мае права афіцыйна прызначыць сына цягам шасці месяцаў даглядаць маці – з адпаведнай аплатай працы.
Але гэта будзе пазней, а пакуль Кацярына, абапіраючыся на тронак агароднага сякачыка, паціху тупае па двары і расказвае, што з дапамогай сына мае сёлета «і картоплю пасадзіць, і памідоры, і моркву з бурачкамі». Пра кавуны таксама згадвае. У гародзе ажылі трускалкі, шчаўе паднялося, цыбуля зелянее.
– Доўга я ўжо не пражыву, але ж трэба сеяць, бо без сваёй гародніны і бульбіны нам з Грышам не выжыць. Мы ж, лічы, на маю пенсію ўдваіх жывём. Аўталаўка прыедзе – купім сабе што па патрэбе, а гародніна свая, і перабіваемся так з дня на дзень. Ужо няма інтарэсу жыць – можна анямець у гэтай пустэльні, – з яўнымі ноткамі маркоты зазначае кабета.
Наконт радыяцыі Чэчка не турбуецца з фатальнага жыццёвага прынцыпу: «А дзе яе цяпер няма?!» У адзін з прыездаў жанчына распавядала, што да яе наведваліся навукоўцы з Гомельскага інстытута радыялогіі, замяралі ўсё на гародзе, зямлю на аналіз бралі. Казалі, што ўсё добра. Паперчыну нават пакінулі. А добра яно ці кепска, Кацярына не разбіраецца. Нехта нават пагалоску пусціў, што колішні дырэктар саўгаса зямлю браў бліжэй да Чарнобыля – у Пірках, у Залессі – і адпраўляў на аналіз: гэта каб Савічы адсяліць і самому на гэтай бядзе кішэні набіць. Баяўся выкрыцця, дык калі з’ехаў з вёскі на Гродзеншчыну, то там і засіліўся. Кіроўца нібыта ўсё і расказаў, як дырэктара не стала. А ў Савічах саўгас добры быў, насенняводчы. І людзей за паўтары тысячы было.
Пра радыенукліды і бекерэлі
У Кацярынінай хаце, убранай вышыванкамі, дыванкамі, занавескамі, фотаздымкамі сваякоў, дзяцей і ўнукаў, адшукалі інстытуцкую паперчыну з вынікамі даследаванняў гародніны на радыяцыю. Даты і подпісу адказнага за вынікі даследавання супрацоўніка на паперчыне не было. Толькі назва гародніны і ўзровень у ёй радыенуклідаў. Зялёнае шчаўе: цэзій-137 – 11 бекерэляў на кілаграм, стронцый-90 – 50,7 бекерэля, калій-40 – 155,1 бекерэля, буракі адпаведна: 0,61, 23, 113,7, морква: 1,07, 17,9 і 14,3 бекерэля. У даведцы да замераў сказана, што нормамі РДУ спажыванне гародніны дазваляецца пры ўтрыманні радыенуклідаў цэзію да 100 бекерэляў на кілаграм, а стронцый-90 і калій-40 не нармаваныя. Маўляў, ежце на здароўе, нягледзячы на тое, што радыяцыі ў такой гародніне хоць адбаўляй, і асабліва стронцыю, які, асядаючы ў касцях, па сутнасці, не выводзіцца з арганізма.
У аблозе
Жыццё Кацярыны Чэчкі ў адселеных Савічах не было нейкай лёгкай прагулкай па апусцелай вёсцы. Хутчэй наадварот. Перажыла жанчына і аблогу дзікоў, і нават напад шалёнай ваўчыцы. Спусташальныя нашэсці дзікоў на агароды самасёлаў у апошнія гады суцішыліся. Нямала дзікоў пастралялі з прычыны свіной чумы, а да таго часу яны цэлымі статкамі хадзілі па гародах вяскоўцаў у бліжэйшых да радыяцыйна-экалагічнага запаведніка вёсках.
Неяк прачнулася Кацярына ўранку, а ў агародзе рыюцца каля дзясятка дзікоў. Клікнула сына: «Грыша, ідзі глядзі, можа, рэзаць будзем – свежаніна сама ў двор прэцца».
Тыя дзікі праз узведзеную агароджу пралезлі, парыліся каля хаты – і на галёканне гаспадыні шуганулі назад на выхад. Аднак далёка не ўцякалі. За гародам пад высокім дрэвам гразюка была, як бы копанка такая. Яны залезлі ў тую копанку і ляжалі ў халадку, пакуль зноў не напудзілі. Спасу не было ад гэтых лясных «аратых». Ратаваліся як маглі: абнеслі гарод дзе дошкамі, дзе шыферам, дзе дротам. Перыядычныя нашэсці дзікоў не спыняліся ажно да іх маштабнага адстрэлу.
Аднойчы зімой у Савічы ды іншыя паселішчы, прылеглыя да радыяцыйнага запаведніка, панадзіліся ваўкі. Сітуацыя ўскладнялася тым, што нярэдка шэрыя драпежнікі хварэлі на шаленства і нападалі на людзей сярод белага дня.
– У тую зіму, – расказвала Кацярына, – мы хадзілі ў краму па хлеб у суседнюю вёску Двор Савічы. Аўталаўка да нас тады не ездзіла – зіма, замець. Да крамы той у Двары не так і далёка, кіламетра паўтара. Іду я, іду – нідзе нікога не відаць. Аднекуль знянацку вылецеў ці то воўк, ці то ваўчыца і як грызяне мяне ніжэй спіны. Я спужалася, як анямела. Воўк ускочыў на плечы, на галаву, пачаў рваць. Хустка на мне была такая пуховая, а пад ёй яшчэ адна. Гэта трохі і ратавала. Я ўпала ад наскоку, пачала крычаць. Крычала немым голасам, і драпежнік адстаў.
Чэчка дабіралася дадому, як у сне. Ёй выклікалі праз тэлефон хуткую дапамогу. Апамяталася жанчына толькі ў шпіталі. Воўк парваў ёй адзенне, плячо, іншыя часткі цела. У той жа дзень драпежнік напаў недалёка ад крамы ў вёсцы Двор Савічы на старэнькую бабулю, моцна параніў старой твар – спатрэбіліся складаная хірургічная аперацыя і працяглае лячэнне ад шаленства. Пакусаў воўк і маладога мужчыну.
Кацярына пераканана, што такія стрэсы разам з радыяцыяй і забіраюць здароўе ў чалавека. А тут яшчэ сын яе, што жыў у Бабруйску, знік у Расіі. Паехаў туды на працу – і знік. Другі сын ва Украіне заўчасна пайшоў з жыцця па неасцярожнасці, таксама на працы. Наверх яшчэ каранавірус дадаўся, які да людзей чапляецца, як той чартапалох у зарасніках.
– Вы думаеце, ад чаго людзі ў нас чэзнуць? Ад нерваў, стрэсаў усіх гэтых уперамешку з радыяцыяй, – пераканана Кацярына.
У пазамінулым годзе адзінокія самасёлы нацярпеліся страху яшчэ і ад ваеннай тэхнікі. Нагналі яе столькі, што ўсё наваколле гуло і калацілася. Верталёты лёталі. Самотным самасёлам вайскоўцы наказвалі зачыніцца ў хатах і пастарацца нікуды не выходзіць. Выстраілі тую спецтэхніку за колішняй школай перад лесам. І давай пускаць ракеты некуды ўглыб запаведніка альбо, можа, на нейкі палігон.
Але больш за ўсё Кацярына ўспамінае італьянцаў з дабрачынных арганізацый. Яны ў красавіцкія дні перад гадавінай Чарнобыля часцяком наведваліся ў Савічы, а летам запрашалі Кацярыніных унукаў, якія жывуць у Хракавічах, у Італію на адпачынак.
– Летась і сёлета італьянцы ўжо не прыязджалі з-за гэтага «кавіду» – кажуць, ён там у іх вельмі моцна бушуе. А то як едуць да мяне, то мяхамі вязуць прадукты. Усё чыста прывозяць – і паесці, і папіць. Яны такія вясёлыя, ветлівыя. Аўтобусам проста да хаты пад’язджаюць, настрою прыбаўляюць, – зазначае Кацярына.
Сынава доля
У Савічах другая з сямі хат, дзе трымаецца дах і зашклёныя вокны, належыць сыну Кацярыны, Рыгору Чэчку. Летась яму споўнілася 60. У маладосці вучыўся ў Гомелі на слесара-сантэхніка, працаваў на розных прадпрыемствах. Ажаніўся. Пераехаў у Прыпяць, горад атамшчыкаў, што побач з Чарнобыльскай АЭС. Рабіў там па спецыяльнасці ажно да самай катастрофы. Зведаў пасля трагедыі адсяленне, перасяленне і ўрэшце вярнуўся на радзіму. Сямейнае жыццё не заладзілася. Жонка з дачкою як чарнобыльцы атрымалі жыллё ў Буда-Кашалёўскім раёне, а Рыгор аблаштаваўся ў Савічах, стаў дапамагаць маці. Ён і раніцай, і ў поўдзень, і ўвечары ў маткі — хаты ж побач, якіх метраў трыста. У Рыгора амаль 22 гады працоўнага стажу. Але каб яму выйсці на пенсію на дзесяць гадоў раней за звычайны ўзрост, бракуе трох гадоў таго стажу. Дый пасведчанне ліквідатара ўжо даўно скасавалі, замяніўшы яго на пасведчанне пацярпелага. Займець працу ў адселенай вёсцы не стала лягчэй, бо тут толькі лясніцтва радыяцыйна-экалагічнага запаведніка з абмежаванай колькасцю супрацоўнікаў. Ездзіць за трыццаць вёрст хоць бы ў Чамярысы не выпадае — дабірацца туды кожны дзень далёка і няма чым.
– Жалеззе наўкола збіраю, дзе якое засталося. То з зямлі выцягваю, то са склепа якога. У Двары Савічах прымаюць па 28 капеек за кілаграм. Глядзіш — рубель які заробіш на цыгарэты. Улетку лісічкі збіраю, іх па два з паловай рублі прымаюць, а часам і крыху больш. Нарыхтоўшчыкі круцяць, кажуць, што радыяцыя ў грыбах, таму і кошты такія. Бывае, бракуюць. А тут, глядзі, штраф напаткаеш. Зайшоў за шлагбаум, злавілі цябе леснікі з запаведніка — атрымай пратакол за збор грыбоў на заражанай тэрыторыі, а за ім штраф у дзесяць базавых — 290 рублёў. А я ж тут вырас, лічы, жыццё пражыў, а мяне тут ганяюць у лесе, як дзіка якога! — крыўдуе Рыгор.
Кацярына спагадае старэйшаму сыну-чарнобыльцу і зноў нагадвае, што сама хутка памрэ, а Рыгор без капейчыны застанецца. Пенсіі ж яму яшчэ тры гады чакаць у звязку з павышэннем пенсіённага веку, а ў яго яшчэ з войска страўнік парэзаны ды спіна сарвана праз цяганне жалеза.
«Шкадую, што вярнулася»
Пасля чарнобыльскай катастрофы, калі выселілі Савічы, Валянціна Беразняцкая з трыма дочкамі апынулася ажно каля Полацка. Мужа ў кабеты на той час ужо не было — памёр заўчасна, атрымаўшы ў аўтааварыі моцнае калецтва.
Чатыры гады жыла Валянціна з дзецьмі на поўначы Беларусі, але не прыжылася там. Хацелася назад у Брагін. Гэты райцэнтр тагачасныя ўлады меліся таксама адсяліць з-за радыяцыі, ды перадумалі, хоць значная частка жыхароў пакінула мястэчка пасля катастрофы. Сюды сталі сяліць прыезджых і вяскоўцаў, што пазбавіліся сваіх дамоў у 30-кіламетровай зоне і не жадалі пакідаць раён.
Вярнулася ў Брагін і дачка Валянціны і ўжо тэлефануе: «Мама, прыязджай».
– Шкадую зараз, што вярнулася. Я ж каля самага Полацка жыла, меддапамога побач, сацыяльныя выгоды. А тут я ўжо ў ліку апошніх самасёлаў. Сэрца ўжо падводзіць, ціск даймае. На цяперашні розум я не вярталася б. А калі там была, то разрывалася. Было не па сабе. Здавалася, і зямля, і лес не такія. І нібыта нават людзі адрозніваюцца,— кажа Валянціна.
Па вяртанні жанчына не засталася ў Брагіне, а прыехала ў Савічы. Працаваць не было дзе. Да пенсіі сяк-так дарабляла ў саўгасе ў Чамярысах. Бывала, стаяць людзі на вуліцы ў чаканні аўтобуса, а ён і не прыедзе — і ўсе, хто меўся ехаць, па хатах разыходзяцца. Такая тут праца была ў самасёлаў. Адпаведна і пенсія — камару ў жменю.
Гаспадарлівая па складзе характару, Валянціна завяла карову, гадавала парсюкоў, трымала козы і авечкі. Усё было сваё – бульба, свініна, бараніна, гародніна, малако. Валянціна нават сыр варыла — свой, хатні, зусім не такі, які прадавалі на той час у крамах. Распавядала неяк, што мінскія навукоўцы ў яе на гародзе зямлю на аналіз бралі і здзіўляліся: у іншых мясцінах радыяцыі нават болей, але там людзі жывуць, і ніхто іх не адсяляў.
«Грошай не напасешся курэй трымаць»
З цягам часу жывёлу з падворка Валянціне давялося збываць. Не ставала сіл даглядаць яе. Цяпер у гаспадарцы засталіся толькі куры, каза з казлянятамі ды іхні маркач.
– Грошай не напасешся нават курэй трымаць. Мяшок камбікорму (каля 30 кілаграмаў) каштуе 36 рублёў. Слухайце, на кірмаш у Брагін прыватнік прывозіць такі ж мех па 22 рублі. 14 рублёў спажывецкая кааперацыя накручвае — гэта што такое? На прадукты кошты паўзуць і паўзуць, а пенсіі маем з вераб’ёву дзюбу, — жаліцца 81-гадовая кабета.
Пакуль услых перабіраем, куды гэта звярнуцца дзеля хоць якой рэакцыі на заўвагу самасёлаў, Валянціна Адольфаўна зазначае: «Лукашэнка нас шкадуе — па тэлевізары так гамоніць. А ў аптэку хоць ужо не заходзь. Дарагавізна. Добрых лекаў ужо недакупіцца».
Колькі гадоў таму да Валянціны з Грушнага пераехаў жыць Іван Цалуйка. Дзеці ў Івана дарослыя, раз’ехаліся хто куды. Жонка памерла, і ён застаўся адзін. Прыехаў у Савічы фурманкай, бо меў добрага коніка, які дапамагаў самасёлам садзіць соткі, вазіць дровы ды выконваў ролю «легкавіка» пры паездках у краму ў Двор Савічы.
Валянціна хоць і кажа іншы раз на Івана, што ён муж «мімаходны», але шануе яго як добрага чалавека і гаспадара. Удваіх лацвей у знявечанай чарнобыльскай вёсцы і гарод сеяць, і шулякоў ганяць, якія цікуюць з вышыні за курамі на панадворку, каб каменем кінуцца на чарговую выбраную ахвяру.
Коніка Іван Харытонавіч пару гадоў таму збыў: цяжка ўжо не толькі хадзіць за плугам, але і даглядаць скакуна, сена яму назапашваць на зіму.
– Спраў Харытонавічу і без каня знойдзецца. Вось зараз прыгрэе сонца, вужоў ды гадзюк з зараснікаў напавылазіць — абараняць мяне будзе. Зноў жа за лета козам сена накосіць. А можа, яшчэ і вайскоўцы прыедуць на вучэнні, то цыбуляй і памідорамі іх пачастуем. Пер’е цыбулі яны ўпадабалі. Дый спакайней будзе нам удваіх. А то як сталі ваякі насупраць нас тыя ракеты пускаць, то, я думала, хата мая зляціць, — кажа Валянціна з яўнай доляй дасціпнага гумару.
Тут і там
Напрыканцы вуліцы Леніна тры жывыя хаты. Двух гаспадароў — Мікалая Нікіціна і Святланы Садаводавай — дома не заспеў, пагутарыць з імі пра жыццё-быццё самасёлаў у здзічэлай вёсцы не ўдалося.
Апошняя ў гэтым кутку хата належыць шматдзетнай сям’і Ірыны і Аляксандра Скачкоў. Гаспадар на працы. Маці трох дачок таксама спяшаецца ў лясніцтва, дзе прыбірае памяшканне. Для размоў у яе няма ні часу, ні жадання. Паведаміла толькі, што яны з мужам і дзецьмі нарэшце атрымалі трохпакаёвую кватэру ў Брагіне. Але цалкам пераязджаць у райцэнтр не выпадае: невядома, дзе там знайсці працу, ды яшчэ такую, каб у канцы месяца не бегаць і не пазычаць грошы «да заробку». Аляксандр сам распавёў пры сустрэчы, што яму асабіста яшчэ трэба шэсць гадоў адрабіць у радыяцыйным запаведніку, каб выйсці на датэрміновую пенсію па ўзросце. Дый працэнты па крэдыце дзяржавы на будаўніцтва кватэры неабходна гасіць — 75 рублёў штомесяц цягам 20 гадоў. Апроч таго, старэйшая дачка летась скончыла школу і паступіла вучыцца ў Мазыр на медыцынскую сястру — і ёй патрэбна дапамога. Быць без працы шматдзетным бацькам ніяк не выпадае, таму і трымаюцца яны Савічаў, пакалечаных Чарнобылем.
«Свая хатка як родная матка»
Найстарэйшая жыхарка сярод самасёлаў чарнобыльскай вёскі Савічы – Хвядора Маркаўна Беразняцкая. Ёй без малога 99 гадоў. Мясцовыя жыхары называюць яе баба Ходзя. Апошні раз з ёй сустракаўся ў 2016-м. У бабулі хоць і былі хворыя ногі, але яна яшчэ тупала з кіёчкам на падворку або сядзела ля акна.
Дочкі забіралі кабету на зіму ў горад, але ці адно не з першым прылётам жаваранкаў яна прасіла-маліла вярнуць яе ў вёску. Казала шчыра: «Няхай бы далі мне хоць у Маскве ў Крамлі кватэру і грошы на дадатак плацілі, я не паехала б. Нікуды не хачу, акрамя сваёй хаты. Свая хатка як родная матка».
Сын у бабы Ходзі жыве ў Нямеччыне. У маладосці Хвядора та і сама пабывала ў выгнанні. Але і туды яе душа не рвецца.
Дочкі прыязджалі ў Савічы, як на вахту: чысцілі ўсё, мылі, прасавалі. Галя Клімовіч, сацыяльная работніца ў Грушнага, прадукты прывозіла. Пільнаваў бабулю найбольш Грыша Чэчка. Ён і вады прынясе, і дроў, і грубу прапаліць, і юшку зачыніць у патрэбны час, каб цяпло праз комін не выскачыла. Наглядалі часам за Ходзяй і леснікі з радыяцыйнага запаведніка, чыя база побач з сядзібай самотнай старой.
Апошнім часам дочкі неадлучна жывуць з Хвядорай Маркаўнай. Найбольш Валянціна з Мінска. Яна працавала фармацэўтам, а зараз на пенсіі.
– Маці ўжо не ходзіць, гаварыць ёй цяжка — не паразмаўляеце, — папярэджвае Валянціна.— Яна неяк упала, суглоб пашкодзіла. Мы з маці і каранавірусам перахварэлі — я яго з Мінска прывезла. Добра, што лекамі перад прыездам запаслася. З цяжкасцю, але выкараскаліся.
Раней, калі гаварыў з бабуляй Ходзяй, наўпрост папытаўся, што прывяло яе назад у Савічы. Бо пасля адсялення яна з мужам, ветэранам вайны, тры гады жыла ў Мінску ў сына (у Германію ён выехаў пазней). Выглядала, што вяртанне было ўзважаным крокам душэўнага паратунку — для мужа, яе самой, а заадно ў немалой ступені і вызваленнем сына і дачкі ад пакутлівых абавязкаў па доглядзе роднага чалавека.
– У дзеда майго гангрэна падключылася, — прыгадвала баба Ходзя. — Спачатку адну нагу адрэзалі, потым і другую. Пакутаваў моцна.
І яна намучылася з мужам. Казала, што ўсё Бога прасіла, каб і яе забраў, але ж не браў. Лічыла так: лепей не дажыць, чым перажыць. Восемдзесят гадкоў — сама добра.
Сябе Хвядора не шкадавала. Як дазналася, будучы ў Мінску, што людзі сталі вяртацца ў Савічы, то і сама прасілася ў дзяцей, каб адвезлі назад у выселеную вёску. Проста галасіла. Урэшце вярнулася, прапісалася тут. Ну, а потым і дзеда прывезлі. Ён нават паспакайнеў у родных сценах. Тут усё нагадвала пра шчаслівыя дні: хату паставілі, як звон, — прасторную, светлую, пяцёра дзяцей нарадзілі і выгадавалі — чатыры дачкі і сына.
Баба Ходзя не ведала дакладна, ці абумоўлена трагедыя яе мужа наступствамі чарнобыльскай катастрофы. Але, параўноўваючы вайну і радыяцыю, прыходзіла да высновы, што для чалавека яны аднолькава згубныя: «Адна страляе гучна, другая — бясшумна, але ж цэляць яны аднолькава — у чалавека».
Шаноўнай кабеце незразумела толькі, якую карысць мела Беларусь ад той Чарнобыльскай атамнай станцыі. Так, ліха адхапілі напоўніцу. Зірнеш толькі на Савічы – і сэрца сцінаецца ад жалю: столькі людзей сышло, такая вёска загублена! Школа трохпавярховая, сельсавет, пошта, клуб, дзіцячы садок, тры крамы, хаты наўкола як на падбор. Жыць бы і цешыцца. І што яшчэ горай: не адну ж вёску загубілі — 289 паселішчаў перасталі існаваць пасля катастрофы на ЧАЭС.
Баба Ходзя, канечне, чула і па тэлевізары бачыла, што Беларусь узялася за сваю атамную станцыю. Здзіўлялася. Згоды ў грамады не пыталіся, а пабудавалі.
– Нельга яе будаваць каля людзей. Хіба толькі ў нетрах якіх ставіць, калі знойдуцца ў нас такія, — разважала самотная вяскоўка, навучаная сваёй бядзіцаю.
Назіраючы неяк праз акно за навакольным светам, Ходзя заўважыла, што паўз яе вокны стаў ездзіць трактар з вялікімі плугамі, а потым і сеялкай. Дзіву давалася, калі дазналася, што наўкола яравыя, азімыя, кукурузу сеюць: «Пасля ж гэтым ураджаем худобу кормяць, а праз худобу і да чалавека трапляе тая радыяцыя».
***
Даведка
Паводле пастаноў Саўміна Рэспублікі Беларусь, участкі радыяцыйна небяспечных зямель, выведзеных з эксплуатацыі пасля чарнобыльскай катастрофы, перыядычна вяртаюцца ў гаспадарчы абарот. Прынамсі, на Гомельшчыне палічылі прыдатнымі для вырошчвання розных сельскагаспадарчых культур звыш 16 тысяч гектараў, з іх 1,5 тысячы гектараў дадалі ў 2018 годзе (пастанова №8 ад 8 студзеня) гаспадаркам Буда-Кашалёўскага, Кармянскага і Рэчыцкага раёнаў.
Анатоль ГАТОЎЧЫЦ, журналіст, удзельнік ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986–1987 гадах.
Поделиться ссылкой:


title: 30 тысяч беларусаў маюць від на жыхарства ў Польшчы

maintext:
Крыху больш за 20 тысяч беларусаў маюць сталы від на жыхарства. Як паведамляе Радыё Свабода, падставай для іх выдачы была ў асноўным пацвярджэнне польскага паходжання, у тым ліку карты паляка.
10 тысяч беларускіх грамадзян маюць часовы від на жыхарства , інфармуе польскае Упраўленне па справах замежнікаў. Пераважная большасць беларусаў (каля 70%) атрымлівае яго па заявам, у сувязі з працаўладкаваннем.
З крыху больш за 30 тысяч грамадзян Беларусі, якія маюць карты:
64% – людзі ва ўзросце ад 18 да 40 гадоў;
25% – старэйшыя за 40 гадоў;
11% – дзеці і падлеткі да 18 гадоў.
Нязначна пераважаюць мужчыны – 16,9 тысяч (55%), у параўнанні з 13,5 тысяч жанчын.
У гэтую лічбу не ўваходзяць беларусы, якія часова знаходзяцца ў Польшчы на падставе візы, а таксама тыя, хто мае дазвол на часовае пражыванне, тэрмін дзеяння якога быў часова падоўжаны ў сувязі з эпідэміяй каранавірусу.
Поделиться ссылкой:


title: Каталiкi Беларусi адзначаюць Вялікдзень

maintext:
Увечары 3 красавіка, у Вялікую суботу, Апостальскі адміністратар Мінска-Магіёлёўскай архідыяцэзіі sede vacante біскуп Казімір Велікаселец у архікатэдры Найсвяцейшага Імя Марыі ў Мінску ўзначаліў цэлебрацыю галоўнай цэлебрацыі літургічнага года — Пасхальнай вігіліі ў святую ноч.
«Пустая магіла, у якую паклалі цела Езуса, сімвалізуе мост, які пабудаваў Хрыстус, — мост паміж смерцю і жыццём, паміж роспаччу і надзеяй. Ідучы шляхам Месіі, мы таксама можам будаваць масты еднасці нават там, дзе гэта здаецца немагчымым.
Мы спадзяемся на тое, што пасля смерці нас не чакае небыццё. Уваскрасенне — гэта мост, які вядзе па-за межы смерці.
Ад нас залежыць, ці захочам мы, каб кожны жыццёвы выбар набліжаў нас да жыцця з Богам, бо цялесная смерць можа адкрыць нам Божае Валадарства ў поўнай меры».
З Пастырскага паслання біскупа Казіміра Велікасельца на Вялікдзень 2021 года
Поделиться ссылкой:


title: Лявон Карповіч: "Я ад гэтага не памру, а як быць з тымі людзьмі, якія ні за што сядзяць за кратамі?.."

maintext:
Суддзя Мастоўскага раённага суда Валерый Цыбульскі пакараў 77-гадовага Лявона Карповіча з мястэчка Лунна на 30 базавых велічынь (870 рублёў) за тое, што 25 сакавіка на яго хаце быў вывешаны бел-чырвона-белы сцяг.
«Пад гэтым сцягам паўставала наша дзяржава…»
Лявон Карповіч – былы настаўнік, вядомы ў раёне краязнаўца, філатэліст і аўтар некалькіх кніжак па гісторыі роднага краю.
25 сакавіка ў Дзень Волі да яго прыехалі міліцыянеры з Мастоў. Сфатаграфавалі сцяг на доме, запатрабавалі яго зняць, паказалі паперу на агляд кватэры і склалі пратакол. У ім запісалі, што Карповіч праводзіў адзіночны пікет.
У судзе спадар Лявон даволі падрабязна распавёў пра ўсё, што з ім адбылося ў той дзень.
Ён вывесіў сцяг на сваім доме не ў гонар нейкай канкрэтнай асобы, а ў гонар свята – Дня Волі.
– Пад гэтым сцягам 25 сакавіка 1918 года была аб’яўлена Беларуская Народная Рэспубліка – першая беларуская дзяржава, а ў 1991 годзе пад гэтым жа сцягам была аб’яўлена незалежнасць Рэспублікі Беларусь. І бел-чырвона-белы сцяг з’яўляўся сімвалам Беларусі, пад якім першы прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка прымаў прысягу, – канстатаваў у зале суда Карповіч.
Затым спадар Карповіч распавёў, як яго арыштоўвалі і праводзілі агляд кватэры.
Пад якімі сімваламі праходзяць пратэсты?
Замест агляду кватэры, паводле слоў Карповіча, быў праведзены сапраўдны ператрус: забралі камп’ютар, тэлефон, нават калекцыйныя барэльефы з выявай «Пагоні».
– Адміністрацыйны працэс у сувязі з тым, што я вывесіў на хаце бел-чырвона-белы сцяг, а з дома забіраюць калекцыйныя барэльефы «Пагоні»! Якое дачыненне яны маюць да сцяга на хаце? – пытаўся Карповіч у судзе.
Ён нават назваў, пад якім нумарам у 2007 годзе «Пагоня» была занесена ў нацыянальны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў – 578-м.
Гэта зафіксавана адмысловай пастановай Савета міністраў Беларусі.
Капітан міліцыі Гайдаш, які складаў на Карповіча пратакол і быў выкліканы ў якасці сведкі, адрэагаваў на гэта наступным чынам:
– Ну как же! Это протестная символика. А я не историк.
Дарэчы, Лявон Карповіч расказаў у судзе, як да яго ставіліся ў пастарунку. Утрымвалі ў жалезным адсеку аўтамабіля, пагражалі, што не дажыве да раніцы. Суддзя ўсё гэта слухаў, але відавочна, што такія падрабязнасці яго не зацікавілі.
Ён удакладніў у падсуднага, ці ведае той, што пад бел-чырвона-белымі сцягамі ў краіне адбываюцца пратэсты. Карповіч на гэта адказаў, што пратэсты ў Беларусі адбываюцца і пад бел-чырвона-белымі, і пад белымі, і пад чырвона-зялёнымі сцягамі, трапляюцца нават расійскія трыкалоры. А таксама на сваёй руцэ паказаў сімвалы ў выглядзе сардэчка, знака вікторыі, сціснутага кулака.
– Ну дык што, усё гэта трэба забараніць? – пытаўся ў суддзі пенсіянер.
Яго аргументы ні на што не паўплывалі. Суддзя нават не аб’явіў перапынку, а адразу пасля слуханняў абвясціў: 30 базавых велічынь штрафу – гэта 870 рублёў. Дарэчы, пенсія Карповіча трошкі больш за 600 рублёў.
– Я ад гэтага не памру і не схуднею. А вось як быць з тымі тысячамі людзей, з маладымі журналісткамі, з Марыяй Калеснікавай, якія сядзяць ні за што за кратамі і цярпяць, губляюць там здароўе?.. – сумна заўважыў Лявон Карповіч.
Публікацыя – з № 27 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Марына Адамовіч амаль год не бачыла мужа

maintext:
Днямі першы намеснік начальніка Галоўнага следчага ўпраўлення Следчага камітэта А.Агафонаў у чарговы раз адмовіў Марыне ў спатканні з мужам Мікалаем Статкевічам.
– За ўвесь той час, што Мікола знаходзіцца за кратамі, ніводную маю просьбу аб спатканні не задаволілі, – гаворыць Марына Адамовіч “Народнай Волі”. – Я атрымліваю адказ, чакаю тыдзень-паўтара і пішу новую паперу на спатканне. Нават у тых, хто знаходзіцца на строгім рэжыме альбо на пажыццёвым зняволенні ў турме, ёсць спатканні. Кароткатэрміновыя, адно ці два, але яны ёсць для ўсіх катэгорый асуджаных!
А ў выпадку з падследнымі – усё аддадзена на разгляд следчага, які ў нашым выпадку лічыць, што “падставы для дазволу адсутнічаюць”.
Мы з Міколам больш за 10 месяцаў не бачыліся…
Нагадаем, што Міколу Статкевічу працягнулі тэрмін утрымання пад вартай яшчэ на два месяцы, да 29 мая.
Не так даўно ён пачаў знаёміцца са сваёй крымінальнай справай.
Публікацыя – з № 25 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


description: Акторка Хрысціна Дробыш, якая 29 красавіка, а 19:00, будзе чытаць казку для дзяцей «Сподачак для цмока», адказала на пытанні для анкеты "Будзьма!".

title: Акторка Хрысціна Дробыш у дзяцінстве марыла стаць манахіняй

maintext:
Акторка Хрысціна Дробыш, якая 29 красавіка, а 19:00, будзе чытаць казку для дзяцей «Сподачак для цмока», адказала на пытанні для анкеты “Будзьма!”. Атрымалася вельмі цікава!
— Хто вы па жыцці?
— Я шчыра ламала галаву некалькі дзён і не знайшла адказу. Я не ведаю.
— Кім марылі быць у дзяцінстве?
— Манахіняй, прыбіральшчыцай у мамінай краме і Ірынай Алегравай. Дарэчы, мара пра прыбіральшчыцу часткова спраўдзілася.
— Калі б была магчымасць карэнным вобразам змяніць жыццё ці скарысталіся вы б ёй і як?
— Такая магчымасць ёсць у кожнага кожны дзень, толькі мы да яе не кожны дзень гатовыя. З’ехала б жыць каля мора вось проста з выхадам да пляжу, папрасіла б кліматычнага прытулку там, дзе заўсёды цёпла, пісала б кніжкі, калі б умела, адкрыла б маленькі бар ці гасцініцу на беразе, завяла б сабаку, ладзіла б прабежкі ўздоўж пляжа і кожны вечар слухала б мора, а лепш акіян.
Пакуль мару ранкам у халаце піць каву ў бліжэйшай кавярні і чытаць сапраўдную газету з добрымі сапраўднымі навінамі.
— Ваша жыццё — гэта толькі ваша прафесія, ці ёсць яшчэ інтарэсы, якія?
— Я працаголік да мозга касцей. Мне ўжо складана сказаць, што менавіта мая прафесія. Але калі любіш, тое што робіш, развіваеш накірункі сваіх магчымасцяў — гэта і ёсць жыццё. І гэта чысты кайф.
— Як пачынаецца ваш ранак?
— Цяжка. Спаць — гэта адзін з улюбёных заняткаў і тое, чаго заўсёды не стае. Люблю, умею, практыкую і кожную раніцу аб гэтым мару.
— Што/хто вас натхняе?
— Абсалютна простыя рэчы. Сон, ліхтар, які маляўніча свеціць на дарогу, расліны, выпадковыя спалучэнні гукаў. Інтэлектуальныя, разумныя і мудрыя людзі. Памылкі і шчырасць. І яны для мяне заўсёды ходзяць побач. Праз гэтае спалучэнне я пазнаю людзей.
— Як вы адпачываеце?
— Целам сплю, душой працую. Я шчыра не ўмею адпачываць, як гэта прынята ў людзей. Я на працы і адпачываць магу. Калі ўжо на працы не магу, кладуся спаць.
— Назавіце найбольш значныя для вас кнігі, фільмы, музыку.
— Ох, гэта для мяне інтымнае пытанне. Падзяліцца важнымі фільмамі, музыкай і кнігамі — гэта як распрануцца публічна або адкрыць самую глыбокую таямніцу. У мяне нават музыка ёсць, якую я слухаю пры ўсіх і якую я слухаю толькі сам-насам.
— Як паўплывалі на вас падзеі жніўня 2020 года?
— Па-першае, моцна пасівела. Вельмі шмат зразумела пра людзей і зразумела, што я насамрэч нічога не разумею.
— Беларусь вашай мары — якая яна?
— Белая з чырвонай стужкай пасярэдзіне.
Поделиться ссылкой:


description: Фанаты футбольнага клуба першай лігі "Баранавічы" абвясцілі пра байкот матчаў чэмпіянату Беларусі. Пра гэта яны паведамілі ў сябе на старонцы «ВКонтакте».

title: Футбольныя фанаты клуба абвяшчаюць пра байкоты матчаў чэмпіянату Беларусі

maintext:
Фанаты футбольнага клуба першай лігі “Баранавічы” абвясцілі пра байкот матчаў чэмпіянату Беларусі. Пра гэта яны паведамілі ў сябе на старонцы «ВКонтакте».
“Сябры! 17 красавіка пачнецца чарговы сезон у першай лізе. Як ня сумна гэта казаць, але мы таксама прыпыняем падтрымку клуба як на хатніх, так і выязных матчах!
Усе, хто будзе заўважаны на фан-сектары не мае дачынення да фанатаў ФК Баранавічы!
Гульцам хочацца пажадаць поспехаў, мы заўсёды дзесьці побач!” — напісалі балельшчыкі.
Раней заяўлялі пра байкот «у сувязі з палітычнай сітуацыяй у краіне» фанаты БАТЭ, «Шахцёра», брэсцкага «Дынама», «Слуцка», «Віцебска», «Маладзечна», «Нёмана», «Тарпеда-БелАЗ», мінскага «Тарпеда», футбольнага клуба «Мінск» і магілёўскага «Дняпра».
Поделиться ссылкой:


title: Курсанты спецназа пасля экскурсіі затрымалі гіда за значок з Пагоняй

maintext:
29-гадовы Юрый Куўшынаў ужо пяць гадоў працуе ў музеі Вялікай Айчыннай вайны малодшым навуковым супрацоўнікам, а таксама экскурсаводам. Яго затрымалі ў цэнтры Мінска 21 сакавіка і асудзілі на пятнаццаць сутак арышту, распавядае “Наша Ніва”.
«Арышт настолькі бязглузды, што няма словаў. У мяне на заплечніку ёсць значок з Пагоняй на фоне бел-чырвона-белага сцяга і з лічбамі 23.34. Я яго нашу яшчэ з восені, пасля першага арышту. Хадзіў з ім увесь час: і міліцыя, і патрулі на вуліцах, у метро бачылі, але ніводнай заўвагі не было, — расказвае Юрый. — А ў нядзелю, 21 сакавіка, я праводзіў экскурсію ў музеі для курсантаў з брыгады спецназа 3214».
Факультэт унутраных войскаў Вайсковай акадэміі знаходзіцца на базе брыгады спецназа 3214.
«Яны былі ўсе ў звычайнай вопратцы, бо выхадны, то-бок не пры выкананні. Гэта была звычайная аглядная экскурсія, я ім яшчэ падрабязна расказаў пра бел-чырвона-белы сцяг. Здаецца, слухалі вельмі ўважліва. І вось пасля гэтага я вяртаюся дадому, пабачыў гэтых самых курсантаў, якія, як і я, вярталіся ва Уручча.
Падымаюся на пераход на Кастрычніцкую з Купалаўскай і адчуваю, як хтосьці тузае за заплечнік. Паварочваюся, бачу гэтых самых курсантаў і іхняга кіраўніка. Ён і пачынае размову, маўляў, што за значок, паказвай тэлефон.
Я ад такой нахабнасці ажно разгубіўся. Вядома, нічога не стаў паказваць і папрасіў вярнуць значок. Яны на эскалатары абступілі мяне, галоўны выклікаў патруль АМАПа, і мяне павезлі ў Ленінскае РУУС.
Я ў масцы быў, і, вядома, спачатку яны мяне не пазналі. Калі я зняў маску, амаль усе адразу ў падлогу ўтаропіліся, галоўны іхні адразу маску нацягнуў. Я пытаюся: «Ну як, экскурсія спадабалася?» Ён адказвае: «Так, спадабалася». І вочы адводзіць: «Я делаю свою работу, вы сами всё понимаете».
У пастарунку з затрыманымі вырашыў пагутарыць мясцовы ідэолаг, які спрабаваў вучыць кваліфікаванага гісторыка Куўшынава гісторыі, расказваючы, хто карыстаўся бел-чырвона-белым сцягам у часы Другой сусветнай.
«Мне задавалі пытанні, я на іх шчыра адказваў. Але нарэзку зрабілі такую, што проста ванітуе», — гаворыць хлопец.
Юрый ужо ў другі раз трапляе на суткі. Першы раз гэта было падчас маршу 8 лістапада. Ён тады пасядзеў на Акрэсціна, у Жодзіне і Магілёве. І на гэты раз яму давялося адчуць прыгажосць розных турмаў.
«Умовы гэтым разам, параўнальна з мінулым, былі вельмі кепскімі, шчыра кажучы. На Акрэсціна хлорку ў карцар залілі, на Жодзіне пасля 25 сакавіка расцяжкі і ўдары пачаліся.
Пазабіралі матрацы з падушкамі, у васьмімясцовай камеры нас 13 чалавек знаходзілася. Спалі на падлозе. Вентыляцыі не было. Як атрымалі перадачы, праз два дні забралі ўсе кнігі, часопісы, асадкі, алоўкі. Соль з прыправамі нават. Уначы будзіць праверкамі адмыслова сталі», — кажа Юрый.
Поделиться ссылкой:


title: «Большасць з нас марыць вярнуцца ў свабодную Беларусь…»

maintext:
У польскай агламерацыі Труймяста – Гданьск–Гдыня–Сопат – на беларускія акцыі пад бел-чырвона-белымі сцягамі выходзяць сотні людзей. Нашы землякі паказваюць прыклад салідарнасці з радзімай.
Гродзенец Ігар Жэрдзік расказаў «Народнай Волі» пра жыццё ў вымушанай эміграцыі ў польскім Памор’і.
«У Гродне заставацца не маглі…»
Ігар Жэрдзік (прозвішча зменена па яго просьбе) у жніўні 2020 года выходзіў на акцыі пратэсту ў Гродне і спадзяваўся, што хутка наступяць перамены. Ён будаўнік з вышэйшай адукацыяй, працаваў адразу ў дзвюх фірмах, але ніводная з іх не мела заказаў. Пасля таго як пачаліся масавыя затрыманні і суды, Ігар разам з жонкай Аленай у верасні вырашылі пакінуць Беларусь.
– Мне было прасцей на гэта рашыцца – я прывык па камандзіроўках ездзіць, – распавядае Жэрдзік. – А вось жонка плакала – не хацела пакідаць маці і дзвюх сясцёр.
Праўда, у Гданьску ўжо жыла іх малодшая дачка, туды ж з Мінска накіроўвалася і старэйшая з мужам.
З працай і жыллём усё вырашылася адразу
Там Ігара ўжо чакалі знаёмыя будаўнікі з Гродна, якія працавалі на розных аб’ектах. Працу яму шукаць не давялося – ехаў, ужо маючы запрашэнне ад польскай будаўнічай фірмы.
– Ніякай асаблівай бюракратыі з уладкаваннем не было. Нават спяцоўку мне адразу выдалі менавіта таго памеру, які я ўказваў у анкеце, – распавядае мужчына.
На будоўлі працуюць пераважна беларусы, прычым у асноўным з Гродна, хаця ёсць і з іншых гарадоў, нават з Крычава, што на Магілёўшчыне.
Ігар з жонкай знялі двухпакаёвую кватэру, праз некалькі дзён да іх прыехала старэйшая дачка з мужам, і цяпер жывуць усе разам. Давялося пасля прыезду 10 дзён пабыць на каранціне. Дарэчы, у Польшчы з гэтым вельмі строга, правяралі па некалькі разоў на дзень. За кватэру плацяць 2100 злотых у месяц.
– Я ў дзень зарабляю 180 злотых – 50 долараў. Працуем па 10 гадзін, адзін выхадны. Муж дачкі ўладкаваўся на дастаўку прадуктаў з крамы. У яго падчас пандэміі заробак штодня даходзіць да 300 злотых, – канстатуе Ігар.
Трэба сказаць, што многія харчовыя прадукты ў Гданьску значна таннейшыя, чым у Беларусі (даражэй каштуюць толькі цыгарэты і гарэлка). А таму на пражыццё заробку хапае.
Жонка Ігара працы пакуль не знайшла, хаця час ад часу бываюць нейкія падпрацоўкі. Спадзяюцца на тое, што пасля пандэміі ўладкуецца.
– Горад турыстычны, і працы тут шмат, – разважае Ігар. – Чакаем, што к восені, калі ўсіх прышчэпяць ад каранавіруса, нешта зрушыцца. Тым больш што ў жонкі добрая польская мова.
«На акцыі выходзім сем’ямі»
Беларусы, якія жывуць у Труймясце, звычайна знаёмяцца на акцыях у цэнтры Гданьска ля помніка Нептуну. Цяпер яны ўсе маюць зносіны праз сацсеткі. І кожную нядзелю, нягледзячы на пандэмію, сем’ямі выходзяць да Нептуна з бел-чырвона-белымі сцягамі. На акцыі часам збіраецца да трохсот чалавек.
Найбольш актыўная частка беларусаў – гэта моладзь, якая вучыцца ў Польшчы. Іх заўсёды шмат, яны прыходзяць са сцягамі, прапаноўваюць праграму акцый.
Вельмі значны адсотак беларусаў у Гданьску, паводле слоў Ігара, гэта палітычныя ўцекачы. Менш тых, хто прыехаў сюды ў сілу эканамічных прычын.
– Мы прыехалі сюды не ад добрага жыцця, – гаворыць Ігар. – Мы прыходзім на акцыі, каб паказаць сваё стаўленне да Лукашэнкі, а таксама выказаць салідарнасць з усім беларускім народам, які змагаецца супраць рэжыму.
І яшчэ з назіранняў Ігара: абсалютная большасць тых, хто жыве і працуе ў Гданьску, мараць вярнуцца ў свабодную незалежную Беларусь.
«Дзякуй палякам за салідарнасць»
Падчас беларускіх акцый паліцэйскія прасілі, каб такія мерапрыемствы былі ўзгоднены з гарадскімі ўладамі. Дэлегацыя хадзіла да мэра Гданьска, продкі якога, як высветлілася, паходзяць з Гродна. Ён без усякай бюракратыі даў дазвол на беларускія акцыі, а таксама прапанаваў памяшканне, каб беларусы маглі там збірацца і праводзіць свае мерапрыемствы.
– Ён заахвоціў жыхароў Гданьска сабраць гуманітарную дапамогу для беларусаў, якія ў сілу вядомых абставін апынуліся ў іх горадзе, – распавядае Ігар. – Людзі прыносілі не толькі адзенне і абутак, а і бытавую тэхніку, харчаванне. Такое ўражанне было, што адклікнуўся ўвесь горад.
І яшчэ адно моцнае ўражанне майго суразмоўцы: вельмі шмат палякаў прызнаюцца, што іх карані паходзяць з беларускіх земляў, маўляў, бабуля з дзядулем пасля вайны пераехалі ў Польшчу.
– Шмат палякаў падыходзяць на акцыях, размаўляюць, цікавяцца, падтрымліваюць, – канстатуе Ігар. – І за гэта мы ім вельмі ўдзячны.
На 25 сакавіка беларусы з Труймяста пашылі сцяг даўжынёй 80 метраў і прайшлі з ім па вуліцах трох гарадоў. Дарэчы, беларускія жанчыны шылі гэты сцяг ці не ўсю ноч. Было сапраўднае свята, беларусаў вельмі цёпла падтрымалі палякі.
– Многія ішлі з намі ў калоне, – згадвае гродзенец. – Далучаліся людзі самых розных узростаў. Больш сталыя нават распавядалі, як самі ўдзельнічалі ў «Салідарнасці». Лозунг «Жыве Беларусь!» разам з намі крычалі і палякі.
Поделиться ссылкой: