title: Святлана Ціханоўская на шляху ад хатняй гаспадыні да палітычнага лідара

maintext:
Роўна год таму Ціханоўская падала дакументы ў ЦВК. Тады пра яе амаль ніхто нічога ня ведаў: хто яна, як выглядае, чым займаецца. Радыё Свабода сабрала фота з прэзідэнцкай кампаніі Святланы Ціханоўскай.
Упершыню перад фотакамерамі Святлана Ціханоўская з’явілася раніцай 15 траўня, калі прыйшла падаваць дакументы на рэгістрацыю сваёй ініцыятыўнай групы. За дзень да гэтага ЦВК адмовіўся прымаць дакументы на рэгістрацыю ініцыятыўнай групы яе мужа Сяргея Ціханоўскага. Ён у гэтыя дні знаходзіўся на «сутках».
«Я даведаўся, калі пазваніў ёй, выйшаўшы з ізалятару, – расказваў Сяргей Ціханоўскі пазней у інтэрвʼю Свабодзе. – Ажно прысеў. Думаў, што гэта мо падказаў ёй нехта з нашых актывістаў. Але яна сама, як высветлілася, так вырашыла».
15 траўня ля ЦВК Святлана Ціханоўская зʼявілася адна і размаўляць з журналістамі адмовілася, спаслаўшыся на занятасць. Дакументы на рэгістрацыю сваёй ініцыятыўнай групы яна падала за гадзіну да завяршэння тэрміну падачы.
Ініцыятыўная група па вылучэнні Святланы Ціханоўскай была зарэгістраваная 19 траўня. Ля ЦВК будучая кандыдатка ў прэзідэнты зʼявілася разам з паплечнікамі, выступіла з невялікай прамовай, падчас якой заявіла, што «марыла аб прэзідэнцкай пасадзе ўсё жыццё».
Збор подпісаў за вылучэнне Ціханоўскай пачаўся адразу пасля рэгістрацыі яе ініцыятыўнай групы. У першыя тыдні кампаніяй кіраваў Сяргей Ціханоўскі. Святлана па-ранейшаму не зʼяўлялася на публіцы і адмаўлялася ад каментароў журналістам. 29 траўня на выбарчым пікеце ў Горадні Сяргея затрымалі. Ён дагэтуль знаходзіцца кратамі.
14 ліпеня 2020 году Святлану Ціханоўскую зарэгістравалі ў якасці кандыдаткі ў прэзідэнты Беларусі. Віктару Бабарыку і Валеру Цапкалу ў рэгістрацыі было адмоўлена. Праз два дні ў штабе Бабарыкі адбылася прэс-канферэнцыя абʼяднанага штабу, на якой Марыя Калеснікава паведаміла аб пачатку супольнай выбарчай кампаніі.
Адразу пасля аб’яднання выбарчых штабоў пачаліся паездкі Святланы Ціханоўскай па Беларусі. Яна наведала ўсе абласныя цэнтры, а таксама буйнейшыя раённыя. Самым масавым стаў перадвыбарны мітынг на плошчы Бангалор у Менску 30 ліпеня 2020 году, куды прыйшло каля 60 тысяч чалавек. Наступны мітынг абʼяднанага штабу на Бангалор улады ўжо не дазволілі, правёўшы там у прызначаны тэрмін свята з нагоды Дня чыгуначных войскаў, якія не існуюць у Беларусі з 2006 году.
Перадвыбарныя мітынгі Святланы Ціханоўскай праходзілі без бачных праблем. Але ў некаторых гарадах улады адмовілі ў правядзенні сустрэч у апошні момант. Так адбылося ў Салігорску, Пінску, Слуцку і шэрагу іншых месцаў. Найбуйнейшыя выбарчыя мітынгі Святланы Ціханоўскай па-за Менскам прайшлі ў Горадні і Берасці. Там на сустрэчу з кандыдаткай у прэзідэнты прыйшло каля 20 тысяч чалавек.
Выбарчая кампанія Святланы Ціханоўскай суправаджалася рэпрэсіямі супраць сяброў яе ініцыятыўнай групы. Сяргей Ціханоўскі быў прызнаны палітвязнем яшчэ ў канцы чэрвеня. У перапынках паміж мітынгамі Ціханоўская прыязджала на суды і да месцаў утрымання сваіх паплечнікаў за кратамі. Дзеці Ціханоўскіх выехалі ў Літву.
Асноўны дзень галасавання праходзіў 9 жніўня 2020 году. Напярэдадні з Беларусі зʼехала Вераніка Цапкала. Штаб Святланы Ціханоўскай атрымліваў паведамленні аб магчымасці затрымання Святланы. У апошнюю ноч перад асноўным днём галасавання яна выехала са сваёй кватэры.
Дзень 9 жніўня Святлана Ціханоўская амаль цалкам правяла ў памяшканні выбарчага штабу Віктара Бабарыкі, куды прыехала адразу пасля галасавання. Яна не выходзіла да журналістаў і ніяк не каментавала навінаў з выбарчых участкаў. Яе першая паслявыбарная прэс-канферэнцыя была прызначаная на 22:00.
Увечары 10 жніўня Святлана Ціханоўская разам з адвакатам Максімам Знакам зайшла ў будынак ЦВК на плошчы Незалежнасці ў Менску, каб падаць скаргу на афіцыйныя вынікі выбараў. З ЦВК Максім Знак выйшаў ужо адзін, Святлана вымушана выехала з Беларусі ў Літву ўначы разам з паплечніцай Марыяй Мароз і ейнымі дзецьмі.
14 жніўня 2020 году з ініцыятывы Святланы Ціханоўскай была створаная Каардынацыйная рада. Сама Святлана праводзіць сустрэчы з лідарамі еўрапейскіх краін і патрабуе вызвалення палітвязняў, адстаўкі Аляксандра Лукашэнкі і правядзення новых прэзідэнцкіх выбараў. Суд у справе яе мужа Сяргея павінен пачацца ў чэрвені 2021-га. Яму пагражае да 12 гадоў зняволення.
Фота: Uladz Hrydzin (RFE/RL)
Поделиться ссылкой:


title: "Яны ў шоку і моцна перапалоханыя". Міліцыя выявіла "экстрэмістаў" сярод глуханямых

maintext:
Гомельскія глуханямыя працуюць на прадпрыемстве таварыства глухіх «Віпра». Туды прыйшла міліцыя, бо выявіла, што глуханямыя маюць сваю суполку ў Telegram.
Афіцыйна не паведамлялася пра «разборкі» з інвалідамі па слыху. «Радыё Свабода» даведалася, што здарылася.
Міліцыя апытвала работнікаў унітарнага прадпрыемства «Віпра» Беларускага таварыства глухіх і выносіла папярэджанні 5 траўня. Пасля гэтага многія глуханямыя выдалілі на тэлефонах Telegram.
«У нас была ў Telegram свая суполка. І там нехта з глуханямых груба выказваўся пра Лукашэнку. Гэта ўбачыла міліцыя, і да нас прыйшлі. Я быў проста ў шоку! Нас усіх апытвалі. Цяпер я не чытаю яе, там шмат паведамленняў было, я і раней не ўсе чытаў», – патлумачыў “Свабодзе” адзін з работнікаў «Віпры» на ўмовах ананімнасці.
Другі глуханямы катэгарычна адмовіўся ад каментароў. Сяброўка інвалідаў па слыху патлумачыла “Свабодзе”, што пасля затрымання міліцыяй яе прыяцелі «проста ў шокавым стане, яны страшна напалоханыя».
«Глуханямыя маюць свае асаблівасці развіцця. Яны ж не чуюць, могуць толькі чытаць. Большасць глуханямых не могуць атрымаць нармальную адукацыю праз свае асаблівасці, газет яны чытаюць мала, беларуская тэлевізія не мае ніводнага выпуску навін з сурдаперакладам. Ніякіх перадач для глухіх на тэлевізіі няма. Дзе і як ім атрымліваць інфармацыю? Чыталі, відаць,Telegram. Цяпер страшна баяцца за наступствы», – патлумачыла жыхарка Гомеля.
У прыёмнай «Віпры» сказалі, што на прадпрыемства сапраўды прыходзілі сілавікі. Там зазначылі, што «гэта не здзівіла, цяпер жа такое па ўсёй краіне».
Перакладчыкі з прадпрыемства сказалі, што не могуць выдаваць ніякай інфармацыі. Яны запэўнілі, што міліцыя проста праверыла тэлефоны ў глуханямых, апытала іх і папярэдзіла, але нікога не затрымлівала.
Улетку 2020 года ў Гомелі груба затрымалі дваіх глуханямых. За гэты інцыдэнт начальнік абласной міліцыі асабіста прасіў у іх прабачэння.
Прадпрыемства «Віпра» Беларускага таварыства глухіх займаецца вытворчасцю запорнай арматуры для вады і газу, кранамі для матацыклаў, вырабамі для аўтамабіляў МАЗ. Цяпер сацыяльна значнае прадпрыемства знаходзіцца ў стане санацыі.
Па стане на 2018 год на прадпрыемстве працавалі каля 350 чалавек, з якіх 216 – інваліды па слыху. Гэта адзінае прадпрыемства ў Гомелі, дзе глуханямыя могуць атрымаць працу.
Поделиться ссылкой:

fasttext_language: be


title: Франак Вячорка раскрыў таямніцу квіткоў і дадаў загадкавасці перамовам з Лукашэнкам

maintext:
Штаб Святланы Ціханоўскай яшчэ ў сакавіку абвясціў май месяцам пачатку шматбаковых перамоў з рэжымам Аляксандра Лукашэнкі. Для пасярэдніцтва ў такой размове запрашалася і Расія, і заходнія краіны. аб ты, ці сапраўды пачнуцца перамовы ў гэтым месяцы, “Нашай Ніве” адказаў дарадца Ціханоўскай Франак Вячорка.
«НН»: Гэтыя загадкавыя квіткі да Мінска на тваё імя і Ціханоўскай, яны неяк звязаныя з перамовамі з рэжымам?
Франак Вячорка: Тыя квіткі былі набытыя ў сакавіку, гэта старая гісторыя, яна ўжо неактуальная. Квіткі былі набытыя да таго, як Ціханоўскай выставілі абвінавачанне ў тэрарызме. Тым не менш хачу запэўніць чытачоў, што ў Беларусь мы абавязкова вернемся.
«НН»: Расійскі “Нязыгар” напісаў пра тое, што Ціханоўская і Вячорка гатовыя былі прыехаць у Беларусь, каб прызнаць легітымнасць Лукашэнкі. Гэта трызненне?
ФВ: Думаю, так. Спыняць барацьбу і ісці на фальшывыя ўгоды мы не будзем. Гэтаксама ніхто прызнаваць Лукашэнку не збіраецца. Гаворка можа ісці толькі пра новыя выбары, у якіх Лукашэнка наўрад ці будзе ўдзельнічаць.
«НН»: І Ціханоўская, і ты раней называлі май месяцам пачатку перамоў з уладамі. На якой стадыі гэта цяпер? Перамоў чакаць ці не?
ФВ: Мы імкнёмся стварыць умовы для пачатку дыялогу. Мы гатовыя размаўляць. Рэжым — не. Няма жадання з боку рэжыму, каб дыялог хутка пачаўся. Але мы набліжаемся да гэтага. Вядома, планы трошку збіла сітуацыя з «замахам» на Лукашэнку, з абвінавачаннямі ў тэрарызме.
У найбліжэйшыя тыдні будзе абвешчана аб некалькіх мерапрыемствах, якія павінны стаць пачаткам дыялогу. Адно з іх прысвечана палітычнай рэформе ў Беларусі, другое — новым выбарам. І плануем вялікую канферэнцыю на высокім узроўні па выхадзе Беларусі з крызісу, з удзелам урадаў і парламентаў краін ЕС, ЗША, Вялікабрытаніі, туды будуць запрошаныя прадстаўнікі рэжыму і Расіі. Гэтую канферэнцыю маглі б ініцыяваць Францыя ці Германія, магчыма, Аўстрыя. Па гэтай тэме і іншых ужо вядуцца закрытыя кансультацыі.
Прадстаўнік АБСЕ ўжо прыязджаў у Мінск. На жаль, пакуль з боку рэжыму няма гатоўнасці размаўляць. Прадстаўнікі Парламенцкай асамблеі АБСЕ — у сталым кантакце з Савіных, прадстаўніком лукашэнкаўскай Беларусі ў ПА АБСЕ. Акрамя гэтага, у Мінску працуе замежная медыятарская група, яна ўжо адкрыла офіс, раней яны вырашалі ўкраінскі крызіс.
Добраахвотна рэжым на саступкі не пойдзе. Таму працягваем ціск. Калі амерыканцы увядуць санкцыі, Еўрасаюз прыме чацвёрты і пяты пакеты, то справы будуць рухацца больш хутка. Меркавана, гэта адбудзецца ў маі-чэрвені. Акрамя таго беларускае пытанне будзе абмяркоўвацца і 10 мая, і 17 чэрвеня Радай міністраў Еўрасаюза. Таксама мы просім апублікаваць усёабдымны план дапамогі Беларусі ў выпадку дэмакратычных рэформ. Гэта тое, што мы прапануем беларускім элітам і народу ў выпадку сыходу Лукашэнкі.
Нам трэба зрабіць усё, каб рэжым быў вымушаны пайсці на перамовы. А гэта магчыма толькі праз ціск, паколькі пратэстаў мала, трэба дабівацца фінансавай і эканамічнай блакады Лукашэнкі і яго памагатых.
«НН»: Ці ёсць нейкія сігналы з боку рэжыму?
ФВ: Мы гаворым пра перамовы праз пасярэднікаў. Гэта не такія перамовы, як у кіно, калі сядаюць за стол і ўсе пачынаюць абмяркоўваць. Для гэтага ёсць Германія, ёсць Аўстрыя. Канцлер Аўстрыі Себасцьян Курц пасля сустрэчы са Святланай Ціханоўскай званіў Пуціну па Беларусі. Мы пастаянна абменьваемся мэсэджамі.
Памятаеце, калі амерыканцы далі тры тыдні для вызвалення палітвязняў, у адказ лукашэнкаўцы адказалі, што ў нас няма палітвязняў. Гэта таксама сведчыць пра негатоўнасць рэжыму да дыялогу. У выніку санкцыі былі ўведзеныя на тыдзень хутчэй.
Гэта палітыка, бываюць розныя фактары, не ўсё залежыць ад нас. Вельмі моцна памяняўся кантэкст у параўнанні з сакавіком. У любы момант сітуацыя можа змяніцца. Рэпрэсіі і істэрычныя заявы Лукашэнкі паказваюць, што ніякай еднасці і маналітнасці ўнутры рэжыму няма.
Зрэшты, май толькі пачынаецца. Да пачатку чэрвеня мы зразумеем, на чым стаім. Мы не чакаем, каб паразмаўляць з Лукашэнкам, мы ціснем на яго. І я хачу падкрэсліць, што ніякія перамовы не пачнуцца, пакуль у турмах знаходзяцца палітвязні.
«НН»: Якраз хацеў спытаць, ці існуюць нейкія інсайды па гэтай тэме — ці ёсць надзея, што бліжэйшым часам нехта з палітычных зняволеных апынецца на волі?
ФВ: У нас ёсць спадзяванні на хуткае вызваленне. Яны набіраюць як мага больш закладнікаў, каб даражэй іх прадаць. Але без вызвалення ніякія перамовы немагчымыя. Ëсць надзея, што ў найбліжэйшыя тыдні ці месяцы такія вызваленні пачнуцца. Утрымліваць сістэму з настолькі закручанымі гайкамі немагчыма, плюс не самыя лепшыя тэндэнцыі ў эканоміцы. Таксама будзем імкнуцца, каб не дапусціць гандлю палітвязнямі ў абмен на зняцце санкцый.
«НН»: Ці не прапаноўваюць вам як імітацыю дыялогу круглы стол Юрыя Васкрасенскага?
ФВ: Так, пастаянна. Ужо дэлегавалі ў нейкія групы гэтага Шпакоўскага, групы Васкрасенскага. Яны спрабуюць імітаваць дыялог і прадаваць заходнікам Гігіна і Васкрасенскага як перамоўшчыкаў. Але ні ў кога няма ілюзій. Мы павінны заставацца прынцыповымі і паслядоўнымі, патрабаваць, што перамовы павінны быць пра новыя выбары і там павінны быць людзі, якія прымаюць рашэнні. Калі на перамовы не пойдзе Лукашэнка, то няхай, будзем праводзіць іх без яго. Тая канферэнцыя, пра якую мы кажам, і будзе пачаткам дыялогу, з Лукашэнкам ці без.
Поделиться ссылкой:


title: Партыя Віктара Бабарыкі арыентуецца на 20 тысяч членаў

maintext:
Партыя «Разам», якая ствараецца паплечнікамі Віктара Бабарыкі, мае намер сабраць 20 тысяч членаў. Аб гэтым распавялі ў нядаўнім стрыме Максім Баграцоў і Іван Краўцоў.
Вось асноўныя тэзісы іх выступлення:
• Дзейнасць партыі – гэта не будаўніцтва партызанскай або канспіратыўнай арганізацыі, вельмі важна, каб усё было адкрыта.
• Мы ніколі не перадаём асабістыя дадзеныя ніякім дзяржорганам без вашай згоды. База дадзеных знаходзіцца ў бяспечным месцы. Важна разумець, што ўдзел у партыі – гэта публічная дзейнасць.
• Бліжэйшая задача – правесці ўстаноўчы з’езд у канцы мая. Мы дзейнічаем у рамках Закона аб партыях, ведаем, што да яго рыхтуюцца змены. І калі яны з’явяцца – будзем адаптавацца. На ўстаноўчы з’езд трэба сабраць 1000 чалавек. Але нават калі неабходная колькасць удзельнікаў павялічыцца, як кажуць, да 3000, не думаем, што гэта будзе для нас праблемай.
• Мы арыентуемся на 20 тысяч чалавек. Разлічваем, што да канца лета мы гэтай лічбы дасягнём.
• Зараз уся большасць сканцэнтравана на тым, як пабудаваць сістэму грамадскага ўладкавання на прынцыпах таго, як павінна жыць грамадства, а не на ўжытковых дробных праблемах.
Поделиться ссылкой:


description: У Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі адшукалі запіс аб нараджэнні маршала Савецкага Саюза і маршала Польшчы Канстанціна Ракасоўскага, піша "Наша

title: Знаходка архівістаў: маршал Ракасоўскі нарадзіўся не ў Варшаве, а ў беларускіх Целяханах

maintext:
У Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі адшукалі запіс аб нараджэнні маршала Савецкага Саюза і маршала Польшчы Канстанціна Ракасоўскага, піша “Наша Ніва“.
Запіс адшукаў ураджэнец вёскі Соміна Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Уладзімір Міхайлавіч Абрамчук у час працы ў чытальнай зале НГА Беларусі пры даследаванні ўласнага радаводу.
Як сведчаць новаадшуканыя дакументы, Канстанцін Канстанцінавіч (Ксавер’евіч) Ракасоўскі нарадзіўся на беларускай зямлі — у мястэчку Целяханы Пінскага павета Мінскай губерні (сёння Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці).
Сам маршал у розныя часы падаваў розныя месцы і нават даты свайго нараджэння. Згодна з аднымі звесткамі, ён нарадзіўся 9 (21) снежня 1894 г., згодна з другімі — 9 (21) снежня 1896 г. Месцамі нараджэння значыцца то Варшава, то Вялікія Лукі Пскоўскай вобласці Расіі. Паколькі біёграфам маршала ніяк не ўдавалася знайсці запіс у метрычных кнігах, пытанне аб дакладным месцы і часе нараджэння заставалася адкрытым.
Згодна са знойдзеным запісам, хлопчык Канстанцін, сын двараніна Ксаверыя Вікенцьевіча Ракасоўскага, рымска-каталіцкага веравызнання, і яго жонкі Антаніны Іванаўны, праваслаўнага веравызнання, нарадзіўся 3 (15) верасня 1889 г., а 4 (16) 1889 г. і быў ахрышчаны ў Свята-Троіцкай Целяханскай царкве.
Атрымліваецца, Канстанцін Ракасоўскі быў на пяць ці нават на сем гадоў старэйшым, чым гэта было занатавана ў яго пазнейшых дакументах. Даследчыкам было вядома, што маці будучага маршала Антаніна Аўсянікава, якая памерла ў 1911 г., была родам з Целяханаў. Аднак ніхто не мог падумаць, што ў гэтым жа мястэчку нарадзіўся і сам Канстанцін.
Як высветлілі архівісты, каранямі род маці Ракасоўскага паходзіць з маёнтка Туляцічы суседняга Кобрынскага павета Гродзенскай губерні (сёння Іванаўскі раён Брэсцкай вобласці).
Для генеалогаў і ўсіх аматараў гісторыі радавод Канстанціна Ракасоўскага абяцае шмат адкрыццяў. Тым не менш вельмі важным з’яўляецца факт таго, што адзін з маршалаў Перамогі, камандуючы войскамі 1-га Беларускага фронту, камандуючы Парадам Перамогі 1945 г. нарадзіўся на беларускай зямлі і меў беларускія карані, адзначаецца ў паведамленні ў фэйсбуку НГАБ.
Поделиться ссылкой:


title: "Сіндром Медэі": VOKA пакажа спектакль Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі

maintext:
13 мая ў эфіры відэасэрвісу VOKA пакажуць спектакль «Сіндром Медэі» Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі. Трансляцыя пачнецца а 19-й гадзіне па мінскім часе і будзе даступна гледачам па ўсім свеце.
«Сіндром Медэі» – гісторыя пра гераіню старажытнагрэчаскіх міфаў Медэю, якая жыве ў нашы дні. У антычных сюжэтах яна забівае сваіх дзяцей, каб адпомсціць мужу, а сучасная версія паказвае, што і праз стагоддзі ў стасунках людзей нічога не мяняецца. У момант, калі рушыцца ўвесь яе свет, жанчына, якая страціла надзею, здольная на страшныя ўчынкі. Што менавіта стаіць за імі на самой справе – вось пра што спрабуюць гаварыць з гледачом аўтар п’есы Юлія Чарняўская і рэжысёр Кацярына Аверкава.
У галоўнай ролі – заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь Людміла Сідаркевіч. У 2017 годзе, калі адбылася прэм’ера, яе праца ў гэтай пастаноўцы была адзначана прызам за найлепшую жаночую ролю на Рэспубліканскім фестывалі нацыянальнай драматургіі імя Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча, а Гражына Быкава атрымала ўзнагароду за найлепшую жаночую ролю другога плана. У 2018 годзе на III Маладзёжным тэатральным форуме краін Садружнасці, Балтыі і Грузіі спектакль быў удастоены спецыяльнага прыза журы – за музычнае рашэнне і смелую спробу ўбачыць антычную трагедыю ў XXI стагоддзі.
Шматкамерная мастацкая здымка ў высокай якасці дазволіць кожнаму гледачу максімальна паглыбіцца ў атмасферу тэатральнай залы і ўбачыць усё, што адбываецца на сцэне, з розных ракурсаў. Далучыцца да прагляду можна з любой прылады і ў сетцы любога аператара пасля аўтарызацыі ў прыкладанні VOKA альбо на сайце voka.tv па нумары мабільнага тэлефона.
Паказ спектакля «Сіндром Медэі» працягвае серыю трансляцый, якія ўжо год відэасэрвіс VOKA вядзе з Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі. Дзякуючы гэтаму гледачы змаглі ўбачыць анлайн-прэм’еру трагікамедыі «Профіт», спектаклі «Кар’ера доктара Рауса», «Сірожа», «Шлюб з ветрам» і «Тры Жызэлі», а таксама святочны вечар «Наш Караткевіч», прымеркаваны да 90-годдзя Уладзіміра Караткевіча.
Поделиться ссылкой:


title: Аперацыя "Белы бусел": як 20 год таму выкрылі "змову" ЦРУ і МІ-6 супраць Лукашэнкі

maintext:
«Справа аб дзяржаўным перавароце ў Беларусі» набірае абароты: у КДБ назвалі імёны дзевяці фігурантаў справы, дзяржаўныя тэлеканалы паказалі фільмы з кадрамі, дзе затрыманыя даюць паказанні, актыўна каментуюць сітуацыю ў Расіі. Аднак, калі верыць дзяржаўнай прэсе, спробам адхілення ад улады Аляксандра Лукашэнкі ўжо як мінімум два дзесяцігоддзі. Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года ў «Советской Белоруссии» з’явіўся артыкул, у якім заходнія спецслужбы абвінавачваліся ў накіраванай на гэта змове. Нагадаем, пра што ішла ў ім гаворка, які эфект ён зрабіў і што было пасля.
Аперацыя «Белы бусел»
Аб’ёмны артыкул пад назвай «Аперацыя „Белы бусел“ (Замежныя спецслужбы — супраць Беларусі)» выйшаў у газеце «Советская Белоруссия» 5 верасня 2001 года — за чатыры дні да другіх прэзідэнцкіх выбараў. У яго аснове, як зазначалася, ляжала скарочаная аналітычная запіска, якую склаў нейкі «ўплывовы маскоўскі цэнтр «Незалежная палітычная экспертыза». У ім сцвярджалася, што была распрацавана цэлая аперацыя па адхіленні Аляксандра Лукашэнкі ад улады пад кодавай назвай «Белы бусел». І нібыта да яе прыклалі руку Федэральная разведвальная служба Германіі, ЦРУ і МІ-6. План нібыта павінен быў рэалізоўвацца пад наглядам замежных дыпламатаў і разведчыкаў, якія прыкрываліся працай у розных гуманітарных арганізацыях у Беларусі.
Адзначалася, што заходнія спецслужбы зразумелі: Лукашэнку не ўдасца фізічна ліквідаваць або зрынуць з дапамогай узброенага паўстання ці ваеннай аперацыі па тыпу той, якая праводзілася войскамі НАТА ў Югаславіі. Таму вырашана было зрабіць стаўку на выбарчыя тэхналогіі і інфармацыйную кампанію, а ў выпадку няўдачы заявіць пра масавыя парушэнні падчас выбараў. Аднак сілавое супрацьстаянне з уладамі нібыта таксама разглядалася: падрыхтоўкай «групы байцоў» для ўдзелу ў паслявыбарчай акцыі быццам займаўся моладзевы рух «Зубр», дужых хлопцаў трэніравалі ў лясах Міншчыны, таксама прыводзіліся падрабязнасці стасункаў лідэраў «Маладога фронту» з нейкімі асобамі, якія гаварылі аб выкарыстанні зброі і выбуховых сродкаў – усё для актыўнага супрацьстаяння з сілавікамі. Жорсткае падаўленне акцый і магчымыя чалавечыя ахвяры таксама нібыта ўваходзілі ў план «Белы бусел» — гэта давала б падставу Захаду не прызнаць законнасць выбараў і пасеяць хаос у краіне.
Злым геніем усёй аперацыі, паводле артыкула, быў кіраўнік кансультатыўнай назіральнай групы АБСЕ ў Мінску Ханс-Георг Вік, які з 1985-га па 1990 год ўзначальваў германскую выведку. Нібыта Вік, сустракаючыся з некаторымі кандыдатамі і з прадстаўнікамі іх штабоў, грамадскімі дзеячамі і актывістамі, уплываў на прыняцце імі пэўных рашэнняў, а таксама займаўся каардынацыяй іх дзеянняў і нават курыраваў апазіцыйную прэсу.
У той жа час сцвярджалася, што ЗША з дапамогай правядзення напярэдадні выбараў вайсковых вучэнняў НАТА ля межаў Беларусі і размяшчэння ў сумежных краінах дадатковых вайсковых кантынгентаў будуць дэстабілізаваць сітуацыю ў нашай краіне. Еўропа, як сцвярджалась, дамагалася таго ж з дапамогай эканамічных метадаў, павялічваючы пошліны на беларускія тавары, з-за чаго аб’ём іх продажаў у ЕС падаў. У артыкуле гаварылася і пра тое, што ў цэлым Захад жадае адхілення Лукашэнкі, таму што ён з’яўляецца «галоўнай перашкодай на шляху да геапалітычных мадэляў «новага сусветнага парадку».
Матэрыял канцэнтраваўся на тым, каб паказаць сувязі беларускай апазіцыі і некаторых тагачасных кандыдатаў у прэзідэнты з заходнімі спецслужбамі ці іншымі замежнымі структурамі, аднак быў багаты і на геапалітычную аналітыку, сэнс якой не заўсёды зразумелы.
«У выпадку прыходу да ўлады дэмакратычнага прэзідэнта ўступае ў дзеянне план рэфармавання беларускага грамадства, трансфармацыі ўлады, эканомікі і сістэмы міжнародных адносін, што прывядзе да перагляду межаў у чатырохкутніку Германія — Польшча — Літва — Беларусь, стварэнню за кошт польскай і літоўскай тэрыторыі «Балтыйскага калідора» для немцаў аж да межаў з Калінінградскай вобласцю РФ, з кампенсацыяй гэтых, адабраных у Літвы і Польшчы, тэрыторый беларускімі землямі», — адзначалася ў матэрыяле.
Які ўплыў меў артыкул 20 год таму?
Уладзімір Шанцаў, які зараз узначальвае магілёўскую абласную арганізацыю Аб’яднанай грамадзянскай партыі, ў 2001 годзе працаваў у перадвыбарчым штабе кандыдата ў прэзідэнты Сямёна Домаша. Той, нагадаем, прыкладна за два тыдні да выбараў зняўся на карысць Уладзіміра Ганчарыка. Шанцаў да гэтага часу захоўвае ў сябе нумар газеты з матэрыялам пра «Белага бусла», які у той час пачалі абмяркоўваць як простыя выбаршчыкі, так і людзі, якія працавалі ў штабах кандыдатаў.
— Вядома, яго заўважылі. Газету ж кінулі ў кожную паштовую скрыню. Я памятаю, што тады была маса абурэнняў усялякіх: як так можна, у абыход і ў парушэнне ўсіх законаў, гэта рабіць. Потым абурэнні былі пра тое, з якой нагоды нас праслухоўваюць пастаянна. Цалкам нармалёвая была тады выбарчая кампанія. Мы як штаб, я хачу сказаць, лішняга не маглі сабе дазволіць, таму што ведалі, што нас проста здымуць. Мы добра разумелі, што за такія артыкулы чалавека трэба проста здымаць з выбараў, і ЦВК павінна была зрабіць гэта ў дачыненні да Лукашэнкі, — распавёў Уладзімір Шанцаў.
Фото: Facebook / Владимир Шанцев
Паводле яго словаў, такія звароты ў Цэнтрвыбаркам з боку прадстаўнікоў штабоў апазіцыйных кандыдатаў былі, аднак за даўнасцю гадоў ён не памятае падрабязнасцяў. Шанцаў кажа, што за некалькі дзён да выбараў у офіс «Фонду імя Льва Сапегі», абласное аддзяленне якога ён узначальваў, прыйшлі прадстаўнікі ДФР КДК і забралі адтуль ўсю тэхніку.
— Я памятаю толькі, што Дэпартамент фінансавых расследаванняў па Магілёўскай вобласці ў мяне запатрабаваў ўсе фінансавыя дакументы «Фонду Льва Сапегі». Потым званок у дзверы офіса, і ўваходзіць кіраўніцтва дэпартамента — тры начальнікі. Да мяне прэтэнзіі, чаму я не перадаў фінансавыя дакументы фонду для праверкі. Я адказваю, што ўчора асабіста прынёс і аддаў. Адзін з іх дастае мабільнік: «Забірайце!». Чалавек пятнаццаць увальваецца ў офіс, караткастрыжаныя хлопцы ў скураных куртках — усё пахапалі і панеслі. А потым мне яшчэ і штраф далі за тое, што грамадская арганізацыя займалася выбарамі. Але яна выбарамі не займалася, штаб быў у іншым месцы. І ў камп’ютэрах не было наогул нічога, звязанага са штабам Домаша.
Шанцаў фігураваў і ў самім артыкуле пра «Белага бусла»: там было ўказана, што прыкладна за паўтара месяцы да выбараў ён вёз з Мінска ў Магілёў 6 тысяч нямецкіх марак і 9 факсаў, якія прызначаліся для перадвыбарчага штаба. Сам Уладзімір Шанцаў кажа, што нічога падобнага ў насамрэч не было, і ўпэўнены, што яго праслухоўвалі.
— У машыне са мной сядзеў прыяцель і проста распавядаў аб куплі гэтых факсаў на такую суму, гаворка ішла пра нейкія яго прыватныя справы. Там была названая сума і колькасць факсаў. Але той, хто вёў праслухоўку, — яму, напэўна, усё было па барабану. Я не ведаю, як гэта ўсё выглядала, але гэтыя 6 тысяч марак «усплылі», быццам я іх вёз для штаба Домаша, але нічога падобнага не было, як і факсаў.
Кандыдат у прэзідэнты Сямён Домаш, які памёр ў 2019 годзе, тады зняўся з выбараў на карысьць адзінага апазіцыйнага лідэра Уладзіміра Ганчарыка. Аднак у артыкуле гэта рашэнне падаецца як прынятае пад ціскам замежных прадстаўнікоў, у тым ліку Ханса-Георга Віка. Уладзімір Шанцаў жа сцвярджае, што Домаша «зламалі» прадстаўнікі ўлады.
Хоць газетны матэрыял не змяшчаў прамых абвінавачванняў канкрэтных асоб у парушэнні закона, выкладзеная ў ім інфармацыя давала падставу ўладам для рашучых дзеянняў. Аднак ні рэакцыі афіцыйных органаў, ні якога-небудзь разбору ў сувязі з артыкулам, як кажа суразмоўца, не было, хоць у ім сцвярджалася, што аналітычная запіска, якая паслужыла асновай для матэрыялу, была накіравана ў Дзяржаўны сакратарыят Савета бяспекі Беларусі. Больш за тое, у тым жа 2001 годзе ў суд на газету «Советская Белоруссия» падала старшыня Беларускага Хельсінкскага камітэта Таццяна Процька, якую згадвалі ў матэрыяле, аднак ён не быў задаволены. Тагачасны галоўны рэдактар выдання Павел Якубовіч у сваёй завочнай палеміцы з Аляксандрам Фядутам на тэму свабоды слова ў 2003 годзе так каментаваў сітуацыю:
«Паводле ўстаноўчага Дагавора і Статута газеты, а галоўнае, Закона «Аб друку і іншых СМІ», рэдакцыя не нясе адказнасці за матэрыялы, прадастаўленыя ёй для апублікавання афіцыйнымі органамі. У рэдакцыйнай прэамбуле да матэрыялу «Аперацыя «Белы бусел» ясна сказана, якая інстанцыя дала газеце матэрыял. Менавіта таму, а не з прычыны «двайных стандартаў» суд і не прыняў іск сп-ні Процька».
Уладзімір Шанцаў бачыць у гісторыі аналогіі з сёлятней і справай аб нібыта планаваным дзяржаўным перавароце, па якой зараз затрыманыя чатыры чалавекі.
— Я гэта расцэньваю проста як страшылку, каб запалохаць насельніцтва, каб не звязваліся з апазіцыяй. І, хутчэй за ўсё, каб зразумелі, што ўсё ў іх пад кантролем, усіх могуць праслухаць і ўсё ў іх доўгіх руках. Метады засталіся адны і тыя ж: шантаж, правакацыя, безумоўнае скажэнне фактаў. Вось гэтая правакацыя з Кастусёвым, Фядутам і Зянковічам — гэта тое ж самае, арганізаваная правакацыя. Разумееце, з савецкіх часоў у нас было такое меркаванне, што КДБ — гэта высокапрыстойная арганізацыя, у якой працуюць інтэлігентныя і разумнючыя людзі, якія ў прынцыпе не павінны дазваляць сабе апускацца да такіх вось рэчаў.
Уладзімір Ганчарык быў ў 2001 годзе адным з трох чалавек, імя якога разам з Аляксандрам Лукашэнкам і Сяргеем Гайдукевічам апынуліся ў выбарчым бюлетэні. Па афіцыйных дадзеных ён заняў на выбарах другое месца, атрымаўшы амаль 16% галасоў. Экс-кандыдат у прэзідэнты памятае гісторыю з «Белым буслом»: па ягоных словах, тады ўпершыню загаварылі аб дзяржаўным перавароце, які мог выліцца ў грамадзянскі канфлікт, а яшчэ пра тое, што ў Беларусі плануецца спроба ажыццяўлення югаслаўскага варыянту захопу ўлады.
Фото: Reuters
— Раскрываўся такі сцэнар: у дзень выбараў 9 верасня 15 тысяч назіральнікаў павінны абвясціць пераможцам адзінага кандыдата, а 10 верасня не менш за 10 тысяч праціўнікаў Лукашэнкі будуць штурмаваць яго рэзідэнцыю — так было заяўлена, — кажа Ганчарык.
Інфармацыя пра тое, што ў краіне магчымыя сутыкненні і кровапраліцце тыражаваліся, па словах Ганчарыка, праз розныя сродкі масавай інфармацыі, не толькі прэсу.
— Як рэагавала насельніцтва? Вы ведаеце, па-рознаму, і занепакоенасць, вядома, гэта выклікала. Я вось узгадваю як раз перадвыбарчы мітынг у Наваполацку. Да мяне падыйшла жанчына, сказала, што ў яе дачка-студэнтка ў Мінску, і кажа: «Уладзімір Іванавіч, пакляніцеся не дапусціць, каб пралілася кроў». Я кажу: «Адкуль гэта вядома, ніхто ж нічога не абвяшчаў, якая кроў?». А аказваецца, пра гэта папярэджвалі па радыё.
Па словах Уладзіміра Ганчарыка, паступалі паведамленні, што ў Мінску і іншых гарадах былі раскіданыя лістоўкі нейкага «Беларускага вызваленчага войска», якія заклікалі да ўзброенага паўстання. Ён кажа, што гэта была правакацыя і яго выбарчы штаб, як і штабы іншых кандыдатаў, неадкладна зрабілі пра гэта заяву. Ганчарык згадвае, што тагачасная прэса, прычым не толькі дзяржаўная, нярэдка пісала пра тое, што апазіцыйныя сілы «жадаюць усё разбурыць, знішчыць усё пазітыўнае, перакрэсліць усе законы, адмяніць усе вынікі рэферэндумаў». У ЦВК, паводле яго словаў, з боку штаба звароты былі, аднак яны не далі эфекту.
Таксама, па словах Ганчарыка, ён, як і многія іншыя, хто вылучаўся ў прэзідэнты, сустракаўся з дэманізаваным у артыкуле прадстаўніком АБСЕ Хансам-Георгам Вікам, аднак ніякіх тайных перамоваў з ім не вёў.
— Так, сустракаліся. Сустракаўся не толькі я, сустракаліся больш шырокім колам. Але гэта былі адкрытыя сустрэчы, ён праводзіў тады шмат сустрэч — самае шырокае кола людзей удзельнічала Ніякіх закрытых сустрэч, патаемных дамоўленасцяў абсалютна не было, і на ролю там нейкага кіраўніка апазіцыі ён не прэтэндаваў.
Як мінімум двойчы Ганчарыка запрашалі на размовы ў пракуратуру і следчыя органы, аднак больш гісторыя з «Белым буслом», паводле ягоных словаў, ніколі і нідзе не ўсплывала і ніякіх расследаванняў паводле фактаў, выкладзеных у артыкуле, відаць, не праводзілася.
— Гэта той фэйк, які быў зроблены ў нетрах спэцслужбаў, як я разумею, і выдадзены. Таму што ніякай асновы, ніякіх арганізацый не існавала абсалютна. Калі б там нешта было, як у гісторыі з «Партнёрствам» (падчас выбарчай кампаніі 2006 года чацвёра кіраўнікоў грамадзянскай ініцыятывы «Партнёрства» былі затрыманыя, а затым асуджаныя да розных тэрмінаў зняволення — заўв. TUT.BY), то былі б затрыманні, таму што там былі канкрэтныя людзі, якія працавалі па назіранні за выбарамі. А тут не было нікога, проста прыдумана і высмактаная з пальца.
Ганчарык таксама праводзіць паралелі з падзеямі дваццацігадовай даўніны і сучаснай «справай аб дзяржаўным перавароце», адзначаючы падабенства метадаў з тымі, якімі карысталіся яшчэ савецкія спэцслужбы ў 20−30 гады мінулага стагоддзя, у тым ліку ў Беларусі, для таго, каб расправіцца з непажаданымі асобамі.
— З часам, трэба аддаць належнае спецслужбам, яны, як у апошняй «змове», сталі больш кваліфікавана падыходзіць, хоць таксама шмат чаго выклікае сумненні. Я, напрыклад, не ўяўляю Фядуту, ведаючы яго вельмі добра, з аўтаматам. Разумееце, з пункту гледжання дзяржаўнай прапаганды, ёсць ўнутраныя і знешнія ворагі, і іх трэба злучыць — звонку ідзе фінансаванне, ідэалагічная апрацоўка, інфармацыйная падтрымка і гэтак далей. Патрэбна нейкая структура, вось яе стварылі. А ў гэтую структуру ўцягнулі, натуральна, выкарыстоўваючы нейкія выказванні і іншае, — адзначае Ганчарык.


description: Палітзняволеная Паліна Шарэнда-Панасюк даслала з-за кратаў сыну вельмі кранальны ліст. Тэкст апублікаваў яе муж, перадае Еўрарадыё. "Мой мілы, дарагі,

title: Палітзняволеная даслала сыну вельмі кранальны ліст

maintext:
Палітзняволеная Паліна Шарэнда-Панасюк даслала з-за кратаў сыну вельмі кранальны ліст. Тэкст апублікаваў яе муж, перадае Еўрарадыё.
“Мой мілы, дарагі, любімы сыначка! Дзякуй за твой допіс да мяне. Я ведаю аб тваім суме, і таксама сумую, што не магу раніцаю будзіць цябе, удзень сустракаць са школы, а ўвечары жадаць “дабранач”! Я вельмі люблю цябе і браціка штодня і штосекунды, любіла нават тады, калі вас яшчэ не было на свеце. Славамір, ты ўжо амаль дарослы і шмат разумееш. Будзь цвёрды, мой маленькі мужчына! Вучыся, але бяры толькі тое, што табе трэба, дапамагай таце і бабулям, беражы і ня крыўдзь Сташыка. У гэты час шмат дзяцей Беларусі чакаюць сваіх маму ці тату, ты не адзін. Моцна абдымаю цябе! Хутка мы ізноў будзем разам!”
Паліна Шарэнда-Панасюк з 3 студзеня знаходзіцца ў СІЗА па справе аб гвалце над міліцыянтам. Праваабаронцы прызналі яе палітзняволенай.
Поделиться ссылкой:


title: Кіраўнік партыі "Зялёныя" пра 15 сутак на Акрэсціна і ў Жодзіне: Цябе практычна цалкам пазбаўляюць сну

maintext:
Лідар партыі «Зялёныя» Дзмітрый Кучук быў затрыманы 26 красавіка на офісе партыі. Магчыма, хтосьці чакаў ад яго актыўнасці на «Чарнобыльскі шлях». Свае 15 сутак Кучук адбываў на Акрэсціна і ў Жодзіне. Сваімі ўражаннямі ад зняволення палітык падзяліўся з «Нашай Нівай».
«Усё пачалося 26 красавіка каля 16 гадзіны. Прыехалі нейкія людзі на бусіках, сталі перціся ў дзверы офіса партыі «Зялёныя». У мяне ў гэты час быў жывы эфір. Урэшце яны трапілі ў офіс каля 18:30, перад гэтым адрубілі ў офісе інтэрнэт і мабільную сувязь. Тэлефон змог схаваць, а ноўтбук, на жаль, забралі.
Далей быў суд і Акрэсціна. Умовы вельмі цяжкія: у камеры на 8 чалавек знаходзілася 18 чалавек. Амаль усе былі затрыманыя 26 красавіка. Затрыманні неабгрунтаваныя:
хтосьці ішоў у «Галерэю» па пакупкі, адзін рабочы з МТЗ падняў руку ля Кастрычніцкай — яго затрымалі. Сядзелі са мной навуковы супрацоўнік з Акадэміі навук, праграміст, увесь спектр грамадства. Пры гэтым немагчыма сказаць, што яны мэтанакіравана ішлі на «Чарнобыльскі шлях».
Умовы на Акрэсціна цяжкія. Практычна цябе там цалкам пазбаўляюць сну, бо тройчы на ноч праходзяць праверкі, калі называюць тваё імя і ты мусіш адказаць, што знаходзішся тут.
Пасля мяне перавялі ў Жодзіна. Там кожную раніцу ставяць на так званыя «расцяжкі», ідзе такі маральны ціск. Мы там усе былі без матрацаў. У камеры на 10 чалавек было па 15 чалавек. Спалі хто на лаўцы, хто на падлозе, хто дзе. Нам адразу сказалі, што палітычным матрацы не даюць.
Былі выпадкі, калі білі па нагах. Аднаму пенсіянеру, здаецца, яму гадоў 70, трапіў на суткі з сынам, моцна паранілі нагу. І маладым людзям дзесьці білі па костачках, моцна апухалі ногі.
У камеры холадна, таму амаль ва ўсіх быў насмарк, прастуда. Доктара дабіцца было практычна немагчыма. Гаварылі на гэта: «Адкуль вы ведаеце, што ў вас тэмпература?» Прычым дзесьці ў паловы людзей была гарачка. Чулі па начах крыкі, не ведаем, ці гэта палітычныя былі, але падобна было, што людзей білі.
У Жодзіне таксама пазбаўляюць сну, пастаянна ўключанае святло, бывала, што пасля адбою надоўга ўключалі радыё і было практычна немагчыма заснуць. Нельга было сядзець на першым ярусе, спаць днём.
На Акрэсціна хлорка была штодня, але я не магу сказаць, што яна была моцнай канцэнтрацыі. Магчыма, паўплывала хваля ў СМІ, калі падымалі гэтую тэму. У Жодзіне адзін раз звадзілі ў душ.
Хутка ўсё забываецца, але няпроста было і там, і там. Харчаванне камусьці больш падабалася ў Жодзіне, камусьці на Акрэсціна. Кармілі пастаянна, перадачы былі ўвесь час. З гэтым было больш-менш.
Адпусцілі практычна ўсіх разам, з Жодзіна адначасова адпусцілі чалавек восем. У мяне ў пратаколе затрыманне было запісана 18:30, але выпусцілі на дзве гадзіны пазней.
Кагосьці выклікалі на гутаркі, адвозілі ў РУУС, кагосьці за сцягі, хтосьці не адкрывае тэлефон. Калі паўторны артыкул цягам года, то, як правіла, даюць па 30 сутак. Шмат прыкладаў, калі людзі трапляюць ні за што.
Настрой рабочы, адыходжу. Цяпер ужо на офісе, будзем змагацца далей».
Поделиться ссылкой:


title: В центре Риги белорусский государственный флаг заменили на БЧБ

maintext:
В столице Латвии Риге в настоящее время проходит чемпионат мира по хоккею. В центре города установлены флаги стран-участниц. Сегодня мэр Риги Мартиньш Стакис вместе с министром иностранных дел Латвии Эдгаром Ринкевичем заменили государственный флаг Беларуси на БЧБ с Погоней, сообщает TUT.BY.
«Сярод сцягоў чэмпіянату па хакеі мы падымаем сцяг свабоднай Беларусі! Гэты сцяг мне даверылі палітычныя ўцекачы з Беларусі. Сцяг, які сімвалізуе рэжым, які ажыццяўляе дзяржаўны тэрарызм, недарэчны ў гарадскім асяроддзі Рыгі — таму мы яго знялі!» — написал мэр Риги у себя в Twitter.
Поделиться ссылкой:


title: Калі патрэбныя грошы, могуць прыйсці да любога

maintext:
Адміністрацыя ПВТ не стала вырашаць пытанне з TUT.BY
Сябра асноўнага складу Каардынацыйнай рады Максім Баграцоў адзначае, што крымінальны пераслед ТАА “ТУТ БАЙ МЕДЫЯ” і іншых кампаній яшчэ раз прымусіць задумацца бягучых і патэнцыйных рэзідэнтаў ПВТ, ці вартыя хоць чагосьці льготы парка, паведамляе Еўрарадыё.
— Гэта ж не першы і нават не дзясяты званочак. Тыя, хто цяпер засталіся тут працаваць, усведамляюць рызыкі, а тыя, у каго была магчымасць гэтымі рызыкамі не тлуміць сабе галаву, даўно не карыстаюцца беларускай юрысдыкцыяй і не адкрываюць тут бізнесаў.
Суразмоўца падкрэслівае, што такое стаўленне да бізнесу — праблема не толькі ПВТ, але і ўсёй краіны.
— Замест таго каб адміністрацыя ПВТ стала вырашаць пытанне з TUT.BY, прыходзіць ДФР, людзей арыштоўваюць або без папярэджання зацягваюць на допыт — гэта, вядома, праблема. Для сусветнай супольнасці — непрымальная практыка рашэння гаспадарчага або падатковага дыспуту. Гэта абсалютны зашквар і яшчэ раз гаворыць пра тое, што тут весці справы занадта рызыкоўна.
Вы можаце прадказаць рэакцыю інвестараў?
Прадказаць, як бізнес і інвестары адрэагуюць на крымінальную справу ў дачыненні да рэзідэнтаў ПВТ, складана, кажа старэйшы аналітык “Альпары Еўразія” Вадзім Іосуб.
— Нічога новага пра беларускі бізнес-клімат мы не даведаліся. Любы бізнес можа быць ліквідаваны. Любому могуць быць прад’яўленыя надуманыя падатковыя прэтэнзіі. Дастаткова ўспомніць справу Белгазпрамбанка, які праходзіў праверкі Нацбанка, а потым раптам з’явіліся парушэнні. Тыя, хто ведаюць нашу гісторыю, не павінны моцна здзіўляцца. Гэта тычыцца і інвестараў.
Па словах аналітыка, інвестары, заходзячы на беларускі рынак, не столькі пераацэньваюць наш бізнес-клімат, колькі разлічваюць, што іх рызыкі не закрануць.
— Яны зыходзяць з ідэі: “А нас-та за што”. Справа ў тым, што калі бюджэту вельмі моцна патрэбныя грошы — а гэты момант ужо наступіў, — то могуць прыйсці да любога бізнесу. Асаблівых прычын і падстаў не трэба. Можа быць, для нас гэта гучная навіна, таму што гэта закранула найбуйнейшае незалежнае СМІ. Але тэхніка адкатаная — і маштаб нічога не вырашае, — працягвае Вадзім Іосуб.
Нават калі цяпер рэзідэнты пачнуць выходзіць з ПВТ, цалкам магчыма, што іх месца зоймуць іншыя, не выключае эксперт.
— Бізнес бізнесу не роўны: гэта можа быць прыватны незалежны бізнес або звязаны з дзяржавай і набліжанымі фігурамі. Можа, на кожную фірму, што сышла з ПВТ, знойдуць дзве з патрэбнымі людзьмі і з патрэбнымі заснавальнікамі, якія будуць папаўняць шэрагі ПВТ.
Магчымасць пазбавіцца інфармацыйнага шчыта
Пра апошнія падзеі выказаўся таксама ваенны эксперт Ягор Лебядок. На яго думку, TUT.BY — “бар’ер на шляху расійскага кантэнту ў галовы беларусаў”.
— Для Лукашэнкі зачыстка такога роду СМІ — гэта ўтрыманне ўлады ад крытыкі, у тым ліку і ў кантэксце магчымых палітычных кампаній па Канстытуцыі (што і для Расіі, верагодна, патрэба). Для Пуціна — гэта зачыстка беларускай інфармацыйнай прасторы ад усяго беларускага з прасоўваннем расійскага парадку.
Поделиться ссылкой:


title: "А радыяцыя не радыяцыя - не мая справа"

maintext:
Наведваючы чарнобыльскія раёны на поўдні Беларусі, Аляксандр Лукашэнка чарговы раз выказаўся пра эфектыўнае выкарыстанне і ўцягванне ў абарот зямель Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка і вакол яго.
Паводле інфармацыі БЕЛТА, падчас нарады ў Нароўлі было заяўлена наступнае: «Мы павінны выпрацаваць, я яе так разумею, завяршальную, канчатковую праграму адраджэння гэтых зямель. Як мы яе часта называлі, ліквідацыі наступстваў чарнобыльскай катастрофы. Канчаткова. Чаму цяпер наспела такая неабходнасць і нават магчымасць? Бо мы пражылі 35 гадоў пасля чарнобыльскай катастрофы і на практыцы зразумелі, якім шляхам нам трэба не тое што ісці, а аднаўляць жыццё».
За апошняе дзесяцігоддзе на падставе пастаноў Саўміна Беларусі дзясяткі тысяч радыяцыйна небяспечных зямель, выведзеных з эксплуатацыі пасля чарнобыльскай катастрофы, вернуты ў гаспадарчы абарот. Прынамсі, на Гомельшчыне палічылі прыдатнымі для вырошчвання розных сельскагаспадарчых культур звыш 17,5 тысячы гектараў, з іх паўтары тысячы гектараў пастановай №8 ад 8 студзеня 2018 года дадалі гаспадаркам Буда-Кашалёўскага, Кармянскага і Рэчыцкага раёнаў.
«Сказалі араць, я і ару»
У гэтыя дні актыўна засяваюцца землі яравымі і кукурузай вакол выселенай вёскі Савічы Брагінскага раёна. Тутэйшыя гоні райвыканкам аддаў ААТ «Камарынскі». А таварыства, каб не ганяць тэхніку амаль за паўсотні кіламетраў, наймае яе ў ААТ «Брагінаграсэрвіс» – усё-такі напалову бліжэй.
Механізатара Сяргея Нікіценку з «Брагінаграсэрвісу» заспелі акурат на полі ў куце колішніх вуліц Леніна і Перамогі. Трактарам МТЗ-3522 ён уздымаў барозны савіцкай зямлі. На радыяцыю не пераймаецца.
– Мне сказалі араць, я і ару. А радыяцыя не радыяцыя – не мая справа. Летась тут кукуруза была, цяпер, відаць, яравымі засеюць. На ворыве хоць зараблю якую тысячу ці нават крыху больш, а то ў міжсезонне больш за чатырыста рублёў не атрымаеш. А ў мяне ж чацвёра дзяцей, – кажа Сяргей.
На пачатку 2000-х гадоў, калі тутэйшыя землі пачалі пакрысе асвойваць як доследныя ўчасткі, радыяцыйныя цэзій і стронцый былі заўсёдным галаўным болем аграномаў. Апекавалася гэтымі землямі сельгаспрадпрыемства «Чамярыскі», а даследаваў палеткі і ўраджай паводле дамовы Гомельскі інстытут радыялогіі.
У апошнія гады вернутыя ў абарот землі вакол Савічаў засявае ААТ «Камарынскі», якое займаецца вытворчасцю малака і ялавічыны, а таксама збожжавых культур і рапсу. Дырэктар таварыства Рыгор Анапрэенка кажа, што савіцкія землі сёлета пайшлі пад ячмень.
– Ураджай ідзе на фураж. Атрымліваем нарматыўна чыстую прадукцыю, – сцвярджае Рыгор Мікалаевіч.
Пра канкрэтныя ўзроўні забруджанасці той ці іншай культуры радыенуклідамі раіць тэлефанаваць і высвятляць у Інстытуце радыялогіі, а найлепей – у Брагінскім упраўленні сельскай гаспадаркі і харчавання.
Намеснік начальніка ўпраўлення па эканоміцы Уладзімір Кавалюк тлумачыць, што пасаду спецыяліста-радыёлага скасавалі два гады таму. Галоўнага агранома ва ўпраўленні няма. І нейкіх дакладных лічбаў ён назваць не можа.
Ва ўсе гады навукоўцы і спецыялісты сельскай гаспадаркі розных узроўняў сцвярджалі, што праз агратэхнічныя мерапрыемствы, унясенне пэўных доз калійна-фосфарных угнаенняў зніжаецца пераход радыенуклідаў у расліны. Вырашчаныя па такой методыцы зернавыя, кукуруза ідуць на корм жывёле. На мясаперапрацоўчых і малочных прадпрыемствах вядзецца пастаянны дазіметрычны кантроль над прадукцыяй – мясам, каўбасамі, малаком, смятанай маслам ды іншым. Фактаў перавышэння дапушчальных узроўняў утрымання радыенуклідаў у гатовай прадукцыі не выяўлена, бо кантралюецца і сыравіна.
У адну з паездак у Савічы тамтэйшая жыхарка з ліку самасёлаў Кацярына Чэчка паказала вынікі радыялагічнага даследавання хадавых культур, якія яна вырошчвае на ўласным агародзе. Агарод жанчыны метраў за чатырыста ад поля, дзе ААТ «Камарынскі» пасеяў ячмень. Рабілі замеры ў прыватнай гаспадарцы Кацярыны акурат спецыялісты Інстытута радыялогіі.
Зялёнае шчаўе: цэзій-137 – 11 бекерэляў на кілаграм, стронцый-90 – 50,7 бекерэля, калій-40 – 155,1 бекерэля. Буракі адпаведна: 0,61, 23, 113,7. Морква: 1,07, 17,9 і 14,3 бекерэля. У даведцы да замераў сказана, што нормамі РДУ спажыванне гародніны дазваляецца пры ўтрыманні радыенуклідаў цэзію да 100 бекерэляў на кілаграм, а стронцый-90 і калій-40 не нарміраваны.
Канешне, розныя сельгаскультуры па-рознаму набіраюць радыяцыю. Адно бясспрэчна: радыяцыя тая на заражаных землях жвава лезе і ў «вяршкі», і ў «карэньчыкі».
Стронцый «узняў галаву»
Калі яшчэ інфармацыя пра «чысціню» ўраджаю на заражаных землях асабліва не хавалася, было вядома, што, напрыклад, у Нараўлянскім раёне за сезон не ўдавалася атрымаць ніводнай чыстай тоны збожжа. А ў сельгаспрадпрыемстве «Хойніцкае» (цяпер «Хойніцкі Аграсэрвіс») радыялагічная праверка фіксавала ў азімай пшаніцы 56 бекерэляў стронцыю на кілаграм, што значна перавышае дапушчальны ўзровень. Стронцый-90 выяўлялі ў бульбе нават у Рэчыцкім раёне. Гэты элемент у апошнія гады ўсё больш заяўляе пра сябе ў сельгаспрадукцыі.
Аднак не выпадае казаць, што ўся зямля, забруджаная радыенуклідамі, на сто адсоткаў непрыдатная з прычыны радыяцыі, маўляў, давайце не будзем яе выкарыстоўваць. Мусяць быць канкрэтныя тэхналогіі для кожнай плошчы. Абачлівыя навукоўцы раяць: калі можна на той ці іншай тэрыторыі, напрыклад, займацца каняводствам альбо вырошчваць насенне, перакрываючы ланцужок пераходу радыенуклідаў з прадукцыі наўпрост да чалавека, то варта такія землі выкарыстоўваць. Але толькі з улікам тэхналогій, якія рэкамендуе навука, і абавязковай абаронай механізатараў ды іншых спецыялістаў, што працуюць на заражаных землях.
Практыка паслячарнобыльскага перыяду паказвае, што ў некаторых месцах дзяржаўныя структуры да апошняга часу схільныя былі да механічнага пераводу населеных пунктаў і тэрыторый з шэрагу забруджаных у больш чыстыя, не надта зважаючы на іх рэальны стан. Выгада, маўляў, для ўрада відавочная: не трэба выдаткоўваць сродкі на пераспецыялізацыю гаспадарак, на абавязковыя праграмы аздараўлення людзей.
Малыя дозы – вялікія праблемы
Існуючыя ў Беларусі нормы радыяцыйнай бяспекі (РДУ) дазваляюць спажыванне ў ежу ялавічыны з утрыманнем цэзію-137 да 500 бекерэляў на кілаграм, малака – да 100, грыбоў – да 370, лясных ягад – да 185, бульбы – да 80, хлеба – да 40 бекерэляў на кілаграм. Гэта надзвычай лагодныя ўзроўні нават у параўнані з бліжэйшымі суседзямі. Стронцый таксама «не супрацьпаказаны» – нашы санітарныя нормы дапускаюць утрыманне яго ў асноўных прадуктах да 3,7, у вадзе – 0,37 бекерэля. Менавіта праз харчовыя прадукты ў пасляаварыйны перыяд у арганізм чалавека трапляе 94 працэнты ўсіх радыенуклідаў, яшчэ 5 – з вадой, адзін адсотак – праз дыхальныя шляхі.
Як унутранае апраменьванне нават у адносна невялікіх дозах уплывае на здароўе чалавека, павінны казаць вучоныя. Не чуваць іх голасу. У 90-я гады мінулага стагоддзя гэтай тэмай актыўна займаўся калектыў Гомельскага медыцынскага ўніверсітэта пад кіраўніцтвам тагачаснага рэктара прафесара Юрыя Бандажэўскага. Вывучаўся стан здароўя многіх тысяч дзяцей і дарослых, вяліся клініка-лабараторныя даследаванні і эксперыменты на жывёлінах.
З апублікаваных тых даследаванняў вынікае, што радыенукліды цэзію, пранікаючы ў арганізм чалавека з прадуктамі, актыўна далучаюцца, у прыватнасці, да сардэчных мышцаў, ствараючы ў клетках эфект энергетычнага голаду. Яны першымі і выкарыстоўваюць цэзій, утылізуюць яго. З гэтай прычыны ўзнікаюць сардэчна-сасудзістыя праблемы, у тым ліку інфаркт міякарда. Негатыўна ўплывае цэзій і на іншыя сістэмы чалавечага арганізма. Праўда, у даведках наконт прычыны смерці медыцына піша проста: «інфаркт» альбо «сардэчная недастатковасць», калі спынілася сэрца.
Калі «гарачая часціца» запала, скажам, у лёгкае – і тут знойдзецца «апраўданне» радыяцыі. Але ж факт застаецца фактам: няма добрых радыенуклідаў. Любая іх колькасць згубна ўплывае на арганізм. І, відаць, нездарма ў рэгіёне рэгіструюць у аднаго чалавека і па дзве, і па тры ракавыя пухліны рознага кшталту.
Прафесар Бандажэўскі, памятаецца, гаварыў папулярнай мовай пра ўздзеянне малых доз радыяцыі: «Радыенуклід, пранікаючы ў арганізме ў жывую клетку, проста атручвае яе».
Але паглыбляць даследаванні Юрыю Бандажэўскаму не далі: абвінавацілі ў хабарніцтве і адправілі за краты. Прычым кіраваў паляваннем на прафесара «барацьбіт» з карупцыяй у міліцэйскіх пагонах, які сам пасля хаваўся ў Расіі ад крымінальнага пераследу.
Цяпер знаны навуковец Бандажэўскі жыве і працуе ва Украіне. Ён аўтарытэтна заяўляе, што Чарнобыль нікуды не сышоў. Доўгажывучыя радыеэлементы дагэтуль прысутнічаюць у глебе, раслінах не толькі ў «зоне», але і на значнай адлегласці ад Чарнобыльскай АЭС.
Даследуючы ўкраінскія тэрыторыі, якія пацярпелі нават менш за беларускія, навукоўцы выявілі ў 70 працэнтаў дзяцей ва ўзросце ад 12 да 17 гадоў парушэнні абмену жыццёва важных амінакіслот, у прыватнасці метыяніну. Гэта прыводзіць да анкалагічных захворванняў, парушэнняў згусальнасці крыві. І, як вынік, развіваюцца трамбозы, інфаркты, інсульты. Гэтым і тлумачацца раптоўныя смерці ў маладым узросце.
Даволі небяспечным, як паказваюць апошнія даследаванні, з’яўляецца выкарыстанне для побытавых патрэб драўніны з наяўнасцю радыеактыўных элементаў.
Плутоній не выграбеш
Канешне, актыўнасць такіх элементаў, як цэзій-137 і стронцый-90, з цягам часу пакрысе змяншаецца. Перыяд іх паўраспаду – каля 30 гадоў. Патрэбна 8–10 перыядаў паўраспаду, каб зямля самаачысцілася. Значыць, бяспечнымі па цэзіі і стронцыі землі могуць стаць праз 240 гадоў.
Адначасова нельга забывацца на трансуранавыя элементы, большасць якіх у выглядзе ядзернага паліва выпала пасля чарнобыльскай катастрофы на тэрыторыі Беларусі. І найперш на цяперашніх землях Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка. Перыяд паўраспаду плутонію-239 складае 24 тысячы гадоў. Яго граблямі не выграбці, плугамі не заараць і праз сто тысяч гадоў.
Будзе ўзрастаць ажно да 2058 года і магутнасць амерыцыю-241, прадукту паўраспаду плутонію-241. Напалову ён распадзецца праз 432 гады. Няцяжка падлічыць, цягам якога перыяду амерыцый будзе пагражаць чалавеку.
Так што «аднаўляць жыццё» і «рабіць чарговы крок» у развіцці пацярпелых ад Чарнобыля зямель, і асабліва ў радыяцыйным запаведніку, на мой погляд, выглядае даволі праблемным і надзвычай рызыкоўным для здароўя людзей.
Анатоль ГАТОЎЧЫЦ,
удзельнік ліквідацыі аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986–1987 гадах.
Публікацыя – з № 33 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Мэр Рыгі: "Цяпер кожны мусіць выбраць свой бок"

maintext:
Мэр сталіцы Латвіі Марціньш Стакіс, які 24 траўня ў цэнтры Рыгі зняў чырвона-зялёны сцяг і падняў бел-чырвона-белы, даў эксклюзіўнае інтэрвʼю «Белсату».
Марціньш Стакіс адзначыў, што заўсёды падтрымліваў прыхільнікаў пераменаў у Беларусі, заўсёды быў на баку дэмакратыі і свабодных людзей.
«Я думаю, што цяпер кожны мусіць выбраць свой бок: пераследуемы, але жадаючы свабоды народ або крывавы і некантралюемы дыктатар. Я свой выбар зрабіў. Гэта была галоўная мая матывацыя», – патлумачыў свой учынак мэр Рыгі.
Марціньш Стакіс дадаў, што для яго чырвона-зялёны сцяг – «гэта сімвал рэжыму, які мы не падтрымліваем».
«Маўчаць у гэтай сітуацыі, рабіць выгляд, што нічога не адбываецца і проста атрымліваць задавальненне ад хакею – для мяне гэта непрымальна. Я люблю хакей, але спорт не мусіць выкарыстоўвацца для маскіроўкі злачынстваў.
Я разумеў, што гэта скандал. І, імаверна, будуць нейкія праблемы. Але без перабольшвання магу сказаць: я атрымаў дзясяткі тысячаў лістоў з падзякамі са ўсяго свету праз тое, што ў Рызе быў падняты бел-чырвона-белы сцяг вольнай Беларусі. Колькі ж падзяк ад беларусаў, якія любяць свабоду, атрымала б IIHF, калі б зрабіла гэтак сама і выказала сваю падтрымку беларускаму народу ў гэтай складанай сітуацыі!
Я думаю, што мы павінны прымаць правільныя рашэнні ў абарону людзей, у абарону свабоды. Рыга – гэта свабодны горад, а мы – свабодныя людзі. І я не мог паступіць інакш».
Марціньш Стакіс дзякуе ўсім, хто падтрымаў ягоны ўчынак, выказваў словы падзякі:
«Для мяне гэта шмат значыць. Але я не герой. Калі я стаўлю бел-чырвона-белы сцяг у Рызе, я не рызыкую, што мяне хтосьці пасадзіць у турму. Сапраўдныя героі – гэта апазіцыя Беларусі, людзі, якія кожны дзень, рызыкуючы сабой, выходзяць на вуліцы з гэтым сцягам. Вось гэта адвага».
Ён ведае, што ў інтэрнэце гучалі заклікі назваць у ягоны гонар вуліцу ў адным з беларускіх гарадоў, але кажа, што гэтага рабіць не варта:
«Я б не зрабіў гэтага, калі б не ведаў, што за мной стаяць жыхары Рыгі. Людзі якія ў вас вераць, якія вераць у ідэалы свабоды і незалежнасці. Таму не трэба называць вуліцы ў мой гонар. Лепш прыязджайце да нас у госці, калі гэта будзе магчыма».
Нагадаем, мэр Рыгі і міністр замежных справаў Латвіі 24 траўня знялі чырвона-зялёны сцяг і паднялі бел-чырвона-белы каля гатэлю «Radisson Blu», дзе лунаюць сцягі краінаў – удзельніц хакейнага чэмпіянату свету. На гэта 25 траўня адрэагавалі ў Беларусі, Латвіі ды ў Міжнароднай федэрацыі хакею (МФК).
Поделиться ссылкой:


title: Чаму маўчаць палітычныя партыі?

maintext:
Апошнім часам, ня гледзячы на вострую сітуацыю у краіне, з боку палітычных партый не адчуваецца ніякіх прынцыповых крокаў. Чаму?
«Народная Воля» пацікавілася меркаваннем на гэты конт кіраўніка Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) Ігара Барысава.
– Такое ўражанне, што зараз сапраўды ўсе рты пазакрывалі ў нейкай ступені, – пацвярджае Ігар Барысаў. – Немагчыма весці амаль ніякую палітычную дзейнасць, актыўнасць нейкую праяўляць. На жаль, палітычнае жыццё зараз вельмі небяспечнае… Усё складана…
Бяда ў тым, што ты не ведаеш, што рабіць у гэтай сітуацыі, і не можаш нічога рабіць, бо скаваны па руках і нагах. І сёння такая сітуацыя амаль у кожнай арганізацыі. За выключэннем некаторых эміграцыйных актывістаў, якія жывуць кожны дзень нейкімі рэвалюцыямі. Тут, у Беларусі, усё ўспрымаецца зусім па-іншаму. Час упушчаны…
А ўлада зараз займае пазіцыю пакрыўджанага падлетка і дзейнічае абсалютна неправавымі і немаральнымі метадамі, каб адбіць ахвоту да ўсялякай палітычнай актыўнасці.
Між іншым, цяпер беларускі рэжым ужо не трапляе пад класічную фармулёўку «аўтарытарная ўлада». На маю думку, зараз мы бачым ужо сапраўдны султанізм. Гэта такі цікавы паваротны момант чарговай трансфармацыі палітычнага рэжыму ў Беларусі: ён сапраўды трансфармуецца ў бок пагаршэння і набывае класічныя выражэнні і прыкметы султанізму. А паводле паліталагічнай класіфікацыі султанісцкі рэжым, як і таталітарны, зрынуць вельмі складана. І гэтая памылковасць ацэнкі сітуацыі, што ў Беларусі толькі аўтарытарны рэжым, можа быць, і прывяла да той сітуацыі, якую мы цяпер маем. Але, як бы там ні было, спроба была цікавая…
Галіна РУТ
***
АД РЭДАКЦЫІ
Сёння, як ніколі, павінен набатам гучаць голас партыі!
Упэўнены: прачытаўшы разважанні старшыні Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) Ігара Барысава, хто-ніхто скажа: ці не лепш было б прызнацца, што не за сваю справу ты ўзяўся, даражэнькі? Прамаўляць толькі, што «палітычнае жыццё зараз вельмі небяспечнае… усё складана», – ці не азначае гэта распісацца ў асабістай бездапаможнасці? Сёння, як ніколі раней, павінен набатам гучаць голас партыі, голас кожнага яе сябра! Якія ж вы змагары за ўладу (а любая палітычная партыя павінна ўсімі сіламі імкнуцца да гэтага), калі з вашага боку фактычна няма ніякіх практычных дзеянняў, калі не лічыць стандартных заяў агульнага кшталту, якія прымаюцца час ад часу. Не ведаеце, што рабіць у сённяшняй сітуацыі? А вы, шаноўныя партыйцы, зазірніце ў адзін закон, другі, трэці… Парыруеце: не вучыце нас, законы мы добра ведаем, але ж, груба кажучы, уладам на іх напляваць? Няхай яны, тыя ж улады, плююць, а вы рабіце сваю сур’ёзную справу. І варыянтаў у вас шмат. Што, усе вашы сталічныя і рэгіянальныя структуры не могуць у адзін дзень аб’явіць, што ў знак нязгоды з той ці іншай пазіцыяй урада, прэзідэнцкай каманды, так званых парламентарыяў плануецца зладзіць па ўсёй краіне адпаведныя пікеты? Вядома ж, вырваць дазвол на іх правядзенне не так проста. На якія толькі хітрасці не ідуць мясцовыя і мінскія чыноўнікі! Але любы іх беспадстаўны адказ вы, сацыял-дэмакраты, можаце выкарыстаць на сваю карысць, а дакладней – на павышэнне іміджу партыі. Ды і маеце магчымасць узняць градус агульнаграмадскай актыўнасці. Для гэтага трэба не змаўчаць пасля атрымання бюракратычных адпісак ад канкрэтных чыноўнікаў уладных структур, а данесці іх бязглуздзіцу да як мага больш шырокіх колаў насельніцтва. Так, для гэтага ў вас сваіх сродкаў масавай інфармацыі няма. Да дзяржаўных газет, радыё, тэлебачання не падпускаюць. Але ж, дзякуй Богу, пакуль не ўсе незалежныя СМІ, а таксама інтэрнэт-сайты знаходзяцца ў палоне лукашэнкаўскага рэжыму, у кожным раёне існуе хоць адзін дзейсны канал, па якім можна данесці аб’ектыўную інфармацыю да шырокіх людскіх мас. Выкарыстоўвайце іх! Выкрывайце беззаконне з боку ўлад! На жаль, давайце скажам шчыра: асаблівай напорыстасці ў гэтым плане ды, магчыма, і прынцыповай зацікаўленасці з боку як лідараў, так і шараговых сябраў сацыял дэмакратычнай партыі не заўважаецца. Дарэчы, калі ўлады нахабна правалілі вашу спробу масава правесці пікеты па ўсёй краіне, ці ж трэба адчайвацца? Праз тыдзень другі бамбардзіруйце рай- і гарвыканкамы новымі заяўкамі. Мяркуем, на паперу сродкі можаце знайсці. А вада, як кажуць, і камень точыць.
Паразважаем з іншага боку. У палітычных структур ёсць нямала самых розных варыянтаў дасягнення сваіх мэтаў. Добра было б, калі б на кожным вялікім прадпрыемстве існавала, скажам, філія сацыял-дэмакратычнай партыі. Але ж для гэтага павінна быць праведзена добра спланаваная арганізацыйная і агітацыйныя работа. Памятаеце: у савецкія часы ў кожнага сакратара партыйнага камітэта быў намеснік па арграбоце. І амаль на кожным сходзе ён рабіў справаздачу і даваў дакладную інфармацыю аб сваёй дзейнасці. Спадар Барысаў, а ці можаце вы наогул сказаць, колькі сябраў вашай партыі працуе, напрыклад, на тым жа Мінскім трактарным заводзе ці аўтазаводзе, што ў Жодзіне? Ды мала мець такія звесткі, важна, каб партыя праз сваіх сябраў уплывала на жыццё тых ці іншых вытворчых калектываў. Нешта не чуваць, каб прыхільнікі сацыял-дэмакратычных ідэй праяўлялі актыўнасць на нейкiх заводах, фабрыках, ва ўніверсітэтах, інстытутах, ва ўстановах аховы здароўя… Ці не замыкаецца ўся арганізацыйна-партыйная работа ў галоўным офісе партыі?
Рэдакцыйны каментарый – вядома ж, не інструкцыя для Ігара Барысава. Ні ў якім разе не хочам вучыць ні яго, ні каго-небудзь іншага. Але ж і пагадзіцца з тым, што ні ён, лідар партыі, ні яго актывісты не могуць нічога зрабіць, таму што «скаваны па руках і нагах», не можам. Таму падказваем яшчэ адну невыкарыстаную магчымасць публічнай дзейнасці партыі. Амаль кожны тыдзень на сайтах з’яўляецца інфармацыя пра «Прамыя лініі» чыноўнікаў розных узроўняў. Няўжо яны не ўяўляюць ніякай цікавасці для партыйцаў? Цяжка трапіць на персанальны прыём да нейкага высокага праўладнага начальніка, а вось датэлефанавацца падчас «Прамой лініі» ўсё ж можна. І задаць пару вострых пытанняў. Чыноўнік кіне слухаўку альбо скажа нешта абразлівае, закаламуціць сэнс пытання – што ж, гэта можа вылезці яму бокам. Зноў жа праз тыя незалежныя сродкі масавай інфармацыі прадстаўнікі сацыял-дэмакратычнай партыі маюць магчымасць расказаць усяму народу, як яны звярталіся да высокiх чыноўнікаў і як непрыстойна яны сябе паводзілi. Адным словам, намаляваць iх партрэты чорнымі фарбамі.
Сёння вельмі востра стаіць пытанне аб новых прэзідэнцкіх выбарах. Чаму Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) не праявіць такую ініцыятыву: разам з іншымі палітычнымі структурамі не стварыць каардынацыйную групоўку па арганізацыі збору подпісаў выбаршчыкаў за правядзенне як мага хутчэй новай электаральнай кампаніі? Няўжо трэба патураць уладам і рабіць выгляд, што 9 жніўня мінулага года нічога страшэннага не адбылося? Калі сам Лукашэнка не аднойчы вымушаны быў прызнацца ў тым, што вынікі галасавання на прэзідэнцкіх выбарах былі сфальсіфікаваны, калі цывілізаваны свет не лічыць яго легітымным кіраўніком дзяржавы, то чаго маўчаць, чаму не зрабіць самых рашучых захадаў па правядзенні новых, сапраўды дэмакратычных выбараў ужо ў гэтым годзе?
Можна было б яшчэ многае раіць спадару Барысаву і сябрам яго партыі. Але ж, прызнаемся, гэта сапраўды не місія рэдакцыі. А тое, што «Народная Воля» ў нейкай ступені калюча адрэагавала на інтэрв’ю лідара Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада), – мяркуем, мы маем такое права. Не трэба крыўдзіцца, шаноўнае спадарства. Час і сітуацыя патрабуюць ад нас і ад вас не пасіўнасці, не апускання рук, а прынцыповасці і актыўнай дзейнасці. І сапраўды, калі тая ці іншая работа каму небудзь не пад сілу – трэба аб гэтым адкрыта сказаць і знайсці магчымасць больш поўна выкарыстаць свае сілы ў іншым месцы.
Хочацца спадзявацца, што Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада) усё ж дакажа канкрэтнымі справамі, што яна па праве займае сваю нішу ў палітычным жыцці краіны. Бяздзейнасць у сённяшніх надзвычай драматычных умовах, калі вырашаецца лёс краіны, калі пад пагрозай будучыня нацыі, гэта не што іншае, як здрада партыйным ідэям, здрада народу.
Публікацыя – з № 37 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: "Ён николі не губляе добрага настрою…"

maintext:
9 мая споўніцца восем месяцаў, як знаходзіцца за кратамі юрыст Максім Знак, які ўваходзіў у штаб прэтэндэнта на пасаду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Віктара Бабарыкі.
Бацька Максіма, Аляксандр Знак, кажа, што сын аптымізму ў няволі не губляе. За той час, што адвакат знаходзіцца за кратамі, ён напісаў больш за 90 апавяданняў, дзясяткі вершаў і песень, больш за 3 тысячы лістоў і прачытаў больш за 150 кніг.
А вось што распавёў пра Максіма Знака грамадскі актывіст Алег Корбан, які ў сталічным СІЗА на Валадарскага быў з ім у адной камеры.
– Было гэта ў той час, калі мяне кінулі ў адну з самых горшых камер ізалятара, якая знаходзіцца ў канцы глухога склепа (гэтую частку корпуса называюць «Шанхаем»). Сцены гэтай маленькай камеры пакрыты грыбком і цвіллю. Праз тыдзень знаходжання там пачынаецца кашаль, чырванее і хрыпіць горла. Пастаянныя наведвальнікі камеры – спрытныя мышы і пацукі.
Праход катастрафічна вузкі (усяго 75 сантыметраў), месцаў, каб хадзіць ці рабіць фізічныя практыкаванні, няма. А за дзвярыма «хаты» – дзяжурны пост, што дазваляе наглядчыкам няспынна кантраляваць зняволеных. Напрыклад, каб у перыяд з 6.00 да 22.00 ніхто не прылёг адпачыць.
На шчасце, у нашай камеры быў юрыст, які ўжо не раз пісаў звароты і просьбы аб паляпшэнні ўмоў утрымання, трымаў галадоўку, змяшчаўся на чацвёра сутак у карцар. Але гэта не зламала яго дух, ён не стаў чакаць, калі адміністрацыя СІЗА нарэшце праявіць клопат і чалавечнасць, таму пісаў новыя і новыя звароты.
І вось нечакана для ўсіх праблема стала вырашацца! Спачатку нам прынеслі новы савок для ўборкі. А праз некалькі дзён усіх нас нечакана перасялілі ў іншую камеру – больш прасторную, дзе нядаўна ажыццяўляўся рамонт.
Імя гэтага юрыста – Максім Знак. Ён ніколі не губляе добрага настрою – нават у дзень вынясення яму абсурдных абвінавачанняў па дадатковых пунктах крымінальнай справы. Максім заўжды вяртаецца ў камеру ў бадзёрым настроі, з усё той жа непахіснай верай у перамогу праўды і справядлівасці!
Публікацыя – з № 34 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Хворы на гепатыт С Ігар Банцэр адправіцца на "хімію"

maintext:
20 мая Гродзенскі абласны суд разглядаў апеляцыйную скаргу музыканта і пакінуў рашэнне раённага суда ў сіле.
Нагадаем, што Ігара Банцэра затрымалі па крымінальнай справе аб хуліганстве – за тое, што ён танцаваў перад міліцыяй без штаноў.
3 сакавіка суд Ленінскага раёна Гродна пачаў разглядаць справу Ігара Банцара, і непасрэдна на працэсе ён заявіў, што ў знак пратэсту распачынае сухую галадоўку, якую працягваў 16 сутак.
Нарэшце музыканту прысудзілі 1,5 года «хіміі». Абласны суд падтрымаў гэтае рашэнне.
– Як бачым, у нашай краіне ўсё стабільна, таму нічога не змянілася, – распавёў Ігар «Народнай Волі» пасля суда. – Я заяўляў хадайніцтва, каб мяне апраўдалі, а калі гэта немагчыма, то прызначылі больш мяккае пакаранне, бо ў мяне не так даўно выявілі гепатыт С.
Але суд палічыў, што хвароба – гэта не падстава для таго, каб змяняць прысуд. Да таго ж пракурор настойваў, каб я адбываў пакаранне не па месцы жыхарства.
– Ці вядома, калі і куды адправяць на «хімію»?
– Відаць, будуць вырашаць, а затым паведамяць. Трэба яшчэ параіцца з адвакатам, якія ў нас будуць далейшыя крокі і дзеянні.
А пакуль што, карыстаючыся тым, што на волі, займаюся здароўем. Паўторна здаваў тэсты на гепатыт, а на наступным тыдні ў планах – легчы ў шпіталь. Хаця не выключана, што такі шанц могуць і не даць.
Сяргей ЗАБЛОЦКІ
Поделиться ссылкой:


title: Фрагменты "шпітальных запісаў" Някляева аб барацьбе з каранавірусам і кашмарах

maintext:
«Я пазнаю яе голас, але доўга не магу ўспомніць, хто яна мне: жонка, дачка?..»
Паэт Уладзімір Някляеў некалькі месяцаў таму перанёс каранавірус у цяжкай форме. Ён трапіў у бальніцу з каронай і двухбаковым запаленнем лёгкіх у канцы лютага 2021-га. У сваіх бальнічных запісах «Гульні кавіда» Уладзімір Пракопавіч распавёў, як арганізм змагаецца з хваробай і якія кашмары яго мучылі ў гэтыя дні.
Фрагментамі са сваіх бальнічных запісаў пісьменнік падзяліўся з «Камсамолкай» .
***
«Не меней за год я шчасліва размінаўся з кавідам. Летась пакінуў за сабой тузін аэрапортаў у Амерыцы, Еўропе – і нічога…
Але ўсялякае шчасце канчаецца.
Кавід. Сямейны. Альгуня таксама захварэла. Толькі котка Магда здаровая.
Пытанне: што рабіць? Дома каранцініць, ці ў шпіталь класціся?
Альгуня пра шпіталь чуць не хоча. Ды яна і лягчэй хваробу пераносіць, амаль без тэмпературы. А мяне пачынае паліць…
І што дзіўна: пакуль рэдагаваў гэтымі днямі, рабіў для публікацыі ў часопісе апошнія праўкі ў рамане «Гэй бэн гіном», ужо адчуваў сябе кепска, але трываў. А паставіў апошню кропку пасля апошняй праўкі, адаслаў тэкст у рэдакцыю – і пакінулі мяне сілы…
***
Інфекцыйны шпіталь на вуліцы Крапоткіна. Блокавы корпус, 8-мы блок.
Аналізы. Тэсты. Кропельніцы. Уколы. Рэнтген. Узі. І паўсюль я ў атачэнні людзей у скафандрах, “касманаўтаў”. Не ўяўляю, як медсёстры, дактары цэлымі днямі ў гэтых касцюмах трываюць?..
Адзін з “касманаўтаў” аказаўся прафесарам Карповічам, даўнім маім знаёмцам. Я спытаў пра мае шанцы. Ён сказаў: “Як пашэнціць”.
А яшчэ прафесар…
Потым дадаў, што мне ўжо пашэнціла, бо я не захварэў на кавід год таму, калі яны не ведалі, як людзей з гэтым вірусам лекаваць? Цяпер, як я зразумеў, яны яго і не чапаюць, бо супраць кавіда – ніякіх лекаў. З ім змагаецца – і ці перамагае, ці не – толькі імунная сістэма чалавека. Вось яны і падтрымліваюць яе, дапамагаюць ёй змагацца.
Калі прафесар пайшоў, я паспрабаваў разабрацца, у якім стане мая імунная сістэма? Ну, неяк яе адчуць…
Не адчуў.
Уся мая імунная сістэма засталася ў рамане…
[…]
***
Раніцай пасля кропельніц (літры тры ў мяне ўлілі) трохі лягчэй стала. Тэмпература спала. Зайшоў у сеціва, набраў у пошуку каранавірус.
Большасць публікацый пра кажана, пра Уханьскі рынак, адкуль нібыта пайшоў кавід, і раптам: “…в генетической последовательности COVID-19 были обнаружены внедренные ключевые элементы, с помощью которых вирус крепится к клеткам человека». Гэта з даследванняў прафесара бальніцы Лонданскага ўніверсітэта Ангуса Далглеіша і нарвежскага вірусолага Бергера Сарэнсена. А потым чытаю яшчэ ў даследванні Люка Мантанье, нобелеўскага лаўрэата, які адкрыў ВІЧ: «У SARS-CoV-2 знойдзеныя часткі віруса імунадэфіцыта чалавека».
У лекаркі Алены Міхайлаўны, якая мной апякуецца (прафесар Карповіч толькі кансультаваць прыходзіць), пытаюся, што гэта значыць? Яна спачатку злуе, што я ў наўтбук залез: «Вам зараз ні ў якім разе нельга ні фізічна, ні псіхічна напружвацца!» – а потым кажа, што калі гэта няпраўда, дык не значыць нічога. А калі праўда, дык гэта значыць, што паходжанне каранавіруса не прыроднае, а штучнае. Лабараторнае.
Днём пра тое самае пытаюся ў прафесара Карповіча. Ну, ці можа такое быць, што паходжанне кавіда штучнае, што ён уцёк з лабараторыі? Прафесар не надта ў гэта верыць. Маўляў, сродкі бяспекі ў лабараторыях, дзе працуюць з вірусамі, такія, як нідзе. Тым больш, у такіх людзей, як кітайцы, якія, можа быць, самыя акуратныя людзі ў свеце.
Чаму гэта кітайцы самыя акуратныя? Бо палачкамі рыс ядуць?..
[…]
***
…удзень пачуваўся больш-менш, усведамляючы, хто я і дзе, а пад ноч зноў гарачка, ды гэтакая, што тое, што называлася мозгам, адчулася расплаўлена-распаленым, таму два струменьчыкі кіслароду, якія ўдыхаліся праз нос, адразу ўспыхвалі, і ў сінім ззянні пасярэдзіне лобу з’явілася нешта, не ведаю, што? хто? – істота, якая назвалася выдаўцом Кавідам і прамовіла аднекуль, нібы знутры ззяння, што ведае пра раман, у якім паставіў я днямі апошнюю кропку, а пасля ў інтэрв’ю з нагоды заканчэння рамана сказаў, што лічу яго найважнай, выніковай працай жыцця, а таму, дадаў, магу лічыць сваю місію ў гэтым свеце завершанай. І пасля паўзы, у якой праваліўся я ў цёмную непрысутнасць, дзе пагасла нават сіняе ззянне, тая істота, ці той, хто назваўся выдаўцом Кавідам, спытаў з’едліва: “Вы і цяпер тое самае сказалі б пра завяршэнне вашай місіі?..” – і я, згараючы ўжо не толькі ад гарачкі, але і ад сораму праз сваю слабасць, закрычаў, што не…
***
…ранкам распавёў пра кашмары лекарцы Алене Міхайлаўне. Яна сама прайшла праз цяжкую форму кавіда – і з кашмараў маіх ніколькі не здзівілася. Сказала, што некаторых паслякавідных вязуць у псіхдыспансер. Не дзіва – такое вытрывае не кожная псіхіка.
***
Мой выдавец Кавід пакідае мяне, калі хоць трохі спадае гарачка, і з ёй вяртаецца. Праз нейкі час, не магу сказаць, праз які, у свядомасці маёй яго ўжо болей, чым мяне самога, бо ён ведае ўсё тое, што і я, а яшчэ тое, што вядома толькі яму. Ён вяртаецца да размовы пра місію, толькі гэтым разам не пра маю, а пра сваю, якая, аказваецца, у тым, каб вярнуць чалавецтва ў ягоную першапачатковую стыхію існавання – у акіян. “На гэтым караблі (унушае ён, і дзея ўжо адбываецца не ў шпітальнай палаце, а на марскім лайнеры, які праз каранавірус на ім не прымае ні адзін порт), вы задыхаецеся на паветры, бо вы рыбы”, – і я бачу, што мы насамрэч рыбіны, нечым падобныя да вугроў, бо можам паўзці па палубе, караскацца па бартах, шукаючы месца, адтуліну, праз якую можна слізнуць у ваду, куды я плюхаюся разам з тысячамі іншых пасажыраў-рыб, дзе мне адразу лягчэй, толькі я не разумею, хто, калі мы вернемся ў ваду, зойме наша месца на сушы? – а мой выдавец Кавід кажа: “Іншы інтэлект, іншы розум…” – і да мяне паціху пачынае даходзіць, што ён гэты розум, гэты інтэлект і ёсць.
***
Альгуня тэлефануе, і я пазнаю яе голас, але доўга не магу ўспомніць, хто яна мне: жонка, дачка?..
Як бы і тое, і другое…
Штучны інтэлект забірае ў мяне памяць? Розум?..
[…]
***
…падумаў, што кашмары мусяць мець нейкую рэальную аснову. Кашмар з ператварэннем у рыбу, пэўна, з гісторыі пра марскі круізны лайнер, на якім яшчэ год таму ўсчалася ланцуговая рэакцыя каранавіруса, пра што пісалі ўсе СМІ. Лайнер прышвартавалі ў японскім порце, але ні пасажыраў, ні каманду (амаль чатыры тысячы чалавек) не пусцілі на бераг. Ізалявалі на караблі – і я ўявіў, што на ім тварылася! Сітуацыя страшней,чым на “Тытаніку”, бо там пагроза была ўсім вядомая, вада, а тут – невядома што! І ад гэтага невядома чаго людзі задыхаюцца, паміраюць, усе ўсіх у гэтым падазраюць, і ніхто ад гэтага ніяк і нідзе ўберагчыся не можа – хіба толькі рыбінай стаць і ў вадзе ўратавацца. У выратавальнай стыхіі, якая для “Тытаніка” была пагрозай.
Пра гэта, калі выжыву, выплыву рыбінай, можна будзе напісаць…
***
Дзіўна, але ўсе кашмары, з якімі ўваходзіць у маю гарачку, у распалены мозг выдавец Кавід (а ў кожным кашмары ён настойвае на тым, што ён менавіта выдавец, які зоймецца пасмяротным выданнем майго апошняга рамана “Гэй бэн Гіном”) – літаратурна-сюжэтныя. Прычым, такія, што шкада было б памерці – і іх не скарыстаць.
Выдаўцу Кавіду нікога і нічога не шкада. Інтэлект ягоны цалкам цынічны, скіраваны на маё канчатковае знішчэнне. “Перамога, – ён кажа, – можа быць толькі ці канчатковай, ці ніякай”. Праз гэта мы ў цяжкім, несупынным двубоі, у якім, здаецца, знемагаю, але, чапляючыся за сюжэты, трываю – і выходзіць, што выдавец Кавід, які ў мяне сілы забірае – іх жа мне і дае.
[…]
***
У чарговы кашмар мой выдавец Кавід прыйшоў з не маім прэзідэнтам Трампам…
Чаго мне шкада ў сыходзе прэзіднта ЗША Трампа, дык хіба аднаго: пасля яго ніхто з кіраўнікоў вялікіх дзяржаў не патрабуе ад Кітая кампенсацыі за шкоду, нанесеную здароўю чалавецтва і сусветнай эканоміцы. Бо ва ўсіх рыльцы ва ўханьскім кавідным пушку…
А выдавец Кавід згадзіўся з прэзідэнтам Трампам, сказаўшы, што пакараць Кітай было б справядліва. Змусіць яго міжнародным судом кампенсаваць 25% выдаткаў на пераадоленне наступтваў пандэміі. “Але ж гэта абваліць кітайскую эканоміку! А вы ж кітаец!” – здзівіўся Трамп, на што Кавід заявіў, што не. Што нарадзіўся ў Кітаі, але сёння кожны, дзе б ён ні нарадзіўся, – грамадзянін сусвету. І Трамп спытаў: “Дык вы габрэй?..”
***
Некалі кітайцы прыдумалі фейерверкі, а цяпер прыдумалі кавід, каб ён мне іх паказваў…
У вакне ціхі-ціхі, як у шклянцы, плаўны, чысты, такі святочна-светлы, якіх раней не бывала, – развітальны снег апошняга дня зімы…
…і раптам не стаў я бачыць снегу ў вакне…
…ён там, медсястра кажа, ідзе… але я не бачу…
…бачу каляровыя, зыркія лініі святла. Паўсюль, куды ні кіну позірк… На падлозе, на сценах, на столі… Яны то зялёныя, то распалена-чырвоныя, то сінія… Кароткія – на паў-локця – плывуць у вачах то хутчэй, то павольней, то кружацца пасярэдзіне палаты, як каляровы снегапад… Неверагодна прыгожая, святочная ілюмінацыя, але ў мігценне яе глядзець страшна, хочацца бачыць проста сцены, столь, заснежанае вакно…
…раптам усё гэтае каляровае зіхценне сціскаецца ў невялічкі (велічынёй з грэцкі арэх) пульсар, які ўваходзіць (я не магу ўцяміць, праз што і як?) у мяне, пачынае пульсаваць, рапальваючыся, пад чэрапам пасярэдзіне лобу – і ён, мой выдавец Кавід, зноў падмяняе мяне ўва мне…
…“не дай мне, Божа, звар’яцець!..” – згадваецца радок Пушкіна, калі пад раніцу трохі ачомваюся…
***
…не страшная смерць. Страшная вечная непрысутнасць. Раней я пра гэта пісаў, а цяпер адчуў…
Звычайна (і найчасцей) гэта розныя рэчы: пісаць і адчуваць. Але іншым разам (зрэдку) яны супадаюць. І вось тады (і толькі тады) узнікае літаратура.
[…]
***
Сёння Бог сказаў, што я не памру. Зусім ціха сказаў, але я пачуў Яго. І нават медсястра, якая лекі прынесла, пачула. Адчыніла вакенца ў палату: “Хто ў вас тут?..”
У палаце інфекцыйнага шпіталю нікому, апроч хворага, нельга быць. Але Бога гэта не датычыць.
***
У суседнюю палату Бог не зайшоў.
Ці, можа быць, зайшоў, але тады, калі ў палаце ўжо нікога не было. Калі суседа майго не стала.
***
Прафесар Карповіч тлумачыць, што небяспека не столькі ў кавідзе, колькі ў маіх слабых месцах, якія кавід шукае, каб у іх ударыць.
Гэта так.
Гэта так, бо я адчуваю, як ён блукае ўва мне каля сэрца, аслабелага праз усё, што перажыло яно праз мяне.
Каб падтрымаць размову, кажу прафесару, што кавід блукае, шукаючы слабае месца, не толькі ўва мне, асобным чалавеку. Ён блукае ва ўсім чалавецтве, слабае месца якога ў тым, што яно называецца чалавецтвам, але ім, чалавечай супольнасцю, сям’ёй, у якой усе адзін за аднаго, не з’яўляецца. У чалавецтве ўсе чалавекі самі па сабе. Як у шпіталі, дзе калі памірае сусед, кожны думае: добра, што не я.
Мой погляд на чалавецтва прафесару не падабаецца, але ў яго дэмакратычнае мысленне, ён дапускае, што я магу мець свае погляды, і кажа, што ў кожнага ў гэтым свеце асабістыя праблемы, свае небяспекі, таму і думае кожны пра сваё. Дык, можа быць, кавід з’явіўся як адна для ўсіх праблема, адна для ўсіх небяспека, каб перад ёй, адной, чалавецтва адчула сябе адзіным цэлым, самім сабой.
Мне хочацца бачыць чалавецтва лепшае за тое, якое яно ёсць, таму я слухаю прафесара і дапускаю, што такое можа быць, а мой выдавец Кавід, з’віўшыся ноччу ў палаце замест прафесара, такога не дапускае. «Або ты, – кажа ён, – або твой сусед. – І пытае. – Што выбіраеш?..»
***
У сцяне, якая падзяляе палату і шпітальны калідор, выразанае вакенца “кармушкі”, што рабіць палату падобнай да турэмнай камеры. Да таго ж двое дзвярэй у ёй, адны з калідора, другія з вуліцы, заўсёды замкнёныя – не выйсці.
Каранавірусная вязніца.
Вакенца кармушкі падвойнае. Калі надыходзіць час ці есці, ці піць лекі, спачатку адчыняецца вонкавае, ад калідора вакенца, і паміж ім і вакенцам унутраным ставяцца на шырокае падваконне талеркі, кладуцца пігулкі, якія забіраюцца хворымі, калі вонкавае вакенца зачыняецца. Паміж тымі, хто лякуе, і тымі, хто лякуецца, не мусіць быць ніякіх наўпроставых кантактаў. Пэўна, таму ў чарговы кашмар выдавец Кавід з’явіўся ў скафандры…
***
…ён любіць гуляць з агнём, Кавід. Гэтым разам у начным акне пралятае, бліскаючы, страла, з апярэння якой раптам шугаюць іскры, языкі полымя – страла ператвараецца ў ракету, іскры праз акно, якое забыўся я зачыніць, роем залятаюць у палату, пякуць, апальваюць, джаляць, як вогненныя пчолы, я страсаю іх і не магу стрэсці, а Кавіду ў скафандры хоць бы што, ён сядзіць і спакойна глядзіць, як на мне загараецца скура…
“Глядзі, – кажа выдавец Кавід, калі іскры прытухаюць, калі я страсаю са куры спаленых пчол. – Страла, не паспеўшы ўзляцець, стала ракетай. Усяго за нейкія дзве-тры тысячы гадоў. За імгненне…” – глуха гучыць ягоны голас у скафандры, і я разумею, што ён падслухаў наша размову з прафесарам Карповічам пра рэвалюцыі ў эвалюцыйным развіцці. Ці нават быў на тым уроку, на якім настаўнік біялогіі, яшчэ не выгнаны са школы, казаў, што не было ніякай эвалюцыі, што ўсё было пасеена адразу. Стрэлы і ракеты.
“Страла ад пачатку несла ў сабе большую ідэю, мела большую мэту, чым паляванне на птушку і звера, – кажа выдавец Кавід. – І гэта вялікі сюжэт”.
Няхай так.
Але што было да стралы?..
[…]
***
У шпіталі прымаюць перадачы, і днём санітарка падала ў вакно “кармушкі” кветкі. Невядома ад каго. Цюльпаны. Чырвоныя з белымі…
… а ўночы прыходзіць уся ў кветках, якія красуюць на ёй, дзіўныя, такіх я ніколі не бачыў, Альгуня. Яна, як і мой школьны настаўнік біялогіі, не верыць у эвалюцыю, перакананая, што жыццё на зямлі пасеянае незямной цывілізацыяй, і я думаю, што гэта незямная цывілізацыя пасеяла на ёй кветкі, бо што яшчэ можна пасеяць на Альгуні, і яна абдымае, атуляе мяне ўсімі сваімі дзіўнымі, незямнымі кветкамі, я адчуваю іх прахалоду, свежасць – і мне лягчэй, лягчэй, лягчэй…
Да стралы былі мы з Альгуняй. Некаму ж трэба было зрабіць стралу…
***
…сыйшла гарачка.
З’явілася Альгуня з незямной цывілізацыі – і гарачка сыйшла.
Прафесар Карповіч кажа: “Калі не вернецца, будзеце жывы-здаровы”. – “А калі вернецца?..” – “Тады ўсё адно думайце, што не вярнулася. Тут вельмі важны пазітыўны настрой”.
Пра тое, як думаць, што гарачка не вярнулася, калі яна ўсё ж вернецца, прафесар не сказаў.
Пэўна, не ведае.
***
Альгуня патэлефанавала. Сказала, што апублікаваная першая частка рамана.
Раман пачынаецца з таго, што ў трызненнях галоўнага героя з’яўляецца Хрыстос.
А ў маіх трызненнях – Кавід.
Няпраўда, што як выпрабаванне, як чысцец, праз які трэба прайсці, нам паслаў яго Бог. Ён не мае ніякіх дачыненняў да Бога.
***
Бог паслаў такі высока-сонечны, крыштальна-празрысты вясновы дзень, што ляжу пад кропельніцамі, якія нада мной, як аблокі, і ўсміхаюся…
Медсястра пытае: “Вы каму ўсміхаецеся?”
Не “чаму”, пытае, а “каму”?
Я адказваю, бо ў яе таксама ўсмешка за шклом скафандра, што ёй.
Мы ўсміхаемся тым, хто ўсміхаецца нам.
Мне ўсміхнулася жыццё.
[…]
***
Два сюжэты акрэсліліся за час, які я ў шпіталі. Адзін звязаны з падзеямі ў Беларусі. Другі – з сусветнай пандэміяй каранавіруса.
Пачаць, калі папраўлюся, з першага? Мне ён болей баліць. Хоць выдавец Кавід, якому не баліць нічога, раіў (і падказаў) другі.
Можа, ён мае рацыю? Бо ў першым сюжэце мне ўсё вядома. Ну, ці амаль усё. А ў другім амаль нічога. Для некага яно горш, для мяне – лепш. Бо, як кажа адзін з персанажаў рамана «Гэй бэн гіном» (дзякуй Богу, што не стаў ён апошнім): «Невядомае – гэта ўсё, што заўгодна, а вядомае – толькі адно».
[…]
***
Лекарка Алена Міхайлаўна прыйшла з эпікрызам: «Мы вас выпісваем, можаце збірацца дахаты».
Шкада, што яна ў скафандры, і нельга яе пацалаваць.
Падумаў, што таксі да інфекцыйнага шпіталю можа не паехаць, і замовіў машыну да банку, які цераз дарогу. А ў банку і каля яго – вэрхал. Пайшлі чуткі пра дэвальвацыю, пра тое, што забароняць забіраць з рахункаў валюту, што ўлада можа нават замарозіць рахункі, і ў банку паніка, як на каранавірусным караблі.
А насупраць банка – інфекцыйны шпіталь. І Божа мой, якія ў банку і шпіталі, дзе ў нейкія палаты Бог заходзіць, а нейкія абмінае, розныя каштоўнасці!..
23.02 – 5.03.2021, Мінск, інфекцыйны шпіталь на Крапоткіна.
Поделиться ссылкой:


description: Аб тым як могуць выглядаць адносіны паміж Беларуссю і ЗША, пра тое, якою Беларусь можа быць, а таксама аб сваі'х спадзевах і марах распавяла амбасадар ЗША

title: Джулі Фішэр пра Лукашэнку: "Мы б размаўлялі з ім як з асобаю, якая ажыццяўляе ўладу ў Мінску"

maintext:
Аб тым як могуць выглядаць адносіны паміж Беларуссю і ЗША, пра тое, якою Беларусь можа быць, а таксама аб сваі’х спадзевах і марах распавяла амбасадар ЗША Джулі Фішэр у разгорнутым інтэрв’ю для тэлеканала «Белсат».
– Галоўнае пытанне: калі вы паедзеце ў Беларусь?
– Так, гэта насамрэч вельмі важнае пытанне. Я не губляю надзеі на тое, што я такі прыеду ў Мінск. Гэта мая мэта – пачаць выконваць мае абавязкі амбасадара ЗША ў Беларусі менавіта ў Мінску. Але я пакуль не маю візы. І пакуль я яе чакаю, актыўна дзейнічаю ў патрэбным кірунку, у тым ліку размаўляю з тымі, з кім я магу сустрэцца па-за Беларуссю.
– Што гэта значыць, што вы не маеце візы? Ці не дастаткова проста быць уладальнікам дыпламатычнага пашпарта?
– Не, не дастаткова. Кожны народ мае пэўныя патрабаванні да перамяшчэння грамадзянаў іншых краінаў. Існуюць адмысловыя дыпламатычныя правілы, згодна з якімі бакі дамаўляюцца аб уездзе амбасадараў; мы ўжо завяршылі гэтую фармальную працэдуру – амерыканскі бок пагадзіўся на прыбыццё беларускага амбасадара. На жаль, беларускі амбасадар не змог прыступіць да выканання сваіх абавязкаў. Я маю такую ж згоду ад уладаў Беларусі, але ў той жа час я не магу прыехаць у Беларусь без візы…
– Міністр замежных справаў Уладзімір Макей заявіў: «Калі амерыканскі амбасадар хоча прыехаць, каб казаць пра нелегітымны рэжым, то не мае сэнсу прыязджаць». Але ж ці магчыма паехаць у Беларусі, каб быць маўклівай?
– Для нас, амерыканскіх дыпламатаў, было б непрымальна пагаджацца на нейкія абмежаванні нашае дзейнасці. Нашыя дыпламаты кожны дзень маюць самыя розныя заняткі ды заданні ва ўсім свеце: напрыклад, камунікацыя з медыямі, назіранне за функцыянаваннем органаў улады ў тым месцы, дзе яны служаць. Амбасадары ЗША надаюць вялікае значэнне магчымасці наведваць судовыя працэсы, назіраць за сітуацыяй з правамі чалавека. Для мяне вельмі важна зразумець, ці змагу я выконваць свае дыпламатычныя абавязкі ў Беларусі на ўсе сто адсоткаў, бо ЗША не прымае абмежаванняў нашае дзейнасці.
– Але ж калі вы паедзеце ў Беларусь, пытанне напрошваецца, што вы будзеце рабіць з даверчымі граматамі. Ці пойдзеце вы да Аляксандра Лукашэнкі?
– Я думаю, што цяпер пытанне стаіць так: што рабіць з абменам амбасадарамі? Мяркую, што ў гэтым пытанні ў нас была магчымасць павучыцца адзін ад аднаго. Што датычыць гэтых граматаў, гэтых папераў, на якія часцей за ўсё рэдка хто звяртае ўвагу, то я б хацела прыняць адпаведнае рашэнне пасля таго, як прыбуду ў Мінск і ацаню, што я магу зрабіць там на месцы. Цяпер я не магу дакладна сказаць, як будзе вырашацца сітуацыя з даверчымі граматамі.
– Каб паставіць кропку: хто для вас і для Злучаных Штатаў Аляксандр Лукашэнка? Як акрэсліць, хто ён?
– Не выклікае сумневаў тое, што ён кіруе ўрадам у Беларусі, гэта бясспрэчна. Ён асоба, якая ажыццяўляе ўладу ў Беларусі. Але выбары, якія прайшлі мінулым летам, не былі ані свабоднымі, ані справядлівымі. Пасля гэтага ён выкарыстаў сваю ўладу, каб ужыць ґвалт супраць людзей, якія проста хацелі, каб іх пачулі, бо былі незадаволеныя, як прайшлі тыя выбары. Хто такі Лукашэнка – вельмі важнае пытанне. Але ў гэтай сітуацыі вельмі цяжка сказаць, ці застаецца ён законна абраным лідарам Беларусі, бо мы не ведаем, якімі былі б вынікі выбараў, калі б была магчымасць палічыць усе галасы, калі б кандыдаты мелі роўныя магчымасці падчас выбарчай кампаніі, калі б нікога з іх не пасадзілі ў турму, калі б ім не адмаўлялі ў рэгістрацыі.
– Але ж ён прэзідэнт ці не прэзідэнт?
– Ён ажыццяўляе ўладу над урадавымі структурамі ў Беларусі, гэта бясспрэчна.
– Гэтае пытанне сапраўды важнае, бо калі Аляксандр Лукашэнка пагодзіцца на дыялог з дэмакратычнай супольнасцю, што вы будзеце рабіць у такой сітуацыі: размаўляць з ім як з прэзідэнтам ці як з кім?
– Мы б размаўлялі з ім як з асобай, якая ажыццяўляе ўладу ў Мінску. Пытанне дыялогу вельмі істотнае, гэта самы першы крок, які трэба зрабіць, каб пачаць выводзіць Беларусь з крызісу. Давайце будзем шчырымі – у Беларусі працягваецца палітычны крызіс. ЗША думаюць, што гэты выхад залежыць ад дзвюх важных рэчаў. Па-першае, гэта вызваленне палітычных вязняў. Сёння раніцай я спраўджвала абноўленыя звесткі ад праваабарончых арганізацыях – больш за 350 палітычных вязняў утрымліваюцца за кратамі ў Беларусі. Пытанне іхнага вызвалення – асноўнае. Другім важным крокам у пераадоленні крызісу быў бы дыялог уладаў Беларусі з тымі, хто ўзначальвае пратэсты. І гэты дыялог мусіць мець сваім вынікам новыя выбары, за правядзеннем якіх можна было б назіраць, у такіх умовах, каб іх палічылі свабоднымі ды справядлівымі.
– Іншае пытанне. Уведзеныя амерыканскія санкцыі. Але ж яны не новыя, яны толькі размарожаныя, як мы ведаем. Што гэта азначае? Яны будуць замарожаныя зноў, як гэта ўжо было раней, калі Лукашэнка пачне чарговы псеўдадыялог?
– Дазвольце мне ўдакладніць, бо хоць гэта і «тэхнічная» справа, але даволі важная. Санкцыі, якія закранулі дзевяць дзяржаўных мерапрыемстваў, размарозілі, бо ўрад Лукашэнкі трымае палітычных вязняў. Тыя санкцыі былі пастаўленыя на паўзу, але іх не адмянілі, іх дзеянне не скончылася. У 2015 годзе іх замарозілі, бо яны [ўлады Беларусі] выпусцілі палітычных на волю. Гэтыя санкцыі моцна звязаныя з сітуацыяй палітычных вязняў. У цяперашніх умовах Дзярждэпартамент дае пэўныя рэкамендацыі Міністэрству фінансаў адносна санкцыяў, улічваючы тое, што ў Беларусі цяпер больш за 350 палітычных вязняў. Гэтаю вясною мы шмат чаго зрабілі, асабліва пасля таго, як пабачылі, што прадстаўнікі ўлады і сілавых структураў за апошнія месяцы ўзмацнілі ґвалт і рэпрэсіі па ўсёй Беларусі. Мы будзем шукаць іншыя інструменты ўздзеяння, асабліва ва ўмовах адсутнасці весці дыялог наўпрост. Нават так, мы будзем працягваць шукаць дадатковыя шляхі ды сродкі камунікацыі.
– Ну добра, вы казалі пра дзевяць беларускіх прадпрыемстваў. Але чаму раптам «Беларуськалій» аказаўся па-за спісам?
– «Беларуськалію» не было [у спісе] у той момант, калі гэтыя санкцыі распрацоўваліся. Пытанне дадавання большай колькасці прадстаўнікоў улады і прадпрыемстваў да санкцыйнага ліста надзвычай важнае, і мы працягваем працаваць над гэтым. І мы гэта будзем рабіць у супрацы з нашымі калегамі з Еўразвязу, Вялікай Брытаніі ды іншымі партнёрамі.
– Гэтыя санкцыі былі абвешчаныя крышку раней, чым чакалі. На тыдзень раней. Ці звязана гэта з абсурднай інфармацыяй пра так званы замах на Аляксандра Лукашэнку і ягоную сям’ю?
– Я апавяду пра выбар часу і вярнуся да вашага пытання. Зноў жа, мы абіралі пэўны момант, каб выслаць адпаведны сігнал. Беларускі бок ведаў, якая была нашая ўмова неразмарожвання санкцыяў, але не рабіў аніякіх крокаў у бок яе выканання. Яшчэ заставаўся тыдзень да заканчэння тэрміну. Нашае рашэнне адлюстравала нашыя погляды: нічога не было зробленае для вызвалення палітычных вязняў. Што наконт тых абсурдных абвінавачванняў, то якраз гэта для мяне няважна. Вядома, шмат хто з удумлівых і рацыянальных людзей можа спакусіцца магчымасці пасмяяцца з гэтага, знайсці несупадзенні ці пабачыць адсутнасць пэўных дэталяў у гэтай гісторыі. Але што насамрэч мяне турбуе – у Беларусі цяпер сапраўдны палітычны крызіс, і замест таго, каб рабіць захады, Лукашэнка вырашыў засяродзіцца на пошуку вінаватых за межамі краіны, на перакладванні віны на гэтак званае замежная ўмяшанне, а не на рэальных праблемах, з якімі сутыкаюцца беларусы, не на кроках, якія варта зрабіць, каб пераадолець гэты крызіс.
– Чаму ў гэтай гісторыі з нападам ёсць амерыканцы, якіх абвінавачвае Лукашэнка?
– Вядома, гэта лепш было б спытаць у яго самога. Варта сказаць, што ён вінаваціць не толькі амерыканцаў, але і іншых. Гэта хіба залежыць ад пэўнага дня ці ягонага настрою. Але зноў – ён абірае вышукваць нейкія вонкавыя прычыны праблемаў беларусаў замест таго, каб паглядзець на свае ўласныя дзеянні ды дзеянні ўраду.
– Аляксандр Лукашэнка наведваў Маскву 22 красавіка. Ці занепакоіў гэты візіт Злучаныя Штаты?
– Адносіны Мінску і Масквы вельмі блізкія, так склалася традыцыйна. Я не бачу ў гэтым візіце аніякіх момантаў, якія б нас устрывожылі, але я вельмі ўважліва слухала выступ Лукашэнкі. Ён сказаў, што Беларусь вельмі хоча мець сяброў, вельмі хоча мець добрыя адносіны з суседзямі ды не толькі, з краінамі Захаду. Але ён пастанавіў не рабіць тых відавочных крокаў, якія мусіў, каб пабудаваць такія адносіны з намі. Таму той факт, што ён вярнуўся да Масквы, не здзіўляе.
– Чаму мы не можам размаўляць пра Беларусь без Масквы?
– Я якраз думаю, што можам, што мы маем такую магчымасць, але адначасова я прызнаю факт наяўнасці цесных сувязяў паміж двума народамі. Мы ўсе маем суседзяў, Беларусь – сваіх, мы – сваіх. Таму адказ на пытанне палягае ў тым, што добрасуседства – гэта вельмі важна.
– Ці дапускаеце вы, што Расея можа далучыць або нават акупаваць Беларусь?
– Вельмі спадзяюся, што не. ЗША надае вялікае значэнне суверэннай і незалежнай Беларусі. Вашая незалежнасць і суверэнітэт таксама важныя і для іншых краінаў Захаду. Баюся, што той павольны працэс, які мы назіралі цягам 26 гадоў – як Беларусь па кавалачку аддавала свой суверэнітэт і незалежнасць – спрычыніўся да таго, што цяпер яна ў большай залежнасці ад Масквы. І пытанне ў тым, добра гэта ці дрэнна для вашай краіны.
– Так, мы размаўляем пра вялікую палітыку, але ж мы павінныя памятаць пра палітычных вязняў у Беларусі. Праваабарончыя арганізацыі кажуць пра больш як трыста асобаў, але мы ведаем, што гэты лік значна большы. І што вы можаце зрабіць для іх? Як вы можаце дапамагчы? Ці наагул можаце?
– Некалькі момантаў вельмі б паспрыялі вызваленню палітычных вязняў. У першую чаргу, я буду прасіць прадстаўнікоў уладаў у Мінску прызнаць, што тыя, хто мае погляды, якія адрозніваюцца ад іхных поглядаў, не ўяўляюць пагрозы нацыянальнай бяспецы. Яны не экстрэмісты і пагатоў не тэрарысты. Гэта іхныя суграмадзяне, якія робяць свой унёсак у будучыню Беларусі. У наш час, у 2021 годзе, сапраўды ёсць месца для тых, хто мае іншыя погляды; так мусіць быць у Беларусі таксама. Я думаю, што гэта самае важнае, гэта першы крок да вызвалення палітвязняў. Пакуль яны ў турме, мой абавязак, мая праца як амбасадара – прыцягваць увагу свету да іхнай бяды. Яны заслугоўваюць таго, каб мы распавядалі пра іх, каб заходнія краіны прызналі іх; для нас важна мець права на свабоду слова і права на сходы – і Беларусь дэкларавала выкананне гэтых правоў як чалец АБСЕ. Нашая праца – трымаць гэтую праблему ў цэнтры ўвагі. Я лічу, што варта зарганізаваць дыялог у гэтых пытаннях, і ён бы меў значны ўплыў на сітуацыю палітзняволеных.
– Вы сустракаліся са Святланаю Ціханоўскай ужо некалькі разоў. У такім выпадку хто такая Святлана Ціханоўская для вас і для Злучаных Штатаў?
– У пэўным сэнсе, сп. Ціханоўская – унікальная постаць. Гэта даказвае той узровень даверу і легітымнасці, які яна атрымала мінулым летам, апынуўшыся ў сітуацыі, у якой не планавала апынуцца. Яна не прафесійны палітык, яна не бачыла сябе сярод тых, хто будзе балатавацца на такую пасаду. Тая мужнасць, якую яна прадэманстравала ў той кампаніі разам з дзвюма іншымі жанчынамі, была ашаламляльнай. Яе ахвярнасць і рашучасць моцна ўзрушыла людзей ва ўсім свеце. І пасля таго, як у тую жнівеньскую ноч кампанія скончылася фальсіфікацыяй выбараў, пасля таго, як яе прымусілі пакінуць Беларусь, пасля таго, як распачаўся ґвалт супраць нязгодных, яна сапраўды стала лідаркаю пратэстаў – гэта тое, што мы прызнаем, гэта вельмі важна. Таму я правяла столькі часу з ёй, каб зразумець, што ЗША могуць зрабіць, каб у Беларусі была іншая будучыня.
– Ціханоўская – толькі лідарка ці нехта большы, чымся лідарка?
– Мне падаецца, што гэты пратэставы рух складаецца з вялікай колькасці ўдзельнікаў. Так, я б сказала, што спадарыня Ціханоўская застаецца на яго вяршыні, але адзначу, што ўнёсак іншых асобаў таксама вельмі істотны. Я сустракалася з чальцамі Каардынацыйнай рады, некалькі разоў – з Паўлам Латушкам, які адыгрывае вельмі значную ролю. Ёсць прадстаўнікі новых палітычных партыяў, кандыдаты, якія былі пасаджаныя ў турму мінулым летам, каманда Віктара Бабарыкі – я сустракалася з імі таксама. Падтрымліваць вялікую колькасць кантактаў проста неабходна, каб добра выконваць мае абавязкі. Я бачу, што гэтыя людзі аб’яднаныя супольнаю мэтаю – правесці новыя выбары. Вядома, яны шмат у чым адрозніваюцца, але іхнае адзінства ў тым, куды яны цяпер кіруюцца.
– Вы маеце нейкую інфармацыю, ці збіраецца адміністрацыя прэзідэнта Джо Байдэна запрасіць Святлану Ціханоўскую ў Белы дом?
– Летась мы ўсе сутыкнуліся з адным і тым жа выклікам – пандэміяй. Усе мусяць дастасоўвацца да абмежаванняў у падарожжах, не заўсёды можам сустрэцца сам-насам ці запрасіць пэўную асобу на тэлебачанне. Я спадзяюся, у ЗША хутка сітуацыя зменіцца да лепшага, і мы паволі будзем вяртацца да нармальнага ладу жыцця, які мы ўсе так добра ўзгадваем. Мяркую, што ўзнаўленне дыпламатычных візітаў будзе часткаю гэтага працэсу. Трэба даць сабе час, пачакаць, трошкі патрываць, паслухаць, што скажуць лекары і навукоўцы. Я спадзяюся на тое, што ў наступным месяцы мы зможам прыступіць да шэрагу справаў разам са спадарыняю Ціханоўскай.
– Беларускія спецслужбы глядзяць цяпер гэтае інтэрв’ю, няма сумневаў. Можа, нават Аляксандр Лукашэнка таксама. Якое б пасланне вы адрасавалі ім ці яму цяпер?
– Дзякую, я цаню гэта. Мяркую, гэта было б «яшчэ не позна». Яшчэ не позна прыняць тыя рашэнні, якія б пайшлі на карысць народу Беларусі. Я думаю, што нават яшчэ магчыма, каб ЗША дапамаглі ў гэтай сітуацыі. Мы ведаем, што суверэнітэт Беларусі вельмі важны. Ёсць рашэнні, якія будзе прымаць Лукашэнка, і ёсць рашэнні, якія будуць прымаць ягонае атачэнне і спецслужбы, рашэнні будуць датычаць таго, што яны хочуць ці не хочуць рабіць. Я з нецярплівасцю чакаю дня, калі Беларусь будзе сучаснай еўрапейскай нацыяй, яны могуць ужо цяпер штосьці зрабіць, каб падрыхтаваць глебу для гэтага.
– Спадарыня амбасадар, калі мы паглядзім на вашую дыпламатычную кар’еру, то можна пабачыць, што да гэтага вы працавалі ў Расеі, Грузіі, Украіне. І Грузія ды Украіна – сапраўды незалежныя цяпер. Адсюль, ці будзе амбасадар Фішэр такой надзеяй і для беларусаў таксама?
– Што б я сапраўды хацела зрабіць у гэтай ролі – стаць пэўным рэсурсам для народу Беларусі. Кімсьці, хто дапаможа Вашынгтону зразумець, на што спадзяюцца жыхары Беларусі, якія іхныя мэты і памкненні. Я думаю, я б змагла стварыць такі «канал». Я б хацела, каб народ Беларусі зразумеў і думкі амерыканцаў, гэта канчатковая мэта. І калі мы зможам пачаць такі дыялог, адразу стане зразумела, што мы можам супрацоўнічаць шмат у якіх сферах. Такі дыялог пра супрацу меў бы вялікае значэнне для нашых народаў.
– Чаму вы асабіста цікавіцеся гэтым рэгіёнам? Я ведаю, што вы размаўляеце нават па-расейску… і грузінску.
– Я цікаўлюся гэтым рэгіёнам фактычна ўсё маё жыццё. Мой бацька быў марскім афіцэрам, ён шмат часу правёў у супрацы з саюзнікамі НАТО і нашымі партнёрамі ў 80-я. Я была студэнткаю, калі СССР распаўся, а ў нашым універсітэце Паўднёвай Караліны былі фантастычныя прафесары і выкладчыкі, моцна заангажаваныя ў акадэмічныя абмены і сувязі паміж СССР-Расеяй і ЗША, што моцна на мяне паўплывала. Выглядала на тое, што чакаюцца вялікія змены, і я хацела быць іх часткай. Я адчуваю, што тыя рэчы, якія натхнілі мяне тады (тое, што адбывалася ў СССР і Усходняй Еўропе), натхняюць мяне і цяпер ды падтрымліваюць маю цікавасць да гэтай часткі свету.
– А што найбольш захапляльнае ў Беларусі для вас?
– Самае дзіўнае – тое, што я яшчэ там не была. Я адчуваю, што моцна звязаная з беларусамі, што я пазнаёмілася з вялікай колькасцю людзей. І гэта тая краіна, з якой я б хацела пазнаёміцца яшчэ бліжэй, даведацца пра яе яшчэ больш.
– Што б вы хацелі сказаць беларусам, якія глядзяць на вас з вялікаю надзеяй?
– Я б сказала тым беларусам, якія глядзяць на ЗША ці на маю працу з пэўнымі спадзевамі, што я разлічваю на партнёрства, на лепшае разуменне таго, што вы думаеце. Што ЗША, Беларусь і нашыя партнёры ў рэгіёне і на Захадзе могуць зрабіць для агульнага дабра? Гэта самае асноўнае пытанне: ці будзе Беларусь нацыяй, якая працуе для дабра сваіх грамадзянаў, а не наадварот? Я б хацела больш грунтоўна вывучыць гэтае пытанне.
Поделиться ссылкой:


title: Псіхіятр паведаміла ў міліцыю пра наведвальніка, які “абразіў” Лукашэнку

maintext:
На актывіста Юрыя Кавалёва, які жыве ў Чачэрску Гомельскай вобласці, завялі крымінальную справу паводле артыкулу 368 Крымінальнага кодэксу («абраза прэзідэнта»), паведамляе Радыё Свабода.
«На мяне крымінальную справу распачалі за тое, што сказаў праўду. Быў на прыёме ў лекара-псіхіятра, праходзіў камісію на права кіравання аўтамабілем. Ну і выказаўся…. А лекарка паведаміла ў міліцыю тое, што я сказаў», – распавёў Свабодзе Юры Кавалёў.
Ён у 2020-2021 годзе шмат разоў трапляў на «суткі» за «несанкцыянаваныя масавыя мерапрыемствы».
«Дзе я толькі не сядзеў: і ў Брагіне, і ў Гомлі, і ў Чачэрску, і ў Буда-Кашалёве. Цяпер яшчэ і праводзілі са мной судова-мэдыцынскую экспертызу», – дадаў жыхар Чачэрску.
Падчас кампаніі па выбарах прэзідэнта Беларусі Юры Кавалёў агітаваў за Святлану Ціханоўскую. Ягоны сын Арцём уцёк ад пераследу амапаўцаў. Нявестка Кавалёва Кацярына засталася з дваімі дзецьмі, малодшаму – 4 месяцы, а старэйшаму – 4 гады.
Поделиться ссылкой: