authors:
Андрей Санников
Дмитрий Бондаренко
Ирина Халип
Леонид Невзлин

title: "За 22 дні ў больніцы я не чуў ніводнага добрага слова пра ўладу"

maintext:
«За 22 дні ў больніцы я не чуў ніводнага добрага слова пра ўладу» 11.01.2021, 14:14
1,586
Анатоль Сідарэвіч,
фота Радыё Свабода
Гісторык Анатоль Сідарэвіч перанёс цяжкую форму кавіду і дзеліцца досведам.
Гісторык Анатоль Сідарэвіч перанёс цяжкую форму кавіду і падзяліўся досведам:
- 23 лістапада 2020 года я захварэў. У той самы дзень лекарка з 25-й паліклінікі паабяцала праз тыдзень паставіць мяне на ногі.
Прапісала мегасэлф і тэафіл, а ў дадатак — два парашкі: АЦЦ і ларывікс. Праз тыдзень давялося клікаць лекара зноў. Мне прапісалі азітраміцын. Пачуўшы такое па тэлефоне, знаёмая лекарка не раіла мне ўжываць гэты антыбіётык. Я ж яго каўтнуў, і першым наступствам была дыярэя. Добра, што знаёмая доктарка параіла лекі ад гэтай «радасці»: лінэкс фортэ.
30 лістапада доктарка, якая прапісала мне азітраміцын, параіла шчодрае піццё, АЦЦ і парацэтамол пры тэмпературы 38,5. А яшчэ напісала, што трэба прайсці флюараграфію і дала накіраванне на агульны аналіз крыві.
1 снежня я быў у 25-й паліклініцы. Здаць кроў на аналіз не ўдалося. Па-першае, доктарка, якая 30-га была ў мяне па абедзе, хадзіла на кватэрах пацыентаў і раніцай 1 снежня. Па-другое, іншыя лекары прымаць мяне адмовіліся. Іх пытанне гучала ў стылі: чаго ты тут швэндаешся, стары? І была парада: ляжы дома. Стомлены, з цяжкою галавою я мусіў выканаць іх параду.
Ехаць у паліклініку па абедзе не было сілы. Праўда, я прайшоў флюарограф, але гэта ўсё адно, што абстукаць і абслухаць: дакладнасць дыягностыкі такая ж. Вынікаў «прасвятлення» маёй грудной клеткі ў 25-й паліклініцы я не ведаю і сёння. Адмыслова зраблю запыт.
У ноч на 2 снежня выклікаў хуткую.
Хоць тэмпература была невысокая (яна 10 дзён вагалася паміж 37,2 і 37,8), з’явілася трывога за жыццё. Я прасіў псіхалагічную дапамогу. Першае, што ў мяне спыталі: як складваліся мае адносіны з алкаголем? Ніякай рэальнай дапамогі мне не прывезлі. Але напярэдадні знаёмая лекарка сказала мужу, майму таварышу, каб раніцай 2 снежня прывёз мяне ў больніцу.
Ехаў я ў больніцу, не ўзяўшы «трывожны» пакет з бялізнай, ручнікамі, мылам, брытвамі… Не ўзяў і зарадку да тэлефонаў. Не тое было ў галаве.
У больніцы пачалі з таго, што ўзялі на аналіз кроў. Потым знайшлі збоі ў рытмах сэрца. Потым адправілі на камп'ютарную тамаграфію. Убачыўшы машыну японскай фірмы «Ташыба», я трохі супакоіўся: прынамсі дыягназ будзе дакладны.
16 снежня дыягназ быў такі: covid-19+ (пазабальнічная двухбаковая полісегментарная пнеўманія, цяжкая хада).
На Куццю ж дыягназ трохі памяняўся: каранавірусная інфекцыя COVID-19 (ПЦР — а дакладней мазок з рота і носа — на РНК SARS-CoV-2 ад 03.12.20 станоўчы), цяжкая форма.
Ускладненні: пазабальнічная двухбаковая полісегментарная пнеўманія, цяжкая хада.
І куча іншых захворванняў: ішэмічная хвароба сэрца — атэрасклератычны кардыясклероз. Атэрасклероз аорты, каранарных артэрый. Перманентная форма фібрыляцыі прадсэрдзяў, тахісталічны варыянт. Артэрыяльная гіпертэнзія 2 ст., рызыка 4. І яшчэ нейкія ХСН ФК 2 (Н2А).
У менскай больніцы пасля японскай машыны мяне адправілі дыхаць кіслародам. У палаце я быў адзін мужчына сярод жанок. Я сядзеў ля апарата, яны — ляжалі. Наглядзеўся, як бедных курчыць, як ім няма спакою, нейкай зручнай пазіцыі ў пасцелях.
2 снежня з больніцы мяне не выпуцілі.
Ад гадзін дзевяці раніцы людзей у бальнічным калідоры было не густа. Калі ж праз гадзіну ці больш з тае палаты, дзе я дыхаў кіслародам, мяне вывезлі, каб траспартаваць у аддзяленне кардыялогіі, у тым самым калідоры была ўжо хмара народу.
Трапіўшы ў палату, я хацеў быў агледзецца, дзе я, але як толькі высунуўся на калідор, пачуў басавіты голас медсястры: «В палату!» І дзён 10 з палаты не выходзіў. Потым ужо, калі з’явіўся апетыт, а ў халадзільніку — дзякуй Міхасю Скоблу — «доппаёк», некалькі разоў учыняў вылазку на лядоўню. А ў першыя суткі есці не хацелася. Былі агульная млявасць і абыякавасць, страшэнная санлівасць.
У 1975 годзе, калі ўсё мае цела балела (суцэльная неўралгія?), калі я так пацеў, што ўранку прасціну можна было выкручваць, калі мне ўпершыню прысніліся каляровыя сны (ужо даўно не сняцца), я прасіў Бога забраць мяне. Я чытаў Евангеллі і Дзеі святых апосталаў у перакладзе ксяндза Вінцэнта Гадлеўскага, а таксама Льва Талстога. Чытаючы «Смерць Івана Ільіча», я згадзіўся, што Талстой — геній: гэтае апавяданне было і пра мяне.
Сёлета з 23 лістапада я нічога не чытаў, бо не мог чытаць. Кніга вершаў (петразаводскае выданне) так і засталася ляжаць у галавах майго ложка. Мяне не цікавіла, што робіцца ў Беларусі і свеце. Я, калі можна так сказаць, вегетаваў. І быў у пэўнай меры фаталістам: няхай будзе што будзе.
Праўда, іншы раз агортвала роспач: не падрыхтаваўся да смерці, не распарадзіўся — і цяпер цалкам чужыя людзі будуць вырашаць лёс маіх кніг, нешта рабіць з маімі камп'ютарамі і флэшкамі, выкідваць на сметнік адрасаваныя мне лісты… А потым я зноў упадаў у сон.
Аддаўшыся на волю лёсу, я, калі падумаць, аддаўся на волю медыкаў. Спадзяванне было толькі на іх. І я выконваў усе іх прадпісанні, апроч аднаго: не мог доўга ляжаць на жываце. І не магу шмат піць вады.
Насуперак таму, што я чытаў пра Covid-19, адчуваннні паху і смаку я не страціў. І наогул, з дзесяці мужчын, якія (у розны час) ляжалі са мною ў адной палаце, ніхто аб гэтай праблеме не казаў.
У першую ноч мне сніліся нябожчыкі. Я хацеў клікаць на дапамогу псіхтэрапеўта, але дасведчаны доктар Сяргееўна Чарняўская назаўтра супакоіла: пад ручку нябожчыкі цябе не бралі? Сапраўды, не бралі.
Перада мною адзін за адным узнікалі як бы фотаздымкі нябожчыкаў. Здымкі не на ўвесь рост, а па грудзі. Нябожчык глядзеў на мяне і маўчаў. А потым з’яўляўся «фотаздымак» іншага нябожчыка ці нябожчыцы. Самае дзіўнае: не магу ўспомніць, чые «фотаздымкі» я бачыў у тым сне.
Потым, у Бараўлянах, пра тое, што ім сніліся нябожчыкі (як правіла, сваякі), апавядалі мне іншыя пацыенты.
Пачуўшы, што мне робяць уколы ў жывот, Святлана Сяргееўна «пацешыла» мяне: у цябе covid-19.
Лячылі ў 2-й больніцы з 2 да 16 снежня. Даволі інтэнсіўна: уколы ў жывот (тры на суткі), кропельніцы, мноства таблетак (мо да 20 на суткі), дыханне кіслародам у масцы, якая шчыльна прылягае да твару… Бадай праз кожныя суткі бралі на аналіз кроў.
Ночы былі цяжкія. Прачынаўся ад болю ў грудзях: такое адчуванне, што нехта разразае мне грудзіну вострым нажом. Запірала, бы нейкім бервяном, дыханне ў насаглотцы.
У перапынках паміж сном думалася пра смерць, пра могліцы ў Задуб’і, пра магілу. Хто пахавае? Ці пакладуць цела ў чорны поліэтыленавы мяшок ды спаляць у крэматорыі?
Недзе праз пяць дзён пачаў праясняцца розум, пачала адступаць санлівасць. З’явіліся ўспаміны. І аднаго разу, нешта ўспамінаючы, я засмяяўся. Вяртаўся апетыт.
Перш, чысла 10-га, з’явілася патрэба пагаліццца. Дзякуй таварышам, што прывезлі брытвы. Давялося саскрабаць шчэцце два разы. У нядзелю, 13-га, з’явілася патрэба памыцца. Зноў-такі, дзякуй таварышам, што прывезлі майкі, фуфайкі, трусы, уціральнікі, шкарпэткі, мачалку… Я ж усё гэта не ўзяў з сабою: не тое было ў галаве.
Памыцца як след з аднаго разу не ўдалося. 16-га мыўся другі раз. Ужо прыехаўшы ў Бараўляны, памыўся і трэці раз. Туды, у Бараўляны, адзін з таварышаў прывёз маю бялізну, маю брытву…
Толькі чысла 13 снежня мне стала рупіць: што дзеецца ў роднай краіне і свеце, як там «мае» фубольныя каманды, якія поспехі ў Сон Хын Міна, Луіса Суарэса, Маркуса Рэшфарда, Кіліяна Мбапэ, Нэймар, Мэйсана Грынвуда і іншых?
Міхась Скобла (здаецца, 13 снежня) даставіў у больніцу тры кнігі: дзённікі Яна Скрыгана, зборнік вершаў «Річки Геракліта» Ліны Кастэнка і эпісталярны дзённік Віктара Астаф’ева. Першую з гэтых кніг (350 старонак) я прачытаў (з алоўкам у руках ) за чатыры дні.
16 снежня перавялі мяне ў Бараўляны — у шпіталь для інвалідаў вайны. На далечваннне. Кропельніц ужо не было. Таблетак паменшала, можна сказаць, у разы. Дыхаў кіслародам значна менш — мо якую гадзіну-другую на суткі.
Як калі. 19-га, напрыклад, і зусім абышоўся без апарата: ён быў больш патрэбны іншым пацыентам. Вярнулі парашок ацэцэзон: як і Менску, тры пакецікі. І два ўколы ў жывот кожныя суткі.
Ужо ў Бараўляны разам з бялізнай і брытвай адзін таварыш прывёз мой камп'ютар. Дзіўна, я не забыў паролі электронных скрынак.
Чытаю навіны. Мядовая прэмія, чарговы раз прысуджаная маім таварышам Міколам Папекам, арышт Міколы і ў ягоным стылі апавяданне пра гэта; арышт і хвароба майго таварыша Змітра Крука; звальненне з працы ў Гродзенскім універсітэце майго таварыша Валянціна Аскіркі…
Ужо тут, у Бараўлянах, пачулася, што японская машына не такая надзейная, што можна атрымаць рак. Дык і звычайны рэнтгенаўскі апарат тоіць небяспеку. І ніхто не ведае, як скончыцца яго жыццёвы шлях: у вар’ятні, у хоспісе ці пад машынай на вуліцы.
Тым часам у сеціве навіна: у Англіі з’явіўся новы штам каранавіруса. І тамсама навіна: 27 снежня у краінах Еўрасаюза пачнецца вакцынацыя ад covid-19. Вакцынацыя ад аднаго штаму, а другі штам напагатове.
Што б там ні было, галоўная выснова: настаў час упарадкаваць свае справы. Што знішчыць, што аддаць у архівы, што завяшчаць… У Галіны Максімаўны Гарэцкай быў мінімум рэчаў… І дамаўляцца з грэка-каталіцкім духавенствам. Грамадзянская паніхіда не для мяне, нават мёртвага. Усе самыя патрэбныя словы і формулы даўно запісаныя і сталі канонам. У іх і апраўданне грэшнага чалавека, і спадзяванне…
Ужо калі закрануў рэлігійную тэму, то мушу канстатаваць: пра Бога і жыццё вечнае ніхто з маіх аднапалатнікаў ні ў Менску, ні ў Бараўлянах не згадваў. Рэлігійныя пытанні ў размовах адсутнічалі. Наша грамадства вельмі секулярнае. І ў гэтым ёсць зарука ад клерыкалізацыі, якую разам паслухмяным праваслаўным епіскапатам гатовая праводзіць улада.
Уладзе ўжо мала дзяржаўнай ідэалогіі, піянерыі і БРСМ — ёй хочацца мець у сваіх руках Царкву як інструмент выхавання пакорнага быдла. Ці разумее ўсю небяспеку для яе Маскоўская Праваслаўная Царква ў Беларусі — іншае пытанне, але варт нагадаць, што пасля бальшавіцкага перавароту духавенства пераследавалі і храмы зачынялі у немалой колькасці энтузіясты з рабочых і сялян, якіх за царом дзяржаўная Царква выхоўвала ў духу пакоры ўладзе. Бальшавікі выкарысталі антыклерыкальныя настроі ў грамадстве, надалі ім арганізацыйныя формы.
Можна сказаць, што адна форма цемрашальства змяніла другую, але гэта ўжо тонкасці. Больш важна адзначыць: падобна на тое, што цяперашнія праваслаўныя вярхі кепска вучацца ў гісторыі. Як пісаў прафесар Маскоўскай духоўнай акадэміі Васілій Ключэўскі, тых, хто ў гісторыі не вучыцца, гісторыя правучвае.
За дваццаць два дні ў больніцы і шпіталі я не чуў ніводнага добрага слова пра ўладу. Калі б хто рабіў запісы размоў, што вядуцца у палатах, і даў іх паслухаць вярхам, то мо яны перасталі б гаварыць пра лялькаводаў з Захаду.
Нямала выказванняў нельга цытаваць: рускія маты — галоўныя і даданыя члены сказа. Даўно не чуў я такога мноства мацюкоў! Але гэта была толькі пара-тройка мужыкоў. Больш аматараў моцнага расійскага слова я ў больніцах не сустракаў.
Таго, хто раіў у якасці лекаў выкарыстоўваць 50 грамаў чыстага спірту і трактар, і што там яшчэ, лічаць галоўным вінаватым за маштабы эпідэміі ў краіне.
Ад таварышаў па няшчасці я наслухаўся аб расправах з іншадумцамі, аб гэбістах, якія кіруюць кадравай палітыкай на прадпрыемствах, аб кар’ерыстах на кіроўных пасадах… І пра сумленных людзей, якія адмаўляліся падпісваць дакументы на іншадумцаў, таксама пачуў.
У медыцынскіх работнікаў, здаецца, устойлівая алергія на ўладу. Хто прыхоўвае, а хто выказваецца адкрыта.
Найчасцей з улады і ўладатрымальніка смяюцца. Літаральна з кожнай яго заявы, з кожнага кроку. Паехаў у 6-ю мінскую больніцу — высмеялі, паехаў у Магілёў — высмеялі. Смяюцца з Качанавай, з «вучонасці» Мясніковіча…
Практычна ўсе выказваюць упэўненасць, што ва ўладзе зладзеі, карупцыянеры, ашуканцы. Недавер — татальны.
Я нават ведаю, калі перасталі верыць. Сярод маіх знаёмых «простых» (а не публічных) людзей — са «справы» Уладзіслава Кавалёва і Дзмітрыя Канавалава (2011—2012). А гэтаму папярэднічала крывавая нядзеля 19 снежня 2010 года. Ужо ў 2010-м інфармацыйныя тэхналогіі былі гэтак развітыя, што афіцыйныя хлусня аб падзеях тае нядзелі ўшчэнт абвяргалася альтэрнатыўнымі крыніцамі інфармацыі.
Падзеі 2020-га паказалі усю бескарыснасць «партыйнай навукі», прызванне якой кожны раз апраўдваць дзеянні ўлады. Паўтараецца сітуацыя канца 1980-х. Інстытут марксізму-ленінізму, Акадэмія грамадскіх навук, Вышэйшая партыйная школа ў Маскве, цэлая куча партыйных выданняў, не кажучы ўжо пра грамадазнаўчыя інстытуты Акадэміі навук. І якую карысць паймела з іх КПСС? Іхняя бескарыснасць была ў тым, што яны не маглі сказаць праўду. Тое ж і цяпер. Якая карысць з розных аналітычных службаў, з Інстытута сацыялогіі, калі яны не папярэдзілі ўладу: настроі ў грамадстве мяняюцца, гуляць у выбары, як раней, ужо рызыкоўна? Якую карысць займела ўлада, забараніўшы незалежныя сацыялагічныя даследаванні? Якую карысць прынесла насаджаванне ў навучальных установах піянерыі, БРСМ і дзяржаўнай ідэалогіі?
А маглі б чыноўнікі з Карла Маркса, 38 уважліва чытаць, што пішуць недзяржаўныя газеты. Яшчэ год 15 таму былы сацыял-дэмакрат Уладзімір Нісцюк апісваў сітуацыю ў краіне як пажар на тарфяніку.
9 год таму я асмеліўся сцвярджаць: у краіне «пераважны настрой пакуль што — маўклівая нязгода большасці». І вось пажар на тарфяніку стаў відавочны, і вось у большасці прарэзаўся голас…
Няўжо людзям з ідэалагічнай абслугі, якія таксама вывучалі навуковы камунізм і гістарычны матэрыялізм, гэта не было зразумела? Як жа яны тады вучыліся? Ці Маркса, Энгельса і Леніна чыталі толькі па цытатніках? Ну, а Троцкага, Бухарына, Каўцкага, Люксембург і наогул не чыталі?
Вось вам і выдаткі капээсэсаўска-дзяржаўнай манаполіі на ідэалогію.
Гісторыя вучыць: ніякія спецслужбы, войскі, ніякія праўрадавыя партыі і грамадскія аб’ядананні, ніякія агітпропы не ўратуюць уладу, калі яна не прыслухоўваецца да голасу народа, своечасова не праводзіць наспелыя рэформы. Сілай можна толькі адтэрмінаваць грамадскія пераўтварэнні, але за чэрвенем 1907 года неадменна наступае люты 1917-га.
І чым далей адкладаюцца наспелыя рэформы, тым большая рызыка, што на месца нерашучых, але высокамаральных рэвалюцыянераў прыйдуць рэвалюцыянеры рашучыя, але пазбаўленыя маральных тармазоў і абмежавальнікаў. Рэвалюцыя выклікаецца і характар рэвалюцыі вызначаецца ўладаю, якая не хоча ці баіцца пераменаў.
Не ведаю, ці згодзяцца са мною сацыёлагі, але складваецца ўражанне, што ГРАМАДСТВА перарасло ЎЛАДУ. Не нейкі там пласт, а грамадства ў цэлым. Улада так і засталася ў савецкай мінуўшчыне са сваімі дошкамі гонару, пераходнымі сцягамі, сваёй замкнёнасцю ад народа…
Толькі Каранік мог прыдумаць такое: шукаць рашэнні праблем не на форумах, а ў цішыні кабінетаў. Зрэшты і форумы высмейваюцца. Лёгка можна здагадацца, што хуралам называюць ніякім законам не прадуглежаны так званы ўсебеларускі народны сход. І б’юцца аб заклад, які заробак зноў паабяцае ўлада. Няўжо зноў 500 долараў?
Ляжаў я, нагадаю, у 2-й менскай гарадской больніцы. Гэта былая лечкамісія. Як мы ведаем, на месцы старой 2-й больніцы (вуліцы Янкі Купалы і Максіма Багдановіча) планавалі нешта будаваць з удзелам замежных інвестараў. Галоўны корпус больніцы разбурылі, нейкія работы вядуцца ў іншых корпусах, але на месцы галоўнага корпуса нічога няма. А тым часам чынавенству рупіла стварыць сабе новую лячэбную ўстанову на еўрапейскі лад. Такая ўстанова — Рэспубліканскі клінічны медыцынскі цэнтр — маецца цяпер у Ждановічах. «Смяротным», як я зразумеў, можна там лячыцца толькі за грошы (дух часу!). Будынкі ж старой лечкамісіі з усім начыннем аддалі 2-й гарадской больніцы.
Я тут мушу трохі адхіліцца. У эпоху «развітага сацыялізму» я чытаў пераклад рамана Макса фон дэр Груна «Мясцінамі галалёд». З таго рамана запомніліся два моманты: пахвальнае слова пра туалеты на нямецкіх вакзалах і абурэнне аднаго з герояў, калі ён даведаўся, што ў «абшчагах» на 16 турэцкіх гастарбайтараў прыходзіцца адзін душ. Паўтараю: так мне памятаецца. Чытаючы пра гэты душ, я пасмяяўся: савецкая цэнзура страціла пільнасць, бо ў савецкіх рабочых і студэнцкіх «абшчагах» адзін душ прыходзіўся на большую колькасць карыстальнікаў. Ды яшчэ працаваў з перабоямі.
На пачатку 1990-х у Беларусь прыехалі нямецкія сацыял-дэмакраты. Яны раз’ехаліся па раённых і абласных цэнтрах, каб пабачыць жыццё грамадзян у краіне, якая пабудавала «развіты сацыялізм» і прыступіла была да разгорнутага будаўніцтва камунізму. Уражанні ў нашых таварышаў былі моцныя. Асабліва запомнілася, як адна таварышка з вялікімі вачамі апавядала пра ўбачанае ў слонімскай больніцы: там была адна-адзіная прыбіральня.
У савецкі час і першыя поставецкія гады я ведаў, што ў лечкамісіі, дзе я наведаваў сваіх знаёмцаў — пісьменнікаў, — карціна істотна адрозніваецца ад слонімскай. Цяпер жа я бачу, што ў прынцыпе нічога ў абсталяванні палат з таго часу не памянялася. У кожнай з іх асобны душ і прыбіральня. Ну, і магчымасць выклікаць у палату сястру, не ўстаючы з ложка. У душы не шкодзіла б завесці палічкі для мыла, шампуня, павесіць шырму, якая б не давала магчымасці запырскаць вадою тыя ж тапачкі і бялізну, а то даводіцца ўсё трымаць у поліэтыленавых торбах. А так — у параўнанні з якой раённай больнічкай ці нават з той самай 6-й у Менску — шык.
Жывучы ў правінцыі, бачачы, як улада спекулюе на тэме вайны, як успамінае пра яе ўдзельнікаў толькі бліжэй да 9 мая і 3 ліпеня, бачачы, як тыя ж удзельнікі вайны цяжка працуюць, якія мізэрныя ў іх калгасныя пенсіі, як яны пазбаўленыя кваліфікаванай медыцынскай дапамогі, я думаў, што хоць для інвалідаў вайны пад Менскам адчынена прыстойная лячэбная ўстанова. Адчынена ў 1972 годзе з ініцыятывы «самога» Машэрава. Цяпер гэтую ўстанову называюць Рэспубліканскім клінічным шпіталем інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны імя П. М. Машэрава.
Трапіўшы ў гэты шпіталь, я цвёрда магу сказаць, што партыйная наменклатура не шанавала так інвалідаў вайны, як сябе, родную.
Шпіталь інвалідаў вайны, бадай, па ўсіх параметрах саступае былой лечкамісіі (пра новую не кажу: не быў там). І гэта пасля ўсіх перабудоў і дабудоў, пра якія можна прачытаць на афіцыйным сайце шпіталя. Не можа не кінуцца ў вочы і тое, што і шпіталь для інвалідаў вайны цяперашняя ўлада не магла хоць б часткова не камерцыялізаваць. Цынізм зашкальвае.
Я толькі магу ўявіць, якія былі вокны ў шпіталі да яго «еўрарамонту», бо, уваходзячы ў палату, ацаніў савецкую якасць дзвярэй. І тое, што ў палатах няма механізму рэгулявання тэмпературы, і паветра асвяжаюць традыцыйна — адчыніўшы вокны. Тады людзям, якія баяцца скавышоў, трэба або куляй вылятаць з палат, або хавацца пад дзве коўдры (балазе, на кожным ложку ёсць і другая коўдра, і другая падушка).
У 2-й больніцы, як ужо напісана, маецца камп'ютарны тамограф. У шпіталі ён ёсць, але яго няма, бо сапсаваны. І ніхто не ведае, калі будзе адрамантаваны.
У 2-й больніцы, у той палаце, у якой ляжаў я, ля кожнага ложка маецца няхітрае прыстасаванне для дыхання кіслародам. Дыхаюць або праз трубку, два «адросткі» якой устаўляюцца ў ноздры, або пры дапамозе пластыкавай маскі, якая шчыльна прылягае да твару. У шпіталі маскі я не бачыў. Не бачыў і такога няхітрага прыстасавання над кожным ложкам, як у 2-й больніцы. Тут на ўвесь паверх (я налічыў 21 палату) маюцца два агрэгаты, якія вонкава нагадваюць працэсары старых камп'ютараў. Гэтыя скрынкі на колах катаюць з палаты ў палату, ад пацыента да пацыента. Калі ўзяць пад увагу, што ў адной «звыйчайнай» палаце максімум чатыры чалавекі, а ў інвалідскай — два ці тры, то адна машына для дыхання прыпадае прыблізна на 37 пацыентаў. Дыхаць так працягла кіслародам, як у 2-й больніцы, у Бараўлянах пацыенты не могуць.
Калі лічыць, што ў агульных 16 палатах шпіталя на «маім» паверсе ляжалі па чатыры чалавекі, то максімум пацыентаў — каля 74 душ. Умоўна сказаўшы, 37 жанчын і 37 мужчыны. Дык вось тут, тут карціна горшая, чым у рамане Макса фон дэр Груна: адзін душ на (прыблізна) 18 чалавек — па дзве кабіны для жанчын і мужчын. Праўда, не памятаю, каб нямецкі сацыяльны рэаліст пісаў нешта пра абмежаванні ў працы гэтых кабінак. У нашым жа шпіталі мыцца з галавы да ног можна 5 гадзін на суткі: з 6 гадзін да 7 гадзін і 30 хвілін і з 18 гадзін да 21 гадзіны 30 хвілін. Можна палічыць, колькі прыпадае хвілін душу на суткі на аднаго ўмоўнага пацыента.
Такое абмежаванне тлумачыцца проста: перабоі з гарачым водазабеспячэннем. Удзень і ўначы гарачае вады з-пад крана ў палаце не дачакаешся. У лепшым разе будзе цурчэць цёпленькая. Душ таксама бывае зачынены ў «рабочы час».
Не лішне будзе нагадаць, што душ у шпіталі — месца агульнага карыстання. У палатах для інвалідаў маюцца толькі асобныя прыбіральні. Да паслуг астатніх 32 умоўных мужчын маюцца 2 унітазы і 1 пісуар.
Мяне зацікавілі палаты для інвалідаў. Паглядзеў. Акрамя туалета, ёсць яшчэ адна «раскоша» — тэлевізар. Агульнае ўражанне ад інвалідскіх палат непрыемнае. Як сказала адна пацыентка, двум чалавекам там цесна.
З гэтай пацыенткай мы разышліся ў ацэнцы шпітальнага харчавання. Порцыі яшчэ з савецкага часу вялікія. Трэба мець добры апетыт, каб з імі справіцца. Але вось пацыентка, на якую я спасылаўся, лічыць, што харчаванне магло б не такім «сялянска-пралетарскім». Тут, як я мяркую, праблема густу і смаку.
Удакладняю: так выглядалі справы на «маім» паверсе шпіталя ў снежні мінулага года, пасля перабудоў. Трэба было самому трапіць у гэтую ўстанову, каб яшчэ раз пераканацца ў тым, што клопат «партыі і савецкага ўраду» пра ўдзельнікаў вайны — чыстай вады дэмагогія. Шпіталь для інвалідаў вайны нявыгадна выглядае ў параўнанні з лечкамісіяй, якую бальшавіцкая наменклатура пабудавала была для сябе. (Якую больніцу для сябе стварыла цяперашняя кіроўная групоўка, спадзяюся, неўзабаве пабачым.) Але асноўнай масе рэальных удзельнікаў і нават інвалідаў вайны (а гэта дзясяткі тысяч чалавек) нават паслугі бараўлянскага шпіталя былі недаступныя: такая спецыялізаваная ўстанова была адна на ўсю Беларусь, а трэба было б мець такі шпіталь як мінімум у кожнай вобласці. Ды ў «партыі і савецкага ўрада» на такія мэты не хапала сродкаў. Удзельнікі вайны паміралі калі не дома, то ва ўчастковых і раённых больнічках.
Дваццаць два дні ў больніцах змушаюць мяне адзначыць і такое: людзі пажылага веку — аптымісты і ўчэпіста трымаюцца за жыццё. Такое я назіраў у 2-й бальніцы (у палату інтэнсіўнай тэрапіі адправілі якраз маладога), такое бачыў і ў Бараўлянах. У холе збіраліся жанкі і мужчыны і нейк забываліся на хваробы, жартавалі, смяяліся. Бывала, што з палатаў даносіўся залівісты смех. Маладзейшыя мужчыны гучна не смяяліся, да грамады ў холе не хадзілі. Ім жывое камунікаванне замянялі смартфоны. Добра гэта ці кепска — не ведаю. Ведаю адно: гэтыя хлопцы не на баку ўлады, бо лічаць яе лжывай, карумпаванай, бо яна перакрывае перспектыву ім і іх дзецям.
19 снежня, на Міколу і ў 10-ю гадавіну крывавай нядзелі, я адчуў патрэбу працаваць. І ўзяўся за пэўныя тэксты як рэдактар.
І два вельмі важныя моманты. Не ведаю, што было б са мною, калі б не сацыял-дэмакраты, мае таварышы па партыі. І другі момант. Калі б я запісваў імёны і прозвішчы, атрымаўся б доўгі спіс медыцынскіх работнікаў, якія мяне лячылі.
Ні да аднаго лекара аддзялення кардыялогіі ў 2-й больніцы і 1-й тэрапіі ў шпіталі, ні да адной сястры ў мяне няма прэтэнзій — ёсць толькі ўдзячнасць.
Затое мне цікава: хто ў шпіталі распараджаецца размяшчэннем у палатах людзей, якія толькі што паступілі на лячэнне? (У Бараўлянах, выявілася, не толькі далечваюць, але і лечаць.) На другі ці на трэці дзень майго там ляжання да нас у палату прывезлі чалавека з Нясвіжа. Мае маладыя аднапалатнікі запратэставалі — і праз дзве гадзіны таго мужчыну перавялі ў іншую палату. 24 снежня мяне выпісвалі. І на развітанне, пэўна, заразілі, бо амаль за суткі да выпіскі мне ў палату паклалі дзядзьку з высокай тэмпературай, чыханнем і г. д., а я нават не здагадаўся запярэчыць. І ўжо калі я пакідаў шпіталь, гэтага дзядзьку з нашай палаты перавялі ў іншую. Вярнуўся я 24-га, а 25-га мне стала пагана, 26-га ўранку на градусніку было 38,8, а ўвечары — 39,1. Мне прапаноўвалі зноў легчы ў больніцу. Гарачку я збіваў парацэтамолам з но-шпай. Уначы і раніцай 27 снежня тры разы пацеў, затое ўдзень чуўся непагана. З’явіўся апетыт. 28-га прачнуўся з нармальнай тэмпературай. І ад таго часу такіх праблемаў няма.
Я хварэў на запаленне 6 разоў. Па сваіх наступствах сёлетняе захворванне — самае цяжкое. У нейкай меры яго можна параўнаць з язвамі страўніка і дванаццаціперснай кішкі. Тады мне, каб больш-менш вярнуць фізічныя кандыцыі, спатрэбіўся ладны кавалак часу. Развітвацца з гэтай хваробай давядзецца даўжэй, калі наогул удасца развітацца. Штодзень глытаю 5 таблетак і адзін парашок. Адны лекі давядзецца прымаць не менш як месяц, а маленечную таблетку рывараксабан — як мінімум 45 дзён.
Хадзіць даводзіцца павольна, бо іншы раз водзіць у бакі: даюцца ў знакі болі ў паясніцы, у правым тазасцегнавым суставе. Каб выглядаць і рухацца нармальна, трэба яшчэ сачыць за паставай і дыханнем: болі ў плячах; калі ідзеш, хіліць наперад. І не ў аднаго мяне такое. Спадзяванне не толькі на таблеткі і парашкі — на лячэбную фізкультуру, масаж, іншыя фізіятэрапеўтычныя працэдуры. Алесь Жук раіць не ігнараваць фізіятэрапеўтаў. Ад сёння буду хадзіць у паліклініку як на працу.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Леонид Невзлин
Анджей Почобут
Ирина Халип
Владимир Халип

maintext:
Памёр вядомы гісторык і абаронца беларускай мовы Леанід Лыч 17.01.2021, 13:39
Фото: budzma.by
У доктара гістарычных навук быў каранавірус.
Доктар гістарычных навук Леанід Лыч лекаваўся каранавірусу ў 2-й менскім шпіталі. 8 лютага Леаніду Лычу мела споўніцца 92 гады.
Пра ягоную сьмерць паведаміла старшыня ТБМ Алена Анісім:
«Толькі што прыйшла чарговая сумная вестка: Леанід Лыч пакінуў гэты свет. Усе гады незалежнасці Беларусі спадар Леанід выступаў яе непахісным абаронцам. Ён не шкадаваў сіл і пісаў шмат артыкулаў пра важнасць беларускай мовы і абароны нашай культуры. Нам застаюцца яго кнігі, яго выступы. Нам застаецца яго клопат пра Бацькаўшчыну. Адыходзяць магікане беларускай справы. Наша ўдзячнасць і светлыя ўспаміны!»
Леанід Міхайлавіч Лыч (нар. 8 лютага 1929, в. Магільнае, Уздзенскі раён Менскай вобл.) — беларускі гісторык, публіцыст; доктар гістарычных навук, прафэсар.
Дасьледаваў пытаньні сацыяльна-клясавых адносін у савецкі час, гісторыю беларускай культуры, моўную палітыку ў Беларусі ў XIX–XX ст., міжнацыянальныя адносіны ў краіне ў XX стагодзьдзі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Ирина Халип
Сергей Тихановский
Наталья Радина
Андрей Санников

title: Не адступіце, беларускія палкі!

maintext:
Не адступіце, беларускія палкі! 1 Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
2.01.2021, 13:31
2,380
Партызанская вайна з узурпатарам і яго цэрберамі набірае абароты і не спыніцца да перамогі.
Жыццёвы вопыт і ўзрост, якога я дасягнуў, дазваляюць пераканацца, як важна аглядацца на гісторыю нацыі і чалавецтва. Загон насельніцтва ў пастку забарончых законаў, сілавы здзек над людзьмі, якімі цяпер заняты рэжымы Беларусі і Расіі, з’явы не новыя. Канцэнтрацыя ўлады ў адных руках заўсёды вядзе да загнівання дзяржаўнай сістэмы, да дыктатуры.
У папярэднім роздуме я нездарма ўспомніў слаўную бітву, калі смелыя продкі мужна адстойвалі свабоду родных земляў і ўласную годнасць. Той, хто зацікавіцца, хай прачытае звесткі пра тыя драматычныя калізіі. Цытую радкі з напісанага ў 2002 годзе верша "Грунвальдскі вецер":
Пад вечар сеча прытамілася,
як жнец,
Хіснуўся левы фланг:
няўжо канец?
Сяброў не кінем у бядзе –
закон такі…
Ідуць у наступ беларускія палкі!
Доля сцякала крывёю
і потым,
Спела прадажнікаў хіжых
віна.
Кубак атрутны бяды
і прыгнёту
Выпіў народ аж да самага дна.
Выпіў,
але паднялася дзяржава,
Дзе першы раз беларус — гаспадар…
Ды гандляры ненажытую славу
Зноў,
як цялушку,
вядуць на базар.
Б’е ў вушы рэха
той далёкае сурмы,
А ў парадзелым войску – толькі мы.
Няма падмогі…
Што тут зробіш, лёс такі…
Аднак за намі і наперадзе – вякі.
Не адступіце,
беларускія палкі,
Не адступіце,
беларускія палкі!
Сёння грамадства незалежнай Беларусі стаіць перад дылемай: далей гібець пад страхам і прыгонам або выйсці на свабоду і будаваць разумнае жыццё?
Дзейнічаць даводзіцца ў цяжкіх, складаных умовах. Як было ўжо не раз, належнай дапамогі няма. Усе захапляюцца смелым, магутным парывам беларускага народа да праўды, законнасці, справядлівасці і здаровага сэнсу, самаахвярным змаганнем з дыктатурай. Але, прамаўляючы змрочнае слова "дыктатура", замежныя палітыкі і насельніцтва дэмакратычных краін нават не ўяўляюць, што гэта азначае ў канкрэтным мясцовым варыянце.
ХХІ стагоддзе, нягледзячы на высокія веды і выніковыя тэхналогіі, раптам дапусціла забытае дзікунства мінулых часоў у стасунках улады і народа. Папустка, бяззубасць і мяккацеласць дэмакратычных сіл унеслі кепскія карэктывы ў сучаснае палітычнае жыццё, узнікла абсалютна неадэкватная рэальнасць.
Цяпер можна спакойна перайсці да ваеннай дыктатуры, не аб’яўляючы яе афіцыйна. Так і зрабіў А. Лукашэнка з хеўрай прыбліжаных чыноўнікаў і сілавікоў, якія спалохаліся грандыёзнага пратэсту абураных грамадзян.
Забойствы, збіццё, паляванні за людзьмі, якія наладжваюць бандыты без апазнавальных знакаў і ў масках, арышты, катаванні мірных грамадзян-іншадумцаў – гэта знешні, самы ўражальны малюнак садызму дыктатуры. Але ёсць тое, што схавана ад астатняга свету.
Барацьба з іншадумствам перайшла звычайныя межы. Сілавікі распачалі бурную дзейнасць у палітычным полі: збіраюць асабістыя дадзеныя грамадзян, фіксіруюць на відэакамеры і тэлефоны абліччы маніфестантаў, вывучаюць сацыяльныя сеткі, вярбуюць агентаў у пратэстным руху або самі ўкараняюцца ў яго, фабрыкуюць маштабную хлуслівую інфармацыю ў інтэрнэце, афармляюць крымінальныя справы за звычайныя крытычныя выказванні.
Хлусня і гвалт сталі руцінай у краіне яшчэ з 1994 года. То дыверсанты здохлым пацуком хочуць атруціць водазабеспячэнне Мінска, то тэрарысты закупляюць жалезныя штыры, каб біць шкло ў Доме ўраду, то межы пераходзяць узброеныя банды і невядома для чаго блукаюць па беларускіх лясах, то школьнікі назапашваюць арсенал для паўстання. Якой толькі дурноты не вылівалі на галовы грамадзян Беларусі правіцель, спецслужбы і афіцыйныя СМІ! Але сёння хлусня і гвалт абрынаюцца на людзей з небывалай лютасцю.
Новую лухту А. Лукашэнкі пра нейкіх тэрарыстаў, якія "везли тоннами оружие через Украину", МЗС суседняй краіны назвала мякка – "інсінуацыямі". Дыпламатычны этыкет не дазваляе гаварыць наўпрост.
Следам за свамі гаспадарамі А. Лукашэнкам і У. Пуціным прапагандоны Беларусі і Расіі шалеюць ад злосці ў інфармацыйнай прасторы, абліваюць паклёпамі пратэстуючых беларусаў, расіян, ЗША, Еўразвяз, дэмакратычныя сілы… Расійскі пісьменнік Д. Быкаў кажа: "Чем более оголтелая и наглая ложь, чем более бесстыжая пропаганда ненависти льется в уши населению, тем одобрительней воспринимаются эти зловещие клоунады".
Але яго заўвага тычыцца болей Расіі. У Беларусі Лукашэнку, спецслужбам і прапагандонам вераць толькі інертныя людзі, якіх "корміць" інфармацыяй БТ і СБ. Такіх застаецца з кожным днём усё меней і меней.
Пакланенне сілавікоў і "ябатьков" іхняму "аграфюрэру" (выраз, які гуляе ў замежных СМІ) нагадвае паводзіны старажытных "цёмных" продкаў, якія палахліва ўкленчвалі прад "шклоўскім ідалам", просячы дажджу. Трэба сказаць, што многія сілавікі ў інтэлектуальным развіцці не дацягваюць нават да стану далёкіх па часе абарыгенаў.
Валтузня аб’яднанай цемрашальскай арміі мясцовых і расійскіх сілавых структур, чыноўнікаў, прапагандонаў скіравана на тое, каб пераканаць міжнародную супольнасць, што пратэстны рух у Беларусі ідзе на спад, перараджаецца ў радыкалізм. Але падтасоўкі махляроў не спрацоўваюць.
Не дапаможа А. Лукашэнку і дыпламатычная дэмагогія, якой займаюцца С. Лаўроў, У. Макей і астатнія "перамоўшчыкі". Не трэба шукаць дурняў, якія павераць, што кіруючая злачынная мафія шукае "золотую середину между обеспечением в полной мере прав и свобод граждан и поддержанием в обществе необходимого уровня безопасности и порядка". "Ошибки" або "далекие от идеальных решения" дыктатуры прывялі да ахвяраў і вялікай колькасці пакалечаных людзей, чаго беларусы ніколі не даруюць злачынцам.
Мяне надзвычай трывожыць знешняя пагроза руху народа да свабоды і дэмакратыі. Паводзіны аўтарытарных правіцеляў Расіі і Кітая ў дачыненні да Беларусі прадугледжваюць уласныя меркантыльныя інтарэсы. У. Пуціну важны геапалітычны аспект, нейкі саюзнік, хоць і не выключана яго замена на новага "свайго чалавека", а Сі Цзыньпін зацікаўлены пляцоўкай для транзіту ў Еўропу. Таму позірк скіраваны толькі на "дружбана". Словы пра тое, што яны жадаюць дабра беларускаму народу, трафарэтныя і пустыя.
Агульнымі намаганнямі можна паставіць на месца любога ўладалюбца і злачынцу. Але для гэтага ЗША, Еўразвязу, асобным краінам, канкрэтным палітыкам і бізнесменам трэба паступіцца ўласнымі эканамічнымі інтарэсамі, рашуча адпрэчыць стасункі з узурпатарам. Варта задумацца: каму выгадна зацягнутая агонія А. Лукашэнкі, якая прывядзе да новых ахвяраў, да тысяч зламаных лёсаў смелых, разумных і таленавітых людзей?
Я ведаю, як лёгка можна загубіць палахлівасцю, здрадніцвам і згодніцтвам любую выдатную справу. Але веру, што беларусы, хоць і жывуць у жахлівым пекле, пад дзікім сілавым прэсам, усё ж не здадуцца, пакуль не скінуць ненавісную дыктатуру. Заўважаю гэта па рэвалюцыйных зменах у глыбіні народнага жыцця. "Мірная партызанская вайна" з узурпатарам і яго цэрберамі набывае розныя формы, набірае абароты і не спыніцца да перамогі.
Слаўныя продкі ўважліва глядзяць нам у вочы, мужнымі сэрцамі і ўчынкамі заклінаюць: "Не адступіце, беларускія палкі!"
Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Ирина Халип
Леонид Невзлин
Сергей Тихановский

title: Будынкі і ўлада

maintext:
Будынкі і ўлада 1 Валер Карбалевіч
10.01.2021, 12:59
2,325
Валер Карбалевіч
Рэвалюцыі — больш складаны працэс, чым звязаныя з імі сімвалічныя акцыі
Штурм Капітолія ў ЗША актуалізаваў дыскусіі адносна таго, ці былі дапушчаныя памылкі падчас беларускай рэвалюцыі. У сацыяльных сетках шмат хто лічыць, што калі б у жніўні пратэстоўцы дзейнічалі больш рашуча, захапілі нейкі ўрадавы будынак, то, магчыма, рэжым быў бы ужо зрынуты.
Праблема ў тым, што ўзяць штурмам нейкі ўрадавы будынак яшчэ не азначае ўзяць уладу. Што пацьвярджае гісторыя. Калі зьвяртацца да апошніх прыкладаў, то ў Армэніі ў канцы мінулага году пратэстуючыя, патрабуючы адстаўкі прэм’ера Нікола Пашыняна, захапілі будынак парлямэнта. І вось апошнія падзеі ў Вашынгтоне, дзе прыхільнікі Трампа захапілі Капітолій - месца знаходжаньня Кангрэсу ЗША. У абодвух выпадках гэта не прывяло да зьмены ўлады.
Улада – гэта складаная рэч, заснаваная на грамадзкіх адносінах. Будынкі ўладных установаў – гэта сымвалы, знакі ўлады, а не сама ўлада.
А штурм Бастыліі і Зімняга палацу – гэта хутчэй сымвалічныя акцыі, якія спадарожнічалі зьмене ўлады.
Валер Карбалевіч, t.me
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Барыс Хамайда
Владимир Халип
Леонид Невзлин

title: Зміцер Дашкевіч: Акрэсцiна - гэта неасэнсаваныя Курапаты

maintext:
Зміцер Дашкевіч: Акрэсцiна — гэта неасэнсаваныя Курапаты 1 30.01.2021, 21:16
Фото: «Радыё Свабода»
Мы павiнны пазбавiцца ад спадчыны камунiзма.
Прадпрымальніка і актывіста Зміцер Дашкевіч вызвалілі сёння з ІЧУ Менскага раёну, дзе ён адбываў 15 сутак адміністрацыйнага арышту, паведамляе «Радыё Свабода».
Дашкевіча затрымалі 15 студзеня ў Курапатах, дзе ён цягам двух з паловай гадоў штопятніцу трымае варту каля рэстарацыі «Поедем Поедим».
Зміцер Дашкевіч стаіць у Курапацкай варце больш за два гады кожную пятніцу. Летась у лістападзе ён ужо быў пакараны арыштам на 15 сутак.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Николай Статкевич
Леонид Невзлин
Анджей Почобут
Ирина Халип

title: "Школьнікам чакаў: прыеду ў Мінск і пайду на мітынг"

maintext:
«Школьнікам чакаў: прыеду ў Мінск і пайду на мітынг» 1 18.01.2021, 12:05
1,208
Студэнт, якi раней атрымліваў прэмію ад дзяржавы, цяпер дапамагае рэпрэсаванай моладзі.
Быў вучнем года, атрымліваў прэмію з фонда прэзідэнта, збіраў фальклор… З такой біяграфіяй студэнт Цімафей Малахоўскі мог бы патрапіць на баль у Палац незалежнасці, калі б не зацікавіўся палітыкай. У гэтыя выбары хлопец далучыўся да каманды па альтэрнатыўным падліку галасоў (гэта яны прапанавалі складаць бюлетэні гармонікам). Цімафей расказаў «Нашай Ніве», як упершыню патрапіў на Дзень волі і праз гэта страціў ласку рэктарата, быў назіральнікам у роднай гімназіі, а цяпер дапамагае рэпрэсаванай моладзі.
«Школьнікам чакаў гэтага моманту: што прыеду ў Мінск і пайду на мітынг»
Цімафей — студэнт ЕГУ. Ён вывучае паліталогію і ў гэтым годзе заканчвае ўніверсітэт. Сам з Салігорска. У сваёй гімназіі тройчы прызнаваўся вучнем года і нават атрымаў прэмію прэзідэнцкага фонду па падтрымцы таленавітай моладзі. Школьнікам займаўся навукай — разам з выкладчыкам па фізіцы рабіў новы сплаў. З гэтым праектам Цімафей выйграў рэспубліканскі конкурс маладых навукоўцаў і паехаў у ЗША — падзея для ўсяго раёна.
Цімафей — студэнт ЕГУ. Ён вывучае паліталогію і ў гэтым годзе заканчвае ўніверсітэт. Сам з Салігорска. У сваёй гімназіі тройчы прызнаваўся вучнем года і нават атрымаў прэмію прэзідэнцкага фонду па падтрымцы таленавітай моладзі. Школьнікам займаўся навукай — разам з выкладчыкам па фізіцы рабіў новы сплаў. З гэтым праектам Цімафей выйграў рэспубліканскі конкурс маладых навукоўцаў і паехаў у ЗША — падзея для ўсяго раёна.
Пасля школы хлопец пайшоў у БДУР. Паступіў на бюджэт самага прэстыжнага факультэта — камп’ютарных сістэм і сетак. Праўда, правучыўся там толькі паўтара года. У 2015-м засвяціўся на Дні волі — фота Цімафея з бел-чырвона-белым сцягам трапіла ў СМІ.
«Гэта быў першы мітынг у маім жыцці. Я чакаў гэтага моманту, яшчэ калі навучаўся ў сваёй гімназіі: што прыеду ў Мінск і пайду на мітынг. Ён быў дазволены, таму я быў перакананы, што раблю ўсё правільна і па законе, не чакаў наступстваў.
Ужо праз 15 хвілін я атрымаў званок з універсітэта з запрашэннем да рэктарата пагутарыць. У БДУІРы я займаўся навукай, меў добрую рэпутацыю, таму для адміністрацыі было вялікім ударам тое, што я з’явіўся на Дні Волі.
Што было дзіўна, нават са школы тэлефанавалі на наступны дзень, казалі, што органы цікавяцца мной».
Ва ўніверсітэце пачаўся ціск. Калі хлопец хацеў правесці музычную гульню для студэнтаў, яму адмовілі, хоць раней давалі дазвол. У рэктараце Цімафею казалі: вы збіраеце сабе аўдыторыю, для таго каб прасоўваць свае палітычныя перакананні.
Ён вырашыў забраць дакументы.
«Іншая прычына — мне больш падабалася працаваць з людзьмі, вывучаць грамадства, таму мой выбар паў на палітычную навуку і я паступіў у ЕГУ.
Я, дарэчы, вельмі ганаруся тым, што адбывалася на факультэце камп’ютарных сістэм і сетак зараз. Што дэкан сышла з пасады, адмовіўшыся адлічаць студэнтаў».
«Настаўнікі з камісіі нясуць адказнасць за тое, што адбывалася пасля выбараў»
Летась Цімафей навучаўся па абмене ў Германіі, але праз каранцін адукацыя перайшла ў анлайн, і давялося з’ехаць. У сакавіку хлопец вярнуўся ў Беларусь. А потым далучыўся да каманды «Сумленных людзей».
«Мы складалі даныя па ўчастковых камісіях, спісы тых, хто адказваў за вылучэнне членаў камісіі. Бліжэй да дня выбараў я далучыўся да каманды па альтэрнатыўным падліку галасоў. Гэта тая самая каманда, якая прэзентавала платформу «Голас», прыдумала насіць белыя стужкі і прапанавала складаць бюлетэні гармонікам. Мы думалі, як праз альтэрнатыўныя сродкі зрабіць гэтыя выбары празрыстымі», — дзеліцца студэнт.
Ён стаў назіральнікам на ўчастку ў сваёй роднай гімназіі. Быў упэўнены, што яна не падвядзе.
«Спачатку мне нават дазволілі знаходзіцца на ўчастку падчас датэрміновага галасавання. Але праз хвілін 10 камісіі патэлефанавалі (у школе за абстаноўкай сачыў чалавек у цывільным), і мяне папрасілі сесці звонку на калідоры. А праз пару гадзін прыехаў нарад міліцыі, сказалі, што нібыта старшыня камісіі патрабуе пакінуць памяшканне. Настаўнікі стаялі і маўчалі, не знаходзілі слоў. Мяне амаль што пад рукі вывелі з тэрыторыі школы і прапанавалі назіраць з балкона майго дома».
Цімафей ўсё адно дзяжурыў каля гімназіі, падлічваў яўку. Яна была значна меншай за афіцыйную — і гэта прытым, што хлопец пазначаў усіх, хто ўваходзіў у будынак, дзе было два ўчасткі.
Ён успамінае, што выкладчыкі кулуарна прасілі яго прыйсці на падлік галасоў. Але школу ўвечары закрылі, а потым прыехаў бусік АМАПа і пачаўся хапун.
«Пратакол, натуральна, ніхто не вывесіў. На наступны дзень мне сказалі, што камісіі больш не існуе і я не магу ўбачыць вынікі галасавання. Я запісаўся на прыём да дырэктаркі школы, мы размаўлялі з ёй — са слязьмі абое. Але мая пазіцыя, што настаўнікі з камісіі нясуць адказнасць за тое, што адбывалася пасля выбараў».
«Мама раней пераконвала, што палітыкай я псую сваю будучыню»
Калі пачаліся студэнцкія пратэсты, Цімафей стаў дапамагаць моладзі юрыдычна — правільна складаць звароты да адміністрацыі універсітэтаў, Міністэрства адукацыі.
«Петыцыі часам утрымлівалі просьбы да рэктара пералічыць галасы, што натуральна не ў яго кампетэнцыі. Студэнтам не хапала разумення, як паводзіць сябе з беларускай бюракратыяй. Я далучыўся да праекта «Сумленны ўніверсітэт». Ён задумваўся як пляцоўка для актывістаў, дзе яны б абменьваліся досведам, каардынаваліся між універсітэтамі. Але студэнты арганізоўваюць свой пратэст самастойна, усе ідэі ідуць знізу», — тлумачыць хлопец.
Цяпер гэты праект дапамагае студэнтам і выкладчыкам, што пацярпелі ад ціску. Па падтрымку звярнулася ўжо 490 чалавек.
«Мы зрабілі памятку, як абскарджваць вымову ці адлічэнне, знайшлі варыянты фінансавай дапамогі адлічаным, тым, хто страціў стыпендыю ці месца ў інтэрнаце. Дапамагаем таксама студэнтам, якія атрымліваюць платныя адпрацоўкі за заняткі, падчас якіх знаходзіліся ў ізалятары. З дыяспарамі шукалі акадэмічныя магчымасці — сабралі ў каталог усе актуальныя праграмы польскіх, літоўскіх, чэшскіх, венгерскіх універсітэтаў».
У кастрычніку хлопец з’ехаў з Беларусі. Вырашыў, што заставацца небяспечна пасля таго, як крымінальны пераслед стаў пагражаць яго суседу па кватэры — адлічанаму студэнту. Цяпер Цімафей у Варшаве. Рыхтуецца да сесіі ў аўральным рэжыме.
Што думае сям’я пра яго актыўнасць?
«Бацька не ведае нават. Ён перакананы, што я займаюся выключна вучобай, — усміхаецца Цімафей (яго бацькі ў разводзе).
— Мама мяне падтрымлівае. Хоць яна не была палітычна актыўнай да гэтага лета і дрэнна ставілася да майго ўдзелу ў Дні Волі ў 2015 годзе. Тады яна пераконвала, што я займаюся няправільнай справай, псую сваю будучыню. Але зараз яе пазіцыя іншая».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Леонид Невзлин
Сергей Тихановский
Наталья Радина

title: Неизвестная история легендарных "Каласоў пад сярпом тваім"

maintext:
Неизвестная история легендарных «Каласоў пад сярпом тваім» 1 9.01.2021, 16:46
2,147
Каким был замысел и где Владимир Короткевич начал культовый роман?
История сохранила нам личные письма Владимира Короткевича - а также забавную историю о том, как за них доплачивал Максим Танк, пишет журналист kp.by Сергей Шапран.
Владимиру Короткевичу 26 ноября 2020 исполнилось бы 90 лет. И уже более 35 лет мы живем без этого современного классика. «На зямлі ён у дзярме, а ў бяссмерцці - з німбам», - написал о друге Рыгор Бородулин. Это тот случай, когда пророчество сбылось, потому что два собрания сочинений и десяток книг, бесчисленное множество статей, эссе и воспоминаний, где Короткевич за главного героя, - все это появилось уже после его ухода. И, казалось бы, что нового можно сказать о том, о ком сказано буквально все?..
«Хутка куплю сабе мышынага колеру паліто і задзяру носа аж да нябёс»
Много лет назад я оказался в Белгосархиве - музее литературы и искусства. Моей темой была биография Василя Быкова. Но просматривая сотни и сотни дел, я не мог оставить без внимания документы, на которых, как сургучная печать, легко узнавалась рука Короткевича. Убористый каллиграфический почерк: одна страничка таким - чуть ли не страница на печатной машинке!..
Вот, к примеру, учитель русского языка и литературы Владимир Короткевич пишет в октябре 1955 года главному редактору журнала «Полымя» Максиму Танку: «Паслаў вам два сваіх лісты, а на наступны дзень даведаўся, што наш паштальён адправіў іх даплатнымі. Вось яшчэ чаго не хапала, дык гэта таго, каб паэты за няпэўнае здавальненне атрымаць дзясятак кепскіх вершаў раскашэльваліся кожны раз на энную колькасць рублёў. Сапраўды, нейкае хамства, узведзенае ў прынцып».
Однако затем неожиданно добавляет: «Я адправіў гэтыя бязглуздыя вершы і толькі тут зразумеў, што я нарабіў, і мне стала вельмі сорамна. Усё гэта такое дурное, пошлае і, галоўнае, эпігонскае, што яго трэба кінуць у печку. Я вас прашу так і зрабіць і не думаць, што гэта істэрыка. Скідак на маё вучнёўства быць не можа, здаецца, не маленькі. Я буду шмат працаваць і тады, можа, прышлю нешта сапраўды вартае вашай увагі».
И уже в приписке, очевидно, не без тайной надежды 24-летний поэт, писавший тогда в том числе по-украински, все же просит: «Калі будзе час - прачытайце Intermezzo, “Що записано в книгу життя”, “Цвіт яблуні”, “Тіні забутих предків”. Гэта - любімае».
А вот в марте 1957-го учитель уже оршанской школы Владимир Короткевич обращается к ответственному секретарю журнала «Беларусь» Ивану Кудрявцеву:
«Ужо даволі даўно паслаў Вам вершы. Напэўна, яны загубіліся недзе па дарозе, а можа, то такія вершы, што добрага слова не варты і канверта на іх шкода. Напішыце мне, ці атрымалі Вы іх, а калі не, то я вышлю другі экземпляр. І калі атрымалі, то што вырашылі з імі рабіць.
У Мінску, напэўна, навін поўны кораб, а ў нас толькі і навіна, што нехта там недзе пабіўся, ці кагосьці пагрызлі сабакі. Дзіўны горад. Праўда, ёсць і навіна: запрасілі мяне піянеры вакзальнай 33-й школы на атрадны збор. Гэта мяне ў першы раз так запрасілі. Вельмі было добра, білі ў барабан, насілі сцяг, дзеці чыталі вершы, я ім таксама чытаў вершы і вучыў, як з завязанымі вачыма маляваць котку. Чамусьці палучылася так, што ў коткі ногі змяшчаліся ў жываце, а хвост - на галаве. Цікава было. Як бачыце, Ваш адданы слуга заваёўвае папулярнасць. Хутка я зусім аганаруся, куплю сабе мышынага колеру паліто ў палоску, туфлі, падобныя на пажарную машыну, задзяру носа аж да нябёс і буду толькі хадзіць ды паплёўваць цэраз грыб».
А это заявление в адрес президиума правления Союза писателей. В это время Короткевич, составив список из 78 томов, которые должен будет написать, окончательно определился с выбором дальнейшего пути:
«У сувязі з тым, што доўгі час я жыў, займаючыся педагагічнай працай, я быў некалькі адарваны ад літаратурнага асяроддзя.
Цяпер я хацеў бы павучыцца на вышэйшых літаратурных курсах у Маскве. Хацеў бы павучыцца майстэрству ў старэйшых паэтаў, падвысіць свой культурны ўзровень у галіне літаратуры, мастацтва, гісторыі і этнаграфіі, пасядзець у бібліятэках.
Вельмі прашу Вас задаволіць маю просьбу».
И дата: «29 сакавіка 1958 года».
«Каласы пад сярпом тваім» вышли вдвое объемнее, чем задумывал автор
Окончив Высшие литературные курсы, а затем и сценарные, из Москвы Короткевич вернулся с намерением засесть за работу над романом «Каласы пад сярпом тваім». Как покажет время - главным своим произведением.
Владимир Семенович говорил, что идея написать о восстании под предводительством Кастуся Калиновского возникла в начале 1950-х. То есть во время учебы в Киевском университете. Ему тогда было немногим более двадцати. В итоге двенадцать лет собирал материалы, лет восемь писал роман - так однажды сказал автор «Каласоў пад сярпом тваім». Хотя, с другой стороны, в одной из записных книжек указано, что начал роман 7 августа 1959 года на Рогачевщине, где на крутом склоне высокого правого берега Днепра он увидел грушу. Однако в наиболее полном издании «Каласоў…» значится 27 апреля 1962 года. Так или иначе, но через два месяца (а точнее, 30 июня) Короткевич написал заявление на имя директора Госиздата Захара Матузова:
«Прашу ўключыць у план рэдакцыйнай падрыхтоўкі 1963 года мой раман «Каласы пад сярпом тваім» памерам 20 аркушаў».
К заявлению была приложена аннотация, которая никогда не публиковалась:
«У сваім рамане я звярнуўся да часоў паўстання беларускага народа пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага. На гэтым фоне разгортваюцца прыгоды галоўных герояў Алеся Загорскага і Міхаліны Раўбіч. Гады перад адменай прыгону, нарастанне гневу і незадаволенасці, праца сялян і быт памешчыкаў на Прыдняпроўі, паўстанне і яго разгром, трагічны лёс лепшых людзей, вымушаных кідаць радзіму або ісці на эшафот, - такі круг тэм, які я паспрабаваў вырашыць.
Лёс галоўнага героя трагічны яшчэ і таму, што ён сам нясе ў душы зерне разладу. Сын багатых бацькоў адданы - патрыярхальным звычаем - на выхаванне ў сялянскую сям’ю, ён пакутліва шукае дарогу - спрабуе палепшыць жыццё наваколля, завесці цукровыя заводы - і церпіць крах, кахае - і пераконваецца, што свет, у якіх жывуць ён і каханая, - чужы яму, прымае ўдзел у паўстанні, асабіста сябруючы з Кастусём Каліноўскім, - і перажывае разгром паўстання, крах сваіх надзей і гібель каханай.
І ў гэтых пакутах загартоўваецца яго душа. Вакол - папялішчы і магілы, але чалавек мацнейшы за гэта. Так растуць першыя, што ўсвядомілі: каласы пад сярпом тваім… - радзіма, каласы пад сярпом тваім… - воля, каласы пад сярпом тваім… - каханне, каласы пад сярпом тваім… - мужная барацьба за народ».
Таким образом, в июне 1962-го размер книги виделся автору в два раза меньшим, чем вышло в итоге, да и замысел был иной - позже он трансформировался в три книги. Однако баталии по поводу романа после первой публикации вывели Короткевича из равновесия и выбили землю из-под ног. В итоге главное свое произведение он не завершил.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
10 добрых спраў праваабаронцы Леаніда Судаленкі 1 29.01.2021, 20:02
1,035
ЛЕАНІД СУДАЛЕНКА
Падчас пратэстаў ён дапамагаў жыхарам Гомля.
Вядомаму гомельскаму праваабаронцу Леаніду Судаленку выставілі абвінавачаньне ў «арганізацыі і фінансаваньні масавых беспарадкаў». Падчас пратэстаў ён дапамагаў жыхарам Гомля складаць скаргі, аплачваць штрафы і ўтрыманьне ў ізалятары. Наступныя два месяцы ён правядзе ў гомельскім СІЗА.
«Радыё Свабода» прыгадала некаторыя добрыя справы праваабаронцы. У дапратэставыя часы ён дапамагаў аднавіцца на працы незаконна звольненым, атрымаць кампэнсацыі за вытворчыя траўмы, абараняў бедных, удоў і сірот.
Пра Леаніда Судаленку
- Нарадзіўся ў Брагінскім раёне ў шматдзетнай сям«і. Вучыўся ў сельскай школе.
- Скончыў прафэсійную вучэльню будаўнікоў, адслужыў у войску (у ГДР).
- Скончыў юрфак Гомельскага ўнівэрсытэту.
- Працаваў на розных прадпрыемствах юрысконсультам. У 2000 годзе пазнаёміўся зь Віктарам Карняенкам і трапіў на «Палескую, 52» — «крэпасьць гомельскай апазыцыі».
- Прайшоў стаж у Хэльсынскім фондзе правоў чалавека ў Варшаве, Летняй школе правоў чалавека. Вучыўся на Вышэйшых курсах аб правах чалавека ў Варшаве.
- 10 сьнежня 2018 году атрымаў у Парыжы прэмію Францускай Рэспублікі «Свабода, роўнасьць, братэрства».
Добрыя справы Леаніда Судаленкі
Напісаў сотні скаргаў для «незанятых у эканоміцы». Абараніў першага гомельскага «дармаеда»
У 2017 годзе ўлада абвясьціла частку грамадзян «дармаедамі» і абавязала іх выплаціць у бюджэт па 360 рублёў. Да Леаніда Судаленкі на прыём прыйшлі сотні «дармаедаў», якім ён дапамагаў пісаць скаргі. З першым гомельскім «дармаедам» Аляксандрам Сямёнавым праваабаронца пайшоў у суд — і ўлады тут жа вызвалілі гамельчука ад падатку.
Паступова дармаедзкі дэкрэт трансфармаваўся ў дакумэнт, паводле якога «дармаеды» мусяць плаціць даражэй за камунальныя паслугі.
Леанід Судаленка дапамог «адбіцца» ад падвышанай аплаты за камунальныя расходы жыхарцы Гомля Марыі Тарасенцы.
Абараніў работнікаў «Мілкавіты» ад спагнаньня «касьмічнай» недастачы за малако
Прадпрыемства «Мілкавіта» падала ў суд на сваіх работнікаў. Нібыта па віне 200 чалавек з заводу «некуды прапала» малако на суму больш як 141 тысячу рублёў. Леанід Судаленка дапамагаў работнікам заводу адстаяць свае правы. Урэшце 200 чалавек «адбіліся» ад «касьмічнай» недастачы.
Дапамагаў праваабаронца таксама работнікам тлушчавага камбінату і гарэлачнага заводу, на якіх таксама «вешалі» недастачы.
Дабіўся спагнаньня маральнай шкоды за гібель школьніцы «на бульбе»
Школьніца з Маладэчна Вікторыя Папчэня загінула на ўборцы бульбы. Леанід Судаленка дапамог сям’і дзяўчынкі на ўсіх этапах судоў, у тым ліку дабіўся спагнаньня маральнай шкоды.
«Мне казалі, я спэкулюю на гэтай трагедыі. Гэта ня так — я дапамагаў ня толькі бацькам Вікі, але і ўсім, чыіх дзяцей замест заняткаў у школе гоняць на ўборку бульбы», — камэнтаваў праваабаронца.
Абараніў «Гену зь лесапільні», якому адарвала пальцы на прадпрыемстве
Жыхару Рэчыцы Генадзю Літвінаву на прадпрыемстве адарвала пальцы. Наймальнік адмовіўся прызнаваць работніка «сваім», як і прызнаваць траўму вытворчай. Некалькі судовых працэсаў, у якіх удзельнічаў Леанід Судаленка як прадстаўнік пацярпелага, прывялі да прызнаньня рацыі за былым работнікам і спагнаньня маральнай шкоды з прадпрыемства.
Чатыры гады Леанід Судаленка займаўся справай рабочага з Гомельскага хімзаводу Аляксандра Клімава. Ён атрымаў траўму на заводзе, празь якую стаў інвалідам. Прадпрыемства, па словах былога рабочага, «выкінула мяне, як кацяня» і пакінула чалавека бяз сродкаў для існаваньня. Судовыя працэсы былі складанымі і доўгімі. Увесь час былому рабочаму юрыдычна дапамагаў Леанід Судаленка.
У выніку прадпрыемства было вымушанае прызнаць траўму вытворчай, а Аляксандар Клімаў атрымаў страхавыя выплаты.
Дзясяткі спраў, калі беларусы перамаглі дзяржаву ў Камітэце правоў чалавека ААН
Леанід Судаленка займаецца абаронай беларусаў на міжнародным узроўні — у Камітэце правоў чалавека ААН.
У 2008 годзе з дапамогай Леаніда Судаленкі Камітэт упершыню прызнаў дыскрымінацыю з палітычных матываў Аляксандра Мілінкевіча і Віктара Карняенкі.
Ад свайго імя супраць дзяржавы праваабаронца падаваў дзесяць скаргаў. Па ўсіх Камітэт правоў чалавека ААН прызнаў:
дзяржава парушыла правы Леаніда Судаленкі на мірныя сходы, свабоду асацыяцый, права выбіраць і быць выбраным. Дзясяткі спраў беларусаў былі вырашаны станоўча ў міжнароднай структуры, якая прызнала, што дзяржава Беларусь парушае правы сваіх грамадзян.
Абараніў сірату ад кіраўніцтва ліцэю
Суд Рэчыцкага раёну пакінуў без задавальненьня пазоў Калінкавіцкага аграрна-тэхнічнага ліцэю да былога навучэнца Вячаслава Горленкі. Установа адукацыі спрабавала праз суд спагнаць з 23-гадовага сіраты 4188 рублёў — столькі дзяржава патраціла на яго навучаньне. Судзьдзя Алена Каліноўская вырашыла справу на карысьць навучэнца. На ўсіх этапах суду Леанід Судаленка юрыдычна дапамагаў сіраце.
Дапамог бацькам атрымаць кампэнсацыю за сына, які загінуў за паказуху перад Лукашэнкам
33-гадовы жыхар Гомля Кірыла Раманаў загінуў на аўрале перад прыездам кіраўніка Беларусі. Ён працаваў кіроўцам ратавальнага атраду Гомельскага хімзаводу. У дзень сьмерці Кірылу і ягоных калегаў адправілі мыць кароўнікі, бо меўся прыехаць Лукашэнка. Малады чалавек упаў з даху і загінуў. Хімзавод не палічыў сябе вінаватым, адмаўляў бацькам у поўнай кампэнсацыі маральнай шкоды.
Зь юрыдычнай дапамогай Леаніда Судаленкі бацькам удалося спагнаць маральную шкоду з заводу.
Абараніў бацьку траіх дзяцей ад высылкі ва Ўкраіну
Беларускія ўлады прынялі рашэньне выслаць грамадзяніна Ўкраіны Сяргея Працэнку на радзіму. Ён дзесяць гадоў жыў у Беларусі, ажаніўся, выхоўваў траіх дзяцей.
Буда-Кашалёўскі РАУС прыняў рашэньне аб высылцы Сяргея зь Беларусі на тры гады за адміністрацыйнае правапарушэньне. Мужчыну нападпітку на вуліцы затрымала міліцыя. Гэта і стала падставай для ягонай высылкі.
З дапамогай Леаніда Судаленкі ўкраінцу ўдалося застацца жыць у Буда-Кашалёве, са сваёй жонкай і дзецьмі.
Зьбіраў дапамогу сям’і, у якой забралі дзіця, і інваліду на пратэз
Леанід Судаленка адгукнуўся на просьбы аб дапамозе сям’і з Лоева, у якой праз беднасьць забралі 3-месячнае дзіця. Ён аказваў ім юрыдычную дапамогу і заклікаў грамадзянскую супольнасьць дапамагчы матэрыяльна Алесі Фаміной і Андрэю Коўзіку. Дзіця вярнулі ў сям’ю дзякуючы намаганьням неабыякавых беларусаў.
Сям’і з Лоева, на дапамогу якой рабілі складкі беларусы, аддалі 3-месячнага Максіма
Леанід Судаленка адшукаў жыхара Пінску інваліда Мікалая Крычка і дапамог стварыць рахунак, на які неабыякавыя людзі змаглі ахвяраваць грошы на пратэз.
Гэта даволі сьціплы пералік тых спраў, у якія «умяшаўся» Леанід Судаленка. Днямі ён даслаў першы ліст калегу Васілю Палякову з гомельскага СІЗА. У лісьце праваабаронца заклікае людзей дапамагаць палітычным зьняволеным — пісаць лісты, пералічваць грошы на іх рахунак у СІЗА.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Андрей Санников
Николай Статкевич
Леонид Невзлин

maintext:
Беларусь стала пляцоўкай для небяспечных атамных эксперыментаў? 2 Сяргей Салаўёў
24.01.2021, 21:27
2,434
Aдбываецца тое, пра што папярэджвалі не толькі беларускія эколагі, але і беларускія палітыкі.
Люблю корпацца ў старой тэхніцы, і ў тэхніцы ўвогуле. Нядаўна мне аддалі cтарую відэакамеру SONY. Усе, хто разбіраецца ў відэакамерах, кажуць: «Навошта? Цяпер тэлефоны здымаюць лепш, чым яна!» А мне цікава: ці змагу я яе прымусіць працаваць, як ёй належыць?
Але гэтая мая цікаўнасць да тэхнікі не ідзе ні ў якое параўнанне з аналагічнай цікаўнасцю прадстаўнікоў урада і Міністэрства энергетыкі. Дзеля сваіх забавак яны адгрохалі цэлую атамную станцыю. І цяпер ганяюць яе на розных рэжымах, спрабуючы зрабіць тое ж самае, што і я, — прымусіць яе працаваць так, як і належыць. І не толькі «як належыць», але і правяраюць яе на трываласць.
12 студзеня паведамлялася, што рэактар на АЭС выведзены на 100% магутнасці. Згодна з гэтым паведамленнем, «цеплавая магутнасць блока складае 3200 МВт, электрычная магутнасць — 1170 МВт. На гэтым узроўні магутнасці на энергаблоку, у адпаведнасці з праграмай этапу доследна-прамысловай эксплуатацыі, працягнуцца статычныя і дынамічныя выпрабаванні», — канстатавала прэс-служба Мінэнерга Беларусі.
А ўжо ў суботу, 16 студзеня, тое ж Мінэнерга паведаміла пра аварыйнае адключэнне першага энергаблока БелАЭС ад энергасеткі «пасля спрацоўвання сістэмы абароны генератара». У паведамленні адзначалася, што радыяцыйны фон у раёне станцыі знаходзіцца ў норме, а адключэнне адбылося пры нагрузцы ў 1200 МВт.
Спадарства, АЭС — гэта не відэакамера SONY! Калі, згодна з першым паведамленнем, 1170 МВт — гэта 100% магутнасці станцыі, навошта вы разганяеце яе да 1200 МВт??? Вам Чарнобыля было малавата? Ці трэба нагадаць, што ЧАЭС выбухнула менавіта ў выніку эксперыменту, — выпрабавання так званага рэжыму «выбягання ротара турбагенератара», няслушных дзеянняў персаналу ў час гэтага эксперыменту, а таксама з-за канструкцыйных асаблівасцяў АЭС?
Варта адзначыць, што рэактар ВВЭР-1200, які працуе на беларускай станцыі, амаль не адпрацаваны, першы рэактар такога кшталту быў запушчаны на Новаваронежскай АЭС толькі ў 2017 годзе. То-бок, мы да канца не ведаем, як ён паводзіць сябе на практыцы. Згодна з Вікіпедыяй, яго «чыстая» магутнасць — 1110 МВт, а магутнасць «брута» — 1194 МВт. На якую тады халеру спадары з Мінэнерга разганяюць яго да звышпарогавых і «не прадугледжаных інструкцыяй па эксплуатацыі» 1200 МВт? Паглядзець, што атрымаецца? Зразумела, нічога добрага.
Дарэчы, у інструкцыі па эксплуатацыі любой прылады зазвычай пішуць: у выніку няслушнай і не адпавядаючай прызначэнню эксплуатацыі гарантыя на яе губляецца. Цікава, ці прапісаны такі ж пункт у дачыненні да АЭС?
Падаецца мне, у гэтай сітуацыі адбываецца тое, пра што папярэджвалі не толькі беларускія эколагі, але і беларускія палітыкі, — Сінявокая стала пляцоўкай для небяспечных атамных эксперыментаў. «Расатам», згодна з праектам якога пабудаваная станцыя, якраз і зацікаўлены ў тым, каб «паганяць» рэактар на розных магутнасцях, праверыць яго на трываласць і бяспеку, і вырашыць, якія канструкцыйныя асаблівасці трэба выправіць.
А нашы чыноўнікі — і рады старацца. Нягледзячы на тое, што гэта вельмі небяспечна для краіны.
У сувязі з АЭС ёсць яшчэ адна цікавая навіна. 18 снежня, у анамальныя маразы тое ж самае Мінэнерга паведаміла, што нашая краіна «ў рамках двухбаковага дагавора аб аказанні аварыйнай дапамогі» экспартавала ва Украіну 3,1 мільёна кВт/гадзін электраэнергіі. Пастаўкі выкананы з мэтай забеспячэння ўстойлівай працы энергасістэмы Украіны ў перыяд неспрыяльных умоў надвор’я.
Нагадаю, у час тэрміновых паставак АЭС была спыненая. Гэта азначае, што ў Беларусі не існуе праблем з электрычнасцю. Мы нават можам экстранна падзяліцца ёю з суседзямі. Дык навошта мы ўвогуле будавалі гэтую станцыю?
Адказ, падаецца, толькі адзін, і агучаны ён быў на пачатку артыкула: каб дзядзькі з Мінэнерга маглі пагуляцца з новай тэхнікай.
Яшчэ цікавосткі, ускосна звязаныя з АЭС, прыйшлі да нас з Белстату. Нягледзячы на «жэстачайшыя» патрабаванні Лукашэнкі забяспечыць рост эканомікі ў 2,8% у 2020 годзе, ВУП Беларусі ў за мінулы год упаў на 0,9% у адносінах да 2019 года. Згодна з той жа статыстыкай, у 2020 годзе аб’ём прамысловай вытворчасці Беларусі знізіўся за год на 0,7%. Запасы гатовай прадукцыі на 1 студзеня 2020 года склалі 65,3% да сярэднямесячнага аб’ёму прамысловай вытворчасці.
Не будзем цяпер казаць, пра што гэтыя лічбы яскрава сведчаць: урад Беларусі пад кіраўніцтвам Галоўчанкі проста не ўмее падвышаць дабрабыт грамадзян і арганізаваць нармальны вытворчы працэс ды збыт створанай прадукцыі. Зрэшты, гэтага не ўмелі ўсе ўрады апошнім часам. І не будзем казаць, што такія лічбы пацвярджаюць тэзіс пра стагнацыю беларускай планава-адміністрацыйнай мадэлі эканомікі, якую не спішаш на «каронакрызіс», — бо з «каронай» мы жывем ужо без малога год, і ўсе нармальныя краіны перабудавалі сваю структуру вытворчасці з улікам гэтага крызіснага фактару.
У кантэксце АЭС важна іншае: калі ў нас падае вытворчасць і ВУП, гэта азначае, што наша прамысловасць спажывае менш энергіі — прынамсі, так яно павінна быць. А значыць, увядзенне новых энергетычных магутнасцяў, кшталту атамнай станцыі, нам і з гэтага пункту гледжання не патрэбнае. Бо мы проста захлынемся ў электрычнасці, якую няма куды будзе падзець.
А нам яшчэ і крэдыт за станцыю аддаваць. Прычым, ва ўмовах, калі краіна, і так не асабліва бліскучая наконт інвестыцыйнага клімату, увогуле стала «таксічнай» для замежнага бізнесу.
Балгарскі ўладальнік размешчанай у Лагойску кампаніі «Лекфарм» (Rompharm Company) мае намер прадаць фармацэўтычную вытворчасць у Беларусі. Працэс знаходзіцца ў пачатковай стадыі, Raiffeisen Bank абраны ў якасці кансультанта, паведаміў 19 студзеня тэлеграм-канал «Эканоміка». Продажы «Лекфарма» ў 2019 годзе склалі 70,9 мільёна долараў пры экспарце ў 21 працэнт.
Уявіце, наколькі «таксічнай» для бізнесу павінна быць краіна, каб уладальнік фірмы па выпуску лекаў у час пандэміі — калі лекі патрэбныя, як ніколі, — прадаваў такое запатрабаванае і выгаднае прадпрыемства! Відавочна, што інвестар проста не хоча мець справу з нашымі сённяшнімі ўладамі.
Сяргей Салаўёў, «Новы час»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Тадэвушу Кандрусевічу - 75 год!

maintext:
Тадэвушу Кандрусевічу — 75 год! 3 3.01.2021, 11:33
1,810
Фото: tut.by
Мітрапаліт Менска-Магілёўскі адзначыць юбілей службай у менскай архікатэдры.
3 студзеня мітрапаліт Менска-Магілёўскі Тадэвуш Кандрусевіч адзначаць сваё 75-годзьдзе.
Як удакладняецца на сайце Сatholic.by, уласна сьвяткаваньне юбілею пераносіцца на пазьнейшы час у зьвязку з каранавірусам, аднак у гэты дзень у менскай архікатэдры Найсьвяцейшага Імя Марыі арцыбіскуп будзе цэлебраваць Імшу (аб 11.30 і 13.00).
«Час няўмольна ідзе наперад і 3 студзеня, калі Бог дазволіць, буду адзначаць юбілей 75-годзьдзя, — гаворыцца ў звароце Тадэвуша Кандрусевіча да вернікаў. — Знаходзячыся за мяжой і ня будучы ўпэўнены ў тым, калі вярнуся, загадзя не плянаваў адмысловых урачыстасьцяў. Свае карэктывы ўносіць таксама і пандэмія каранавірусу. У сувязі з гэтым юбілейныя ўрачыстасьці пераносяцца на пазьнейшы і больш прыдатны час».
24 сьнежня Тадэвуш Кандрусевіч змог вярнуцца ў Беларусь пасьля чатырох месяцаў выгнаньня — улады абвінавацілі яго ў тым, што ён нібыта езьдзіць у Польшчу «па інструкцыі». Таксама вялася праверка, колькі насамрэч у мітрапаліта грамадзянстваў.
Толькі пасьля ўмяшаньня Ватыкану кіраўніцтва Беларусі дазволіла Тадэвушу Кандрусевічу вярнуцца на радзіму.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Анджей Почобут
Ирина Халип
Владимир Халип
Юрий Пшенник

description: Казка ад Паўла Севярынца.

title: "Казка пра Белага анёла, Зорку і цёмную краіну, якая робіцца светлай"

maintext:
«Казка пра Белага анёла, Зорку і цёмную краіну, якая робіцца светлай» 1 15.01.2021, 18:38
1,333
ПАВЕЛ СЕВЯРЫНЕЦ
ФОТА: "РАДЫЁ СВАБОДА"
Казка ад Паўла Севярынца.
Рэдакцыя krynica.info пачынае друкаваць казку ад палiтвязня, аднаго аз лiдараў апазiцыi Паўла Севярынца.
Ліст першы
…Даўным-даўно, тысячу гадоў таму, белы Божы анёл ляцеў па-над балотамі, лясамі і рэчкамі, якія ляжалі паміж двума морамі – Балтыйскім і Чорным. Творца адправіў анёла аглядзець край, у які хацеў прыйсці сын Божы – Ісус Хрыстос.
Дарогаў у той час не было, людзі перасоўваліся на ладдзях па рэках, перацягвалі чаўны ды караблі паміж ручаямі – і так траплялі ў невялікія, агароджаныя сценамі з дрэва, гарады. Але анёл шукаў не дарогаў. Сын Божы, Ісус Хрыстос перамяшчаецца ў сэрцах людзей – таму белы Анёл выглядваў сэрцы.
Анёлы з неба бачаць у кожным чалавеку сэрца – светлае яно, як агеньчык, ці цёмнае, нібыта вугаль. Большасць сэрцаў мігціць то святлом, то цемрай, і пакуль прыгледзішся, агеньчык можа змяніцца вугальком.
Людзі, нібы мурашкі, плылі ўнізе па вялікай рацэ – Дняпры. Плылі на ладдзі і некалькіх чаўнах вакол яе. Анёл страпянуўся, злёгку склаў крылы – і паляцеў уніз.
Ён добра бачыў светлыя галовы людзей. Напэўна, гэта былі варагі, альбо вікінгі, якія вярталіся з Цар-горада да сябе на Радзіму – у халодныя Свейскія горы на Балтыцы.
Анёл падляцеў пабліжэй, так, што былі відаць і вушы, і пальцы людзей – і яму здалося, што адно сэрца – чалавека, які сядзеў на носе ладдзі, – свеціць ярчэй, чым у астатніх…
Працяг будзе.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Сцягі на вятру дакраналіся і гладзілі нашыя натхнёныя твары"

maintext:
«Сцягі на вятру дакраналіся і гладзілі нашыя натхнёныя твары» 1 24.01.2021, 20:23
Вольга Бабкова ўспамінае Міхала Анемпадыстава.
Белы-белы балкон у доме Міхала і Алены. Настолькі дасканалы ў сваёй белі, што падаваўся нечапаным аркушам паперы, на якім можна тушшу тонка выводзіць беларускія руны (ёсць такія!). Балкон нагадваў белы параход, калі ты пераступаў праз ягоны парог, пакідаючы ззаду цёплую тэракотавую прастору утульнага пакоя, і адначасова здаваўся паветраным, як гусінае пёрка. Міхал сам фарбаваў ягоныя драўляныя рэйкі, паказваў пэндзлі, распавядаў пра фарбу. Праводзіў рукой па гладкай паверхні. Заўважаў нейкія ледзь бачныя шчылінкі. Але мы іх не бачылі. Мы былі ў палоне свежасці і навізны.
На сцяне Міхалавай кухні, асветленай кропачным святлом, вісеў прыкноплены чорна-белы малюнак. Аркуш быў раскрэслены на квадраты. У кожным квадраце жыў накіданы абрыс малюнка. Амаль пад кожным ― па два-тры вершаваныя радкі. Як аказалася, гэта быў эскіз задумы будучага «Народнага альбома». З кожнага квадраціка-гісторыі для Міхала ўжо гучала песня. Я, дарэчы, трапіла напачатку ў сеці Міхалавага міфу пра рэальна адшуканыя і запісаныя на абшарах Заходняй Беларусі словы песень «Народнага альбома». І невядомае гарышча, на якім нібыта быў знойдзены сшытак з лацінскім тэкстам песні «Матка Боска Вострабрамска», дасюль жывое ў маім уяўленні. Бо гэта ж Міхал распавядаў так пераканаўча!
Была зіма. Рыпеў снег. Міхал забег па нейкай пільнай справе ў драўляны дом на Грушаўцы, дзе мы ў тыя часы мелі жытло. У руках Міхала быў загорнуты ў газету велізарны букет аранжэрэйных ружаў з кароткімі сцяблінамі і неверагодна пяшчотнымі марэлевымі бутонамі. Штук пяцьдзесят, не меней. Разгарнуў газету, дастаў пяць руж, падараваў. «Такой прыгажосці не пасуе абгортка з газеты», ― пачала была казаць я, але Міхал запярэчыў, маўляў, любая абгортка падыдзе для кветак, каб уратаваць ад сцюжы ды ветру. Гэткі прыгожы дабрадзей, стылёвы апякун ружаў.
На Нямізе ёсьць дамок, які яшчэ колькі гадоў таму меў балкон, у якога не было дзвераў да яго. Вось проста так віселі на тынкаванай глухой сцяне чыгунныя краткі, і калі гаўбец прыпарошваў снег, на ім ніколі не было слядоў. Хіба птушыныя. Тым гэты дом, што стаіць бокам да дарогі, і запомніўся. Напэўна, адзін такі быў на ўвесь горад. А пасля яго пазбавілі адметнасці. Выразалі дзверы на балкон. Ведаў пра гэта і Міхал. Аднойчы паказаў на той жоўты, амаль памаранчавы дом, самы стары ў раёне вуліцы Мяснікова, і ўзрадаваўся, што мы памятаем пра яго адно і тое. Незвычайнае… Значна пазней у асветленым акне гэтага дома я заўважыла маладую кабету, якая прычапляла ля люстра завушніцы.
Міхал фатаграфаваў Менск. Розны. У любое надвор’е. Старое тралейбуснае дэпо на Чырвонай, будынкі вагонарамонтнага завода на Чыгуначнай (распавядаў пра старую кузню на ягонай тэрыторыі, абмяркоўвалі разам крыху крываваты цагляны комін, бачны з вуліцы за плотам). Ля будынка габрэйскага культурнага цэнтру на Веры Харужай Міхала скруцілі ахоўнікі і хацелі засвяціць стужку (яшчэ стужку!). Міхал патлумачыў свае здымкі любоўю да горада. Міхал распавядаў, як прачнуўшыся аднаго разу на золку, пабачыў за акном нязвыклае асвятленне. Дамы нібы адарваліся ад зямлі, дрэвы люстраваліся на аблоках. Пяшчота і неруш панавалі на Паўднёвым Захадзе. Схапіўшы фотаапарат, паехаў на Ляхаўку. Там, ля ракі, яго чакалі запрыкмечаныя яшчэ раней гарадскія краявіды.
Даўно-даўно сустрэліся з Міхалам ля аднаго доміка ў лесе, паглядзеў, вітаючыся, уважліва на мае белыя штанцы ды сінюю майку і сказаў: «Маё самае ўлюбёнае спалучэнне колераў гэтага лета». Трэба хіба дадаць, што белы быў не зусім белым, а крыху шараватым, як лён, а сіні — як мора на глыбіні. Не яркі.
Ля таго ж доміка ў лесе цвілі адным летам неяк асабліва буйна самасейкі незабудак разам з макамі. Нязвыклае спалучэнне блакіту і чырвані. На гэта звярнулі ўвагу Міхал і мастачка Зоя Луцэвіч. Тады ж упершыню пачула верш Міхала «Ultima Thule». Ані на кроплю не схіблю, калі скажу, што словы і рытм верша ў аздабленні Міхалавага строгага спакойнага голасу ў цішыні (верхаліны хвояў толькі варушыў вецер), ― застануцца са мной як праява найсапраўднага мастацтва. У той дзень гэты верш вельмі ўважліва слухала мая душа. І яна запомніла.
Памятаю Міхала практычна на ўсіх мітынгах і шэсцях 1990-х. Памятаю яго на развітанні з Васілём Быкавым. У ягоных руках былі дзве дзіўнай красы хрызантэмы.
На адным з вясновых шэсцяў, калі прыгажэнныя сцягі на вятру дакраналіся і гладзілі нашыя натхнёныя твары, Міхал апынуўся на імгненне побач і заўважыў, што я была ўжо крыху іншая. «Так. Чакаю дзіця!». Як жа ўхвальна паглядзеў тады Міхал! А неўзабаве на небе з’явілася вясёлка. У ёй тады, памятаю, пераважалі цёплыя колеры.
Падчас апошняй сустрэчы мы стаялі на ганку будынка, дзе месціцца галерэя Саюз дызайнераў. Міхал распавядаў пра вытокі Нямігі, пра унікальную забудову блізкіх адтуль квартальчыкаў, пра дахі, пра заўсёды ружовае вечаровае неба над вільготным горадам. Так. Цяпер гэтае неба для мяне будзе Міхалавым. Як і станцыя мінскага метро. Як і сам горад М.
Вольга Бабкова, nn.by
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Леонид Невзлин
Ирина Халип
Сергей Тихановский
Наталья Радина

description: Следам ідзе палітычная рэвалюцыя.

maintext:
Гісторык: У Беларусі адбылася рэвалюцыя свядомасці, і гэта незваротна 8.01.2021, 9:56
Анатоль Сідарэвіч,
фота Радыё Свабода
Следам ідзе палітычная рэвалюцыя.
У рамках спецпраекта «Што далей?» на сайце «Салідарнасць» гісторык Анатоль Сідарэвіч разважае пра неабходныя ўмовы для перамогі дэмакратыі ў нашай краіне.
— Тое, што адбываецца ў Беларусі з мінулага лета, гэта рэвалюцыя, бунт, паўстанне? Як можна назваць гэтыя падзеі?
— А што людзі разумеюць пад рэвалюцыяй? Рэвалюцыя пачынаецца са свядомасці. Пра гэта можна пачытаць у класіка марксізма Мікалая Бухарына. Перш за ўсё пачынаецца рэвалюцыя ідэалагічная. І мы бачым, што ў свядомасці беларусаў розных пакаленняў і практычна ўсіх сацыяльных пластоў адбыўся зрух.
Рэвалюцыя адбылася. Следам, калі ізноў жа кіравацца марксісцкай тэорыяй, ідзе палітычная рэвалюцыя. Але гэта не значыць, што тое адбудзецца аўтаматычна. Тут могуць быць разрывы, пэўныя этапы. Але калі адбылася ідэалагічная рэвалюцыя, рэвалюцыя свядомасці, то палітычная рэвалюцыя робіцца справай часу.
— У савецкай песні спявалася «Есть у революции начало, нет у революции конца». Ці праглядаецца ў нашай рэвалюцыі фінал?
— Кожная краіна, якая ідзе да дэмакратыі, да адкрытага грамадства, у якім паважаюцца правы і годнасць чалавека, мае свой шлях. Колькі рэвалюцый перажыла Францыя? Партугалія? Я з ліку збіваюся, пералічваючы падзеі ў Іспаніі, якія называлі рэвалюцыяй.
«Есть у революции начало, нет у революции конца» — гэта прыгожыя словы, але ў рэвалюцыі бывае канец. Наглядны прыклад — Злучанае Каралеўства, дзе пасля крывавай Пурытанскай рэвалюцыі брытанцы, англічане найперш, не захацелі другой крывавай рэвалюцыі. І там адбылася Слаўная рэвалюцыя. Брытанскі палітычны клас завёў палітыку кампрамісу. І калі наспяваюць рознага кшталту рэформы — сацыяльныя, эканамічныя ці палітычныя, вярхі не адкладваюць з іх правядзеннем, каб не выклікаць бунт і не ўжываць супраць бунтароў зброю.
Бо народ мае законнае права на ўзброены супраціў, калі супраць яго выстаўленая сіла. Гэта такое брытанскае права. Дык вось, ад 1688-га ў Злучанным Каралеўстве не было ніводнай падзеі, якую б можна было назваць рэвалюцыяй. І дзе сёння Вялікабрытанія знаходзіцца ў рэйтынгу развітых краін, мы ведаем.
Самым вялікім рэвалюцыянерам, ці падбухторшчыкам да рэвалюцыі, заўсёды з’яўляецца дзейная ўлада, у любой краіне. Ці гэта Мікалай ІІ са сваім атачэннем, ці Чаўшэску.
— Сёння ўсё часцей гучыць крытыка падкрэслена мірнага характару беларускага пратэсту. Ці ўдасца грамадству ўтрымаць гэтую лінію паводзінаў?
— Лічу, што нам пажадана прытрымлівацца гэтай лініі. Я не кажу, што нам удасца гэта ці не. Я прытрымліваюся той думкі, што нас гэтая ўлада так прыкавала да Масквы, што пытанне перамогі дэмакратычнай рэвалюцыі ў Беларусі цесна ўвязана з пытаннем рэвалюцыі ў самой Расіі.
Не сакрэт, што Уладзімір Пуцін паабяцаў Аляксандру Лукашэнку ў выпадку чаго аказаць «брацкую дапамогу». То бок, «дактрына Брэжнева» пераўтвараецца ў «дактрыну Пуціна».
— Тут і адказ на пытанне, чаму беларусам варта прытрымлівацца мірнай лініі?
— Для таго, каб пазбегнуць інтэрвенцыі.
— У студзені 1918-га бальшавікі разагналі Усерасійскі ўстаноўчы сход, а Уладзімір Ленін паставіў крыж на надзеі беларускіх дзеячаў пра незалежнасць Беларусі. Ці не паўтараецца сёння гэтая гісторыя, калі многія беларусы пачынаюць мяняць сваё стаўленне да Расіі, якая падтрымала Лукашэнку?
— І ва Украіне, і ў Грузіі, і ў іншых постсавецкіх краінах Расія робіць усё, каб страціць свой уплыў і аўтарытэт. Слон у посуднай лаўцы. Краіна, якая па эканоміцы займае месца пасля Іспаніі, прэтэндуе на статус супердзяржавы.
Так, многія беларусы пачынаюць пераасэнсоўваць свае адносіны да Масквы. Але ў любым разе застанецца частка тых, хто будзе і далей прытрымлівацца прарасійскіх поглядаў. Такія ёсць нават ва Украіне, якая перажыла ваенную агрэсію з боку Расіі.
Майму ідэалу адпавядае дзяржаўны нейтралітэт. Я спасылаюся на швейцарскіх, нарвежскіх ды ісландскіх сацыялістаў, якія не рвуць на сабе кашулю дзеля сяброўства ў Еўрасаюзе. Гэтыя краіны па-за ЕС, але хто скажа ў Швейцарыі, Нарвегіі ці Ісландыі менш дэмакратыі, правоў чалавека і сацыяльных дасягненняў? Гэтыя краіны па многіх пазіцыях наперадзе іншых еўрапейскіх краін.
То пабудуйце Еўропу ў сябе, і неабавязкова пры гэтым уступаць у Еўрапейскі Саюз.
— Калі падсумаваць: рэвалюцыя свядомасці — гэта незваротны працэс?
— Гэта незваротны працэс. Па-першае, новыя інфармацыйныя тэхналогіі не дазволяць вярнуць грамадства ў ранейшы стан. Спажывальнікаў тэлевізійнай прадукцыі застаецца ўсе менш і менш. Людзей прымушалі і працягваюць яшчэ прымушаць выпісваць «Советскую Белоруссию». Але колькі з іх яе чытае — вялікае пытанне.
Па-другое, з’явіліся якасна новыя магчымасці для самаадукацыі. Акрамя таго, важнае значэнне мае праца старых партыйных арганізацый і структур. Моладзевых арганізацый пры іх, жаночых. Найперш, палітычная асвета.
Дваццаць шэсць год дэмакратычныя партыі адстойвалі тое, што цяпер адстойваюць сотні тысячаў беларусаў. Я думаю, што гэтая бацыла, як некалі казалі контррэвалюцыянеры, будзе дзейнічаць і далей.
Акрамя таго, сённяшні рэжым, які ўсім рацыянальным аргументам здольны супрацьпастаўляць толькі Argumentum ad baculum, то бок аргумент да бізуна, здольны трымацца толькі на штыхах.
Але ў сілавых структурах таксама людзі. На прыкладах салазараўскай Партугаліі, ці Расійскай імперыі мы ведаем, як у такіх выпадках адбываецца эрозія сілавых структур. Ёсць багата прыкладаў, калі пасля такой эрозіі рэжымы паміралі. Так будзе і ў Беларусі. Гэта пытанне часу.
І яшчэ раз нагадаю, што мы моцна прывязаныя да Расіі, таму поспех нашай рэвалюцыі залежыць ад таго, ці адбудуцца там нейкія рэвалюцыйныя падзеі. Хоць бы і з наступнай контррэвалюцыяй.
Ёсць і такі геапалітычны момант. У 2014-м пасля ўкраінскай рэвалюцыі я пісаў артыкул «Паўвостраў Беларусь». Сёння наша краіна — гэта балкон ці паўвостраў, які ўразаецца на захадзе і поўначы ў краіны Еўрасаюза, на поўдні — у краіну, якая імкнецца ў ЕС і НАТА.
Як доўга можа трымацца гэтая краіна-балкон, гэты паўвостраў? Не сакрэт, што яе існаванне (ў такім выглядзе) не ў інтарэсах вышэйпералічаных краін. І ў іх інтарэсах падтрымліваць беларускую рэвалюцыю. Некалі яшчэ Антон Луцкевіч сказаў, што толькі разам з дэмакратыямі іншых краінаў пераможа дэмакратыя ў Беларусі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Николай Статкевич
Леонид Невзлин
Анджей Почобут

description: Узурпатар займаецца правальнай справай.

title: Слаўная моладзь выкіне гэты рэжым на "металалом і макулатуру"

maintext:
Слаўная моладзь выкіне гэты рэжым на «металалом і макулатуру» Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
20.01.2021, 15:59
Сяргей Законнікаў
Узурпатар займаецца правальнай справай.
У сучасным свеце, як было заўсёды, побач з лустай хлеба запатрабаванымі застаюцца мір і спакой. Для таго, каб яны дазвалялі людзям шчасліва жыць і ствараць, трэба разам іх мацаваць. Такога стану дасягнуць немагчыма без асабістай сумленнасці, усвядомленай павагі да іншых, выканання законаў.
На жаль, сумленнасць і прыстойнасць становяцца дэфіцытам, а самымі небяспечнымі ворагамі спакою на планеце выявіліся ўзурпатары ўлады, цынічныя хлусы, хранічныя парушальнікі міжнародных правілаў і нормаў існавання.
Паводзіны самаўлюбёных правіцеляў-дэбашыраў, якія трапляюць на пасаду не за лепшыя якасці, а воляй абставін, каб затым чапляцца за ўладу рукамі, нагамі і зубамі, нагадваюць герояў савецкага кінафільма. Два прэзідэнты і адзін былы прэзідэнт (Расія, Беларусь і ЗША), якія з прычыны скандалаў застаюцца на слыху, выклікалі ў памяці трох персанажаў з камедыі Л. Гайдая «Пёс Барбос и необыкновенный кросс».
Састарэлыя «мачо» сапраўды выглядаюць смешна…. Але гэта цяпер, бо не трэба забываць, што доўга яны «красаваліся» ў СМІ, «куплялі» людзей прымітыўным акторствам, танным папулізмам, дробнымі падачкамі праз заробкі і пенсіі. Ім верылі, на нешта спадзяваліся. А тут — аблом, «любоў прайшла, завялі памідоры».
Тройца старалася выклікаць давер, падаючы сябе «сваімі хлопцамі». Варта ўспомніць панібрацтва з суразмоўнікамі, «тыканне», пошлыя жартачкі, манеру адказваць на пытанне не канкрэтна, а круціцца вакол ды каля або пераскокваць на іншую тэму.
Уражвае, як хутка «свае хлопцы» забранзавелі, аддаліліся ад народа і яго праблем, хоць выключэнне — багаты амерыканец Д. Трамп. Ён бізнесмен, мае пэўную падтрымку. А ў Беларусі і Расіі, дзе насельніцтва жыве сціпла, а частка людзей наогул знаходзіцца за рысай беднасці, правіцелі «з нізоў» не пасоромеліся імгненна абрасці безліччу прыслугі, ахоўнікаў, шматлікімі рэзідэнцыямі, якія паглынаюць бюджэтныя грошы, дапамаглі разбагацець вертыкальшчыкам, родзічам, сябрам і «сяброўкам».
Варта задумацца: хто яны такія, каб дазваляць сабе невераемнае нахабства? Выбранне грамадзяніна на высокую пасаду не азначае змен у Канстытуцыі, каб пажыццёва краінай кіраваў былы дырэктар саўгаса або падпалкоўнік КДБ. Дарэчы, рэйтынг У. Пуціна трымаецца толькі на расійскай маніі велічы і імперскіх традыцыях.
Лукашэнка, маючы ў падначаленні савецкіх людзей, апрацаваных таталітарызмам, змог з лёгкасцю зляпаць чарговую ваенізаваную вертыкаль, каб кайфаваць. Ён настолькі паверыў ва ўласную «геніяльнасць», што не сумняваўся: так будзе заўсёды. Але ў беларускага народа выспела іншае меркаванне. Людзі хочуць жыць свабодна, па справядлівых законах, ім абрыдла феадальнае рабства.
Фальсіфікацыямі на выбарах і неадэкватнымі дзеяннямі пасля 9 жніўня 2020 года дыктатар і яго клан самі правялі інвентарызацыю ў Беларусі светлых і цёмных сіл, стала ясна: хто ёсць хто. Адбылося спісанне ва ўтыль закансерваваных, замшэлых кадраў і гвалтоўных метадаў.
Але рэжым па інерцыі яшчэ ліпіць. Яго падпіраюць узброеныя сілавікі, чыноўнікі, грошы Расіі, Кітая. Лукашэнка агрызаецца, марнуе бюджэт, падкупляючы прэміямі амапаўцаў і прапагандыстаў, разбурае эканоміку… Аднак гэта — агонія, якую трэба тэрмінова спыняць.
Санкцыі ЗША і Еўразвязу вельмі слабыя, неадэкватныя дзеянням А. Лукашэнкі. Увогуле, як можна дагэтуль мець стасункі з ім?
Трэба ўлічваць, што сілы няроўныя. Хоць большасць народа супраць дыктатуры, але ў руках Лукашэнкі ўзброены кантынгент міліцыі, унутраных войскаў, іншых спецпадраздзяленняў, армія і прапагандысцкі рупар тэлебачання, радыё, прэсы, правакатары ў інтэрнэце, і таму спакойна назіраць збоку, ці выйдуць беларусы зноў, хто каго пераможа, — гэта амаральна.
Рэгламентацыя рэакцыі грамадзян на гвалт з боку ўлады змешчана ў «Дэкларацыі незалежнасці ЗША»: «Калі доўгі шэраг злоўжыванняў і насілля, нязменна звязанных з адной і той жа мэтай, сведчыць аб каварнай задуме прымусіць народ змірыцца з неабмежаваным дэспатызмам, звяржэнне такога ўрада і стварэнне новых гарантый бяспекі на будучыню становіцца правам і абавязкам народа».
У Беларусі такая сітуацыя! Узурпатар заяўляе: «Я сам не уйду!» Але народ, які паказаў здольнасць даваць адпор садыстам, не можа перайсці да сілавых дзеянняў, бо тады ў рэжыму развяжуцца рукі, каб адкрыта прымяняць агнястрэльную зброю.
Вядомы юрыст Г. Паганяйла слушна кажа, што пасля новых пагрозлівых заяў дыктатара і сілавікоў наспела патрэба разгледзець сітуацыю ў Беларусі на Савеце бяспекі ААН і прыняць канкрэтныя меры.
Я ўпэўнены, што дэмакратычныя сілы возьмуць верх. Тым не менш, эйфарыі не павінна быць. Хоць працэс палітычнага сталення беларусаў ідзе дынамічна, але святкаваць перамогу яшчэ рана.
Дакладна так называўся мой артыкул, апублікаваны ў жніўні 1991 года. Цытую: «Рана, таму што карані сталінізму надзвычай жывучыя, таму што сярод нас застаюцца рэакцыянеры: старыя і маладыя, яўныя і тайныя… Думаецца, што кавалак каўбасы не стане для нашага народа даражэй свабоды, годнасці і сумлення. Наперадзе цяжкая праца. І перамогу святкаваць яшчэ рана».
Тады беларусы не вытрымалі экзамен на грамадзянскую і палітычную сталасць, здалі родную мову, нацыянальныя сімвалы, спаўзлі ў дыктатуру. У 2020 годзе рабочы клас, хоць зразумела, што жыве ён ад зарплаты да зарплаты і баіцца згубіць працу, таксама як след не выявіў палітычнага патэнцыялу.
Узурпатар носіцца па прадпрыемствах, раздае інтэрв’ю расійскім СМІ, праводзіць гэтак званае «Всебелорусское народное собрание», каб зноў заблытаць народ у «трох соснах». Яму дапамагаюць розныя каляпалітычныя групоўкі антыбеларускай скіраванасці. Але гэтым трон не ўратуеш.
Лукашэнка займаецца правальнай справай. Ён замахнуўся на будучыню Беларусі, душыць волю юнакоў і дзяўчат, якія выступілі супраць зла пад Пагоняй і бел-чырвона-белым сцягам. Н. Качанава, генералы-сілавікі публічна прызнаюцца, што не разумеюць моладзь, пытаюцца, чаго ёй не хапае, апрацоўваюць хлуснёй, дэмагогіяй, арыштамі, судамі і турэмнымі зняволеннямі. Але ў стаўленні да мужных юнакоў і дзяўчат сіла не спрацоўвае.
Слаўная моладзь дэманструе важную ісціну: акрамя ўлады, чыноў і грошай, у жыцці ёсць галоўнае — чалавечая годнасць, прыстойнасць, сумленне, веды, імкненне да высокага прафесіяналізму. Прыкарытнікам-невукам дыктатарскай гадоўлі, якія вядуць вайну з народам, гэтага ніколі не зразумець.
Дарма стараецеся! Побач з моладдзю ў адзін шэраг сталі людзі ўсіх узростаў: працаздольныя грамадзяне, пенсіянеры, інваліды. Яны ўпэўнены, што агрэсіўны сілавы і прапагандысцкі ўтыль будзе здадзены на «металалом і макулатуру».
Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».