title: "Для беларусаў цяпер важна разумець, што яны не адны ў змаганьні з дыктатурай!"

maintext:
«Для беларусаў цяпер важна разумець, што яны не адны ў змаганьні з дыктатурай!» 1 7.02.2021, 18:10
1,507
Беларусы просяць дадаць бел-чырвона-белы сьцяг у афіцыйны сьпіс смайлікаў-emoji.
Беларусы стварылі пэтыцыю з патрабаваньнем дадаць смайлік бел-чырвона-белага сьцяга ў табліцу кадаваньня Юнікоду, паведамляе svaboda.org.
Подпісы адправяць у Unicode Consortium — арганізацыю, якая зацьвярджае ўсе смайлікі emoji у сьвеце. Калі бел-чырвона-белы сьцяг дададуць у сьпіс, ён можа зьявіцца на клявіятурах на iOS, Android і ў сацыяльных сетках.
«Мы просім Кансорцыюм Юнікода падтрымаць народ Беларусі ў яго барацьбе за свае правы і дадаць нацыянальны беларускі сьцяг у табліцу кадаваньня Юнікода. Для беларусаў цяпер важна разумець, што яны не адны ў змаганьні з дыктатурай!», — гаворыцца ў пэтыцыі.
Падпісаць пэтыцыю можна тут. А можна таксама напісаць у Unicode Consortium наўпрост.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Константин Скуратович
Владимир Халип
Наталья Радина

description: Ён не ўяўляе жыцця без Беларусі.

title: Гісторыя жыцця "мушкецёра рэвалюцыі" Максіма Вінярскага

maintext:
Гісторыя жыцця «мушкецёра рэвалюцыі» Максіма Вінярскага 2 25.02.2021, 16:10
Максім Вінярскі
Фота: «Наша Ніва»
Ён не ўяўляе жыцця без Беларусі.
Ужо другі месяц у СІЗА на Валадарскага знаходзіцца актывіст «Еўрапейскай Беларусі» Максім Вінярскі, ён праходзіць па крымінальнай справе аб масавых беспарадках.
Вінярскага арыштоўваў ГУБАЗіК, маўляў, ён заклікаў выходзіць людзей на вуліцы і аказваць супраціў міліцыі. Максім прызнаны палітвязнем. «Наша Ніва» расказвае гісторыю гэтага нястомнага змагара.
Рэдкая акцыя апазіцыі ў Мінску праходзіла без Максіма Вінярскага. Ён выходзіў, калі на вуліцу клікалі як свае калегі з «Еўрапейскай Беларусі», гэтак і партнёры з іншых арганізацый. За дваццаць гадоў, якія Максім у нацыянальным руху, на сутках ён адседзеў ужо больш за паўтара года. У нейкі момант проста кінуў лічыць.
Фота з сямейнага архіва.
Вінярскаму 39 гадоў, ён мінчук. Вучыўся ў школе №44 імя Якуба Коласа ў самым цэнтры сталіцы, на Нямізе, на былых Татарскіх гародах. «Мне здаецца, што гэта я падштурхнула Максіма да яго дзейнасці, — расказвае сястра Алена Церашкова. — У брата быў не вельмі добры зрок, і праз гэта ён не мог актыўна займацца спортам ці браць удзел у рыцарскіх клубах, як марыў. Аднойчы Максім прыйшоў да мяне і пытаецца, ці нармальным заняткам будзе пайсці ў гурток журналістыкі. Я сказала, што так. Там ён і пазнаёміўся з патрэбнымі людзьмі, далучыўся да Партыі БНФ». Сябрам БНФ Вінярскі застаецца па сёння.
Дарэчы, Максімава сяброўства ў БНФ паўплывала і на асабістае жыццё сястры. «Неяк ён на дзень нараджэння запрасіў свайго старэйшага таварыша Андрэя Церашкова, які кіраваў Фрунзенскай радай БНФ, а праз паўгода мы ўжо пачалі сустракацца. Так што я абавязаная Максіму шчаслівым шлюбам, тым, што мы гадуем чатырох выдатных дзяцей», — дзеліцца сястра.
Максім Вінярскі і Алена Церашкова на варце ў Курапатах. Фота з фэйсбука.
Алена Церашкова — сківічна-тваравы хірург, піша дзіцячыя казкі па-беларуску, а таксама дапаможнікі па англійскай мове.
Спачатку Максім быў актывістам «Маладога фронту», расказвае ягоны паплечнік Зміцер Каспяровіч, браў удзел у абароне Курапатаў яшчэ ў пачатку 2000-х, а потым далучыўся да арганізацыі «Зубр».
Максім Вінярскі ў «Маладым фронце». Архіўнае фота.
«Упершыню на суткі ён сеў, калі яму толькі-толькі споўнілася 18 гадоў, — успамінае Алена Церашкова. — Я запомніла, што там была акцыя ў дзень антыфашыста каля КДБ, яны стаялі з запаленымі свечкамі. Гэта быў ці 1999, ці 2000 год».
Як Максім прыйшоў да жадання ўдзельнічаць у руху за перамены? «Мабыць, кніжкі. Мы гадаваліся ў такой сям’і, дзе заўсёды шмат чыталі, чалавек з кнігай у нас — гэта абсалютна звыклая з’ява. Для Максіма слова «чытаць» і «дыхаць» — сінонімы. Ён вельмі перажываў, калі забаранілі ў турмы перадаваць кнігі. Яму можна не перадаваць піць, есці, адзенне, а вось без кніг ён не можа».
Сястра лічыць, што з Вінярскага мог бы атрымацца таленавіты рэдактар тэкстаў, настолькі добра ён адчувае слова. «Ён самы першы чытач і крытык маіх твораў. Прычым ён не проста потым кажа «Мне спадабалася», а рэкамендуе, падказвае. Гаворыць: вось тут сюжэт можа пайсці так, а гэты герой зробіць гэтак. Нешта ён падглядзеў у Кінга, нешта ў Сапкоўскага. І такія падказкі бываюць вельмі карыснымі».
«Мы чытаем з 3—4 гадоў. Мне здаецца, што ў мяне хуткасць чытання вялікая, але ў Максіма яна яшчэ большая». Вінярскі любіць чытаць Толкіна, Сапкоўскага. Шмат чытае расійскага фэнтэзі: Лук’яненку, Грамыку. Прачытаная ўся класіка, як Жуль Верн, Дзюма, нават знешне Вінярскі падобны да кагосьці з мушкецёраў. І самае галоўнае, што ён сочыць за навінкамі, стараецца знаёміцца з аглядамі Дзмітрыя Быкава. Чытае як у электронным фармаце, гэтак і папяровыя выданні. Калі кніга яму спадабалася, то імкнецца набыць яе на паперы.
На жаль, праз палітычную дзейнасць атрымаць дыплом аб вышэйшай адукацыі так і не атрымалася. Ён вучыўся на рэдактара ў БДТУ, апошні раз яго адлічылі ўжо перад абаронай дыпломнай работы. Ва ўніверсітэце Максіму наўпрост сказалі, што прыйшлі «людзі з камітэта», якія вельмі рэкамендавалі не даць дыплом апазіцыянеру.
Мама ў Вінярскага ўсё жыццё адпрацавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры, цяпер на пенсіі. У яе было жаданне працаваць яшчэ, але кажуць, што палітычная дзейнасць сына тут адбілася на тым, што кантракт з ёй падаўжаць не захацелі.
Тата загінуў каля 10 гадоў таму. Ён працаваў токарам на Мінскім станкабудаўнічым заводзе (МЗОР). Гэта была зіма, магчыма, ён ішоў на працу праз Свіслач, а лёд быў не дужа трывалым, таму мужчына праваліўся ў ваду. Потым яго знайшлі рыбакі. Калі бацька загінуў, то Максім якраз адбываў чарговае адміністрацыйнае пакаранне на Акрэсціна.
«Я прыйшла цяжарная да адміністрацыі ізалятара прасіць выпусціць брата на пахаванне, мне пайшлі насустрач. Максіму заставалася адсядзець, можа, гадзін дванаццаць. Потым ён вярнуўся адбываць пакаранне, лічыў, што абавязаны гэта зрабіць, бо яму пайшлі насустрач», — кажа Алена.
Калі Максім і Алена былі падлеткамі, то бацькі разышліся, але дзеці падтрымлівалі вельмі добрыя стасункі з татам. Бацька Вінярскага, як прынята казаць, быў чалавекам рукастым, мог зрабіць што заўгодна, у нейкім сэнсе гэта перадалося і сыну.
«Ён не мог афіцыйна ўладкавацца. Колькі такога было, што ўладкоўваўся прадаўцом, — у яго ёсць адпаведная корачка, — трымаўся выпрабаваўчы тэрмін, а потым працадаўца казаў «вы не падыходзіце». Маўляў, сыходзь адсюль хутчэй, пакуль міліцыю не выклікалі, і нават грошы за гэты месяц не плацілі. Таму ён стаў падпрацоўваць па сябрах: каму камп’ютар адрамантаваць, каму нешта пераўсталяваць, з рамонтам кватэр дапамагаў. Нейкі час афіцыйна працаваў сістэмным адміністратарам у сваім БДТУ. Ён бы мог спакойна сябе пракарміць рукамі», — кажа Алена.
Падчас аднаго з затрыманняў. Фота «Новы час».
«Максім ніколі не лез на ражон на акцыях, не правакаваў. Яму не патрэбныя былі затрыманні дзеля затрыманняў, але і сваіх не кідаў, заставаўся з імі да канца».
Сябра Максіма, гісторык Зміцер Дрозд, гаворыць: «Гэта ідэйны, прынцыповы чалавек, які ахвяраваў сваім жыццём дзеля змагання. Ён заўсёды быў на асаблівым уліку ў міліцыі, таму нават не дайшоў да Плошчы ў 2010 годзе, яго арыштоўвалі перад чэмпіянатам свету па хакеі ў 2014. Мне запомнілася, як у 2011 годзе Максім прысягнуў на Канстытуцыі ў дзень інаўгурацыі Лукашэнкі, што гэты чалавек ніколі не будзе яго прэзідэнтам. Максім — прынцыповы антыфашыст і антыкамуніст, мабыць, не зусім нацыяналіст у звыклым нам разуменні. Але гэта абсалютны змагар за свабоду, ён быў на Майдане ва Украіне, падтрымліваў пратэсты ў Расіі на месцы, сядзеў там нават на сутках».
Калі ўвосень арыштавалі сяброў Вінярскага па «Еўрапейскай Беларусі» Яўгена Афнагеля і Паўла Юхневіча, ці не хацеў Максім з’ехаць за мяжу?
«Ніколі не хацеў, у яго было мноства магчымасцяў, і пасля 2006, і пасля 2010 гадоў. Ён не ўяўляў сваёй будучыні без Беларусі, не мог з’ехаць з унутраных матываў».
Апошнія месяцы Вінярскі быў не дужа актыўным не толькі таму, што шыфраваўся, але і праз стан здароўя. Сястра расказвае, што каля дома ўвосень на яго адбыўся напад. «Мабыць, хацелі скалечыць, але нейкім цудам Максім уцёк, у яго балела моцна нага, таму ён выходзіў хіба толькі ў краму па хлеб, нідзе не свяціўся. Ён разумеў, што арышт — гэта толькі пытанне часу і рана ці позна па яго прыйдуць».
Дарэчы, наконт сяброўства з Юхневічам і Афнагелем была досыць цікавая гісторыя. «Яны заўсёды насілі адно аднаму перадачкі. Неяк Юхневіч прыносіць перадачку на Акрэсціна Максіму, у яго дзяжурны пытаецца: ты хто? Брат, адказвае. Ну там жа не зусім дурні працуюць, прозвішча не тое, імя па бацьку не тое. Дзяжурны набірае свайму начальству, пытаецца: а Юхневіч сапраўды брат Вінярскага? «Так, у іх яшчэ трэці брат ёсць — Афнагель», — адказваюць зверху».
З Паўлам Юхневічам (злева). Фота з фэйсбука.
«Я ніколі не чула ад Максіма нараканняў, што ён выбраў у жыцці такую дарогу. Ён хоча росквіту сваёй краіне, свабоды народу. Мабыць, ён думаў, што гэты шлях будзе карацейшым, але ён і далей гатовы служыць радзіме», — расказвае Алена Церашкова.
Лісты ад Вінярскага да родных сталі прыходзіць толькі цяпер. «Ён ніколі ні на што не скардзіцца, чакае горшага заўсёды. Максім спакойны чалавек, ён ніколі не паддаецца на правакацыі, ад яго мацюка нельга пачуць. Некалі нават міліцыянеры, якія затрымлівалі яго за лаянку, казалі: «Вінярскі, ну палайся ты, а то мы ад цябе ніколі мацюка не чулі». Але калі Максім нешта пастановіць, то ён ужо не спыніцца, таму заўсёды хвалюемся, калі ён абвяшчае галадоўку. Мінулую ён спыніў толькі пасля таго, як страціў прытомнасць», — кажа сястра.
Дарэчы, пра кнігі на Валадарцы. Кажуць, у СІЗА вельмі багатая бібліятэка, але пры гэтым няма каталогу кніг, таму даводзіцца ўгадваць, якія кнігі там ёсць, а якіх — няма. «Калі пераводзяць з камеры ў камеру, то кнігі, вядома, застаюцца ў старой. Максім пісаў, што так не дачытаў адну, а цяпер смяротна хочацца ведаць, чым жа ўсё скончылася».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Ирина Халип
Барыс Хамайда
Владимир Халип
Леонид Невзлин

maintext:
Ігар Лосік: Упэўнены, у гэтым годзе ўсё зменіцца да лепшага! 3.02.2021, 15:53
Ігар Лосік
Палітвязень паведамляе, што «зарадзіўся аптымізмам».
Рэдакцыя «Новага Часу» атрымала ліст ад палітвязня Ігара Лосіка.
«Як справы? Спадзяюся, што ўсё добра, трымайцеся. Шкада, што зараз у Беларусі амаль не засталося незалежнай прэсы, у турме няма чаго чытаць. Толькі «Новы Час» ды «Intex-press». Толькі і чакаем пятніцы, каб нешта адтуль даведацца. Усе нумары з верасня збіраю і захоўваю. Летам былі праблемы з падпіскай на Валадарцы.
А ў мяне ўсё добра, ужо восьмы месяц зняволення пайшоў, нават ня верыцца. Вось кушаць пачаў, 42 дні — гэта не жарты, але ніякіх праблемаў не адчуваю, ну хоць трохі схуднеў, шчокі прыбраў.
А зараз зарадзіўся я нейкім аптымізмам, упэўнены, што ў гэтым годзе ўсё зменіцца да лепшага, у тым ліку, дзякуючы і такім беларусам, як вы. Буду сканчаць, бо яшчэ больш за 200 лістоў не адказаных. Абдымаю!»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Ирина Халип
Андрей Санников
Владимир Халип

title: АМАПавец заявіў, што баіцца

maintext:
АМАПавец заявіў, што баіцца 7 16.02.2021, 21:44
1,670
фотa: nn.by
Як у Магілёве судзяць блогераў Кабанава і Пятрухіна бязь іх прысутнасьці.
16 лютага Кастрычніцкі суд Магілёва аднавіў разгляд крымінальнай справы супраць блогераў Сяргея Пятрухіна і Аляксандра Кабанава без саміх абвінавачаных. Як было заяўлена на працэсе, іх выдалілі зь мінулага судовага пасяджэньня за парушэньне парадку яго правядзеньня, пiша «Радыё Свабода».
Судзьдзя Вольга Краўчанка не задаволіла хадайніцтва адвакатаў, каб падабаронных вярнулі на працэс. Прадстаўніца дзяржаўнага абвінавачваньня, пазыцыю якой падтрымала судзьдзя, даводзіла, што абвінавачаныя выдаленыя да канца судовага сьледзтва.
Блогераў зь Берасьця вінавацяць «у арганізацыі групавых дзеяньняў, якія груба парушаюць грамадзкі парадак», а таксама ў зьнявазе прадстаўніка ўлады ў сувязі з выкананьнем службовых абавязкаў. Акрамя таго, Пятрухіна судзяць за абразу судзьдзі. Ім пагражае да 3 гадоў зьняволеньня.
Блогеры не прызналі сваёй віны
Сяргея Пятрухіна і Аляксандра Кабанава беларускія праваабаронцы прызналі палітвязьнямі. Сваёй віны блогеры не прызнаюць. 11 лютага на першым судовым пасяджэньні яны настойвалі, каб на працэс дапусьцілі родных і журналістаў. Заля тады была запоўнена маладымі людзьмі.
16 лютага на судовае пасяджэньне трапілі трое журналістаў і двое паплечнікаў Кабанава з АГП.
Клетка ў судовай залі без абвінавачаных
фота: «Радыё Свабода»
Пазыцыю Кабанава агучвалі зь ягоных паказаньняў на папярэднім сьледзтве. Сяргей Пятрухін адмовіўся адказваць на пытаньні сьледчых. Паводле адваката, ён зьбіраўся выказаць сваё стаўленьне да абвінавачаньня на судзе, але яго ў залю не даставілі.
У Кабанава сьледчыя выпытвалі пра ягоныя стасункі зь Сяргеем Пятрухіным, Сяргеем Ціханоўскім, Ігарам Лосікам, Паўлам Севярынцам, Мікалаем Статкевічам, Віктарам Бабарыкам, Сьцяпанам Пуцілам.
Паводле Кабанава, ён пазнаёміўся зь Сяргеем Ціханоўскім у 2019 годзе, але супольных спраў зь ім ня меў і адмовіўся рэклямаваць ягоны канал «Страна для жизни». Са слоў абвінавачанага, ён крытычна выказваўся наконт вылучэньня Ціханоўскага ў прэзыдэнты.
Па словах Кабанава, уладальнікі YouTube-каналу «Народный репортёр» знаходзяцца ў Літве. Ён далучыўся да яго на просьбу Пятрухіна. У відэароліках выказваў сваё стаўленьне да сытуацыі ў краіне ды крытыкаваў дзеяньні ўлады. Перакананы, што гэта не правапарушэньне. Кабанаў ня бачыць у відэароліках падставаў для крымінальнага перасьледу. Справу супраць сябе ён называе палітычна матываванай, а затрыманьне — незаконным.
Абвінавачваньне: «Дзеяньні абвінавачаных былі скіраваныя на абвастрэньне палітычнай напружанасьці ў краіне»
Паводле абвінавачваньня, дзеяньні Кабанава і Пятрухіна ў змове зь Ціханоўскім былі скіраваныя на абвастрэньне палітычнай напружанасьці ў краіне. Масавыя мерапрыемствы, арганізаваныя імі, праводзіліся без дазволу мясцовых органаў улады і парушалі грамадзкі парадак.
Будынак Кастрычніцкага суду Магілёва
фота: «Радыё Свабода»
У абвінавачаньні гаварылася, што падсудныя стварылі і адміністравалі сыстэму распаўсюджваньня для неабмежаванага кола асобаў інфармацыі, якая ўтрымлівала непраўдзівую ацэнку нелегітымнасьці выкананьня службовых і грамадзкіх абавязкаў прадстаўнікамі ўлады, а таксама законнасьці іх патрабаваньняў ды заклікі не падпарадкоўвацца ім. Яны былі стваральнікамі YouTube-каналаў: «Страна для жизни» і «Народный репортёр», а таксама іншых тэлеграм- і YouTube-каналаў, дзе выкладаліся фота-, відэа- і тэкставыя матэрыялы. За сваю працу, паводле абвінавачваньня, атрымлівалі ад Сяргея Ціханоўскага грашовае ўзнагароджаньне.
«Пацярпелы» амапавец: «Перажываю за сваіх блізкіх»
Паводле абвінавачваньня, падсудныя апублікавалі фатаздымак супрацоўніка магілёўскага АМАПу Віталя Аўтушэнкі на YouTube-канале «Народный репортёр» і суправадзілі яго зьневажальным камэнтаром. Міліцыянт прызнаны пацярпелым і намагаецца спагнаць з абвінавачаных 1,5 тысячы рублёў за маральную шкоду.
Здымак амапаўца зьявіўся ў інтэрнэце пасьля ягонага ўдзелу ў затрыманьні 6 траўня пад Магілёвам блогера Сяргея Ціханоўскага. Аўтушэнка ўбачыў фота ў YouTube-канале «Народный репортёр» 8 траўня. Ён настойвае, што камэнтар да здымка дэманізуе яго і зьневажае ягоны гонар і годнасьць. Аўтушэнка казаў суду, што зь ягонымі бацькамі пасьля зьяўленьня фатаздымка перасталі размаўляць суседзі.
«Я стаў перажываць за сваіх блізкіх і родных, бо я зьяўляюся прадстаўніком праваахоўных органаў і баюся, што трэція асобы могуць прычыніць ім шкоду», — казаў на судзе Віталь Аўтушэнка.
Паводле абвінавачваньня, Сяргей Пятрухін зьняважыў судзьдзю Берасьцейскага абласнога суду Андрэя Лешчанку. Лешчанка — таксама пацярпелы. Яго суд выслухае на наступным судовым пасяджэньні 19 лютага.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Андрей Санников
Владимир Халип
Вячаслаў Барок

title: "Прапанаваў руку і сэрца на першым жа спатканні"

maintext:
«Прапанаваў руку і сэрца на першым жа спатканні» 3 14.02.2021, 12:09
1,874
Гісторыя кахання Вольгі і Паўла Севярынцаў.
Восем месяцаў палітык, пісьменнік, сузаснавальнік партыі Беларуская хрысціянская дэмакратыя Павел Севярынец утрымліваецца ў няволі. Яго абвінавачваюць па ч.2 арт. 293 Крымінальнага кодэкса (удзел у масавых беспарадках). Дома палітвязня чакаюць жонка і сын, якому праз месяц спаўняецца тры гады. Да Дня закаханых Вольга Севярынец расказала Юліi Чаргінец з сайта rebenok.by пра тое, якія падарункі атрымлівае ад мужа з Валадаркі, чаму палітыку не замінае быць рамантыкам, пра страту дзіця і пошук сіл пасля выпрабаванняў для далейшага жыцця.
«У мужа забралі час, калі Францішак стаў размаўляць, стаў асэнсаваным чалавекам»
Францішак сустракае нас ля дзвярэй прывітаннем, пасля ізноў бяжыць да лялечнай піццы. Апошнім часам гатаваць — яго любімая гульня. Як і складанне передачы для таты: распакоўванне, наразанне і перасыпанне прадуктаў у празрыстыя пакеты.
— Ён часта просіцца напісаць ліст тату на кампутары, міла набірае літаркі і ўголас кажа, што піша яму, — распавядае Вольга. Яна ўспамінае, што да таго, як затрымалі мужа, хлопчык любіў бавіць час з татам: выкопваць на возеры каналы, танцаваць, маліцца разам і ўзлятаць да столі ад татавых падкідванняў. Бачна, кажа, што гэтага сыну дужа не хапае. Часцей стаў пытацца, дзе тата, і разыгрываць сцэнкі, як бацька едзе на машыне дахаты.
— Я не хавала ад Францішка, дзе тата. Я кажу яму, што тата абавязкова вернецца да нас. Нам трэба чакаць яго і маліцца за яго. І Францішак моліцца: «Дабраславі тату. Амінь». Злуюся, што ў мужа забралі час, калі Францішак стаў размаўляць, стаў асэнсаваным чалавекам.
Самае вялікае выпрабаванне для Вольгі зараз бачыць, як расце сын без таты. За восем месяцаў расстання Францішак значна змяніўся. Ён толькі пачынаў гаварыць, калі бацьку затрымалі, а цяпер свабодна размаўляе і прыдумляе сюжэты да гульняў.
Паўла Севярынца cхапілі 7-га чэрвеня амаль каля свайго дома, калі ён ехаў з выбарчага пікета на Камароўцы. Вольга была сведкай затрымання: убачыла са стрыму, што Павел вяртаецца, і выйшла сустрэць разам з Францішкам. Мужа суправаджала вялікая колькасць людзей, гурбой выйшлі да яго суседзі, але раптам пад’ехаў шэры бус, і Паўла гвалтоўна пасадзілі ў яго. Для Вольгі гэта было нечаканасцю, думала, што ўсё ж разам пойдуць дадому.
«Наабяцаў мне рамантыкі на два жыцці наперад»
Штотыдзень Вольга збірае перадачу на Валадарку, звяраецца са спісам неабходных рэчаў. Павел перадае з СІЗА, што ніколі не бачыў такой хвалі салідарнасці, шмат адказвае на лісты, таму самае запатрабаванае — папера. Бывае, просіць перадаць штосьці новае, што раней асабліва і не ўжываў. Да прыкладу, у папярэднюю перадачу Вольга паклала па замове мужа какаву. Стараецца купіць толькі тое, што просіць Павел, каб залішняе не псавалася.
Парада ад Вольгі для тых, хто хоча дапамагчы палітзняволеным: абавязкова звязвацца з роднымі, каб ведаць, што сапраўды трэба, ці наладзіць сувязь непасрэдна з палітвязнем.
Пра сябе ў лістах Павел піша мала. У асноўным — пра справы ці пра каханне. «Наабяцаў мне ўжо рамантыкі на два жыцці наперад», — жартуе Вольга.
Толькі праз ліставанне і адваката сям’я трымае сувязь. З 7-га чэрвеня Вольга ніводнага разу не бачыла мужа, які нават за кратамі застаецца рамантыкам.
— У палітычным жыцці яго таксама называюць рамантыкам, але калі ён і рамантык, то такі, які не лётае ў аблоках, а ўсё разумее і пры гэтым не губляе надзеі і шчырасці ў тым, што робіць. Павел аддаў барацьбе 25 гадоў жыцця, больш сямі гадоў правёў у турмах і на «хіміях» і не перастаў верыць у беларусаў, ды яшчэ напісаў 12 кніг, — распавядае пра мужа Вольга.
Закахалася Вольга ў Паўла ў тым ліку праз яго кнігі, цяпер яны даюць адчуванне таго, што дарагі чалавек блізка. Асабліва моцнае ўражанне было ад аповесці «Паленне», першага мастацкага твора Паўла Севярынца. «Чытаю і здзіўляюся, наколькі глыбокі і моцны мне дастаўся мужчына. Пры тым, што ўсе гэтыя кнігі пісаў у зняволенні».
З турмы палітык дасылае партрэты жонкі і сына (Павел Севярынец скончыў мастацкую школу). Да Свята закаханых Вольга атрымала паштоўку-валянцінку, а Францішак — працяг «Казкі пра Белага анёла, Зорку і цёмную краіну, якая робіцца светлай», якую Павел піша менавіта для сына і дасылае па частках у лістах.
— Найбольш кранаюць мяне ў яго лістах кавалачкі, якія ён піша сыну. А Францішак просіць гэтыя месцы перачытваць і, здаецца, нават не дыхае, калі слухае, замірае, акуратна адказвае на пытанні, якія Паша яму задае.
«Прапанаваў руку і сэрца на першым жа спатканні»
Пазнаёміліся Вольга за Паўлам 12 гадоў таму. Дзяўчына паступіла на філфак БДУ, і аднойчы сябры запрасілі яе паглядзець фільм «Плошча» (дакументальны фільм Юрыя Хашчавацкага). На тым праглядзе Вольга і ўбачыла ўпершыню Паўла.
— Хто ён такі, я даведалася пазней. А з той першай сустрэчы добра памятаю глыбокія Пашыны вочы, яго інтэлегентнасць і ўпэўненасць. Моцна здзівіць мяне ён здолеў адразу ж. Па сутнасці, ён зрабіў прапанову рукі і сэрца на першым жа спатканні. Павел запрасіў сустрэцца ў горадзе. Я была ўпэўнена, што будуць абмяркоўваць грамадскія справы, але аказалася, што адразу ж пачула прапанову стварэння сям'і. Тады мяне, 18-гадовую дзяўчынку, гэта крыху збянтэжыла, — прызнаецца Вольга.
Стаць жонкай Павел Севярынец прасіў яе, стоячы на каленях. Адбылося гэта на плошчы Свабоды ў цэнтры Мінску, акурат у той момант зазванілі званы храма.
Класічнай гісторыі кахання пасля знаемства не адбылося. Сустрэчы хутка спыніліся, таму што Павел быў арыштаваны за ўдзел у пратэстах пасля выбараў 2010 года. Яго выслалі адбываць «хімію» ў Куплін (Брэсцкая вобласць) на тры гады.
— Можна сказаць, што калі мы сустракаліся, ён увесь час сядзеў, — кажа Вольга. Напачатку яна адчувала хваляванне за тое, што Павел палітычна актыўны, але яшчэ больш перажывала за розніцу ва ўзросце: Павел старэйшы за Вольгу на 13 гадоў.
— Я баялася, што бацькі гэта дрэнна ўспрымуць, але дарэмна. Дзесяці хвілін размовы хапіла, каб яны яго палюбілі. Сёння мае родныя яго падтрымліваюць абсалютна. Павел упарты хлопец, калі ён разумее, што шлях, які ён абраў, правільны, ён з яго не сыйдзею. Я перажываю за яго, за нас, але разумею, што гэта яго шлях. Паша сапраўды любіць гэту краіну і гэты народ. Мне застаецца толькі падтрымліваць, і я ні разу не пашкадавала.
Праз тры месяцы вызвалення з куплінскай «хіміі» Вольга з Паўлам ажаніліся. Вянчанне было каля таго месца, дзе Вольга пачула прапанову стаць жонкай — у Архікафедральным саборы Дзевы Марыі. Атмасфера была вельмі ўрачыстая, у храме прысутнічала каля 200 чалавек.
Першы раз пасля шлюбу Паўла затрымалі падчас акцыі недармаедаў у 2017 годзе. Вольга тады не спала ўсю ноч — мужу далі 15 сутак. А цяпер ужо 8 месяцаў Павел за кратамі. Жонка палітвязня стараецца трымацца, хоць гэта і цяжка. З дня шлюбу прайшло ўжо сем гадоў, і сёлета першы раз, калі гадавіну свята пара сустрэла не разам.
— У гэты дзень у нас склалася традыцыя хадзіць у адмысловую кавярню. Кожны год Паша старанна рыхтуецца і выбірае новае цікавае месца звычайна з беларускай кухняй ці каларытам, — успамінае Вольга.
«Толькі Бог можа такую цемру, як страта дзіця, ператварыць у дабраславенне»
Вольга з Паўлам прыдумалі імя дзіця яшчэ нават да цяжарнасці. Пастанавілі, што калі будзе хлопчык, яго назавуць Янкам. Але на першым абследаванні лекары параілі зрабіць аборт па медпаказаннях. Беларуска кажа, што яны з Паўлам не маглі пазбавіцца ад дзіця, якога так чакалі, нават вельмі хворага.
Дакладнага дыягназа ніхто не мог вызначыць, а на 33-ім тыдні здарыліся заўчасныя роды. Ад Вольгі адразу ж забралі дзіцяці, сказалі, што ў яго парок сэрца. У той час Павел прэзентаваў кнігу ў Чэхіі, але вярнуўся на наступны ж дзень пасля нараджэння Янкі.
— Ён ляжаў у будынку, вокны якога выходзілі на роддом, я глядзела туды і малілася. Паша амаль усе дні і ночы быў пры Янку, нашым залатым хлопчыку. На восьмыя суткі ён памёр. Нягледзячы на смерць, гісторыя Янкі для нас светлая. Ён сам стаў тым цудам, якога мы чакалі. У тыя дні было вельмі шмат дзівосных цудаў, па-іншаму гэта не назавеш. На пахаванне 23-га снежня быў вельмі сонечны і шумны дзень, усё навокал быццам гуло ад ветру, а над могілкамі з’явілася вясёлка. Пасля на працягу першых месяцаў мы па ўсёй кватэры то тут, то там знаходзілі белыя пёркі. Светлы супакой не пакідаў нас яшчэ доўга. Толькі Бог можа такую цемру, як страта дзіця, ператварыць у дабраславенне».
Праз тры з паловай гады пасля страты дзіцяці Павел з Вольгай даведаліся, што зноў чакаюць хлопчыка. Назвалі яго ў гонар Францыска Скарыны, бо той год быў 500-м з выдання друкаром Бібліі. Навіну пра цяжарнасць Павел успрыняў бурна: шчаслівы насіў жонку на руках. І нават прайшоў курс партнёрскіх родаў пры радзільні, гэта была абсалютна яго ініцыятыва.
Муж з жонкай — глыбока веруючыя людзі, і гэта таксама аб'ядноўвае сям'ю. У пакоі, дзе мы размаўляем з Вольгай, прыцягвае ўвагу карціна з вобразам Ісуса. Дзіўным чынам яна суправаджае Севярынцаў. Напачатку плакат з такім сюжэтам вісеў у доме, дзе Павел раней адбываў хімію. Пасля сям’я ўбачыла падобную на першым здымным жыллі. Супадзенне палічылі знакавым, і папрасілі гаспадароў аддаць твор для свайго жылля пры пераездзе.
— Каб здабыць шчасце ў шлюбе, трэба быць цярплівым, ахвярным, асвячаць яго малітвай і нават паміраць для сябе, калі гэта патрэбна, — упэўнена Вольга і прымае любыя выпрабаванні. — Шлюб — гэта пастаянная праца.
Вольга верыць, што каханне пераможа — інакш не можа быць. У гэтым упэўнены і яе муж Павел. Пачытайце верш, які ён даслаў жонцы на яе трыццацігоддзе.
Сем месяцаў мы не
Заплюшчвалі вочы
Побач адно з адным,
Сем год мы дыхалі дні і ночы
Ветрам і Духам Святым.
І хай яшчэ будзем сем сядзьмінаў
Жывыя плоццю адной —
Ніколі я цябе не пакіну,
Заўсёды буду з табой.
Заўсёды з табой, мая Каралева,
Як мы абяцалі там,
Дзе Госпад нашчадкаў Адама і Евы
Навечна злучае Сам.
Хай лёд, хай мор, хай халоднае мора
Хай сэрца замрэ ад тугі -
У шчасці разам, разам і ў горы
Па самыя берагі.
Бо ён дзяцей сваіх не пакіне
Ні ў радасці, ні ў бядзе:
Возьме на рукі, вынесе з плыні,
Нават калі ўпадзем.
У гэтым узросце, мая Святая,
Госпад пайшоў у свет.
У гэтым узросце і мы ступаем
У Ягоны ледзь бачны след.
У гэтым веку, мая Агнюся,
Палаць нам Ягоным вагнём
Сэрца гарыць — быць спадзяюся
Вартым цябе Каралём.
Краіна рушыць шляхам Ягоным,
Над намі Ягоны сцяг.
Біч, суды, пляўкі і праклёны
І нават цвікі ў касцях.
Калі мы і праўда Яго насенне
і ў нас Ягоная кроў —
Мы станем народам
Уваскрасення
І ў свет панясем любоў.
Мы зробім нашы душы празрыстымі
Каб, што бы там не было,
У Беларусі, яснай і чыстай,
Заззяла Яго святло.
Анёлы ў небе спяюць:"Алелюя!"
Насустрач новаму дню,
І хай нішто цябе не хвалюе —
У дзверы я пазваню.
Выпрабавання няма звыш сілаў,
Як у цудоўным сне.
Таму не сумуй, Каханая, Мілая:
Проста чакай мяне.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Мы ніколі ня будзем ранейшымі.

maintext:
Складзены першы турыстычны маршрут па пратэставых мясьцінах Менску 2020 году 1 13.02.2021, 21:37
1,355
Мы ніколі ня будзем ранейшымі.
І горад мы ўжо ня зможам успрымаць як раней. Экскурсавод Раман Абрамчук склаў першы турыстычны маршрут, які ахоплівае найбольш знакавыя пратэставыя мясьціны Менску ўзору 2020 году, перадае «Радыё Свабода».
1. Камароўскі рынак
Фото: «Радыё Свабода»
Сто год таму на Камароўскім полі знакаміты авіятар-авантурыст Сяргей Вутачкін сабраў увесь Менск, каб разварушыць Камароўскае балота фэерычным відовішчам — палётам на аэрапляне і катаньнем добраахвотнікаў. А ў 2020-м ужо Сяргей Ціханоўскі разварушваў мэтафізычнае балота сваімі стрымамі ды інтэрвію ва ўсіх ахвотных, сабраўшы чаргу неймавернай даўжыні, якая авіятарскай пятлёй ахапіла квартал рынку і расьцягнулася на кілямэтар з гакам. Пасьля гэтага ўсе загаварылі пра рэвалюцыю чэргаў — на бліжэйшыя месяцы яны сталі галоўным мэтадам пратэсту.
2. Плошча Якуба Коласа
Фото: «Радыё Свабода»
Гэта і ёсьць цэнтар даўняй Камароўкі, былога менскага прадмесьця, якое славілася бруднымі дарогамі ды крыміналам. Акурат на тую адлегласьць, якая аддзяляла Камароўку ад Менску двухсотгадовай даўнасьці — а горад тады сканчаўся ў раёне цяперашняй плошчы Перамогі — расьцягнулася чарга з ахвотных паставіць свой подпіс за альтэрнатыўных кандыдатаў увечары 18 чэрвеня. І калі раптоўна пачалася навальніца з моцным градам — многія засталіся ў чарзе, нават не спрабуючы схавацца ад лютай стыхіі.
Тут жа, проста на плошчы — на старых «Камароўскіх вілах», дзе некалі сустракаліся старадаўнія тракты (цяпер — сучасныя вуліцы) — сустрэліся ўдзельнікі роварнага прабегу салідарнасьці і шматтысячны жаночы марш 29 жніўня. Раварысты ўтварылі ганаровае кола для паненак пад іх радасны віск і аплядысмэнты, але сьвяточны карагод хутка быў разагнаны амапаўцамі.
3. Крама Symbal.by
Фото: «Радыё Свабода»
Непадалёк на праспэкце Машэрава (раней вул. Варвашэні) ужо лунаў калісьці бел-чырвона-белы сьцяг: у будынку № 8 доўгі час знаходзіўся офіс партыі БНФ, які, дзякуючы блізкасьці да цэнтру гораду, прытуліў безьліч апазыцыйных палітычных і незалежных культурніцкіх ініцыятыў.
І вось сьцягі вярнуліся сюды разам са зьяўленьнем крамы Symbal.by (пр-т Машэрава, 17), якая актыўна распаўсюджвала нацыянальную атрыбутыку, а напярэдадні выбараў вырабіла партыю маек з надпісам «Псіхо3%». На краму абрынуліся штрафы, канфіскацыі, праверкі, але кожны неабыякавы, адстаяўшы даўжэзную чаргу, мог падтрымаць краму пакупкай. Гэта стала першым прыкладам вулічнай салідарнай падтрымкі рэпрэсаванага бізнэсу.
4. Сьцяна з надпісам «Тут били женщин»
Фото: «Радыё Свабода»
На праспэкце Машэрава, 7, корпус 22, знойдзем тую самую доўгую глухую сьцяну, каля якой 8 верасьня невядомыя ў балаклавах заблякавалі вялікую групу жанчын падчас аднаго з жаночых маршаў. Гэта сьцяна заводу «Гарызонт», вядомага ў савецкі час і па тэлевізарах зь вялікай дыяганальлю, і па легендарным працаўніку — Лі Гарві Освальду. У наш час у карпусах заводу разьмясьцілася некалькі магутных культурніцкіх хабаў, а ўвосень 2020-га — як прамаўляў надпіс на гэтай сьцяне — «тут били женщин».
5. Схіл ля дома-музэю 1-га зьезду РСДРП
Фото: «Радыё Свабода»
Вуліца Камуністычная раней называлася Шпітальнай і працягвалася далей за сучасны праспэкт: той працяг мы зараз ведаем як вуліцу Фрунзэ, у канцы якой і стаіць былы вайсковы шпіталь, заняты сёньня Сьледчым камітэтам.
14 ліпеня па ўсім горадзе адбываліся масавыя пратэсты супраць нерэгістрацыі Валера Цапкалы і Віктара Бабарыкі кандыдатамі ў прэзыдэнты. Акурат там, дзе вуліца Камуністычная падыходзіць да праспэкту, адбылася вялікая бойка паміж пратэстоўцамі і амапаўцамі. На тую бойку дасьціпным вершам адгукнуўся Ўладзімер Някляеў. У пратэстоўцаў тады была відавочная перавага, але некаторыя зь іх пазьней будуць арыштаваныя і трапяць у турмы на значныя тэрміны.
6. Лінгвістычны ўнівэрсытэт
Фото: «Радыё Свабода»
Непадалёк ад плошчы Перамогі, якую атачалі тысячы прыўкрасных жаннаў д’арк у дні жаночых гранд-маршаў, знаходзіцца галоўны корпус Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту (вул. Захарава, 21). Мала хто ведае, што менавіта яго скончылі асобы, наўпрост датычныя да тэмы гэтай экскурсіі. Напрыклад, Андрэй Саньнікаў... Але мы падыдзем да ўваходу ва ўнівэрсытэт ня дзеля важных мужчын, а дзеля адважных дзяўчат — студэнтак, якія першымі сярод навучэнцаў менскіх ВНУ пачалі сьпяваць пратэставыя песьні ля ўваходу і ў вэстыбюлі сваёй альма-матэр.
7. Кастрычніцкая плошча
Фото: «Радыё Свабода»
Гэтая вялізная пустка пасярод нэаклясычных палацаў зьявілася на мапе гораду пасьля вайны замест шчыльнай вулічнай забудовы (тут праходзіла вуіца Юрʼеўская), славілася яна высачэзным помнікам Сталіну. Узгадаем на гэтым месцы размашыстыя карнавальныя маршы канца жніўня, калі на ўсю шырыню праспэкта шпацыравала вясёлая стракатая грамада ў лёгкіх бела-чырвоных сукенках, шортах ды майках, разам з артыстамі, аркестрамі, пэрформэрамі, трымаючы ў руках безьліч вясёлых плякатаў.
Пасьляваенная нэаклясычная архітэктура з уласьцівай ёй гігантаманіяй быццам чакала ўсё стагодзьдзе гэтых маштабных разьняволеных шэсьцяў і пэрформансаў. Узгадаем агромністую бчб-кампазыцыю з будаўнічых загародак, створаную гарэзьлівымі дэманстрантамі проста на плошчы 30 жніўня падчас нядзельнага маршу.
8. Купалаўскі тэатар
Фото: «Радыё Свабода»
Гэты будынак зьявіўся ў канцы XIX ст. дзякуючы руплівасьці легендарнага графа Чапскага і надоўга стаў галоўнай тэатральнай пляцоўкай гораду, пасьпеўшы да таго ж у 1917-м прыняць эпахальны Ўсебеларускі зьезд, разагнаны бальшавікамі.
У гарачым жніўні 2020-га тут таксама разганялі, але гэтым разам — «сьпеўкі», што ладзіліся ў знак падтрымкі бастуючых актораў і звольненага дырэктара Паўла Латушкі. Большасьць актораў і рэжысэраў усё ж звольніліся, праявіўшы нечуваную салідарнасьць — і гэтым адзначылі 100-ю гадавіну Купалаўскага.
9. Плошча Незалежнасьці
Фото: «Радыё Свабода»
Гэты шыкоўны ансамбль мазаічна складзены з будынкаў і дэкору, што зьяўляліся тут на працягу ста гадоў: ад Чырвонага касьцёла і элегантных дамоў па вуліцы Захарʼеўскай (сёньня яе частка — Савецкая) пачатку XX стагодзьдзя — да грувасткіх журавоў над фантанам пачатку XXI стагодзьдзя. Помнік Леніну, які зьявіўся тут разам з Домам ураду ў 1930-х, уявім сабе абклееным жартоўнымі плякатамі і стракатымі расьцяжкамі. Гэта ня мроі — ён сапраўды набываў гэткі нефармальны выгляд некалькі дзён запар, прымушаючы нас паверыць, што мы ня ў Менску, а ў Бэрліне часоў падзеньня сьцяны. «Гудбай, Ленін!», — так лёгка прамаўлялася ў тыя дні. «Гудбай, савецкае мінулае!», — адгукалася плошча, сьпяваючы «Муры» і скандуючы «Кожны дзень!». У гэтыя ж вечары тут танцавалі, вадзілі карагоды, развучвалі народныя песьні і нагбом пілі свабоду.
Для розных патрэбаў, малых і вялікіх, пратэстоўцы заходзілі ў Чырвоны касьцёл, які гасьцінна і шчодра — па прыкладзе свайго фундатара Эдварда Вайніловіча — адчыніў свае дзьверы для пратэстоўцаў, стаўшы для іх сапраўдным прытулкам і абаронай. Шматкротна пратэстоўцы хаваліся ў яго сьценах, пазьбягаючы затрыманьняў. Але аднойчы затрыманы быў і сам храм: сілавікі заблякавалі яго ўваходы.
10. Пішчалаўскі замак
Фото: «Радыё Свабода»
Легендарную турму пабудаваў шляхціч Пішчала ў сярэдзіне XIX ст. Пра гэтую турму ўзгадваў ейны самы знакаміты вязень Якуб Колас у рамане «На ростанях» (як сьведчаць сучасныя вязьні, коласаўскае апісаньне ня страціла актуальнасьці). А пісьменьнік Сяргей Пясэцкі ў адным са сваіх «менскіх» твораў апісвае паўстаньне вязьняў у гэтай турме ў момант прыходу ў горад бальшавікоў.
У пратэставым 2020-м старадаўні астрог, вядомы сёньня як СІЗА № 1 на вуліцы Валадарскага, 2, застаўся верны сваім традыцыям, забраўшы ў свае сутарэньні лепшых: Мікалая Статкевіча, Максіма Знака, Сьцяпана Латыпава, Ігара Лосіка і шмат каго яшчэ. Тут жа доўгі час знаходзіўся Сяргей Ціханоўскі разам зь іншымі фігурантамі заведзенай на яго справы. У канцы жніўня вялікая грамада пратэстоўцаў адзначала ля турэмнай брамы дзень народзінаў Ціханоўскага, шматкротна сьпяваючы яму яго ўлюбёную песьню «Муры» пры дапамозе гукаўзмацняльнай апаратуры, ня ведаючы, што Сяргея акурат напярэдадні перавезьлі ў жодзінскую турму.
Зь ня меншым імпэтам тут жа крычалі лёзунгі падчас маршаў і сыгналілі аўтамабілісты — зь верай, што вязьні пачуюць. А хтосьці падтрымліваў цішынёй і нястомнай прысутнасьцю: дзяўчына гарадзенца Зьмітра Фурманава правяла тут некалькі сутак у ліпені, трымаючы галадоўку.
11. Акрэсьціна
Фото: «Радыё Свабода»
На 1-м завулку Акрэсьціна, 36 знаходзіцца сумнавядомы турэмны комплекс, дзякуючы якому бальшыня беларусаў ужо бязь цяжкасьці расшыфроўвае таямнічыя абрэвіятуры ІЧУ і ЦІП. Цікава было назіраць, як у народнай сьвядомасьці «Акрэсьціна» стала гучаць як назва нейкага пасёлка накшталт «Гатава» ці «Валярʼянава» — бо ня ўсе ведаюць, што завулак, як і прылеглая вуліца, носіць імя лётчыка Барыса Акрэсьціна, які загінуў падчас баёў за Меншчыну ў ліпені 1944-га.
Стоячы пад акрэсьцінскім калючым дротам, уявім сябе роднымі вязьняў, якія чакалі ў шматгадзінных чэргах, каб аддаць перадачу — і далёка не заўжды ім гэта ўдавалася. Уявім сябе і тымі, хто спадзяваўся сустрэць сваіх родных пасьля «доўгіх» сутак — напрыклад, Паўла Севярынца ці Вольгу Хіжынкову — і безвынікова сыходзіў у бясьсільнай роспачы. А саўндтрэкам на гэтым месцы няхай гучыць страшны пакутлівы енк жнівеньскіх начэй, які назаўжды перасяліўся з дыктафоннага аўдыёзапісу валянтэраў у народную памяць.
12. Мэтро Пушкінская
Фото: «Радыё Свабода»
Старадаўні Менск да гэтых мясьцінаў не дасягаў, але добра іх ведаў: непадалёк самыя старыя ў горадзе каталіцкія могілкі (Кальварыя), а ў заходнім напрамку, уздоўж цяперашняй вул.Прытыцкага, працягнуўся фальварак Цівалі, заснаваны ў XIX ст. немцам Тэафілам Гольцбэргам. У тым фальварку быў летні тэатар, рэстарацыя і вятрак. Адным словам, пустынная мэдытатыўная мясцовасьць.
Але 10 жніўня 2020 году ад яе можна было прыкурваць. Ад галоўнага скрыжаваньня ў розныя бакі на некалькі кілямэтраў расьцягнуліся аўтамабільныя заторы: тысячы людзей, нягледзячы на адсутнасьць інтэрнэту, прыбылі да эпіцэнтру супрацьстаяньня пратэстоўцаў зь сілавікамі. Большасьць бачыла толькі водсьветы на паўнеба ад сьвятлашумавых гранат, стоячы ў корках. Многія кіроўцы прапускалі машыны хуткай дапамогі, яшчэ ня ведаючы, што ў іх маглі хавацца сілавікі. Тыя, хто стаяў у заторы бліжэй, бачылі жорсткія сутычкі і сцэны зьбіцьця дэманстрантаў. А хтосьці і сам будаваў барыкады, абараняўся і адступаў у двары панэлек, хаваючыся ў падʼездах, дзе мясцовыя жыхары загадзя пакінулі мэдыкамэнты.
Бліжэй да поўначы ўсіх працяла страшная навіна: загінуў чалавек — Аляксандар Тарайкоўскі, ён стаў першай ахвярай пратэстаў. Аўтазакі і патрулі будуць яшчэ дзяжурыць тут да раніцы, а вечаровыя сутычкі працягнуцца і ў наступныя дні. А ў бліжэйшы выходны тут адбудзецца шматлюдная мірная акцыя ў памяць аб загінулым. З кветак, плякатаў і зьнічоў людзі ўтвораць кранальны мэмарыял ля выхаду з мэтро ў бок Ракаўскага кірмашу і будуць аднаўляць яго штодня ў розным выглядзе, нягледзячы на рэгулярныя разбурэньні і жорсткія рэпрэсіі (пяцёра дэманстрантаў, што спрабавалі напісаць на ходніку фразы ў памяць аб трагедыі — трапяць за краты на значныя тэрміны зьняволеньня).
13. Палац Незалежнасьці
Фото: «Радыё Свабода»
У гэтым месцы сканчаецца ансамблевая позьнесавецкая забудова колішняй Паркавай магістралі (потым — праспэкт Машэрава, у наш час — Пераможцаў). Палац Незалежнасьці паўстаў акурат на мяжы двух фрагмэнтаў праспэкту, забудаваных у дзьве розныя эпохі. Ён стаіць унутры знакамітага водна-зялёнага дыямэтра — ланцуга паркаў і зялёных зонаў, які цягнецца паабапал Сьвіслачы праз увесь Менск і адмежаваны вуліцамі ад шчыльнай гарадзкой забудовы. Першапачаткова гэтая тэрыторыя павінна была мець сацыякультурнае прызначэньне.
Акурат сюды некалькі разоў скіроўваліся стотысячныя нядзельныя маршы, і менавіта тут — ад агароджы палаца да заводу «Атлянт» (праспэкт Пераможцаў, 61) — кожны раз расьцягваўся шыхт амапаўцаў і вайскоўцаў з комплексамі «Рубеж». Сілавікі з-за агароджы ня безь цікавасьці назіралі прыезд Калесьнікавай, слухалі «Трох чарапах» у выкананьні Піта Паўлава, абмяркоўвалі між сабой стракатую масу дэманстрантаў, трывалі, пакуль юная Сафія Малашэвіч размалёўвала жалезныя шчыты дзёрзкімі надпісамі. А аднойчы над натоўпам праляцеў верталёт. І толькі з навінаў усе даведаліся, што ў ім быў Лукашэнка. У навінах усе пабачаць і сцэну з аўтаматам без магазына на апусьцелым праспэкце, якая разыгралася ў гэтым месцы і стала крыніцай шматлікіх мэмаў.
14. Камсамольскае возера
Камсамольскае возера, выкапанае ў 1940–1941 гадах менчукамі на «дабравольна-прымусовых» асновах, ня толькі вырашыла праблему з паводкамі ў цэнтры гораду, але і стала сапраўдным райскім кутком для адпачынку. Сьвяточныя гуляньні ў гонар завяршэньня працы прызначылі акурат на 22-га чэрвеня 1941 году. Яны не адбыліся, бо пачалася вайна.
Сьвяточны настрой рэзка знік у гэтых мясьцінах і 6 верасьня 2020 году, калі напрыканцы нядзельнага маршу сілавікі раптам атакавалі хвост натоўпу. Ня маючы як больш ратавацца, многія скакалі ў ваду. Супрацоўнікі «Асвода», выконваючы свае абавязкі, дасталі людзей з вады, але, насуперак загадам сілавікоў, перавезьлі на другі бок возера. На наступны дзень уся зьмена асводаўцаў, якая ратавала людзей, апынулася на Акрэсьціна.
15. Стэла
Фото: «Радыё Свабода»
Старадаўняе прадмесьце, якое звалася Татарскімі агародамі, пасьля будаўніцтва тут стэлы ў сярэдзіне 1970-х потым яшчэ доўга будзе нагадваць пра сябе каровамі, што выходзілі на сучасны праспэкт зь некалькіх прыватных падворкаў, якім удалося на некаторы час схавацца ад разбурэньня ў гушчары паркавай зоны.
Мэмарыял «Менск — горад-герой» стане галоўным архітэктурным і ідэалягічным акцэнтам гэтай мясцовасьці. У вечар пасьля выбараў пратэстоўцы на подступах да гэтай сымбалічнай вышыні ўступяць у зацятае супрацьстаяньне зь сілавікамі і ўпершыню даведаюцца, што такое гумовыя кулі і сьвятлашумавыя гранаты. А пасьля гіганцкіх маршаў канца жніўня — калі ўвесь мэмарыял і навакольная прастора афарбоўваліся ў бел-чырвона-белае — стэлу рэгулярна будуць ачапляць вайскоўцы, а па пэрымэтры будуць нацягваць калючы дрот.
Менавіта на стэле пачыналася большасьць пратэставых маршаў. І разложысты савецкі мадэрновы праспэкт, дзе самотная вэртыкаль патанае ў разьняволеных прасторай гарызанталях, умяшчаў у сябе ўвесь народны спадзеў і мару. Па ацэнках СМІ, колькасьць удзельнікаў некалькіх маршаў перавышала 200 тысячаў чалавек. Тут, бадай, кожны зможа расказаць нейкі свой эпізод, што здарыўся менавіта зь ім. Але пра адзін зь іх немагчыма не ўзгадаць: сіні вадамёт, у якім пратэстоўцы зламалі гідрант, нечакана стаў падобны да карнавальнага кіта, які пусьціў свой струмень у неба (здарэньне адбылося на адрэзку праспэкта Машэрава паміж стэлай і вул. Ціміразева). Што і казаць, шоў наўрад ці глядзелася б так эфэктна, каб не дэкарацыі разрэджанага архітэктурнага асяродзьдзя.
16. Плошча Пераменаў
Фото: «Радыё Свабода»
На аскепках старога менскага прадмесьця (а менавіта тут сканчалася прадмесьце Пярэспа), у ненавісных старажылам дамах-«сьвечках», неспадзявана паўстаў бастыён пратэсту. І вось мы ўжо вышукваем ня рэшткі старых вулачак (Сморгаўскі тракт, вуліца Аршанская), ня рэшткі старой драўлянай забудовы, а выглядаем сьцягі ў вокнах навабудаў. Знакаміты мурал, што разьмясьціўся на трансфарматарнай будцы па цэнтры двара паміж дамамі па вул. Чарвякова 60, 62 і Сморгаўскім тракце, 1 — шматкротна зьмяняў сваё аблічча, стыль і колеры, але ўпарта вяртаўся на сваё месца пасьля вынішчэньняў. Падчас чарговай спробы адстаяць мурал сілавікі затрымалі мясцовага жыхара Сьцяпана Латыпава, выява якога таксама некаторы час знаходзілася на сьцяне.
Ля мурала, на дзіцячай пляцоўцы, прайшло шмат канцэртаў і дваровых сьвятаў. Тут жа разгортваліся трагічныя падзеі вечара 11 лістапада. У той вечар Раман Бандарэнка выйшаў са свайго дома (вул. Чарвякова, 4), прайшоў усю вуліцу — добра, каб у будучым яна насіла яго імя — і трапіў пад удары невядомых, спрабуючы абараніць бел-чырвона-белыя стужкі ў двары. У вечар сьмерці Рамана тысячы людзей прыйшлі сюды з кветкамі і зьнічамі, каб аддаць пашану герою. У наступную нядзелю мітынг каля мэмарыялу некалькі разоў штурмавалі сілавікі, пасьля чаго мэмарыял быў разбураны. У той жа час ці ня сотня людзей схавалася ў сутарэньнях і кватэрах бліжэйшых шматпавярховікаў. Цэлую ноч іх спрабавалі «выкурыць» невядомыя ў масках, так што людзі змаглі пакінуць свае сховы толькі раніцай наступнага дня.
17. Кінатэатар «Кіеў»
Фото: «Радыё Свабода»
Назва кінатэатра стала зьвяном канцэптуальнага тапанімічнага ланцужка хрушчоўска-брэжнеўскай эпохі — зрэшты, тады ж паўставаў і архітэктурны ансамбль гэтага раёну: бульвар Шаўчэнкі — Кіеўскі сквэр (за ім яшчэ ёсьць вул. Кіеўская).
Архітэктура застойных савецкіх часоў з даволі ціхай старэчай атмасфэрай ніяк не чакала выбуху, што грымнуў лагодным вечарам 6 жніўня: дыджэі Ўлад Сакалоўскі і Кірыл Галанаў, адказныя за наладку гуку на дзяржаўным мерапрыемстве, раптам уключылі на ўсю моц песьню «Пераменаў» Віктара Цоя, ускінуўшы ўгару рукі зь белымі бранзалетамі і знакам «вікторыі». Тысячы людзей, якія перад тым былі засмучаныя нечаканай адменай канцэрта ў парку Дружбы народаў і прыйшлі падтрымаць Сьвятлану Ціханоўскую, што анансавала свой візыт сюды, — былі цалкам задаволеныя такой «кампэнсацыяй».
18. Курапаты
Фото: «Радыё Свабода»
Гэтае ўрочышча знакамітае гіганцкім могільнікам ахвяраў сталінскіх рэпрэсій. Ад канца 1980-х тут паступова фармаваўся мэмарыял у іх памяць. Гэтая мясьціна вартая асобнай экскурсіі, але мы агледзім поле паміж ім і гіпэрмаркетам «Бігз». Менавіта тут адбылося страшнае «сафары»: невядомыя ў масках са стрэльбамі гойсалі па полі на мікрааўтобусах, «палюючы» на ўдзельнікаў нядзельнага маршу, які тады супаў з традыцыйным шэсьцем на Дзяды.
У гэты ж дзень на вуліцы Каліноўскага, па якой рушыла калёна дэманстрантаў, адзін з удзельнікаў маршу расшпіліў куртку і падставіў грудзі пад дула вайскоўца са словам «Страляй!». А за пару месяцаў да гэтага маршу ад Курапатаў да Акрэсьціна, уздоўж цэнтральных вуліц, працягнуўся жывы «ланцуг пакаяньня», нагадваючы, што абедзьве мясьціны смутку непарушна зьвязаныя адна з адной.
19. Новая Баравая
Фото: «Радыё Свабода»
Мікрараён разьмясьціўся непадалёк ад знакамітага лётнага поля і музэю авіяцыйнай тэхнікі. Пачынаючы з 2009 году на Баравой можна было ня толькі агледзець узоры савецкага і постсавецкага авіяпраму, але і ўзьняцца ў неба з добра падрыхтаванымі інструктарамі. Вось і экстравагантныя назвы вуліц новага мікрараёну аддалі пашану авіятарам усіх часоў і народаў.
Мікрараён праславіўся дваровымі імпрэзамі і раённымі маршамі, але яшчэ і да дня выбараў стракацеў бел-чырвона-белымі сьцягамі на вокнах, а ў вечар пасьля выбараў зь лётчыцкай адвагай абвясьціў, што на некалькіх мясцовых участках перамагла Ціханоўская. А як іначай: у гэтым жылым комплексе пражывае вялікая колькасьць айцішнікаў зь семʼямі, якія сталі інтэлектуальным рухавіком выбарчай барацьбы і пратэстаў. Мясцовы жыхар Віктар Куўшынаў дагэтуль застаецца за кратамі. Ён быў адным з супрацоўнікаў фірмы PandaDoc, дырэктар якой аказваў дапамогу сілавікам, што звольніліся з працы. Жылы комплекс стаў узорным прыкладам моцнай дваровай супольнасьці, якая прайшла хрышчэньне — не, не агнём, а вадой: у час амаль зімовых халадоў тут нечакана перастаў працаваць водаправод, і ўвесь салідарны Менск сьпяшаўся падвезьці біклагі зь пітной вадой ці прыняць пацярпелых у госьці дзеля гарачага душа.
20. Уручча
Фото: «Радыё Свабода»
Тэрыторыя, на якой разьмясьціўся мікрараён, — гэта колішнія балоцістыя землі, што належалі Радзівілам. Таксама як і навакольныя вёскі, назвы якіх захаваліся ў гарадзкой тапаніміцы: Сьляпянка, Уручча (раней — Улучча) і Копішча. На гэтым «дзікім усходзе» праходзілі ці ня самыя масавыя раённыя маршы, калі цэнтрам пратэставай актыўнасьці сталі двары. Немагчыма забыць той эмацыйны момант, калі пад мостам на вуліцы Астрашыцкай сустрэліся дзьве вялікія калёны, якім удалося абысьці ўсе кардоны.
Тут жа ва ўручанскіх лясах пражывае знакаміты бчб-цмок, якога варта адшукаць, каб, дакрануўшыся да яго, загадаць неверагоднае жаданьне.
Паказваючы гэтыя мясьціны сваім прыежджым сябрам, дапоўніце сьпіс уласнымі эпізодамі, а яшчэ лепей — складзіце ўласны маршрут па сваім раёне, каб вашыя госьці ведалі, што плошчы, вуліцы і двары ў нас таксама неверагодныя.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Вячаслаў Барок
Ирина Халип
Наталья Радина
Валерий Карбалевич

title: Калі з дыктатараў пачынаюць смяяцца, то - канец, "злівай ваду"!

maintext:
Калі з дыктатараў пачынаюць смяяцца, то — канец, «злівай ваду»! Сяргей Законнікаў
10.02.2021, 12:10
Сяргей Законнікаў
Арганізацыйная і прапагандысцкая валтузня — пусты занятак.
Палітычная шырма, якой даўно прыкрываецца дыктатура ў Беларусі, сфастрыгавана з абрэзкаў сумніўнай якасці. А. Лукашэнка і чыноўнікі, латаючы яе, спрабуюць надаць сістэме ўяўную «правамернасць і апраўданасць». Такім кавалкам у шырме мае быць гэтак званае «Всебелорусское народное собрание».
Любое мерапрыемства праводзіцца ўладай з пэўнай мэтай. Інфармацыйная прастора перапоўнена тлумачэннямі, дзеля чаго ў Мінску збіраюць столькі дэпутатаў, чыноўнікаў, сілавікоў і правераных «забатек». Але яны такія блытаныя, што вылушчыць зерне логікі і сэнсу немагчыма. Хоць галоўная задача на паверхні — дапамагчы ўтрымаць уладу.
Затое падрыхтоўка сходу адбывалася на вачах грамадства, можна ацаніць хітрыкі вертыкалі. Праз прарэхі ў шырме відаць, што сход ніякі не народны, а амаль пагалоўна наменклатурны. Гэта тычыцца і «палітычных партый», «грамадскіх арганізацый», створаных і кантралюемых рэжымам.
Арганізацыяй «сходу» кіравалі А.Лукашэнка і галоўны выканаўчы службовец Р. Галоўчанка, які заявіў, што «общая линия сводится к тому, что при всех этих новациях мы не должны ослаблять президентскую власть, которая сцементировала страну и позволила устоять перед этим «шалёным націскам», который мы все недавно испытали».
Але хто ўдзельнічаў у тых «дебатах и дискуссиях», на якіх «большинство людей, делегатов выступают за сохранение сильной президентской власти»? Асобы, правераныя на лаяльнасць кадэбістамі? А яшчэ: хто гэта такія «мы», якія «устояли»?
Нешта не відаць было на вуліцах гарадоў, па якіх у жніўні, верасні і кастрычніку 2020 года рухаліся магутныя калоны пратэстуючых, яшчэ нейкіх абаронцаў дыктатуры, акрамя ўзброеных да зубоў сілавікоў. Значна пазней, калі тэрор супраць мірных грамадзян набыў пастаянны характар, чыноўнікі, крыху ачомаўшыся ад вялікага страху, па камандзе зверху пачалі зганяць і звозіць «зялёна-чырвоных актывістаў» на куртатыя праўладныя мітынгі, арганізоўваць тусовачныя аўтапрабегі.
Калі дыктатура падтрымліваецца «ўсенародна», то навошта тады ўчыняць тэрор такога гіганцкага размаху і жорсткасці? Нешта не сходзіцца дэбет з крэдытам!
Галоўнае месца ў палітычнай шырме займае хлусня, паказ не рэальнага стану грамадства і краіны, а распаўсюджванне пахвальбы, прыдумак, вынайдзеных Лукашэнкам або расійскімі і мясцовымі паліттэхнолагамі. Прапаганда даўно не саромеецца «гарэзнічаць» ні ў перакручванні фактаў, ні ў выразах, а цяпер, калі не проста прыпякло, а смыліць, то і тым болей. Яна манатонна, як малатарня, выдае наркатычную ману, каб выключыць розум людзей, іх здольнасць аналізаваць падзеі.
Пагроза страты ўлады змушае А. Лукашэнку раскідаць направа і налева апраўдальныя фэйкі. Насуперак старшыні ЦВК Л. Ярмошынай, якая аб’явіла лічбу 4 мільёны 661 тысяча 75 чалавек, раптам заявіў, што за яго прагаласавала 6 мільёнаў (!?) выбаршчыкаў. Ні першая, ні тым больш другая лічба нічым не пацвярджаюцца, бо дакументацыя знішчана. Навошта гэта рабілі, калі былі ўпэўнены ў перавазе А. Лукашэнкі?
А куды дзець грамадзян, што прагаласавалі за Святлану Ціханоўскую? Тысячы фактаў, якія занатаваны для аналізу і захаваліся, сведчаць, што яна перамагала.
Пракол атрымаўся і з заходнімі «кукловодами», якія нібыта выводзяць беларусаў на вуліцы. У звязку з гэтай заявай А. Лукашэнкі ёсць пытанні, адказ на якія высвятляе сённяшнюю сітуацыю, шлях яе ўрэгулявання і наступнага развіцця палітычнага жыцця ў Беларусі.
Хто задоўга да выбараў аддаў загад рыхтаваць, трэніраваць, ідэалагічна і псіхалагічна апрацоўваць сілавыя спецпадраздзяленні ў духу барацьбы з «бандитами» і «террористами»? Хто займаўся фальсіфікацыямі перад выбарамі, на выбарах і зрабіў іх «спрэчнымі»? Хто скамандаваў бязлітасна падаўляць мірныя пратэсты, арыштоўваць і катаваць людзей? Хто дазволіў не разглядаць яўныя перавышэнні службовых паўнамоцтваў сілавікамі? Хто даў распараджэнне не распачынаць крымінальныя справы па канкрэтных фактах забойстваў, садысцкага збіцця і катаванняў затрыманых людзей? Хто трымае невінаватых грамадзян у антысанітарных, бесчалавечных умовах у месцах зняволення? Няўжо гэта зрабілі і робяць «кукловоды»?
Задаю пытанні, абапіраючыся не толькі на інфармацыю ў СМІ, але і з улікам тэлефанаванняў арыштаваных людзей, якія пасля вызвалення расказалі мне пра сваё затрыманне і далейшыя «прыгоды».
Тэатр у краіне атрымаўся не лялечны, а з калючым дротам, дубінкамі, газам, вадамётамі, кулямі і гранатамі. Гэта падкрэсліў кіраўнік місіі Еўразвязу ў Беларусі Д. Шубель: «Можно сколько угодно обвинять иностранных «кукловодов», увлекаться теориями заговора, преследовать жертв преступлений и переключать внимание с причины на следствие — от этого реальность не меняется. Только открытый и справедливый политический процесс обеспечит устойчивое урегулирование нынешнего кризиса».
Але дыктатар і прапаганда не хочуць вылазіць «з акопаў». Некаторыя»тэлегаловы» перайшлі да адкрытых пагроз, паабяцалі, што з «врагами» яны будуць ваяваць асабіста: «Мы можем за одну ночь очистить страну от беспорядков, вражеских символов, и в стране восстановится порядок и мир». Гэтак услед за сілавікамі вядуць «канструктыўны дыялог» з грамадствам «рупары» А. Лукашэнкі.
Але ў прапагандысцкім націску часта бываюць збоі і доўгае маўчанне, бо натужна шукаюцца варыянты апраўдання за бязглуздыя або злачынныя дзеянні рэжыму, яго «апрычнікаў». Так было з забойствамі А. Тарайкоўскага і Р. Бандарэнкі.
Тэлепрапагандысты з каманды «клуба редакторов», якія раней абяцалі разграміць Захад санкцыямі ў адказ, шапкамі закідаць ЗША і Еўразвяз, зацягнулі новую «песню». Яны ўжо не з такім імпэтам змагаюцца са «знешнім ворагам», бо цяпер заклікаюць да крымінальнага пераследу тых, хто падтрымлівае санкцыйны ціск на рэжым, абвінавачваюць апазіцыю ў непатрыятызме.
Якімі патрыётамі Беларусі з’яўляюцца самі «элітныя абаронцы дыктатуры», можа даць інфармацыя пра тое, дзе знаходзіцца іх нерухомасць і капіталы, дзе вучацца або жывуць іх дзеці …
Неаб’яўлены год тэрору ніяк не стасуецца з настырным і раздражняльным у нашых рэаліях піярам «Года единства». У Беларусі сёння судзяць людзей за «зефірку», «трусы, вывешаныя на балконе», штаны з бела-чырвона-белай палоскай, парасоны, сукенкі, стужачкі, занавескі «варожых» колераў і проста таму, што выйшлі на вуліцу, каб наведаць краму або аптэку.
Вядомы расійскі кінаакцёр Г. Жжонаў, які правёў 17 гадоў у сталінскіх канцлагерах, успамінаючы мінулае, з болем казаў: «Господи, чем занималась Россия!» Гледзячы на тое, што адбываецца ў Беларусі, успамінаю мудрага чалавека і ўслед за ім паўтараю: «Божа, чым заняты рэжым, каб толькі ўратавацца!»
Але арганізацыйная і прапагандысцкая валтузня — пусты занятак. Ні правіцель, ні дзяржаўныя структуры пры ім не маюць легітымнасці, не карыстаюцца падтрымкай большасці насельніцтва.
Лад дыктатарскіх сістэм нагадвае «маліну» або мафіёзную структуру. Ён моцны, пакуль у сіле і аўтарытэце «пахан» або «крестный отец». Калі над імі пачынаюць смяяцца, то — канец, «злівай ваду»!
Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Ирина Халип
Наталья Радина
Константин Скуратович

maintext:
70 навукоўцаў, літаратараў і грамадзкіх дзеячаў прапанавалі плян паратунку беларускай мовы і культуры 2 21.02.2021, 19:18
Падпісанты лічаць, што патрэбнае перш за ўсё правядзеньне новых, сумленных выбараў.
Падпісанты лічаць, што патрэбнае перш за ўсё правядзеньне новых, сумленных выбараў, пасьля чаго новыя ўлады, маючы народны давер, змогуць ажыцьцяўляць неабходныя рэформы і зьмены ў заканадаўстве, паведамляе svaboda.org.
21 лютага, у Дзень роднай мовы, больш за 70 экспэртаў у галіне беларускай мовы і культуры, навукоўцаў, літаратараў ды іншых вядомых дзеячаў культуры падпісаліся пад Адкрытым лістом, ініцыяваным Працоўнай групай па падтрымцы беларускай мовы і культуры Каардынацыйнай Рады.
Сярод іншага звароце гаворыцца:
«Беларуская мова і нацыянальная культура апынуліся ў вельмі цяжкім становішчы. Гэта вынік не толькі маштабнага дзяржаўнага крызісу апошніх месяцаў, але і мінулых дваццаці шасьці гадоў. Пры гэтым заняпад беларускай культуры — ня проста зьбег абставін ці нейкіх зьнешніх фактараў, а вынік дзяржаўнай палітыкі: палітыкі згортваньня беларусізацыі, барацьбы з уласнай спадчынай і нацыянальнай памяцьцю, барацьбы з беларускасьцю, будаваньня не паўнавартаснай нацыянальнай культуры незалежнай дзяржавы, а залежнай, другаснай, рэшткавай культуры».
Падпісанты выпрацавалі плян паратунку беларускай мовы і культуры ў сфэры дзяржаўнага будаўніцтва, адукацыі, культуры, інфармацыйнага поля, да якога яны гатовыя асабіста далучыцца.
Пры гэтым аўтары звароту называюць яны шэраг перадумоваў:
«Неадкладнае спыненьне палітычных рэпрэсій у дачыненьні да ўсіх дзеячаў культуры і мастацтва, як і да ўсіх грамадзян Беларусі.
Вызваленьне палітвязьняў, забесьпячэньне магчымасьці бесьперашкодна прыехаць у Беларусь тым, хто быў выгнаны з краіны.
Аднаўленьне на пасадах дзеячаў культуры, звольненых і вымушаных звольніцца па палітычных матывах; забесьпячэньне ім ранейшых умоў працы; прыцягненьне да адказнасьці вінаватых у супрацьпраўным звальненьні.
Правядзеньне новых, сумленных выбараў, пасьля чаго новыя ўлады, маючы народны давер, змогуць ажыцьцяўляць неабходныя рэформы і зьмены ў заканадаўстве».
Сярод падпісантаў — нобэлеўская ляўрэатка Сьвятлана Алексіевіч, літаратары Уладзімер Арлоў, Уладзімер Някляеў, Альгерд Бахарэвіч, навукоўцы і выкладчыкі Натальля Дуліна, Натальля Сівіцкая, Надзея Старавойтава, Аляксандр Фядута, Аляксандр Краўцэвіч, Алесь Белы, Сяргей Харэўскі, вядомыя культурныя і грамадскія дзеячы, выдаўцы, музыкі, рэлігійныя асобы, а таксама шмат замежных беларусістаў і славістаў — Курт Вулхайзер, Герман Бідэр, Радаслаў Калета ды іншыя.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Арцыбіскуп Кандрусевіч: Няхай мы і наша Бацькаўшчына вылечацца ад грахоўнай і палітычнай праказы 15.02.2021, 12:22
У Мінску Тадэвуш Кандрусевіч благаславіў памятную дошку ў гонар мастака Яна Дамеля.
14 лютага ў мінскім касцёле Узвышэння Святога Крыжа Ганаровы Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч благаславіў памятную дошку беларускаму мастаку пачатку ХІХ стагоддзя Яну Дамелю, піша catholic.by.
Ян Дамель, прадстаўнік мастацкай школы Віленскага ўніверітэта, пакінуў значны след у мастацтве Беларусі, Літвы і Польшчы. «Ён пісаў пераважна на гістарычныя тэмы, але адно з асноўных месцаў у яго мастацтве займала рэлігійная тэма. Сярод яго палотнаў ёсць і св. Тадэвуш, што мне асабіста вельмі прыемна», — адзначыў у сваёй гаміліі арцыпастыр.
Ян Дамель быў пахаваны ў крыпце яшчэ недабудаванага касцёла Узвышэння Святога Крыжа на Кальварыйскіх могілках у Мінску.
«Над магілай мастака ў цэнтральным алтары касцёла быў змешчаны абраз “Маленне аб чашы”, які лічыцца найлепшым яго творам. Гэтае палатно стала своеасаблівым помнікам мастаку і замяніла яму надмагілле», — сцвердзіў іерарх.
«Нягледзячы на тое, што жыццё Яна Дамеля прайшло ў розных гарадах Латвіі, Літвы, Расіі і Беларусі, ён парадніўся з Мінскам, стаў часткай яго культурнага жыцця і яго ўвасабленнем, — працягваў мітрапаліт. — Ён адышоў, але яго творчасць засталася і адыгрывае вялікую ролю ў евангелізацыі».
Спасылаючыся на евангельскі ўрывак пра аздараўленне пракажонага, арцыпастыр падкрэсліў:
«Езус не толькі вылечыў хворага ад страшнай хваробы, але і паказаў, што праказа — гэта не боская кара, а хвароба, як і кожная іншая, а Бог хоча, каб мы ўсе былі здаровымі».
Пры гэтым мітрапаліт звярнуў увагу на небяспечную духоўную і грамадска-палітычную праказу сучаснага свету: «Гэта праказа матэрыялістычнага атэізму, нязгоднага з Божым законам сексуальнага жыцця, гневу, нянавісці, сацыяльнай несправядлівасці, насілля, тэрарызму, вайны».
Як падкрэсліў іерарх, «Касцёл, паводле свайго сацыяльнага вучэння, абавязаны выказвацца адносна пытанняў маральнасці, бараніць пакрыўджаных і дапамагаць у вырашэнні праблем, з якімі сутыкаецца грамадства».
«Аднак заклік Касцёла і іншых рэлігійных супольнасцяў да малітвы, пакаяння і дыялогу ігнаруецца, — працягваў мітрапаліт Кандрусевіч. — Гэта не дазваляе Езусу вылечыць хваробу грамадскай праказы».
Таму, як адзначыў арцыпастыр, актуальнымі з’яўляюцца словы Святога Айца Францішка, прамоўленыя 8 лютага падчас аўдыенцыі для дыпламатычнага корпусу, акрэдытаванага пры Святым Пасадзе:
«Палітычны крызіс у свеце ўзмоцніўся з прычыны павышэння ўзроўню палітычных супярэчнасцяў і адсутнасці супольнага пошуку вырашэння праблем, што закранаюць планету».
«Няхай сённяшняе Божае слова і мастацкая творчасць Яна Дамеля дапамагаюць нам імкнуцца да духоўнай прыгажосці, каб мы і наша Бацькаўшчына вылечыліся ад грахоўнай і грамадска-палітычнай праказы з мэтай будавання жаданага міру і супакою»,
— заключыў мітрапаліт Кандрусевіч.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Ганаровы Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі памоліцца з мясцовымі вернікамі і сустрэнецца з духавенствам.

title: Арцыбіскуп Кандрусевіч у нядзелю наведае Магілёў


authors:
Владимир Халип
Наталья Радина
Екатерина Снытина
Андрей Санников

maintext:
Мы цвёрда станем на роднай зямлі і пакрочым у будучыню 1 Сяргей Законнікаў
24.02.2021, 11:30
Сяргей Законнікаў
Маршы пратэсту 2020 года прадэманстравалі відовішча, якога не бачылі папярэднія пакаленні беларусаў.
Улада мабілізаваў на барацьбу з дэмакратычнымі сіламі ўвесь дыктатарскі механізм: ад чынавенства, сілавога блоку, дэпутатаў і да камунальнікаў, якія сталі ўдарнай сілай на фронце змагання з бел-чырвона-белымі стужачкамі.
Пры слове «дэмакратыя» тэлебачанне, як шматгаловы Змей Гарыныч, выпускае на людзей вялізныя языкі полымя і дыму, яго «элітныя» кадры, адзначаныя за адвагу ў вырабе гнюснай хлусні і паклёпаў, пырскаюць атрутнай слінай, сілавікі застрашваюча грукаюць дубінкамі па шчытах. А слова азначае простае, зразумелае паняцце — улада народа.
Сёння ў інфармацыйнай прасторы плавае шмат смецця: дэмагогіі палітыкаў і дыпламатаў, балбатні заангажаваных палітолагаў, высноў праплачаных экспертаў, спецслужбаўскія фэйкі. Тым не менш, праўда ёсць і, адстойваючы яе, трэба звяртацца да фактаў, якія аспрэчыць немагчыма.
Па-першае, высветлім: хто ў дыктатарскай Беларусі — народ? Маршы пратэсту 2020 года прадэманстравалі відовішча, якога не бачылі папярэднія пакаленні беларусаў. Народная сіла велічна цякла па цэнтральных вуліцах Мінска і іншых гарадоў краіны магутнымі калонамі, прыгожа аздобленымі бел-чырвона-белымі сцягамі, кветкамі, самаробнымі транспарантамі, плакатамі і — што галоўнае! — радаснымі ўсмешкамі людзей. Я неверагодна шчаслівы, што дажыў да непаўторнага часу.
Вялікія маршы і мітынгі мне вядомыя. У 1988 годзе ўдзельнічаў у першым Міжнародным Шаўчэнкаўскім свяце ў Харкаве, дзе разам з выдатнымі паэтамі, пазней Героямі Украіны Барысам Алейнікам, Іванам Драчом і Дзмітром Паўлычкам выступаў на плошчы ля помніка Кабзару. Украінская міліцыя налічыла на мітынгу каля 120 тысяч чалавек.
На наступны год свята не менш масава прайшло ў Кіеве. Калі я закончыў выступленне «крамольнымі» словамі «Слава Украіне!», бо госця ўсё ж не павінны арыштаваць, у адказ пачулася «Героям слава!» і плошча расквітнела жоўта-блакітнымі прапарамі. Сцягі ў СССР забаранялі, людзі прынеслі іх, хаваючыся ад кадэбістаў, пад вопраткай. Гэта было так нечакана, прыгожа і ўрачыста, што перахапіла дыханне.
У 1990 годзе давялося выступаць перад рабочымі на плошчы Леніна ў Мінску. Беларуская міліцэйская статыстыка тады не была ўшчэнт хлуслівай, як цяпер, і выдала лічбу — звыш 100 тысяч чалавек.
Згодна ацэнкі незалежных экспертаў на піку пратэстаў 2020 года ў краіне адначасова выйшла на вуліцы каля мільёна грамадзян. За жнівень-верасень-кастрычнік усяго ўдзельнічала ў пратэстах у Мінску, Брэсце, Віцебску, Гомелі, Гародні, Магілёве, Бабруйску, Баранавічах, Барысаве, Ваўкавыску, Вілейцы, Жлобіне, Калінкавічах, Лідзе, Мазыры, Маладэчне, Наваградку, Наваполацку, Оршы, Полацку, Слоніме, Смаргоні, іншых малых гарадах і пасёлках звыш 2 мільёнаў чалавек. Хто не верыць, хай пераправерыць, бо падлікі засталіся. Тым не менш, дыктатарскі рэжым гэтых людзей лічыць народам не хоча.
А дзве з паловай тысячы «службоўцаў з партфелямі» на казённым «Всебелорусском народном собрании» рэжым абвяшчае народам. А. Лукашэнка сабраў наменклатуру, дэпутатаў, генералаў, палкоўнікаў, тэлебрахуноў і газетных хлусаў, праўладных вучоных, дзеля блізіру залу крыху разбавілі студэнтамі, механізатарамі, настаўнікамі. «Тэарэтыкам» далейшых дзеянняў рэжыму стаў «галоўны перамоўшчык паміж уладай і апазіцыяй», кіраўнік міфічнага «круглого стола демократических сил» Ю. Васкрасенскі, які з трыбуны кляўся ў любові да дыктатара, а за пацвярджэннем «ратавальных фантазій» звяртаўся да прэзідыума, дзе сядзелі яго куратары. Нічога сабе «выразитель народных чаяний»!
Дыктатура ўсё паставіла з ног на галаву. Пра гэта сведчыць любы аспект канфлікту паміж рэжымам і грамадзянамі. Народ не прагаласаваў за А. Лукашэнку, як уладзе хацелася, — значыць, ён вінаваты.
Але сапраўдныя зламыснікі, якія загналі сітуацыю ў тупік, выяўляюцца, калі адказаць на наступныя пытанні. Хто не дапусціў у склад выбарчых камісій народных прадстаўнікоў? Хто сарваў выбарчую канкурэнтнасць, не рэгіструючы, ізалюючы ў турмах, выпіхваючы за межы Беларусі кандыдатаў? Хто зрываў сустрэчы з выбаршчыкамі С. Ціханоўскай? Хто сфальсіфікаваў падлік галасоў і знішчыў дакументы? Сведчанняў парушэнняў закона для будучых судоў захавалася яшчэ шмат.
Цяпер глянем на паводзіны ўдзельнікаў пратэстаў і сілавога блоку. Людзі на маршах і маніфестацыях былі вытрыманымі, акуратнымі і толькі ў выключных выпадках адказвалі на лютасць сілавікоў, калі яна зашкальвала да немагчымага.
Але ж да якой меркі дайшоў страх прад мірным народам, што палкоўнік (!) ганяецца з дубінкаю за людзьмі, разбівае шкло, каб лавіць маніфестантаў. Пабегаў, падубасіў — і стаў генералам! Гэта штрых да агульнага партрэта тых, хто наладзіў і працягвае бязлітасны тэрор.
Усё нахабна перакулена. Тыя, што забіваюць, збіваюць, арыштоўваюць і катуюць, судзяць невінаватых людзей або журналістаў, якія выконваюць службовы абавязак, — героі, а хто змагаецца за свабоду — гэта тунеядцы, крымінальныя элементы, прастытуткі, наркаманы, бамжы. Як іх столькі знайшлося ў дзяржаве, дзе «железно» ўсталяваны «стабильность и порядок»?
Праўда ў тым, што ў параўнанні з маніфестантамі іншых краін, дзе даходзіць да пагромаў, беларусы на пратэстах застаюцца мірнымі людзьмі. Тым не менш, рэжым наладзіў не толькі фізічны, але і маральна-псіхалагічны здзек над грамадствам. Зроблены выклік народу: мы парушаем законы, глумімся, здзекуемся над вамі, пакуль не задушым пратэсты. А вы, акрамя выхадаў пад дубінкі, нічога зрабіць не можаце. Ніякіх перамоў з вамі не будзе. Гэта небывалы, гранічна злавесны аспект у стасунках улады і народа, своеасаблівае «ноў-хаў» дыктатара.
Трэба адкрыта гаварыць і пра тое, што касмапалітызм «вярхушкі» не такібяскрыўдны, як здаецца. Дэнацыяналізаваным, зрусіфікаваным чыноўнікам, дэпутатам і сілавікам не патрэбны чыннікі нацыі: родная мова, гістарычныя нацыянальныя сімвалы, традыцыі. Яны перашкаджаюць захоўваць дыктатуру.
Куды завядуць незалежную Беларусь «всеядные» індывіды, калі іх не спыніць, нават страшна падумаць. Да такіх людскіх «экземпляраў» дапасуюцца словы неўміручага А. Чэхава: «Можно и капитал наживать, и невинность соблюдать, быть зверем и в то же время счастливым».
Айчыну сёння берагуць не прадстаўнікі гэтак званай «эліты», а звычайныя беларусы. Яны зразумелі важнасць нацыянальнага адраджэння і сталі на яго абарону.
Дзе жоўта-блакітныя прапары, пра якія я згадаў у пачатку роздуму? Лунаюць над вольнай Украінай! Не стала горш украінцам і ад таго, што актыўней размаўляюць на роднай мове. Яны адчулі сябе народам.
А як выглядае правіцель Беларусі, калі палохае ўсіх апазіцыянерамі, якія могуць увесці вывучэнне мовы карэннага народа (84% жыхароў згодна перапісу — беларусы) з дзіцячага садка?
«Хітрыкі» не пройдуць! Стыхія народнага гневу заўжды мацней мясцовага прыгнёту і іншаземнага нашэсця, яна змые з роднай зямлі любую пошасць: сваю або чужую.
Вызваленне ад дыктатуры дазволіць перавярнуць жыццё ў Беларусі з галавы на ногі, каб грамадства магло карыстацца галавой для стваральных задум і здзяйсненняў. Мы цвёрда станем на роднай зямлі і пакрочым у будучыню.
Сяргей Законнікаў, sn-plus.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Вінаватай сябе актывістка не прызнае.

title: Берасьцейская актывістка "Еўрапейскай Беларусі" Паліна Шарэнда-Панасюк ужо месяц у СІЗА

maintext:
Берасьцейская актывістка «Еўрапейскай Беларусі» Паліна Шарэнда-Панасюк ужо месяц у СІЗА 2 1.02.2021, 18:34
1,443
Паліна Шарэнда-Панасюк
Вінаватай сябе актывістка не прызнае.
Амаль месяц актывістка «Еўрапейская Беларусі» зь Берасьця Паліна Шарэнда-Панасюк пад вартай у СІЗА Берасьця. Яе муж Андрэй Шарэнда дома гадуе сыноў 5 і 11 гадоў, перадае «Радыё Свабода».
Блізкія не атрымліваюць ад Паліны лістоў. Дасылалі малюнкі дзяцей, але і на гэтыя лісты адказу не атрымалі.
«Быў кароткі ліст ад Паліны, калі яе толькі затрымалі, а потым цягам амаль месяца ад яе не прыйшло ніводнага ліста. Ад адваката ведаем, што яна 5–6 разоў адпраўляла лісты мне, адказвала на лісты сыноў, але мы нічога не атрымалі, ліставаньня зь сябрамі таксама няма. Мяркую, гэта форма запалохваньня — што пакуль будзеш сядзець, нічога ня будуць пра цябе ведаць», — кажа муж актывісткі Андрэй Шарэнда.
Паліна Шарэнда-Панасюк — выкладчыца польскай мовы, індывідуальны прадпрымальнік. Муж і жонка Шарэнды — вядомыя ў Берасьці актывісты дэмакратычнага руху, іх шматкроць каралі штрафамі і арыштамі.
Гэтым разам Паліну затрымалі 3 студзеня, за дзень, як выйшаў зь СІЗА яе муж Андрэй, якога кінулі за краты напярэдадні Новага году. Паводле абаронцы, які наведваў Паліну Шарэнду-Панасюк у СІЗА, ёй выставілі абвінавачаньне па 364-м артыкуле Крымінальнага кодэксу — «гвалт ці пагроза гвалту ў дачыненьні да супрацоўніка праваахоўных органаў». Нібыта жанчына ўчыніла гэтае злачынства падчас адной з пратэставых акцый.
«Вінаватай яна сябе не прызнае і ўвогуле адмаўляецца ад удзелу ў сьледчых дзеяньнях. Лічыць, што справа цалкам сфабрыкаваная. І я гэтаксама думаю», — пракамэнтаваў Андрэй Шарэнда абвінавачаньне, якое сьледчыя выставілі ягонай жонцы.
Андрэй Шарэнда мяркуе, што ў СІЗА ягоную жонку адмыслова зьмясьцілі ў складаныя ўмовы, каб чыніць ціск на яе.
«У камэры 6 жанчын, і дзьве зь іх маюць ВІЧ-інфэкцыю. Гэтак паведамілі ў лістах дамоў сукамэрніцы. Спрабуем скардзіцца, але не зьвяртаюць увагі», — паведаміў Андрэй Шарэнда.
Праваабаронца «Вясны», юрыст Павал Сапелка кажа, што беларускі закон не абавязвае зьмяшчаць вязьняў, якія маюць ВІЧ, у асобныя камэры, або адсяляць ад іх іншых вязьняў, хто ня мае такой інфэкцыі.
«Прадугледжана, што вязьні зь ВІЧ атрымліваюць адмысловае лячэньне і папярэджаныя пра адказнасьць за наўмыснае заражэньне інфэкцыяй, — тлумачыць праваабаронца. — Але ВІЧ-інфэкцыя перадаецца ня толькі палавым шляхам, а і празь іншыя кантакты, у тым ліку праз адкрытыя раны. Канечне, цяжка ўявіць, што чалавек з такой ранай будзе кантактаваць зь іншым параненым. Аднак, напэўна, усё можа быць. Ведаю пра асуджанага, які скардзіцца на тое, што яму перадалі ВІЧ наўмысна, справакаваўшы бойку з інфікаваным вязьнем».
Андрэя Шарэнду вызвалілі зь СІЗА 4 студзеня, празь дзень пасьля таго, як затрымалі ягоную жонку Паліну. Яшчэ праз два дні над ім адбыўся завочны суд. За ўдзел у маршы пратэсту ў Менску актывісту прысудзілі 15 сутак адміністрацыйнага арышту, але пад варту яго не ўзялі.
«Гэтыя суткі нада мной цяпер вісяць, як меч. У любы момант могуць затрымаць. Ужо было, што ўзломвалі дзьверы, праводзілі вобшук безь мяне. Чакаць можна чаго заўгодна», — кажа Андрэй.
Глядзець непаўналетніх сыноў Андрэю Шарэнду дапамагаюць сваякі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Беларусы не толькі добрыя, сціплыя і цярплівыя людзі"

maintext:
«Беларусы не толькі добрыя, сціплыя і цярплівыя людзі» 3.02.2021, 13:44
1,306
фото: Наша Нива
Яны яшчэ рашучыя, цягавітыя і ўпартыя, каб самаахвярна здабываць перамогу.
Пратэстныя падзеі маюць прычыны, якія трэба бачыць, адчышчаючы праўду ад прапагандысцкага бруду. Складнікамі, на якіх грунтуецца народны гнеў у Беларусі і Расіі, сталі цынічныя парушэнні законаў уладай, хлусня і гвалт. Прытым можа быць здзейснена злачынства, затым распаўсюджваецца мана, ці наадварот, але здзек над правамі чалавека застаецца пастаянным, пiша Сяргей Законнікаў для sn-plus.com.
Беларускі пратэст 2020 года развіваўся паводле класічнай схемы. Была рэакцыя насельніцтва на падтасоўкі ў час падрыхтоўкі да прэзідэнцкіх выбараў пры стварэнні камісій, зборы подпісаў, вылучэнні і рэгістрацыі кандыдатаў. Людзі выходзілі на вуліцы і адкрыта выказвалі незадаволенасць, падпісваліся за альтэрнатыўных прэтэндэнтаў, праводзілі акцыі пратэстаў супраць парушэння заканадаўства.
Але гэта не стала папярэджаннем. Пры падліку галасоў па завядзёнцы намалявалі фальшывыя «пераможныя» лічбы, чым пакрыўдзілі і абурылі не толькі свядомых прыхільнікаў дэмакратыі, але і ўсіх сумленных грамадзян.
Сучасныя інфармацыйныя тэхналогіі дазволілі вынесці злачынствы на вочы грамадства. Парушэнні на народным волевыяўленні, а затым тэрор супраць мірных маніфестантаў, арышты і катаванні лагічна завяршыліся магутным народным пратэстам. Ён працягваецца і няўхільна набліжае дэмантаж дыктатуры, нягледзячы на яе патугі ўтрымацца.
А. Лукашэнка і яго клан, спасылаючыся на зімовае змяншэнне пратэсту, запэўніваюць сябе, спрабуюць пераканаць насельніцтва краіны і ўвесь свет у перамозе над «змагарамі». Узурпатар пасля пярэпалаху развіў дзейнасць, нібыта нічога не адбылося, выступае, праводзіць нарады, тасуе на пасадах вертыкальшчыкаў, баючыся чыноўніцкіх змоў, запалохвае дырэктарскі корпус турмой, тузае просьбамі Расію і Кітай — апекуноў і эканамічных донараў, задзіраецца і грозіць «знешнім ворагам» — НАТА, ЗША, Еўразвязу. У рот яму глядзяць генералы, якія робяць цемрашальскія заявы, расколваюць грамадства, публічна пагражаюць мірным людзям забойствамі.
Супрацьстаянне чыноўніцкага, спецслужбаўскага, міліцэйскага апарату і народных сіл перайшло ў рашаючую фазу. Ахвяры, сярод якіх наўмысныя, жорсткія і подлыя забойствы А. Тарайкоўскага і Р. Бандарэнкі сталі найбольш рэзананснымі, паказалі, што жарты пра «саўгас» скончыліся.
У жаданні настаяць на сваім дыктатар зайшоў далёка. Ён выдумляе неверагодную хлусню, цынічна апраўдвае фальсіфікацыю выбараў, таемную інаўгурацыю, прыкрывае гвалтоўныя дзеянні сілавікоў. Грамадству аб’яўлена вайна і выстаўлены ультыматум: або здаецеся на нашу міласць, або будзем падаўляць усім арсеналам сродкаў, які ёсць.
Заходнія палітыкі назіраюць за пратэстамі, за масавасцю і кажуць: «Калі рэпрэсіі будуць больш жорсткімі, то мы ўзмацнім санкцыі». Але якога яшчэ градуса гвалту чакаеце? Ён і так зашкальвае! Прычым тут масавасць на акцыях, калі штодня ў Беларусі пакутуюць тысячы людзей. Безабароннаму народу, які фізічна і маральна тэрарызуюць, тэрмінова патрэбна міжнародная дапамога.
Пахвальба двух аўтакратаў, што Беларусь і Расію санкцыямі не возьмеш, — гэта блеф. Яшчэ як возьмеш, бо ў сучасным свеце эканоміка, фінансы і ўсё астатняе ўзаемазвязана. Сёння, як пры СССР, за «жалезнай заслонай» не схаваешся.
Беларусы жывуць не на «далёкім хутары», як Паўночная Карэя або Куба, а ў цывілізаванай, густа заселенай Еўропе. Кепска, што Беларусь доўга была «прахадной тэрыторыяй», а Расія і цяпер лічыць яе часткай свайго «мягкого подбрюшья».
Аднак насуперак гэтаму беларусы сказалі: «Хопіць!» Мы не хочам, каб Масква разам з тутэйшым дыктатарам атручвала наша жыццё агрэсіўнымі памкненнямі, ваеннымі гульнямі. Усталяванне ў Беларусі дэмакратычнага ладу, прыход да кіравання падрыхтаваных, сумленных, неваяўнічых людзей паслужыць справе міру на еўразійскім кантыненце.
Калі Крэмль не ўсвядоміць памкненняў беларусаў, не спыніць загорнутую ў цэлафан «сяброўства і адзінства» прыхаваную экспансію, будзе валтузіцца з Лукашэнкам, то страціць добразычлівасць суседзяў, у якіх уласны лёс.
У Беларусі і Расіі пратэстны настрой народа, кпіны і рогат над аўтакратамі ні спецслужбам, ні сілавікам не спыніць. Як жа далей кіраваць?
Предсказания судьбы бесплатно.
Замірэння большасці беларускага грамадства з дыктатарам не будзе. Не дапамогуць выдуманыя «сходы», «рэформы», агіткі прапаганды, заклікі праўладных святароў да адзінства. Толькі транзіт улады, вызваленне палітвязняў і новыя выбары могуць супакоіць грамадства.
Падкрэсліваю, неабавязкова кожны дзень выходзіць па 200–300 тысяч чалавек, а сілавікам — па тысячы арыштоўваць. А што, 100 пратэстуючых, кінутых у час чарговай акцыі ў заснежаным Мінску ў аўтазакі, — гэта не лічба? За ёю стаяць лёсы канкрэтных студэнтаў, рабочых, айцішнікаў, прадпрымальнікаў, урачоў, выкладчыкаў, спартсменаў, пенсіянераў, інвалідаў.
Беларусы застаюцца героямі нават на фоне самых гучных падзей у свеце. Нягледзячы на тэрор, яны змагаюцца за волю. Ім трэба пасобіць усёй міжнароднай талакой.
Мне балюча, што сілы народа, і асабліва моладзі, якая думае, параўноўвае, рабіць высновы, якой належыць будаваць новую Беларусь, марнуюцца на ўціхамірванне ўладалюбца. Было шчымліва на душы, калі чытаў словы маці арыштаванай студэнткі: «Они юные и чистые, смелые и сильные дети, которым выпало жить в такие непростые времена, но каждый из них принял ответственность за свое решение, свой выбор. Как показали последние месяцы, далеко не каждый взрослый способен выбрать между тем, что правильно, и тем, что легко».
Сапраўды, перад кожным грамадзянінам пытанне стаіць рубам: ты разам з тымі, хто хлусіць, парушае законы, калечыць, катуе і забівае, або з тымі, хто хоча, каб Беларусь была свабоднай, прававой дзяржавай, і за гэта ідуць на пакуты, на смерць? Адкажы сабе, і ўсё стане ясна: хто ты, чыйго роду.
Лукашэнка лямантуе, што «разрушают государство». Але якую дзяржаву ён заклікае абараняць? Тую, дзе няма самастойнага парламента, незалежных судоў, свабодных СМІ, дзе прэзідэнт-узурпатар і яго генералы-сілавікі цынічна заяўляюць, што закон можна пераступаць?
Такая дзяржава не патрэбна мільёнам звычайных грамадзян.
Жарты скончыліся. Беларусам трэба пераадолець шмат перашкод. У нас ёсць не толькі патрыёты Айчыны, але і кан’юнктуршчыкі, прыстасаванцы, правакатары. Пад апекай функцыянераў «Русского мира» створана мноства антыбеларускіх фондаў, цэнтраў, «круглых сталоў», «ваенна-спартыўных» лагераў. Апошнім часам прыўладныя «шасцёркі» ў шалёным тэмпе закарагодзіліся каля прапаноў і мерапрыемстваў, якія нахабна падкідаюць грамадству паліттэхнолагі А. Лукашэнкі.
Але сцерці з памяці народа злачынствы, знішчыць доказы, забалбатаць жах не ўдасца. Беларусы не толькі добрыя, сціплыя і цярплівыя людзі. Яны яшчэ рашучыя, цягавітыя і ўпартыя, каб самаахвярна здабываць перамогу.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Палітвязень асуджаны на пяць гадоў.

maintext:
Вітольд Ашурак: Упэўнены, што цягам 2021 года я апынуся на волі 8.02.2021, 18:46
1,703
фота: сацсеткi Вітольдa Ашурка
Палітвязень асуджаны на пяць гадоў.
Палітзняволены Вітольд Ашурак, якога 18 студзеня ў Лідскім раённым судзе асудзілі на 5 гадоў калоніі агульнага рэжыму, у чарговым лісце да сяброў піша, як успрымае свой прысуд і каму выгадна зацягваць час перамен у Беларусі.
Ліст друкуе «Новы час».
Прысуд у 5 гадоў зняволення не стаў для яго нечаканым, піша Вітольд, «таму што мы добра ведаем нашых ворагаў. Ім не трэба мець грамадзянскую супольнасць у краіне — занадта шмат клопату і заўжды ёсць рызыка страціць стратэгічную ініцыятыву».
Аднак, зазначае Вітольд, яны яе ўжо страцілі.
«Усе іх дзеянні — спрэс рэфлексіі. Гэта значыць, што іх магчымасцяў і патэнцыялу хапае толькі на тое, каб рэагаваць на дзеянні і ініцыятывы грамадзянскай супольнасці».
У той жа час, на думку Вітольда, яны разумеюць, што так, як раней, ужо не будзе, але ім патрэбны час, каб вывесці на палітычную арэну сваіх «палітыкаў-лабістаў».
«Нашыя ворагі (самыя разумныя з іх) імкнуцца цяпер зацягнуць час перамен. Палітыка, які сімвалізаваў іх статус-кво і гарантаваў ім недатыкальнасць, яны ўжо спісалі на сметнік гісторыі. Для іх ён ужо палітычны нябожчык. Але ім патрэбна ўтрымаць свае пазіцыі. Таму, карыстаючыся ўладай, яны і садзяць палітычных супернікаў. Простымі словамі — выдаляюць з грамадскага жыцця. Не думаю, што суддзя Філатаў, калі даваў мне 5 год, сур'ёзна спадзяваўся на тое, што я адседжу ўсе 5 год. Але гэтым людзям патрэбны нейкі час, каб «вывесці ў людзі» сваіх палітыкаў-лабістаў, на якіх няма плямаў злачыннага рэжыму. Гэтыя адукаваныя, прыгожыя і «цудоўныя» людзі з'явяцца (альбо ўжо з'явіліся) у самы бліжэйшы час! Мне здаецца, яны будуць мець самыя розныя праграмы і належаць да розных бакоў палітычнага спектра, але галоўнае, што будзе іх яднаць, гэта цвёрдае перакананне, што «нам трэба аб'яднацца», што «не трэба церушыць мінулае», што «грамадства не павінна быць расколатым».
Разумныя ворагі разумеюць, што бессэнсоўна секчы галовы «гідры рэвалюцыі», бо замест адной адсечанай вырастаюць 10 новых! Разумныя ворагі інтэгруюць у грамадства сваіх лёгка кіраваных стаўленікаў».
Вітольд Ашурак упэўнены, што цягам 2021 года ён акажацца на волі.
«Што тычыцца мяне, то тэрмін у 5 год я ўспрымаю як адзнаку «выдатна» за тое, што меў гонар падняць паходню паўстання супраць дыктатуры сярод самых лепшых людзей Ліды! Сапраўды, для мяне гэта гонар!»
Лісты Вітольду Ашурку можна дасылаць на адрас: турма №1, 230023, г. Гродна, вул. Кірава, 1
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Каханьне ў час рэвалюцыі

maintext:
Каханьне ў час рэвалюцыі 14.02.2021, 16:25
1,217
Фото: «Белсат»
Як зьмянілася муза беларускiх творцаў ад пачатку жнівеньскiх падзей?
У Дзень сьвятога Валянціна журналiсты «Радыё Свабода» спыталі ў маладых беларускіх паэтаў, ці пішуцца ім вершы пра каханьне ў час, калі наўкола чутны крыкі катаваных і нават льецца кроў сяброў (а можа і каханых?).
Ці ўплывае канфліктная рэчаіснасьць, а нават і турма, на іхняга лірычнага абраньніка (абраньніцу)? Як зьмянілася іхняя муза ад пачатку жнівеньскай рэвалюцыі?
Наста Кудасава: «Муза стала больш жорсткай, бескампраміснай і бясстрашнай»
Быў пэўны час анямеласьці: першыя некалькі месяцаў, калі ня думалася пра каханьне й не пісалася. Здавалася, што больш немагчыма будзе адчуваць звычайныя чалавечыя рэчы. Але паступова жыцьцесьцьвярджальны пачатак, мабыць, усё ж узяў верх над страхам і роспаччу, і ў вершы вярнулася ўсё самае рознае.
Ёсьць адчуваньне, што сусьвет цяпер у памежным стане. Таму і кахаецца ў ім цяпер таксама больш абвострана.
Муза стала больш жорсткай, бескампраміснай і бясстрашнай. Яна навучылася бачыць ясьней і прамаўляць дакладней, як мне падаецца. Усё другаснае адвалілася, на яго ўжо шкада выдаткоўваць час і словы.
*
…ня вырвецца, не загалосіць,
бы немаўлё, жывое ўпотай.
у мітусьні цераспалосіц
я зьнішчыла цябе, пяшчота!
цяпер балі ў крыле дарэмным —
я не баюся твайго болю!
пустога цела абярэмак
табе не падуладны болей.
ідзі сабе, шукай дурнога,
мо недзе вэлюм твой пазвалі…
а мне пакінь спакой астрога:
я не жывая,
не жывая...
*
зьдзьмулі волю з дамоў і вуліц,
праўду ўціснулі ў панцыр.
хто яны, што паўсюль кіруюць?
як ад іх ратавацца?
душы іх набрынялі тлушчам,
сорам іх «madeinchina».
млосна нават вочы расплюшчваць —
боль збаўляю маўчаньнем.
дзесьці брэша вяртлявы выжал,
страх і адчай наўкола.
я — кахаю.
мне,
каб выжыць,
гэтага
дастаткова.
*
зьнічкай хачу плыць да цябе і не згараць…
як выжываць сярод людзей? дар мой, дарадзь!
як уначы, дзе што ні крок — спрэс гадаўё,
ты адшукаў, ты ўратаваў сэрца маё?
хто той анёл, што ў немаце ёлкай зімы
даў нам займець так наўзаем гэтае «мы»?
тут, у пустым бомканьні злых дзёўбкіх ілбоў,
мне надае моцы адно — наша любоў.
Галіна Сьвірына (Сіўчанка): «У вершах, якія нараджаюцца апошнім часам, выразна адчуваецца адна галоўная эмоцыя/тэма — боль»
У апошнія шэсьць месяцаў вершы пра каханьне ня пішуцца, але зусім не таму, што ў нечым уяўленьні сам час — складаны, жорсткі, насычаны падзеямі, якія тычацца ўсяго грамадзтва і значна мяняюць яго, — адмаўляе паэтам у гэтай тэме. Зусім не. Каханьню і ў жыцьці, і ў паэзіі ёсьць месца ва ўсе часы, і гэтым яно перамагае зло абсалютна любога кшталту. Такія прыклады, як магаданская сустрэча Яўгеніі Гінзбург са сваім каханьнем — трэцім мужам, зьняволеным доктарам Антонам Вальтэрам, настолькі шматлікія і настолькі натхняльныя, што адразу ўсплываюць у памяці ў наш складаны час. Я не пішу пра каханьне апошнім часам таму, што менавіта цяпер хочацца насалодзіцца ім напоўніцу ў рэчаіснасьці, пакуль ёсьць магчымасьць, а не рэфлексаваць альбо шукаць адказы на пытаньні, якія яно нараджае, у тым ліку ў паэзіі.
Мая муза за гэты час не зьмянілася. Зьмянілася я, а муза дагэтуль стаіць-ходзіць побач і поруч, вершы прыходзяць, толькі не запісваюцца. Наўмысна стрымліваю сябе і не хачу запамінаць-запісваць усё, што прыходзіць цяпер да мяне, бо вельмі хачу напісаць пра тое ж, толькі праз пэўны час. Усьвядоміць, адчуць наноў. Магчыма, хіба, адну зьмену варта ўзгадаць — у вершах, якія нараджаюцца апошнім часам, выразна адчуваецца адна галоўная эмоцыя/тэма — боль. Раней такога не было, і мне ніколі не хацелася трансьляваць і множыць боль праз паэзію. Таму супраціўляюся музе цяпер.
І. С.
Восень — цудоўны час, калі толькі вы не баярын,
калі барвянасьць падлогі шукае сабе ахвяру:
у сьцяны, відавочна, яе адценьне,
далей — Кулікова поле, міжрэчча, струмені.
У небе бяз птахаў лёгка адчуць атруту
уласных словаў «даруй», «не кахаю», «крута!»,
быццам віна за шчасьце на тле найгора
ператвараецца ў шэры настрой надвор'я.
Усё будзе добра, калі моцны дождж пральецца,
бо арліцам, вядома, іншага не застаецца,
як цярпець ад зайздрасьці тых, хто ня мае крылаў
і забывае, як ты прабіваўся з пылу.
Божа, спыні хвіліну, калі заціхае рыба
ў Сьвіцязі! Калі грукае лёс у шыбу,
варта спыняцца і аслабляць пастронкі,
варта кахаць цябе. І выходзіць вонкі.
Міхал Бараноўскі: «Калі людзі кахаюць, сьвет робіцца прыгажэйшы»
Калісьці ставілася пытаньне: «Ці магчымая паэзія пасьля Асьвенціма?» Як выявілася, — так. Больш за тое, мне падаецца, мастацтва, і паэзія ў прыватнасьці, таму і ёсьць, каб неяк адцяняць у грамадзкай сьвядомасьці ўсё тое разбуральнае, што часам кіруе намі. Таму ўмоўная муза ня можа быць адарванай ад рэальнасьці, зьмяняецца разам з творцам і праяўляецца ў тэксьце, нават не выяўляючы сябе. На ўзроўні нечага тонкага.
І калі нехта кажа, што зараз ня час для лірыкі, то я ня згодны. Для прыгожага заўжды павінна быць месца. А калі людзі
кахаюць, сьвет таксама робіцца прыгажэйшы.
*
адчуй як дзіцёнак руку сьціскае
сяброўку сваю калыхай у абдымках
і будзе гэта сапраўднай справай
вартым заняткам дастойнага мужа
чытаю я на старых таблічках
бабілёнскае нацыяналкі
і згодны з кожным цагляным гукам
а ўнутры не знаходжу міру
*
жыць і
дыхаць табой
як кацейку трымаць на руках
ратаваць ад трывогі і сьмерці
і жахаў штоночных
што яшчэ я магу
растае адзінота ў вачах
калі смак тваіх вуснаў
у дарогу бяру
на парозе
жыць і
дыхаць табой
у невядомае крочыць наўсьлеп
нітка цягнецца празь лябірынты
якімі блукацьмем
што яшчэ я магу
у непрагляднай цемры начэй
лёгка так разьмінуцца
так лёгка ізноў
не спаткацца
жыць і
дыхаць табой
і хапацца за тонкую нітку
Ганна Шакель: «Паэзія не заўсёды мае простую сувязь з рэчаіснасьцю»
Вядома, каханьне — ня першая тэма, на якую цяпер хочацца пісаць. Але я пішу. Дакладней, перапісваю. На сёньня мне ўдаецца пісаць пра каханьне на падмурку старых уражаньняў, ужо зафіксаваных у маіх вершах, і прыдумляць новыя пачуцьці, бо паэзія не заўсёды мае простую сувязь з рэчаіснасьцю.
у цягніку
няма нічога ўтульней для закаханых,
чым месцы для інвалідаў.
і тыя, і тыя бездапаможныя
ў сваёй слабасьці.
падарожная радасьць:
накрыж сьпяць шляхі
і чакаюць вакзалы.
у цябе для чаканьня няма
адмысловай залі.
холад вагона
ваду тваіх заляцаньняў
перакладае як пару.
твой нос па маёй скроні —
працяжнік паміж намі.
цягнік —
працяжнік паміж гарадамі.
крэмзаю літары на ледзяным
акне электрычкі.
мароз да іх ставіцца
дыякрытычна.
я, бязграматная і здаровая,
саступаю месца. сядай, пасажырка.
мае кантралёры
паставілі на яго
квітку кропку
і высадзілі мяне
на станцыі Раманы,
бо я не захоўваю правілы
пунктуацыі дотыкаў.
Дарʼя Бялькевіч: «Культура ня можа прадукцыйна існаваць ва ўмовах несвабоды, цэнзуры, страху, бясконцых забаронаў»
Мая муза скаваная падзеямі, якія адбываюцца ў краіне, яна рэдка да мяне прыходзіць. За паўгода я напісала сем вершаў, тры зь якіх былі ўдалымі — іх можна было паказаць. Неверагодна захапляюся тымі паэтамі, якія могуць прапусьціць празь сябе нашы падзеі, напісаць добры верш-рэакцыю і пры гэтым застацца ў нармальным псыхалягічным стане. Мне такое даецца цяжка. Таму я пішу пакрысе, запісваю асобныя радкі, якія прыходзяць, нават калі яны не складаюцца ў вершы. Культура ня можа прадукцыйна існаваць ва ўмовах несвабоды, цэнзуры, страху, бясконцых забаронаў. Зразумела, што для творчасьці пратэсту ў нас ёсьць глеба, але ўявіце, колькі песень, вершаў, карцін, напрыклад, пра каханьне, за гэты час не змаглі зрабіць творцы, і колькі яшчэ ня зробяць.
*
Пыл пад ложкам захоўвае сны.
Кожны раз, калі ты мне сьнісься,
я мыю падлогу.
ПАРА-СОН
Я ведаю кожную ноту
тваёй адзіноты.
Адзінота аднолькавая ва ўсіх.
Я ведаю ўсе эшафоты
тваёй самоты.
Самота сьціскае горла, паветра няма зусім.
Раскладаем партыю на галасы,
хаця прыгожа сьпяваем ва ўнісон.
Я даслухаю тваё сола
і сыду пад дождж, пакінуўшы парасон.
Прабач: мы ня разам, мы поруч,
параза і горыч,
па-за часам, прасторай, усюды — нідзе...
Твае вочы палаюць, а я
каралева залеваў,
і агонь адбіваецца ў вадзе.
Для мінулага
На полі, дзе хлопцы
ганяюць мяч,
я схавала сакрэцік.
Месца пазначыла:
чатыры гады ад брамы.
Паклала пад тонкае шкельца
ўсе твае падарункі.
З галінкай сіняга сухацьвету
я пахавала ў пяску
шчасьлівы аскепак лета.
Суровым выракам будзе лірыка:
не адданаю, не адзінаю,
як на Радаўніцу хадзіла,
намацвала гладкае шкельца,
не магла наглядзецца гадзінамі.
Пятка ў гумовых кедах
разбурыць сакрэцік —
таемнае стане яўным,
я рэжуся аб раструшчанае мінулае
і нарэшце праз павуціньне трэшчынак
бачу яго сапраўдным.
Артур Камароўскі: «Даводзіцца працаваць са складанымі эмоцыямі, страшнымі. А гэта цяжка».
Вершы пра каханьне амаль ня пішуцца. Але я люблю іх думаць.
Наўкольная рэчаіснасьць уплывае, канечне. Бо мы ж ня ў бункеры жывём. І гэта, дарэчы, цікава — паглядзець, як і што ты можаш адказаць гэтай рэчаіснасьці. І што будзе пасьля. Але ня пішацца яшчэ і таму, што прыходзіцца працаваць са складанымі эмоцыямі, страшнымі. А гэта цяжка.
*
я пачаў вывучаць сваё цела
ў цемры
навобмацак
унутры цябе, мама
я плаваў у водах
твайго жыцьцядайнага мора
кранаў твае берагі
і так складаў карту скуры
пакуль што ня ведаючы
як яе роўнядзь будзе ўздымацца
узгоркамі пупышак
калі ён пальцамі будзе праводзіць
ад далоні да перадплечча
гэта будзе ўжо іншая карта
мая геаграфія
пачалася задоўга ад школьнай —
калі сталася цесна ў тваёй вадзе
я выйшаў на бераг незнаёмай краіны
і закрычаў не ад страху зямлі
а ад мовы -
я шукаў на блакітным глёбусе
нашае мора
і не знаходзіў, мама
можа таму
што цяпер яно ажывала ўва мне
а раней я пальцамі
перасоўваў яго караблі
я да сёньня ня ведаю
што азначаюць скрыжаваньні ліній далоняў
самая вялікая радзімка
краіны твару
мне ніхто не паказваў такія карты
але па ягонай скуры
як тады па тваёй
я складаю карту сусьвету
і там будзе ўсё
толькі зараз хачу запомніць
мяккасьць тваёй рукі, мама
каб заўсёды вяртацца
Ніна Лістота: «Было даволі дрэнна, а вось ты проста шчасьлівы, нягледзячы ні на што»
Цікава, што ў сярэдзіне мінулай восені, калі сытуацыя ў краіне працягвала абвастрацца, а на душы, адпаведна, было даволі млосна, у маім жыцьці зьявіўся Чалавек. Ён нібы запаліў сьвятло. Я б сказала, што ўсё перавярнулася дагары нагамі: было даволі дрэнна, а вось ты проста шчасьлівы, нягледзячы ні на што.
Ад пачатку нашых сустрэч у мяне пачалі зьяўляцца новыя вершы. І гэтыя вершы для мяне самой сталі нечаканасьцю. Яны расстаўлялі важныя акцэнты ва ўспрыняцьці таго, што адбываецца навокал: усіх нас звонку атачыў сапраўдны сюррэалізм, але штосьці больш моцнае, больш важнае хаваецца ў сэрцы. І яно не для чужых, яго нішто ня згасіць.
Думаю, многія беларусы перажылі цэлую гаму нэгатыўных пачуцьцяў, зьвязаную з тымі, хто ім дарагі, — страх і роспач, што твайму блізкаму чалавеку — ня важна, каханы гэта ці брат, сястра, сусед, выкладчык — зробяць балюча, што ён будзе пакутаваць. У нас усё абышлося спакойна, аднак былі сытуацыі, у якіх мой сябар моцна перажываў і хваляваўся за мяне. На жаль, у бальшыні беларусаў страхі пра блізкіх спраўдзіліся.
Сьветлы мой!
Я прашу цябе, цемру сабою выцесьні.
Выплесьні смутак з маёй душы,
Выпі праз вусны і выпусьці.
Ведаеш,
Вусьцішна мне ў непраходнай цішы,
Дзе дагараюць чужыя жарсьці,
Дзе Яны мяне апякаюць.
Я зрабілася
Тонкая, быццам лёд, быццам шкло, хрумсткая.
Вецер дзьме — вось і я, падаю ніц.
Хтось крычыць — і раблюся травой,
Праглынаю гукі.
Сьветлы мой,
Сьветлы мой,
Сьветлы мой…
Ты ня міт, не фантом.
Вось, стаіш ля дзьвярэй і стукаеш.
Хто адчыніць табе, хто адчыніць…
Хто яна, тая я,
Што адчыніць каханаму.
Ганна Комар: «Можа, я гэтак апантаная цяпер рэвалюцыяй, як была б апантаная мужчынам»
Апошнія шэсьць месяцаў вершы пра каханьне ня пішуцца, увогуле ні вершы, ні проза ня пішуцца ні пра што, акрамя падзей гэтых месяцаў. Толькі яны падаюцца вартымі маёй творчай энэргіі цяпер. Многія ранейшыя праблемы, у тым ліку няўдалыя рамантычныя стасункі, сталі зусім дробнымі на фоне таго, праз што мы праходзім. Апошняя спроба напісаць пра былое каханьне здарылася ў лістападзе, і то калі я на тры дні выехала зь Беларусі, але спроба засталася незавершанай. Пачынаўся верш так:
адгукаюцца сокам суніцы:
наступі — запяе.
журавель трапеча ў руцэ.
восень сьпяшае пазбавіцца лісьця да халадоў.
што нагадвае мне гэты горад?
цябе,
нібы да цябе не было гарадоў.
пасьля цябе жураўлёў не было…
не сэзон шкадаваць.
Нядаўна гутарылі са знаёмым пра каханьне, і я сказала, што, можа, і добра было б у гэты час закахацца. «Дзеля натхненьня?» — запытаў ён. І гэта такі стэрэатып, нават некалькі: што паэты і паэткі пішуць, толькі калі на іх натхненьне зваліцца, а другі — што каханьне толькі і выклікае гэтую лявіну. Але гэта ня так. Паэзія можа быць пасьлядоўнай дасьледчыцкай працай важных тэм і падзеяў.
У пэўным сэнсе я нават рада, што больш не зацыкленая на каханьні і сваім балючым досьведзе. Можа, я гэтак апантаная цяпер рэвалюцыяй, як была б апантаная мужчынам, але рэвалюцыя мне цяпер бліжэйшая, як і ўсё жаночае.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "2020 год навучыў нас не адкладаць на потым тое, пра што даўно марылі"

maintext:
«2020 год навучыў нас не адкладаць на потым тое, пра што даўно марылі» 8.02.2021, 9:27
1,385
Яўген Афнагель
Каардынатар «Еўрапейскай Беларусі» Яўген Афнагель адзначыў свой дзень народзінаў за кратамi.
Каардынатар «Еўрапейскай Беларусі» Яўген Афнагель больш за чатыры месяцы за кратамі. 7 лютага, ён адзначыў свой дзень народзінаў. Яго жонка, Кацярына Людвіг, праз «Новы Час» павіншавала каханага.
— З днём народзінаў, даражэнькі Жэня! Ужо больш за чатыры месяцы, як цябе забралі. Вельмі спадзяюся, што мы неўзабаве зможам сустрэцца і адзначыць твой дзень народзінаў як мае быць. Нешта са святкаваннямі нам не шанцуе апошнім часам: двойчы запар ты сустрэў новы год у турме, мой дзень народзінаў правёў на Акрэсціна (ці гэта было ўжо Жодзіна?), а цяпер сустракаеш свой — на Валадарцы.
Спадзяюся, вы з хлопцамі створыце святочную атмасферу і годна адзначыце. А торцік і арэшкі са згушчонкай, якія я перадам, палепшаць гэты дзень і падымуць настрой. Перад тым, як есці торцік, не забудзь загадаць жаданні!
2020 год навучыў нас не адкладаць на потым тое, пра што даўно марылі. Так што зычу табе хутчэй аказацца на волі, рабіць тое, што падабаецца, ажыццявіць усе мары і аб’ехаць увесь свет.
Да твайго арышту мы паспелі набрацца ўражанняў. Так што, калі будзе сумна, успамінай зорнае неба ў Сахары, нашы прыгоды ў Танзаніі, паездку на аўто па ЗША і шмат-шмат усяго добрага, што было. Я ўпэўненая, што наперадзе нас чакаюць выдатныя падзеі, мы перажывём гэты няпросты перыяд і будзем цаніць кожную хвіліну, якую прабавілі разам.
Да віншаванняў далучаюцца Шція, Фрэя, Норы і нават котка, з якой у цябе няпростыя стасункі :). Яна таксама вельмі цябе чакае! Абдымаю!
Падтрымаць і павіншаваць Яўгена Афнагеля можна па адрасе: СІЗА-1, 220030, г. Мінск, вул. Валадарскага, 2.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».