maintext:
Вольга Калацкая: Важна мець перад вачыма мэту і працаваць для яе дасягнення 17.05.2021, 11:31
Вольга Калацкая
Перакладчыца - пра ўнікальныя знаёмствы, «хатнюю хімію» і важныя кнігі.
За поўхі, дадзеныя вядучаму СТБ Рыгору Азаронку, перакладчыца Вольга Калацкая атрымала два гады «хатняй хіміі». І гэта, як ні дзіка прагучыць, у цяперашніх умовах можна назваць шанцаваннем, піша «Салідарнасць».
Праз пэўны час пасля вяртання дадому Вольга Калацкая пачала публікаваць у сацсетках «Турэмны дзённік» – хроніку падзей свайго затрымання, зняволення і суду. Допісы, якія ўдалося пранесці з вязніцы, уражваюць не толькі шчырасцю, але таксама аб’ектыўнасцю і адсутнасцю страху і негатыву. Як удалося захаваць у сабе гэту раўнавагу, не азлобіцца?
– Тут, напэўна, некалькі прычын. Па-першае, я ад пачатку разлічвала на доўгі рэальны тэрмін і ставіла сабе задачу: выйсці з гэтай сітуацыі з мінімальнымі стратамі. Я проста ведала, што трэба максімальна захаваць сябе, сваё фізічнае і псіхічнае здарое, нармальны эмацыйны стан. Таму, у адпаведнасці з рэкамендацыямі Віктара Франкла, я шукала пазітыў, нагоду для радасці.
Па-другое, я ад пачатку не баялася зняволення. Калі чалавекам кіруе страх – гэта насамрэч страшная рэч, змяняецца оптыка і ты міжволі пачынаеш глядзець на таго ж самага следчага ці канваіраў як на ворагаў, навокал бачыш адзін негатыў – а гэта разбурае найперш цябе.
У мяне такога страху не было. Напэўна, мяжа страху ў мяне не там, дзе ў нармальных людзей, – усміхаецца Вольга. – Найперш было цікава, я да гэтага ўсяго ставілася ў пэўнай ступені як даследчык: цікава было пагутарыць са следчым, страшэнна цікава было падыскутаваць з РУУСаўскім начальнікам, які хацеў прамыць мне мазгі, але хто каму прамыў, яшчэ вялікае пытанне; цікава было растлумачыць следчай, як паставіць беларускую мову ў камп’ютары і дзе там знаходзіцца літара «ў»…
І, натуральна, пазнаёміцца з людзьмі, якіх у нармальных умовах я ніколі б не сустрэла. Таму я ўдзячная – не ведаю нават, каму, ці Богу, ці лёсу, ці рэжыму, – што мела магчымасць пазнаёміцца пазнаёміцца з абсалютна іншым светам, з людзьмі самых розных сацыяльных слаёў, і кожны з іх са сваім унікальным досведам. Напэўна, гэта і дапамагло не тое, каб не зламацца – гэта вельмі высокія словы, але захаваць сябе і больш ці менш аб’ектыўны погляд на падзеі.
За кратамі мне пашанцавала пазнаёміцца з Кацяй Андрэевай. Пазнаёмілася яшчэ з адной жанчынай, якая праходзіць не па палітычным артыкуле, але з якой мы цяпер таксама добрыя сяброўкі, і я стараюся хадзіць да яе на суд. На Акрэсціна яшчэ сустрэлася з цудоўнымі дзяўчатамі – і «палітычнымі», і «непалітычнымі».
– Цяпер вы публікуеце дзённік як своеасаблівую «інструкцыю па выжыванні», ці гэта спроба пераасэнсаваць пражытае?
– Мабыць, і тое, і другое. Як «інструкцыя па выжыванні» ён, натуральна, не дойдзе да тых, хто там, за кратамі. Але людзі, якія на свабодзе, прачытаўшы, напэўна, зразумеюць, што няма чаго баяцца і што там таксама працягваецца жыццё. Спадзяюся, што камусьці гэты вопыт будзе карысны.
– Некаторыя пасля выхаду з «сутак» ахарактарызавалі ўмовы затрымання як дрэнны піянерскі летнік. Якім было ваша першае ўражанне?
– Так, акурат тое самае! Хто выжыў у піянерскім летніку, той турмы не баіцца.
Але мушу адзначыць, што ў мяне быў абсалютна «лайтовы» варыянт. Мяне не білі, з мяне не здзекваліся, амаль не было псіхалагічнага ціску, калі не лічыць таго, што лістоў я атрымлівала толькі маленькую порцыю ад таго, што мне пісалі.
Аднак ёсць багата людзей, якія ўтрымліваюцца ў значна горшых умовах. Я не ведаю, як бы я сябе паводзіла на іхным месцы, што б са мной было, калі б мяне білі… Можна сказаць, што мне пашанцавала.
– Цяпер мы звыкла кажам, што «пашанцавала» – гэта калі далі «хімію» замест калоніі, і абмяркоўваем, што на выпадак затрымання ці выкліку ў РУУС трэба насіць у торбе ці заплечніку запасную бялізну і сродкі гігіены...
– Калі вас выклікаюць у РУУС, не бярыце з сабой нічога, бо ўсе вашы рэчы на першым допыце ўсё роўна забяруць. Самае галоўнае – паспець паведаміць сябрам пра затрыманне. Ні ў якім выпадку не адмаўляйцеся ад адваката, хоць бы таму, што гэта сувязь з вонкавым светам і вам тады перададуць першасна неабходныя рэчы, – раіць Вольга. – Я ў РУУС узяла толькі зубную шчотку і пасту, дый тое іх хацелі забраць, ледзь угаварыла пакінуць.
Ні ў якім разе не бярыце тэлефон альбо якую іншую прыладу, дзе можа захоўвацца інфармацыя, якая можа нашкодзіць вам або іншым!
«Каб ведаць, што цябе не кінулі і ты не адзін»
– Многія адчуваюць ірацыянальную віну перад тымі, хто зараз за кратамі, і спрабуюць хоць неяк падтрымаць іх. Цяпер шмат хто лістуецца са зняволенымі, але самае цяжкае, напэўна – з чаго пачаць? Проста напісаць незнаёмаму чалавеку «прывітанне, вы мяне не ведаеце, але я ведаю пра вас…»?
– Так-так! Не сумнявайцеся і не саромейцеся напісаць «не тое». Пішыце пра што хочаце, звяртайцеся да зняволеных, як звярталіся б да сваіх сяброў, з якімі не бачыліся шмат гадоў.
Бо найвялікшая радасць для чалавека за кратамі – атрымаць ліст. Проста каб ведаць, што цябе не кінулі, што пра цябе памятаюць і ты не адзін. Чаго мы ўсе асабліва чакалі – дык гэта пошты. І чым больш лістоў чалавеку напішуць, тым большая чыста матэматычная верагоднасць, што ён ці яна іх атрымае.
Што да мяне, то мне страшэнна сорамна, што цяпер не маю часу, ці нават сіл, пісаць усім, каму хочацца. Раз-пораз пішу Каці Бахвалавай, Вікулі Міронцавай, Ксюшы Сырамалот… Адказаў пакуль не было, і я не ведаю, ці атрымалі яны гэтыя лісты. Скажам, у Жодзіне ліст у турму ішоў недзе каля месяца, з турмы – тыдні два-тры.
Як я разумею (канешне, магу памыляцца), у цэнзараў ёсць пэўная норма выпрацоўкі, і, напэўна, яна вымяраецца не ў старонках ці словах, а адзінках перапіскі – лістах і паштоўках. Бо паштоўкі карацейшыя, і, як правіла, даходзяць часцей.
Таксама абавязкова прыносяць заказныя лісты, асабліва калі яны з паведамленнем аб атрыманні. А вось вялікай розніцы паміж першым класам і звычайным лістом няма – атрымаешь ты ліст праз 30 дзён ці 29, не вельмі істотна.
– Прысуд – два гады «хатняй хіміі» – вядома, не рэальны тэрмін у папраўчай калоніі. І ўсё адно гэта абмежаванне волі, са сваімі ўмовамі і наступствамі. Чаго вам найбольш нестае з ранейшага жыцця?
– Пакуль што ўсё выглядае досыць смешна. Я магу выходзіць з хаты ў буднiя дні з шостай раніцы да 8.30 вечара, і 24 гадзіны на дзень мушу знаходзіцца ў хаце ў суботы, нядзелі і святочныя дні. Два разы на месяц мушу таксама хадзіць адзначацца. І самае смешнае – штонядзелю мяне чакаюць «прафілактычныя гутаркі» ў РУУС.
Якраз на праваслаўны Вялікдзень была на першай з іх. Былі яшчэ два мужчыны, яны хуценька падпісалі нейкія паперы і пайшлі, а мне сказалі: «Вольга Міхайлаўна, мы мусім правесці з Вамі групавую гутарку з праглядамі відэаролікаў. Калі хочаце, магу іх Вам паказаць. Але я так разумею, што сэнсу ў гэтым асаблівага няма?» – і я не настойвала.
…Праўду кажучы, з «таго» боку быў чалавек, які вельмі шмат для мяне зрабіў і якому я вельмі ўдзячная. Я, натуральна, не магу называць яго. Але Ірына Дубянецкая пра такіх сказала вельмі трапную фразу: «Пасля падзей жніўня 2020-га ўсе нармальныя людзі адтуль сышлі. Героі – засталіся».
Вяртаючыся да майго прысуду. Самае галоўнае: калі цягам двух гадоў «хатняй хіміі» фіксуюць тры парушэнні рэжыму – мяне накіроўваюць у калонію. Гэта тое, што ўвесь час вісіць над табой, як дамоклаў меч.
«Мужчынам за кратамі цяжэй»
У размове закранаем нядаўнюю гендэрную дыскусію, якая разгарнулася ў сацсетках і потым выплеснулася ў медыя. Вольга зазначае, што яе зачапілі некалькі рэчаў, і звяртае ўвагу на яшчэ адзін аспект гендэрнай няроўнасці ў беларускім грамадстве:
– Калі я асабіста не сутыкалася з тым, што жанчыне ў нашым грамадстве цяжэй рэалізавацца – гэта не значыць, што праблемы няма. Яна напэўна ёсць. Але калі гаварыць пра гэта агрэсіўна, дасягнеш супрацьлеглых вынікаў – замест абмеркавання і пошуку шляхоў выйсця толькі адштурхнеш ад сябе.
Не будзе прагрэсу, пакуль мы не навучымся слухаць адно аднаго, цывілiзавана, паважліва вырашаць канфлікты, спакойна, без крыку і навешвання цэтлікаў, прапаноўваць спосабы вырашэння праблемы.
…Ці правільна казаць, што ў беларускага пратэсту жаночае аблічча? Так атрымалася, што Святлана Ціханоўская, Вераніка Цэпкала, Марыя Калеснікава сталі знакавымі асобамі, «тварамі» гэтага руху, што былі пакараныя за сваю прафесійную працу Каця Андрэева, Каця Барысевіч, Даша Чульцова, і іхнія справы сталі рэзананснымі.
Аднак ёсць і мноства цудоўных мужчын, якія вельмі годна сябе паводзяць у гэтых акалічнасцях. І мне вельмі баліць, вельмі сорамна за тое, што мужчыны цяпер, па сутнасці, за адныя і тыя ж дзеянні атрымліваюць значна большыя тэрміны за жанчын. Гэта зусім не азначае, што трэба і жанчын выракаць на рэальныя тэрміны – наадварот, лепш бы ўсіх выпусціць і разам будаваць дэмакратычную дзяржаву.
Пры тым мужчынам за кратамі аб’ектыўна цяжэй. Іх б’юць, з імі больш жорстка абыходзяцца, даюць большыя тэрміны. І яны не будуць пра гэта казаць публічна – праз абсалютна зразумелыя псіхалагічныя адрозненні паміж намі, пра стэрэатыпы, закладзеныя ў грамадстве: «ты моцны, трывай, ты не маеш права скардзіцца»…
Потым, на мой погляд, будзе вельмі карысна паглядзець гендэрную статыстыку затрыманняў, катаванняў і жорсткага абыходжання, псіхалагічнага ціску – гэта была б вельмі важная тэма для навуковых даследаванняў.
Зараз мне вельмі баліць, што чалавек, які даў поўху аператару БТ, былы тэлерэжысёр Вячаслаў Ламаносаў, атрымаў два гады калоніі – а ў яго трое дзяцей… Акурат у той дзень, калі мяне затрымлівалі, я прачытала пра ягоны прысуд, мне зрабілася проста непамысна.
Зрэшты, дзякуючы гэтай інфармацыі, была ўжо маральна падрыхтаваная атрымаць рэальны тэрмін... У маім выпадку ўсё не скончылася калоніяй. Але мне перад ім, ягонай сям’ёй, вельмі, вельмі сорамна.
«Ніхто нас не пасварыць між сабою, калі мы не захочам гэтага самі»
– Часу стала менш. Прыбавілася абавязкаў у дачыненні да мамы, часцей сустракаюся з журналістамі, дзякуй Богу, працягваю заняткі са сваімі цудоўнымі вучнямі, большасць з якіх мяне адмыслова чакала з турмы. На вялікі жаль, не хапае часу чытаць, столькі хочацца зрабіць, але не ўсё паспяваеш.
– Чула, што зараз працы будзе яшчэ больш, бо вы ўвайшлі ў журы літаратурнай прэміі?
– Так, гэта літаратурная прэмія для перакладчыкаў імя Карласа Шэрмана (узнагарода заснаваная ў 2016 годзе і ўручаецца за лепшы пераклад кніг на беларускую мову – «С».). У ёй тры намінацыі – «Проза», «Паэзія» і «Дзіцячая літаратура».
Вядома, для мяне гэта вельмі пачэсная, але разам з тым і вельмі адказная праца, бо для мяне пераклад – у пэўным сэнсе справа жыцця. Даводзілася часта чуць і чытаць, што перакладчыку не абавязкова дасканала ведаць мову арыгінала, галоўнае – мець літаратурны талент. Я не магу прыняць такога падыходу, бо пераклад для мяне – вельмі адказная рэч, акурат таму як сябра журы папрасіла даслаць арыгіналы твораў, якія перакладаліся.
У ідэале, мабыць, варта было б, каб эксперты ацэньвалі, наколькі перакладчык здолеў перадаць стылістычныя прыёмы аўтара, наколькі стыль перакладу адпавядае стылю арыгіналу. Інакш што мы ацэньваем – добрую беларускую мову? Мне як прафесіяналу вельмі істотна, каб не было элементарных хібаў, скажэння сэнсу, важна разумець, наколькі адпаведна перадаецца задума аўтара.
– У афіцыйным рэйтынгу «Белкнігі» ў топ-10 самых прадаваных кніг увайшлі «Рэвалюцыя» Віктара Марціновіча і «Каласы пад сярпом тваім» Уладзіміра Караткевіча, а таксама перакладзеныя кнігі-антыутопіі – «1984» і «Скотны двор» Оруэла, «О дзіўны новы свет» Хакслі, «Завадны апельсін» Бёрджэса… Што яшчэ, на ваш погляд, варта было б нам перачытаць для захавання цвярозага розуму ў цяперашніх умовах ненармальнасці?
– Я сумняюся, што цвярозы розум можна захаваць толькі з дапамогай кнiг – па-за светам літаратуры ёсць мноства важных для кожнага з нас рэчаў, якія дапамагаюць не страціць аб'ектыўнае стаўленне да падзей.
Для мяне адным з такіх сродкаў стала ўсё, што прамаўляе бліскучая разумніца, палітолаг Кацярына Шульман, таксама я страшэнна люблю глядзець і чытаць Віктара Шэндэровіча, вельмі паважаю палітаналітыка Арцёма Шрайбмана.
Што да літаратуры, на мой густ, варты перачытання Толкіен, «Чарадзей краіны Оз» Баўма, само сабою, Голдынг, п’есы Шварца… Найперш кожнаму дапамагае любімая літаратура, духоўна блізкія аўтары.
– Хто ці што вас натхняе, калі находзіць туга і апускаюцца рукі?
– Натхняе – не ведаю, бо натхнення ўжо даўно не адчувала. А дапамагае – перадусім тое, што ў мяне ёсць мама, ёсць праца, пэўныя абавязкі, якія трэба выконваць. Калі ўвесь дзень распісаны, фактычна няма часу, каб заганяць сябе ў нуду, і тугу, і скруху, і журбу, і роспач, паводле гэтага бясконцага сінанімічнага шэрагу ў беларускай мове.
Дарэчы, цікава: калі параўнаць сінанімічныя шэрагі адмоўных і станоўчых эмоцый у беларускай мове – відаць, што адмоўных на парадак больш, і гэта сведчыць у пэўнай ступені пра наш гістарычны лёс.
Мне здаецца, нам усім цяпер вельмі важна, замест таго каб заганяць сябе ў нуду, сесці і цвяроза, спакойна прааналізаваць, што мы зрабілі не так. Чаму мы мелі велізарны, фантастычны, каласальны патэнцыял пратэсту ў жніўні, канкрэтна 16-30 жніўня, але дазволілі сабе яго змарнаваць.
У мяне ёсць «мой» адказ на гэтае пытанне. Але кожнаму трэба знайсці свой, у тым ліку праз добрую палітычную аналітыку. Варта пачытаць, напрыклад, «Доўгую дарогу ад тыраніі» Віталя Сіліцкага. І зразумець, што мы НЕ зрабілі, а што варта было б зрабіць для перамогі.
Чаго я цяпер баюся – што мы пачнём шукаць вінаватых, раз’ядноўвацца. Цяпер вельмі важна зразумець, што ніхто нас не пасварыць між сабою, калі мы не захочам гэтага самі. Важна мець перад вачыма мэту і працаваць з усімі, хто гатовы рабіць любы ўнёсак у дасягненне гэтай агульнай мэты.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Владимир Халип
Андрей Санников
Юрий Пшенник

maintext:
Архіепіскап Арцемій: Нават адзін чалавек, недатычны злу, хлусні і няпраўдзе, можа змяніць свет 2 2.05.2021, 10:12
2,786
фота: racyja.com
Святар звярнуўся да беларусаў з пастырскім словам з нагоды свята Вялікадня.
Сёння праваслаўныя вернікі адзначаюць свята Вялікадня.
З пастырскім словам да вернікаў звярнуўся Высокапраасвяшчэннейшы Арцемій, арцыбіскуп Гарадзенскі і Ваўкавыскі, перадае «Радыё Рацыя»:
— Дарагія браты і сёстры, сардэчна віншую ўсіх вас са святам Светлага Хрыстова Ўваскрасення – Пасхай Гасподняй! Пропаведзь хрысціянства «ўсім народам» (Мф. 28:19) першапачаткова была пропаведдзю аб Уваскрасенні Хрыста (Лк. 24:46-47).
Апосталы казалі пра тую падзею, відавочцамі якой яны былі, пра тыя свае пачуцці, якія яны перажылі, знаходзячыся побач з Уваскрэслым Збавіцелем.
Мы ведаем і верым, што Ўваскрасенне Хрыстова для нас – не проста нагода для штогадовага святкавання, а крыніца моцы і перамянення нашага жыцця.
Упэўненасць у тым, што Гасподзь наш Іісус Хрыстос, Сын Божы, паўстаў з мёртвых, аб’ядноўвае нас, нягледзячы на розніцу ва ўзросце, сацыяльным стане, узроўні адукацыі, грамадскіх поглядах, культурных густах, у адзінае цэлае – у Царкву Хрыстову.
І менавіта ў Царкве і разам з Царквой, прайшоўшы цяжкім, цярністым, але карысным для душы шляхам Вялікага посту, можна ў поўнай меры перажыць і радасць пасхальнай урачыстасці і лікавання, радасць збавіцельнай веры ў Бога Жывога, «Які збавіў нас ад смерці» (2 Кар. 1:10).
І толькі ў Царкве нам адкрыецца сэнс нашых хваробаў і нягодаў, нашых пакут і нашага крыжа, бо праз пакуты і Крыж прайшоў і наш Адкупіцель – «Агнец Божы, Які бярэ на Сябе грахі свету» (Ін. 1:29), каб выратаваць нас Сваім Уваскрасеннем.
У гэтым і ёсць асвячаючая, перамяняльная сіла пасхальнага святкавання. Праз веру далучаныя да перамогі Жыцця над смерцю, “падтрымліваючы адзін аднаго з любоўю, стараючыся захоўваць адзінства духу ў саюзе міру” (Эф. 4:2-3), пераадолеем з яе дапамогай падзелы гэтага свету, пашкоджанага грэхападзеннем і скажонага грахом.
Хрыстос Сваёй смерцю і Ўваскрасеннем перамог д’ябла, які ёсць «ілгун і айцец ілжы» (Ін. 8:44). Нават адзін чалавек, недатычны злу, хлусні і няпраўдзе, можа змяніць свет. А тым больш, калі з намі Бог, Які ўваскрашае з мёртвых!
Зноў і зноў віншую вас са святам Светлага Хрыстова Ўваскрасення. Няхай гэта пасхальная радасць, якую мы сёння адчуваем, будзе з вамі заўсёды і ўмацоўвае ў дні няпростых жыццёвых выпрабаванняў!
САПРАЎДЫ ЎВАСКРЭС ХРЫСТОС!
АРЦЕМІЙ, архіепіскап Гарадзенскі і Ваўкавыскі Пасха Хрыстова, 2021 г. горад Гародня.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Ирина Халип
Константин Скуратович
Андрей Санников
Ксёндз Вячаслаў Барок

title: Як у Менску адзначылi Радаўніцу

maintext:
Як у Менску адзначылi Радаўніцу 11.05.2021, 22:23
Традыцыяў, што дасталіся ад продкаў, у Радаўніцы шмат.
12-ая гадзіна дня. На менскіх могілках шматлюдна: людзі прыбіраюць, нясуць кветкі і нават ладзяць застоллі. Да могілак пусцілі дадатковыя аўтобусныя маршруты, устанавілі больш смеццевых кантэйнераў і ўзмацнілі ахову: дзяжурыць АМАП. На падʼездзе да Паўночных могілак, самых вялікіх у Беларусі, – чарга з машынаў, паведамляе belsat.eu.
«Для праваслаўнага чалавека памяць продкаў – гэта вельмі важна. Я б не сказаў, што гэта свята. Не свята, а дзень памяці. Безумоўна, у гэты дзень трэба пайсці ў царкву, памаліцца за нашых спачылых на літургіі, на паніхідзе», – распавядае протаіерэй Яўген Грамыка.
У Радаўніцу не проста здзяйсняюць памінальныя малітвы, але і дзеляцца з памерлымі навіной пра ўваскрашэнне Хрыста.
«Радаўніца – гэта свята, гэта Вялікдзень мёртвых. Гэта калі трэба прыйсці на могілкі, усіх успомніць, пакласці пачастункі, кветкі».
«Бацюшка казаў: калі ідзяце на могілкі, бярыце з сабой любоў, малітву і кветкі», – расказваюць наведнікі могілак.
У адзначэнні Радаўніцы паганскія традыцыі перапляліся з хрысціянскімі.
«Нашы людзі не ўсе ведаюць, што могілкі – гэта месца святое. І прыходзіцца назіраць такія непрыемныя карціны, калі людзі збіраюцца каля магілы, раскладаюць паляну. Там і гарэлка, і ўсё астатняе», – кажа протаіерэй Яўген Грамыка.
Варта адзначыць, што на трох менскіх могілках, якія мы наведалі падчас рыхтавання гэтага рэпартажу, застолляў сустрэлася няшмат.
«Можа, гэта і няправільна, але так заведзена ў нас у сямʼі. Мы ні ў якім разе самі не ямо тут, бо лічым, што гэта блюзнерства. А прынесці – можа, гэта ад паганства. Але ўсё роўна гэта рабілі нашы продкі, мы не можам ад гэтага адмовіцца».
«Можа, нават праз гадоў 20 гэта ўсё адпадзе, і трэцяе пакаленне гэтага нічога не будзе рабіць», – лічаць наведнікі могілак.
Традыцыяў, што дасталіся ад продкаў, у Радаўніцы шмат. Раней месцы спачынку не ўпрыгожваліся штучнымі кветкамі. Кветкі маглі высаджвацца, а крыжы ўпрыгожваліся ручнікамі з сімвалічным арнаментам.
«Адзін маглі вешаць на крыж – ён як крылы развіваўся на крыжы, другі засцілалі на магілу так, што ўзор чырвоным колерам глядзіць на чалавека, а другім колерам, белым, глядзіць туды, дзе продкі», – расказвае дырэктар Веткаўскага музею стараабрадніцтва Пятро Цалка.
Паводле запаветаў царквы, у святкаванні Радаўніцы павінен быць не смутак па памерлых, а радасць ад таго, што ўсе яны засталіся з Богам, у вечным жыцці.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Константин Скуратович
Дмитрий Болкунец
Валерий Карбалевич

title: "Ёй былі даступныя ўсе галерэі свету - яна ж марыла пра Беларусь"

maintext:
«Ёй былі даступныя ўсе галерэі свету — яна ж марыла пра Беларусь» 23.05.2021, 10:59
1,624
Гісторыя мастачкі, якая скарыла сваёй творчасцю Амерыку.
Мастак Сяргей Харэўскі распавёў onliner.by пра бурнае жыццё пяці яго беларускіх калег, якія сталі вядомымі праз свае творы, незвычайны лёс і дасягненні ў грамадскім жыцці.
Фото: onliner.by
Фото: onliner.by
Роберт Генін
У Роберта Геніна вельмі дзіўны і яркі лёс. Нарадзіўся гэты мастак у 1884 годзе ў вёсцы Высокае, што ў цяперашнім Клімавіцкім раёне, на Магілёўшчыне, у сям'і небагатага яўрэйскага крамніка. Бацька ўсё ж здолеў выправіць сына пасля павятовай школы на вучобу ў Вільню. Але ж першыя свае 16 гадоў Роберт пражыў на Клімавіччыне. Там, у старажытнай нашай сталіцы, Роберт Генін два гады, да пачатку ХХ стагоддзя, вучыўся ў малявальнай школе акадэміка Івана Трутнева. А затым — яшчэ два гады ў Адэскім мастацкім вучылішчы. У 1902-м Роберт Генін адправіўся ў Мюнхен вучыцца ў славутай школе Антона Ашбэ, дзе ў свой час вучыліся і нашыя славутыя землякі Мсціслаў Дабужынскі і Абрам Маневіч. Але раптам ён расчараваўся ў гэтай мастакоўскай школе і пераехаў у Парыж, дзе жыў камунаю з пяццю сваімі сябрамі. У тыя гады Роберт Генін наведваў Акадэмію Жуліяна і вышэйшыя курсы сацыяльных навук у Сарбоне.
У 1907 годзе Генін упершыню ўдзельнічаў у выставе парыжскага Восеньскага салона, дзе экспанаваў сваю вялікую карціну «Жабрак». Але, расчараваўшыся ў парыжскім жыцці, у 1907 годзе вяртаецца ў Мюнхен, тут ён малюе ілюстрацыі і карыкатуры для часопіса Jugend, у якім было змешчана больш за 40 яго ілюстрацый. У 1912 годзе ён выканаў шэраг эскізаў насценнага роспісу на тэму «Праца» для музея Шчэціна. У 1911—1912 гадах разам з Паўлем Клее і Альфрэдам Кубінам уваходзіў у мюнхенскую групу Sema. З пачаткам Першай сусветнай вайны Генін быў інтэрнаваны з іншымі грамадзянамі Расіі ў лагер пад Мюнхенам. Але пры тым у галерэі Таўнсхаўзер у 1917 годзе прайшла яго вялікая персанальная выстава. Па сканчэнні вайны Роберт Генін пераехаў у Берлін. А ўжо ў 1919 годзе набыў сабе дом ля возера, у маляўнічым швейцарскім мястэчку Аскона, побач з Італіяй. Там ён жыў па некалькі месяцаў штогод. Пераехаў зноў у Парыж, актыўна ўдзельнічаў у мастацкіх выставах на Нямеччыне, у Швейцарыі, Францыі і Галандыі. Але самае дзіўнае падарожжа ён здзейсніў у 1926 годзе — праз Егіпет, Індыю і Цэйлон у Інданезію і нават пажыў на Балі.
З Інданезіі Генін прывёз вялікую колькасць натурных шкіцаў і эцюдаў. Перадусім лірычных пастэляў і акварэляў баліек з кветкамі і іх грацыёзныя постаці з малпачкамі. У 1928 годзе накладам у 150 тысяч асобнікаў у Берліне была выдадзена кніга Геніна «Далёкая выспа», ён быў аўтарам і тэксту, і ілюстрацый. А яго рукапісную кнігу «Балі» з падарожнымі ўражаннямі і зробленымі з натуры выявамі купіў дырэктар Музея прыкладнога мастацтва ў Кёльне Карл Віт. Сёння яна захоўваецца ў тым жа горадзе ў Музеі Людвіга. Творы Роберта Геніна цяпер знаходзяцца ў музеях і прыватных калекцыях Германіі, Швейцарыі, Францыі, Нідэрландаў, ЗША, Расіі і Беларусі.
Фото: onliner.by
Аскар Марыкс
У Беларусі жыў яшчэ адзін мастак незвычайнага лёсу — гэта Аскар Пятровіч Марыкс. Ён нарадзіўся ў 1890 годзе ў заможнай славацкай сям'і ў Львове, калі той быў у складзе вялікай Аўстрыйскай імперыі. Прафесійную мастацкую адукацыю ён атрымаў спачатку ў Пражскай акадэміі мастацтваў, якую скончыў у 1912 годзе па класе архітэктуры, дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва. Вучыўся ён таксама і ў Варшаўскай школе пекных мастацтваў, у Акадэміі мастацтваў у Вене, а затым і ў родным Львове. Такім чынам, атрымаў выдатную еўрапейскую мастакоўскую адукацыю.
А ўрэшце з невядомых прычын у 1920 годзе пасяліўся ў Мінску, дзе і застаўся на ўсё жыццё. Тут ён стаў сябрам гэтак званай «рэвалюцыйнай платформы беларускіх рэфарматараў», што была заснавана прафсаюзам работнікаў мастацтва, адукацыі і друку.
У 1920-я гады Аскар Марыкс фактычна стварыў школу тэатральнай сцэнаграфіі ў Беларусі. Вялікая выстава твораў мастака, справаздачная за 30 гадоў творчай дзейнасці, адкрылася ў Мінску літаральна за некалькі дзён да пачатку вайны. І ўжо нямецкія акупанты вывезлі яе ў Нямеччыну. Знікла таксама і вялікая бібліятэка мастака, якую складалі кнігі на дзясятках моў. Частка, нават экслібрысы Марыкса, вярнулася з Германіі яшчэ пры яго жыцці.
Ужо з 1922 года Марыкс быў галоўным мастаком цяперашняга Купалаўскага нацыянальнага тэатра. І ў гады вайны разам з ім знаходзіўся ў эвакуацыі ў горадзе Уральску. Пасля вайны ён не мог вярнуцца ў панішчаны Мінск і пэўны час жыў у Гродне, дзе таксама пачаў працаваць у яшчэ польскім, а затым у Гродзенскім абласным драматычным тэатры. І толькі ў 1957-м у яго атрымалася вярнуцца ў адбудаваную сталіцу Беларусі.
Апошнія гады Марыкс жыў у вялікай кватэры ў доме проста насупраць цырка, дзе ён ператварыў адзін з пакояў у майстэрню. Вельмі шчыльныя сяброўскія кантакты Марыкс меў з Янкам Купалам ды з іншымі беларускімі пісьменнікамі — Петрусём Броўкам і Кандратам Крапівою. Дарэчы, ён і сам выдатна, вольна валодаў беларускай мовай!
Асноўныя творы Аскара Марыкса звязаныя са сцэнаграфіяй. Ім былі створаныя больш за 200 дэкарацый да спектакляў вядучых беларускіх тэатраў! Таксама ён — аўтар вялікіх манументальных пано на гістарычныя тэмы, графічных серый, шэрагу жывапісных прац. Тэатральныя работы Марыкса сёння знаходзяцца ва ўсіх галоўных музейных зборах Беларусі і ў прыватных калекцыях.
Фото: onliner.by
Мікалай Цыкоўскі
Жывапісец Цыкоўскі вядомы цяпер у свеце дзякуючы сваім спакойным дэкаратыўным пейзажам і партрэтам, мноствам акварэляў, кшталт якіх сёння часам пазначаюць як «мадэрнісцкі рэалізм» альбо нават «амерыканскі постімпрэсіянізм». Будучы мастак быў чацвертым дзіцём у дыхтоўным драўляным доме ў цэнтры старажытнага Пінска. Тут, у старасвецкім горадзе ён вучыўся спачатку ў павятовай школе, затым у гімназіі. Талент да жывапісу выявіўся ў яго яшчэ ў дзяцінстве. Бацька прыхільна, з разуменнем ставіўся да сыноўскага захаплення мастацтвам, таму выправіў у 1910 годзе здольнага да навук юнака ў Вільню, у дзяржаўную малявальную школу, заснаваную яшчэ Іванам Трутневым. У адзін час з Цыкоўскім тут вучыўся і ягоны будучы сябар Хаім Суцін. Але раптоўны пачатак вайны змяніў усе планы навучэнцаў. Хаім Суцін паспеў выехаць у Парыж, а Мікалай Цыкоўскі, разам з вялікай бацькоўскай сям'ёю, апынуўся ў далёкай расійскай Пензе. А там ён паступіў у імператарскую Пензенскую мастацкую вучэльню.
За вайною прыйшла новая вайна, грамадзянская, у віхуры якой знікалі землякі, сваякі, сябры. Тым часам мастацкае вучылішча ў Пензе было пераўтворанае ў Вольныя мастацкія майстэрні. Але самога Мікалая Цыкоўскага бальшавікі гвалтам мабілізавалі ў Чырвонае войска ў якасці мастака-агітатара. Урэшце пасля Рыжскага міру да ўласнага дому, на бацькаўшчыну здолела выбрацца маці, з дзвюма дочкамі, сёстрамі Мікалая.
Пры першай магчымасці ў 1921 годзе Цыкоўскі дэмабілізаваўся, прыладзіўшыся выкладаць маляванне ў Екацярынбургу. У той час мастак актыўна ўбіраў уплыву найбольш прагрэсіўных плыняў у мастацтве, ад постімпрэсіянізма Сезана і фавізма Маціса да кубізму, футурызму і канструктывізму.
Пасля кароткага знаходжання ў бацькоўскай хаце, у Пінску, пакінуўшы на радзіме ўсе свае раннія творы, Мікалай Цыкоўскі выправіўся далей, шукаць бацьку і брата. Праз Парыж ён выехаў у Нью-Ёрк. Цыкоўскі перарабіў сваю кар'еру там практычна з нуля, але ж ён ужо быў прафесійным мастаком. Таму ён адразу знайшоў сабе адпаведную працу — ствараў тэатральныя дэкарацыі і манументальныя роспісы.
Пасля першых выставаў у музеі Брукліна і галерэі Чарльза Даніэля працы Цыкоўскага ў духу кубізму пачалі пакрысе набываць для прыватных калекцый. У гэты час ён сыходзіцца з Рафаэлем Соерам, пад уплывам якога пачынае пісаць карціны ў кшталце сацыяльнага рэалізму. Гэты кірунак стаў модным акурат у часы вялікай дэпрэсіі, ім тады захапіліся многія мастакі левых поглядаў, што мела на мэце прыцягнуць увагу публікі да праблем і паўсядзённага жыцця працоўных класаў. Цыкоўскі і Бурлюк уваходзілі ў лік тых, хто выстаўляўся ў галерэі лявацкага Кангрэса амерыканскіх мастакоў. А праз пару дзясяткаў гадоў, падчас «палявання на ведзьмаў», кіраўнік галерэі Херман Барон быў абвінавачаны ў спрыянні камуністам. У той час дасталася і яго падапечным — жывапісцам еўрапейскага паходжання, чыю дзейнасць таксама расследавалі.
Але самым плённым для Цыкоўскага стаў перыяд 1940-х гадоў, калі жывапісец захапіўся пейзажамі і пляжнымі матывамі. Менавіта ў гэты час Цыкоўскі піша вялікую колькасць ідылічных прыморскіх пейзажаў. Перад гледачамі на тагачасных палотнах паўставалі берагі акіяна, азёраў і ручаёў, у лазурных водах якіх адлюстроўваліся зіхоткія блікі. А па-над берагамі — густая, пышная, рыхтык трапічная расліннасць, смарагдавыя травы, густа-зялёныя кусты, дзіўныя сінія дрэвы, што растуць нібы не на зямлі, але ў раі. Абрысы дрэваў выгінаюцца, сплятаюцца, утвараючы карункі, праз якія ўдалечыні відаць мора з белымі грабянямі прыбярэжных хваляў, лілова-зялёная гара на суседнім беразе, блакітнае неба — ілюзія прыроды, што магла б стаць раем.
1950-я гады адзначыліся росквітам абстрактнага экспрэсіянізму, дзякуючы чаму кар'еры некаторых удзельнікаў «Групы Хэмптон-Бэйз», якія эксперыментавалі з абстракцыяй, пайшлі ўгару. Але Цыкоўскі не здрадзіў свайму постімпрэсіянісцкаму стылю. Гэты перыяд быў лепшым у кар'еры: мастак працаваў незвычайна плённа, вырабляючы сотні маляўнічых пейзажаў, якія, між іншым, добра прадаваліся і дэманстраваліся ў многіх музеях і галерэях.
Мікалай Цыкоўскі па вайне даведаўся, што падчас нямецкай акупацыі, у 1942 годзе, памерла ягоная маці. Там, у родным Пінску, засталіся ягоныя сёстры, з якімі ён паспеў зліставацца, і пляменніцы, якіх ён ніколі не ўбачыў.
Пасля смерці Бурлюка «Група Хэмптон-Бэйз» канчаткова распалася ў 1967 годзе. Аднак аддаляцца адзін ад аднаго ўдзельнікі сталі значна раней — многія з іх, акрыяныя фінансавым поспехам у Нью-Ёрку, сталі прыязджаць на Лонг-Айлэнд усё радзей.
А вось Цыкоўскі любіў пастаральны Лонг-Айлэнд ды ўрэшце пасяліўся там у пачатку 1970-х гадоў. У 1965-м ён атрымаў доктарскую ступень у Гарвардскім універсітэце. У 1970 годзе стаў дырэктарам Мастацкага музея ў горадзе Осцін, што ў Тэхасе. Жывапісец памёр у 1987 годзе ў Вашынгтоне. Яго працы можна сустрэць у калекцыях такіх шаноўных амерыканскіх музеяў, як Ўітні, Метрапалітэн, Бруклінскі музей, Мастацкі музей акругі Лос-Анджэлес, Музей выяўленчых мастацтваў Бостана і Мастацкі музей Карнегі ў Пітсбургу. А ў Пінску, апроч магілаў родных, яшчэ стаіць дом, дзе нарадзіўся гэты выдатны мастак.
Фото: onliner.by
Галіна Русак
Гэтая мастачка нарадзілася ў інтэлігентнай сям'і беларускіх настаўнікаў у старажытным Навагрудку ў 1930 годзе. Але ўжо ў падлеткавым узросце падчас трагічных падзей Другой Сусветнай вайны яна пакінула з сям'ёй родны край. Да апошніх дзён яна была шчыра адданая Беларушчыне і рабіла ўсё для сваёй бацькаўшчыны.
Галіна адвучылася ў славутым універсітэце Фрайбурга, затым жыла і вучылася ў Бельгіі, атрымала ступень магістра ў Лёвенскім універсітэце. А праз Парыж яна выбралася за акіян, дзе ўжо жылі яе родныя.
З 1949 года Галіна Русак жыла ў Амерыцы. Адукацыю завяршыла ў Канэктыкуцкім калегіуме, атрымала ступень магістра гуманітарных навук у Ратгерскім універсітэце (штат Нью-Джэрсі). Працавала дырэктарам мастацкай бібліятэкі гэтага ўніверсітэта і была там прафесаркай. Там і сталася вядомай дзяячкай нашай дыяспары і агульнаамерыканскага руху за правы жанчын.
Але яе сапраўдным пакліканнем было мастацтва — жывапіс і графіка, у якіх Галіна працавала ў імпрэсіяністычнай манеры. Беларусь прысутная ў многіх яе пейзажах («Буслы ў палёце», «Курган», «Папараць-кветка»), нават калі там на першы погляд адлюстраваная Амерыка. Матывы бясконца далёкай і недасяжнай радзімы вычуваюцца літаральна ў такіх яе творах, як «Голас продкаў», «Еўфрасіння Полацкая», «Пагоня».
Творчасць мастачкі Галіны Русак цяпер добра вядомая ў Злучаных Штатах і Канадзе, дзе яна паспяхова выстаўлялася ў розных галерэях. І нават нягледзячы на тое, што ёй былі даступны ўсе галерэі на другім канцы свету, яна ўсё роўна марыла пра Беларусь. А перадусім яна, праз паўстагоддзя расстання, змагла наведаць і айчыну, дзе ў 1992 годзе і адбылася першая і пакуль адзіная выстава яе твораў у Беларусі.
Галіна Русак актыўна прасоўвала Беларушчыну ў амерыканскіх краях, уваходзіла ў склад кіраўніцтва Згуртавання беларускіх мастакоў і ўмельцаў Паўночнай Амерыкі. Яна пакінула наш свет у 2000 годзе, за акіянам.
Фото: onliner.by
Ядвіга Раздзялоўская
Пані Ядвіга — менавіта так называлі яе калегі-мастакі, а перадусім вучні мастакоўскай школы, пакаленні якіх выгадавала гэтая мастачка ў Маладзечне. Дзявочае прозвішча Ядвігі — Лясееўская, а нарадзілася яна далёка, у польскім мястэчку Бялая Падляшская. Адбылося гэта ў 1902 годзе. Дзяцінства яе прайшло ў невялікім горадзе Замасці, там яна скончыла мясцовую гімназію і пачала рабіць свае першыя крокі ў мастацтве. Там, дарэчы, сёння існуе і яе музей. У Прамыслова-мастацкай школе ў Любліне прайшлі два гады яе жыцця — з 1929-га па 1931-ы. Там яе настаўнікам быў вучань Яна Мацейкі, славуты мастак-жывапісец, графік і вітражыст Юзаф Мехофер. А ў векапомным 1939 годзе Ядвіга скончыла і вышэйшую Варшаўскую мастацкую школу.
Напярэдадні вайны яна паехала з мужам на яго радзіму, у Баранавічы, дзе і жыла ўсе гады акупацыі. Шлях Ядвігі да Беларусі пачаўся пад гукі куляў і гарматных стрэлаў. У Баранавічах яна закахалася і стала Ядвігай Язэпаўнай Раздзялоўскай. І нават падчас вайны не пакінула мастацтва. Працуючы ў баранавіцкім фотаатэлье рэтушорам, паспявала пісаць карціны, у тым ліку і на заказ. Брала ўдзел у выставах, што адбываліся пад нямецкай акупацыяй у Баранавічах і Мінску ў 1942 годзе, удзельнічала ў працы баранавіцкай мастацкай суполкі «Маладая Беларусь». За гэта яе выслалі ў нетры Еўразіі — у Казахстан. Але пасля вяртання ў 1948 годзе яна засталася ў Беларусі, гэтым разам у Маладзечне, і нават стала сябрам Беларускага саюза мастакоў. Уключылася ў выставачную дзейнасць і нават была ўзнагароджана граматай Вярхоўнага Савета БССР. А пазней стала і заслужанай дзяячкай культуры Польшчы.
Таленавітая мастачка, Ядвіга Раздзялоўская была добра адукаванай, валодала некалькімі замежнымі мовамі і грала на фартэпіяна. Яе часта запрашалі ў Расію, дзе яна брала ўдзел у пленэрах і выставах, таксама яе працы можна было пабачыць ва Украіне, Грузіі, Румыніі і Фінляндыі.
Ядвіга Язэпаўна Раздзялоўская адышла ў іншы свет ужо ў незалежнай Беларусі, у 1992 годзе.
Фото: onliner.by
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Владимир Халип
Ирина Халип
Константин Скуратович
Андрей Санников

title: "Матка Боская дае знак"

maintext:
«Матка Боская дае знак» 16.05.2021, 19:36
6,016
Фото: «Белсат»
Як жыве Будслаў, дзе гарэў адзін з галоўных касцёлаў Беларусі.
У будслаўскай святыні – Нацыянальным санктуарыі Маці Божай Будслаўскай, на ўрачыстасць да якога штогод у ліпені прыязджаюць тысячы каталікоў – 11 траўня здарыўся пажар. У выніку здарэння быў знішчаны дах, залітае вадой памяшканне касцёлу, у небяспецы апынуліся старажытныя алтар і арган.
Каб даведацца, чым жыве будслаўская парафія сёння, карэспандэнты «Белсату» скіраваліся ў мястэчка ў першую нядзелю па пажары.
«Вельмі шкада»
Маштабы здарэння бачныя яшчэ за некалькі кіламетраў да самога Будслава. На пад’ездзе да мястэчка з-за павароту замест звыклага раней выгляду касцёлу цяпер вызірае адно ягоны «шкілет» з самотнымі, як здаецца здалёк, вежамі. Як падʼязджаеш бліжэй, то на сценах пачынаюць віднецца і сляды копаці ды гары на сценах.
«Гэта трагедыя. Я плакала, калі даведалася. Вельмі шкада. Я сама хрысцілася ў гэтым касцёле», – распавядае жанчына, што працуе ў краме побач са святыняй.
Фото: «Белсат»
Пажарныя прыехалі хутка, але…
Выклік на нумар 101 паступіў у 7:47 раніцы 11 траўня. Пра тое ж, як пачаўся пажар, распавёў Віктар з суседняй вёскі Камарова, які якраз прыехаў тады ў Будслаў:
«Падʼязджаем, а кіроўца аўтобуса і кажа: «Нешта гарыць у Будславе». Я падумаў, што нехта побач вогнішча развёў. А падʼехалі побач, дык ужо ўбачылі. Як прыехалі, дык ва ўсю ўжо ішла эвакуацыя».
Паводле суразмоўцы, эвакуацыя была вельмі добра арганізаваная, ніхто не пацярпеў: толькі адной бабулі стала кепска, і яе адвялі да хуткай.
Фото: «Белсат»
Жыхары Будслава адзначаюць, што спачатку з касцёлу проста ішоў белы дым, але паступова полымя разгаралася ўсё больш і больш. Метал на даху пачаў плавіцца і сціскацца бы папера.
«Пажарныя прыехалі хутка. Але яны не ўвязваліся ў змаганне, а проста глядзелі. Магчыма, ім даўжыні шлангу не хапала. Калі з Менску прыехала спецыялізаваная драбіна, яны ўжо проста залівалі згарэлы дах. Недзе каля 16:00 патушылі, а да трох гадзін ночы вялікі кран падчапляў кавалкі расплаўленага даху і скідваў на зямлю. На наступны дзень ужо з’явіліся альпіністы, якія сталі скідваць маленькія кавалкі», – распавядаюць будслаўскія парафіяне.
Вады пасля пажару, паводле іх, у касцёле было вельмі шмат. Яна прасачылася ў падвал, залілася ў карабы з электрадротам. Таму, «цяпер трэба зноў падлогу ўзрываць у тых месцах, дзе пракладзены кабель».
Фото: «Белсат»
Сам касцёл цяпер абнесены агароджай, праход у яго забаронены – захоўваецца небяспека падзення абломкаў зверху. У святыню заходзіць толькі пробашч парафіі – ксёндз Дзмітрый Дубовік, каб праверыць узровень вільготнасці. Кажа, што ў ноч з 15 на 16 траўня вільготнасць вырасла ажно да 95%, і цяпер у святыні сыра «амаль як на вуліцы».
У касцёле дагэтуль застаюцца арган і алтар, якім не адна сотня гадоў. Менавіта для іх і ўяўляе галоўную небяспеку вільгаць. Таксама ўнутры стаяць лаяўкі, дзве з якіх трэснулі пад цяжарам таго, што падчас пажару падала зверху.
Фото: «Белсат»
Ахвяраванні з усёй Беларусі
Пакуль мы размаўлялі са святаром, на плошчы перад святыняй спынілася машына з нумарамі Віцебскай вобласці. Нагадаем, што сам Будслаў знаходзіцца ў Мядзельскім раёне Меншчыны. З машыны выйшлі тры жанчыны і адзін мужчына: прыехала дэлегацыя з вёскі Струкі Докшыцкага раёну, што належаць да суседняй парафʼянаўскай парафіі. У вёсцы засталося 18 хатаў, дзе яшчэ жывуць людзі. І вось яны, хай ужо і пенсіянеры, перадалі грашовыя ахвяраванні на адбудову будслаўскага санктуарыя.
«Кожны год сюды прыязджаем. Бацькі нашыя нас сюды прывозілі, цяпер во мы самі бацькі, бабулі, дзядулі. Бо гэта нашая святыня. У такую хвіліну кожны павінен дапамагчы. Мы ж католікі, павінны дапамагаць. Праваслаўныя вунь адно аднаму дапамагаюць, паўсюль скарбонкі стаяць», – адзначаюць госці з Докшыцкага раёну.
Фото: «Белсат»
Агулам на аднаўленне касцёла беларусы, паводле апошніх звестак, сабралі ўжо больш як 325 тыс. рублёў. Але, згодна з папярэднімі разлікамі, на адбудову святыні можа спатрэбіцца ў дзясяткі разоў больш сродкаў.
Дапамагаюць людзі не толькі фінансава, але і фізічнай сілай, даюць задарма карыстацца тэхнікай і прыладамі. Заклікаў святар вернікаў дапамагчы і з прадуктамі, каб было што есці валанцёрам.
Самая пільная патрэба зараз – гэта зрабіць часовы дах, кажа ксёндз Дзмітрый. Калі ўсё атрымаецца, яго могуць зрабіць ужо да канца траўня. Сталы дах, паводле самых аптымістычных разлікаў, зʼявіцца не раней за верасень. Пакуль жа для даху – як часовага, гэтак і сталага – трэба рабіць праекты.
Фото: «Белсат»
«Матка Боская дае знак»
Афіцыйных заяваў пра прычыны пажару пакуль няма. Пэўна, яшчэ не скончаныя экспертызы, мяркуе ксёндз Дзмітрый.
Неафіцыйна ж ужо зʼявілася шмат розных версіяў.
«Ужо плёткі пайшлі, што тэракт. Кажуць дрон пускалі, гук быў, як выбух. А я думаю, што вінаватая толькі праводка. Я як быў малым, то ўвесь касцёл аблазіў. І калі б хтосьці штосьці падпальваў, то гэта нерэальна проста», – распавёў Віктар з Камарова.
«Матка Боская дае знак, што людзі благія. Каб навярталіся (пакаяліся – заў. belsat.eu), а мы ўсё не верым», – тлумачыць прычыны здарэння пані Марыся са Струкоў.
Пакуль у плябаніі, пасля – на дварэ
Пакуль касцёл зачынены, вернікі збіраюцца на імшу ў плябаніі. З наступнай нядзелі плануецца ладзіць набажэнствы на дварэ, бо памяшканне плябаніі замалое для кавідных часоў. Для гэтага плануецца зрабіць часовы алтар.
Фото: «Белсат»
Таксама ў парафіі чакаюць, што неўзабаве прыбудзе вікарны святар у дапамогу пробашчу. Спадзяюцца і на прыезд манахінь-назарэтанак.
З падрабязнасцямі таго, як можна пералічыць фінансавыя ахвяраванні, можна азнаёміцца па спасылцы.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Владимир Халип
Андрей Санников
Константин Скуратович
Дмитрий Болкунец

title: "Сёння я пабачыла Міколу - ён цудоўны!"

maintext:
«Сёння я пабачыла Міколу — ён цудоўны!» 1 27.05.2021, 8:37
1,986
Цуды ў Беларусі здараюцца, калі вельмі хацець і верыць.
Жонка палітвязня і аднаго з лідараў беларускай рэвалюцыі Мікалая Статкевіча Марына Адамовіч пакінула праніклівы допіс у «Фэйсбуку»:
— Сёння я пабачыла Міколу!
Ён — цудоўны! І вось гэта, нязменнае, — колькі б не прайшло часу, мы працягваем несупынны дыялог, быццам ні на хвіліну не прыпыняліся.
Цуды здараюцца, калі вельмі хацець і верыць.
P.S. Этап цягнуўся 1,5 сутак. У кайданках на этапе былі трое. Самыя небяспечныя злачынцы... Статкевіч, Лосік, Ціханоўскі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Баста» и создавайте историю свободной Беларуси.


authors:
Константин Скуратович
Дмитрий Болкунец
Валерий Карбалевич
Владимир Халип

title: Памяцi Вiтальда Ашурка

maintext:
Памяцi Вiтальда Ашурка 4 21.05.2021, 22:37
2,918
Витольд Ашурок
Чым ён быў небясьпечны для ўлады, а таксама якім быў чалавекам і сябрам.
Палітвязень Вітольд Ашурак, якому 18 студзеня ў Лідзкім раённым судзе прысудзілі 5 гадоў калёніі агульнага рэжыму, памёр у шклоўскай калёніі на 50-м годзе жыцьця.
Пра сьмерць палітвязьня ў сацыяльных сетках пішуць таксама ягоныя паплечнікі і знаёмыя.
Паведамляюць, што апошнія тыдні ад яго не было лістоў. Раней ён пісаў у лістах, што спадзяецца выйсьці на свабоду яшчэ сёлета.
Паводле «Нашай Нівы», прычына смерці — спыненьне сэрца. У калёніі ў Шклове «палітычным» нашываюць жоўтыя біркі, пісаў з калёніі Ашурак.
«Палітычных тут не бракуе. Так што сумаваць нагоды няма. Тым больш, што адміністрацыя выдала загад мець жоўты колер бірак на адзеньні, і таму палітычных можна адрозніць здалёк», — пісаў палітвязень.
«Радыё Свабода» расказвае, чым ён быў небясьпечны для ўлады, а таксама якім быў чалавекам і сябрам.
«Гэта было паказальнае судзілішча»
Вітольду Ашурку было 50 гадоў. Ён жыў у невялікай Бярозаўцы, што на Лідчыне, з насельніцтвам 10 тысяч чалавек. Сябар партыі БНФ, абласны каардынатар руху «За свабоду». Ня раз балятаваўся ў мясцовыя дэпутаты і парлямэнт. Падымаў экалягічныя пытаньні. Разам з паплечнікамі ўшаноўваў мясьціны паўстанцаў Каліноўскага.
Ашурка асудзілі 18 студзеня на 5 гадоў калёніі, таксама ён мусіў выплаціць 1000 рублёў кампэнсацыі маральнай шкоды пацярпеламу міліцыянту. Суд вырашыў, што Ашурак арганізоўваў дзеяньні, якія груба парушаюць грамадзкі парадак, а таксама чыніў гвалт над міліцыянтам. Справу разглядалі ў закрытым рэжыме, папярэдне гэта тлумачылі эпідэміяй каранавірусу, потым дзяржаўнай таямніцай.
Падтрымаць Ашурка прыходзілі больш за 50 чалавек, але ахвотным дазволілі прысутнічаць у залі толькі падчас абвяшчэньня прысуду. Прысуд уступіў у сілу ў дзень абвяшчэньня, яго нельга абскардзіць. Адметным на судзе быў і той момант, што, акрамя прысуду, судзьдзя зачытаў падзяку міліцыянтам.
«Гэта было паказальнае судзілішча... Судзьдзя ледзь не да ўзнагароды іх патрабаваў прадставіць: кіраўніка Лідзкага РАУС і міліцыянтаў, якія не дапусьцілі гвалту і беспарадкаў. Я першы раз чую, каб у судзе такое гучала», — расказаў сябар Ашурка Сяргей Пантус.
9 жніўня ў Лідзе выйшлі каля 3 тысяч чалавек
За што менавіта судзілі Вітольда, невядома. Вядома толькі, што гэта тычыцца падзей 9 жніўня. Як расказаў жыхар Бярозаўкі Сяргей Пантус, тады ў цэнтры Ліды ўвечары сабраліся каля 3 тысяч чалавек. Яны арганізавана пайшлі пад райвыканкам. Ішлі па ходніках і пешаходных пераходах, чакалі на сьвятлафорах. Пад райвыканкамам лідзяне заклікалі прызнаць выбары несапраўднымі, вынікі сфальсыфікаванымі. Да іх на перамовы выйшлі міліцыянты ў парадных белых кашулях.
«Каля райвыканкаму ніякага гвалту не было. Наадварот, Вітольд заклікаў да супакою, да парадку. Нават калі да яго падышоў начальнік лідзкага РАУС Гуляшка і папрасіў адысьці ад сьценаў райвыканкаму, Вітольд адказаў: „Так, людзі адыдуць, але і вы таксама адганіце аўтазак, бо людзі хвалююцца“. Людзі адышлі, і аўтазак ад’ехаў», — расказаў Сяргей.
Потым прыехалі дзьве машыны, падобныя да пажарных, і пусьцілі газ. Людзі кідалі ў машыны плястыкавыя бутэлькі, але нічога не пашкодзілі.
«Вось і ўся віна Вітольда... На яго наляцелі, скруцілі, зацягнулі ў райвыканкам. Пасьля ўсе мірна разышліся, за сабой нават сьмецьце папрыбіралі», — расказвае Пантус.
Ашурка тады асудзілі на 20 сутак: 15 за ўдзел у масавым мерапрыемстве і 5 за непавагу да суду, бо ня ўстаў, калі зайшоў судзьдзя. Празь 5 дзён яго выпусьцілі, бо сталі выпускаць усіх «палітычных».
Ашурак працягваў езьдзіць на «ланцугі салідарнасьці» ў Ліду, не хаваўся, бо не лічыў сябе вінаватым.
Наступны раз Вітольда затрымалі 19 верасьня, каб дасядзеў неадседжаныя 15 дзён. Таксама яго асудзілі на яшчэ 15 сутак за 8 мітынгаў, у якіх ён браў удзел. Аднак пасьля месяца за кратамі Вітольд ня выйшаў. Стала вядома, што на яго завялі дзьве крымінальныя справы.
«Мне здаецца, гэта была „паказальная лупцоўка“. Лідчына дастаткова прагучала падчас падзеў апошніх месяцаў. Вітольд для многіх знакавая асоба... Калі на яго будуць ціснуць, ён дакладна ня будзе ніякіх папераў падпісваць, будзе стаяць на сваім. За праўду будзе стаяць да канца. З аднаго боку, за гонар мець такога сябра, з другога, я крыху за яго баюся», — уздыхае Сяргей Пантус.
Пасьля Акрэсьціна пачаў гаварыць па-беларуску
Сяргей ведаў Вітольда каля 20 гадоў.
«Ён заўсёды быў прынцыповы, шчыры, меў моцнае пачуцьцё справядлівасьці. Ён дзеля сяброў гатовы ахвяраваць усім», — расказвае Пантус.
«Вітольд — гэта адзін з самых прынцыповых, сумленных і сапраўдных людзей, зь якімі я знаёмая. Мне здаецца, што ў свабоднай Беларусі ён будзе сапраўды вялікім рэгіянальным палітыкам», — выказалася пра Вітольда ягоная паплечніца і сяброўка Вольга Быкоўская.
Палітыкай Вітольд зацікавіўся 10 гадоў таму. Зьнянацку вырашыў паехаць на Плошчу-2010. Атрымаў свае першыя 12 дзён арышту. Пасьля выхаду адразу ўступіў у партыю БНФ, стаў сябрам сойму БНФ. Пачаў гаварыць па-беларуску.
«Для яго гэта быў паваротны момант. Ён сядзеў з такімі людзьмі... Там нейкі прафэсар быў, яны гулялі ў шахматы. Вітольд адзін раз у яго нават выйграў. Выйшаў і сказаў: «Усё, уступаю ў „Фронт“. Хачу быць сапраўдным беларусам», — расказваў сябар Ашурка.
«Мая адукацыя найлепшая — я самавук»
Як і многія жыхары Бярозаўкі, Ашурак доўгі час працаваў выдзімальнікам на шклозаводзе. Потым перайшоў у будоўлю, рабіў рамонт кватэр.
Ён ня меў вышэйшай адукацыі. Скончыў сярэднюю школу.
«Калі ў яго пыталіся, якая ў яго адукацыя, ён любіў паўтараць: „Мая адукацыя найлепшая — я самавук“. Ён вельмі гісторыяй цікавіўся, гісторыяй мастацтва. Горы кніг пра гэта прачытаў. Турызмам цікавіўся. Мы ж кожны год сплаўляемся на плытах па Нёмане», — прыгадваў лідзкі актывіст.
У 2018 годзе сплаў прысьвяцілі #БНР100. Таксама Вітольд быў адным з арганізатараў фэстаў патрыятычнай песьні, якія праходзілі пад Бярозаўкай.
«Ён вясёлы, умеў пажартаваць, пасьмяяцца, падняць настрой. Кампанейскі, зь ім заўсёды весела», — расказвала Вольга Быкоўская.
«Ён нікому не сказаў. Выйшаў і адзін стаяў»
Ашурак заўсёды наведваў ушанаваньні ў Сьвіслачы Кастуся Каліноўскага і паўстанцаў. У выніку яго заўжды каралі штрафам або арыштам.
Апошнім часам падымаў экалягічныя праблемы. Змагаўся супраць шкоднай вытворчасьці шклаваты. Летась у красавіку яму за гэта далі штраф.
Упершыню з экалягічным плякатам ён выйшаў у 2015 годзе да мясцовага рынку. На плякаце напісаў «Шклавата — сьмерць Бярозаўкі».
«Ён нікому не сказаў. Выйшаў і адзін стаяў. Казаў потым: „Страшна было, аж жудасьць, аж каленкі падгіналіся. Увесь час здавалася, што зь любой машыны выскачаць і пачнуць вязаць“», — расказваў Сяргей пра першую акцыю Вітольда.
Ашурак з паплечнікамі судзіўся з заводам за парушэньне Орхускай канвэнцыі, дамагліся грамадзкіх слуханьняў. Урэшце на заводзе пабудавалі больш бясьпечную высокатэмпэратурную печ, дзе спальвалі шкодныя адкіды.
Калі пачаўся мор рыбы ў Дзітве, Ашурак таксама прапанаваў выйсьці на акцыю, каб прыцягнуць увагу да праблемы.
«Мы тады роўна хвіліну прастаялі з плякатам „Мёртвая Дзітва“ на прыступках райвыканкаму. Атрымалі па 10 базавых. Але прыцягнулі ўвагу. Пачалося пашырэньне лідзкіх ачышчальных [збудаваньняў]», — расказваў Пантус.
Ашурак разам з паплечнікамі аднаўлялі месцы, зьвязаныя з паўстаньнем 1863—1864 гадоў, ставілі крыжы на месцы пахаваньня паўстанцаў па ўсёй Горадзеншчыне. Зрабілі помнік паміж вёскамі. Аднаўляў Вольжава і Мохавічы цягам 2017—2018 гадоў.
«Ён быў вельмі актыўны. Хаця чаму быў? Ён і цяпер актыўны. Ён і цяпер трымаецца... На прысудзе ён увесь час усьміхаўся, стаяў з высока паднятай галавой», — кажа сябар Ашурка.
«Ён сапраўдны лідэр мясцовай супольнасьці. Гэта адказ і на пытаньне, чаму ён атрымаў такі жорсткі прысуд. Такіх лідэраў беларускія ўлады вельмі баяцца. Яны ня хочуць, каб паўставала грамадзянская супольнасьць у рэгіёнах, каб рэгіёны маглі адстойваць свае погляды, каб у рэгіёнах былі людзі, якіх паважаюць мясцовыя жыхары, якія гатовыя за сабой павесьці людзей, якія падчас пратэстаў могуць выступаць перамоўнікамі, прадстаўляць людзей, да якіх ставяцца з такой павагай, прыслухоўваюцца да іхняй думкі. У Беларусі мала такіх актывістаў. Вітольд такі», — казала пра Ашурка Вольга Быкоўская.
Яна засталася ад уражаньнем, што нават мясцовы таксіст, які вёз яе на суд, ведаў пра справу Ашурка.
«Гэта не мяняецца ад таго, ці знаходзіцца ён на волі, ці за кратамі. Думаю, што за кратамі ён атрымае яшчэ большую падтрымку. Ён незвычайны. Такіх людзей вельмі мала. Я вельмі цаню шчырасьць, калі людзі сапраўдныя, не прыкідваюцца кімсьці іншым. Вітольд сваёй сапраўднасьцю, сумленнасьцю, лідэрскімі якасьцямі заваяваў гэтае месца ў Лідзкім рэгіёне», — мяркуе Вольга Быкоўская.
Вітольд у лістах перажывае ня столькі за сябе, колькі за сяброў і родных. Пісаў, што гатовы да ўсяго, у тым ліку сядзець за Беларусь.
«Я нікога не забіў, нікога не падмануў, нічога ня скраў. Я рабіў так, як парабуе маё сумленьне», — прыгадвае словы Вітольда Сяргей.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Кароль, блазан, Сабянін

maintext:
Кароль, блазан, Сабянін 1 Телеграм-канал «Серпом По»
2.05.2021, 11:57
2,046
Народ бы плынямі ішоў на спектакль пра «барацьбу» маскоўскіх уладаў з кавідам.
У Маскве, відавочна, кавід зноў палез у гару. Сёння 2,7 тысячы, учора - 3,2 тысячы заражэнняў, піша тэлеграм-канал «Сярпом Па».
Тут жа намаляваўся Сабянін з тлумачэннем, што «так», але сітуацыя пад кантролем (зразумела!), і яна не крытычная (хто б сумняваўся!). Аднак, людзям трэба сцерагчыся і выкарыстоўваць сродкі аховы.
Гэта як у песні «Кіно»: «Заўтра дзе-небудзь, хто ведае дзе - вайна, эпідэмія, снежны буран!» і ўніверсальная парада: «Сачы за сабой, будзь асцярожны!».
Прычым, «Сачы за сабой» дзеля такога сабянінскага папярэджання лепш гучаць у выкананні «Караля і блазна», дзе вакаліст «Гаршчок» (Міхаіл Гаршэнеў) па-прароцку прычэсаны пад кавідны вірус, з валасамі, якія тырчаць ва ўсе бакі, і завостранымі шыпамі.
Шкада, што Міхаіл Гаршэнеў пайшоў з жыцця. Калі б маскоўская мэрыя заманулася замовіць спектакль пра барацьбу Сабяніна з кавідам, больш харызматычнага кандыдата на ролю падступнага віруса не знайсці. Народ ішоў бы плынямі. Як вы разумееце, зусім не для таго, каб на Сабяніна паглядзець.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч: Cупольна адбудуем Будслаўскую святыню 24.05.2021, 12:38
Арцыпастыр наведаў гродзенскую парафію Святога Духа ў мікрараёне Альшанка.
23 мая, ва ўрачыстасць Спаслання Святога Духа, арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч наведаў гродзенскую парафію Святога Духа ў мікрараёне Альшанка. У дзень парафіяльнага фэсту іерарх удзяліў групе вернікаў сакрамэнт канфірмацыі, піша сайт catholic.by.
Звяртаючыся да вернікаў Гродзеншчыны, арцыбіскуп Тадэвуш, між іншым, узгадаў пажар у Будславе і падзякаваў за ахвяраванні на адбудову нацыянальнага санктуарыя. Арцыпастыр нагадаў пра супольную адказнасць за захаванне сакральнай спадчыны:
«Гэта выклік кожнаму з нас, а таксама знак нашай хрысціянскай тоеснасці. Нашыя продкі будавалі касцёлы як месцы малітвы і шлях да неба. Мы не маем маральнага права іх страціць. Таму супольна адбудуем Будслаўскую святыню!»
Ва ўрачыстасць Спаслання Духа Святога ва ўсіх касцёлах Беларусі збіраліся ахвяраванні на аднаўленне пацярпелай ад пажару базылікі ў Будславе.
У прамоўленай на Імшы гаміліі арцыбіскуп Кандрусевіч нагадаў, што Пяцідзесятніца завяршае Велікодны перыяд і з’яўляецца «днём нараджэння Касцёла».
Як сцвердзіў арцыпастыр, «той самы Дух, якога атрымалі апосталы, дзейнічае і сёння, і будзе дзейнічаць да канца часоў»: «Без Святога Духа Касцёл не будзе жывым, ён застанецца аморфным. Так і хрысціянін без Святога Духа не можа належным чынам выконваць свае абавязкі.
Як у дзень Пяцідзясятніцы Святы Дух перамяніў і падбадзёрыў апосталаў, так і сёння Ён умацоўвае нас, каб мы маглі жыць згодна з Божым законам, быць сведкамі Хрыста і мужна абвяшчаць Евангелле сучаснаму свету».
Арцыбіскуп Тадэвуш, прыгадваючы словы святога Яна Паўла ІІ аб тым, што ў жыцці моладзі «не можа быць месца для апатыі ці абыякавасці да свету, у якім яны жывуць», дадаў: «Бо Хрыстус разлічвае на моладзь».
«Таму моладзь павінна выпраменьваць Святога Духа на іншых, пранікаць ва ўсе аспекты грамадскага і асабістага жыцця сучаснага чалавека. Таму сёння добрая нагода прасіць Святога Духа аднавіць у нас дух новага жыцця і энтузіязму», — дадаў іерарх, указаўшы на галоўную мэту сакрамэнту канфірмацыі: «стаць мужнымі сведкамі Евангелля і бараніць хрысціянскую веру».
«Аблічча зямлі — гэта не толькі і не столькі добрая эканоміка, палітыка, заканадаўства, адукацыя, сістэма аховы здароўя, інфраструктура і г.д. Гэта перадусім чалавек. З нас, людзей, складаецца свет; і ён такі, якімі мы з’яўляемся.
Рэформу свету і грамадства неабходна распачынаць ад духоўнай рэформы нас саміх. Калі чалавек будзе кіравацца ў сваім жыцці Божым законам, то і ўсё іншае прыдасца»,
— сцвердзіў іерарх.
«Сёння мы задаём сабе пытанне: Quo vadis Belarus? — „Куды ідзеш Беларусь?“ — падкрэсліў арцыпастыр. — Адказ заключаецца ў жыцці, згодным з Божым законам. Гэта тая вакцына, якая патрэбна нам і нашаму грамадству. Бо толькі тады мы зможам будаваць Беларусь, дзе будзе квітнець цывілізацыя ўзаемнай любові, пашаны, прабачэння, справядлівасці, закону, жыцця і міру. Толькі духоўна зменены чалавек здольны змяняць аблічча зямлі на лепшае».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Моц салідарнасці.

maintext:
Гомельскі валанцёр адправіў больш за 1100 лістоў палітвязням 1 3.05.2021, 13:17
Ілля Міронаў
Моц салідарнасці.
Ілля Міронаў — бадай, самы актыўны валанцёр Гомеля. Ён напісаў ужо больш за 1 100 лістоў палітзняволеным, разам з паплечнікамі наведвае суды, збірае прадуктовыя і рэчавыя перадачы для палітвязняў і іх блізкіх, аказвае інфармацыйную падтрымку, пра гэта паведамляе «Новы Час»
А яшчэ на хвалі, калі самыя актыўныя бягуць з Беларусі, Ілля, наадварот, вярнуўся на радзіму, каб быць карысным тут. Нягледзячы на ціск і пераслед, валанцёр не збіраецца з’язджаць з краіны і спыняць сваю дзейнасць.
Стаў валанцёрам пасля таго, як трапіў у ІЧУ
У валанцёрскі рух — так званы «Гомельскі валанцёрскі дзвіж» — Ілля ўліўся восенню 2020 года.
— Гэта адбылося пасля таго, як я сам трое сутак пабываў у гомельскім ізалятары, — распавядае Ілля пра натхненне для валанцёрскай дзейнасці. — У 20-х чыслах жніўня мае сябры, якія працавалі на заводзе «Гомсельмаш», хацелі ўзяць удзел у забастоўцы. Але іх зачынілі ў цэхах. Я прыйшоў да завода, каб іх падтрымаць, але мяне затрымалі супрацоўнікі міліцыі. Гэта была пятніца, мая мама пра мяне нічога не ведала да панядзелка, калі адбыўся суд. Мне прызначылі штраф у 20 базавых і праз чорны ход выпусцілі.
Ілля з дзяцінства хадзіў на рок-канцэрты, а з часам стаў сам займацца іх арганізацыяй у Гомелі. Але апошнія тры гады ён працаваў у Расіі, за паўгода да вяртання ў Беларусь прыехаў у Польшчу.
Тым часам у Беларусі пачалася перадвыбарная кампанія, і па «Белсаце» Ілля ўбачыў, як затрымалі Сяргея Ціханоўскага. Гэта вельмі моцна яго абурыла, і з першым жа адкрыццём польска-беларускай мяжы напрыканцы чэрвеня ён прыехаў у Беларусь.
На радзіме Ілля планаваў адпачыць некалькі месяцаў, а потым зноў з’ехаць на заробкі. Але пачаліся масавыя выступленні супраць фальсіфікацыі выбараў, многія людзі апынуліся а кратамі, у тым ліку ў гомельскім СІЗА. Родныя не мелі ніякай інфармацыі пра іх.
Валанцёр распавядае, як 10 жніўня ён быў на дні народзінаў сябра, які ўвечары пайшоў выгульваць сабаку і аказаўся затрыманым АМАПам ва ўласным двары. Пасля гэтага Ілля стаў хадзіць на суды і абскарджванні прысудаў, а затым пачаў збіраць прадукты і рабіць перадачы для затрыманых.
Суткі, ператрус і ўлёткі з абразамі
Першы час, гаворыць суразмоўца, у Гомелі было некалькі дзясяткаў валанцёраў, якія маніторылі судовыя пасяджэнні, аказвалі інфармацыйную падтрымку сем’ям зняволеных, дапамагалі знайсці адвакатаў, збіралі прадукты і рэчы. Цяпер валанцёраў стала менш. Нехта сутыкнуўся з ціскам і быў вымушаны з’ехаць з краіны.
Самога Іллю таксама неаднаразова затрымлівалі, агулам ён адседзеў больш за 30 сутак у ІЧУ. Раніцай 16 лютага ў яго дома адбыўся ператрус па справе «Вясны» — хаця ніякага дачынення да праваабарончага цэнтру Ілля не мае і займаецца выключна інфармацыйнай і прадуктова-рэчавай падтрымкай зняволеных. Тым не менш, у яго забралі камп’ютар і банкаўскія карткі, але ў якім ён працэсуальным статусе, так і не паведамілі.
— Напрыканцы мінулага года я выйшаў пасля чарговых сутак з ізалятара. Мяне правялі ў апорны пункт, дзе паказалі фотаздымкі, паводле якіх я нібыта ўдзельнічаў у нейкай акцыі. Я сказаў, што ні ў чым не ўдзельнічаў. У выніку праз два дні, 25 лістапада, на мяне распачалі справу за распаўсюджванне экстрэмізму за фотаздымак, на якім я быў у футболцы гурта Княzz з чэрапам і косткамі. У пратаколе напісалі, што гэта эмблема 3-й дывізіі СС. Быў суд, справу адправілі на дапрацоўку. Пакуль я не паскардзіўся ў пракуратуру, адказу, ці закрыта справа, не атрымаў. Пракуратура мне адказала, што 25 снежня справа была закрыта. Я лічу, што мяне вырашылі трымаць у такім падвешаным стане, — мяркуе актывіст.
Апроч гэтага нехта распаўсюджваў у пад’ездзе ўлёткі пра Іллю з асабістай інфармацыяй і абразамі. Але, нягледзячы на ўсё гэта, для сябе варыянт з’ехаць з краіны валанцёр па-ранейшаму не разглядае.
— Гэта было б выйсце, калі б у мяне была сям’я, маленькія дзеці. Я пішу лісты палітвязням, займаюся інфармацыяй — калі я выеду за мяжу, я не змагу дапамагаць людзям у такім аб’ёме. Я не з’язджаю, таму што трэба быць прыкладам. Я не бачу нічога, з-за чаго б мог апынуцца за кратамі. Дый мы столькі ўжо зрабілі на ўзроўні Гомеля, што ў выпадку майго затрымання іншыя людзі стануць яшчэ больш актыўна займацца валанцёрскай дзейнасцю, — перакананы Ілля.
Суразмоўца ў гэтым упэўнены, бо параўноўвае цяперашнюю сітуацыю ў Беларусі з падзеямі 10-гадовай даўніны, калі адбываліся маўклівыя акцыі пратэсту. Па яго назіраннях, у людзей ужо няма такой абыякавасці да таго, што адбываецца навокал, якая была тады.
На 1 100 лістоў — 100 адказаў
Адзін з вялікіх напрамкаў валанцёрскай дзейнасці Іллі Міронава — напісанне лістоў палітзняволеным. Атрыманымі адказамі ён дзеліцца ў сацсетках — каб натхніць іншых людзей пісаць лісты ці дасылаць пасылкі. Спачатку Ілля пісаў тым, хто апынуўся на сутках у гомельскім ІЧУ. Потым стаў дасылаць лісты тым, хто трапіў за краты ўпершыню.
— Я пішу словы падтрымкі, бо асабіста быў у гэтай сітуацыі, калі знаходзіўся ў ізалятары і атрымаў першы ліст ад невядомага чалавека. Гэтыя пачуцці немагчыма было перадаць. Я зразумеў, што падтрымка з волі нават важнейшая за тыя харчы, якія перадаюць, гэта як прамень сонца і глыток паветра, — узгадвае валанцёр.
Так Ілля пачаў пісаць па 10 — 15 лістоў у дзень, агулам з канца снежня ён даслаў ужо больш за 1100 пасланняў за краты, а атрымаў каля 100 адказаў. Праўда, гаворыць суразмоўца, цягам апошняга месяца сітуацыя з ліставаннем пагоршылася: ён атрымлівае вельмі мала адказаў. Ёсць меркаванне, што ад тых, хто піша шмат, лісты вязням не перадаюць цэнзары. Таму цяпер Ілля набывае паштоўкі і перадае тым, хто хоча даслаць вестку палітзняволеным.
Бываюць гісторыі, калі зняволенаму перадаюць пусты канверт з чыстымі аркушамі, а паштоўку ці ліст, якія ў ім ляжалі — не. Але нават гэта для закратаванага з’яўляецца сведчаннем таго, што пра яго памятаюць і імкнуцца падтрымаць.
Ілля прызнаецца, што сітуацыя, калі шмат пішаш, а ў адказ нічога не атрымліваеш, дэмаралізуе і прыводзіць да выгарання. Але ён не спыняецца.
— Людзі, якія знаходзяцца за кратамі, пішуць лісты з вельмі моцнай энергетыкай. Гэтыя людзі, магчыма, пазбаўлены магчымасці атрымліваць лісты, часам ім не перадаюць перадачы, раз-пораз яны сядзяць у карцары. Але яны пішуць вельмі моцныя лісты. Іх энергетыка і дае сілы, — дзеліцца валанцёр.
У Іллі ёсць своеасаблівы лайфхак: калі ён сам не атрымлівае зваротнай сувязі ад вязняў, ён чытае лісты, якія прыходзяць іншым людзям, апублікаваныя ў фэйсбук-суполцы «Письма солидарности 2020». І гэта для яго — таксама крыніца натхнення.
— Часам ужо ноч, і раніцай трэба ўставаць, а ты сядзіш і чытаеш, і за кожнага перажываеш да слёз, шукаеш, як падтрымаць, — прызнаецца Ілля.
Рэцэпт па супрацьдзеянні цэнзарскім перашкодам у Іллі адзін: працягваць пісаць зняволеным. Але важна, каб і яны пісалі ў адказ.
— Гэта вельмі яднае людзей, у нас нарэшце з’явілася грамадзянская супольнасць, і гэта звязана з падтрымкай адзін аднаго і аказаннем дапамогі, — падкрэслівае Ілля Міронаў.
Моц салідарнасці
У Іллі шмат гісторый пра моц салідарнасці. Так, нядаўна СМІ абляцела гісторыя 18-гадовага палітвязня з Брэста Дзяніса Хазея. Хлопец напісаў сваякам, што за 37 дзён, праведзеных у СІЗА, ён не атрымаў лістоў ні ад каго, апроч самых блізкіх людзей. Ілля Міронаў напісаў пра гэта ў сваіх сацсетках, і ўсяго праз тыдзень Дзяніс з вялікай удзячнасцю напісаў пра тое, што яго літаральна завалілі лістамі са словамі падтрымкі.
Таксама валанцёр атрымаў вельмі сумны ліст ад гомельскага палітвязня Сяргея Верашчагіна, які пісаў пра тое, як яму складана і што ён не разумее, за што трапіў у турму. Гэты ліст Ілля таксама размясціў у сацыяльных сетках, ён разыйшоўся па СМІ, і людзі сталі цікавіцца, як можна падтрымаць Сяргея. Таму Ілля спадзяецца, што наступны ліст ад вязня будзе больш пазітыўным.
Аднак усё яшчэ ёсць і тыя, хто баіцца пісаць зняволеным, указваць сваё імя і адрас (хаця гэтага можна не рабіць). Але Ілля гаворыць, што людзі да гэтага прыходзяць з часам, калі разумеюць, наколькі важная іх падтрымка.
Валанцёрства — занятак, які вымагае шмат рэсурсаў, перадусім унутраных. Аднавіць сілы, апроч лістоў, Іллю вельмі дапамагае падтрымка блізкіх, асабліва ён удзячны сваёй маці. Апроч гэтага ратуюць канцэрты і любімая музыка, а яшчэ, як ні дзіўна, іншая валанцёрская дзейнасць.
— Некалькі тыдняў таму я ў якасці валанцёра ездзіў на пасадку лесу пад Рэчыцу. Людзі ў вольны час, у асноўным па выходных, ездзяць саджаць лес, і я з’ездзіў на адзін дзень — гэта надало мне моцы. Калі пакідаеш дома тэлефон, застаешся з прыродай сам-насам і саджаеш лес, ты ведаеш, што ён вырасце і дасць камусьці энергію, — дзеліцца Ілля.
Ілля Міронаў стараецца не думаць пра тое, колькі яшчэ часу беларусам давядзецца жыць пад ціскам і рэпрэсіямі, але ён абсалютна перакананы: перамога магчымая толькі калі будзе ўсеагульная салідарнасць і ўзаемадапамога.
— Калі працоўны і фермер будуць цалкам адзін аднаму давяраць, не будуць баяцца і будуць падтрымліваць адзін аднаго. Кожны мае свае рэсурсы і сувязі, і калі ўсё гэта аб’яднаць, мы зможам дамагчыся сваіх мэтаў.
Ілля разважае, што звальненне лепшых кадраў на прадпрыемствах, якое цяпер адбываецца, паступова можа прывесці да спынення вытворчасці. Эканамічная сітуацыя ў краіне пагаршаецца, адпаведна, падае і ўзровень жыцця людзей. І гэта непазбежна прывядзе да таго, што пачнуцца забастоўкі, якія падтрымае ўся кансалідаваная грамадзянская супольнасць.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Дзеля Беларусі яны ўсё зрабілі слушна.

title: "Там зараз самыя лепшыя людзі нашай краіны"

maintext:
«Там зараз самыя лепшыя людзі нашай краіны» 4.05.2021, 19:51
1,782
Жонка Паўла Севярынца Вольга чакае яго ля менскага ізалятара часовага ўтрыманьня на завулку Акрэсьціна. 22 ліпеня 2020 году. Фота — Надзея Бужан, «Наша Ніва»
Дзеля Беларусі яны ўсё зрабілі слушна.
Чаму людзі на волі сілкуюцца энэргіяй і аптымізмам ад тых, хто за кратамі? Што палітвязьні даюць грамадзтву — і чым тыя, хто на волі, могуць дапамагчы палітычным зьняволеным? Ці ёсьць эмпатыя да палітвязьняў сярод турэмнікаў? І чаму родным зьняволеных ня варта замоўчваць сваю бяду?
Пра гэта на сайце «Радыё Свабода» разважаюць жонкі палітвязьняў Паўла Севярынца, Міколы Статкевіча і Ігара Лосіка — Вольга Севярынец, Марына Адамовіч і Дарʼя Лосік.
«Там зараз самыя лепшыя людзі нашай краіны, якія заслугоўваюць абсалютнай павагі»
— Я неаднойчы сутыкалася зь нібыта парадаксальнай зьявай — людзі, якія на свабодзе, сілкуюцца энэргіяй і аптымізмам ад тых, хто за кратамі. Пра гэта часта гавораць людзі, якія сустракаюць вязьняў пасьля сутак, яны сьведчаць, што ў іх стала значна больш веры пасьля размовы з чалавекам, які толькі выйшаў з-за кратаў. Веру і надзею многія атрымліваюць зь лістоў палітвязьняў. Падавалася б, павінна было б быць наадварот. Як бы вы патлумачылі гэтую зьяву?
Марына Адамовіч
Марына Адамовіч: Людзі, якія за кратамі, у абсалютнай большасьці ўсьведамляюць, за што і чаму яны там знаходзяцца. Яны разумеюць і ведаюць, што дзеля Беларусі яны зрабілі ўсё слушна і працягваюць рабіць усё слушна. Яны сядзяць за свае перакананьні. І гэта вельмі мацуе. І пекла, і рай мы носім у сабе. І яны спрабуюць умацаваць нас.
Памятаеце, як Ігар Ільяш перадаў адказ Каці Андрэевай на пытаньне турэмшчыкаў, ці варта яно таго было. І Каця, і многія іншыя кажуць: «Варта было». Варта было за сваю радзіму, за перакананьні, за сваю мару аб цудоўнай краіне, якую мы заслужылі. Я думаю, што 2020 год паказаў, што беларусы вельмі заслужылі тую цудоўную краіну, за якую мы зараз змагаемся.
Калі ты ўжо за кратамі, усе твае сілы сабраныя на тое, каб змагацца. Людзі, якія там, робяць для перамогі, мабыць, нашмат больш, чым многія з нас тут. Гэта і наш досьвед 2010–2015 гадоў, і сёньняшні досьвед. Сапраўды, там зараз самыя лепшыя людзі нашай краіны, якія заслугоўваюць абсалютнай павагі.
Я зьвяртаюся да блізкіх людзей, якія саромеюцца чамусьці зь нейкіх варʼяцкіх прычын сваіх родных, якія абвінавачваюць іх — «сам вінаваты, няма чаго было лезьці». Яны павінны ўсьвядоміць, што гэта найлепшыя людзі, што іх учынкі вартыя любой павагі, што ніводзін зь беларусаў, якіх цяпер трымаюць за кратамі, не зрабіў нічога такога, што выходзіла б за межы неабходнай абароны альбо прадухіленьня іншага, больш цяжкага злачынства. Гэта людзі, якія змагаліся і змагаюцца за нашу радзіму, за нас усіх, хто цяпер на волі.
«Ім трэба быць сьцятымі, як кулак, увесь час»
Вольга Севярынец і яе сын Францішак
Вольга Севярынец: Ахвяра, якую нашы родныя за кратамі прыносяць, настолькі канцэнтраваная, і яна нашмат больш важная, калі параўноўваць яе зь дзеяньнямі, якія мы можам тут рабіць. Яны робяць усё тое, на што яны здольныя зараз у канкрэтны момант. У нас ёсьць нейкія справы, мы нечым іншым можам займацца, мы забываемся, складаем рукі, пакідаем сваю барацьбу. А іх барацьба — няспынная. Ім трэба быць сьцятымі, як кулак, увесь час, і таму яны зь сябе прадукуюць усё самае лепшае, што ў іх ёсьць, бо гэта моцныя, сьветлыя, цудоўныя людзі, таму яны ў крытычнай сытуацыі самае лепшае, сьветлае і аддаюць.
Зь іншага боку, у такіх умовах, у турме, чалавек заўсёды бліжэй да Бога, таму гэта і духоўная праца, і сьветлыя думкі. Ведаю, што многія з тых, хто сядзіць, чытаюць Біблію, асэнсоўваюць, прапускаюць празь сябе. Зразумела, што тады найлепшае з чалавека выходзіць. Таксама гэта і жаданьне не засмучаць сваіх блізкіх. Яны разумеюць, што як мы павінны тут трымацца дзеля іх, так і яны там павінны дзеля нас таксама трымацца.
Можа, у іх няма нашых вечных арэляў, бо ў нас інфармацыя адусюль ідзе і мы то паміраем, то ўваскрасаем, а яны ў вакуўме — можа, ён іх і ратуе дзесьці. Яны змагаюцца, робяць тое, што могуць, і ня трацяць свае сілы на гэтыя арэлі, якія нічога ня значаць. Мы прыносім ахвяру сваімі пакутамі, цярпеньнем, перажываньнямі, і іх ахвяра большая, і гэта самае магутнае, што мы можам зараз Беларусі прынесьці. Вышэй толькі сьмерць.
«Яго незламанасьць натхняе людзей навокал, а ён натхняецца падтрымкай»
Дар'я Лосік
Дарʼя Лосік: Галоўнае, што Ігар не зламаўся пад тым ціскам, які быў на яго гэтыя 10 месяцаў. Яго ламалі, каб ён у нечым прызнаўся (у чым прызнавацца, калі ты нічога не ўчыніў?), а ён усё роўна гэтага не зрабіў, двойчы галадаў, на знак пратэсту ўскрываў сабе вены. Зламаць яго не атрымалася. Нармальны чалавек ня можа прызнацца ў тым, чаго не рабіў. І гэтая яго незламанасьць, напэўна, нечым натхняе людзей навокал. А ён натхняецца падтрымкай...
Калі яму ішлі сотні лістаў, Ігар проста атрымліваў асалоду, адкрываючы кожны канвэрт, яго гэта вельмі зараджала, што ён не застаўся без увагі. І, канечне, важная міжнародная ўвага з боку розных сэнатараў, дыпляматаў, сусьветных палітыкаў. Ён даведваецца пра гэта ў любым разе, і гэта не дае ўпасьці духам. Ён верыць цяпер не ў справядлівасьць судовай сыстэмы і дзейнай улады (усё даўно растаптана), ён верыць у тое, што міжнародныя арганізацыі могуць аказаць моцны ціск на дзейны рэжым хаця б проста для таго, каб ён адпусьціў закладнікаў, невінаватых людзей, якія амаль год знаходзяцца ў жахлівых умовах пад магутным ціскам.
Зь іншага боку, у такіх умовах, у турме, чалавек заўсёды бліжэй да Бога, таму гэта і духоўная праца, і сьветлыя думкі. Ведаю, што многія з тых, хто сядзіць, чытаюць Біблію, асэнсоўваюць, прапускаюць празь сябе. Зразумела, што тады найлепшае з чалавека выходзіць. Таксама гэта і жаданьне не засмучаць сваіх блізкіх. Яны разумеюць, што як мы павінны тут трымацца дзеля іх, так і яны там павінны дзеля нас таксама трымацца.
Можа, у іх няма нашых вечных арэляў, бо ў нас інфармацыя адусюль ідзе і мы то паміраем, то ўваскрасаем, а яны ў вакуўме — можа, ён іх і ратуе дзесьці. Яны змагаюцца, робяць тое, што могуць, і ня трацяць свае сілы на гэтыя арэлі, якія нічога ня значаць. Мы прыносім ахвяру сваімі пакутамі, цярпеньнем, перажываньнямі, і іх ахвяра большая, і гэта самае магутнае, што мы можам зараз Беларусі прынесьці. Вышэй толькі сьмерць.
«Яго незламанасьць натхняе людзей навокал, а ён натхняецца падтрымкай»
Дарʼя Лосік: Галоўнае, што Ігар не зламаўся пад тым ціскам, які быў на яго гэтыя 10 месяцаў. Яго ламалі, каб ён у нечым прызнаўся (у чым прызнавацца, калі ты нічога не ўчыніў?), а ён усё роўна гэтага не зрабіў, двойчы галадаў, на знак пратэсту ўскрываў сабе вены. Зламаць яго не атрымалася. Нармальны чалавек ня можа прызнацца ў тым, чаго не рабіў. І гэтая яго незламанасьць, напэўна, нечым натхняе людзей навокал. А ён натхняецца падтрымкай...
Калі яму ішлі сотні лістаў, Ігар проста атрымліваў асалоду, адкрываючы кожны канвэрт, яго гэта вельмі зараджала, што ён не застаўся без увагі. І, канечне, важная міжнародная ўвага з боку розных сэнатараў, дыпляматаў, сусьветных палітыкаў. Ён даведваецца пра гэта ў любым разе, і гэта не дае ўпасьці духам. Ён верыць цяпер не ў справядлівасьць судовай сыстэмы і дзейнай улады (усё даўно растаптана), ён верыць у тое, што міжнародныя арганізацыі могуць аказаць моцны ціск на дзейны рэжым хаця б проста для таго, каб ён адпусьціў закладнікаў, невінаватых людзей, якія амаль год знаходзяцца ў жахлівых умовах пад магутным ціскам.
Ігар Лосік
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Ягонай зброяй быў не аўтамат, а слова.

title: Экс-камандзір "Азова" абвяргае КДБ: Пратасевіч не ваяваў на ўсходзе Ўкраіны, а працаваў як журналіст

maintext:
Экс-камандзір «Азова» абвяргае КДБ: Пратасевіч не ваяваў на ўсходзе Ўкраіны, а працаваў як журналіст 5 27.05.2021, 8:56
2,590
Раман Пратасевіч
фота: reuters
Ягонай зброяй быў не аўтамат, а слова.
Камітэт дзяржбясьпекі Беларусі сьцьвярджае, што Раман Пратасевіч нібыта ўдзельнічаў у апэрацыях батальёну «Азоў» ва Ўкраіне, перадае «Радыё Свабода».
«Затрыманы блогер Раман Пратасевіч у якасьці баевіка-найміта браў удзел у батальёне «Азоў» ва Ўкраіне», — спасылаецца агенцтва ТАСС на КДБ Беларусі.
Пра гэта падчас прамовы ў «палаце прадстаўнікоў» казаў і Аляксандар Лукашэнка.
«Хай заходнія абаронцы адкажуць: на якія спэцслужбы працавалі двое затрыманых? Хто плаціў падонку, які забіваў людзей у брацкай Украіне? У самалёце знаходзіўся тэрарыст і пра гэта ведалі далёка за межамі Беларусі», — абурыўся ён.
Кіраўнік беларускага КДБ Іван Тэртэль таксама выказаўся пра Пратасевіча.
«Бясспрэчна, што дадзеная асоба ў поўнай меры адпавядае вызначэньню тэрарыста, баевіка-найміта, удзельніка крывавых падзей у складзе сумнавядомага батальёна «Азоў», зьвязаных з гібельлю мірнага насельніцтва на паўднёвым усходзе Украіны», — з такімі абвінавачаньнямі выступіў Тэртэль.
Атрыманы досьвед, па словах Тэртэля, Пратасевіч «актыўна прымяняў і ў Беларусі».
Заснавальнік і першы камандзір добраахвотніцкага батальёну «Азоў» Андрэй Білецкі цалкам абверг словы Тэртэля і Лукашэнкі, заявіўшы, што затрыманы ў Менску журналіст і блогер не ваяваў, а працаваў як журналіст.
«Адразу расстаўлю ўсе кропкі над «і». Так, Раман сапраўды разам з «Азовам» ды іншымі вайсковымі часткамі змагаўся супраць акупацыі Ўкраіны. Ён быў з намі пад Шырокінам, дзе атрымаў раненьне. Але ягонай зброяй быў не аўтамат, а слова», — напісаў Андрэй Білецкі ў сваім тэлеграм-канале.
Андрэй Білецкі назваў пірацтвам захоп самалёту Ryanair, а Пратасевіча — закладнікам, «захопленым, фактычна, тэрарыстычным шляхам».
25 траўня ўкраінскае выданьне «Дзеркало тижня» ў сваім аналітычным матэрыяле, прысьвечаным сытуацыі з затрыманьнем у Менску Рамана Пратасевіча, паведаміла, што той пэўны час працаваў у прэсавай службе «Азова».
Сам Раман Пратасевіч неаднаразова і ў прыватных кантактах, і ў публічных інтэрвію не хаваў, што наведваў і масавыя пратэсты ва Ўкраіне ў 2013-2014 годзе, і ўсход Украіны, калі там пачаліся баявыя дзеяньні. Але ніводнага разу ня згадваў пра супрацу з батальёнам «Азоў».
У верасьні 2020 году ў інтэрвію Юрыю Дудзю Раман Пратасевіч расказаў, як у якасьці журналіста наведваў зону Антытэрарыстычнай апэрацыі, дзе атрымаў раненьне.
«Я год здымаў у зоне АТА як журналіст-фрылансэр. У мяне былі і раненьні, і ўсё... Таму казаць, што я палітыкан, або яшчэ нешта такое, прынамсі глупства, таму што я ўвесь час працаваў у найбуйнейшых беларускіх мэдыя», — паведамляў Раман Пратасевіч у верасьні 2020 году.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Усё роўна хацелася жыць": дзесяць цытат Васіля Быкава пра вайну

maintext:
«Усё роўна хацелася жыць»: дзесяць цытат Васіля Быкава пра вайну 3 9.05.2021, 9:18
1,440
Вялікі беларус — пра памяць, шанцаванне, лёс, надзею і сяброў.
Імя Васіля Быкава ведае кожны беларус, нават школьнік. Яго творы праходзяць амаль у кожным класе, і шмат з іх — пра лёсы людзей у Вялікую Айчынную вайну. Вось толькі ў школьным узросце не заўсёды да канца зразумелы глыбокі сэнс прачытанага, а калі мы сталеем, вярнуцца да класікі часу ўжо няма.
У дзень 76-годдзя перамогі ў самай блізкай сёння для беларусаў вайне tut.by нагадвае дзесяць цытат Васіля Быкава, прысвечаных падзеям мінулага. «Порахам людзей не выхаваеш», — быў упэўнены пісьменнік. Здаецца, ён ведаў, пра што казаў: Быкаў і сам удзельнічаў у баях.
Васіль Быкаў на вайне: як склаўся яго лёс
Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, Васіль Быкаў знаходзіўся на тэрыторыі Украіны. Спачатку ён удзельнічаў у абарончай працы, але ў ходзе адступлення прыйшлося перабрацца ў Расію. Там беларус скончыў Саратаўскае пехотнае вучылішча ў 1942 годзе, і амаль адразу быў прызваны ў армію.
Восенню 1943-га Быкаў атрымаў званне малодшага лейтэнанта. Баі за Крывой Рог, Александрыю, Знаменку і іншыя гарады Украіны не абыходзіліся без яго ўдзелу. Таксама пісьменнік ваяваў падчас Кіраваградскай аперацыі, калі Чырвоная армія наступала на нямецкіх салдат. У выніку Быкаў быў цяжка паранены ў плячо і жывот. Гэта адбылося ў студзені 1944 года.
Пасля гэтага выпадку родныя пісьменніка памылкова атрымалі ліст, што ён загінуў. «Я напісала пісьмо Васілю, што „пахаронку на цябе палучылі“. Тады ён адказаў: „Ну, праўда, я быў біты, але не дабіты!“ Любіў пажартаваць», — расказвала сястра класіка. Больш за тое — імя Быкава чамусьці напісалі на помніку ў мясцінах, дзе адбывалася Кіраваградская аперацыя. Гэта сітуацыя стала падмуркам для напісання аповесці «Мёртвым не баліць».
Пасля свайго выздараўлення класік літаратуры прайшоў з вызваленчым рухам палову Еўропы: Румынію, Венгрыю, Югаславію, Аўстрыю. Вайну скончыў ужо ў званні старшага лейтэнанта.
Свае ўспаміны пра баявыя дзеянні Быкаў апісаў у аўтабіяграфічнай кнізе «Доўгая дарога дадому», якая выйшла ў 2002-м — за год да смерці класіка літаратуры.
Дзесяць цытат класіка пра Вялікую Айчынную вайну
Пра гвалтоўную смерць. З аповесці «Сотнікаў»
«Адзіная рэальная каштоўнасць у чалавека на свеце — яго жыццё. Калі-небудзь у дасканалым людскім грамадстве яно стане катэгорыяй-абсалютам, мерай і цаною ўсяго. Кожнае такое жыццё, з’яўляючыся галоўным сэнсам чалавечага існавання, зробіцца не меншай каштоўнасцю для ўсяго грамадства наогул, сіла і гармонія якога будуць вызначацца шчасцем кожнага яго члена. А смерць што ж — смерці не мінуць нікому.
Важна толькі пазбыцца гвалтоўных смерцяў, даць чалавеку магчымасць разумна і добра выкарыстаць і без таго не надта вялікі свой час у гэтым свеце. Пры ўсёй сваёй неверагоднай магутнасці над прыродай чалавек, напэўна, доўга яшчэ астанецца ўсё такім жа абмежаваным у сваіх фізічных магчымасцях, калі самага маленькага кавалачка металу даволі на тое, каб назаўсёды адабраць адзінае і такое дарагое для кожнага жыццё».
Пра страх ад сваіх і чужых. З кнігі «Доўгая дарога дадому»
«Адчуваю сакрамэнтальнае пытаньне пра страх: ці баяўся? Канешне, баяўся, а можа, калі і трусіў. Але страхаў на вайне шмат, і яны ўвогуле розныя. Страх перад немцамі — што маглі ўзяць у палон, застрэліць; страх ад агню, асабліва артылерыйскага ці бамбовак. Калі побач выбухне, дык, здаецца, цела само, без удзелу розуму, гатовае разарвацца на кавалкі ад дзікіх пакутаў.
Але ж быў і страх, што ішоў ззаду, — ад начальства, усіх тых карных органаў, якіх у вайну было ня менш, чым у мірны час. Нават болей. Калі цябе камандзір абяцае расстраляць пад ранак, калі ты ня возьмеш страчаны хутар ці вышыню, ці траншэю (што па тым часе зусім верагодна), дык яшчэ невядома, каго ты пачынаеш баяцца болей — немцаў ці камандзіра. Немцы яшчэ могуць не пацэліць, і табе абыдзецца. А свае, камандзіры (ці калі ўвяжацца трыбунал), ужо прамашкі не дадуць. Тут ужо ўсё дужа пэўна і катэгарычна».
Пра лёс на вайне. З аповесці «Дажыць да світання»
«Далёка не ўсё у жыцці атрымліваецца так, як трэба, тым больш на вайне. Каб дасягнуць мэты, часам трэба да апошняй магчымасці змагацца з магутнаю сілай абставін, іначай праваліш справу і прападзеш сам. Наогул вайна бязлітасная да кожнага, але сапраўды першым на фронце гіне баязлівец — менавіта той, хто болей за іншых даражыць жыццём. Зрэшты, даволі гіне і смелых. Вайна надзіва сляпая ў адносінах да людзей і далёка не па іхніх заслугах распараджаецца жыццямі. Як нідзе ў мірным жыцці, тут здрадлівы і зменлівы лёс чалавека, якому, каб выжыць, ні на хвіліну нельга выпускаць з рук тугіх лейцаў абставін, пры ўсякіх, самых немагчымых, умовах трэба старацца кіраваць імі».
Пра карысць вайны. З аповесці «Афганец»
«Блытаная гэта справа, вайна, карысьці з яе — гулькін нос. За пралітую кроў — дурацкія льготы. Як у гэтых старых — бясплатны праезд у межах раёна. Куды ўжо ім ехаць, апроч як на могілкі».
Пра памяць. З аповесці «Мёртвым не баліць»
«Я спыняюся ў шчыльнай групе моладзі. Хлопцы і дзяўчаты. Яны жывуць сваім, куды больш ім блізкім. I я іх разумею. На самой справе: прайшло амаль дваццаць год. Шмат хто нічога ўжо і не памятае з таго, што было ў раннім дзяцінстве. Многія нарадзіліся пасля вайны. Вайна для такіх — абстракцыя».
Пра прагу да жыцця. З аповесці «Жураўліны крык»
«У поле з вёскі выехала яшчэ некалькі машын, яны падаліся ў аб’езд, у бок лагчыны. На пагорку, відаць, на прамую наводку, ставілі, акопвалі некалькі гармат — ворагі рыхтаваліся грунтоўна і пэўна. А жыць так хацелася — хоць як-небудзь: у сцюжы, голадзе, страху, хоць у такім жудасным пекле, якім была вайна, — усё роўна хацелася жыць».
Пра шанцаванне. З аповесці «Кар’ер»
«— Да-а… На вайне цяжка ўгадаць, дзе напорашся, а дзе пранясе, — сказаў Агееў.
— Таму і не ўгадывай. Не выгадывай. Не хітры. Усё роўна вайна хітрэй за цябе. Яе не перахітрыш».
Пра няроўныя сілы. З кнігі «Доўгая дарога дадому»
«Звычайна немцы не любілі бліжняга, як ён называецца, бою і нішчылі агнём здаля. Наконт агню яны былі майстры, нічога ня скажаш. Гэта ў нас вучылі салдатаў зь іхніх састарэлых „драгунак“, якімі нас угаворвалі ганарыцца, рабіць 6−8 стрэлаў у хвіліну, што было абсалютным глупствам. Немцы сеялі з аўтаматаў колькі маглі, а іхні кулямёт МГ-42 рабіў 1000 стрэлаў у хвіліну. Iхнія мінамётчыкі ўмелі навесіць па 12 мінаў у паветра. Гэта значыць, першая яшчэ не ўзарвалася, а ўжо вылецела дванаццатая. Натуральна, што ў такім шквале агню доўга не выжывеш. Празь дзень-другі — або ў земаддзел, або ў здраўаддзел, як сумна жартавалі салдаты.
У нас з агнём было куды горш, заўжды не хапала боепрыпасаў. Нават у шараговага байца, калі ён страляў у баі. Тое, што было з сабой (у падсумках ці магазынах), можна было расстраляць за некалькі хвілінаў. Зноў жа — куды байцу ўзяць болей патронаў? Хіба за пазуху, у кішані. Немцы для тае мэты скарыстоўвалі боты з шырокімі халявамі, у якія напіхвалі магазынаў. Нашыя ж дыскі ў боты не запіхнеш. Ды й боты не такія, з вузкімі халявамі, а ў байцоў спрэс абмоткі. Таму на полі, у ланцугу, пяхота не страляла, эканоміла для бою ў сяле. Меркавалася, што там, сярод хатаў, можна прымяніць штых-маладзец, бо куля — дура, як вучыў „вялікі Сувораў“. Але немцы не падпушчалі блізка, яны нішчылі нас у полі градам куль і асколкаў. Таму наш штыхавы бой, якому дужа вучылі салдатаў і афіцэраў, практычна ў вайну не прымяняўся».
Пра надзею. З кнігі «Доўгая дарога дадому»
«У жніўні ў войска мяне праводзіла адна маладая жанчынка, што рабіла ў школе. Яна дужа шкадавала мяне. Казала, толькі вясной праводзіла брата, гэткага, як я, і ўжо празь месяц атрымала „пахаронку“ — з-пад Сталінграду. У мяне не было хатняга адрасу, дык яна сказала, каб я запісаў яе адрас у Аткарску. Я абяцаў… Але пасьля падумаў: нашто? Мала ёй братавай „пахаронкі“?»
Пра сяброў. З аповесці «Мёртвым не баліць»
«Усё, аказваецца, можна перажыць, калі ў цябе ёсць сябар, з якім многае дзеліцца напалам. Тады ўсе турботы і скруха меншаюць роўна ўдвая, а радасць — дзіўная справа! — удвая павялічваецца».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Паліна Шарэнда-Панасюк даслала пранізлівы ліст сыну 1 10.05.2021, 17:57
1,098
Актывістка «Еўрапейская Беларусі» з 3 студзеня знаходзіцца ў СІЗА.
Актывістка грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь», палітзняволеная Паліна Шарэнда-Панасюк даслала пранізлівы ліст старэйшаму сыну Славаміру.
Муж палітзняволенай Андрэй Шарэнда знайшоў ліст у паштовай скрынцы:
«Славаміру.
Мой мілы, дарагі, любімы сыначка! Дзякуй за твой допіс да мяне. Я ведаю аб тваім суме, і таксама сумую, што не магу раніцаю будзіць цябе, удзень сустракаць са школы, а ўвечары жадаць «дабранач»! Я вельмі люблю цябе і браціка штодня і штосекунды, любіла нават тады, калі вас яшчэ не было на свеце. Славамір, ты ўжо амаль дарослы і шмат разумееш. Будзь цвёрды, мой маленькі мужчына! Вучыся, але бяры толькі тое, што табе трэба, дапамогай таце і бабулям, беражы і не крыўдзь Сташыка. У гэты час шмат дзяцей Беларусі чакаюць сваіх маму ці тату, ты не адзін. Моцна абдымаю цябе! Хутка мы ізноў будзем разам!
Твая мама.
30.04.2021».
Нагадаем, Паліна Шарэнда-Панасюк з 3 студзеня знаходзіцца ў СІЗА. Яна паведамляе пра катаванні ў засценках.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Видеофакт.

title: Рэпер Vinsent выпустил вдохновляющий клип на песню "Kosmas"

maintext:
Рэпер Vinsent выпустил вдохновляющий клип на песню «Kosmas» 19.05.2021, 13:56
Vinsent (Дмитрий Папко)
Видеофакт.
Известный белорусский рэпер Vinsent (Дмитрий Папко) выпустил воодушевляющий клип на песню «Kosmas».
«Глядзі, гэта ўсё пакаленне. Яно нібыта насенне. Да нябёсаў прарастае. Дзе б мы ні былі, які б ні быў складаны лёс чалавека, мы ўсё адно прарасцём. Да нябёсаў. І пабудуем свой космас. 2020-ы год, безумоўна, легендарны, але змаганне за Беларусь пачалося значна раней і яно не скончыцца ніколі. Гэта марафон на ўсё жыццё. Гэта песня-прысвячэнне нашым людзям, нашаму вялікаму любімаму народу», — делится музыкант.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Брат палітзьняволенага Вітольда Ашурка: Здаровы чалавек памірае ад таго, што спынілася сэрца 3 24.05.2021, 15:39
4,638
Вітольд Ашурак
У Вітольда засталася жонка, малодшы брат i 83-гадовая маці.
Андрэй Ашурак, малодшы брат палітзьняволенага Вітольда Ашурка, які памёр у шклоўскай калёніі, расказаў «Радыё Свабода» пра братавыя праблемы са здароўем і тое, як даведаўся пра ягоную сьмерць.
«Здаровы чалавек памірае ад таго, што спынілася сэрца»
У Вітольда засталася жонка Вольга, малодшы брат Андрэй, 83-гадовая маці Алена Міронаўна. Усе жывуць у Бярозаўцы Лідзкага раёну.
Жонцы Вітольда пазванілі 21 траўня са шклоўскай калёніі прыкладна ў 21:20. Сказалі: «Ваш муж Ашурак Вітольд Міхайлавіч сканаў ад спыненьня сэрца. Па ўсіх пытаньнях званіце ў Сьледчы камітэт гораду Магілёва».
«Паверыць было цяжка, прыняць яшчэ складаней», — кажа Андрэй Ашурак.
Цела сям’і яшчэ не аддалі. Сказалі, што неўзабаве будзе заключэньне, тады можна будзе забраць нябожчыка. Наколькі ведаюць сваякі, вядзецца праверка па факце сьмерці. Больш ніякай інфармацыі пра абставіны і прычыны сьмерці няма.
Незалежную экспэртызу прычын сьмерці сям’я рабіць не плянуе — ня бачаць сэнсу.
«Здаровы чалавек памірае ад таго, што спынілася сэрца. Нічога не выключаю», — камэнтуе брат.
Андрэй Ашурак, брат памерлага палітвязьня Вітольда Ашурка.
Андрэй Ашурак бачыў брата за апошнія 8 месяцаў два разы. Вітольда затрымалі ў адміністрацыйных справах 19 верасьня, а Андрэя напярэдадні. Яны сядзелі ў лідзкім ізалятары ў суседніх камэрах, ня бачыліся, але перагаворваліся праз «кармушку».
«Падтрымлівалі адзін аднаго, разважалі пра будучыню краіны. Для нас гэта ўжо звыклыя ўмовы. Для іншаземцаў з Польшчы або Нямеччыны гэта былі б жахлівыя ўмовы. З усёй санітарыі — вядро ў куце камэры», — успамінае Андрэй.
Перад гэтым Вітольда таксама затрымлівалі 9 жніўня на некалькі дзён, пакуль ня сталі выпускаць усіх «палітычных». Ён выйшаў зь сіняком пад вокам. На пытаньне, ці яго білі, ён ухіляўся адказваць, казаў: «Троху патузалі».
«Ён не любіў ні на што скардзіцца і каб яго шкадавалі. Гэта быў добры чалавек», — паўтарае Андрэй.
«Гэты чалавек заўжды меў добры настрой»
Пасьля адміністрацыйнага арышту Андрэя выпусьцілі, а на Вітольда завялі крымінальную справу за гвалт над міліцыянтам. Больш ён на волю ня выйшаў. Справу Вітольда разглядалі ў закрытым рэжыме нібыта праз эпідэмічную сытуацыю. Нават сваякі не маглі трапіць на паседжаньні.
Родныя і сябры ўбачылі Вітольда толькі падчас прысуду 18 студзеня. Тады сабралася некалькі дзясяткаў чалавек. Пасьля прысуду нехта выгукнуў «Ганьба», урэшце завялі крымінальную справу.
«Мы бачылі Вітольда Міхайлавіча ў клетцы. Як заўжды, ён меў добры настрой. Гэты чалавек заўжды быў у добрым настроі», — успамінае брат.
Ён здолеў перагаварыць зь Вітольдам пад наглядам канвою, распытаць, што трэба перадаць.
Калі Ашурка перавялі зь Ліды ў горадзенскі СІЗА, Андрэю дазволілі зь ім сустрэцца. Спатканьне адбывалася праз шкло, пры дапамозе тэлефона, цягам гадзіны ў канцы сакавіка. Вітольд быў вясёлы, бадзёры, упэўнены ў сабе. Спытаўся, як маці і жонка.
«Я запэўніў, што з маці, з жонкай усё добра. Мы паразважалі пра будучыню. Яшчэ раз запэўнілі адзін аднаго: «Ня бойся, брат, яшчэ ў 2021 годзе ты будзеш дома, наўрад ці ты выседзіш 5 гадоў, бо зьмены будуць. Ніхто ня думаў, што такія», — Андрэй падчас усёй размовы ўсхліпвае.
Вітольд таксама расказаў, што ўмовы ў горадзенскім СІЗА лепшыя за лідзкі ізалятар, што адчувае сябе добра.
«Толькі паскардзіўся, што стаў дрэнна бачыць, бо там асьвятленьне ніякае. А так усё ў яго было добра. Намецілі пляны. „Калі накіруюць у калёнію, напішы, дзе ты, што табе трэба“. — „Я напішу табе, брат“», — успамінае гутарку Андрэй.
У красавіку пасьля апэляцыі Вітольду дазволілі сустрэцца ў Горадні з жонкай. Ён быў такі ж бадзёры, у гуморы, ні на што не скрадзіўся.
«Нас насьцярожыла, што перасталі прыходзіць лісты»
Месяц таму Ашурка перавялі ў шклоўскую калёнію. У лістах ён прызнаваўся, што пераезд даўся досыць цяжка, бо ўсю дарогу ён ехаў у кайданках.
Апошні ліст, ужо са Шклова, ад яго прыйшоў у канцы красавіка ягонай сяброўцы Вользе Быкоўскай. Там ён паведамляў пра жоўтыя нашыўкі для «палітычных».
«Мы ведаем, у якой дзяржаве мы жывём. Гэта дзяржава магчымасьцяў. Тут магчыма ўсё. Што фашысты габрэяў пазначалі жоўтым, што цяпер „палітычных“», — камэнтуе Андрэй, што ў сям’і асабліва не зьдзівіліся такім правілам у калёніі.
Пасьля гэтага лістоў ад Вітольда не было амаль месяц.
«Нас насьцярожыла, што перасталі прыходзіць ад яго лісты. Ён раней шмат пісаў родным, сябрам», — кажа Андрэй.
Сам ён брату не пісаў, бо ня мог «напісаць нэўтральны тэкст».
Андрэй зьбіраўся разам з адвакатам ехаць у Шклоў, каб даведацца пра ўмовы ўтрыманьня і стан Вітольда.
«Я цяпер зьбіраўся да яго ехаць. У панядзелак-аўторак (24-25 траўня. — РС) меўся ехаць у Менск і заключаць дамову з адвакатам. На жаль, ніхто не пасьпеў. Усе ведалі, што ён не адсядзіць 5 гадоў, але не такой цаной», — кажа мужчына.
«Ён у нас быў „намесьнікам дырэктара па якасьці“»
Андрэй кажа, што брат меў добрае здароўе, праблемаў з сэрцам ніколі не было. Аднак каля 30 гадоў таму праз закупорку вен яму рабілі апэрацыю на назе, выразалі фрагмэнт сасуда, уставілі пратэз. Ён пасьля гэтага ня мог хутка хадзіць, узімку нага мерзла. Вітольд меў 2-ю групу інваліднасьці, але адмовіўся ад яе.
«Ён сказаў: „Я яшчэ малады, здаровы“ — і пайшоў працаваць», — успамінае Андрэй.
Вітольд разам з Андрэем спачатку працавалі на Бярозаўскім шклозаводзе. Потым перайшлі ў будоўлю, працавалі на сябе.
«Ён у нас быў „намесьнікам дырэктара па якасьці“, а я быў „па сувязях з грамадзкасьцю“, — паўжартам апавядае суразмоўца. — Чалавек ён быў цудоўны, прынцыповы такі, ніякай халтуры. Усё дакладна, усё мусіла быць адпаведна тэхналёгіі. Цудоўны быў час».
«Праз час гэтыя сьведкі будуць гаварыць»
Андрэй апісвае, што кола інтарэсаў ягонага брата было значна шырэйшае за ягоную сям’ю і сяброў. Ён ахвотна займаўся грамадзкай дзейнасьцю: разам з паплечнікамі паставіў помнікі паўстанцам 1863–1864 гадоў, змагаўся за чысьціню паветра ў Бярозаўцы, чысьціню Нёмана, выходзіў на адзіночныя пікеты.
«Яму хацелася, каб усе былі шчасьлівыя, „няхай і ў дабраахвотна-прымусовым парадку“, каб усё было справядліва. Ён быў бяскрыўдны, нікому нічога кепскага не зрабіў. Цяпер людзі тэлефануюць, нават і праціўнікі яго, спачуваюць, бо гэта быў сумленны чалавек», — тлумачыць брат.
Вітольда ведалі і паважалі ў Бярозаўцы. Зьяжджаць за мяжу ён не хацеў, хаця яго папярэдзілі, што пасадзяць.
«Гэта быў ягоны выбар — застацца тут і вытрываць усё. Наколькі змог, вытрываў», — кажа брат.
Андрэй не спадзяецца хутка даведацца, што сапраўды здарылася ў калёніі, ад чаго памёр Вітольд.
«Мая задача цяпер годна пахаваць свайго брата, нашага паважанага Вітольда Міхайлавіча Ашурка. Усё астатняе потым. Нават калі будзе напісана „сардэчная недастатковасьць“ — добра, гэта „сардэчная недастатковасьць“. Калі мела месца нешта супрацьзаконнае, пройдзе час, і ў любога дзеяньня ёсьць сьведкі. Праз час гэтыя сьведкі будуць гаварыць», — кажа Андрэй.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Владимир Халип
Андрей Санников
Константин Скуратович

description: Натхняльныя цытаты ад Вітольда Ашурка.

title: "Сёньня час быць героямі прыйшоў для вас!"

maintext:
«Сёньня час быць героямі прыйшоў для вас!» 2 30.05.2021, 8:22
Фото: «Белсат»
Натхняльныя цытаты ад Вітольда Ашурка.
Ідэя праекту «Радыё Свабода» «Цытаты праз краты» з натхняльнымі словамі ад вязьняў нарадзілася менавіта дзякуючы лістам Вітольда Ашурка. Тыя, хто зь ім ліставаўся, прызнаваліся: словы Ашурка зь няволі моцна падтрымліваюць і дадаюць надзеі.
«Ён нам пісаў так, быццам гэта мы ў турме, а ён на волі», — казалі пра Вітольда ягоныя сябры.
Вітольду Ашурку было 50 гадоў. Ён жыў у Бярозаўцы Лідзкага раёну на Горадзеншчыне. Працаваў у будаўніцтве «сам на сябе». Быў мясцовым актывістам, сябрам БНФ, каардынатарм руху «За свабоду». Падымаў экалягічныя пытаньні — забруджваньне рэк Дзітвы і Нёмана, забруджваньне паветра бярозаўскім шклозаводам. Выходзіў на адзіночныя пікеты. Усталёўваў разам з паплечнікамі крыжы і помнікі паўстанцам 1863–1864 гадоў у Горадзенскай і Берасьцейскай абласьцях. Шанаваў беларускую мову.
Ашурка затрымалі на некалькі дзён у дзень прэзыдэнцкіх выбараў, а потым — 19 верасьня 2020 году за падзеі 9 жніўня ў Лідзе. Яго вінавацілі ў арганізацыі масавых беспарадкаў і ў тым, што нібыта ўдарыў міліцыянта Антона Кацілу каленам у жывот. Суд праходзіў у закрытым рэжыме. Ашурку далі 5 гадоў калёніі і прысудзілі кампэнсаваць шкоду міліцыянту ў памеры 1000 рублёў. Пасьля абвяшчэньня прысуду прысутныя выгукнулі «Ганьба!» і «Верым, можам, пераможам!», на іх завялі крымінальную справу за хуліганства.
Вітольд Ашурак памёр 21 траўня ў шклоўскай калёніі пры незразумелых абставінах. Родным назвалі прычынай сьмерці «спыненьне сэрца», а цела выдалі зь перабінтаванай галавой.
У яго засталася жонка, маці, брат. Вітольда Ашурка пахавалі на бярозаўскіх могілках пад бел-чырвона-белым сьцягам, паводле ягонай волі.
«Час суму і роспачы прайшоў! Цяпер прыйшоў час думаць і клапаціцца аб тым, як мы будзем разам будаваць нашу Новую Беларусь!»
Ліст ад 1 сьнежня 2020 году.
Атрымальнік: Вікторыя Сапешка.
«Калі мы ў жніўні выйшлі на вуліцы нашых гарадоў, то мы былі сапраўды ўражаныя — колькі мы маем годных і прынцыповых людзей, якія не баяцца браць на сябе адказнасьць за лёс Айчыны!.. Мы пабаролі страх, які трымаў нас паасобку ў сваіх кватэрах».
Ліст ад 1 сьнежня 2020 году.
Атрымальнік: Вікторыя Сапешка.
«Сілы нам хопіць! У 2020 беларусы ўсяму сьвету паказалі, якія мы моцныя і нязломныя. А калі з намі Бог, то хто ж супраць такіх людзей выстаіць?!»
Ліст ад 17 сьнежня 2021 году.
Атрымальнік: чытач Свабоды.
«Нас няма зараз з вамі, тымі, хто застаўся на волі. Але мы не памерлі і не сышлі назаўжды! Мы вернемся. Мы абавязкова вернемся! Проста сёньня час быць героямі прыйшоў для вас! І я ўпэўнены, што вы — героі!»
Ліст ад 18 сьнежня 2020 году.
Атрымальнік: Вікторыя Сапешка.
«Я спакойна чакаю гэтага сакрэтнага суду — я быў разам зь людзьмі Лідчыны, калі яны выйшлі абараніць свой Гонар. Мне вініцца няма чаго! Наадварот! Я ганаруся, што ў самы складаны час я трымаў сьцяг Перамен!»
Ліст ад 18 сьнежня 2020 году.
Атрымальнік: Вікторыя Сапешка.
«Я добра ўсьведамляў, што той, хто запаліць агонь паўстаньня ў Лідзе, у лепшым выпадку сядзе надоўга. Бог адвёў ад мяне самае страшнае, і я проста ў турме. Але я і сам не чакаў, што полымя Паўстаньня будзе гарэць так доўга і так зырка! І, на мой погляд, яно ўжо ня згасьне, пакуль не абрынуцца муры спарахнелай мінуўшчыны».
Ліст ад 31 студзеня 2021 году.
Атрымальнік: Кацярына Талочка.
«Лісты падтрымкі ня менш важныя і для вас, патрыётаў, якія засталіся на волі! Ваша нязломнасьць супрацьстаяць цемры і пошасьці натхняе слабых і дае надзею стомленым! Перамагае той, хто не здаецца!»
Ліст ад 4 лютага 2021 году.
Атрымальнік: Ільля Міронаў.
«Я часьцяком прыгадваю лістапад 2019 году і перапахаваньне парэшткаў Кастуся Каліноўскага і яго генэралаў. Гэта была фэерыя! Мы былі вельмі шчасьлівыя... Падзеі лета-восені 2020 — гэта для мяне працяг таго ланцужка падзей з 2019 году! Тады мы на свае вочы пабачылі свой беларускі патэнцыял!»
Ліст ад 20 лютага 2021 году.
Атрымальнік: Янак Дзяшук.
«Я часта чую, што, маўляў, усё залежыць ад таго, ці дамовяцца паміж сабою Пуцін, Байдэн, Мэркель і іншыя. Спадзяюся, што і ты разумееш, што гэта ня так! Усё залежыць ад Беларускага народу!.. І мы не павінны спыняцца!»
Ліст ад 20 лютага 2021 году.
Атрымальнік: Янак Дзяшук.
«Я заўжды верыў, што беларусы маюць вялікае сэрца! Але сёньня я ў захапленьні ад масавай салідарнасьці! Нават за кратамі я лічу сябе бадай што самым шчасьлівым чалавекам, бо я дажыў да той пары, калі зьдзейсьнілася мая мара — Беларусь ажыла і зазіхацела дыямэнтамі талентаў і высакароднасьці!»
Ліст ад 26 лютага 2021 году.
Атрымальнік: Алеся.
«Надзея — гэта першы крок да перамогі! Насамрэч, мы ўсе ўжо перамаглі! Мы здолелі выціснуць са свайго сэрца страх і паверылі ў свае сілы! Нашыя ворагі ведаюць гэта і адчуваюць нашую маральную перамогу. Нам застаецца толькі замацаваць сваю перавагу!»
Ліст ад 21 сакавіка 2021 году.
Атрымальнік: чытач Свабоды.
«Я цалкам упэўнены, што нашыя беларускія жанчыны і дзяўчаты самыя лепшыя ў сьвеце — самыя прыгожыя, самыя разумныя і крэатыўныя і самыя мужныя!!! Я ў захапленьні! Дасылаю вам гэтую паштоўку, бо мая мара — выпіць з вамі кубачак гарбаты і паслухаць ваш расповед пасьля Перамогі!»
Ліст ад 14 красавіка 2021 году.
Атрымальнік: Алеся.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Так заўсёды і адбываецца пры дыктатуры.

title: Сяргей Навумчык: Цяпер адной "нейтральнасьці" Лукашэнку мала, яму трэба, каб яго любілі

maintext:
Сяргей Навумчык: Цяпер адной «нейтральнасьці» Лукашэнку мала, яму трэба, каб яго любілі 3 19.05.2021, 10:52
3,354
Сяргей Навумчык
Так заўсёды і адбываецца пры дыктатуры.
Адзін з «дэпутатаў незалежнасці», палітык і журналіст Сяргей Навумчык напісаў пра жаданне рэжыму ператварыць усе незалежныя СМІ ў «Советскую Белоруссию».
— Чытаю ў сацсетках: «tut.by — гэта ж не апазыцыйны рэсурс, яны стараліся трымацца нейтральнасьці і аб’ектыўнасьці, за што іх так?» А «так» заўсёды і адбываецца пры дыктатуры, — адзначае Сяргей Навумчык.
Пры Сталіне і Гітлеры ў іх тыраніях не было «нейтральных» газэт. Усе выданьні ўсхвалялі тыранаў. Кожны дзень. У кожным нумары.
І не было на свабодзе публічных асобаў — журналістаў, пісьменьнікаў, мастакоў, навукоўцаў, якія б не ўсхвалялі Сталіна. Ніводнага. Вершы пра Сталіна вы нойдзеце і ў Купалы, і ў Мандэльштама, і ў Ахматавай, і ў Пастарнака. Нават у іх. А адмова даць «зялёнае» сьвятло п’есе Булгакава «Батум», дзе быў выведзены вобраз маладога Сталіна (дыктатару не спадабалася, што ён паказаны не правадыром, а ўсяго толькі маладым рэвалюцыянэрам) — загнала аўтара «Майстра і Маргарыты» у магілу.
І вось цяпер надыходзіць у Беларусі час, калі адной «нейтральнасьці» Лукашэнку мала. Яму трэба, каб яго любілі.
У дачыненьні да СМІ гэта азначае — каб усхвалялі.
27 гадоў Лукашэнка ператвараў Беларусь у савецкую Беларусь.
Цяпер усе незалежныя СМІ ён хоча ператварыць ў «Советскую Белоруссию».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».