description: Генпракурор падкрэсліў, што бежанцы неаднаразова і публічна заяўлялі аб сваім статусе, мэтах, маршруце руху ў Германію. Аб чым дакладна вядома ўладам Польшчы.

title: Катаванні і прымяненне спецсродкаў: інфармацыя аб злачынных дзеяннях Польшчы будзе накіравана ва ўсе міжнародныя арганізацыі - Швед


description: Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што з Беларусі было эвакуіравана на радзіму каля тысячы мігрантаў. "Але я хачу, каб вы ведалі. Мы ні ў якім разе не будзем вас затрымліваць, грузіць у самалёты і адпраўляць на радзіму, калі вы гэтага не хочаце", - падкрэсліў Прэзідэнт.

title: Лукашэнка: мы не будзем затрымліваць бежанцаў, грузіць іх у самалёты і адпраўляць на радзіму

fasttext_language: be


description: У цэлым у гэтым годзе атрымана 9 млн т збожжа. Гэта нядрэнны ўраджай. Выкананы дзяржаўны заказ па пастаўках збожжа, крупяных культур, рапсу, піваварнага ячменю. Практычна 1 млн т бульбы атрыманы ў сельгасарганізацыях, а таксама 631 тыс. т агародніны, 170 тыс. т пладоў.

title: Мінсельгасхарч: стабфонды ў гэтым годзе павялічаны практычна ў два разы


description: На пасяджэнні разгледзелі развіццё шматбаковага супрацоўніцтва ў галіне абароны і бяспекі. Кіраўнікі ваенных ведамстваў абмяняліся думкамі аб ваенна-палітычнай абстаноўцы ў свеце і яе ўплыве на бяспеку краін Садружнасці.

title: Пасяджэнне Савета міністраў абароны краін СНД прайшло ў Маскве


description: Прэм'ер-міністр звярнуў увагу на тое, што Беларусь у гэтым рэгіёне не навічок. У прыватнасці, у краіны даволі даўнія і ўстойлівыя сувязі з ААЭ - і дзелавыя, і палітычныя.

title: Галоўчанка: на ЭКСПА прапрацоўваем супрацоўніцтва з краінамі Блізкага Усходу і Персідскага заліва


description: З розных рэгіёнаў у сталіцу прыбылі 34 пракурорскія работнікі, упершыню назначаныя на пасаду.

title: Швед прыняў прысягу ў маладых пракурорскіх работнікаў


description: Паводле слоў эксперта, наперадзе яшчэ шмат работы - вывучэнне, абмеркаванне, асэнсаванне і галоўнае - усведамленне запатрабаванасці абноўленага асноватворнага дакумента ў сучасных умовах.

title: Шчокін: у аснове праекта Канстытуцыі - народаўладдзе, без якога немагчыма дэмакратыя


description: "Згодна з міжнародным правам, бежанцы з зон баявых дзеянняў павінны бесперашкодна прымацца ў краінах, дзе яны просяць прыстанішча", - падкрэсліў Эйнарс Граўдзіньш.

title: Латвійскі палітолаг аб сітуацыі на граніцы: польскія ўлады ўчыняюць ваенныя злачынствы


description: У лютым 2022 года ў Пекін змогуць адправіцца двое мужчын і дзве жанчыны. Квоты размеркаваліся згодна з рэйтынгам Міжнароднай федэрацыі лыжнага спорту (FIS).

title: Беларускія лыжнікі сталі ўладальнікамі чатырох ліцэнзій на Гульні-2022


description: "Я ведаю, што ніхто ніколі не атрымліваў з Масквы ніякіх указанняў аб арганізацыі нелегальнай міграцыі. Гэта вынік дзеянняў самога ЕС. Гэта проста спробы апраўдаць сваю канфрантацыйную палітыку ў адносінах да Расіі", - заявіў Уладзімір Макей.

title: Макей: дзеянні калектыўнага Захаду ў адносінах да Беларусі накіраваны з далёкім прыцэлам на Расію


description: Бакі абмеркавалі стан двухбаковага ваеннага супрацоўніцтва і намецілі шляхі яго інтэнсіфікацыі ў галінах, якія ўяўляюць узаемны інтарэс.

title: Абаронныя ведамствы Беларусі і Узбекістана зацвердзілі план супрацоўніцтва на 2022 год


description: "Нацыянальны дзень Беларусі 22 лістапада абяцае стаць яркай падзеяй у рабоце павільёна. Адметнасцю культурнай праграмы будзе паказ калекцыі жаночага ільнянога адзення, які падрыхтавалі "Цэнтр моды" і заслужаны калектыў дзяржаўны акадэмічны ансамбль танца Беларусі", - расказала Марына Васькевіч.

title: Ільняныя калекцыі "Цэнтра моды" ўпрыгожаць выставачны павільён Беларусі на ЭКСПА ў Дубаі


description: У першы дзень фестывалю, 3 снежня, у зале Віцебскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя Салярцінскага адбудзецца канцэрт выкладчыкаў і навучэнцаў.

title: Музыка Стравінскага, Баха, Гендэля і Брамса прагучыць на фестывалі імя Салярцінскага ў Віцебску


description: "Кіраўнікамі органаў міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва Беларусі і Кітая падкрэслена наяўнасць добрых перспектыў у сферы двухбаковага ваеннага супрацоўніцтва паміж краінамі, важнасць іх далейшага ўмацавання і развіцця", - сказалі ў ведамстве.

title: Мінабароны Беларусі і Кітая падпісалі мемарандум аб міжнародным ваенным супрацоўніцтве


description: Форум з'яўляецца адзіным профільным мерапрыемствам у Беларусі па вывучэнні пытанняў гісторыі Старажытнага Усходу, антычнага свету, Сярэдневякоўя і ранняга Новага часу.

title: Міжнародная навуковая канферэнцыя "Лістападаўскія сустрэчы" праходзіць у БДУ


description: "Лічу, што ўдалося знайсці пэўны баланс. Гэта далейшы крок па шляху развіцця народаўладдзя ў нашай краіне", - падкрэсліў кіраўнік Адміністрацыі.

title: "Далейшы крок па шляху развіцця народаўладдзя". Сергяенка аб праекце абноўленай Канстытуцыі


description: Першы сакратар пасольства Расіі ў Беларусі Юлія Араева адзначыла на адкрыцці, што музей гісторыі беларускай літаратуры - адзін з самых утульных і душэўных музеяў Мінска.

title: "Ганна Карэніна": гісторыю стварэння шэдэўра расказвае выставачны праект у Мінску


description: Да старту еўракваліфікацыі пад кіраўніцтвам галоўнага трэнера Наталлі Трафімавай у Мінску рыхтаваліся 16 баскетбалістак.

title: Беларускія баскетбалісткі згуляюць у гасцях у каманды Чэхіі ў кваліфікацыі ЧЕ


description: "У гэтым выпадку паступіў адзін некарэктны сігнал, які прывёў да спрацоўвання аўтаматычнай сістэмы аховы, і блок быў адключаны ад сеткі. Па выніках дыягностыкі, усе тэхналагічныя сістэмы і абсталяванне знаходзяцца ў працаздольным стане. Заўваг няма", - сказаў Віктар Каранкевіч.

title: Каранкевіч назваў прычыну адключэння ад сеткі першага энергаблока БелАЭС


description: Спаборніцтвы з 11 па 13 лістапада адбудуцца на вялікай пляцоўцы "Чыжоўка-Арэны". На гэты раз на мінскі лёд выйдуць каманды Беларусі, Казахстана і Расіі.

title: Хакейны турнір "Кубак Прэзідэнцкага спартыўнага клуба" пройдзе ў Мінску 11-13 лістапада


description: Паводле слоў Зураба Палалікашвілі, колькасць турыстаў, якія падарожнічаюць у іншыя краіны, па выніках 2021 года, як чакаецца, будзе на 70-75 працэнтаў ніжэйшай за паказчык, які папярэднічаў пандэміі новага каранавіруса.

title: Кіраўнік СТААН: сусветны турызм адновіцца не раней за 2023 год


description: У аранжавай зоне знаходзяцца пяць рэгіёнаў, а ў жоўтай толькі тры вобласці - Кіраваградская, Закарпацкая і Цярнопальская.

title: Чырвоная зона каранціну ва Украіне павялічылася да 17 абласцей


description: Асноўнымі інвестарамі арганізацый краіны былі суб'екты гаспадарання Расіі (44 працэнты ўсіх інвестыцый, якія паступілі), Украіны (13,1 працэнта) і Кіпра (12,6 працэнта). Прамыя замежныя інвестыцыі склалі $4,8 млрд, або 72,4 працэнта ўсіх замежных інвестыцый.

title: Замежныя інвестары ў студзені-верасні ўклалі ў эканоміку Беларусі $6,7 млрд


description: У мерапрыемствах, якія будуць праходзіць у вочным фармаце пад старшынствам кіраўніка Савета Федэрацыі Федэральнага сходу Расійскай Федэрацыі, старшыні Савета МПА СНД Валянціны Мацвіенка, мяркуецца ўдзел парламенцкіх дэлегацый на чале з кіраўнікамі парламентаў краін СНД, прадстаўнікоў міжнародных арганізацый, вучоных і экспертаў.

title: Сесія Міжпарламенцкай асамблеі СНД пройдзе 25-26 лістапада


description: Як расказалі бежанцы, у Польшчы іх некалькі разоў жорстка збівалі праз з-за адмовы ісці ў Беларусь, а таксама прымянялі слёзатачывы газ.

title: ДПК: дзеянні польскіх палітыкаў распальваюць насілле ў адносінах да бежанцаў


description: У ліку пытанняў, якія прапануюцца нашым рэспандэнтам, - ацэнка іх уласнага сацыяльна-эканамічнага становішча, дынаміка гэтага становішча, пытанні, якія датычацца нашых узаемаадносін з суседзямі: Расіяй і іншымі дзяржавамі.

title: Вялікае сацдаследаванне напярэдадні рэферэндуму праводзіцца ў Беларусі


description: Журналіст у размове з беларускім лідарам прывёў даныя аб тым, колькі такіх структур было закрыта за апошні час.

title: "Атрымлівалі грошы на фінансаванне мяцяжоў". Лукашэнка назваў прычыны ліквідацыі шэрага НКА


description: Выкарыстанне польскімі сілавікамі спецсродкаў, у тым ліку газу і вадамётаў, напалохала і дарослых, і дзяцей.

title: "Было страшна, дзеці таксама моцна спалохаліся": бежанец пра польскія вадамёты і газ


description: Уладзімір Макей праінфармаваў свайго субяседніка аб развіцці сітуацыі з мігрантамі на заходняй граніцы краіны і падыходах Беларусі да вырашэння гэтага пытання, у тым ліку аб узаемадзеянні з міжнароднымі арганізацыямі.

title: Макей абмеркаваў з прэзідэнтам Міжнароднай федэрацыі Чырвонага Крыжа сітуацыю з бежанцамі на граніцы


description: "Калектыўны Захад не проста парушае правы чалавека, а ён проста плюе на іх і гатовы выкарыстоўваць танкі супраць звычайных мігрантаў, якія спрабуюць знайсці прытулак у краінах ЕС".

title: Пятроўскі: Захад плюе на правы чалавека і гатовы выкарыстоўваць танкі супраць мігрантаў


description: Удзельнікі форуму абмеркавалі актуальныя пытанні міжнароднай і рэгіянальнай бяспекі. Адбыўся грунтоўны абмен думкамі па міграцыйнай праблематыцы, процідзеянні выкарыстанню інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій у злачынных мэтах, развіццю біялагічных пагроз.

title: У Маскве адбылася дзявятая сустрэча сакратароў саветаў бяспекі краін СНД


description: У час размовы бакі абмеркавалі шырокае кола пытанняў развіцця двухбаковага супрацоўніцтва.

title: Пасол Беларусі ўручыў даверчыя граматы прэзідэнту Манголіі


description: "Санкцыі, як мы ўжо ўсе зразумелі, - любімы інструмент палітыкі нашых заходніх партнёраў", - падкрэсліла прадстаўнік МЗС РФ.

title: Захарава заявіла аб недапушчальнасці пад маркай міграцыйнага крызісу ўводзіць новыя санкцыі супраць Беларусі


description: "Атрымалася даволі роўная гульня. У прынцыпе, такую мы чакалі. Варта адзначыць, што абодва сапернікі вельмі адказна падышлі да матчу. Не магу не прыгадаць, як здорава нашы хлопцы вярнуліся ў гульню пасля прапушчанай шайбы: класна адыграліся, а затым выйшлі наперад", - сказаў Крэйг Вудкрафт.

title: Вудкрафт пра матч з "Барысам": да самага канца заставаліся ў гульні і дзейнічалі па сваёй сістэме


description: Паводле слоў Дзмітрыя Рабава, месячная колькасць ападкаў мяркуецца каля кліматычнай нормы - 38-57 мм.

title: Рабаў: снежань у гэтым годзе чакаецца цяплейшым, чым звычайна


description: Прафілактычная акцыя ўключае ў сябе комплекс мерапрыемстваў па шырокамаштабным інфармаванні насельніцтва аб сучасных метадах і спосабах падману, якія выкарыстоўваюцца кіберзлачынцамі, мерах процідзеяння і прафілактыкі.

title: У Беларусі стартавала дэкада кібербяспекі


description: Дакумент накіраваны на развіццё ўзаемадзеяння ў галіне інавацый, пашырэння міжнароднага і рэгіянальнага гандлю. Акрамя таго, мемарандум прадугледжвае садзейнічанне стартапам і навукова-даследчым праектам, супрацоўніцтва па прыцягненні кампаній, арганізацыі сумесных мерапрыемстваў.

title: "Вялікі камень" будзе супрацоўнічаць з СЭЗ Кыргызстана "Нарын"


description: Адзін з самых паспяховых хакеістаў у гісторыі краіны будзе адказваць за камплектаванне зборных, узаемадзеянне з хакеістамі і трэнерамі.

title: Міхаіл Грабоўскі стаў генеральным менеджарам нацыянальнай і зборных каманд па хакеі з шайбай


description: У Мінску зарэгістраваны 121 пацярпелы, у тым ліку 8 шпіталізаваны. Ва ўсіх дыягнаставана галалёдная траўма.

title: Міністэрства аховы здароўя: за 9 дзён у Беларусі зарэгістраваны 293 пацярпелыя ад галалёдных і халадовых траўмаў


description: "У будынку ёсць эвакуацыйныя выхады, парашковыя вогнетушыцелі, унутраны проціпажарны водаправод, спрынклерная сістэма аўтаматычнага пажаратушэння. Наш асабовы склад кругласутачна дзяжурыць у памяшканні. Выкарыстоўваем відэаназіранне, каб не дапусціць пажараў", - сказаў Дзмітрый Лакіза.

title: Ратавальнікі ўзмоцняць нарады ў ТЛЦ на граніцы і ўдасканаляць шляхі эвакуацыі на выпадак надзвычайнай сітуацыі


description: У адпаведнасці з рашэннем кампетэнтных органаў ААЭ з 14 лістапада грамадзяне Афганістана, Ірака, Емена, Сірыі не будуць прымацца да перавозкі на рэйсах, якія ляцяць з Дубая ў Беларусь.

title: "Белавія": грамадзяне Ірака, Сірыі, Емена і Афганістана не будуць прымацца на рэйсы з Дубая ў Беларусь


description: У сераду будзе воблачна з праясненнямі, без істотных ападкаў. Месцамі прагназуецца туман і слабы галалёд. Вецер будзе паўднёвы 4-9 м/с.

title: Туман і слабы галалёд чакаюцца ў Беларусі 17 лістапада


description: На льготу, калі яна будзе ўведзена, змогуць разлічваць не толькі прадпрыемствы ГА "БелТІЗ", а любыя, у якіх доля працуючых людзей з інваліднасцю (любога тыпу парушэнняў) будзе 50 працэнтаў і большай.

title: Прадпрыемствы з 50 працэнтамі інвалідаў у калектыве могуць вызваліць ад выплаты падатку на зямлю


description: Раніцай 8 лістапада вялікая група мігрантаў была заўважана недалёка ад пункта пропуску "Брузгі". Рухаліся яны ў бок беларуска-польскай граніцы.

title: "Мы прыйшлі з дзецьмі, а нас сустракаюць са зброяй": трэці дзень лагера бежанцаў на польскай граніцы


description: Абмяркоўвалася праблематыка вакол бежанцаў і эскалацыі абстаноўкі на дзяржграніцы. "Мы сышліся на думцы, што эскалацыя нікому не патрэбна - ні Еўрапейскаму саюзу, ні Беларусі. І дапусціць эскалацыі, як бы камусьці гэтага ні хацелася, аж да гарачага сутыкнення, мы не можам", - адзначыў беларускі лідар.

title: Лукашэнка і Меркель зноў правялі тэлефонную размову


description: Рэйс QF12 з Лос-Анджэлеса прызямліўся ў Сіднеі ў 06.00 па мясцовым часе. Пасажыры, якія прыбылі гэтым рэйсам, сталі першымі больш як за 1,5 года, каму не трэба адпраўляцца ў каранцін або выконваць якія-небудзь іншыя санітарныя абмежаванні.

title: У аэрапорт Сіднея прыбыў першы за 590 дзён міжнародны рэйс


description: Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка даручыў губернатару Гродзенскай вобласці і памочніку па рэгіёне арганізаваць начлег для жанчын і дзяцей, якія знаходзяцца на граніцы.

title: Лукашэнка даручыў арганізаваць начлег для бежанцаў - жанчын і дзяцей


description: Адзначаецца, што найбольшы ўклад у рост цэн унесла падаражанне цеплавой энергіі, электраэнергіі і прыроднага газу, аўтамабільнага паліва, а таксама прадуктаў харчавання.

title: У Латвіі ў кастрычніку зафіксавана рэкордная з 2009 года інфляцыя


description: Віцэ-прэм'ер падкрэсліў, што пытанне трэба вырашаць у комплексе, робячы стаўку на мадэрнізацыю і тэхналагічнасць, зніжэнне затрат і пошук унутраных рэзерваў.

title: Субоцін: урад да канца года плануе абмеркаваць стратэгію развіцця льняной галіны


description: "Мэтанакіраваны міжведамасны падыход да арганізацыі прафілактычнай работы з непаўналетнімі дазволіў за 9 месяцаў бягучага года забяспечыць зніжэнне падлеткавай злачыннасці ў рэспубліцы на 11,2 працэнта", - адзначыў віцэ-прэм'ер.

title: Петрышэнка: у Беларусі назіраецца зніжэнне колькасці падлеткаў, якія ўчынілі злачынства


description: Дыпламат таксама адзначыў, што ў Расіі назбіралася мноства пытанняў да краін Еўрасаюза наконт крызісу з мігрантамі на беларуска-польскай граніцы. "У нас ёсць шмат пытанняў да іх, і мы, безумоўна, зададзім іх нашым калегам", - сказаў ён.

title: Першы намеснік пастаяннага прадстаўніка РФ пры ААН назваў выцясненне мігрантаў з Польшчы і Літвы ганьбай і парушэннем міжнародных канвенцый


description: Лілія Ананіч прыняла ўдзел у сустрэчы старшыні Палаты прадстаўнікоў Уладзіміра Андрэйчанкі з Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Азербайджана ў Беларусі Ульві Бахшаліевым.

title: Ананіч: міжпарламенцкае супрацоўніцтва Беларусі і Азербайджана заўсёды развівалася дынамічна


description: У ходзе сустрэчы абмеркаваны пытанні арганізацыі выхаваўчай работы са студэнтамі, неабходнасці правядзення на пастаяннай аснове дыялогавых пляцовак кіраўніцтва ВНУ з навучэнцамі ў мэтах абмеркавання бягучай сацыяльна-эканамічнай сітуацыі ў краіне, актуальных для студэнцтва пытанняў па розных грамадска-палітычных тэмах і жыцці ўніверсітэта.

title: Петрышэнка абмеркаваў з кіраўніцтвам МДЛУ адбор абітурыентаў і выхаваўчую работу са студэнтамі


description: У Вільнюсе беспарадкі каля будынка парламента былі ўчынены вечарам 10 жніўня. У той дзень амаль 5 тыс. людзей сабраліся перад Сеймам, каб выказаць сваю нязгоду з запланаванымі ўрадам антыкавіднымі абмежаваннямі ў адносінах да невакцынаваных людзей.

title: За беспарадкі 10 жніўня каля Сейма Літвы да адказнасці прыцягнуты 85 чалавек


description: Сацыяльныя сеткі, у прыватнасці Facebook, сталі пляцоўкай для публікацыі пустых абяцанняў спекулянтаў і шарлатанаў у інтэрнэце.

title: The New York Times: распальванню міграцыйнага крызісу ў Еўропе садзейнічалі сацыяльныя сеткі


description: Папярэдні антырэкорд зафіксаваны 11 лістапада, калі за суткі было выяўлена 50 196 выпадкаў заражэння. З пачатку эпідэміі інфекцыя выяўлена ў 5 129 950 жыхароў ФРГ. Ад наступстваў захворвання, выкліканага каранавірусам, за 24 гадзіны ў краіне памерлі 294 пацыенты.

title: У Германіі новы максімум: за суткі выявілі 52 826 выпадкаў заражэння каранавірусам


description: Аб гэтым заявіў прэм'ер-міністр Раман Галоўчанка ў час пасяджэння Прэзідыума Савета Міністраў на тэму "Аб функцыянаванні транспартнага комплексу ў 2021 годзе і планах на 2022 год".

title: Галоўчанка: транспартны комплекс Беларусі ўстойліва працуе ў няпростых умовах


description: "Праз 25 гадоў з моманту падпісання дагавора аб стварэнні супольніцтва Беларусі і Расіі мы робім чарговы важны крок на шляху саюзнага будаўніцтва", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

title: Лукашэнка: Беларусь і Расія зрабілі чарговы важны крок на шляху саюзнага будаўніцтва


description: "Фотапраект, прымеркаваны да Года народнага адзінства, стаў для мяне першай персанальнай выставай больш як за 20 гадоў работы ў прафесіі", - адзначыў Аляксандр Анташкевіч.

title: Творчы фотапраект "Спорт - тое, што нас аб'ядноўвае" прадстаўлены ў Бабруйску


description: "Аперацыя прайшла ў нашай установе аховы здароўя сёння ноччу, яна працягвалася практычна 6 гадзін, удакладніў Анатоль Кулік. - І донарам, і рэцыпіентам сталі жыхары нашага рэгіёна".

title: Першую аперацыю па перасадцы сэрца правялі ў Магілёве


description: Антырэкорд па пропуску грузавікоў належыць кантрольным службам польскага пункта пропуску "Баброўнікі" (з беларускага боку - "Бераставіца"). Праз гэты пагранпераход прапушчана 48 працэнтаў транспарту ад нормы, прадугледжанай двухбаковымі дамоўленасцямі.

title: ДПК: колькасць фур, якія чакаюць уезду ў ЕС, за суткі скарацілася на 41 працэнт


description: Марпехам трэба прышчапіцца да 28 лістапада. Гэта можна зрабіць толькі аднакампанентнай вакцынай кампаніі Johnson & Johnson. Прымяненне астатніх прэпаратаў вытворчасці Pfizer і Moderna не дае магчымасці ваеннаслужачым укласціся ў тэрмін. Гэтыя вакцыны налічваюць два кампаненты.

title: Больш як 12,5 тыс. марпехаў ЗША пагражае звальненне, калі яны не прышчэпяцца да 28 лістапада


description: Дакумент складаецца з шасці раздзелаў і ўключае каля 90 мерапрыемстваў агульнагуманітарнай накіраванасці, па захаванні традыцый народнай творчасці, гісторыка-культурнай спадчыны і інш.

title: Падпісаны план мерапрыемстваў Года народнай творчасці і культурнай спадчыны ў СНД


description: Паводле слоў кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Ігара Сергяенкі, работа над абноўленым варыянтам Асноўнага закона краіны мела даволі напружаны характар.

title: Сергяенка: работа над праектам абноўленай Канстытуцыі практычна падышла да фіналу


description: Цяпер распрацоўваецца цэнтральная платформа, на базе якой будуць працаваць усе бальніцы і паліклінікі. Яна будзе ўключаць у сябе электронны рэцэпт, які працуе ўжо, электронныя гісторыі хвароб і амбулаторную картку.

title: Міністэрства аховы здароўя распрацоўвае адзіную платформу з лічбавымі гісторыямі хвароб і анлайн-кансультацыямі


description: Як паведамлялася, гэтымі днямі беларускі бок данёс да кіраўніцтва міжнародных арганізацый сваю пазіцыю па міграцыйным крызісе.

title: Амбразевіч: у ААН павінны зафіксаваць парушэнні правоў чалавека краінамі ЕС у адносінах да бежанцаў


description: Паводле слоў Сяргея Замары, практычна кожны год ажыццяўляецца вывучэнне і праверка выканання заканадаўства аб прафілактыцы сямейнай нядобранадзейнасці, безнагляднасці і правапарушэнняў непаўналетніх.

title: Генпракуратура: у Беларусі створаны інструментарый для выяўлення злачынстваў супраць дзяцей у інтэрнэце


description: У экспазіцыі - дыпломныя праекты студэнтаў факультэта мастацкай культуры кафедры народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Выпускнікі прэзентуюць аўтарскія творы ў розных відах і напрамках сучаснага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, такіх як: кераміка, ткацтва, батык.

title: Лепшыя дыпломныя работы выпускнікоў БДУКМ прадставяць на выстаўцы ў Мінску


description: Прадстаўлены прадпрыемствы харчовай прамысловасці, інфармацыйных тэхналогій, а таксама міністэрствы, медыцынскія, навуковыя і навукова-вытворчыя ўстановы і ўніверсітэты, якія дэманструюць прадукцыю і паслугі, што могуць быць запатрабаваны сярод кітайскіх спажыўцоў.

title: Нацыянальная экспазіцыя Беларусі прадстаўлена на Кітайскай міжнароднай выстаўцы імпарту


description: "Па запрашэнні кіраўніка расійскага знешнепалітычнага ведамства міністр замежных спраў Рэспублікі Беларусь наведае Маскву з рабочым візітам для ўдзелу ў штогадовым сумесным пасяджэнні калегій двух міністэрстваў замежных спраў", - сказала Марыя Захарава.

title: Макей 9-10 лістапада наведае Маскву, дзе адбудзецца сумеснае пасяджэнне калегій МЗС Беларусі і РФ


description: У ліпені Еўрапейскі суд юстыцыі па іску Еўракамісіі пастанавіў, што польская сістэма дысцыплінарнага кантролю над суддзямі парушае прынцып вяршэнства права і стварае перадумовы да ўзнікнення залежнасці судовай галіны ўлады ад выканаўчай.

title: Польшча можа прыпыніць выплату членскіх узносаў Еўрасаюзу


description: "Наша пазіцыя добра вядомая. Беларусь паслядоўна выступае супраць замахаў на мірнае, спакойнае і стабільнае развіццё краін і народаў", - заявіў Анатоль Глаз.

title: МЗС Беларусі выступіла ў падтрымку Кубы на фоне ўзрастаючага знешняга націску на гэту краіну


description: "Тое, што сёння адбываецца на граніцы, - у гэтым вінавата не Беларусь. Тут трэба разглядаць корань зла і тыя прычыны, якія справакаваў той жа калектыўны Захад у краінах Блізкага Усходу, Азіі", - сказаў Аляксандр Вальфовіч.

title: Вальфовіч: Беларусь не вінавата ў тым, што сёння адбываецца на граніцы


description: Падводзячы вынікі пасяджэння ВДС, Аляксандр Лукашэнка адзначыў: ён і Прэзідэнт Расіі яшчэ знойдуць час для таго, каб абмеркаваць некаторыя пытанні саюзнага будаўніцтва.

title: Лукашэнка панаракаў, што Пуцін паехаў у Крым і яго з сабой не запрасіў


description: "За ўвесь час паступіла 135 т дапамогі. Бежанцам выдадзена 109 т дапамогі, у тым ліку 85 т прадуктаў", - адзначыў Віктар Лісковіч. Прадоўжыцца выдача цёплага абутку і коўдраў.

title: Лісковіч: бежанцам выдадзена 85 т прадуктаў


description: Спікер верхняй палаты парламента адзначыла, што пытанне ідэалагічнай работы застаецца заўсёды актуальным.

title: Качанава: свет дынамічна змяняецца, але нішто не заменіць чалавечыя стасункі


description: "Спаборніцтвы памяці Фёдара Кулакоўскага ў гэтым годзе адзначаць чарговы юбілей: яны пройдуць 15-ы раз", - адзначыў дырэктар абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву па лёгкай атлетыцы і гульнявых відах спорту Дзмітрый Чыгір.

title: Каля 350 спартсменаў збяруць у Магілёве рэспубліканскія спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы


description: "Перакананы, што сумеснымі намаганнямі мы зможам актывізаваць двухбаковае супрацоўніцтва ў сельскай гаспадарцы, прамысловасці, адукацыі і іншых галінах на карысць народаў абедзвюх дзяржаў", - падкрэсліў ён.

title: Лукашэнка: Беларусь зацікаўлена ў пашырэнні ўзаемадзеяння з Камбоджай


description: Афіцыйная прэм'ера адбылася 6 ліпеня ў сталіцы Казахстана ў эфіры тэлеканала "Хабар". Кінастужка ўпершыню ў Беларусі была паказана ў пазаконкурснай праграме кінафестывалю "Лістапад". Еўрапейская прэм'ера была 20 кастрычніка на Рымскім кінафестывалі ў Італіі.

title: Дакументальны фільм "Qazaq. Гісторыя залатога чалавека" пра Назарбаева ствараўся 19 месяцаў


description: Палітолаг адзначыў, што ўсе прынятыя на ВДС рашэнні накіраваны на павышэнне дабрабыту беларускіх і расійскіх грамадзян. "І гэта галоўнае", - падкрэсліў ён.

title: Аўдонін: пасяджэнне ВДС стала працягам планавай работы па развіцці Саюзнай дзяржавы


description: Мяркуючы па размовах паміж імі, яны маюць намер ісці ў стары лагер, абагрэцца і высушыць рэчы. Палякі заглушылі вадамёты.

title: Частка бежанцаў пакуюць рэчы і збіраюцца ісці ў стары лагер


description: Рэзкае абвастрэнне міграцыйнай сітуацыі ў беларуска-польскім прыграніччы, на думку МЗС, выклікае значную занепакоенасць за лёсы людзей, якія імкнуцца любымі шляхамі і спосабамі трапіць у краіны Еўрапейскага саюза.

title: Беларусь перасцерагла польскі бок ад выкарыстання правакацый на граніцы


description: Бежанцы забяспечаны гарачым харчаваннем, пітной вадой, спальнымі месцамі. Днём працуе аўталаўка. Кругласутачна арганізавана і медыцынскае суправаджэнне.

title: ФОТАФАКТ: Фрукты, ёгурты, гарачы чай - снеданне ў транспартна-лагістычным цэнтры


title: “Сакрэты” прыбудовы да гасцініцы “Юбілейная”

maintext:
спрабаваў раскрыць лунінчанін падчас публічных слуханняў па пытаннях рэалізацыі інвестыцыйных праектаў і праграм у сферы жыллёва-камунальнай гаспадаркі, добраўпарадкавання тэрыторыі Лунінецкага раёна, аб’ёмаў, якасці і кошту паслуг.
На мерапрыемства, якое прайшло пад кіраўніцтвам намесніка старшыні райвыканкама Руслана Хоміча, былі запрошаны кіраўнікі мясцовых арганізацый, якія маюць непасрэдныя адносіны да вырашэння пытанняў у вызначанай сферы дзейнасці, а таксама жыхары Лунінеччыны. Апошніх, дарэчы, сабралося мала, таму, думаю, многім будзе цікава даведацца, аб чым ішла гаворка…


authors:
Наталья Лялюк
Максим С
Дмитрий Немкович
Павел Ходот
Ирина Петрушкевич

title: Дзеці і ёсць тое самае шчасце!

maintext:
Кастрычнік у гэтым годзе выдаўся незвычайна цёплым і сонечным. Двары шматпавярховых дамоў у жылым комплексе па вул. Ф. Скарыны нагадваюць мурашнікі – гульнявыя пляцоўкі запоўнены дзетварой. І ў гэтым няма нічога дзіўнага. Магчымасцю пабудаваць жыллё з выкарыстаннем ільготнага крэдытавання скарысталіся дзясяткі мікашэвіцкіх бацькоў. У ліку іх – супрацоўнік дзіцячай бібліятэкі, мнагадзетная мама Таццяна СКАБЕЛЬСКАЯ.
– Штомесячныя выплаты па льготнаму крэдыту для сямейнага бюджэту – прымальныя і пасільныя, – расказвае суразмоўніца. – Жыллём ў цэлым задаволены: цяпло і прасторна, а з вышыні 9-га паверха адкрываецца цудоўная панарама на горад і яго наваколле.
Сама Таццяна Пятроўна вырасла ў вялікай і дружнай сям’і. З ранняга дзяцінства ведала, што шмат дзяцей – гэта выдатна. Мабыць, менавіта ў гэты перыяд у яе і заклалася разуменне тых самых адвечных духоўных каштоўнасцей, якія робяць прыярытэтнымі для чалавека сямейныя радасці і клопаты. Яшчэ да вяселля вызначылася – калі пашчасціць, у яе будзе, як мінімум, двое дзяцей. Праўда, сыны Ягор і Мацвей, якія нарадзіліся з розніцай у пяць гадоў, марылі аб сястрыцы. Яны і выбралі імя для дочкі – Кацярына.
– Мацярынства можа і павінна быць радасным і шчаслівым, – падкрэслівае суразмоўніца. – Таму стараюся падыходзіць да кожнай справе з пазітывам і вучу гэтаму дзяцей, планую кожны свой дзень і строга прытрымліваюся раскладу. А інакш будзе вельмі складана ўсё паспець. І ўсё ж, як бы ні была загружана, у паўсядзённых клопатах рэгулярна знаходжу час для сябе. Балазе, дзеці растуць выдатнымі памочнікамі. Старэйшы Ягор без праблем можа прыгатаваць сняданак і памыць посуд, малодшыя Мацвей і Кацярына – падмесці ў кватэры, выцерці пыл ці вынесці смецце.
У Таццяны Скабельскай няма якіх-небудзь асаблівых падыходаў у выхаванні дзяцей. Проста любоў і пяшчота, якія адчуваюцца ў кожным слове.
– Сыны растуць сапраўднымі мужчынамі. Чым больш дарослым становяцца, тым часцей спрабуюць праявіць сваю незалежнасць і самастойнасць, імкнуцца берагчы нас з дачкой, не засмучаць рознымі праблемнымі пытаннямі, вучацца несці адказнасць за свае ўчынкі. Аднак яны дакладна ведаюць, што заўсёды могуць разлічваць на маю дапамогу і падтрымку. А вось Кацярына – любіміца ўсёй сям’і і наш маленькі маторчык. Часам здаецца, яе энергіі хопіць на некалькі дзясяткаў малышоў.
У доме Скабельскіх ёсць свае традыцыі. Яны штодня збіраюцца разам за кухонным сталом, каб павячэраць і абмеркаваць навіны і падзеі. На думку Таццяны Пятроўны, з дзецьмі трэба абавязкова шчыра размаўляць і сябраваць. Вядома ж, ёсць і свае, сямейныя ўрачыстасці – дні нараджэння, Новы год, Вялікдзень, іншыя святы. Праўда, практычна ўсе яны праходзяць у Запроссі.
– Нягледзячы на дадатковыя магчымасці, якія з’явіліся ў дзяцей з атрыманнем ключоў ад новай кватэры і пераездам у Мікашэвічы, па-ранейшаму шмат вольнага час праводзім у бацькоў – Пятра Фёдаравіча і Кацярыны Рыгораўны, – кажа суразмоўніца. – Дзеці цягнуцца да зямлі, а пасільная дапамога дзядулі з бабуляй ім толькі ў радасць. Акрамя таго, там у нас агарод і падсобная гаспадарка. А зусім побач – лес, шчодры на грыбы і ягады. Дарамі прыроды, перш за ўсё, забяспечваю сям’ю, лішкі здаю нарыхтоўшчыкам…
На нашу сустрэчу Таццяна прыйшла з 6-гадовай Кацярынай. Дзяўчынка, здавалася, не праяўляла цікавасці да гутаркі, захоплена гуляючы з адзінарогам. Калі звярнулася да яе з прапановай апісаць маму, адказала без доўгіх роздумаў: «Добрая, прыгожая, клапатлівая, незаменная, пяшчотная, ранімая, надзейная! Яна, як фея ў даспехах – заўсёды абароніць і выратуе нас з брацікамі!». І гэта, бадай, самыя лепшыя камплементы для любой матулі. Таму што дзеці – не перашкода для шчасця, яны і ёсць тое самае шчасце!


authors:
Максим С
Дмитрий Немкович
Павел Ходот
Ирина Петрушкевич

title: "Палессе" на Палессі

maintext:
Дабрыня – гэта міжнародная мова, якую людзі аднолькава добра разумеюць ва ўсім свеце, аднак, на жаль, не ўсе і не заўсёды гавораць на ёй.
Як ніхто іншы ведаюць, што значыць быць добрым, работнікі Лунінецкага цэнтра карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі. У гэтым навучальным годзе іх сэрцы адкрыты для 14 дзетак, якія займаюцца ў двух класах і такой жа колькасці дашкольнікаў. Разам з выхавальнікамі і спецыялістамі, хлопчыкі і дзяўчынкі развіваюць свае фізічныя функцыі, фарміруюць сэнсорныя навыкі, набываюць веды. Асаблівае месца тут надаюць гульням-драматызацыям і тэатральным.
Прастора ў групах – яркая, прыгожая, камфортная. Дзіцячая мэбля гульнявых зон забяспечвае зручны доступ да развіваючых матэрыялаў, цацак і дапаможнікаў. “Куткі творчасці”, здаецца, падштурхоўваюць узяць у рукі пэндзаль, фарбы ці паперу.
Спецыялісты цэнтра не толькі праводзяць заняткі, але і імкнуцца максімальна падрыхтаваць дзетак да самастойнасці. І як нельга дарэчы для гэтага цудоўныя гульнявыя куткі і цацкі, якія вырабляюць на кобрынскім прадпрыемстве “Палессе”. У сераду некалькі набораў па даручэнні губернатара Юрыя Шулейкі даставілі ў Лунінец. Перадалі іх галоўны спецыяліст галоўнага ўпраўлення аблвыканкама Вольга Плескацэвіч і кіраўнік абласнога ЦКРНіР Таццяна Жук. Госці ў чарговы раз падкрэслілі, якую ўвагу цэнтрам надаюць улады на месцах, што дазваляе ахапіць спецыяльным навучаннем усіх дзетак, хто мае патрэбу ў карэкцыйнай дапамозе.
Магчыма, Сусветны дзень дабрыні і надыходзячы Дзень інвалідаў падштурхнуць зрабіць добрую справу кагосьці з нашых чытачоў. У цэнтры з удзячнасцю прымуць любую дапамогу і часцінку цеплыні.


title: Таццяна Шамякіна: “Творчасць класікаў бязмежная ў плане яе інтэрпрэтацыі”

maintext:
Прафесар Таццяна ШАМЯКІНА распачала сваю працоўную дзейнасць у БДУ ў 1974 г., адразу пасля заканчэння аспірантуры. Затым 18 гадоў яна ўзначальвала кафедры літаратурнай скіраванасці. Таццяна Іванаўна распавяла пра філалагічны факультэт таго часу, пра выбітных калегаў, якія ўвасаблялі БДУ.
– 1970–1980-я гады – зорны час для нашай кафедры. Тады тут працавалі карыфеі літаратуразнаўства – дактары навук, прафесары: Алег Лойка, Іван Навуменка, Ніл Гілевіч, Дзмітрый Бугаёў, Сцяпан Александровіч. Калі я была студэнткай, кафедрай загадваў Міхась Ларчанка – легендарная асоба, першы дэкан факультэта пасля аднаўлення дзейнасці БДУ на станцыі Сходня пад Масквой у 1943 г. Ён жа і прывёз факультэт у вызвалены Мінск у 1944 г. З цягам часу Міхась Рыгоравіч саступіў месца загадчыка маладому доктару навук і ўжо вядомаму пісьменніку Івану Навуменку, майму, дарэчы, кіраўніку па кандыдацкай дысертацыі. Аднак хутка Івана Якаўлевіча запрасілі ў Акадэмію навук, дзе яго выбралі акадэмікам, а затым і віцэ-прэзідэнтам.
Кафедру ўзначаліла кандыдат філалагічных навук Вольга Васільеўна Казлова, дачка аднаго з кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі падчас Вялікай Айчыннай вайны, а ў мірны час – старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Васіля Іванавіча Казлова. Вольга Васільеўна запомнілася як надзвычай мудрая жанчына. Яна працягвала традыцыі свайго настаўніка М. Р. Ларчанкі – прадстаўляла найлепшыя магчымасці для творчай працы выкладчыкам кафедры. Нашы прафесары, адчытаўшы за два-тры месяцы свае прадметы, ехалі ў дамы творчасці ці на лецішчы і пісалі кнігі – як мастацкія, так і навуковыя, а таксама падручнікі. У выніку наша кафедра нязменна на працягу дзесяцігоддзяў трымала першае месца ва ўніверсітэце па колькасці выдадзенай прадукцыі. Ды і па іншых паказчыках.
Эстэтыка народнай творчасці
Навуковыя прыярытэты на кафедры – даследаванне фальклору, малавядомых старонак з гісторыі беларускай літаратуры, а таксама тэарэтычныя праблемы. Тое, што зрабілі нашы настаўнікі, назаўсёды ўвайшло ў аналы літаратуразнаўчай навукі. Прычым іх доследы
былі цалкам пазбаўленыя ідэалагічнай зададзенасці – народная творчасць і творчасць пісьменнікаў разглядаліся выключна на аснове эстэтычных параметраў. На факультэце працавалі і выдатныя лінгвісты: Адам Супрун, Павел Шуба, Леў Шакун, Леанід Бурак і іншыя. І літаратуразнаўцы, і лінгвісты выхавалі цэлую плеяду выдатных філолагаў, прычым з шырокім кругаглядам.
Мы атрымалі каласальныя веды і пазнаваўчы зарад ад нашых прафесараў. Але даследаванні літаратуры аднаўляюцца з кожным пакаленнем. Творчасць класікаў бязмежная ў плане яе інтэрпрэтацыі. Я пісала дыпломную працу па паэме Якуба Коласа «Новая зямля». Потым звярталася да той жа паэмы і праз дваццаць, і праз трыццаць гадоў і знаходзіла ў ёй ужо іншыя нюансы, трактавала па-новаму. Час дыктаваў пошук іншых ракурсаў.
Многія калегі здзіўляліся, што ў нас ёсць спецыяльная кафедра па міфалогіі
У пачатку 1990-х гадоў, калі ў краіне змяніўся дзяржаўны лад, факультэт узначаліў член-карэспандэнт НАН Беларусі Алег Антонавіч Лойка. Ён у многім рэарганізаваў факультэт, у прыватнасці, раздзяліў кафедру беларускай літаратуры на кафедру тэорыі літаратуры, кафедру гісторыі беларускай літаратуры, кафедру сучаснай беларускай літаратуры, кафедру беларусазнаўства. Я перайшла на кафедру беларусазнаўства, паколькі чытала дысцыпліны культуралагічнага напрамку. У 2000 г. тагачасны дэкан факультэта прафесар Ларыса Аляксандраўна Мурына прапанавала мне ўзначаліць гэту кафедру, назву якой замянілі на «беларускай лінгвістыкі і міфалогіі», бо я якраз спецыялізавалася па славянскай міфалогіі – чытала дысцыпліну, пісала вучэбныя дапаможнікі і кнігі. Назва даволі дзіўная, хоць многія калегі з іншых краін захапляліся тым фактам, што ў нас ёсць спецыяльная кафедра па міфалогіі.
Ларыса Аляксандраўна садзейнічала кар’еры многіх здольных выкладчыкаў, але яе кіраўніцтва вызначалася залішняй, не жаночай, цвёрдасцю. Дэканам у 2004 г. стаў Іван Сямёнавіч Роўда – чалавек па характары мяккі, лагодны, выключна добразычлівы да людзей. Ён узначальваў факультэт (а сёння – кафедру рускай мовы) да 2021 года, зрабіўшы яго адным з лепшых па ўсіх паказчыках ва ўніверсітэце. Мы, выкладчыкі, цэнім у кіраўніку найперш чалавечыя якасці, але і дзелавыя Іван Сямёнавіч выявіў у поўнай меры, як і яго вучань, які замяніў яго на пасадзе дэкана – Сяргей Аляксандравіч Важнік.
У 2004 г. я ўзначаліла кафедру сучаснай беларускай літаратуры, якую перайменавалі ў кафедру беларускай літаратуры і культуры. Прычым мы чыталі і гісторыю сусветнай культуры, і славянскую міфалогію, і іншыя культуралагічныя дысцыпліны, бо нельга вывучаць гісторыю літаратуры без вывучэння гісторыі культуры, як айчыннай, так і сусветнай.
У 2016 г. у выніку рэарганізацыі факультэта я перайшла загадваць кафедрай тэорыі літаратуры, замяніўшы свайго настаўніка Вячаслава Пятровіча Рагойшу, які зрабіў кафедру надзвычай аўтарытэтнай.
У 2018 г. кафедру аб’ядналі з кафедрай славянскіх літаратур, і яна стала называцца кафедрай тэарэтычнага і славянскага літаратуразнаўства. З таго часу я – прафесар дадзенай кафедры, якую ўзначаліла кандыдат філалагічных навук Таццяна Анатольеўна Марозава. Станоўчае ў дзейнасці кафедры тое, што ўведзены новыя літаратуразнаўчыя дысцыпліны, якія паглыбляюць і ўзбагачаюць нашу навуку. Мы шырока выкарыстоўваем новыя тэхналогіі, авалодалі і дыстанцыйнымі метадамі навучання, і методыкай навучання замежных студэнтаў.
Кітайскія магістранты і аспіранты надзвычай старанныя
Замежныя студэнты ў асноўным вывучаюць рускую мову і некаторыя замежныя, пераважна англійскую. Ёсць сярод іх тыя, якія цікавяцца і беларускай. Да мяне ў асноўным трапляюць кітайскія магістранты і аспіранты. Натуральна, яны лепшыя са свайго кантынгенту, ужо хаця б таму, што імкнуцца займацца навукай. У цэлым я імі задаволена – надзвычай старанныя, дысцыплінаваныя. Характэрна, што яны жадаюць пісаць працы па літаратуры менавіта ў сувязі з культурай таго ці іншага гістарычнага перыяду.
Гісторыю беларускай літаратуры чыталі на розных факультэтах
Я пішу не толькі па беларускай літаратуры, але і па славянскай міфалогіі, гісторыі сусветнай культуры, тэорыі літаратуры, псіхалогіі літаратурнай творчасці. Выступаю і як крытык, публіцыст. У бягучым годзе ў асноўным аналізавала кнігі свайго бацькі – народнага пісьменніка Івана Шамякіна, бо ў яго быў стогадовы юбілей. Нават па яго творчасці, здавалася б, добра вывучанай, адкрываецца шмат новага і, на мой погляд, загадкавага. А ўвогуле, глыбіні гуманітарнай навукі бязмежныя. Папулярызаваць яе неабходна ў СМІ, больш рыхтаваць перадач па жыцці і творчасці выдатных прадстаўнікоў беларускай літаратуры, і культуры ў цэлым. І, безумоўна, неабходна значна павялічыць колькасць гадзін па літаратуры ў школе. Калі я вучылася, урокі па літаратуры былі кожны дзень і лічыліся надзвычай важнымі. А ў канцы 1980-х гадоў гісторыю беларускай літаратуры чыталі і на іншых факультэтах, напрыклад, я – на біялагічным. Можа, варта вярнуцца да практыкі пашырэння кругагляду студэнтаў, далучэння іх да беларускай культуры? Не трэба баяцца залішняй перагрузкі студэнтаў прыродазнаўчых факультэтаў – магчымасці мозгу велізарныя, а звяртанне да новых навук будзе садзейнічаць яго, мозгу, лепшай працы і развіццю…
На філалагічным факультэце з’явілася шмат маладых, перспектыўных выкладчыкаў. Але, на жаль, з аспірантурай праблемы – не
ідуць. Усё ж ненармальна, што ў нас пераважаюць замежныя аспіранты і магістранты, а не беларускія. Выходзіць, займацца навукай для маладых не лічыцца прэстыжным відам дзейнасці. А ў цэлым, факультэт развіваецца бурна. У гады маёй маладосці таксама пастаянна нешта мянялася – не без таго, але не кардынальна, паступова. Ясна, што грамадства робіцца больш складаным і працэсы як у жыцці, так і ў адукацыі – больш дынамічнымі. І ўсё ж часам сумуем па стабільнасці…
Гутарыў Сяргей ШАФАЛОВІЧ


authors:
Deutsche Welle
Www.Dw.Com
Автор
Татьяна Неведомская

description: 29 кастрычніка ў Беларусі ўзгадваюць ахвяр сталінскага тэрору. Ці для ўсіх аднавілі гістарычную справядлівасць?

title: Расстралянае пакаленне: як у Беларусі рэабілітавалі ахвяр сталінскага тэрору

maintext:
У ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 года ў Мінску былі расстраляныя больш за 100 прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі і нацыянальных эліт, у тым ліку 22 пісьменнікі. У гісторыі краіны дата вядомая як ноч расстраляных паэтаў. Кожны год у гэты дзень беларусы прыгадваюць ахвяр сталінскіх рэпрэсій. Ці ўсе ахвяры рэабілітаваныя, у каго ў Беларусі ёсць доступ да архіваў КДБ і ці вярнулі імёны літаратараў "расстралянага пакалення" у беларускія падручнікі? Пра гэта DW расказваюць эксперты.
Не толькі літаратары, але і міністры
Нягледзячы на тое, што дата 29 кастрычніка 1937 года вядомая ў беларускай гісторыі як ноч расстраляных паэтаў, з больш як сотні забітых толькі 22 чалавекі былі звязаныя з літаратурай, астатнія – дзяржаўныя, партыйныя, ваенныя дзеячы, звяртае ўвагу беларускі гісторык і архівіст Зміцер Дрозд. "Гэта былі прадстаўнікі эліты БССР, у тым ліку некалькі наркамаў (міністраў) і іх намеснікаў і нават былы кіраўнік НК БССР Віктар Яркін. Такі высокі ўзровень ахвяраў тлумачыцца тым, што расстрэльныя спісы спачатку зацвярджаліся ў Маскве асабіста Сталіным і яго найбліжэйшым асяроддзем, а потым ужо фармальна праходзілі праз Ваенную калегію Вярхоўнага суда СССР", – кажа Дрозд.
Гісторык і архівіст Зміцер Дрозд у архіве СБУ ў Кіеве
У той жа час, адзначае гісторык, простых грамадзянаў расстрэльвалі паводле рашэння мясцовай "тройкі" (па адным прадстаўніку ад партыі, НКУС і пракуратуры) – гэта значыць увогуле несудовага органа. Аналіз больш як 80 тысяч звестак пра рэпрэсаваных за гады сталінскага тэрору ў БССР паказвае, што толькі 3% з іх мелі вышэйшую і 2% – сярэднюю адукацыю, 51% былі сялянамі, 19% – працоўнымі.
"Нішто не можа вярнуць знішчаных людзей і загубленыя жыцці. Зрэшты, бальшавікі і не ставілі задачы вярнуць хаця б тое, што было магчыма. Часта прысуд да расстрэлу суправаджаўся канфіскацыяй маёмасці, у тым ліку і кватэр, у якія засяляліся новыя гаспадары. Магчыма, што я не валодаю тут поўнай інфармацыяй, але я не ведаю ніводнага выпадку ў Беларусі, каб у кагосьці атрымалася вярнуць сваю маёмасць", – дадае гісторык.
Творчасць расстралянага пакалення вывучаюць у дзясятым класе
Большасць рэпрэсаваных у БССР пасля былі рэабілітаваныя, але не ўсе. Не рэабілітаваныя тыя, хто падчас вайны так ці інакш супрацоўнічаў з немцамі або не падлягаў рэабілітацыі, а таксама самі стваральнікі "Вялікага тэрору" – працаўнікі НКУС.
У 1930-1940 гадах у Курапатах расстралялі, паводле розных звестак, ад 30 да 250 тысяч чалавек
"Не рэабілітаванымі – часткова – засталіся тыя, хто меў сувязі з калабарацыйнымі коламі падчас вайны, – кажа пісьменніца, даследчыца беларускай літаратуры Ганна Севярынец. – Прынамсі, наколькі я ведаю, Ларыса Геніюш (1910-1983, беларуская паэтка, пісьменніца, грамадскі дзеяч, у 1948 годзе асуджаная на 25 гадоў лагераў за здраду "камуністычнай сістэме", хоць ніколі не была грамадзянкай СССР, вызваленая ў 1956 годзе. -Рэд.) на сёння рэабілітаваная часткова, не па ўсіх артыкулах".
Працэс рэабілітацыі бязвінна асуджаных беларускіх пісьменнікаў, паводле Ганны Севярынец, у асноўным адбываўся ў 1950-х гадах, пасля смерці Сталіна. "Былі яшчэ жывыя іх родныя, часцяком нават бацькі, сёстры, браты, жонкі дый калегі ўсё ж, нават тыя, хто пры пасадах, паціху, але метадычна спрыялі гэтаму працэсу", – кажа даследчыца. Што да вяртання імёнаў рэпрэсаваных літаратараў у сучасныя падручнікі беларускай літаратуры, то, адзначае Севярынец, гутарка пра расстралянае пакаленне ідзе ў дзясятым класе. І гэта, па меркаванні суразмоўцы DW, удалае месца ў навучальнай праграме: "Дзеці якраз ужо шмат што разумеюць, могуць ацаніць і вартасць вершаў, і драму лёсаў, пры гэтым над імі яшчэ не навісаюць выпускныя экзамены. Што тычыцца гэтай тэмы ў падручніку – цяпер для дзясятага класа мы маем выдатны падручнік. Адзін з найлепшых наогул, якія я бачыла. Акуратна, без залішніх эмоцый, ёміста, грунтоўна там дадзена гісторыя і значэнне пакалення "расстраляных".
Доступу да архіваў КДБ у Беларусі практычна няма
У той жа час шмат што пра трагедыю расстралянага пакалення ў Беларусі застаецца невядомым – доступу да архіваў КДБ у даследчыкаў няма. "Родныя маюць, але вельмі абмежавана. Праблема ў тым, што не так шмат засталося ўжо родных, якія хацелі б хадзіць у архівы КДБ", – кажа Ганна Севярынец.
"У Беларусі архіў КДБ працуе як склад, які толькі захоўвае справы рэпрэсаваных і іншыя справы НКУС. Практычна ніякага доступу да гэтых справаў няма не толькі ў даследчыкаў, гісторыкаў, але нават у нашчадкаў рэпрэсаваных. Тыя невялікія дасягненні ў адкрытасці архіваў, дасягнутыя да прыходу да ўлады Лукашэнкі, зараз цалкам пахаваныя", – адзначае ў сваю чаргу Зміцер Дрозд. У гэтым, паводле яго, Беларусь нашмат адстае ад суседніх краін, не толькі ад Украіны і Літвы, дзе архівы КДБ поўнасцю адкрытыя, але і ад Расіі. "У нас зараз адбываецца вялацякучы камуністычны рэванш, што адбіваецца на ўсім: доступе да архіваў КДБ, падручніках гісторыі, дзяржаўнай ідэалогіі", – лічыць гісторык.
Смотреть видео 21:02 Интервью с Виктором Мартиновичем - о революции в сердце и белорусской травме


authors:
Deutsche Welle
Www.Dw.Com
Автор
Райна Бройер
Янина Мороз

description: У каментары для DW журналіст Яўген Валошын разважае пра нечаканыя матывы, чаму Крэмль падтрымлівае Лукашэнку і калі ў беларускім палітычным крызісе можа адбыцца чарговая эскалацыя.

title: Разгадка беларускага рэбуса ляжыць у Крамлі. Меркаванне

maintext:
Адмыслова для рубрыкі DW "Беларусь. Перспектывы" Яўген Валошын напісаў пра тое, чым беларускі крызіс адрозніваецца ад Польшчы 80-х гг. і наколькі далёка можа зайсці рэжым Лукашэнкі. Абмеркаваць яго развагі можна пад адпаведным пастом у Telegram-канале "DW Беларусь".
Пратэстныя тэлеграм-каналы падбадзёрваюць беларусаў з-за мяжы, што ўсё ў руках народу, што адбудзецца агульнанацыянальная стачка – і рэжым пачне рассыпацца. У прыклад прыводзяць Польшчу 80-х. Але там шмат што было па-іншаму: моцны ўплыў меў каталіцкі касцёл, офісы "Салідарнасці" легальна-паўлегальна функцыянавалі проста ў гарадах, а сотні тысяч актыўных палякаў былі сістэмна ўцягнутыя ў пратэстны рух. Даваў шчыліну Берлінскі мур, а ў СССР адбывалася перабудова… Часы былі іншыя.
У сённяшняй Беларусі любая спроба абмеркаваць стачку з калегамі па прадпрыемстве заканчваецца адпраўкай у СІЗА КДБ. У Беларусі за любы піск і надпіс на сцяне саджаюць як за забойства па неасцярожнасці. Шмат што сёння інакш, чым у Польшчы канца 80-х.
Прагматычныя беларусы ўнутры краіны ўжо не спадзяюцца на стачкі і забастоўкі. Рашучыя дзеянні былі магчымыя ў жніўні 2020 года, але не цяпер. Народ узяты ў жалезныя абцугі, лідары апазіцыі, якія на волі за мяжой, не набылі належнай палітычнай вагі, каб пагутарыць з Пуціным. Эканоміка так і не абрынулася, хоць і прасаджваецца з той доляй плаўнасці, каб да гэтага можна было прызвычаіцца. Прычынай адсутнасці фінансавага калапсу называюць чарговы "эканамічны цуд", звязаны з кавідным падвышэннем коштаў на лес і іншую сыравіну ва ўсім свеце. Але яшчэ больш важкім фактарам "цуду" можа быць Расея, якая, імаверна, таемна дапамагае беларускаму рэжыму фінансамі. Таму што цудаў – не бывае.
Усё прапала?
Беларуская рэвалюцыя выглядала б крайне змрочна, калі б не наяўнасць у яе сюжэце ключавога героя – Аляксандра Лукашэнкі. Адной рукой ён робіць прэвентыўныя захады для знішчэння пратэстнай актыўнасці ў зародку (пасадкі яшчэ да выбараў-2020 лідараў апазіцыі Віктара Бабарыкі, Сяргея Ціханоўскага, Паўла Севярынца, Міколы Статкевіча). Другой рукой ён сам стварае трыгеры да пераменаў: напісанне сабе 80% на выбарах, нелагічны, бесчалавечны гвалт у першыя дні пасля галасавання, самалёт Ryanair і гэтак далей. З аднаго боку, Лукашэнка – злы геній палітыкі, чэмпіён, які ідзе да канца. З іншага боку, ён мае вядомыя ўсім слабасці: неўтаймаванае жаданне абсалютнай улады, імкненне помсціць апаненту любой цаной.
І вось мы знаходзімся ў стадыі чарговага трыгеру, які яшчэ не дайшоў да свайго піку, – спроба арганізаваць міграцыйны крызіс на мяжы з Еўразвязам. Бесперапынная дастаўка мігрантаў, трупы праз абмаражэнне, забароненыя субстанцыі дзецям і дарослым. Усё, што шакуе сярэднестатыстычнага чалавека, для байцоў рэжыму Лукашэнкі – спосаб выйсці на новы ўзровень, каб размаўляць з ненавісным Захадам з пазіцыі сілы. І як бы цынічна гэта ні гучала, такая бесчалавечнасць дае дэмакратычнай Беларусі новы шанц.
Магчымасці цаной катастрофы
У першай палове 2010-х я працаваў рэпарцёрам, і, паводле службовай неабходнасці, меў шэраг сустрэч з высокапастаўленымі сілавікамі з розных ведамстваў. Небяспека трапіць пад уплыў такіх асоб, апынуцца на кручку была досыць высокай. Некаторыя чыны спрабавалі выкарыстоўваць журналістаў у якасці інструменту ўплыву, таму кожная такая сустрэча абмяркоўвалася з галоўнымі рэдактарамі выданняў, пралічваўся кожны крок.
Часам гутаркі набывалі нечаканы абарот. Прыгадваю, як аднойчы досыць высокапастаўлены сілавік, прамацваючы мяне, кінуў эмацыйную фразу з пагрозамі ўдарыць па Захадзе за "распаўсюд нетрадыцыйных каштоўнасцяў" (у іншых, нецэнзурных, выразах). У 2020 годзе гэты дзеяч трапіў у дамкі, прымерыў генеральскія пагоны, трапіў у трэнды, стаў набліжаным. І хоць гэты чын і ўспрымаецца сёння выключным антыгероем, трэба прызнаць, што чалавек гэты таленавіты і падступны. Выглядае, што сённяшні касцяк рэжыму складаецца вось з такіх спрактыкаваных неасталіністаў, ідэйных нашчадкаў тых, хто вынішчаў беларускую інтэлігенцыю ў Курапатах. Яркае таму сведчанне – нядаўняе выказванне былога кіраўніка Генштаба Мінабароны Алега Белаконева (сёння займае пасаду старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па нацбяспецы).
Яўген Валошын
Тая непрыемная субстанцыя, якая заўжды ўсплывае наверх, дамінантна ўсплыла ў найвышэйшай іерархіі рэжыму пасля выбараў-2020, стала трэндам. У што выльецца іх непрыхаваная нянавісць да калектыўнага Захаду і як далёка гэтыя людзі могуць зайсці? Ці не адбудзецца надзвычайнае здарэнне на Астравецкай АЭС у той момант, калі вецер будзе дзьмуць у бок Вільні? Ці не пачнецца страляніна ў бок польскіх памежнікаў нібыта са зброі "байцоў ІГІЛ"? Ці не шарахнуць "выпадковай" ракетай па Украіне? У сярэдзіне 2010-х такія развагі выглядалі трызненнем.
Цi могуць сёння гэтыя фантазіі стаць рэчаіснасцю? На Захадзе дагэтуль не зразумелі, наколькі далёка можа зайсці рэжым Лукашэнкі і які ў яго патэнцыял. І калі не націснуць на пімпачку "Стоп", некаторыя краіны Еўразвязу могуць атрымаць каласальныя непрыемнасці. Але выглядае, што на Захадзе хутка забыліся пра паслявыбарчыя жахі, калі беларусаў кідалі ў турэмныя катавальні дзясяткамі тысяч, збівалі да калецтваў і засоўвалі пратэстоўцам гумовыя дубінкі ў прамежнасці. Каты засталіся беспакаранымі. Злавіўшы кураж, яны здольныя на самыя радыкальныя, нечаканыя і шакавальныя ўчынкі.
Рубрыка "Беларусь. Перспектывы" дае магчымасць беларусам выказаць свае думкi на старонках DW
Пры гэтым бонусы збірае Крэмль, дзе злачынствы супраць чалавечнасці называюць "унутранай справай Беларусі". Падтрымка Лукашэнкі з боку Расеі сёння – гэта не толькі боязь адпусціць малодшага брата ў Еўропу. Цяпер рукамі Лукашэнкі можна рабіць самыя цёмныя справы, у выпадку чаго спіхнуўшы ўсё на непрадказальнага партнёра. Выглядае, што разгадка беларускага рэбуса ляжыць у Крамлі, на які магчыма паўплываць.
Паўтор праверанай камбінацыі
У 2014-2015 гадах у адказ на захоп Крыму і часткі Данбасу Захад ударыў па расейскай эканоміцы санкцыямі. Паралельна абвальваліся сусветныя кошты на нафту (выглядае, што ў гэтай гісторыі ў тым ліку мела месца неабходнасць стрымлівання Крамля). Расейскі рубель абясцэніўся больш як удвая, захопніцкі імпэт быў часова прытушаны. Цяпер, каб прамацваць слабыя месцы заходняга ворага, трэба маскавацца, заграбаць жар чужымі рукамі, напрыклад, рукамі Лукашэнкі.
Рана ці позна дзейны беларускі рэжым сам падштурхне цывілізаваны свет да рашучых дзеянняў. І чым далей заходнія палітычныя бонзы будуць праяўляць пасіўнасць – тым большая імавернасць чалавечых ахвяр як у Беларусі, так і па-за яе межамі.
Аўтар: Яўген Валошын, журналіст
Каментар выказвае асабістае меркаванне аўтара. Яно можа не супадаць з меркаваннем рэдакцыі і Deutsche Welle ў цэлым.
Смотреть видео 44:01 "Запад-2021": чем закончатся военные игры Лукашенко с Путиным?


title: Фландрыя - жыве! А ці выжыве Віцебскі Нацыянальны тэатр імя Якуба Коласа?

maintext:
«Ваша Вялікасць! Пацалуйце мяне ў вусны, якімі я не гавару па-фламандскі» — гэта цытата з п’есы Рыгора Горына.
У першыню фраза прагучала з вуснаў бліскучага акцёра Мікалая Карачэнцава 3 красавіка 1974 года.
Болей чым 47 гадоў таму так адказаў іспанскаму каралю Філіпу герой фламандскіх легенд Ціль Уленшпігель.
Гэта быў першы савецкі мюзікл — «Ціль» Марка Захарава.
Малады мастацкі караўнік Ленкома Марк Захараў за адзін вечар стаў супер-зоркай тэатральнай Масквы.
Ён здейсніў культурную рэвалюцыю на Маскоўскай сцэне.
У Віцебску, здаецца, «Ціль» стаў момантам урачыстага вяртання «унтэрпрышыбееўства» і цэнзуры ў культурнае асяродзе горада…
«Ціль» ідэалагічна не зацверджаная пастаноўка!
Гэта словы міністра культуры Беларусі Маркевіча Анатоля Мечыслававіча. Ён сёння адказваў на пытанні грамадзян у Міністэрстве.
Міністр сказаў, што кожны спектакль павінен прайсці працэдуру ўзгаднення і толькі тады дэманстравацца гледачам.
Дырэктар тэатра — Аляксандр Старых парушыў гэта правіла, таму будзе звольнены.
З ім правялі размову. Ён згадзіўся і будзе пераведзены на іншую працу.
Міністр Маркевіч сказаў, што спектакль «Ціль» — не цікавая пастаноўка.
Мала таго, што яна не падыходзіць да юбілейнага паказу, дык і, ўвогуле, ёй не месца на дзяржаўнай сцэне. Міхась Краснабаеў павінен быў думаць, што ставіць. З-за такіх спектакляў зала тэатра Якуба Коласа запоўнена ў сярэднім на 20%. І каронавірус у гэтым не вінаваты. Тэатры іншых гарадоў, напрыклад, тэатр імя Янкі Купалы, не маюць недахопу ў наведвальніках.
Як прыклад, Анатоль Мечаслававіч прывёў «Вечар» паводле п’есы Алеся Дударава Нацыянальнага тэатра імя Янкі Купалы (прэм’ера 2006 года), які сам нядаўна наведаў.
Гэта пастаноўка ўзрушыла яго пачуцці і падаравала настрой. Маркевіч упэўненны, што такім павінен быць рэпертуар: лірычным, сямейным і радасным, каб ніякіх там інквізіцый, полымя і чырвоных стужак.
А спектакль «Ціль» — гэта ідэалагічная дыверсія. Мінстр ледзьве стрымаўся, каб у антракце не з’ехаць у Мінск. Дачакаўся заканчэння толькі таму, што павінен быў агучыць віншавальнае пісьмо прэзідэнта. Але яму было вельмі прыкра ад такога ўчынка Тэатра:
«Дзяржава выдзяліла болей за 200 мільёнаў на рамонт і рэканструкцыю, а замест падзякі са сцэны прагучаў экстрэмісцкі заклік: «Жыве Фландрыя!». І знайшліся ж у зале людзі, якія крычалі «Брава»!!! Што гэта як не правакацыя і падрыў маральных устояў дзяржавы? Тэатр — выхоўвае грамадзян і знаходзіцца на перадавой культурнага фронту, таму такім пастаноўкам не месца ў рэпертуары. Нельга мець апазіцыйныя думкі, калі працуеш ў дзяржаўнай установе»
Што ж, дзякую Анатолю Мечыслававічу за размову.
Культурны Віцебск б’е ліхаманка
Пражыў наш Беларускі тэатр 95 гадоў і запрасіў на юбілей гледачоў, а зараз невядома ці выжыве ўвогуле.
Калі паглядзець афішу Тэатра, то і раней было заўважана, што мноства пастановак адмяняецца ці пераносіцца.
Прычына ў тым, што няма каму працаваць. Кавід, узрост акцёраў і заробак ў 500 рублёў — галоўная прычына таму, што людзі шукаюць іншую працу. Аднаго гэтага дастаткова, каб страціць Тэатр, дык мала ж гэтага! Абавязкова трэба ж яшчэ і палітыку ўплесці.
Наконт ўзгаднення, спецыяліст тэатра патлумачыў, што п’есу перадавалі для чыткі і дазвол на пастаноўку быў дадзены.
Тэкст Горына Алесь Замкоўскі пераклаў даслоўна. Злашчасны заклік: «Жыве Фландрыя», у арыгінале гучыць — «Да здравствует Фландрия!»
Што тут не так?!
Пра адмову ў працягу кантракта вядучыя майстры сцэны Анжаліка Баркоўская, Юлія Крашэўская і Арцем Герак дведаліся яшчэ да прэм’еры.
Якая прычына такога рашэння ім ніхто не патлумачыў. Загад прыйшоў зверху.
У спектаклі «Ціль» і іншых, яны выконвалі вядучыя ролі. Для Тэатра гэта удар пад дых.
Здаецца «крывая ў шчаўе» панеслася пасля артыкула Мукавозчыка у «СБ» пра дыверсантаў у дзяржаўных установах.
Ён пагнаў хвалю пошука ведзьмаў ў культуры. І вінаватых кінуліся шукаць ў падзеях 2020 года.
І бяда,здаецца, не толькі ў гэтым.
Прыгадаўся стары жарт: «Там у лесе — 100 ваўкоў!»
А на самой справе, у цьме — дурню здалося, што нешта ў кустах варушыцца.


description: Тэатр, Тэатр! Кулісы і сафіты, Грамады гор і сінява нябёс, І смех і кроў - увесь свет ігрою зліты, І люд бяжыць ,сядзіць каб наглядаць свой лёс. У тэатр

title: Як Нацыянальны Акадэмічны Драматычны Тэатр імя Якуба Коласа справіў 95-годдзе

maintext:
Тэатр, Тэатр! Кулісы і сафіты,
Грамады гор і сінява нябёс,
І смех і кроў — увесь свет ігрою зліты,
І люд бяжыць ,сядзіць каб наглядаць свой лёс.
У тэатр спяшаюцца сыны твае і дзевы,
Каб слова новае і роднае пачуць
Адчуць жыцця свабодныя напевы
У вочы юныя бадзёрыя зірнуць.
Гэты верш сам аўтар — Міхайла Грамыка, прачытаў на адкрыцці новага Тэатра ў 1926 годзе.
(Праз дзесяць гадоў яго рэпрэсірвалі, але не растралялі і пасля рэабілітацый ён кніжку выдаў).
Гісторыя стварэння
Днём нараджэння Нацыянальнага тэатра з савецкага часу прынята лічыць 21 лістапада 1926 года. Тады Масква сваім указам стварыла Другі Беларускі Драматычны Тэатр у Віцебску. Першы быў створаны ў Менску. (Гэта зараз тэатр імя Янкі Купалы).
Часткова сюды на працу перайшлі мясцовыя артысты «Губернскага паказальнага тэатра» ў якім з 1919 па 1924 гады рэжысёр Унгерн прасвятляў пралетарыяў рэвалюцыйным мастацтвам, а начальствам прыехалі МХАТаўцы з Беларускай студыі пры сталічным тэатры.
А яшчэ па 1923 год тут змяшчалася трупа Яўрэйскага тэатру. Будынак стаяў на месцы сучаснай філармоніі на Смаленскай Плошчы. Сюды з эвакуацыі і з вайны вярнуліся рэшткі трупы Віцебскага Драматычнага Тэатра. У 1944 годзе Тэатр атрымаў імя Якуба Коласа.
Праўнучка знакамітага паэта, якая была на свяце распавяла, што пісьменнік любіў тут бываць і яго п’есы ставіліся на гэтай сцэне.
Сучасны будынак Тэатра архітэктараў А. Максімава і І. Рыскіна быў пабудаваны ў 1958 годзе.
І ў 1964 годзе сюды пераехаў Беларускі Драматычны тэатр імя Якуба Коласа.
1977 год прынёс Тэатру званне Акадэмічнага, а ў 2001 годзе — Нацыянальнага.
Прэм’ера на Народзіны
Да свята Міхась Краснабаеў падрыхтаваў спектакль «Ціль» — п’есу, прысвечаную барацьбе народа Фландрыі за сваю незалежнасць.
У Віншавальнай частцы вечарыны Васіліна Міцкевіч адзначыла, што гэты твор любіў яе дзед. Здаецца рэч ішла пра пераказ на расійскую мову твора Шарля дэ Кастэра, паэтам Мікалаем Забалоцкім.
Для пастаноўкі ж Міхась Краснабаеў узяў п’есу Рыгора Горына 1970 года. Аўтар напісаў яе паводле рамана Шарля дэ Кастэра — «Легенда пра Ціля Уленшпігеля і Ламме Гудзаке, іх прыгодах — забаўных, дастаслаўных у Фландрыі і іншых краінах».
Гэта п’еса не аднойчы ставілася ў Расійскіх тэатрах як драма і як камедыя, і нават у Ленкоме, як мюзікл.
Ціль Уленшпігель — герой легенд сярэднявечча, ашуканец і жулік. Вобраз быў створаны вулічнымі тэатрамі як насмешка над іспанскім каралём Філіпам, як другі бок натуры караля. Філіп разам з інквізіцыяй катаваў Фландрыю (Нідэрланды). Нават прозвішча Ціля — Уленшпігель мае падвойны сэнс.
Spіegel — «люстэрка», але ёсць і жаргонное «задніца», а ulen — дзеяслоў «чысціць, мыць». Але распаўсюджаны варыянт «Уленшпигель» — «люстра савы», таму персанаж традыцыйна малюецца з савой і люстрам.
Кастэр значна аблагодзіў Ціля і зрабіў героем Фландрыі. Цікава, што кніга з дэталёва апісанымі сцэнамі інквізіцыйных кастроў і прыгодамі двух прайдох у пераказе паэта Мікалая Забалоцкага стала дзіцячай, а ў п’есе Горына — гімнам гераічнаму змагару за свабоду.
Крытыкі, чытаўшыя арыгінал, адзначылі, што вобразы Кастэра Горын «прычасаў» па-свойму. І з яго трактоўкай стала незразумела, што Шпігель змагаецца з краінай захопніцай яго Радзімы. А кароль Філіп з палача і ката ператварыўся ў зануду. Вугальшчык Клаас з невіннай ахвяры інквізіцыі робіцца супраціўнікам сістэмы, а Рыбнік — даносчык набывае ідэю.
Таксама ў гэтай версіі прапала гісторыя пошука сямі чараўнікоў. А менавіта яны і жонка Неле выратавалі жыццё Ўленшпігелю.
Горын жа, наўпрост, спаліў галоўнага героя. А і сапраўды: герой, па савецкім меркам, павінен аддаць жыццё за ідэалы свабоды, роўнасці і братэрства.
Пераклад Алеся Зімоўскага трохі разбавіў патрыятызм Горына. Але я так сама чытала пераказ Забалоцкага, таму асабіста мне тэма не пайшла.
Коласаўскі тэатр зрабіў п’есу «Ціль» трагікамедыяй
Калі зыходзіць са слоў, што гісторыя паўтараецца двойчы адзін раз трагедыяй, а другі фарсам, то я згодна.
А што ў нас сёння калі не час «святых» інквізітараў? Ізноў як у сярэднявеччы прыйшоў загад вызначаць ненадзейных замяніць іх «уладалаляльнымі». Але ж на вогнішчы не спаляць!
Ізноў жа, працуе задавальненне грамадзян, калі вобразнае спальванне бязвіннага на павольным агні, змяняюць на міласэрнае хуткае.
У першай частцы спектакля я любавалася працай Тадэвуша Кокштыса, які выканаў ролю вугальшчыка Клааса.
Цікавы вобраз Ламме Гудзака стварыў Юрась Цвірка. Рыбнік — стукач у выкананні Вячаслава Грушова быў сімпатычны і прыемны. Ну прыгожы мужчына, што ж…
Сумнай і глыбокай была звар’яцеўшая маці каханкі Ціля — Неле, ў выканні Анжалікі Баркоўскай.
К завяршэнню першай часткі пастаноўкі Клааса спалілі і, спраўды, ён нёс на святую інквізіцыю, значыць было за што.
Спаленае сэрца вугальшчыка падаравалі Цілю, які казаў, што «попел Клааса грукае ў яго сэрца».
Галоўную ролю выканаў Яўген Беряснёў. Вобраз галоўнага героя — «свайго ў дошку» з няхітрымі жартачкамі і зухаватай смеласцю просты і зразумелы. Блазен гэта ці герой, хай кожны вырашыць самастойна.
Першая частка спектакля была сумнаватай і трагічнай, цягнула ці тое да філасофскіх разважанняў, ці да сну.
Другая частка з песнямі, батальнымі сцэнамі і лірычнымі нотамі была весялейшай.
Цікавыя камічныя вобразы генерала (Пятро Ламан) і галоўнай матроны Дома цярплівасці (Раіса Грыбовіч ) дадалі іскрынкі дзейству.
Кароль (Арцём Герак) з каўняром, падобным на патэльню, змяніў халат на дурацкі камзол і завіхаўся да маладой жонкі генерала (Тамара Краснабаева -Чарняк)
Вельмі прыгожа пелі дзеўкі на частцы палубы карабля. Памятаеце сцэну на Тытаніку з Дікапрыа і Уінслейт. Воось… Толькі Ціля трэба было паставіць на карму.
Адметным момантам узнагароджаным апладысментамі стала песня Ціля Ўленшпігеля (пра тое, што час, калі ў цане даносчыкі і прыспасабленцы пройдзе і краіна дачакаецца нараджэння новых герояў).
У прэм’ернай пастаноўцы ўдзельнічала ўся трупа тэатра. Сцэнаграфію спектакля ажыццявіла Наталля Лавіцкая-Ярмолава. Касцюмы стварыла Святлана Макаранка. Музыку напісаў Руслан Стаброўскі. Харэограф — Дзіяна Юрчанка.
Асабіста мне вобраз Ціля здаўся нейкай журбой па герою, які прыйдзе і ўсіх выратуе ад звар’яцелай сярэднявечнай інквізіцыі.
І на гэтай мажорнай ноце мерапрыемства перарасло ў віншаванні ад афіцыйных асоб і сяброў тэатра.
Першым на добрай нацыянальнай мове меў выступ міністр культуры з віншаваннем ад Аляксандра Лукашэнкі і ўручэннем дыпломаў.
Потым галоўны Віцебскі чыноўнік на добрай рускай трасянцы віншаваў ад горада і так сама ўручаў нейкія паперкі.
А выступ новага дарэктара тэатра Якуба Коласа, які сказаў, што «волнуется, поэтому будет выступать на русском языке», аўтаматам зрабіў наш Тэатр Першым Нацыянальным.
Пажадалі Тэатру да стагоддзя абнавіцца і заззяць новымі фарбамі.
Прыгожа пелі спевакі з філармоніі. А запалілі засумаваўшы залу артысты з «Лялькі».
Шчыра павіншаваў альма-матэр мастацкі кіраўнік «Лялькі» Віктар Ігнатавіч Клімчук.
Яшчэ крышачку пра нацыянальныя тэатральныя традыцыі
Першым у Віцебску быў тэатр пры Езуіцкай бурсе адкрыты ў 1737 годзе. (284 гады, здаецца, трохі болей). Першая п’еса мела назву «Каштоўны камень у дзюбе ворана Гансеўскіх, які ўпрыгожвае дзедаў пярсцёнак Корвінаў». Яна была прысвечана Віцебскаму роду шляхетных магнатаў Корвінаў — Гансеўскіх і стагоддзю заснавання іезуітскага калегіума.
А потым прыйшла Масква. Калегіум стаў праваслаўным Мікалаеўскім саборам,а праз 100 год быў і зусім падарваны, па загаду са сталіцы СССР і са згоды мясцовай улады.
І ў Нацыянальным Тэатры, па загаду вышэйстаячых, ужо з’явіўся спектакль на «ненацыянальнай мове», «толи еще будет ой-ёй-ёй»!! Вось такі Тэатр.
Не ведаю чаму, але на выхадзе з тэатра мне на ўспамін прыйшлі словы Марка Шагала пра культуру, якая загінула ў Віцебску.
Неяк так…
Пакуль публікацыя гатавалася прыйшла навіна пра тое, што начальствы не ўхвалілі пастаноўку. Што крамольнага ў савецкай п’есе 1970 года — не зразумела! Але дарэктара Тэатра паклікалі ў Менск для сур’ёзнай размовы. А пастанаўка знікла з афішы.


title: Пачынаецца адкрыты курс "Беларуская спадчына ў свеце: кола вандровак"

maintext:
1 снежня ў Беларускім калегіюме пачынаецца курс «Беларуская спадчына ў свеце: кола вандровак» сацыёлага, даследчыка гістарычнай памяці і нацыянальнай ідэнтычнасці Аляксея Ластоўскага.
Удельнікі курса лекцый атрымаюць магчымасць пагыбіцца у культурнае всяроддзе беларусаў у вялікіх сталіцах свету.
”У межах гэтага невялікага курса лекцый я хачу паразмаўляць пра беларускую культурную прысутнасць у іншых гарадах і краінах (па-за актуальнымі межамі). Гэта не толькі размова пра пласт багатых палітычных і культурных сувязей, якія пераадольваюць кардоны, але і разуменне спрадвечнай дыялагічнасці культур і грамадстваў. Без такой знешняй перспектывы наша ўяўленне пра кшталт беларускай ідэнтычнасці ці культурны канон заўжды будзе абмежаваным. У гэтых лекцыях я паспрабую фізічна зафіксаваць сляды беларускай прысутнасці ў вялікіх сталіцах свету, мы пусцімся ў вандроўкі па вуліцах і плошчах, адшукаем прыхаваныя помнікі, і перакапаем калекцыі славутых музеяў.”, — дадаў сацыёлаг и даследчык гістарычнай памяці і нацыянальнай ідэнтычнасці.


description: Протестировано свыше 60 тыс. посетителей

title: Случаи COVID-19 в "Диснейленде" Шанхая не выявили


description: Сельскагаспадарчы сезон завяршаецца, і можна падводзіць вынікі. У інтэрв’ю «Слуцкаму краю» Андрэй Янчэўскі, старшыня Слуцкага раённага выканаўчага Сельскагаспадарчы сезон завяршаецца, і можна падводзіць вынікі. У інтэрв’ю «Слуцкаму краю» Андрэй Янчэўскі, старшыня Слуцкага раённага выканаўчага камітэта, расказаў, якім быў гэты год для вяскоўцаў рэгіёна.

title: Якія вынікі ў аграпрамысловага комплексу. Расказвае старшыня Слуцкага райвыканкама

maintext:
Сельскагаспадарчы сезон завяршаецца, і можна падводзіць вынікі. У інтэрв'ю «Слуцкаму краю» Андрэй Янчэўскі, старшыня Слуцкага раённага выканаўчага камітэта, расказаў, якім быў гэты год для вяскоўцаў рэгіёна.
По словах Андрэя Янчэўскага, нягледзячы на пандэмію і зменлівае надвор’е, Дзень работнікаў сельскай гаспадаркі і перапрацоўчай прамысловасці аграпрамысловага комплексу аграрыі раёна сустракаюць з добрымі вынікамі:
Реклама
— Мы ў чарговы раз лідары ў вобласці па валавым намалоце збожжа, а сярод іншых раёнаў краіны — у нас другі вынік. Сабралі 150 191 тону збожжа пры сярэдняй ураджайнасці 43 цэнтнеры з гектара. Зачын на ўраджай быў, але з надвор’ем не паспрачаешся. Калі азімыя культуры добра сябе паказалі, то яравыя не вытрымалі спякоты. Жніво праявіла нашы сілы і магчымасці, дало пэўныя ўрокі.
Удзел у жніве прынялі 128 камбайнавых экіпажаў і 140 вадзіцеляў, прыклад руплівай працы паказалі 27 маладзёжных экіпажаў і 17 маладых вадзіцеляў. Нельга не адзначыць працу аператараў зернесушыльных комплексаў, працаўнікоў, якія перавозілі збожжа ў склады, дастаўлялі на камбінаты хлебапрадуктаў. Увогуле, кожны на сваім працоўным месцы стараўся. Асаблівай удзячнасці заслугоўваюць кіраўнікі сельгасарганізацый за ўменне згуртаваць і мабілізаваць людзей.
Праца аграрыяў Слуцкага раёна была адзначана на абласным свяце хлебаробаў Мінскай вобласці «Дажынкі-2021»: 12 прадстаўнікоў нашага раёна атрымалі заслужаныя ўзнагароды. У іх ліку вадзіцель саўгаса «Рачкавічы» Мікалай Гірэль, камбайнер Аляксандр Клевановіч (ААТ «Аграфірма «Лучнікі»), вадзіцель Уладзімір Пісарык (ААТ «Вясейскі Пакроў»), аператары зернесушыльных установак філіяла «Падсобная сельская гаспадарка «Наша Ніва» ААТ «Слуцкі мясакамбінат» Міхаіл Гарбацэвіч і Валянцін Гурыновіч і іншыя.
Сёлета ўпершыню сабралі рэкордны ўраджай масланасення рапсу — 29 903 тоны, сярэдняя ўраджайнасць склала 32,3 цэнтнера з гектара. Наогул, гэта лепшы вынік у краіне. У гэтым напрамку добра папрацавалі ААТ «Гольчыцкае» і «Падлессе-2003».
Значная доля ў структуры пасяўных плошчаў адводзіцца пад кукурузу. Сёлета зерня «царыцы палёў» сабралі 25 814 тон, сярэдняя ўраджайнасць — 64 цэнтнеры с гектара. У ліку лідараў - «Падлессе-2003».
Высокія вынікі дасягнуты на вырошчванні і ўборцы льну. Валавы збор склаў больш за 7 054 тоны пры ўраджайнасці 36,9 цэнтнера з гектара — лепшы вынік у Мінскай вобласці.
Вынікова папрацавалі работнікі сельгасарганізацый на нарыхтоўцы кармоў. На ўмоўную галаву жывёлы нарыхтавалі 31,4 цэнтнера кармавых адзінак — гэта дазволіць нам стабільна працаваць у жывёлагадоўлі. Дарэчы, сярод механізатараў на нарыхтоўцы кармоў на розных відах работ вылучыліся Сяргей Чаранкевіч з ААТ «Падлессе-2003», Яўгеній Корзун з філіяла «Падсобная сельская гаспадарка» мясакамбіната, Міхаіл Скрундзік з ААТ «Аграфірма «Лучнікі», Андрэй Коршак з ААТ «Вясейскі Пакроў» і іншыя.
Павышэнню вытворчасці садзейнічае і абнаўленне машынна-трактарных паркаў сельгасарганізацый. Сёлета набылі трактары, збожжаўборачныя і кормаўборачныя камбайны, касілкі і іншыя прыстасаванні - усяго 72 адзінкі.
Як сёлета спрацавалі ў жывёлагадоўлі
— У параўнанні з мінулым годам значна палепшаны вынікі. Сёлета вырашчана жывёлы ў жывой вазе 18,4 тысячы тон (105,8% да адпаведнага перыяду мінулага года), у тым ліку буйной рагатай жывёлы — 12,8 тысячы тон (103%), свіней — 5,5 тысячы тон (103, 6%).
Ужо на працягу васьмі гадоў мы ўпэўнена трымаем лідзіруючыя пазіцыі ў вобласці ў малочнай галіне і штогод павялічваем валавую вытворчасць. За студзень — кастрычнік атрымалі 164 тысячы тон малака. Па выніках года плануем атрымаць 196 тысяч тон. Для гэтага ёсць падставы.
Лепшы вынік па валавой вытворчасці малака ў СГФ ААТ «Слуцкі сыраробны камбінат» (24,3 тысячы тон малака), а па прадукцыйнасці дойнага статка — у саўгасе «Рачкавічы» (8 358 кг малака ад каровы). Аператар машыннага даення Тамара Каржэвіч (ААТ «Вясейскі Пакроў») значна палепшыла мінулагодні вынік і ў сярэднім ад кожнай каровы надаіла па 9 288 кілаграмаў малака.
Разам з тым для далейшага дынамічнага развіцця галіны, росту яе канкурэнтаздольнасці неабходна вырашыць шэраг задач па павышэнні эфектыўнасці сельгасвытворчасці, будаўніцтве, рэканструкцыі і мадэрнізацыі даільна-малочных блокаў. Пры гэтым важнейшым напрамкам і прыярытэтам у рабоце павінна заставацца стварэнне камфортных і сучасных умоў жыцця ў вёсцы.
Шэраг сельгасарганізацый для замацавання дасягнутых паказчыкаў у вытворчасці малочнай прадукцыі і забеспячэння больш высокіх вынікаў будуюць будынкі для ўтрымання буйной рагатай жывёлы і даільна-малочныя блокі. Добра наладжана работа ў гэтым кірунку ў ААТ «Вясейскі Пакроў», «Казловічы-Агра», «Падлессе-2003», «Слуцкая Ніва», «Вітка-Агра», філіяле «Падсобная сельская гаспадарка «Наша Ніва» ААТ «Слуцкі мясакамбінат», саўгасе «Рачкавічы». Яны працуюць на перспектыву, укладваюць інвестыцыі ў будучыню, гэта дасць магчымасць у далейшым нарошчваць вытворчасць.
У перапрацоўшчыкаў таксама добрыя вынікі
— Станоўчая дынаміка і ў перапрацоўчых прадпрыемствах раёна. Яны працуюць над павелічэннем аб’ёмаў вытворчасці, пашырэннем асартыменту выпускаемай прадукцыі, паляпшэннем яе якасці. 75 працэнтаў чыстага прыбытку, атрыманага прадпрыемствамі і арганізацыямі Случчыны, — ад перапрацоўчай прамысловасці. Іх прадукцыя канкурэнтаздольная і на ўнутраным, і на знешнім рынках.
Забяспечваюць выкананне заданняў па экспарце тавараў адкрытыя акцыянерныя таварыствы «Слуцкі мясакамбінат», «Слуцкі камбінат хлебапрадуктаў», «Слуцкі льнозавод», «Слуцкі воцатны завод», «Слуцкі хлебазавод». Вынікова працуе цукроварафінадны камбінат. У 38 краін пастаўляюць прадукцыю прадпрыемствы, штогод асвойваюць новыя рынкі збыту. Сёлета — Нігерыя, Сінгапур і Вялікабрытанія. Асноўныя пакупнікі нашай прадукцыі - Расія, Кітай, Казахстан і Узбекістан. У 31 раз павялічаны пастаўкі ў Чэхію, у 13 разоў - у Арменію, у 9 разоў - у Эстонію і іншыя краіны.
Прадукцыя перапрацоўчых прадпрыемстваў штогод адзначаецца дыпломамі міжнародных конкурсаў-выставак. Напрыклад, на міжнародным форуме «Продэкспо» сёлета мясакамбінат, сыраробны камбінат, хлебазавод, камбінат хлебапрадуктаў у чарговы раз прадэманстравалі высокую якасць, за што і атрымалі ўзнагароды.
Сакрэт поспеху
— Бясспрэчна, у аснове высокіх дасягненняў - людзі, іх самаадданая і напружаная праца, вернасць абранай справе і прафесіі, любоў да роднай зямлі. Вялікая ўдзячнасць кожнаму, хто працуе ў сельскай гаспадарцы раёна і на перапрацоўчых прадпрыемствах. Асабліва ветэранам, якія заклалі аснову цяперашнім дасягненням і перадаюць свой вопыт маладому пакаленню. Вы — гонар Случчыны. Шчыра жадаю ўсім моцнага здароўя, дабрабыту і дастатку ў кожнай сям'і, радасці, шчасця і новых працоўных поспехаў!


description: Падзеі Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны пакінулі запамінальны след не толькі ў гісторыі, але і на… вуліцах Капыля. Назвы некаторых зПадзеі Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны пакінулі запамінальны след не толькі ў гісторыі, але і на… вуліцах Капыля. Назвы некаторых з іх звязаны з падзеямі таго часу і зараз нагадваюць пра цікавыя моманты, пра жыццё знакамітых землякоў.

title: Вуліцы Капыля. Як на іх назвы паўплывалі падзеі Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны

maintext:
Падзеі Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны пакінулі запамінальны след не толькі ў гісторыі, але і на… вуліцах Капыля. Назвы некаторых з іх звязаны з падзеямі таго часу і зараз нагадваюць пра цікавыя моманты, пра жыццё знакамітых землякоў.
Вуліца Партызанская
Гэта цэнтральная вуліца Капыля на першы погляд здаецца, што яе так назвалі ў гонар падзей Вялікай Айчыннай вайны. Але на самай справе назвай сваёй яна абавязана гераічнаму эпізоду менавіта часоў грамадзянскай вайны. Так напісана ў адным з нумароў «СП» за 1967 год. Кастрычніцкая рэвалюцыя ў корані змяніла жыццё людзей, але хутка пачалася грамадзянская вайна. Нямецкія і польскія легіёны тапталі беларускую зямлю. Толькі ўпэўненасць у тым, што акупацыя ненадоўга, што хутка захопнікаў прагоняць з роднай зямлі, надавала сілы людзям.
Реклама
З хуткасцю маланкі пранеслася аднойчы чутка, што польскія войскі рухаюцца са Слуцка на Капыль. Яны знішчаюць на сваім шляху ўсё, што ім трапляецца.
Дружна ўзняліся на абарону заваёў Савецкай улады жыхары Капыльшчыны. Па закліку падпольнай партыйнай арганізацыі былыя франтавікі, частка якіх была з сякерамі і сахарамі (віламі), накіраваліся на ўскраіну Капыля да каталіцкіх могілак. За каменным парканам пад камандаваннем Аляксея Васільевіча Гурло і настаўніка Міхаіла Цімафеевіча Хмялеўскага партызаны залеглі ў засаду. Разведка польскага войска мінула могілкі, па бруку затарабанілі падводы з правіянтам. І раптам з засады выскачылі партызаны. У момант былі раззброены заваявацелі, захоплены іх абоз. Партызаны далі слова не пусціць заваёўнікаў у Капыль. І яны яго стрымалі. Неўзабаве надышлі часці Чырвонай Арміі, першыя гарматныя залпы ўдарылі наперарэз адступаючым палякам.
Легіянеры кінуліся праз Шастакі ў бок Нясвіжа, але і тут натрапілі на засаду чырвонаармейцаў і партызан. Адбылася крывавая бойка. А былая вуліца Татарскі Лог, на якой партызаны грамадзянскай вайны вялі баі з польскімі заваёўнікамі, атрымала назву Партызанскай вуліцы.
Вуліцы Жылуновіча і Цішкі Гартнага
Адразу дзве вуліцы райцэнтра носяць імя капыляніна Зміцера Жылуновіча (Цішкі Гартнага) — першага старшыні часовага беларускага ўрада, пісьменніка, публіцыста, аўтара Маніфеста аб абвяшчэнні БССР.
Адна з іх завецца Жылуновіча і вядзе да аўтастанцыі. Раней гэта вуліца называлася Карла Маркса — у гонар вядомага рэвалюцыйнага дзеяча. А да кастрычніцкіх падзей 1917 года гэта была вуліца Пясоцкая, якая лічылася самай працяглай і заселенай. Сваёй значнасцю яна абавязана таму, што вяла да Пясочнага, дзе знаходзіліся водныя гандлёвыя шляхі.
Другая знаходзіцца за гарадской кацельняй № 1 і называецца вуліца Цішкі Гартнага. Зміцер Жылуновіч ухвалявана вітаў Кастрычніцкую рэвалюцыю, якая вызначыла новы этап у жыцці. Ён усяго сябе аддаваў справе служэння народу, абараняў заваёвы Кастрычніка на франтах і палымяным словам пісьменніка ўзнімаў працоўны люд на барацьбу за новы лад.
1 студзеня 1919 года Часовы рэвалюцыйны рабоча-сялянскі ўрад Беларусі абнародаваў «Маніхвэст», у якім абвяшчалася аб стварэнні БССР. Аўтарам знакавага дакумента і кіраўніком першага беларускага ўрада быў ураджэнец Капыля Цішка Гартны (Зміцер Хведаравіч Жылуновіч) — паэт і празаік, дзяржаўны і грамадскі дзеяч, акадэмік АН БССР.
Менавіта ў першыя гады Савецкай улады партыя камуністаў высока ацаніла дзейнасць нашага земляка. І ён, бадай, быў самы аўтарытэтны ў Беларусі. Але з цягам часу многія, каму ён дапамог знайсці сваё месца ў жыцці, абрынулі на песняра рэвалюцыі горы паклёпу. Дзякуючы такім нядобразычліўцам ён спачатку быў арыштаваны, а потым і загінуў 1 красавіка 1937 года.
Вуліца Камсамольская
На гэтай вуліцы, якая раней звалася Дубніцкай, а цяпер Камсамольская, нібы сустракаюцца сучаснасць і мінулае: драўляныя хаткі, будынкі РАУС і часці РАНС, шматпавярховыя дамы і нават школа. У дваццатыя гады ХХ стагоддзя на вуліцы Дубніцкай было шмат юнакоў і дзяўчат. Яны жылі адзінай, дружнай сям’ёй. Ініцыятарам карысных спраў быў энергічны юнак Мікалай Чарнушэвіч, таму яго і выбралі сакратаром камсамольскай ячэйкі. Члены ВЛКСМ змагаліся з перажыткамі мінулага, праводзілі цікавыя вечары, арганізавалі гурток мастацкай самадзейнасці. На вуліцы тады налічвалася 23 камсамольцы. Усе яны актыўна змагаліся за новае жыццё і светлае будучае. Вось чаму вуліцу назвалі Камсамольскай. А сакратар камсамольскай ячэйкі Мікалай Чарнушэвіч праз пэўны час стаў вядомым беларускім пісьменнікам Мікалаем Фёдаравічам Хведаровічам, які пазней неаднойчы прыязджаў у Капыль да сваіх старых сяброў.
Вуліца Багдановіча
Адразу можа здацца, што гэта вуліца названа ў гонар вядомага беларускага паэта — Максіма Багдановіча. Аднак гэта не так. Вуліца і на самай справе носіць імя Багдановіча — але Іосіфа Багдановіча, які нарадзіўся ў вёсцы Старына ў 1898 годзе. Ён уваходзіў у Слуцкі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў у далёкім 1917 г., меў пачатковую адукацыю. Пасля рэвалюцыі быў калгаснікам, але арыштаваны 24 жніўня 1937 г. і асуджаны 26 катрычніка 1937 г. як польскі шпіён на 10 гадоў. Адбываў у «БАМлаг», верагодна, у Амурскай вобласці. На адным з трохпавярховых дамоў па вуліцы, што носіць імя героя рэвалюцыі, знаходзіцца мемарыяльная дошка ў яго гонар.
Вуліца Гурло
Гэта вуліца, якая знаходзіцца амаль на самым ускрайку райцэнтра, сваё імя атрымала ў гонар вядомага літаратара, даследчыка і рэвалюцыянера Алеся Гурло, які ў кастрычніку 1917 года нават штурмаваў Зімні палац. Ён займаў актыўную жыццёвую і палітычную пазіцыю, таму прымаў удзел у выданні рукапісных часопісаў «Заря», «Голос низа», «Вольная думка», што выходзілі ў Капылі ў 1910−1911 гг. Затым у 1912 г. з дапамогай Цішкі Гартнага ўладкаваўся на работу на ліцейны завод «Вулкан» у Санкт-Пецярбургу. З 1914 г. служыў на Балтыйскім флоце — матросам на крэйсеры «Богатырь», а ў Першую сусветную вайну — унтэр-афіцэрам на мінаносцы «Забияка». Удзельнічаў у Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцыях і Грамадзянскай вайне. У канцы 1921 года Аляксей прыняў афіцыйнае запрашэнне ўрада Беларусі аб пераездзе на сталую літаратурную работу ў сваю рэспубліку. 3 гэтага часу і да апошніх дзён жыцця Алесь Гурло аддаў ўсяго сябе той вялікай справе, якую распачаў беларускі народ, атрымаўшы дзяржаўнасць. Ён працаваў у рэдакцыі газеты «Савецкая Беларусь», а ў апошнія гады жыцця — у Інстытуце мовазнаўства Акадэміі навук БССР у слоўнікавай камісіі. У 1930 годзе быў арыштаваны разам з вялікай групай навуковых і творчых работнікаў. Алесь Гурло свае пяць гадоў ссылкі адбываў у Самары. Ён вярнуўся дадому, у Мінск, дзе і памёр ад сухотаў 4 лютага 1938 года. Пахаваны на Вайсковых могілках у Мінску. Рэабілітаваны 15 лістапада 1957 года.
Вуліца імя 50 год БССР
Бясспрэчна: за гады Савецкай улады аблічча Капыля значна змянілася. У тым ліку і яго паўднёвая ўскраіна.
У 60-х гадах ХХ стагоддзя там бесперапынна чуўся гул матораў, рокат трактароў, бо на месцы былога поля будаўнікі механізаванай перасоўнай калоны № 11 будавалі новую прыгожую вуліцу, на якой ўзняліся светлыя будынкі дамоў. У гонар слаўнага юбілею рэспублікі і Кампартыі Беларусі, якую святкавалі ў 1967 годзе, рашэннем райвыканкама гэтай вуліцы прысвоена імя 50 год БССР.
Пра Савецкую, Пралетарскую і Кастрычніцкую
Ёсць у Капылі вуліцы, на чые назвы таксама паўплывалі падзеі Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі. Адна з іх — Савецкая. Раней яна насіла назву Нясвіжская і ўказвала напрамак, па якім капыляне рухаліся ў суседні горад. Гэта была другая па велічыні вуліца. Але з цягам часу была перайменавана ў Савецкую.
Сваё імя вуліца Пралетарская атрымала ў гонар рабочых, той самай асноўнай сілы, якая і здзейсніла рэвалюцыю. А раней яна насіла назву Задні Роў.
Адна з маладзейшых вуліц — Кастрычніцкая — з’явілася ў другой палове ХХ стагоддзя. Зараз там, як і раней, стаяць утульныя аднапавярховыя хаткі. Сваё месца тут знайшоў і раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі.


description: Журы чарговага конкурсу, што ладзіла Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы “Аб’яднаныя МасМедыі”, як прыклад якаснай працы па інфармаванні чытацельскай Журы чарговага Конкурсу, што ладзіла Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы “Аб’яднаныя МасМедыі”, як прыклад якаснай працы па інфармаванню чытацельскай аўдыторыі адзначыла сацыяльны рэпартаж Вікторыі Капскай, рэдактара спецпраектаў “Інфа-Кур’ера”.

title: Прыклад якаснай працы... Рэпартаж супрацоўніка "Кур’ера" атрымаў добрую адзнаку • Слуцк • Газета "Інфа-Кур’ер"

maintext:
Журы чарговага конкурсу, што ладзіла Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб'яднаныя МасМедыі», як прыклад якаснай працы па інфармаванні чытацельскай аўдыторыі адзначыла сацыяльны рэпартаж Вікторыі Капскай, рэдактара спецпраектаў «Інфа-Кур'ера».
У сваёй публікацыі «Рак во время коронавируса. Дневник случчанки, которой уже нет» Вікторыя падзялілася гісторыяй захворвання і змагання за жыццё 29-гадовай случчанкі Анастасіі Дземідовіч, дыягназ хваробы для якой у цяперашнія часы пандэміі стаў прысудам. Асаблівасць гэтай гісторыі ў тым, што захварэўшая Анастасія вяла дзённік аб сваім змаганні, каб шанец атрымаць дапамогу ў замежнай клініцы і перамагчы цяжкі дыягназ спраўдзіўся. На вялікі жаль, з-за закрытых межаў у пандэмію скарыстацца гэтым шанцам не атрымалася…
Реклама
З дазволу бацькоў дзённік случчанкі быў пакладзены ў аснову рэпартажа і прыцягнуў увагу чытачоў, прымусіў задумацца, наколькі наша жыццё ў сённяшнія часы можа быць закладнікам знешніх абставін.


description: У панядзелак, 8 лістапада, Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь прыняў рашэнне задаволіць пазоў Міністэрства юстыцыі аб ліквідацыі Таварыства беларускай мовы. У панядзелак, 8 лістапада, Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь прыняў рашэнне задаволіць пазоў Міністэрства юстыцыі аб ліквідацыі Таварыства беларускай мовы. Дзейнасць ТБМ юрыдычна была спынена.

title: Вярхоўны суд Беларусі ліквідаваў "Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны"

maintext:
У панядзелак, 8 лістапада, Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь прыняў рашэнне задаволіць пазоў Міністэрства юстыцыі аб ліквідацыі Таварыства беларускай мовы. Дзейнасць ТБМ юрыдычна была спынена.
Пра гэта паведаміла ў сваім Facebook Алена Анісім, старшыня арганізацыі.
Реклама
Даведка
Таварыства беларускай мовы (ТБМ) мела статус рэспубліканскага грамадскага аб’яднання, якое дзейнічала на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь (і мела шэраг сяброў і структур за яе межамі) праз свае арганізацыйныя структуры. Таварыства займалася адраджэннем беларускай мовы ў дзяржаўным, грамадскім і духоўным жыцці народа. ТБМ было створана 27 чэрвеня 1989 года, з’яўляючыся, такім чынам, адным з найстарэйшых няўрадавых беларускіх грамадскіх аб’яднанняў.


description: 27 лістапада спаўняецца 101 год падзеям на Случчыне, якія ўвайшлі ў гісторыю Беларусі пад назвай Слуцкі збройны чын. Гадавіну тых падзей упершыню 27 лістапада спаўняецца 101 год падзеям на Случчыне, якія ўвайшлі ў гісторыю Беларусі пад назвай Слуцкі збройны чын. Гадавіну тых падзей упершыню святкавалі ў Беларусі ў 1992 годзе. Да гэтага часу нават згадак пра Слуцкі збройны чын у навуковых працах амаль не было.

title: 101 год Слуцкаму збройнаму чыну. Тры погляды на падзеі, якія ўвайшлі ў гісторыю Беларусі

maintext:
27 лістапада спаўняецца 101 год падзеям на Случчыне, якія ўвайшлі ў гісторыю Беларусі пад назвай Слуцкі збройны чын. Гадавіну тых падзей упершыню святкавалі ў Беларусі ў 1992 годзе. Да гэтага часу нават згадак пра Слуцкі збройны чын у навуковых працах амаль не было.
Сёння Слуцкае паўстанне з’яўляецца, мабыць, адным з самых неадназначных этапаў гісторыі. Існуюць дыяметральна супрацьлеглыя гістарычныя адзнакі падзей 1920 года. У трыццатых гадах былі асуджаныя і расстраляныя ўдзельнікі Слуцкага збройнага чыну, якія вярнуліся на радзіму. Уяўляць тое, што адбылося, застаецца толькі па сведчаннях з расстрэльных спраў, па фактах, якія захаваліся ў народнай памяці. Сярод разнастайнасці меркаванняў можна вылучыць тры асноўныя пункты гледжання на Слуцкае паўстанне.
Савецкая трактоўка
Савецкая трактоўка падзей зводзіцца да таго, што пасля руска-польскай вайны на тэрыторыі БССР актывізаваліся самыя розныя агітатары. Мэта іх працы складалася ў ініцыяванні мецяжу пры дапамозе крымінальных структур, а таксама выкарыстанне антысавецкіх настрояў у купецтва і інтэлігенцыі. Фінансаванне выступаў праводзілася як спецслужбамі Польшчы, так і Урадам Беларускай Народнай Рэспублікі, які ў той час знаходзіўся ў Варшаве. Сёння дадзенае сцвярджэнне ставіцца пад сумнеў, але ў перыяд расследаванняў яно прымалася за аксіёму.
Реклама
Польскі след
Ёсць меркаванне, што Слуцкае паўстанне было зрэжысіравана і прафінансавана Польшчай. Трэба прызнаць, што доля праўды ў абвінавачваннях некаторых удзельнікаў паўстання ў супрацоўніцтве з палякамі ўсё ж ёсць. Кіраўнікі вызваленчага руху не былі адзіныя ў сваіх поглядах на будучыню краіны. Адны схіляліся да супрацоўніцтва з Польшчай і адным з вайсковых камандзіраў Булак-Балаховічам. Іншыя паказвалі на мэтазгоднасць перамоваў з бальшавікамі, а трэція прытрымліваліся меркаванняў аб стварэнні абсалютна незалежнай дзяржавы, якая супрацьстаіць як Польшчы, так і Саветам.
Супярэчнасці выяўляліся ў перыяд усяго паўстання і сталі ў выніку асноўнай прычынай паразы мяцежнікаў.
Але і да сённяшняга дня не ўстаноўлена дакладна, які быў удзел Польшчы ў дзейнасці паўстанцкага ўрада. Адны сцвярджаюць, што ўсё фінансаванне паўстання ажыццяўлялася палякамі (хаця якіх-небудзь дакументальных доказаў гэтаму няма), іншыя, у тым ліку аўтарытэтны даследчык-гісторык Ніна Стужынская, настойваюць на тым, што падтрымка з Варшавы аказвалася больш на словах. Сучасныя даследчыкі лічаць асноўнай крыніцай фінансавання паўстанцаў заможных беларусаў, якія ахвяравалі на патрэбы вызваленчых атрадаў.
Трэцяя версія — беларуская
Версію саміх беларусаў доўгі час практычна немагчыма было пачуць, але пасля падзення СССР гістарычная праўда аказалася асветленая даследчыкамі з зусім новага боку. 12 кастрычніка 1920 года два ваюючыя бакі — Польшча і Расія — падпісалі мірную дамову ў Рызе. У адпаведнасці з яе ўмовамі Беларусь была расколатая на дзве часткі. Адна з іх стала БССР, а другая ўвайшла ў склад Польшчы. Аб свабодзе і незалежнасці беларусаў прадстаўнікі дзвюх дзяржаў нават не думалі. Акрамя таго, кожны з бакоў разумеў, што пры пакіданні па-за сваім уплывам гэтай тэрыторыі другі неадкладна яе акупуе.
Насельніцтва краіны, змучанае рабаваннямі і злачынствамі абодвух бакоў, не мела адмысловых сімпатый ні да поль-скіх інтэрвентаў, ні да савецкай дыкта-туры. Стомленыя ад кровапраліцця сяляне не жадалі больш выступаць у незразумелай ім барацьбе. Калі быць дакладней, сяляне жадалі спакою і міру, якіх, як ім здавалася, можна было дасягнуць толькі шляхам утварэння незалежнай і свабоднай Беларусі.
Паводле Рыжскага дагавора лінія, раздзя-ляючая Беларусь, пралягала такім чынам, што Слуцкі павет павінен быў увайсці ў склад савецкай Беларусі, але на нейкі тэрмін заставаўся ў нейтральнай паласе — без польскай і без савецкай уладаў.
Ідэя нацыянальнай незалежнасці ўзнікла яшчэ ў перыяд польска-савецкага супрацьстаяння. Спрыялі распаўсюджванню ідэй нацыянальнага суверэнітэту антысавецкія настроі сярод заможнага сялянства і купецтва, якія сур’ёзна асцерагаліся спусташэння і расправы пасля канчатковага зацвярджэння ўлады пралетарыяту. Людзі добра памяталі практыку харчразвёрсткі і разумелі, што канфіскацыі харчавання аднавяцца.
Вызваленчае нацыянальнае апалчэнне складалася ўсяго з двух палкоў. Нягледзячы на падтрымку насельніцтва, атрады аказаліся слабымі і неарганізаванымі, а ўзбраення катастрафічна не хапала. Тым не менш спачатку поспех апынуўся на баку паўстанцаў. У многім іх поспехі былі звязаны з сімпатыямі салдат Чырвонай Арміі да мяцежнікаў, а таксама непрадуманымі дзеяннямі савецкага камандавання.
Бальшавікі неўзабаве знайшлі рашэнне і накіравалі супраць беларусаў атрады кітайцаў і татараў, якія не адчувалі братэрскіх пачуццяў да суперніка. Сілы аказаліся няроўныя. Не лепшым чынам адлюстраваліся на боездольнасці палкоў канфлікты ў кіраўніцтве. Ваеннае камандаванне прытрымлівалася думкі аб неабходнасці звароту за падтрымкай да генерала Булак-Балаховіча, у той час як большасць сябраў Слуцкай Рады адмаўлялася ад такога рашэння. Супярэчнасці выліліся ў серыю арыштаў і распраў. І без таго мала арганізаваныя атрады аказаліся пазбаўленымі прафесійнага кіраўніцтва, боепрыпасы скончыліся, з’явіліся першыя ахвяры.
28 снежня на рацэ Морач воінам было аб’яўлена аб спыненні ваенных дзеянняў і заключэнні мірнага пагаднення з Саветамі. Частка паўстанцаў працягнула барацьбу з савецкай уладай пад камандаваннем Махно, іншая частка вярнулася ў родныя мясціны. Практычна кожны ўдзельнік паўстання, асабліва лідэры былі падвергнуты суду, а ў канцы 1930-х гадоў пакараныя.
Замест эпілога
Слуцкі збройны чын 1920 года — далёка не гульня ўяўлення «свядомых» беларусаў, як гэта часта ўяўляецца некаторымі даследчыкамі. Як пісаў гісторык Анатоль Грыцкевіч, «Слуцкае паўстанне аказала значны ўплыў на развіццё беларускай дзяржаўнасці. Народ у першую чаргу прадэманстраваў неабходнасць стварэння сваёй нацыянальнай дзяржавы, самастойнай і не падпарадкаванай суседзям. Нагадваць пра Слуцкае паўстанне трэба, бо яно мала разглядалася ў газетах і кнігах».


description: "Эта страна умерла"

title: "Эта страна умерла"


title: Іх гістарычны след. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі

maintext:
(Працяг. Пачатак у №№77–84, 86–92.)
16. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (да каранацыі Станіслаў Антоній Панятоўскі) (17 студзеня 1732 г. – 12 лютага 1798 г.)
Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (да каранацыі Станіслаў Антоній) – апошні кароль польскі і вялікі князь літоўскі (1764–1795), асветнік, мецэнат.
С.Панятоўскі нарадзіўся ў мястэчку Воўчын Брэсцкага павета (цяпер Камянецкі раён Брэсцкай вобласці). Паходзіў з магнацкага роду Панятоўскіх, параднёнага з магнатамі Чартарыйскімі. Сын Станіслава, уплывовага палітыка і кракаўскага кашталяна, і Канстанцыі з Чартарыйскіх. Атрымаў выдатнае хатняе выхаванне, а потым і добрую адукацыю. Скончыў калегіум каталіцкага ордэна тэатынаў у Варшаве. Рос у асяроддзі, звязаным з вышэйшымі коламі ўлады Рэчы Паспалітай. З маладосці быў звязаны з групоўкай Чартарыйскіх, якая мела значны ўплыў у Рэчы Паспалітай. У маладосці шмат вандраваў, быў у Англіі, Галандыі, Францыі, Германіі. Знаходзіўся пад моцным уплывам еўрапейскага Асветніцтва.
У 1755–1764 гадах займаў ганаровую пасаду стольніка ВКЛ. У 1755–1756 і 1757–1758 гадах знаходзіўся ў Санкт-Пецярбургу, дзе выконваў абавязкі сакратара англійскага пасольства, пазней быў паслом ад Саксоніі і Рэчы Паспалітай. У гэты час ён зблізіўся з вялікай княжной (пазней царыцай) Кацярынай Аляксееўнай, быў у ліку яе фаварытаў і меў ад яе дачку. Ад уплыву гэтай незвычайнай жанчыны Панятоўскі не пазбавіўся на працягу ўсяго жыцця.
Пасля смерці ў 1763 годзе караля польскага і вялікага князя літоўскага Аўгуста III Чартарыйскія і Кацярына II выставілі кандыдатуру С.Панятоўскага на трон Рэчы Паспалітай. Стаўка на яго кандыдатуру не мела нічога агульнага з апекаваннем каханка. Тым больш што раман даўно закончыўся. Гэта быў халодны разлік, падтрыманы веданнем асобы будучага манарха. Размова ішла аб тым, каб паставіць на чале дзяржавы паслухмянага чалавека. Расійская імператрыца разлічвала на падпарадкаванне сабе новага караля і на яго падтрымку ў заўладанні ўсходняй Беларуссю і ўсходняй Латвіяй. Пры падтрымцы расійскіх войскаў на элекцыйным (выбарчым) сойме 6 верасня 1764 года С.Панятоўскі быў абраны каралём. Пасля элекцыі ўзяў імя Аўгуст і не меў намеру быць чыёйсьці бязвольнай марыянеткай. Ён лічыў, што павінен узяць на сябе місію рэфарматара Рэчы Паспалітай, і імкнуўся пераканаць у мэтазгоднасці сваіх планаў магутную пратэктарку.
Першыя гады яго праўлення прайшлі даволі спакойна. Склалася нават думка, што пачалося адраджэнне Рэчы Паспалітай. Разам са сваімі сваякамі Чартарыйскімі С.Панятоўскі праводзіў палітыку рэформ, узмацняў дзяржаўную ўладу, абмежаваў «ліберум вета», спрабаваў пазбавіцца залежнасці ад Расіі. Дбаў пра развіццё гарадоў.
С.Панятоўскі быў мецэнатам навукі і мастацтва. Аказваў маральную і матэрыяльную падтрымку дзейнасці вучоных і літаратараў, развіццю асветы. Заснаваў у Варшаве кадэцкі корпус, у Вільні – корпус інжынераў Вялікага Княства Літоўскага. Стварыў Адукацыйную камісію і садзейнічаў яе дзейнасці. Пачаўся росквіт тэатра. У архітэктуры аформілася плынь, вядомая пад назвай «стыль Станіслава».
За часы праўлення С.Панятоўскі значна папоўніў бібліятэку, калекцыю мастацкіх твораў, нумізматычную калекцыю, якія пачаў збіраць яшчэ да ўзыходжання на трон. Прыдворная бібліятэка налічвала да 20 тысяч тамоў кніг і рукапісаў. Значная частка яго бібліятэкі і нумізматычнай калекцыі ў 1805 годзе была набыта для Камянецкага ліцэя (ва Украіне), пасля закрыцця якога трапіла ў Кіеўскі ўніверсітэт. Зараз яна захоўваецца ў бібліятэцы Акадэміі навук Расіі.
Рэформы Станіслава Аўгуста ўзмацнілі дзяржаву, але ўстрывожылі Расію і Прусію. А непаслядоўнасць і нерашучасць С.Панятоўскага змянілі настроі грамадства ад захаплення да варожасці да караля, чыя ўлада апынулася пад кантролем Расіі. У 1768 годзе Кацярына II навязала Рэчы Паспалітай дагавор аб нязменнасці яе дзяржаўнага ладу. У адказ шырокія колы шляхты стварылі Барскую канфедэрацыю – узброены саюз, які выступіў за незалежнасць краіны, а адначасова – супраць караля і яго апякункі. Расійскія войскі нанеслі канфедэратам паражэнне, што падрыхтавала першы падзел Рэчы Паспалітай (1772). С.Панятоўскі, які ў другі раз быў абавязаны сваёй уладай расійскім штыкам, пратэставаў супраць падзелу, звяртаўся да еўрапейскіх двароў, але ніводная дзяржава на дапамогу не прыйшла. Перад пагрозай магнацкай апазіцыі абапіраўся на падтрымку расійскага пасла Антона Штакельберга, у згодзе з якім хацеў умацаваць сваю ўладу і правесці патрэбныя рэформы.
На хвалі нацыянальнага ўздыму народаў Рэчы Паспалітай пад пагрозай страты дзяржаўнасці Станіслаў Аўгуст паступова ўзмацніў сваю ўладу. Была створана пастаянная Рада – цэнтральны орган выканаўчай улады на чале з каралём; абмежавана ўлада гетманаў, і каралю было падпарадкавана войска. Прыняты рашэнні, накіраваныя на развіццё прамысловасці і гандлю, паляпшэнне прававога становішча мяшчан. У час Чатырохгадовага сойма (1788–1792) далучыўся да патрыятычнага лагера, падтрымаў рэфарматараў і садзейнічаў радыкальнай змене дзяржаўнага ладу. Сойм правёў шматлікія і грунтоўныя рэформы, вынікам якіх стала Канстытуцыя 3 мая 1791 года. З’яўляўся яе сааўтарам.
Супраць Канстытуцыі выступілі многія магнаты. Яны стварылі ў 1792 годзе Таргавіцкую канфедэрацыю, якая прывяла да акупацыі краіны расійскімі войскамі. Рэформы былі скасаваны. Кароль далучыўся да Таргавіцкай канфедэрацыі. Капітулянцкая пазіцыя С.Панятоўскага, у тым ліку на Гродзенскім сойме 1793 года, дзе ён пагадзіўся на другі падзел Рэчы Паспалітай, кінула цень на ўсё яго 30-гадовае праўленне.
Паўстанне 1794 года Тадэвуша Касцюшкі напалохала С.Панятоўскага. Ён баяўся за свой лёс, і толькі ўпэўненасць у рыцарскім характары Касцюшкі давала яму надзею на спрыяльны зыход. Быў адхілены ад улады, хоць фармальна захаваў трон. З пачаткам паўстання яго ўплыў на публічныя справы сышоў на мінімум. Пасля разгрому паўстання па загадзе Кацярыны II выехаў у Гродна, дзе даведаўся пра трэці падзел Рэчы Паспалітай. Быў вымушаны пад ціскам Кацярыны II 25 лістапада 1795 года, пасля непрацяглага торгу (галоўным чынам адносна выплаты каралеўскіх даўгоў), адрачыся ад трона на яе карысць. Гэты акт афіцыйна спыніў існаванне Рэчы Паспалітай. Пазбаўлены ўлады, спачатку жыў пад наглядам у Гродне, у Новым замку, у становішчы ганаровага вязня. У 1796 годзе быў выкліканы Паўлам I у Пецярбург, дзе ўтрымліваўся на пенсіі, выдзеленай Кацярынай II. Пражыў апошнія гады ў раскошы ў расійскай сталіцы. Пакінуў пасля сябе вялікія даўгі і мемуары. Мемуары выдадзены ў 1914–1916 гадах Расійскай акадэміяй навук.
Памёр у Пецярбургу, пахаваны ў касцёле Святой Кацярыны. У 1938 годзе астанкі С.Панятоўскага былі перададзены польскім уладам. Іх перазахавалі на яго радзіме – у Траецкім касцёле мястэчка Воўчын, а 14 лютага 1995 года перазахавалі ў Варшаве, у кафедральным саборы Святога Яна, а не на кракаўскім Вавелі – месцы пахавання польскіх каралёў.
Публікацыя з № 93 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»