title: Глеб Сандрас: "Калі рабочыя маўчаць, дык хто іх выратуе?"

maintext:
«Народная Воля» вырашыла больш падрабязна даведацца, што сабой уяўляе платформа «Рабочы рух» і ці ёсць нейкія рэальныя вынікі яе дзейнасці.
На сайце гэтай ініцыятывы абвешчана, што платформу прадстаўляюць «рабочыя і служачыя розных арганізацый, якія не змаглі змірыцца з беззаконнем, што адбываецца навокал».
«Рабочы Рух» – гэта ініцыятыва аб’яднання працуючых людзей Беларусі для абароны сваіх грамадзянскіх і працоўных правоў і свабод, – гаворыцца далей. – Аб’яднанне грамадзян для захавання іх бяспекі ва ўмовах прававога дэфолту ажыццяўляецца пры дапамозе зашыфраванай платформы з аднайменнай назвай.
…Нашай першапачатковай задачай з’яўляецца аднаўленне дэмакратычных правоў і свабод у краіне, у тым ліку шляхам агульнанацыянальнай стачкі як найбольш дзейснага і бяспечнага механізму, даступнага працоўным».
Глеб Сандрас – адзін з сузаснавальнікаў платформы «Рабочы рух». Раней маладзёжны актывіст працаваў на «Беларуськаліі», узначальваў прэс-службу страйкама гэтага прадпрыемства, але затым у мэтах бяспекі быў вымушаны пакінуць краіну.
– Платформу запусцілі 12 красавіка гэтага года, – распавядае Глеб Сандрас. – Ідэйнымі стваральнікамі былі людзі са страйкамаў «Гродна-Азота», «Нафтана», Беларускага металургічнага завода… Частка іх была звольнена, некаторыя зараз знаходзяцца за мяжой, але нехта яшчэ і працуе на беларускіх прадпрыемствах.
Таксама нам дапамагалі беларусы Бостана і каманда, якая працавала па назіранні за выбарамі ў мінулым годзе.
– Якая была асноўная мэта стварэння «Рабочага руху»?
– Пра гэта заяўлена на нашым сайце: вярнуць законнасць у краіну. Акрамя таго, патрабуем вызвалення ўсіх палітвязняў і правядзення новых справядлівых выбараў.
У першую чаргу спрабуем даць людзям бяспечныя інструменты для таго, каб яны маглі аб’ядноўвацца і рыхтавацца, калі такі момант здарыцца, да агульнанацыянальнага страйку. Каб маглі бяспечна ажыццяўляць інфармацыйную падтрымку і падрыхтоўку да стачкі, выбудоўваць лакальныя гарызантальныя сувязі, каардынаваць дзеянні сваіх сябраў на міжрэгіянальным і рэспубліканскім узроўнях. Таксама маем намер спрaсціць і палегчыць атрыманне дапамогі для ўдзельнікаў стачкі пры ўзнікненні такой неабходнасці.
– І якія рэальныя вынікі вашай працы?
– Да нашай платформы ўжо далучылася каля 17 тысяч чалавек. Зарэгістравацца даволі проста. Пры гэтым нейкіх персанальных дадзеных не патрабуецца. Адзінае, што неабходна, – пакінуць свой нумар тэлефона, каб ведаць, што гэты чалавек з Беларусі, але нумар шыфруецца, і да яго ніхто не мае доступу.
– А што дасць нейкаму працоўнаму, скажам, з Мінскага трактарнага завода гэтая рэгістрацыя і далучэнне да вашага руху? Вы абароніце яго правы, прымусіце начальства МТЗ заробак яму павысіць?
– Ёсць жа і на прадпрыемствах людзі з грамадзянскай пазіцыяй, якія зараз проста не могуць яе публічна выказаць, каб не патрапіць пад звальненне і рэпрэсіі. Але яны могуць пад дахам нашай платформы аб’яднацца. Калі чалавек хоча размаўляць з такімі ж, як ён сам, то мы даём такую магчымасць.
Натуральна, не хацелася б, каб у краіне быў страйк, каб спынялася эканоміка, але трэба быць гатовымі да любога развіцця падзей.
– Вы зараз кажаце пра нейкія абстрактныя рэчы. Верыце, што ў сённяшніх умовах у Беларусі магчымы агульнанацыянальны страйк?
– Пасля выбараў тысячы рабочых выйшлі на вуліцу, некаторыя з іх далучыліся да страйку. Але ведаеце, якая асноўная памылка тады была? Усё праходзіла стыхійна. А на базе нашай платформы, як ужо казаў, тыя ж рабочыя аб’ядноўваюцца. Гэта на будучыню.
– Якія вы бачыце для сябе перспектывы? Зарэгістравался ў вас 17 тысяч чалавек – і што далей?
– Скажам так: у новай Беларусі платформа можа стаць падмуркам для стварэння аб’яднання па рэальнай абароне правоў працоўных.
– Наколькі я зразумеў, стваральнікі гэтага руху знаходзяцца за мяжой…
– Далёка не ўсе. З Беларусі з’ехалі тыя, хто выступае публічна. Яны вымушаны былі з’ехаць. Хачу дадаць, што ў жніўні мінулага года ўсё было хаатычна і неарганізавана.
– Дык сёння вы маеце жывую сувязь з беларускімі прадпрыемствамі, з людзьмі, якія там працуюць?
– Відавочна, што сёння страйкамы, якія з’явіліся на некаторых прадпрыемствах, ужо неактуальныя. Трэба сказаць, што галоўныя мэты не былі выкананы, патрабаванні рабочых не задаволілі.
А зараз мы маем інфармацыю аб тым, што адбываецца на прадпрыемствах, ад тых нашых сябраў, якія там працуюць. Дарэчы, у нас ёсць бот юрыдычнай дапамогі для працоўных, і некаторыя звяртаюцца. Не сказаў бы, што ідзе цэлая хваля заявак, але пытанні ёсць. І пытанні настолькі разнастайныя!.. Я раней і падумаць не мог, што многія працоўныя ў нас такія малаадукаваныя ў прававых пытаннях і пытаннях абароны сваіх правоў. Часам пачынаеш разумець, што заўсёды трэба пачынаць з малога, тлумачыць людзям элементарныя рэчы.
– І якія, паводле вашай інфармацыі, зараз настроі ў рабочых?
– У эканоміцы задзейнічаны мільёны людзей, таму я не магу казаць пра нейкую агульную тэндэнцыю і агульныя настроі. Але падтрымлівую сувязь з некаторымі былымі калегамі з таго ж «Беларуськалія», і там рабочыя занепакоены тым, якія могуць быць наступствы заходніх санкцый. Яны ў чаканні таго, што могуць прынесці гэтыя санкцыі.
– Не выключана, што санкцыі ўдараць не толькі па рэжыме, але і па саміх рабочых, па іх заробках і дабрабыце…
– Але ж пры гэтым трэба разумець, вынікам чыёй палітыкі сталі санкцыі. І людзі самі павінны вырашаць, што ім рабіць у такой сітуацыі.
Платформа якраз і створана для таго, каб дапамагчы тым, хто хоча аб’яднацца і разам распрацаваць план дзеянняў. Калі нехта не хоча, то з бізуном стаяць не будзем. Калі рабочым прыносіць задавальненне працаваць у цэху ў спякоту ці пры мінус двух градусах і пры гэтым яны будуць маўчаць, дык, як кажуць, хто іх выратуе? У кожнага свая галава на плячах…
Публікацыя – з № 68 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


description: Узровень жыцця беларусаў паводле афіцыйнай статыстыкі у графічным выкананні "Радыё Свабода". 39% асноўных тратаў – на ежу У структуры тратаў найбольшае

title: 10 лічбаў пра жыццё беларусаў

maintext:
Узровень жыцця беларусаў паводле афіцыйнай статыстыкі у графічным выкананні “Радыё Свабода“.
39% асноўных тратаў – на ежу
У структуры тратаў найбольшае месца ў беларусаў займае ежа (39,1%), у 2020 годзе гэты паказчык вырас на 0,4%. Другая катэгорыя тратаў – неспажывецкія тавары: 33,9%. Трэцяя – аплата паслуг, на паслугі прыпадае 24,3% ад усіх тратаў.
На жыллё прыпадае 10,4% ад усіх тратаў, на транспарт – 10,3%.
Для параўнання: у Германіі на харчаванне прыпадае 11,7% расходаў, у Літве – 25,4%.
У Беларусі 206,2 тысячы беспрацоўных
Паводле Белстату, у Беларусі не працуюць 206,2 тысячы чалавек, з іх 168 тысяч жывуць у гарадах і паселішчах гарадскога тыпу і 38,2 тысячы – на вёсцы. Найбольш беспрацоўных – сярод людзей з агульнай базавай адукацыяй: такіх 11%.
Калі глядзець на ўзроставую катэгорыю, то найбольш беспрацоўных ва ўзросце 15–19 гадоў.
Сярэдні даход – 319 долараў
Сярэдні даход у Беларусі – 801,3 рубля, або 319 долараў. Найбольшы сярэдні даход – у Мінску (1199,8 рубля), а найменшы – у Магілёўскай вобласці (661 рубель).
На дэпазітах беларусаў – 22,4 мільярда рублёў
22,4 мільярда рублёў – столькі грошай беларусы захоўваюць на дэпазітах, годам раней было 24 мільярды. То бок за год беларусы знялі з дэпазітаў 2 мільярды рублёў.
15,5 мільярда беларусы вінныя па крэдытах
Агулам у беларусаў 15,5 мільярда рублёў крэдытаў, якія трэба вяртаць. Найбольш крэдытаў у жыхароў Мінску – 3,5 мільярда рублёў.
1,5% маюць у месяц менш за 200 рублёў
Калі паглядзець на ўзровень сярэднедушавых рэсурсаў у хатніх гаспадарках, то 1,5% беларусаў маюць на месяц менш за 200 рублёў, 2,8% маюць 200–250 рублёў на месяц, і толькі 7,2% маюць больш за 1000 рублёў.
4,8% беларусаў лічацца малазабяспечанымі
Даход 4,8% беларусаў не перавышае бюджэту пражыткавага мінімуму. Такія людзі лічацца малазабяспечанымі. Гэта 435,8 тысячы чалавек. Бюджэт пражыткавага мінімуму для працаздольных грамадзян – 315,04 рубля, агульны – 284,3 рубля.
10,5% незадаволеныя ўзроўнем сваіх даходаў
Паводле Белстату, толькі 10,5% хатніх гаспадарак у Беларусі ў 2020 годзе не былі задаволеныя ўзроўнем даходаў. Найбольш такіх было ў Брэсцкай вобласці – 12,7%.
13,5% беларусаў, старэйшых за 16 гадоў, вядуць здаровы лад жыцця
13,5% беларусаў, якім больш за 16 гадоў, вядуць (з іхных слоў) здаровы лад жыцця. Тры гады таму такіх людзей было 8,1%.
Найбольш такіх людзей у горадзе – 14,2%, а на вёсцы – 10,6%. Найбольш людзей, якія вядуць здаровы лад жыцця, ва ўзросце 60 гадоў і болей, такіх 18,6%.
21,7% беларусаў кураць
З гадамі адсотак беларусаў, якія кураць, зніжаецца. Напрыклад, у 2016 годзе курылі 24% беларусаў, цяпер – 21,7%. Найбольш кураць ва ўзросце ад 40 да 49 гадоў, такіх 31,9%.
64,8% тых, хто курыць, хацелі б пазбавіцца гэтай звычкі.
24,1% беларусаў не ўжываюць спіртовых напояў. 41,3% ужываюць моцныя спіртовыя напоі, 45,3% – слабыя спіртовыя напоі. 32% – ужываюць піва.
Поделиться ссылкой:

fasttext_language: be


title: Дачка Вайцяховічаў: "Я не думала, што мае родныя на такое здольныя"

maintext:
15 верасня на ўсіх дзяржаўных тэлеканалах выйшлі сюжэты, прысвечаныя барысаўскай сям’і Вайцяховічаў. Іх вінавацяць у кіданні кактэйля Молатава ў дом Алега Гайдукевіча і падрыхтоўцы шэрагу іншых злачынстваў.
Вольгу і Віталя Вайцяховічаў, іх сына Улада з жонкай Насцяй затрымалі 13 жніўня. Паведамляецца, што Улад з бацькам рыхтавалі некалькі тэрарыстычных атак: на сілавікоў, суддзяў, тэлевядучых і Гайдукевіча. Планавалі выкрадаць, катаваць і запісваць пакаяльныя відэа. Жонка Улада ўдзельнічала ва ўсім як аператар. Агулам па справе затрымалі больш за 20 чалавек. Крысціна, дачка Вольгі і Віталя Вайцяховічаў пракаментавала сюжэты для «Нашай Нівы».
«Мяне ўсю калоціць, я не думала, што мае родныя на такое здольныя. Паказалі на відэа, што яны асабіста кідалі тое… Я сама ўбачыла, што яны рабілі, што яны падпальвалі аўто…
Паказалі іх твары, што гэта былі яны…
Але прычым там мая мама, я не разумею.
У той дзень, калі яны нібыта паехалі на рыбалку, мой муж хацеў ехаць з імі. Але бацька сказаў, што не варта, гэта далёка, і ўвогуле «лета не скончылася яшчэ, з’ездзім пасля». Муж вельмі прасіўся, але бацька адмовіўся браць яго. Я тады не надала ўвагі гэтаму. А атрымліваецца, гэта быў той раз.
Каб я была чужым чалавекам, то ўражанне пра гэтых людзей у мяне б склалася не самае лепшае. Але ж гэта мае родныя. Я не лічу іх злачынцамі ці тэрарыстамі.
Але я ў шоку, што яны гэта ўсё рабілі. У іх малы сын, у іх нядаўна нарадзіўся ўнук — і чым яны думалі, калі тое рабілі? Я не разумею», — кажа Крысціна.
Поделиться ссылкой:


title: Русіфікацыя камянёў-помнікаў у Полацку

maintext:
Славуты Барысаў камень, што ляжыць каля полацкай Сафіі на стромым беразе Дзвіны, важыць каля 50 тон. Са дна ракі яго спрабавалі дастаць яшчэ дзвесце гадоў таму, за вяроўкі цягнулі трыста чалавек, але з месца не зрушылі. З задачай справіліся – ужо ў 1981 годзе – вайсковыя цягачы і пад’ёмныя краны, праўда, стары полацкі мост пад каменнай аграмадзінай падазрона захістаўся, давялося везці камень ажно праз Наваполацк. Камень той – гэткі ж унікальны помнік айчыннай гісторыі, як і Сафійскі сабор, як і ўсталяваны непадалёк помнік «Калыска беларускай дзяржаўнасці». Ён унесены ва ўсе адпаведныя рэестры і знаходзіцца пад абаронай дзяржавы, якую ў Полацку сёння прадстаўляе старшыня райвыканкама Ігар Марковіч.
Яго папярэднікі, хоць і не ўсе, пэўным чынам засталіся ў гісторыі горада. Хтосьці той самы Барысаў камень усталёўваў, хтосьці помнікі Скарыну і літары «Ў» ставіў, а хтосьці галоўнай полацкай вуліцы імя Еўфрасінні Полацкай вярнуў. Ігару Марковічу, відаць, таксама захацелася дакрануцца да вечнасці. А вечнасць для яго што? Тысячагадовы надпіс на камені-помніку: «Госпадзі, дапамажы рабу свайму Барысу». І вырашыў Марковіч той камень, а з ім яшчэ пяць камянёў-помнікаў, пераназваць. Быў, напрыклад, «Вялікі камень Бікульніцкі», а стаў «Большим камнем Бикульницким». Пад гэткую ж русіфікацыю падпалі і той жа Барысаў камень, і Пярун-камень Полацкі, і Вялікі камень Глінскі… Полацкі райвыканкам нават прыняў адпаведную пастанову №1794 «Аб перайменаванні…», заадно параздаваўшы тыя камяні каму прыйшлося. А якая з іх карысць? На гравій жа не патаўчэш…
Такім чынам Пярун-камень перайшоў пад апеку сельгаспрадпрыемства «Блізніца», Бікульніцкі і Туржэцкі атрымала ў падарунак гаспадарка «Палімір-агра», Косараўскі камень мусіла ўзяць на свой баланс «Віцебскэнерга», а Глінскі дастаўся эксперыментальнай базе «Ветрынская».
Цікава, што рабіцьмуць з такімі неспадзеўнымі прэзентамі новыя гаспадары? Аграрнікі, відаць, будуць вадзіць вакол камянёў карагоды на дажынкі, энергетыкі – правяраць іх на трываласць маланкамі, а ў Ветрыне зладзяць які-небудзь эксперымент.
Зрусіфікаваўшы камяні, за якімі тысячагоддзе беларускай мінуўшчыны, Ігар Марковіч наўрад ці застанецца ў гісторыі. Трэба ўтварыць нешта больш паскуднае. Ну, напрыклад, узяць зубіла і ўласнаручна па старажытным надпісе князя Барыса выбіць свой накшталт: «Здесь был Игорь, ненавидевший беларускую мову». Вось тады дакладна яго чакае сумнеўная герастратава слава. А іншай полацкі чыноўнік, як выглядае, і не заслужыў.
***
Хто такі Ігар Марковіч?
Ігар Іванавіч Марковіч нарадзіўся ў 1960 годзе ў в.Ніжняе Фаміно Верхнядзвінскага раёна. У 1982 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Механізацыя сельскай гаспадаркі». У 2009 годзе – Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».
Працоўную дзейнасць пачаў у 1982 годзе ў саўгасе «Дрысенскі» Верхнядзвінскага раёна, дзе працаваў інжынерам-механікам, інжынерам па тэхніцы бяспекі і арганізацыі пажарнай аховы, загадчыкам майстэрань, галоўным інжынерам. З 1987-га па 1990 год – інструктар сельскагаспадарчага аддзела, затым інструктар арганізацыйнага аддзела Верхнядзвінскага райкама КПБ Віцебскай вобласці. У 1990 годзе ўзначаліў Верхнядзвінскае КУП па вытворча-тэхнічным абслугоўванні раённага аграпрамысловага аб’яднання Віцебскай вобласці. З 2003 года – гендырэктар ААТ «Верхнядзвінскі райаграсэрвіс». У сакавіку 2007 года прызначаны старшынёй Верхнядзвінскага райвыканкама.
Са снежня 2019 года – старшыня Полацкага райвыканкама.
Публікацыя – з № 70 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Андрэй Бастунец: "Пакуль жыву і працую ў Літве…"

maintext:
Кіраўнік ліквідаванага грамадскага аб’яднання «Беларуская асацыяцыя журналістаў» распавёў «Народнай Волі» пра сябе і перспектывы арганізацыі, якую закрылі.
Нагадаем, што 27 жніўня Вярхоўны суд Беларусі задаволіў іск Міністэрства юстыцыі аб ліквідацыі ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў» (БАЖ).
Яшчэ ў чэрвені Міністэрства юстыцыі пачало маштабную праверку дзейнасці БАЖа, а 14 ліпеня ў іх офісе без прысутнасці прадстаўнікоў арганізацыі сілавікі, узламаўшы дзверы, правялі вобыск. Пасля гэтага офіс апячаталі і доступ у яго заблакіравалі. Таксама ў гэты дзень былі заблакіраваны аперацыі па банкаўскім рахунку арганізацыі.
А на наступны дзень пасля вобыску і блакіравання офіса Беларуская асацыяцыя журналістаў атрымала ад Міністэрства юстыцыі копію загада аб вынясенні пісьмовага папярэджання. 21 ліпеня стала вядома, што міністэрства накіравала ў Вярхоўны суд Беларусі іск аб ліквідацыі арганізацыі…
– Шчыра кажучы, мы былі падрыхтаваны да такога развіцця падзей, таму рашэнне аб ліквідацыі арганізацыі снегам сярод лета не стала, – кажа Андрэй БАСТУНЕЦ. – Іншая справа, што пакуль мы яшчэ не бачылі судовага рашэння, нам яго не аддалі. Але я абсалютна ўпэўнены, што гэта беспадстаўная ліквідацыя з пункту гледжання закона. Дастаткова прагледзець храналогію нашага пераследу, каб зразумець, што гэта была зараней спланаваная аперацыя па ліквідацыі БАЖа, у якой былі задзейнічаны адразу некалькі структур. Зразумела, што і вынік аперацыі быў зараней запланаваны, таму нейкіх аптымістычных спадзяванняў ні ў кога не было. Хаця, натуральна, хацелася б верыць у лепшае.
– Што далей будзе з БАЖам?
– Пакуль мы знаходзімся ў стадыі ліквідацыі, але фактычна дзейнасць арганізацыі ў Беларусі ўжо забаронена. Праўда, як я казаў раней, БАЖ – гэта не запіс у рэестры юрыдычных асоб, а ў першую чаргу людзі, якія аб’яднаны аднымі думкамі. Думаю, сваю місію мы будзем выконваць і далей. У якой форме? Мы над гэтым думаем. Адно магу сказаць дакладна: праца працягнецца, бо дзеля гэтага ў свой час і стваралася Беларуская асацыяцыя журналістаў.
– Ці магчыма арганізацыю зарэгістраваць у суседняй краіне?
– Гэта адзін з тых варыянтаў, якія разглядаюцца.
– Андрэй, калі не сакрэт, дзе вы зараз знаходзіцеся і чым займаецеся?
– Каля месяца таму я з’ехаў у Літву, дзе якраз і ідзе абмеркаванне таго, як далей працаваць і БАЖу, і наогул медыясектару, бо сітуацыя з незалежнымі СМІ ў Беларусі кардынальным чынам змянілася.
У бліжэйшы час планую вярнуцца ў Беларусь, але калі будзе гэты «бліжэйшы час», сказаць складана. Мы ўсе зараз жывём кароткатэрміновай перспектывай.
Публікацыя – з № 67 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Яшчэ адна беларуская спартсменка з’ехала ў Польшчу

maintext:
Як паведамляе Польскае агенцтва друку, Вольга Сафронава атрымала гуманітарную візу і спадзяецца працягнуць кар’еру ў польскай камандзе.
Прадстаўнік спартсменкі ў Польшчы Томаш Віліньскі расказаў, што яна была ў беларускай зборнай, якая мелася выступаць на Алімпійскіх гульнях у Токіа. Але незадоўга да пачатку спаборніцтваў яе выключылі з каманды. Адзін з яе коней захварэў перад спаборніцтвамі.
Спартсменка выказвалася крытычна наконт начальства і асабіста Лукашэнкі. Апрача таго, Сафронава – адна з падпісантак адкрытага ліста спартсменаў супраць гвалту і за свабодныя выбары.
– Мы хочам атрымаць згоду на ўдзел пад нейтральным сцягам. У будучыні Вольга Сафронава будзе намагацца атрымаць польскае грамадзянства, не адмаўляючыся ад беларускага. Калі яна яго атрымае, то хоча прадстаўляць Польшчу. Польскі саюз коннага спорту вельмі зацікаўлены ў супрацоўніцтве з ёю, – сказаў Томаш Віліньскі.
Для наезніцы вырашальнай аказалася грамадзянская пазіцыя. Летась у жніўні спартсменка стала чэмпіёнкай Беларусі, а неўзабаве падпісала ліст за свабодныя выбары. Следам ёй паступіла пагроза, што яе адлічаць са зборнай, хоць у апошні момант кантракт усё ж працягнулі – спартсменка ўтрымлівае каня за свой кошт, чым моцна спрыяе бюджэту Мінспорту.
– Для мяне былі важныя пункты, якія тычыліся гвалту і пакарання вінаватых. Сёння нельга быць па-за палітыкай, проста не маем права заставацца ўбаку. Як прайсці міма тых жа рэпрэсій? Таму я падпісала зварот. Не выпадае ставіць на адны шалі працу і тое, што адбываецца. Мы павінны змяніць жыццё калі не для сябе, дык хоць бы дзеля сваіх дзяцей, унукаў, пакінуць ім добры след у гісторыі, – тлумачыла сваё рашэнне конніца.
Незадоўга да Алімпіяды праблемы ўзніклі і ў Сандра дэ Амура, каня Вольгі Сафронавай. У Беларусі ён не прайшоў кантроль ветэрынарнай камісіі, а без дазволу ляцець на спаборніцтвы нельга. Была магчымасць абследавацца за мяжой, аднак вынікі праверкі прыйшлі занадта позна, каб запускаць альтэрнатыўны варыянт.
Пазней польскія адмыслоўцы канстатавалі: хваробы, якая перашкодзіла б жывёле выступаць у Токіа, пасля грунтоўнага даследавання не выяўлена.
Поделиться ссылкой:


title: Сяргей Законнікаў: "Радуюся кожнаму дню - не толькі юбілейнаму…"

maintext:
Учора вядомы беларускі паэт, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Янкі Купалы адзначыў 75-гадовы юбілей. Народная Воля» павіншавала яго з гэтай датай…
– Я заўсёды ваюю з юбілеямі, – шчыра прызнаецца Сяргей Іванавіч. – У мяне ў адным з вершаў нават ёсць такія радкі:
Хтось млее па банкетах і прамовах,
Дзе змешаны гарэлка і ялей…
А мне абрыдлі Два варожых словы:
Адно – цэйтнот, Другое – юбілей.
Ды і часы прыйшлі такія, што не да святкаванняў. Я зараз пасля аперацыі знаходжуся на строгім каранціне, мой хірург-кардыёлаг сказаў так: «Ты, брат, нават не варушыся. Сядзі спакойна дома, пішы і не надумайся бегаць па сваіх тусоўках». Але цяпер і так усё пазакрывалі – бегаць няма куды.
Таму сустрэў юбілей у каранціне і адначасова ў радасці, што ў мінулым годзе напісаў пяць паэм, іх паспелі надрукаваць, а ў юбілейны дзень мне падарылі кнігу «Вечны пароль».
– А чаму вы так скептычна ставіцеся да ўсіх юбілеяў?
– І без святкаванняў ведаю, што пражыў дастаткова неблагое жыццё, а таму сёння радуюся іншаму. Найперш – што ў мяне ёсць дзве цудоўныя дачкі, не менш выдатныя ўнук і ўнучка. А ўжо з гэтага вырастае ўсё астатняе – і паэзія, і гэтак далей. Паэзія вырастае ад гэтага неба, ад дзетак, што бегаюць пад акном і шчабечуць.
Таму радуюся кожнаму дню – не толькі юбілейнаму. Устаю рана, кладуся позна. Паціху нешта раблю. Пішу паралельна адразу чатыры кнігі.
– Як вы сябе пачуваеце ў 75 гадоў?
– Як ужо казаў, не так даўно мне зрабілі аперацыю на сэрцы, якая цягнулася шэсць з паловай гадзін. З улікам гэтага сёння і жыву, нічым не злоўжываю. Маю на ўвазе не толькі забарону на тытунь і алкаголь. Неабходна здаровае харчаванне і спакойная абстаноўка. Па меры таго, што можна рабіць, я і раблю. Таму кожны дзень, які мне даецца вышэйшай воляй, сустракаю з удзячнасцю і радасцю.
– Каб захоўваць душэўны спакой, нядрэнна было б яшчэ і штодзённыя навіны не глядзець і не чытаць…
– Думаю, наогул стварыць вакол сябе інфармацыйны вакуум немагчыма, але я, напэўна, больш спакойна ўспрымаю тое, што сёння адбываецца ў краіне, чым іншыя.
Справа ў тым, што яшчэ ў 1994 годзе я ведаў, чым усё закончыцца, і публічна пра гэта казаў і пісаў. Нагадваў, што з тымі кадрамі, якія ўварваліся ва ўладу, мы абавязкова прыйдзем да «бананавай рэспублікі». Прыкладна гэта зараз і маем.
Усе тыя філасофскія і чалавечыя роздумы, што я амаль 27 гадоў друкаваў у СМІ, яны, на жаль, практычна ўсе спраўдзіліся. І мне ад гэтага ніякай радасці няма.
З іншага боку, я ніколі не складваў рукі і ніколі не губляў аптымізму. Лічу, што ў гісторыі чалавецтва былі і горшыя часы. Перажылі іх – перажывём і гэта. Я больш спадзяюся на нашу прыродную натуру і сілу беларускага роду. Беларусы ўсё-такі – надзвычай цягавіты народ…
Публікацыя – з № 71 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Ці згодны вы з Зянонам Пазьняком?

maintext:
Вядомы палітык Зянон Пазьняк, які больш за дваццаць гадоў знаходзіцца ў эміграцыі, некалькі дзён таму заклікаў Захад прыпыніць санкцыі ў дачыненні да Беларусі і пачаць перамовы з лукашэнкаўскім рэжымам.
«Падзеі выглядаюць так, што ў інтарэсах беларускага народа трэба адмяніць авіяпасажырскую і наземна-транспартную блакаду Беларусі, – заявіў старшыня КХП–БНФ. – Трэба аднавіць сувязі паміж людзьмі і кантакты паміж народамі, камунікацыі з грамадствам.
Другое – прыпыніць эканамічныя санкцыі, замарозіць іх (бо санкцыі ўладу дыктатара не зваляць) і ўступіць у перамовы з процілеглым бокам аб спыненні рэпрэсій, катаванняў людзей, аб спыненні пераследу грамадзянскай супольнасці. Яшчэ ёсць час».
«Народная Воля» звярнулася да шэрагу палітычных і грамадскіх дзеячаў з пытаннем:
ЦІ ЗГОДНЫ ВЫ З ЗЯНОНАМ ПАЗЬНЯКОМ?
Павел ЛАТУШКА, палітык:
– Я не пагаджуся, што трэба прыпынiць санкцыi, якiя быццам бы штурхаюць нас у Расiю. Трэба разумець, што Лукашэнка – гэта не гарант незалежнасцi Беларусi. Якая дзяржаўнасць, незалежнасць i суверэнiтэт, калi ўсё завязана на адну асобу і на яе жаданні? Гарантыi незалежнасцi забяспечваюць людзi, якiя жывуць у краiне, – народ. Мы ўсе, беларусы, разам – гарантыі суверэнiтэту. Толькi ад нас i нашых дзеянняў залежыць, цi будзе далей iснаваць наша краiна i ў якiм выглядзе i статусе.
Максiмальныя гарантыi незалежнасцi – гэта дэмакратычныя змены, гэта калi лёс краiны вырашаюць самi людзi. Калi штосьцi цi хтосьцi i ўпiхвае нас у Расiю, то толькi рэжым, а не санкцыi.
Ранейшая гісторыя паказала, што толькі санкцыі прымушалі дыктатара вызваліць палітзняволеных. Санкцыі – гэта адказнасць за гвалт над дзясяткамi тысяч беларусаў і інструмент, каб прымусіць выканаць усе патрабаванні беларусаў.
Алег ГАЙДУКЕВІЧ, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па міжнародных справах Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі:
– Я заўсёды лічыў Пазьняка сваім палітычным праціўнікам, але, як бачым, ён куды разумнейшы за ўсіх разам узятых лідараў новай апазіцыі.
Пазьняк правы ў тым, калі кажа, што заходнія санкцыі нічога ў краіне не зменяць. Увесь ціск, які зараз ёсць, прывядзе толькі да таго, што Беларусь будзе весці яшчэ больш жорсткую барацьбу з гэтымі санкцыямі, і мы станем больш моцнымі. Ніхто нас не нахіліць, не паставіць на калені і ніякіх датэрміновых выбараў не будзе. Не будзе ніякіх саступак Захаду з-за эканамічнага і санкцыйнага ціску. Гэта тупіковы шлях.
І Расію ніхто не зацісне, і Беларусь. А ў нас саюз. Яшчэ больш узмацнім інтэграцыю з захаваннем суверэнітэту, і нічога ў Захаду не атрымаецца. Больш за тое – Еўропа і ЗША мараць патрапіць на расійскі рынак, і ніколі эканамічныя стасункі з Еўрасаюзам не спыняцца. А Літва ў Еўрасаюзе нічога не вырашала і не будзе вырашаць.
Што датычыцца магчымых перамоў з уладамі, пра што таксама кажа Пазьняк, то іх няма з кім весці. З Захадам мы гатовы размаўляць на роўных, няхай адмяняюць санкцыі і садзяцца за стол перамоў. А са збеглай апазіцыяй нікіх перамоў ніколі не будзе.
Больш за тое! Як дэпутат, хачу сказаць, што такі дыялог ужо ідзе. І будзе ісці.
Аляксандр ДАБРАВОЛЬСКІ, дарадца экс-кандыдата ў прэзідэнты Святланы Ціханоўскай:
– Пры ўсёй маёй павазе да Зянона Пазьняка, тое, што ён прапануе зараз, на мой погляд, нерэалістычна і памылкова.
Дыялог прапаноўваецца ўжо даўно, але Лукашэнка на яго не ідзе. З таго боку дзверы зачынены, і толькі моцны ціск прымусіць яго пайсці на перамовы. Адмовіцца ад ціску – гэта проста падзякаваць рэжыму за тое, што ён робіць, і больш нічога. Без санкцый ніякіх саступак не будзе.
Васіль ШЛЫНДЗІКАЎ, экс-кіраўнік прадпрыемства «Амкадор», дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 13-га склікання:
– Было б лагічна, калі б нейкія перамовы пачаліся, бо не думаю, што Захад пойдзе на адмену санкцый да таго, як адбудзецца пэўны дыялог.
Пазьняк кажа, што санкцыйны ціск з большай сілай кідае Беларусь у абдымкі Масквы, што ёсць пагроза страты незалежнасці, але трэба разумець, што з такім агрэсіўным суседам такая пагроза будзе заўсёды. Нічога не зменіцца ад таго, будуць выкананы рэкамендацыі Пазьняка альбо не.
І ўвогуле, думаю, у бліжэйшы час Захад не будзе адмяняць санкцыі.
Андрэй САВІНЫХ, старшыня Пастаяннай камісіі па міжнародных справах Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі:
– На мой погляд, Зянон Станіслававіч дэманструе здаровы сэнс і свае патрыятычныя пачуцці ў дачыненні да Беларусі, калі кажа пра аднаўленне авіяпасажырскіх зносін і адмену санкцыйнага ціску.
З іншага боку, Зянон Пазьняк зусім не разумее тых працэсаў, якія адбываюцца ў нашай краіне, калі кажа пра рэпрэсіі. Ён вельмі памыляецца, калі лічыць, што беларускія ўлады, якія дзейнічаюць у поўнай адпаведнасці з заканадаўствам, будуць весці на гэтую тэму перамовы з нейкімі знешнімі цэнтрамі сілы. Гэта ўнутраная суверэнная справа Рэспублікі Беларусь.
Мікалай КАЗЛОЎ, лідар Аб’яднанай грамадзянскай партыі:
– Мне падаецца, што рэжым знаходзіцца ў такой сітуацыі, што ён ні з кім не гатовы весці перамовы, а адзіны інструмент, які ў яго ёсць, – гэта рэпрэсіі. І санкцыі на гэта ніякім чынам не ўплываюць. Рэпрэсіі будуць ці з санкцыямі, ці без іх.
Тэнгіз ДУМБАДЗЭ, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па міжнародных справах Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі:
– Я падтрымліваю Пазьняка ў частцы таго, што санкцыйную блакаду патрэбна зняць. Згодны і з тым, што патрэбны дыялог, а ён заўсёды магчымы.
Напэўна, усе мы разумеем, што тыя працэсы, якія адбываюцца ў нашай краіне, гэта найперш наша ўнутраная справа. Калі бяда прыйшла ў наш дом, то вырашыць праблему можна толькі ў сябе дома.
Патрэбна менш нянавісці, злосці, трэба мудра шукаць шляхі да дыялогу. Але толькі не супрацьзаконнымі мерамі. Я заўсёды на баку закона і таго, што прыносіць карысць Беларусі, таму і сам магу далучыцца да перамоўнага працэсу.
Андрэй ДЗМІТРЫЕЎ, адзін з лідараў кампаніі «Гавары праўду»:
– Я лічу, што санкцыі планаваліся як адзін са шматлікіх інструментаў еўрапейскай палітыкі і стратэгіі ў дачыненні да Беларусі, але ў выніку сталі, напэўна, адзіным інструментам, які Захад мае. У такім выглядзе гэта малаэфектыўна, і, безумоўна, цяжка сказаць, ці прынясуць санкцыі жаданых вынікаў.
Як мне падаецца, галоўным дасягненнем мінулага года з’яўляецца змена грамадскай свядомасці і змена самога беларускага грамадства. Сёння Еўрасаюз павінен максімальна падтрымліваць беларусаў, а санкцыі, мякка кажучы, гэта крыху з іншай оперы.
Што датычыцца пазіцыі Зянона Пазьняка, то яна мне абсалютна зразумелая. Я – чалавек, які працягвае жыць у Беларусі і бачыць, што тут адбываецца. Ці шмат беларусаў вераць у тое, што новы пакет заходніх санкцый, які рыхтуецца, нешта зменіць? Не думаю.
Захад сёння павінен быць скіраваны на тое, каб падтрымаць беларускі народ.
Аляксандр ЯРАШУК, старшыня Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў:
– Калі Зянон Пазьняк кажа пра адмену санкцый, то ў чымсьці ён мае рацыю. Мы, як арганізацыя, што аб’ядноўвае рабочых, таксама не можам заклікаць да санкцый, бо гэта супярэчыць самой ідэі аб’яднання. Мы змагаемся за захаванне працоўных месцаў, добрыя заробкі, а санкцыі нясуць пагрозу мэтам, якія закладзены ў ідэю прафсаюзнага руху.
Што датычыцца перамоў, то да дыялогу заклікаюць многія вядомыя дзеячы краіны. І я іх падтрымліваю. Сёння няма альтэрнатывы дыялогу, такія сігналы павінны штодзень дасылацца «Чырвонаму дому». Іншае пытанне: ці пойдзе рэжым на перамовы?
Апытанне праводзіў Алесь СВЯТЛАНІЧ.
Публікацыя – з № 70 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Галоўныя навіны за суботу

maintext:
Беларусь хавае статыстыку па смяротнасці і экспарту
У Беларусі перасталі публікаваць дадзеныя аб смяротнасці, а таксама аб экспарце некаторых тавараў, якія трапілі пад санкцыі, піша “Салiдарнасць”. Эксперты лічаць, што гэта звязана з ідэалогіяй і нежаданнем уладаў слухаць крытыку.
Сярод дадзеных, якія беларускія ўлады вырашылі схаваць ад шырокай грамадскасці, у першую чаргу апынуліся дадзеныя аб смяротнасці – іх Беларускі статыстычны камітэт (Белстат) не публікаваў з чэрвеня 2020 года, гэта значыць практычна ўсю пандэмію каронавіруса. У выніку Беларусь з’яўляецца адзінай краінай у Еўропе, якая не апублікавала колькасць памерлых за 2020 год.
Акрамя таго, нядаўна Белстат схаваў статыстыку за студзень-май 2021 года па абароту некаторых экспартных тавараў. З сайта ведамства зніклі дадзеныя аб мінеральных і хімічных прадуктах, пластмасы і гуме, транспартных сродках і самалётах, а таксама машынах і механізмах. Менавіта гэтыя тавары трапілі пад санкцыі Еўрапейскага Саюза.
Беларусы сядуць на посную дыету
Камісія па пытаннях дзяржрэгулявання цэнаўтварэння пры Савеце міністраў узгадніла павышэнне коштаў на мяса і мясныя прадукты, што адчувальна падштурхне інфляцыю.
Як паведаміла прэс-служба Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю, зроблена гэта «ў мэтах кампенсацыі росту выдаткаў на сыравіну і матэрыяльныя рэсурсы».
Паводле прынятага рашэння, юрыдычным асобам ўсіх формаў уласнасці, якія вырабляюць мясныя прадукты, а таксама індывідуальным прадпрымальнікам, якія ўвозяць альбо прадаюць мяса і мясныя прадукты на ўнутраным рынку, дазваляецца падняць цэны, але не больш чым на 4,9% у адносінах да ўсталяваных цэнах на 28 лютага.
Кітай выйшаў на другую пазіцыю сярод імпарцёраў беларускага харчавання
Па выніках першага паўгоддзя 2021 года Кітай выйшаў на другую пазіцыю (пасля Расіі) сярод краін-імпарцёраў беларускіх харчовых тавараў, паведамляе Мінсельгасхарч Беларусі.
Па выніках студзеня-чэрвеня экспарт харчовай прадукцыі ў Кітай павялічыўся ў 1,5 разы да аналагічнага перыяду 2020 года і склаў 156 млн долараў.
Па звестках ведамства, у 2020 годзе экспарт у КНР беларускай сельскагаспадарчай прадукцыі павялічыўся ў параўнанні з папярэднім годам у 1,9 разы і склаў 255,2 млн даляраў. Пры гэтым да 2015 года экспарт вырас у 13 разоў.
Значна павялічыліся пастаўкі ў КНР мяса птушкі, малочнай прадукцыі, масла рапсавага, ялавічыны, масла соевага, шакаладных і кандытарскіх вырабаў і іншай прадукцыі. Пачаты першыя адгрузкі цукру, крухмалу, бульбяных чыпсаў, гатовых вырабаў з рыбы.
Баскетбольны клуб «Цмокі» адмовіцца ад сваёй беларускамоўнай назвы
Пра гэта заявіла кіраўніцтва праекта. Назва «Цмокі» існуе апошні сезон, піша “Новы Час”.
Старшыня мінскіх «Цмокаў» Юрый Шакола на прэзентацыі каманды сезону-2021/22 сярод іншага адзначыў, што пасля гэтага года клуб будзе насіць іншую назву, якая пакуль не вызначаная.
— Хоту адзначыць, што назва «Цмокі-Мінск» існуе апошні сезон. Яна праіснавала дзевяць гадоў, але гэта ўжо гісторыя — цікавая, багатая. Аднак жыццё не стаіць на месцы. Будзем шукаць новыя формы. Магчыма, гэта будзе камерцыйны праект, — кажа Шакола.
Адзначым, што назву «Цмокі» прыдумаў вядомы беларускі баскетбаліст Аляксандр Куль, які на той момант працаваў у клубе менеджарам. У красавіку да яго прыходзілі сілавікі.
У Кабуле жанчыны выйшлі на мітынг
Супраць пратэстуючых жанчын талібы выкарыстоўвалі слезацечны газ, паведамляе Tolo News.
Маніфестанткі выйшлі на мітынг з патрабаваннем ўключыць жанчын у склад новага ўрада. Паводле інфармацыі СМІ, талібы для разгону ўжылі слезацечны газ. Раней яны заяўлялі, што жанчын у Кабінеце міністраў не будзе.
کابل کې د مېرمنو لاریون په تاوتریخوالي اوښتی.
لاریونوالې وایي، دا له هغې وروسته چې طالبانو د ارګ لوري ته د دوی د تللو مخنیوی وکړ.
لاریونوالې وایي طالبانو پرې اوښلن غاز شیندلی او وړاندې تګ ته یې نه پرېږدي.#طلوع‌نیوز https://t.co/tnJxxrTISN — TOLOnews (@TOLOnews) September 4, 2021
Па дадзеных тэлеканала, мітынг арганізавалі група афганскіх жанчын і грамадзянскія актывісты. Яны спрабавалі прайсці да прэзідэнцкага палаца, аднак прадстаўнікі руху «Талібан» (тэрарыстычная групоўка) спярша іх адціснулі, а затым ўжылі слезацечны газ.
«Жанчыны на мітынгу ў Кабуле звярнуліся да талібаў і міжнароднай супольнасці з просьбай захаваць дасягненні жанчын за апошнія два дзесяцігоддзі і паважаць іх палітычныя, сацыяльныя і эканамічныя правы», – гаворыцца ў паведамленні.
Адна з удзельніц мітынгу, актывістка Таранном Саідзі, заявіла, што ні адно грамадства не даб’ецца прагрэсу без актыўнай ролі жанчын. «Таму варта ўлічваць палітычны ўдзел жанчын у будучыні ўрадзе і яго кабінеце», – адзначыла яна.
Іншая актывістка, Разія, сказала: «Мы хочам працаваць як мужчыны ў адпаведнасці з ісламскім законам».
Інфармацыйны рэсурс талібаў пацвярджае факт выкарыстання слезацечнага газу супраць пратэстоўцаў. «Маршы да прэзідэнцкага палаца прыпыненыя», – паведамляе талібскі партал.
Група АВВА паказала свае лічбавыя аватары, якія выйдуць замест іх на сцэну
У стварэнні віртуальных вобразаў выканаўцаў прымаў удзел знакаміты галівудскі рэжысёр, стваральнік кінаэпапеі “Зорныя войны” Джордж Лукас, піша Gordonua.com.
Як мы ўжо паведамлялі, папулярны шведскі поп-гурт АВВА, уз’яднаўся праз 40 гадоў пасля распаду дзеля новага альбома і будучага сусветнага турнэ.
На афіцыйным запісе групы ў Instagram 4 верасня з’явіліся аватары кожнага з салістаў АВВА. На лічбавых копіях ім на выгляд гадоў 30-35, яны апранутыя ў камбінезоны з люмінесцэнтнай падсветкай.
Посмотреть эту публикацию в Instagram Публикация от ABBA (@abba)
“Пазнаёмцеся з лічбавымі аватарамі Агнеты, Б’ёрна, Бэні і Ані-Фрыд, якія з’явяцца на канцэрце ABBA Voyage”, – гаворыцца ў подпісы да фота.
Пару дзён таму ў часе адмысловага Стрым на сваім YouTube-канале музыкі распавялі, што будучыня сусветнае турнэ, якое стартуе 22 мая 2022 года ў Лондане, будзе праходзіць у незвычайным фармаце. Замест непасрэдна салістаў АВВА на сцэне будуць іх лічбавыя копіі, якія атрымалі назву “АВВАтары”.
Поделиться ссылкой:


title: Фермер здзівіў гамяльчукоў на Дзень горада

maintext:
– Ніколі не спрабаваў беларускіх кавуноў, – шчыра дзівіўся сярэдніх гадоў гамяльчук, чакаючы сваёй чаргі да машыны фермера Ігара Грынько з прыгараднай вёскі Цагельня.
На Дні горада Гомеля, які адзначаўся 11 верасня, фермер Грынько быў сапраўдным хэдлайнерам. Не музычным, канешне, а гаспадарным. Яго прадукцыю куплялі, з ёй фатаграфаваліся, ёй здзіўляліся. І праўда, найбольшыя кавуны з бахчы Ігара важылі каля сарака кілаграмаў, а гарбузы давялося спускаць на зямлю з машыны пад’ёмнікам.
Чатырыста кілаграм гарбуз – глыба, сонечны валун. Вочы адмаўляюцца верыць у такі плод! Гарадская дзятва, па сутнасці, займалася тут альпінізмам, узбіраючыся на гарбузы фермера.
– Сем гадоў займаюся вырошчваннем кавуноў. Сёлета вырасціў іх тон трыста, – распавёў Ігар журналісту “Народнай Волі”.
Сакавітыя кавуны фермер прадаваў па 80 капеек за кілаграм. На рынку яны цяпер – 1,2 рубля. Прапаноўвалі беларускія кавуны таксама запрошаныя агароднікі з Брэста і Гродна. Свята кавуна ў Гомелі – толькі адзін э эпізодаў на Дні горада.
Поделиться ссылкой:


title: Зямная галактыка Алены Васілевіч

maintext:
Пішу пра легендарную постаць беларускай літаратуры. Не абы-куды адрасую сваё слова – у «Народную Волю», гэтую праўдзівую вястунку, якую нязменна любіла яна, старэйшая на планеце жанчына-пісьменніца. Выпісвала і чытала незалежнае перыядычнае выданне ад самага пачатку яго заснавання, не раз друкавала тут свае творы, а ў цяжкія перыяды яго жыццядзейнасці падтрымлівала грашыма.
І вось яе не стала, жыццё дакасіў жнівень, восьмы ягоны ранак, – на 99-й вярсце шырокага, багатага на падзеі шляху, адведзенага ёй лёсам. На трэці дзень было адпяванне і развітанне ў сценах крэматорыя, у яго рытуальнай зале. Родныя, блізкія, сябры, прыхільнікі жыццядайнага таленту слыннай творцы збіраліся на жалобную вячэру – побач з раёнам сталіцы, дзе яна жыла. Пазней урну з прахам нябожчыцы пахавалі на радзіме, ля матчынай магілы, у прысутнасці землякоў-вяскоўцаў, настаўнікаў Случчыны, супрацоўнікаў «Слуцкага кур’ера». Валодзя Васілевіч, сын Алены Сямёнаўны, калі апускалі урну, сказаў: «Бывай, мамачка!.. Ты вярнулася дадому».
Адышла. Назаўсёды. Такі непахісны закон.
«І ўсё ж як адчайна не хочацца змірыцца з гэтым непахісным «назаўсёды»!
Чалавек радаваўся, пакутаваў, тварыў… Чалавек жыў!
І хіба гэтага недастаткова, каб ён застаўся? У памяці, у душах, у сэрцах тых, хто ведаў яго, хто з ім сустракаўся, хадзіў па адных вуліцах?..
Успамінайма пра іх!»
Словы ў двукоссі належаць ёй самой. Іх знайшоў я ў кнізе «Першая жонка нябожчыка» (2002), дзе ў раздзеле «Успамінайма пра іх…» – гаворка пра кагорту творцаў, добра знаёмых і чымсьці блізкіх яе сэрцу. Тут іх цэлы тузін, паэтаў, празаікаў, артыстаў. Раней, у кнізе «Люблю, хвалююся – жыву» (1986), пісьменніца цёпла ўзгадвала Якуба Коласа, Янку Маўра, Міхася Лынькова, Івана Мележа… Прыйшоў час успамінаў пра Алену Сямёнаўну Васілевіч. Можна не сумнявацца: кожнаму, хто яе ведаў, успомніць ёсць пра што. Хто чытаў яе аповесці, апавяданні, эсэ, эцюды, роздумы, нататкі ды іншыя творы, абавязкова зноў і зноў – пры новым прачытанні – будзе знаходзіць там штосьці запаветнае, сакраментальнае – тое, што бясконца прываблівае і зачароўвае. І ў жыцці, і ў творчасці яна валодала усёй гамай пачуццяў, была бязмежна памяткою і ўлюбёнаю ў хараство, у белы свет. Некалі прапанавалі ёй з рэдакцыі аднаго расійскага часопіса: «Напішыце пра вашу творчую лабараторыю». Дужа дасціпна, з усім уласцівым ёй пачуццём гумару, яна адказала: «…у сваёй творчай «лабараторыі» я вылучыла б такі высокакаштоўны элемент, як любоў». Так, менавіта найперш любоўю прадыктавана ўся яе творчасць. Любоўю да Краіны Дзяцінства, адкуль паходзіць яе знакамітая тэтралогія «Пачакай, затрымайся…», уганараваная ў 1976 годзе Дзяржаўнай прэміяй БССР. Любоўю да нашай Бацькаўшчыны, да людзей, да мілагучнай роднай мовы. Пісьменніца выхавала ў сваёй душы высокую чуйнасць да моўнага багацця і напоўніцу авалодала гэтым найдарожчым скарбам. Цяпер аж цяжка паверыць, што было ў яе на пачатку пісьменніцкага шляху. Яе першую кніжку «Шляхі-дарогі» нямала хвалілі, і яна асмелілася пацікавіцца ў свайго куміра – любімага Якуба Коласа, ці спадабалася яму гэтае тварэнне. «Ён адказаў не адразу, – прызнаецца Алена Сямёнаўна ў сваім эсэ пра вялікага народнага паэта «На ўсё жыццё», – адказаў, гледзячы некуды ўбок: «Мова вельмі нязграбная. Трэба вучыцца мове».
«І гэта мяне страшэнна здзівіла. Нязграбная мова? У мяне і думкі пра гэта не было! – з гранічнаю шчырасцю працягвае яна сваё публічнае прызнанне. – Усе мае, як кастрыца, жарсцвяныя, «маючыеся» і «працуючыя», «нагадваўшыя» і «змагаўшыеся» нават не краналіся маіх вушэй. Яны ўсё роўна як ватай былі заткнутыя». І падагуліў гутарку Канстанцін Міхайлавіч катэгарычна: «Без мовы… Калі няма адчування слова, то не трэба і пісаць».
Ёй было вельмі сорамна: як магла адважыцца дакучаць?!.. «І ўсё ж, відаць, сорам той… пайшоў мне на карысць», – заўважае пісьменніца.
У творчым поспеху шмат можа быць складнікаў. Але калі ў нашым выпадку вызначальным складнікам называецца любоў, то вельмі дарэчы тут і памяць; яна асабліва адметная была ў Алены Васілевіч. У адной з кніжак сваіх яна расказала, як з роднай Даманшчыны бралі яе, васьмігадовую, у Слуцак, у Зялёны сабор, калі блізкая радня памінала там яе матулю (прайшоў год пасля смерці): «Памятаю, як правіў службу архірэй – увесь у белых рызах. Як прыслужвалі яму – таксама ва ўсім белым, як анёлы, са свечкамі ў руках хлопчыкі, не большыя за мяне… А яшчэ як на клірасе неабсяжнага сабора спявалі пеўчыя. І прасілі Бога за маю маму… «Упокой, Господи, души усопших раб твоих!» І як маліўся за яе архірэй у белых рызах… «Господи, помилуй! Господи, помилуй! Господи, помилуй!» Было горна і жаласна. І хацелася плакаць. І па маме… І плакаць ад кранальнага, крыштальнага таго спеву».
Якая была Алена Васілевіч, пісьменніца і чалавек, засведчылі не толькі яе творы, яе ўспаміны, а і, безумоўна, «думкі ўголас» – адказы на «жывыя» пытанні відных беларускіх перыядычных выданняў ды на іхныя анкеты. Пытанні почасту задаваліся вострыя, адказы – яшчэ вастрэйшыя. Першае пытанне Галіны Каржанеўскай, якая прадстаўляла «ЛіМ», датычылася настальгіі па былых часах; маўляў, ці не адносіцца Алена Сямёнаўна да тых «многіх» настальгуючых? Адказ, даволі разгорнуты, завяршыўся так: «Самі часы і гады – самі па сабе – яшчэ нічога не вызначаюць… Усё залежала – заўсёды – і залежыць ад людзей ці нелюдзяў, якія ўзнікаюць у пэўныя часы-гады і прыходзяць (ці захопліваюць яе!) да ўлады. І ўжо – ад Бога ці д’ябла (гісторыя чамусьці аддае перавагу д’яблу) – твораць яны сваю волю-ўладу над людзьмі. Дзе і як стукне каму ў галаву… Хіба ў нас сёння іначай?» (Апублікавана ў кнізе «Першая жонка нябожчыка».)
Недалікатным падаўся мне ўступ да наступнага пытання (пра тое, чым каштоўныя дзесяцігоддзі сталага жыцця; што яны прыўнеслі ў досвед творцы):
«– Існуе такі выраз: «Прыгожая старасць». Здаецца, гэта пра Вас.
– Вашымі вуснамі ды мёд піць… – сказала юбілярка (ёй спаўнялася тады 75). – Старасць, дарагая Галіна Анатольеўна, яна і ёсць старасць… З ёю толькі найлепш трымацца дому. Найлепш таксама пакідаць яе дома, калі ідзеш людзям на вочы…»
Далей адказ разгарнуўся ледзь не на старонку. Аніяк не магу прамінуць хоць бы вось гэта: «Я належу да тых шчаслівых людзей, якім лягчэй жыць без «амбіцый»… Ніколі, напрыклад, не было ў мяне імкнення «заняць пасаду»… Імкнення кідацца выконваць «сацыяльныя заказы». Не ўмела вынаходзіць і адгуквацца «ў час» на «актуальныя тэмы»… Не ўмела «закручваць» сюжэты: каб у чытача – валасы на галаве дыбам!»
У адной з гутарак «Крыніцу»-часопіс прадстаўляў Леанід Галубовіч (апублікавана ў «Крыніцы» №25 і ў вышэйназваным выданні Алены Васілевіч). Апроч разваг пра жанчын у літаратуры ён пацікавіўся: «Наколькі для Вас творчасць ёсць катарга, наколькі – воля?» Адказ атрымаўся, на мой погляд, паэтычны: «Гэты стан, гэты свет ні з чым не параўнальны. Нават з каханнем – калі ты нібыта і па зямлі не хадзіла, а нібыта толькі лунала недзе… Пад аблокамі! Не параўнаеш нават з мацярынствам, калі туліш да перапоўненых пяшчотай грудзей сваё дзіця… Гэты стан душы назвы не мае!» Але не менш цікавы працяг адказу: «А што датычыць вызначэнняў: катарга, ланцугі, наручнікі… Усё гэта тады і ў таго, мабыць, хто сапраўды не здольны існаваць без творчых «кайданоў»… Не здольны, не можаш – адкладзі! Пахадзі босымі нагамі па зямлі… Леў Талстой і той араў і касіў і нават шыў боты… (І, пэўна так ратаваў сябе ад «катаргі»?..)» Далей гэты адказ разгорнуты яшчэ на паўстаронкі. З каштоўнымі думкамі і… творчымі сакрэтамі (прывяду хоць некалькі сказаў): «Сама я «ратуюся» тым, што паперад жанчына, чым пісьменніца. Я не ведаю пакут ад літаратуры. З мяне хапае майго жыцця… Гэта, аднак, не азначае, што пішацца мне лёгка. Гэтак узяла, прысела – мімаходзь – да стала і пайшла… страчыць! Кожны сказ на кожнай новай старонцы – сама з сабою – я прамаўляю, агучваю не адзін раз, не два, не сем разоў часам! Пакуль – на слых – не загучыць ён у адпаведнай – на гэты момант – адзіна патрэбнай мне танальнасці… Іншая справа, што праз нейкі час – не раз так здараецца – усё зноў «ляціць», зноў патрабуе новага пошуку. Але хіба гэта пакута, катарга?.. Гэта – найсаладзейшая, найжаданая няволя!»
Наступнае пытанне прагучала так: «Вы – укаранелая традыцыяналістка ў літаратуры. Але ж, пэўна, адчуваеце, як літаратура пачынае задыхацца сама ад сябе – ад напісанага, назапашанага, напластаванага стагоддзямі… Ды і тое выцясняецца з духоўнага ўжытку тэлеэкранам, кіно, камп’ютарнымі праграмамі… Што рабіць Слову, каб не ўпусціць чалавека?» Пачатак пытання, мабыць, некарэктны. Гэта адчулася ў першых сказах адказу: «Я сапраўды – «укаранелая». Я не навучылася ні хадзіць на галаве, ні станавіцца на катурны…» А на істотнае пытанне пісьменніца дала сутнасны адказ: «Избави нас от лукавого…» Шчырае Высокае Слова – яно мае гэтакую ж боскую ўладу, калі звернута да розуму, да сэрца і сумлення (калі яны ёсць у чалавека, а калі «сатана правит бал»?). Слова ўжо ўпусціла чалавека. А яшчэ больш упусціла грамадзяніна… У нашай дзяржаве».
Восьмае па ліку пытанне назаву яршыстым: «Чаму ў нашай літаратуры нічога з забароннага па тых часах не засталося ляжаць у пісьмовых сталах літаратараў? Ці было такое замірэнне з пануючым ладам жыцця, што ўжо і не верылася, і не думалася пра магчымае іншае будучае? Званні, ордэны, прэміі, ганарары, сталы заказаў, кватэры, дамы творчасці – адным словам, закармліванне пішучай браціі, вядома, давала патрэбны плён, атрафіравала творчасць… Як вы сябе адчувалі ў той сітуацыі і як чалавек і як пісьменніца?» Бадзёры «экзаменатар», мабыць, не чакаў такіх узважаных, пераканаўчых контраргументаў: «Хто яго ведае, чаму ў нашых, беларускіх, шуфлядах-сталах нічога («як у людзей») не засталося «дысідэнцкага»… Можа, гэта праз «ментальнасць» нашу – асцярожнасць беларускую… Напішаш, пакінеш, схаваеш… А там прыедуць уначы, знойдуць… Ды, вядома ж, і павязуць!.. …Што датычыць званняў, кватэр, ордэнаў, ганарараў, сталоў заказаў, дамоў творчасці… Дык, мілыя мае праведнікі! Назавіцеся мне хоць адзін, хто з вас адмовіўся – учора, пазаўчора, сёння не даюць! – ад кватэры, ці ганарараў, ці таго ж стала заказаў, ці Дома творчасці? Ці не імкнуўся – на злом галавы! – у члены Саюза пісьменнікаў? (Выключэнне, мабыць, толькі Анатоль Сідарэвіч і Сяргей Дубавец.) І што – вы ўсур’ёз так думаеце пра «атрафіраваную» творчасць? А такое імя – адно толькі! – як Іван Мележ – вам нічога не гаворыць? Ці, можа, сёння нехта з «новых» апярэдзіў ужо яго? …У мяне заўсёды быў – так склалася жыццё – найперш бясконцы жаночы марафон. (Самой гадаваць, вучыць, ладкаваць дзяцей. Не заўсёды паспяхова, не заўсёды, як хацелася…) Літаратура – хацела я таго ці не хацела – была як бы на другім плане. Што, аднак, не пакідала ў мяне адчування ні абдзеленасці, ні няшчаснасці. Тым больш не выклікала зайздрасці: ні да чужога поспеху, ні да чужых лаўраў ці дабрабыту… Зайздросціла я, грэшніца (і не знаходзіла ў сабе ні розуму, ні моцы суцешыць сябе), жанчынам-мацяркам: у каго былі… ружовыя тоўсценькія дзеці! Мае былі – сухары-зялёнкі… Вам смешна? А я вось выказалася – і як быццам зняла грэх з душы…»
Вядома, якая балючая ў беларусаў тэма роднае мовы. Дзявятае пытанне Л.Галубовіча да шаноўнай госці часопіса было такое: «Якімі вам бачацца перспектывы беларускай мовы і літаратуры на ўваходзе ў трэцяе тысячагоддзе?» Адказваць Алена Сямёнаўна пачала як бы здаля: «Прэзідэнт Украіны Кучма ў Канадзе – пры афіцыйным пратаколе – пакуль не забяспечылі яму перакладчыка з яго роднай – украінскай! – мовы, на чужой мове не сказаў ні слова! Гонар нацыі. У Беларусі – пасля прэзідэнцкага рэферэндуму – жыхарства рэспублікі атрымала законны (?!) дазвол адмовіцца ад беларускай мовы. Мовы нацыі! І прэзідэнт рэспублікі і дагэтуль нават не здольны ўразумець, як ён перад усім цывілізаваным светам сам сябе… высек! … Пра якую перспектыву можна весці гаворку пры такім лікбезаўскім узроўні дзяржаўнага «мыслення»?» Крытыка вышэйшай дзяржаўнай асобы не была забаронена, аднак такое сабе дазволіць мала хто мог… Яна была па-грамадзянску смелая.
Рэдакцыя той жа «Крыніцы» папрасіла Алену Васілевіч даць адказы на анкету – скласці сваю міні-анталогію, назваўшы 21 верш 21 беларускага паэта ХХ стагоддзя. І яна склала – ад Янкі Купалы («А хто там ідзе?..») да Леаніда Дранько-Майсюка («Вершы чароўнай А.»). Але яна так любіла і ведала паэзію, што недаўменна ўздыхнула: «Я вычарпала «ліміт»? А паэмна-вершаваныя філасафічныя «Сады» лірыкаў-казачнікаў Уладзіміра Дубоўкі і Васіля Віткі? Было там дзе разгуляцца на волі няўтомнаму Пегасу!.. А лірыка Генадзя Бураўкіна і Васіля Зуёнка, непадробным пачуццём усё зведаўшага і ўсё спасцігшага падабрэлага сэрца ўзнесеная на новую мудрую вышыню? А космас, а фантасмагарычная галактыка паэтычных уладанняў Рыгора Барадуліна! Як адшукаць у яе бязмежжы адзін толькі верш? Я ўпэўнена, сам Барадулін будзе блукаць і стоміцца. А Разанаў Алесь? Яго надвоблачны ўзлёт – адзіны ў абраным ім курсе (хоць у яго нямала ўжо і эпігонаў) – ён сягнуў сёння далёка за межы (і геаграфічныя) беларускай Паэтычнай Дзяржавы. Што дае падставу ганарыцца ўсім нам: Беларус-Паэт нарэшце стаў вядомы не толькі як «пан сахі і касы». Ах, каб толькі ў гэтым над і завоблачным узлёце побач з Майстрам было крышачку цяплей і звычайнай зямной душы…» Яшчэ і постскрыптум ёй спатрэбіўся, каб назваць паўтузіна менш вядомых.
Дарэчы, і ў прозе заўважаліся ёю не толькі знакамітыя і шырокавядомыя. Прыклад паказальны: «Прачытала пранізліва шчымлівыя «Дзіцячыя гульні пасля вайны» Міколы Купрэева. Колькі ў гэтай аповесці-ўспаміне чалавечай дабрыні і спагады! (Наша літаратура, як і само жыццё сёння, наталяе сябе – амаль выключна – жорсткасцю і падзеннем роду людскога.) Якія «нябачныя свету слёзы», сцішаныя, дзяціныя, дрыжаць на яе старонках…» Увага да аўтараў сталася ў жыцці Алены Васілевіч неад’емнай з даўняй пары, калі яна была кансультантам у «Курской правде», а пасля загадвала аддзелам культуры ў часопісе «Работніца і сялянка». Там, у часопісе, друкаваліся многія, а некаторыя нават пачыналі свой творчы шлях. Яшчэ школьнікам В.Кастручын гартаваў свае творчыя сілы якраз у рэдакцыі гэтага даступнага выдання. «Ольгина долька» – так назывўся яго першы аповед пра мурашку, ухвалены і надрукаваны Аленай Васілевіч. Пазней яна блаславіла яго першы зборнік «Берёзкины одёжки». Пасля рэкамендавала маладога творцу ў пісьменніцкі саюз. Валерый Кастручын стаўся вядомым не толькі ў Беларусі. Алена Сямёнаўна яго пачала называць беларускім Прышвіным. Замацавалася за ім і колішняя, ёй жа прыдуманая, мянушка: Мурашка. Кастручын па-беларуску піша сваё імя – Валер. Ён з добрым хваляваннем распавядае: «Штогод, з 2010-га да 2019-га, да дня нараджэння Алены Сямёнаўны я прыходзіў з новым зборнікам, уручаў ёй з аўтографам, і на кожную кніжку яна адгукалася. А ў 2019 годзе, пазнаёміўшыся з кнігай апавяданняў «Ангел милый», яна сказала: «Вы – сур’ёзны пісьменнік».
Два лісты ад Алены Васілевіч зачытваў мне вядомы пісьменнік Уладзімір Ягоўдзік. Яна, тадышняя загадчыца рэдакцыі ў выдавецтве «Мастацкая літаратура», заўважыла ягоны талент і запрашала прыслаць рукапіс будучага зборніка.
Я звярнуўся да Андрэя Федарэнкі, аднаго з маіх самых любімых празаікаў, з пытаннем, што ён думае пра Алену Васілевіч. Ён сказаў мне, што любіў і паважаў яе, як мала каго. «Некалі ў часопісе «Крыніца» ў рубрыцы «Постаць» напісаў пра яе колькі староначак, хваліў «Пачакай, затрымайся…» ды іншае, ставіў у адзін шэраг з Мележам і Чорным. Яна прыслала мне ўдзячны ліст, затым яшчэ адзін. Тыя лісты берагу як каштоўную памяць».
У тым часопісе, пра які ідзе гаворка («Крыніца», №25), Андрэй Федарэнка, пранікліва разважаючы пра пісьменнікаў розных, у тым ліку і пра А.П.Чэхава, адзін ягоны твор, Алену Васілевіч адносіць да імпрэсіўных творцаў, «якія не стараюцца ўладарыць над чытачом, а ідуць з ім поруч, здзіўляюцца разам з ім, даюць яму волю для асацыяцый». Там ён выступіў і як глыбокі аналітык, і, найперш, як таленавіты і рэдкасна ўважлівы чытач. Натуральна, Алена Сямёнаўна адазвалася. І адазваўся на маю просьбу Андрэй, малайчына, скапіраваў ейны лісток за 5 студзеня 1997 года, лісток настолькі прачулы, іскрысты, жыватроплівы (слова В.Ластоўскага), што, калі б я і не ведаў, ад каго ён, пазнаў бы: «Дарагі Андрэй Міхайлавіч! Не! – мілы Андрэй! Учора «Крыніца» падаравала мне «Крыніцу» (№25). Па шчырасці кажучы – і з нечаканым, і з вельмі, па-мойму, узнёслым «партрэтам»… І ў ёй Ваша добрае, вельмі важнае для мяне слова! Чаму важнае? Таму што прагучала яно з вуснаў сённяшняга маладога чалавека, пісьменніка, талент якога я люблю! Ён мне блізкі, і ён грэе і суцяшае маю душу… Ёсць Дабрыня, ёсць Светласць! Ёсць тое чароўнае, што здольна запальваць у душы чалавека шчасце… Але гэта я не ўмею вызначыць словамі… Дзякуй Вам! Сардэчна (подпіс Алена Васілевіч). З Новым годам! З Калядамі!»
Не памылюся, калі скажу: любоў да талентаў, самых розных, пульсавала ў яе ў крыві, неверагодна чыстая, таму і прадыктоўвала: «Лячуся хараством»; «Хараство выратуе свет? Ці выратуе – не ўпэўнена. Што лечыць – прысягаю».
Алена Васілевіч была своеасаблівым Эстэтычным Цэнтрам. У ёй столькі жыло сонца, што да яе людзі імкнуліся адусюль. А шанавала не толькі геніяў, класікаў – яна высока цаніла, часта цытавала маладзейшых, непаўторных: Міхася Стральцова, Жэню Янішчыц, Ніну Мацяш, Веру Вярбу, амаль земляка Леаніда Галубовіча, заакіянскіх беларусаў – Наталлю Арсенневу і Алеся Салаўя… У яе зямной галактыцы ставала месца ўсім улюбёным, закаханым, зачараваным, нераўнадушным, усяму чалавечнаму. А што да лячэння хараством, то найперш сваім хараством яна лячыла. У кастрычніку 1985-га, калі Алена Васілевіч аказалася ў санаторыі «Прыдняпроўскі» (пад Рагачовам), да яе дайшла чутка, што ў Жэні Янішчыц вельмі цяжка захварэў сынок. Цытую радкі з непараўнанага эцюда «Жэня, Жэнечка, дзе ты?!»: «Ці я не ведала, колькі важыць матчына пакута над хворым дзіцем?.. Ведаючы, што шчырае слова спагады і падтрымкі калі і не паможа, то хоць гаюча павее на збалелае сэрца, я тут жа напісала Жэні ліст. А неўзабаве атрымала і ад яе адказ. «Мілая Алена Сямёнаўна, добрага Вам здароўечка! Дзякуй Вашаму адзыўліваму шматпакутнаму сэрцу, дзякуй за ўсе харошыя пажаданні!»
Той Жэнін ліст быў грунтоўны – пра ўсё перажытае над цяжка хворым сыночкам. Яшчэ цытую Алену Васілевіч: «…Перачытваю старонкі таго даўняга Жэнінага пісьма, і, здаецца, і сёння, як жывую, бачу яе, укленчаную перад сынавым ложкам, над спалатнелым любым тварыкам… Чую роспачны голас-маленне да дактароў, да Бога: «Выратуйце!.. Злітуйся, Усявышні, над маім сыночкам!» …Знямелая Муза пакідае бальнічную палату. Застаецца адна Маці. Сам-насам са сваёй Любоўю, Надзеяй і Верай. Вершы вернуцца да яе потым. Пра вершы Жэні Янішчыц пісалі і яшчэ напішуць. Іншыя. Я ведала Жэню не толькі як Паэтэсу. Я ведала – Маці і Жанчыну».
Крыху вышэй чытаю: «…Перагортваю Жэніны кнігі. Па многу разоў вяртаюся і перачытваю радкі, якія помню і люблю. Нешта, пэўна, блізкае і сугучнае знаходзіла, адчувала і яе душа на маіх уласных старонках».
«Мілая Алена Сямёнаўна, дай Бог здароўя, бо жаль наш несканчоны. Дзякуй лёсу, што ёсць Вы і Ваша глыбокае сэрца. Ваша творчасць!!! Ваша Жэня Янішчыц». (Такі надпіс пакінула паэтэса на кнізе лірыкі «Пара любові і жалю».)
***
Хто б ты ні быў, шаноўны чытач, думаю, лёгка ўявіш, як пашанцавала мне, што і я зведаў напоўніцу цеплыню і святло няўтомна-чалавечнага сэрца-сонца Алены Васілевіч. І ў кнігах. І ў жыцці, працуючы ў рэдакцыі, якой яна кіравала. Тады мы выдавалі добрыя кнігі, напрыклад – «Люблю будзённы дзень». Дзякуй, Алена Сямёнаўна, за свята нашых плённых будняў! За абаяльную ўсмешку Вашых вуснаў і вачэй! За Вашы кнігі, да якіх вяртаюся як да гаючай крыніцы. Ніколі не забуду Ваша крылатае мне пажаданне «Нястомнага ўзлёту ў паэзіі, нястомнай хады ў прозе» на тытульнай старонцы кнігі «Пачакай, затрымайся…» у красавіку 1979 года. Нашмат пазнейшы аўтограф Вы мне падаравалі з кнігаю «Першая жонка нябожчыка»: «Васілю Жуковічу… Якія тут скажаш словы, дарагі Васіль? Радуюся, што Вы ёсць у беларускай паэзіі. І не меней захапляюся, што проза даруе Вам таксама натхнёныя спатканні… Выбірайце (час ёсць!), якая з гэтых каханак мілейшая Вам. І няхай іскрыцца насустрач ёй Ваша паэтычнае, усё ж паэтычнае! Пяро!»
Яшчэ я Вам дужа ўдзячны, што выдатна выхавалі сына, з кім я пасябраваў і каго палюбіў як брата. Ён жа ахоўна дагледзеў Вас і здзейсніў усё так, як Вы хацелі. Светлая памяць!
Васіль Жуковіч
Публікацыя – з № 71 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Уладзіслаў Кавалёў: "Ужо паўгода жыву ў Расіі. У Беларусі я не патрэбен…"

maintext:
Беларускі грасмайстар распавёў «Народнай Волі», чаму ён ужо паўгода жыве з сям’ёй у суседняй краіне.
Уладзіслаў КАВАЛЁЎ – адзіны беларускі шахматыст, які ўваходзіць у першую сотню гросмайстраў свету.
Пасля выбараў у мінулым годзе Уладзіслаў падпісаў адкрыты ліст спартсменаў супраць гвалту і за сумленныя выбары.
Шахматыст павінен быў удзельнічаць у чэмпіянаце Беларусі, але за некалькі гадзін да старту прыняў рашэнне адмовіцца ад удзелу ў турніры.
«Гэта было даволі нечаканае рашэнне і для мяне самога, – распавядаў гросмайстар «Народнай Волі». – Яшчэ зранку я меў намер удзельнічаць у чэмпіянаце, адмыслова рыхтаваўся да яго і збіраўся стаць пераможцам. Не было ніякіх папярэдніх планаў адмаўляцца ад першынства і рыхтаваць нейкі дэмарш. Але мяне да гэтага падштурхнулі.
Падчас адкрыцця чэмпіянату да мяне падышла намеснік дырэктара Рэспубліканскага цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі і ўручыла дадатковае пагадненне да кантрактаў спартсменаў. У дакуменце быў прапісаны шэраг абмежавальных пунктаў, якіх раней не было. Наколькі я зразумеў, гэта было звязана з падзеямі, якія адбыліся ў краіне пасля выбараў, і з тым, што многія спартсмены выказалі сваю пазіцыю, якая адрозніваецца ад «генеральнай».
Натуральна, мяне абурылі гэтыя абмежаванні. Мы маем Канстытуцыю, а людзі маюць права на абарону сваіх канстытуцыйных правоў. Чаму нейкія спартыўныя чыноўнікі абмяжоўваюць мае правы?
Адным словам, я адмовіўся падпісваць дадатковае пагадненне, за што мяне адразу ж паабяцалі звольніць. Прыйшоў дадому, яшчэ раз усё ўзважыў, пра ўсё падумаў і вырашыў, што такі дакумент падпісваць не буду.
Акрамя таго, прыняў рашэнне наогул не ўдзельнічаць у чэмпіянаце. І гэта быў правільны ход. Разам са мной адмовіліся выступаць на першынстве і яшчэ некалькі шахматыстаў».
Пасля звальнення з Цэнтра алімпійскай падрыхтоўкі па пагадненні бакоў Уладзіслаў Кавалёў працаваў сам на сябе. Адкрыў шахматную анлайн-школу, і гэта было пэўнай крыніцай прыбытку.
А на пачатку гэтага года шахматыст паведаміў, што пакінуў Беларусь.
«Адзін спартыўны чыноўнік мне сказаў: «Вы ж разумееце, што, калі падпісалі ліст супраць гвалту, вы не зможаце тут знаходзіцца», – распавёў Уладзіслаў. – Я адказаў: «Разумею, але прыбіраць свой подпіс не буду». Іншага варыянта ў мяне не было, а таму і з’ехаў».
Грасмайстар больш не прадстаўляе Беларусь у шахматных спаборніцтвах. Насупраць яго прозвішча ў афіцыйным рэйтынг-лісце пазначана: Міжнародная федэрацыя шахмат (FIDE).
Дарэчы, не так даўно каманда «Свабодныя шахматысты Беларусі» стала пераможцам анлайн-турніру ў першым дывізіёне бундэслігі на адной з шахматных гульнявых платформаў. За каманду выступаюць такія вядомыя беларускія шахматысты, як Уладзіслаў Кавалёў, Андрэй Жыгалка, Яўген Агрэст, Яўген Падольчанка, Дзмітрый Буланаў, Валерый Казакоўскі…
– Па-ранейшаму жыву ў Расіі, займаюся сваёй шахматнай школай, – распавядае Уладзіслаў. – Часам на нейкія турніры выязджаю. Пандэмія, безумоўна, унесла карэктывы ў графік спаборніцтваў, але нешта праходзіць. Хаця на ўсе сто працэнтаў не можаш быць упэўнены, што турнір адбудзецца, нават калі раней пра адмену ніхто і не заяўляў. Таму вельмі складана нешта планаваць на больш-менш далёкую перспектыву. Як кажуць, жывём сённяшнім днём.
– За зборную Беларусі выступаць ужо не будзеце?
– На дадены момант не збіраюся, тым больш што за паўгода, як з’ехаў з краіны, з Беларускай федэрацыі шахмат са мной ніхто не выходзіў на сувязь. Абсалютна ніякіх прапаноў, таму я гэта расцэньваю так: не маюць патрэбы ў маіх паслугах. Дык навошта мне выступаць за зборную, калі не маюць нічога прапанаваць?
– Ад іншых краін прапаноў не было?
– Прапановы былі, але, скажам так, не канкрэтныя. Таму пакуль бяру ўдзел у турнірах у статусе нейтральнага іграка.
– А з прадстаўнікамі Федэрацыі шахмат Расіі не гаварылі?
– Не бачу вялікага сэнсу, бо ў Расіі хапае і сваіх моцных шахматыстаў. Думаю, я ім не вельмі патрэбен, ды і мне гэта асабліва не трэба.
Таму проста жыву ў Расіі, займаюся сваімі справамі, і мне тут падабаецца. Нават і не ведаю, ці збіраюся вяртацца ў Беларусь. Пакуль такіх планаў няма.
Тут мяне цэняць больш, чым дома, тут і шахматы больш папулярныя, чым у Беларусі. Пастаянна запрашаюць на розныя мерапрыемствы, на самай справе ставяцца як да грасмайстра.
– Адаптацыя да новага месца прайшла нармальна?
– Без усялякіх праблем. Я пастаянна раз’язджаю па турнірах, таму для мяне жыццё ў іншай краіне і змена месца дыслакацыі – звыклая справа. Тым больш што і жонка пераехала разам са мной, так што не сумую ў адзіноце.
Публікацыя – з № 68 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Біскуп Юрый Касабуцкі: "Нізкапробны матэрыял не павінен заслугоўваць такой увагі"

maintext:
Матэрыял з карыкатурай на каталіцкіх святароў, апублікаваны ў дзяржаўнай газеце, не павінен заслугоўваць такой увагі, лічыць біскуп Юрый Касабуцкі.
Напярэдадні дзяржаўная газета “Мінская праўда” апублікавала на першай паласе абразлівую карыкатуру на каталіцкіх святароў. Тады ж гэта сумнеўнае мастацтва ацаніў прэс-сакратар каталіцкай царквы ў Беларусі Юрый Санько. Ён назваў малюнак пляўком у твар мільёнам каталікоў.
Біскуп Касабуцкі таксама палічыў важным акрэсліць сваю пазіцыю адносна публікацыі ў дзяржаўнай газеце.
“Сёння вельмі шмат увагі да «Мінскай праўды» і таго, што было там змешчана сёння. Я лічу, што такі нізкапробны матэрыял не павінен заслугоўваць такой увагі.
Я хачу толькі яшчэ раз пацвердзіць сваю асабістую пазіцыю адносна пэўных спраў, якія між іншым былі ўзгаданыя ў гэтым матэрыяле.
Я заўсёды выступаў супраць гвалту, насілля, катаванняў, несправядлівасці, хлусні, рэпрэсій. Я не змяню гэтага свайго погляду, не гледзячы на пагрозы, шантаж і таму падобныя рэчы, з якімі мне прыходзіцца сутыкацца. Таксама і падобныя артыкулы не здольныя паўплываць на мой светапогляд, які базуецца на Евангеллі.
Бел-чырвона-белы сцяг – гэта ў хрысціянскай сімволіцы знак і сімвал уваскрэслага Хрыста, і гэта НЕ залежыць ад ідэолагаў, якія сёння шукаюць «аргументаў» супраць.
Гімн “Магутны Божа” даўно стаў часткай нашай літургіі, таму што гэта малітва за нашу краіну і наш народ, а калі гэта не падабаецца сучасным ідэолагам, гэта НЕ праблема Касцёла. Мы сёння не ўжываем гэту малітву толькі таму, каб гэтым не раздражняць нікога.
Падобныя артыкулы не спрыяюць супакою і згодзе ў нашым грамадстве.Прабач ім, Божа, бо не ведаюць, што робяць….“, — напісаў біскуп.
Поделиться ссылкой:


title: І гэтыя - “на правільным шляху”!

maintext:
Зборная Беларусі па футболе памаладзела, але выніку ўсё роўна няма.
У адборачнай групе да чэмпіянату свету 2022 года беларускай камандзе засталося правесці тры матчы. 8 кастрычніка зборная ў гасцях згуляе з эстонцамі, 11 кастрычніка – з Чэхіяй і 13 лістапада – з Уэльсам.
Нагадаем, што чатыры апошнія матчы беларусы прайгралі: бельгійцам – 0:8, Чэхіі – 0:1, Уэльсу – 2:3, Бельгіі – 0:1 на «дамашнім стадыёне» ў Казані. Як вядома, наша зборная не можа праводзіць гульні ў Мінску з-за патрабаванняў УЕФА аб забеспячэнні прамога авіярэйса да месца правядзення матча. А зараз арганізацыя такога пералёту немагчыма пасля скандальнай пасадкі ў Мінску рэйса Ryanаir.
На гэты момант зборная займае перадапошняе месца ў групе, і аптымістычныя перспектывы практычна не праглядаюцца. Нават футбалісты гэта разумеюць.
«У Беларусі мы цяпер як казлы адпушчэння, – выказаўся абаронца зборнай Мікалай Золатаў. – Ніхто за нас не балее, нас падтрымліваюць лічаныя адзінкі. Нават такім вынікам, паражэннем ад бельгійцаў 0:1, мы многім сапсавалі настрой. Будуць казаць, што яны ўсё роўна прайгралі, што сапернік гуляў напаўсілы.
Так, адсутнасць выніку – гэта дрэнна. Але такімі гульнямі мы будзем паступова вяртаць войска балельшчыкаў. Спадзяюся, надыдзе час, калі людзі будуць да нас хоць бы нейтральна ставіцца, а потым пачнуць і падтрымліваць».
«Каманда будуецца ў нас, яна новая, – выказаўся і галоўны трэнер каманды Георгій КАНДРАЦЬЕЎ. – У параўнанні з сакавіцкімі матчамі яна абнавілася працэнтаў на восемдзесят, памаладзела. І паказвае даволі нядрэнны футбол. Я думаю, што мы на правільным шляху».
Цікава, што пасля правалу хакейнай зборнай Беларусі ў алімпійскай кваліфікацыі галоўны трэнер беларускай каманды Крэйг Вудкрафт таксама заявіў, што «развіццё хакея ў Беларусі ідзе правільным шляхам».
А вось у выказваннях балельшчыкаў на форумах менш аптымізму: «Гэта міні-копія таго шляху, па якім ідзе ўся краіна… Правільны шлях – шлях развіцця, стварэння. Як сэрца падказвае. А па ўказцы – шлях у прорву.
Будаўнікі камунізму таксама будавалі-будавалі, а так нічога і не набудавалі. Хаця каму патрэбна, той свой кавалак адхапіў і на шляху да камунізму. Як ужо людзям надакучыла гэтае пастаяннае будаўніцтва!»
Публікацыя – з № 70 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Так будуецца сямейнае шчасце

maintext:
Гісторыя аб тым, як звычайнай беларускай сям’і даводзіцца жыць і працаваць, каб здзейсніць мару мець свой дом
Стварылі сям’ю, пачалі будаваць дом…
Гродзенцы Ірына і Алег Стасевічы пабраліся шлюбам у 2013 годзе. Сямейнае жыццё пара пачынала ў доме бацькоў Ірыны. Ім выдзелілі асобны прасторны пакой, за камуналку не плацілі, харчы набывалі зрэдку, паколькі ў мамы свая гаспадарка і гарод.
Алег працаваў у прыватнай кампаніі апаратчыкам па насычэнні абліцовачных матэрыялаў і давучваўся на завочным аддзяленні па спецыяльнасці «інжынер-электроншчык».
Ірына пасля заканчэння юрыдычнага факультэта спачатку ўладкавалася юрыс-консультам у прыватную фірму, потым некалькі разоў мяняла месца працы, але паўсюль было адно і тое ж:
– Абавязкаў шмат, заробак нізкі, ніякага кар’ернага росту. Адным словам, вырашыла кардынальна змяніць працу.
Стала анлайн-рэдактарам, заробак быў нядрэнны. У 2017 годзе пайшла ў дэкрэтны адпачынак.
Алег працягваў працаваць у Гродне ў буйной фірме па сваёй спецыяльнасці. Дарэчы, ён яшчэ да жаніцьбы зарабляў каля тысячы долараў у месяц. Някепскі заробак дазваляў маладой сям’і трывала стаяць на нагах. Але ў краіне пачалася інфляцыя, і заробак мужа знізіўся да 500 долараў у эквіваленце. А тут яшчэ ў 2016 годзе набылі недабудаваны трохпавярховы катэдж па прымальным кошце. Грошы, дарэчы, атрымалі ў спадчыну, спрабавалі класці ў банк пад працэнты, але інфляцыя ўсё з’ядала, а таму вырашылі ўкласці іх у нерухомасць. Тым больш што хацелася жыць самастойна.
– Праўда, з домам мы ўсё ж памыліліся, – прызнаецца Ірына. – Дабудаваць такі гмах мы не здолелі б нават да старасці, а жыць хацелася цяпер. Прадалі яго і набылі аднапавярховы дамок прыкладна на 100 квадратных метраў.
Праўда, і ён быў недабудаваны, а таму паўстала праблема: дзе браць грошы? Вырашылі, што муж паедзе на працу ў Расію.
4 тыдні там і 2 тыдні дома
Калі Алег у 2017 годзе ад’язджаў у Расію, іх першай дачушцы споўнілася 3 месяцы. Хаця Ірына заставалася з мамай, але ўсё роўна было неяк боязна, што мужа так падоўгу не будзе побач.
Алег ехаў не ў нікуды – уладкаваўся механікам (і, дарэчы, у хуткім часе заняў пасаду старшага механіка) у транспартную кампанію. Там ужо 10 гадоў працаваў яго стрыечны брат. Работа вахтавая: чатыры тыдні без выхадных працуеш па 12 гадзін у дзень, а потым на два тыдні едзеш дадому. Заробак – тысяча долараў у месяц. У Гродне працу з такім заробкам Алег знайсці не мог. Але жыць даводзіцца ў цесным вагончыку разам з такім самым гастарбайтарам, душ і сталоўка – на тэрыторыі прадпрыемства. Улетку яшчэ туды-сюды, а вось узімку бывае даволі самотна.
– Ды і ўявіце сабе: працаваць чатыры тыдні па 12 гадзін без выхадных – як вытрымаць? – уздыхае Ірына. – За змену ён абслугоўвае ад 30 да 50 машын – вось што такое праца гастарбайтара…
Ад пачатку яна настройвала мужа на тое, што гэта толькі да той пары, пакуль не дабудуецца дом. Упэўнена, што ў іх з Алегам аднолькавае разуменне: сям’я павінна быць разам.
У гэтым былі свае плюсы…
У сям’і з’явіліся грошы, і цяпер Алег мог не сам займацца будаўніцтвам дома, а наняць брыгаду. Аказалася, што і будматэрыялы выгадней везці з Масквы, чым купляць у Гродне, – там яны значна таннейшыя.
– Нават таблеткі мне, калі я была цяжарная другім дзіцём, муж набываў у Маскве, – распавядае Ірына. – Цацкі, адзенне для дзяцей і для мяне муж купляў там.
Праўда, дадае яна, больш не было ніякіх адпачынкаў, вандровак, шопінгаў – на гэта даўно забыліся. Усе заробленыя грошы па-ранейшаму накіроўваюцца на будаўніцтва. Сям’я Стасевічаў марыць да 2022 года, калі дачка пойдзе ў першы клас, перабрацца ва ўласны дом.
…і свае мінусы
Ірына ведае, што мужу бывае складана фізічна і маральна – усё ж там адзін, без сям’і.
– Здараецца, ён так стамляецца на працы, што мы цэлы тыдзень не можам нават паразмаўляць па тэлефоне. Часам зрываецца на мае бяскрыўдныя жарты, калі я імкнуся падтрымаць яго настрой.
А самае балючае, паводле слоў жанчыны, што муж не бачыць, як растуць дзеці, як яны змяняюцца, і не толькі знешне.
– Старэйшая дачка ўжо пачала разумець, што тата працуе недзе далёка, чакае яго. Я нават прапанавала ёй рабіць альбом са здымкамі да прыезду таты, каб ён мог аднавіць тое, што прапусціў.
Дзяўчынцы не хапае бацькі, і хоць яна гэта пакуль не можа наўпрост патлумачыць, але ўвесь час з зайздрасцю глядзіць на іншых дзяцей, калі яны гуляюць са сваімі татамі, наведваюць крамы, ходзяць у кіно. Яна часта паўтарае: «А памятаеш, мама, калі тата прыязджаў…»
Звычайна, расказвае Ірына, пасля чатырох тыдняў нялёгкай працы муж прыязджае стомлены і суровы, і першы час яму, як правіла, усё не падабаецца, да ўсяго ёсць заўвагі.
– Нам даводзіцца прыцірацца адно да аднаго. А хутка зноў развітваемся….
За два тыдні, якія Алег праводзіць у Гродне, яму трэба яшчэ шмат чаго паспець зрабіць на будаўніцтве дома, адпачываць часу папросту няма. Ірына кажа, што за гэтыя два тыдні ён імкнецца нагнаць упушчанае, а яна, так бы мовіць, працягвае плыць па цячэнні, што таксама іх падзяляе і, здараецца, прыводзіць да непаразумення.
Жаночая доля
Ірына ўвесь час распавядае толькі пра мужа. Пра сябе, сціпла заўважае, асабліва няма чаго і сказаць. Маўляў, калі яго няма дома, то ўсё робіць сама, бо на ёй і быт, і дзеці, і ўсё, што можа здарацца кожны дзень.
– Гэта яшчэ добра, што ў яго графік не такі жорсткі. У маёй сяброўкі муж тры месяцы працуе і два тыдні дома. Ёй наогул даводзіцца не прыцірацца, а прывыкаць. Сяброўка кажа, што прыязджае чужы чалавек і яны ўжо на мяжы разводу.
Самае страшнае ў такой сітуацыі, мяркуе мая суразмоўніца, гэта тое, што надыходзіць момант, калі многім ужо падабаецца жыць адным. Некаторыя яе сяброўкі прызнаюцца, што чакаюць, калі муж ізноў ад’едзе на працу.
Ірына кажа, што не рашылася б нараджаць другое дзіця, калі б ёй не дапамагала мама. Інакш, жартуе яна, хата проста зарасла б брудам, а яна нічога не паспявала б рабіць:
– Я вельмі ўдзячна маёй маме. Яе дапамогу нельга нічым замяніць і ніякімі сродкамі ацаніць.
Цешыць і тое, што старэйшая дачка ўжо можа нечым дапамагчы.
Гэта няпросты этап у жыцці, прызнаецца Ірына, але трэба яго перажыць, іншага выйсця няма. Яна ўпэўнена: калі людзі нечага вартыя, то яны не адмаўляюцца ад сваіх мар, а абавязкова іх здзяйсняюць.
У жніўні 2020 года муж напаўжартам заўважыў, што, можа, давядзецца пераязджаць не ў свой дом, а ў іншую краіну.
– Я лічу, што лепшае месца для жыцця дома, а не на чужыне, – упэўнена жанчына. – Як бы там ні было добра, трэба вельмі пастарацца, каб даказаць адваротнае. Калі ўсе ад’едуць, хто будзе будаваць новую Беларусь?
P.S. Імёны і прозвішчы нашых герояў зменены па іх просьбе, сапраўдныя ёсць у рэдакцыі.
Публікацыя – з № 68 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Галоўныя навіны за суботу

maintext:
18 верасня адзначаецца Міжнародны дзень роўнай аплаты працы
Гэты дзень нагадвае пра тое, што ва ўсім свеце па-ранейшаму існуе праблема разрыву ў аплаце працы паміж мужчынамі і жанчынамі.
Па дадзеных Міжнароднай арганізацыі працы, глабальны гендэрны разрыў у аплаце працы складае каля 16%, па дадзеных АЭСР – 13%.
Згодна з дакладам Global Gender Gap Report 2021 Сусветнага эканамічнага форуму, сярод краін-членаў ЕАЭС лідэрам па агульнаму ўзроўню гендэрнай роўнасці з’яўляецца Беларусь (33-е месца ў глабальным рэйтынгу, а годам раней было 29-е). Казахстан на 80-м месцы, Расія на 81-м, Кыргызстан займае 108-е месца, Арменія – 114-е.
Беларусь абыйшла іншыя краіны-члены ЕАЭС і па такіх напрамках, як удзел у эканоміцы і кар’ерныя магчымасці. Тут наша краіна заняла 5-е месца ў свеце, Расія – 25-е, Казахстан – 47-е, Арменія і Кыргызстан занялі 96-е і 100-е месцы адпаведна.
У гендэрнай роўнасці ў сферы адукацыі Расія мае найвышэйшы рэйтынг, сярод дзяржаў-членаў ЕАЭС, уваходзячы ў топ-26 краін, якія дзеляць першы радок (так складзены субіндэкс). Астатнія краіны Саюза размясціліся ніжэй: Беларусь на 41-м радку рэйтынгу, Арменія на 46-м, Казахстан – 65-м, Кыргызстан – 85-м.
Узровень заробкаў мужчын і жанчын у краінах ЕАЭС традыцыйна адрозніваецца. Найлепшая сітуацыя ў гендэрным разрыве па аплаце працы ў Беларусі і Кыргызстане. У 2019 годзе сярэдні заробак жанчын у гэтых краінах склаў 73% і 77% адпаведна ад сярэдняга заробку мужчын. У Арменіі – найгоршая сітуацыя. Паказчык у рэспубліцы склаў 65,3%.
Апостальскі Нунцый заклікае ўлады паскорыць працэс амністыі
Апостальскі Нунцый Антэ Ёзіч падчас агульнабеларускіх урачыстасцяў у гонар Маці Божай Бялыніцкай, якія 17–18 верасня праходзілі ў Бялынічах на Магілёўшчыне, вітаў прынятае напярэдадні рашэнне ўладаў вызваліць 13 зняволеных і заклікаў іх паскорыць гэты працэс.
Прадстаўнік Папы Рымскага Францішка ў нашай краіне ўзначаліў цэлебрацыю галоўнай святой Імшы ў другі дзень урачыстасцяў, прымеркаваных да 260-годдзя каранацыі абраза Маці Божай Бялыніцкай папскімі каронамі і 30-годдзя аднаўлення ў Беларусі структур Каталіцкага Касцёла.
У прамоўленай на Імшы гаміліі Нунцый Ёзіч, у прыватнасці, сказаў:
«Я таксама ўдзячны ўладам, якія вырашылі ў Дзень народнага адзінства абвясціць амністыю, вызваліўшы 13 чалавек са зняволення.
Неабходна паскорыць гэты працэс, каб дазволіць сем’ям з’яднацца і вярнуцца на працу і ў свае святыні.
Гэта, без сумневу, пойдзе толькі на карысць працэсу нацыянальнага прымірэння ў краіне дзеля агульнага дабра», — упэўнены ватыканскі дыпламат.
Як нагадвае сайт Catholic.by, заклік Апостальскага нунцыя ідзе ў рэчышчы словаў Папы Францішка, прамоўленых ім падчас малітвы «Анёл Панскі» 18 жніўня 2020 года, на пачатку грамадска-палітычнага крызісу ў Беларусі: «Мае думкі кірую да дарагой Беларусі. З вялікай увагай сачу за сітуацыяй, якая склалася пасля выбараў у гэтай краіне. Заклікаю да дыялогу, спынення гвалту, паважання справядлівасці і права. Давяраю ўсіх беларусаў апецы Багародзіцы, Каралевы супакою».
Расія не плануе пастаўкі нафты на наваполацкі «Нафтан»
Згодна з графікам экспарту нафты, у 4-м квартале Расія не плануе пастаўкі нафты на наваполацкі завод «Нафтан», які трапіў пад санкцыі ЗША.
Як піша Інтэрфакс са спасылкай на дакумент, пастаўкі на Мазырскі НПЗ знізяцца з 2,36 млн тон у 3-м квартале да 1,98 млн тон у 4-м квартале. У другім квартале ў графіцы былі ўказаны пастаўкі на «Нафтан» і Мазырскі НПЗ у аб’ёме па 2,25 млн тон.
Мінфін ЗША 19 красавіка адмяніў дзейсны з кастрычніка 2015 года мараторый на санкцыі ў дачыненні да канцэрна “Белнафтахім”, яго гандлёвага прадстаўніцтва ў ЗША і сямі прадпрыемстваў, якія ўваходзяць у яго склад, у прыватнасці НПЗ “Нафтан”. Па дадзеных Мінфіна, да завяршэння 45-дзённага перыяду з 3 чэрвеня 2021 году былі дазволеныя толькі тыя аперацыі з гэтымі кампаніямі, якія неабходны для завяршэння супрацоўніцтва з імі.
Буйныя расійскія нафтавыя кампаніі ў маі перасталі адпраўляць сыравіну на “Нафтан”, увесь аб’ём быў перанакіраваны іншым карыстальнікам. Але праз Беларусь у разгляданым перыядзе будзе весціся транзітная прапампоўка сыравіны ў Германію аб’ёмам 450 тыс. тон.
Бізнес-дэмаграфія: за 5 гадоў у Беларусі выжыла толькі 50% новых прадпрыемстваў
Сярод зарэгістраваных у 2015 годзе ў Беларусі прадпрыемстваў да 2020 “дажыло” толькі кожнае другое.
Пра гэта гаворыцца ў статыстычным бюлетэні «Бізнес-дэмаграфія ў Рэспубліцы Беларусь, 2021», які выпусціў Нацыянальны статыстычны камітэт.
Як сведчаць апублікаваныя ў бюлетэні дадзеныя, у 2015 годзе ў краіне з’явілася 8 тысяч 832 новых прадпрыемства. Аднак да 2020 года з іх засталося толькі 4 тысячы 594 (або 52%), піша Thinktanks.by.
Найбольш моцныя кампаніі Гродзенскай вобласці. Там колькасць захавалася 60,9% прадпрыемстваў. Найменшая “выжывальнасць” ў фірмаў Магілёўскай вобласці – 49,3%. У Мінскузахавалася 52% новых прадпрыемстваў.
Дадзеных па зліквідаваным прадпрыемствам за 2020 год у статыстычным бюлетэні няма. Самыя апошнія дадзеныя па “смяротнасці” прадпрыемстваў там прадстаўленыя толькі за 2018 год.
Мінздароўя Беларусі агучыў умову для закупкі вакцыны Pfizer
Мінздароўя Беларусі можа закупіць вакцыну Pfizer. Пра гэта паведамілі ў Рэспубліканскім саюзе турыстычных арганізацый па выніках нарады ў міністэрстве.
Але пытанне закупкі вакцыны будзе разглядацца толькі пры ўмове, калі ў Беларусі будзе 100 тысяч ахвотных прышчапіцца ёй. Пра механізм і тэрміны вывучэння попыту на Pfizer не паведамляецца.
Pfizer — адна з сямі вакцын, ухваленых Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя. У гэтым спісе няма «Спутніка», якім вакцынуюць большасць беларусаў.
Сумны рэкорд па COVID-19
Новы сутачны паказчык па выяўленых выпадках захворвання перавысіў учарашнюю лічбу, якая ўсяго 24 гадзіны была самай вялікай з пачатку распаўсюджвання пандэміі ў краіне.
Як паведаміла Міністэрства аховы здароўя Беларусі, за мінулыя суткі выяўлена 1 986 новых выпадкаў. Ад захворванняў, якія сталі наступствам віруса, памерла 13 чалавек. Ўчорашні паказчык быў 1 979 выпадкаў.
Згодна афіцыйнай статыстыкі ведамства, ад пачатку распаўсюджвання захворвання ў Беларусі памёр 3 991 чалавек з дыягнаставаным захворваннем на COVID-19.
У свеце колькасць заражэнняў каронавірусам перавысіла 228,42 млн.
Колькасць пацверджаных выпадкаў заражэння коронавирусом новага тыпу ва ўсім свеце складае 228 707 490 па дадзеных Worldometer на 23:59 18 верасня 2021 года. Ад хваробы COVID-19 ужо памерлі 4 697 190 чалавек.
Выпадкі заражэння зафіксаваны ў 221 краінах.
У пяцёрку краін па колькасці выпадкаў заражэння ўваходзяць: ЗША з 42 807 379 выпадкамі, Індыя – 33 447 010, Бразілія – 21 102 536, Вялікабрытанія – 7 400 739 і Расія – 7 254 754. Беларусь – на 53 месцы.
Паўла Севярынца этапавалі ў калонію дзе сядзеў Вітальд Ашурак
«Яго новае месца гэта горад Шклоў, ІК-17, там, дзе сядзеў Вітольд Ашурак», – паведаміла на сваёй старонцы ў Facebook жонка Паўла Вольга Севярынец.
«Лісты цяпер трэба пісаць туды, бліжэйшыя два тыдні з пазнакай «каранцін», пасля стане вядомы атрад. Нашаму тату Канстанціну Севярынцу ўсё яшчэ дрэнна, асабліва ноччу. Нам застаецца толькі маліцца за нашых родных і спадзявацца на Бога. Прашу ўзгадваць нашу сям’ю ў малітвах», – напісала яна.
Напісаць Паўлу Севярынцу: 213004, г. Шклоў, вул. 1-я Заводская д.8, але бліжэйшыя два тыдні трэба ставіць пазнаку «карантын».
БАТЭ вырваў перамогу ў “Шахцёра”
БАТЭ вырваў важную перамогу ў салігорскага “Шахцёра” (1:0) і стаў лідарам чэмпіянату Беларусі па футболе ў вышэйшай лізе, паведамляе “Еўрарадыё”.
Пераможны гол ужо ў даданыя да асноўнага часу хвіліны забіў Шахбоз Умараў.
Матч праходзіў на “Барысаў-Арэне” ў складаных умовах надвор’я — было холадна, ішоў моцны дождж.
У барысаўчан цяпер 51 ачко, у гарнякоў — 50 і тры гульні ў запасе.
Вынікі іншых матчаў 23-га тура:
“Тарпеда-БелАЗ” — “Энергетык-БДУ” — 0:1,
“Слуцк” — “Гомель” — 1:4,
“Дынама” (Брэст) — “Гомель” — 0:3.
Апошнія тры матчы тура пройдуць у нядзелю.
Рэакцыя Facebook на гандляроў людзьмі занадта павольная
Apple пагражала выдаліць Facebook са сваёй крамы дадаткаў App Store пасля паведамленняў аб гандлі людзьмі праз гэту сацыяльную сетку, паведамляе газета The Wall Street Journal.
Гаворка ідзе пра расследаванне Бі-бі-сі 2019 года. Журналісты высветлілі, што гандляры людзьмі выкарыстоўвалі Facebook для продажу працоўных. WSJ паведамляе, што адміністрацыя сацсеткі ведала пра сітуацыю. Некаторыя старонкі з аб’явамі аб працы выдаляліся, аднак крокі Facebook, былі нязначнымі, пакуль Apple не прыстрашыла прыбраць сацсетку з App Store, піша выданне.
WSJ распавядае гісторыю 28-гадовай Патрыцыі Кімані з Найробі. Дзяўчына ўбачыла ў Facebook «вакансію», у якой абяцалі бясплатныя авіябілеты і візы.
Ёй прапанавалі працу прыбіральшчыцай у Эр-Рыядзе і абяцалі $ 300 у месяц. Ужо ў аэрапорце Найробі ёй далі падпісаць кантракт з іншымі ўмовамі. Калі жанчына адмовілася падпісваць дамову з яе запатрабавалі «кампенсацыю». у выніку яна паляцела ў Саудаўскую Аравію.
Толькі праз некалькі месяцаў яна змагла напісаць у Facebook пра сваё гаротнае становішча. У выніку з дапамогай Міжнароднай арганізацыі па міграцыі, куды былі перададзеныя яе паведамленні, жанчына змагла вярнуцца на радзіму.
Увосень 2019 году журналісты Бі-бі-сі паведамлялі аб «анлайн-рынку рабоў» у Instagram і іншых прыкладаннях з крамаў Google Play і App Store. У кампаніях заяўлялі, што разбіраюцца ў сітуацыі.
Спявак Кай Метаў трапіў у ДТЗ у Беларусі
Расійскі спявак Кай Метаў шпіталізаваны пасля ДТЗ у Беларусі, дзе павінен быў удзельнічаць у канцэрце ў Гродна, з нагоды Дня горада.
“Кай Метов не выступіць на канцэрце. Аўтамабіль са спеваком трапіў у аварыю каля Мінска. Артыст жывы, знаходзіцца ў шпіталі”, – гаворыцца ў паведамленні ў Telegram-канале тэлеканала “Гродна Плюс”.
Па словах самога спевака, яго ўжо агледзелі лекары, з ім усё ў парадку.
“Мы ехалі ў Гродна, я быў на заднім сядзенні. Вадзіцель не справіўся з кіраваннем, і машыну на прыстойнай хуткасці занесла. На шчасце, усе жывыя і здаровыя, нам адразу ж была аказана першая медыцынская дапамога”, – распавёў ён «РИА Новости».
Поделиться ссылкой:


title: Сяргей Тарасаў, гісторык: "Забараніць дэкрэтам нацыянальны сцяг - гэта як забараніць узыход сонца!"

maintext:
Шыкоўна выдадзеную кнігу «Еўфрасіння – Офрасіння – Афрасіння Полацкая: Яе час, яе Крыж» у Полацкім гарвыканкаме павінны былі б прачытаць усе чыноўнікі, а мясцовы Музей кнігадрукавання – пакласці на адмысловы подыум і штодзённа выціраць з яе пыл. Пра падобныя выданні марыць кожны горад. Аднак полацкая ідэалагічная вертыкаль вырашыла іначай – запланаваныя прэзентацыі былі адменены, хоць аўтар ужо прыехаў у Полацк. Чаму так сталася і пра што расказваецца ў кнізе, мы распыталі гісторыка Сяргея ТАРАСАВА.
– Сяргей, пра Еўфрасінню Полацкую напісаны дзясяткі кніг, сотні артыкулаў, у гонар яе ўсталяваны помнікі. І паўсюль імя святой – Еўфрасіння. Вы ж у сваёй кнізе даводзіце, што так пісаць няправільна. А як трэба?
– Трэба – Афрасіння. І гэта не мая прыхамаць, так яна сама сябе называла. Тлумачу. У 2015 годзе ў Полацку каля Спасаўскай царквы працавала сумесная археалагічная экспедыцыя – Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта і Дзяржаўнага Эрмітажа Расіі. І вось мой сябра археолаг Жэня Торшын тэлефануе мне і кажа: «Мы знайшлі пячатку Еўфрасінні Полацкай!» Я кідаю ўсё і на машыне лячу ў Полацк. Бяру пячатку ў рукі і чытаю надпіс: «Госпадзі памазі рабе сваёй Офросініі». З улікам правіла беларускага акання імя святой на сучасным пісьме адназначна мае быць – Афрасіння. Цікава, што такую самую пячатку я знайшоў у Полацку яшчэ гадоў дваццаць таму, але на ёй не збярогся цалкам надпіс, што і перашкодзіла тады правільнай атрыбуцыі.
– Дык толькі на падставе пячаткі імя варта ўдакладніць?
– Не толькі. На знакамітым крыжы Лазара Богшы 1161 года двойчы згадваецца імя заказчыцы – Офросінія. Ну немагчыма сабе ўявіць, каб на тым крыжы имя было напісана з памылкай. Як немагчымая памылка і на пячатцы, якую Афрасіння сама прывешвала да дакументаў і грамат.
– Напісанага пяром не высечаш і тапаром. Асабліва напісанага на паперы. А на помніку ў Полацку трэба надпіс мяняць?
– Трэба было б памяняць. Тут няма нічога незвычайнага. Калісьці там жа на помніку Скарыну вісеў надпіс Георгій. Потым замянілі на Францішак. Гэткай самай працэдуры патрабуе гістарычная праўда і ў адносінах да Еўфрасінні Полацкай.
– Вы згадалі знакаміты Крыж Лазара Богшы, якому прысвечана ладная частка вашай кнігі. Вы там пішаце, што нават пабывалі ў яго майстэрні. Амаль 1000 гадоў прайшло… Хіба майстэрня захавалася?
– Так, часткова. Калі я праводзіў самыя буйныя па плошчы раскопкі ў Полацку, то ў пласце зямлі XII–XIII стагоддзяў натрапіў на адну незвычайную сядзібу. Яна складалася з жылых і вытворчых памяшканняў, там былі стайня, птушнік і шмат чаго яшчэ. Але, самае галоўнае, я там знайшоў тыглі для плаўкі каляровых металаў, шмат бронзавых вырабаў, больш за шэсцьсот кавалкаў бурштыну. Гэта значыць, што тая сядзіба на працягу амаль двух стагоддзяў належала сям’і полацкага ювеліра.
– А якой-небудзь пячаткі таго ювеліра не знайшлі?
– Знайшоў фрагмент амфары з літарай Л. І знайшоў на костцы для гульні літары Л і І. Літары гэтыя абазначаюць, каму належалі рэчы: Лазараві. Вядома, гэта мог быць толькі Лазар Богша.
– Дык ён быў такі багаты? Сядзіба ў яго – як у беларускіх міністраў у Драздах.
– Богша быў адназначна не бедны. Скажам, за свой Крыж ад Еўфрасінні ён атрымаў ажно 140 грыўняў.
– А што за тыя грошы можна было купіць?
– 28 кілаграмаў срэбра. Конь просты і вол прыкладна ў той час каштавалі па адной грыўні, а конь княжы – пяць.
– То Лазар Богша за свой ганарар мог купіць цэлы табун коней і чараду валоў?
– Мог. І прыкупіць яшчэ сядзібу ў дадатак. Еўфрасіння з ім разлічылася вельмі шчодра. Мы ўжо не гаворым пра тое, колькі каштавалі матэрыялы для вырабу Крыжа – золата і жэмчуг. Хоць для нас, безумоўна, Крыж каштоўны найперш як духоўная рэліквія.
– Той Крыж шукаюць ужо не адно дзесяцігоддзе па ўсім свеце. Ён нават унесены ў базу Інтэрпола. Вы ў сваёй кнізе сенсацыйна сцвярджаеце: Крыж існуе і знаходзіцца ў Троіца-Сергіевай лаўры пад Масквой. Аргументуйце.
– Па-першае, ёсць публічнае, у дакументальным фільме, прызнанне светлай памяці мітрапаліта Філарэта. Для сучаснай копіі Крыжа, якую зрабіў майстар Мікола Кузьміч, уладыка прадаставіў часцінку Хрыстовай крыві, якую «адкалупнуў з дазволу настаяцеля з нейкай дошчачкі ў нейкім манастыры». Слухайце, вы многа ведаеце ў свеце дошчачак, на якіх была б кроў Збаўцы? Я ведаю толькі адну – Крыж Лазара Богшы. Па-другое, праз таго ж Філарэта знайшлося старажытнае Слуцкае Евангелле. А яно перад вайной знаходзілася ў тым самым пакоі-сейфе ў Магілёве, дзе ляжаў і Крыж. Па-трэцяе, у 1945 годзе першы сакратар ЦК КПБ Панцеляймон Панамарэнка гаварыў пра Крыж як пра каштоўнасць, «которой мы обладаем». Па-чацвёртае, я ведаю людзей, якія Крыж бачылі на свае вочы. І бачылі ў рызніцы Троіца-Сергіевай лаўры.
– Дык трэба паехаць туды і ўпэўніцца, задакументаваць!
– Гэта не так проста зрабіць. Самая закрытая ўстанова – царква. І каталіцкая, і праваслаўная. Мы не ведаем бюджэтаў Ватыкана і Маскоўскай патрыярхіі, у нас няма доступу да іх архіваў. У рызніцу Троіца-Сергіевай лаўры можна патрапіць толькі з асабістага дазволу Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі Кірыла. Менавіта ён і з’яўляецца настаяцелем лаўры. Як я разумею, Крыж Еўфрасінні Полацкай – асабістая святыня патрыярха. Ён прыязджае туды да яе маліцца.
– У мяне гэта ў галаве не ўкладваецца. На Крыжы выгравіраваны праклён – на адрас таго, хто вынесе яго з полацкага манастыра. Еўфрасіння Полацкая – святая для РПЦ. І патрыярх на той праклён не зважае?
– Дык ён жа Крыж не выносіў (смяецца). Можа, патрыярх лічыць, што такім чынам ён Крыж выратаваў. З другога боку, сыходзячы з логікі праваслаўнай царквы, не істотна, дзе Крыж знаходзіцца – у манастыры пад Масквой ці ў Полацку. Бо абодва манастыры – ва ўлонні РПЦ.
– Дзе знаходзяцца мошчы святой Еўфрасінні Полацкай, там павінен быць і яе Крыж. А мошчы – у Полацку. Вярнуць іх з Кіева-Пячэрскай лаўры таксама ж было складана.
– Яшчэ як складана! У Кіеве мошчы знаходзіліся больш за 700 гадоў. І першым, хто ўзняў пытанне аб іх вяртанні ў Полацк, быў, вы не паверыце, Мураўёў-Вешальнік. Той самы, які задушыў паўстанне 1863 года! Калі пасля яго пайшла палітыка русіфікацыі Беларусі, палітыка насаджэння праваслаўнай веры, Мураўёў напісаў у Свяшчэнны Сінод, што ў Северо-Западном крае не хапае святынь, каб далучыць народ да «правільнай» веры. Ну і самі палачане стараліся – з 1864-га па 1910 год звярталіся куды толькі магчыма. І ўрэшце дамагліся таго, што ўказ аб перавозе мошчаў падпісаў сам імператар Мікалай II. Манахам Кіева-Пячэрскай лаўры не было куды дзявацца. Сама цырымонія перавозу мошчаў была вельмі ўрачыстая – іх везлі па Дняпры на параходзе, з шматтысячнымі малебнамі па дарозе.
– Са здзіўленнем я вычытаў у вашай кнізе, што часцінкі мошчаў святой Еўфрасінні царква можа раздаваць у іншыя манастыры. Як такое ўвогуле магчыма?
– Ну, «усю Еўфрасінню», я спадзяюся, не раздадуць. Вельмі шкада, што гэта «раздача» адбываецца па-за ўвагай грамадскасці. Апошнім разам такое адбылося ўжо ў наш час, адносна нядаўна. Я адпачываў у Грэцыі, на востраве Корфу, і выпадкова ў тамтэйшым манастыры ўбачыў маленькі кіёцік з мошчамі Еўфрасінні Полацкай, а побач – падобны кіёцік з мошчамі Марыі Магдалены. Тады і зацікавіўся гэтай тэмай. Трэба прызнаць, што гэта даволі пашыраная практыка, агульнахрысціянская. Напрыклад, мошчы святога Панцялеймана – па ўсім свеце, на сотні часцінак падзелены.
– Неяк у манастыры на Кіпры я бачыў цэлую экспазіцыю з мошчаў святых – іх было каля сотні. Вось кіпрыётам і можна раздаваць. У нас жа Еўфрасіння адна, гэта патронка Беларусі. Да яе мошчаў трэба неяк больш ашчадна ставіцца.
– Згодны з вамі. І тут яшчэ адзін момант прысутнічае. Ва ўсіх народаў ёсць пантэоны сваіх каралёў і святых, дзе ляжаць іх сапраўдныя парэшткі. А мы дагэтуль спрачаемся, хто мы (больш славяне ці балты), адкуль паходзяць нашы далёкія продкі. Мы не ведаем, кім былі Рагвалод і Рагнеда, кім быў Усяслаў Чарадзей. І ў нас ёсць толькі адзіная магчымасць гэта даведацца: зрабіць генетычны аналіз ДНК Еўфрасінні. Ніякіх іншых костных парэшткаў нашых князёў у нас проста няма. Еўфрасіння, падкрэсліваю, адна. Я спрабаваў на адной навуковай канферэнцыі ўзняць гэту тэму. Зрабіць у зубе Еўфрасінні малюсенькую свідравіначку…
– І як паставіліся царкоўнікі да вашай прапановы?
– Не адмовілі, але і не дазволілі. Думаю, з цягам часу навукоўцы і царква яшчэ вернуцца да гэтага пытання.
– На тэрыторыі Беларусі, у тым жа Полацку, часам раскопкамі займаюцца расійскія археолагі. А знаходкі свае яны з сабой забіраюць?
– Не. Па-першае, усе знаходкі фіксуюцца. Па-другое, гэта заўсёды сумесныя экспедыцыі, дазвол на іх правядзенне дае Нацыянальная акадэмія навук Беларусі. Усё знойдзенае застаецца ў краіне. Полацкія знаходкі перадаюцца ў Полацкі нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік. А чаму там капаюць археолагі з Санкт-Пецярбурга? Дык у нас сваіх няма, даўно скончыліся. Мы, на жаль, страцілі школу архітэктурнай археалогіі. У мяне на прыкмеце толькі адзін даследчык з Полацкага ўніверсітэта – Аляксей Коц. Ён якраз шчыльна працуе з піцерцамі. Піцерская школа архітэктурнай археалогіі наймацнейшая на постсавецкай прасторы.
– Першыя прэзентацыі вашай унікальнай кнігі павінны былі адбыцца ў Полацку. Але не адбыліся. Чаму?
– Прычына, відаць, у аўтары кнігі. Сяргей Тарасаў, пачынаючы з 1988 года, быў актыўным сябрам (і адным з заснавальнікаў) Беларускага Народнага Фронту і Беларускай Народнай Грамады. Я быў даверанай асобай дэпутата-бээнэфаўца Вярхоўнага Савета 12-га склікання Валянціна Голубева. Я восем гадоў прасядзеў ў Інстытуце гісторыі ў адным кабінеце з Зянонам Пазьняком… Зразумела, што я не мог заставацца ўбаку і ад таго, што адбывалася і адбываецца ў нашай краіне. Для кагосьці гэтага, відаць, дастаткова, каб адмовіць у прэзентацыі.
– Дык ці трапіла кніга ў Полацк? Ці займаецца яе распаўсюдам «Белкніга», якой належаць усе дзяржаўныя кнігарні?
– Выдавец кнігі Раман Цымбераў, наколькі я ведаю, з «Белкнігай» не дамовіўся. Але ў Полацк яна трапіла – больш за 150 асобнікаў там разышліся. І не толькі ў Полацк. Яна ўжо ёсць і ў Брэсце (быў сігнал ад Міколы Кузьміча), і ў Гродне, і нават у Капенгагене. Раман Цымбераў вазіў кнігу ў Кіеў на кніжную выставу «Арсенал». У Мінску яе можна знайсці ў «Акадэмкнізе».
– Вы сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў, які сёння апынуўся пад пагрозай закрыцця. Як вы можаце кваліфікаваць гэтыя дзеянні Міністэрства юстыцыі?
– Гэта непрыхаваны і нахабны гвалт. Можна пазбавіць рэгістрацыі арганізацыю, але як можна забараніць суполку пісьменнікаў? Я як пісаў, так і буду пісаць. І ўсе астатнія 450 сяброў таксама. Ужо даўно сяброўства ў саюзе не давала нам ніякіх прывілеяў. Але належаць да саюза Купалы, Коласа, Барадуліна, Бураўкіна, Гілевіча і іншых класікаў усё роўна было для мяне гонарам.
– А як вы як гісторык ставіцеся да магчымай забароны бел-чырвона-белага сцяга? Тут рэй вядзе Генеральная пракуратура.
– Бел-чырвона-белы сцяг – наша гісторыя, а гісторыю забараніць таксама немагчыма. Можна забараніць аб ёй пісаць, можна забараніць гістарычныя сімвалы. Але яны ўсё роўна застануцца, куды ж яны падзенуцца? І герб Пагоня, і сцяг, і нашы гімны – гэта здабытак гісторыі, іх немагчыма адмяніць дэкрэтам ці ўказам. Забараніць дэкрэтам нацыянальны сцяг – гэта як забараніць сонцу ўзыходзіць і заходзіць! Бязглуздзіца поўная. А колькі сёння вакол падобнай бязглуздзіцы! Злачынствам сталі бел-чырвона-белыя шкарпэткі, штаны не таго колеру… Калі нешта забараняюць, гэта заўсёды выклікае цікавасць, таму наш сцяг у выпадку забароны стане яшчэ больш папулярным.
Публікацыя – з № 68 газеты “Народная Воля”. Поўны выпуск газеты можна спампаваць па спасылцы.
Поделиться ссылкой:


title: Памёр "Прафесіянал" Жан-Поль Бельмандо

maintext:
Памёр французскі акцёр тэатра і кіно Жан-Поль Бельмандо. Пра гэта паведамляе інфармацыйнае агенцтва AFP, са спасылкай на адваката акцёра.
Прычына смерці не ўдакладняецца. Артысту было 88 гадоў.
Як распавёў юрыст Бельмандо, акцёр памёр 6 верасня ў сваім доме ў Парыжы. «У апошні час ён быў вельмі стомлены. Ён сышоў мірна», – заявіў адвакат.
Бельмандо нарадзіўся 9 красавіка 1933 года. Дэбютаваў у кіно ў 1956 годзе. Пасля ролі ў фільме Жан-Люка Гадара «На апошнім дыханні» стаў іконай кіно «новай хвалі». Гуляў як у камерцыйных, так і артхаусных стужках, сыграў каля сотні роляў.
З 2001 па 2008 гады не здымаўся з-за наступстваў перанесенага інсульту, а затым вярнуўся на пляцоўку. У 2015 годзе заявіў аб заканчэнні кінакар’еры, але праз два месяцы паведаміў, што перадумаў і гатовы разгледзець прапановы, калі яны паступяць. Бельмандо станавіўся лаўрэатам розных кінапрэмій. У 2016 годзе ён атрымаў «Залатога льва» за ўклад у кінематограф.
Сярод іншых найбольш вядомых работ артыста – «Чочара», «Прафесіянал», «Пачвара», «Жанчына ёсць жанчына» і «Цудоўны».
Поделиться ссылкой: