title: Іх гістарычны след. Леў Сапега

maintext:
(Працяг. Пачатак у №№77–84, 86–90.)
14. Леў Сапега (4 красавіка 1557 г. – 7 ліпеня 1633 г.)
Леў Сапега – выдатны дзяржаўны, грамадскі і ваенны дзеяч, дыпламат, мысліцель. Займаў пасады пісара літоўскага і сакратара Вялікага Княства Літоўскага (1580–1585), падканцлера (1585–1589), канцлера (1589–1623), віленскага ваяводы (1623–1633) і гетмана літоўскага (1625–1633). Адзін з самых уплывовых дзяржаўных дзеячаў і адзін з самых багатых магнатаў канца XVI – першай трэці XVII стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім і Польшчы.
Л.Сапега нарадзіўся ў мястэчку Астроўна Віцебскага павета (цяпер Бешанковіцкі раён Віцебскай вобласці) у магнацкай сям’і. Яе ўплывовыя сваяцкія сувязі і багатыя маёнткі дазволілі здольнаму юнаку пачаць бліскучую кар’еру. Бацькі аддалі Льва на вучобу і выхаванне пры двары віленскага ваяводы і канцлера Вялікага Княства Літоўскага Мікалая Радзівіла Чорнага. У 1570 годзе разам з сынамі Радзівіла ён выехаў на вучобу ў Германію, дзе стаў студэнтам Лейпцыгскага ўніверсітэта. Там пад уплывам Рэфармацыі змяніў сваё праваслаўнае веравызнанне і стаў пратэстантам (кальвіністам). Вярнуўся на радзіму ў 1573 годзе з добрымі ведамі права, замежных моў, латыні і быў прыняты пры двары караля і вялікага князя Стэфана Баторыя. Разам з Баторыем удзельнічаў у Лівонскай вайне: у вызваленні Полацка ад маскоўскіх войск Івана Грознага ў 1579 годзе, у паходах на Вялікія Лукі і Пскоў 1580–1581 гадоў. У 1580 годзе быў прызначаны вялікакняжацкім сакратаром, у 1581 годзе – пісарам і з таго часу ўваходзіць у склад цеснага кола кіраўнікоў дзяржавы.
Разам з канцлерам Астафіем Валовічам і падканцлерам Крыштафам Мікалаем Радзівілам браў удзел у стварэнні вышэйшага апеляцыйнага суда дзяржавы – Галоўнага трыбунала Вялікага Княства Літоўскага. У 1584 годзе накіраваны паслом у Маскву да цара для вырашэння памежных пытанняў і абмену ваеннапалоннымі. За ўдалую дыпламатычную місію (падпісана новае перамір’е, з палону вызвалены 900 чалавек) у 1585 годзе атрымаў пасаду падканцлера ВКЛ, у 1586 годзе – пажыццёва Слонімскае староства. Зрабіў Слонім сваёй галоўнай рэзідэнцыяй.
У 29 гадоў (1586) ажаніўся з дачкой люблінскага кашталяна Даротай (памерла ў 1591 годзе) і меў ад гэтага шлюбу чатырох дзяцей, трое з якіх памерлі.
У 1585–1586 гадах у рэзідэнцыі Баторыя ў Гродне распрацоўваў праект уніі Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай, удзельнічаў у перамовах з маскоўскім пасольствам. У час бескаралеўя выступіў у 1587 годзе супраць спроб польскіх магнатаў падпарадкаваць сабе Вялікае Княства Літоўскае, прапанаваў маскоўскаму боку перамовы аб уніі дзяржаў, стаяў за абранне каралём і вялікім князем маскоўскага цара Фёдара, дзеля чаго ў сакавіку 1587 года сустракаўся ў Наваградку з яго пасольствам. Але калі на элекцыйным сойме гэта кандыдатура не атрымала падтрымкі, зрабіў стаўку на кандыдатуру шведскага каралевіча Жыгімонта Вазу. Дамогся зацвярджэння Жыгімонтам зводу законаў Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года.
Статут быў адрэдагаваны Л.Сапегам, які, па сутнасці, стварыў новую канцэпцыю незалежнай беларуска-літоўскай дзяржавы. Гэта своеасаблівая канстытуцыя, якая фармулявала ідэю прававой дзяржавы, падкрэслівала суверэнітэт Вялікага Княства Літоўскага, забараняла чужаземцам набываць тут землі і пасады. Статут з’яўляецца выдатным помнікам беларускай мовы і юрыдычнай думкі феадальнай эпохі. Гэта быў самы прагрэсіўны на той час у Еўропе збор феадальнага права. За ўласны кошт Л.Сапега выдаў Статут у Вільні.
У XVII–XIX стагоддзях Статут Вялікага Княства Літоўскага перакладалі на рускую, украінскую, нямецкую, французскую, лацінскую мовы і выдавалі ў іншых краінах. Ён выкарыстоўваўся ў кадыфікацыі права ў Прусіі, Расіі, Украіне. У заканадаўстве і судах Польшчы, Латвіі, Эстоніі Статут 1588 года ўжываўся як дадатковая крыніца права. Гэты звод законаў, вытрымаўшы выпрабаванне часам, дзейнічаў на тэрыторыі Беларусі, Літвы і Правабярэжнай Украіны да 1840 года.
Нягледзячы на пэўныя разыходжанні ў поглядах на палітыку паміж каралём Жыгімонтам III і Львом Сапегам, кароль падтрымліваў Сапегу, аўтарытэт якога ў Беларусі і Літве быў вялікім.
У 1586 годзе Л.Сапега перайшоў з кальвінізму ў каталіцызм, што спрыяла яго далейшай кар’еры, аднак звычайна ён займаў талерантную пазіцыю ў рэлігійным пытанні. Яго пераход у каталіцызм адбыўся пад уплывам езуітаў, асабліва выдатнага прапаведніка Пятра Скаргі. Л.Сапега стаў найбольш буйным прыватным мецэнатам каталіцкай і уніяцкай цэркваў у Вялікім Княстве Літоўскім: пабудаваў і фінансаваў 24 храмы і манастыры – у Оршы, Слоніме, Ружанах, Вільні, Бялынічах, Брэсце, Чарэі, Жыровіцах і іншых, засноўваў пры іх школы і шпіталі.
У красавіку 1589 года атрымаў пасаду канцлера Вялікага Княства Літоўскага, што зрабіла яго кіраўніком знешняй і ўнутранай палітыкі дзяржавы ў адказны для яе перыяд.
Як кіраўнік дзяржаўнай канцылярыі, Л.Сапега займаўся ўпарадкаваннем дзяржаўных дакументаў: у 1594–1607 гадах па яго загадзе вёўся перапіс кніг Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага – дзяржаўнага архіва, што дапамагло захаваць інфармацыю старажытных кніг XV–XVI стагоддзяў. Сёння копіі гэтых кніг з’яўляюцца неацэннай гістарычнай крыніцай, выдаюцца, і даследчыкі розных краін вывучаюць па іх даўнюю гісторыю ўсходнееўрапейскага рэгіёна.
У 1599 годзе Л.Сапега ажаніўся другі раз з 16-гадовай князёўнай Гальшкай (Лізаветай) Радзівіл – дачкой апекуна пратэстантызму ў Вялікім Княстве Літоўскім. Гэты шлюб прынёс яму новыя багатыя маёнткі і ўмацаванне сувязяў з пратэстанцкай апазіцыяй. Цяпер ён часта выступаў у палітычных спрэчках паміж каралём і пратэстантамі як пасрэднік. Ад гэтага шлюбу Л.Сапега меў трох дзяцей, з якіх Крыштаф Мікалай стаў пісарам, Леў – падканцлерам Вялікага Княства Літоўскага. У 1600 годзе Сапега выступіў міратворцам у канфлікце паміж дзвюма варожымі магнацкімі сем’ямі – Радзівіламі і Хадкевічамі, які ледзь не прывёў да грамадзянскай вайны ў дзяржаве.
Ён працягваў актыўна праводзіць усходнюю палітыку дзяржавы. Пасля смерці ў 1598 годзе цара Фёдара спрабаваў выставіць на маскоўскі трон кандыдатуру Жыгімонта III, а калі трон заняў Барыс Гадуноў, прапаноўваў праект жаніцьбы Жыгімонта з яго дачкой. Канчатковая мэта гэтага праекта прадугледжвала дзяржаўную унію Рэчы Паспалітай з Масквой. Але ажыццявіць яго не ўдалося. У 1600 годзе на чале пасольства ездзіў у Маскву, дзе была дасягнута дамоўленасць аб працягу перамір’я паміж дзяржавамі на 20 гадоў. Прыхільнік дзяржаўнай уніі з Маскоўскім царствам, ён асудзіў падтрымку паходу Ілжэдзмітрыя I на Маскву. Але пасля забойства ў 1606 годзе ў Маскве Ілжэдзмітрыя I стаў прыхільнікам вайны з Расіяй з мэтай пашырэння тэрыторыі Рэчы Паспалітай і кампенсацыі папярэдніх тэрытарыяльных страт Вялікага Княства Літоўскага. Удзельнічаў у перамовах і падпісанні Дзявулінскага перамір’я 1618 года на 14 гадоў паміж Рэччу Паспалітай і Маскоўскай дзяржавай.
У 1623 годзе Л.Сапега быў прызначаны Жыгімонтам Вазам на самую ганаровую пасаду ў Вялікім Княстве Літоўскім – ваяводы віленскага і адначасова адмовіўся ад пасады канцлера. Тады ж у складзе соймавай камісіі займаўся ўрэгуляваннем спрэчак паміж іерархіяй уніяцкай царквы і праваслаўнай апазіцыяй Беларусі і пошукамі шляхоў іх прымірэння.
У перыяд вайны са Швецыяй 68-гадовы Л.Сапега быў прызначаны гетманам вялікім літоўскім (25 ліпеня 1625 года) – галоўнакамандуючым беларуска-літоўскім войскам. На нарадзе сенатараў пасля смерці Жыгімонта Вазы яму было даручана падтрымліваць бяспеку ўсходніх межаў Вялікага Княства Літоўскага.
Памёр у Вільні ў час прыёму італьянскага пасольства. Пахаваны тут жа ў касцёле архангела Міхаіла.
(Працяг будзе.)
Публікацыя з № 91 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Ні бедняку, ні мільянеру служыць не варта Люцыферу

maintext:
29-гадовы жыхар Асіповічаў украў у мясцовай краме скрыню з ахвяраваннямі для будаўніцтва царквы. Летась ён быў асуджаны на тры месяцы за такое ж злачынства – спрабаваў сцібрыць скрыню ў сталічным універсаме.
Нам трэ жыццёвую дарогу
Ацэньваць так, здаецца мне:
Калі ў жыцці не служыш Богу –
Міжволі служыш сатане,
Хоць праваслаўным атэістам
Прылюдна называў сябе;
Тым больш ты справы меў з «нячыстым»
І з Богам быў у барацьбе,
Калі ў жыцці грашыў не ў меру,
Не хваляваўся пра імшу.
А гэты злыдзень Люцыферу
Прадаў і цела, і душу,
Каб наталяць свае вантробы,
Туды набулькаўшы віна
(Каньяк яму не даспадобы).
І ў тым памочнік – сатана.
Не раз апойку «план харошы»
Надзюбваў д’ябал у мазгі,
Дзе можна ўзяць для п’янкі грошы,
«Чарніла» жлукціць дзень-другі,
А значыць, захлынацца ў шчасці.
Часцей ён чуў ад сатаны,
Што грошы можна проста ўкрасці,
Як дрэнна дзесь ляжаць яны.
І, завалодаўшы дашчэнту
Апойкам гэтым, д’ябал змог
Нашкодзіць нават канкурэнту,
А канкурэнт у д’ябла – Бог.
Апойку быў наказ кароткі:
– Каб весялей жылося нам,
Патрэбна ў краме ўкрасці сродкі,
Што ахвяруе люд на храм.
Там грошы з прыхаду, у скрыні,
Глядзяць ахоўнікі здалёк…
Само сабой, зладзюга «сіні»
На гэты скарб зрабіў наскок.
Здабычы там не надта многа,
Бо так было ва ўсе вякі:
Свае малітвы слаць да Бога
Найперш жадалі беднякі.
Ды не ўдалося злыдню ўкрасці
І тыя сціплыя рублі,
І мужыка зладзейскай масці
У каталажку завялі.
Хоць заслугоўваў жорсткай кары,
Аднак не год, тым больш не тры,
На жаль, зладзюга парыў нары.
– Ты тую спробу паўтары,
Бо не адна ў краіне крама
І скрыня ў крамах не адна,
Куды суюць рублі для храма, –
Яму параіў сатана.
Ды зноў яго ўзялі ў аблогу,
На даляглядзе зноў астрог,
Бо тое, што належыць Богу,
Не аддае злачынцам Бог.
***
І больш суровая расплата
Чакае злодзея цяпер,
Хаця ў яго за адваката,
Напэўна, будзе Люцыфер…
Уранку і ўвечары
Зялёнай жабай для Івана
Была «палова» раніцой.
На прыгажуню закахана
Глядзеў вячэрняю парой.
І доўга тут гадаць не трэба,
Дзівоснага не бачна ў тым:
Пад вечар, як цямнела неба,
Ён проста напіваўся ў дым…
Не падзялілі ахвяру
Маньякі два ў вячэрнім парку
Нейк учынілі бойку-сварку.
Што ж пасварыла тую пару?
Не падзялілі, бач, ахвяру…
Дзіўны дыялог
Пачуў – і смешна стала мне,
Я падзівіўся дыялогу:
– Вы ў Бога верыце ці не?
– Не, атэіст я, дзякуй богу.
Для чаго духі?
Радкамі гэтымі, магчыма,
Адкрыю ўсім адзін сакрэт:
Духі ўжываюцца жанчынай,
Каб не губляў мужчына след.
Гора і радасць
Як горам дзелішся ты дзесьці,
Дык важна радасць не прынесці…
Публікацыя з № 91 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»

fasttext_language: be


description: 26 лістапада. Дзень нараджэння нашага любімага Уладзіміра Сымонавіча Караткевіча... Чалавека, які адкрыў нам новую гістарычную Беларусь — рыцарскую,

title: Пяць анкет Уладзіміра Караткевіча

maintext:
26 лістапада. Дзень нараджэння нашага любімага Уладзіміра Сымонавіча Караткевіча… Чалавека, які адкрыў нам новую гістарычную Беларусь — рыцарскую, шляхецкую, інсургенцкую, гераічную… Пісьменніка, чые кнігі дасюль узначальваюць рэйтынгі папулярнасці, піша Людміла Рублеўская для «Звязды».
Што больш яскрава дапаможа ўявіць вялікага чалавека, чым ягоныя ўласныя прызнанні? У 13-м томе Збору твораў Уладзіміра Караткевіча ў 25-ці тамах, які цяпер выходзіць у выдавецтве «Мастацкая літаратура», апублікаваныя ягоныя анкеты… Давайце перачытаем іх і даведаемся незвычайныя факты.
1. Знікла аповесць пра Неферціці
Так званая малая аўтабіяграфія («Дарога, якую прайшоў»), захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва ў фондзе Янкі Казекі. Яна напісаная 1 снежня 1964 года для кнігі пісьменніцкіх аўтабіяграфій «Пра час і пра сябе», укладальнікам якой быў Казека.
Уладзімір Караткевіч успамінае час, калі ў 1944-м пасля пакутлівых блуканняў, эвакуацыі вярнуўся на Беларусь і давучваўся ў школе.
«Многіх з нас цягнула да вершаў. Столькіх, што мы нават выдалі некалькі нумароў рукапіснага часопіса «Званочак».
Чамусьці вершы былі патрэбней за многае. А пісаліся ж пры святле гільзы на нямецкіх бланках ці на звароце доўгіх жоўтых канвертаў, таксама нямецкіх. Аддавалі перавагу канвертам, з-за добрай паперы».
Караткевіч тады напісаў не менш за дзвесце вершаў, але нікому іх не паказваў. Пакуль не прыйшла новая настаўніца па прозвішчы Грыневіч. Вось неяк так атрымалася, што Валодзя ёй вершы і паказаў…
«Яны і прыгодніцкая аповесць «Загадка Неферціці» былі «надрукаваныя» ў нашым «Званочку». І гэта была адзіная мая «публікацыя» за дзесяць год. Цяпер усё гэта недзе згубілася, і шкадаваць аб гэтым, пэўна, няма чаго».
Караткевіч мо, і не шкадаваў, а вось мы, ягоныя адданыя чытачы, вядома, шкадуем… Знайсці б цяпер той «Званочак», прачытаць аповесць «Загадка Неферціці»!
2. Лічыў сябе Дон Кіхотам і Кала Бруньёнам
Сябар Уладзіміра Караткевіча Юрый Гальперын у 1957-м даслаў яму анкету. Караткевіч працаваў тады настаўнікам у Оршы. Але адказы на пытанні, якія, дарэчы, былі надрукаваныя толькі ў 2015 годзе, уражваюць. Напрыклад, з любімых замежных паэтаў Караткевіч згадвае «Данте, Гейне — странная пара», з драматургаў — Сафокла, з празаікаў — Ралана і Сервантэса, з сучасных — Паўстоўскага і Коласа.
Музыку Караткевіч любіў класічную, «эстрадную, в общем, на 90 % терпеть не могу». Любімыя кампазітары — Бетховен, Чайкоўскі, Мусаргскі, любімыя музычныя творы — «V і ІX Бетховена, «Франческа да Римини» Чайковского». З песень Караткевіч назваў цыкл «Зімні шлях» Шуберта і песні Бетховена. Любімыя артысты — Шаляпін, Святаслаў Рыхтэр, Натан Рахлін. Мастакі — «из белорусов — Ковальский. Из поляков — Матейко и циклы Гротера. Из западных — Рембрандт». Архітэктары — «Кажется, мог бы полюбить Иктина, если бы видел не только по фотографиям в альбомах. Люблю Баженова, но не во всем».
Прадказальны адказ наконт краін, якія больш за ўсё цікавяць, — «Прежде всего и навеки Беларусь». Вось далей троху нечакана: «Потом Индия, Италия, острова южных морей».
Звернем увагу на пытанне пра ўпадабаных літаратурных герояў:
«Дон Кихот, Кола Брюньон, все, на кого валятся шишки и которые побеждают (даже в смерти)».
Безумоўна, гэтак Караткевіч казаў і пра сябе.
3. Ненавідзеў «накапіцельства»
Караткевіч нібы прадбачыў сённяшнюю маскультуру спажывальніцтва з прынцыпам геданізму — жыць для сябе. 11 снежня 1976 года ў Дубултах — нават пазначыў дакладны час, 21.42 — ён адказаў на пытанні Алега Бембеля пра нацыянальнае і інтэрнацыянальнае… Тут шмат разважанняў пра беларускую гісторыю, культуру і нацыянальны характар, тым больш Караткевіч на той момант падрыхтаваў сваю кнігу «Зямля пад белымі крыламі». На пытанне пра страты, якія панесла чалавецтва падчас Другой сусветнай вайны, акрамя мільёнаў жыццяў і рэчыўных каштоўнасцяў, Караткевіч разважае так:
«Што тычыцца душ людскіх, то тут страты ідуць за кошт яшчэ жывых, але траўміраваных, за кошт той невялікай у працэнтах, але досыць вялікай колькасна часткі, якія вырашылі што «жыццё кароткае», а таму адарваліся ад іншых, зашыліся ў свае маленькія «версалі», якіх нічога не цікавіць, акрамя «накапіцельства», кішэні, калекцый, вілаў.
Такім глыбока пляваць на чалавека побач, на ўсё чалавецтва, на родную мову, на родны народ».
Караткевіч робіць рэзкую выснову:
«Яны прыпаўзлі, яны і адпаўзуць, як чэрві.
А чалавек, чалавецтва, культура, мова, нацыя жылі і будуць жыць вечна».
4. Цаніў адсутнасць «катурнаў»
Праз дзесяць дзён у тым жа доме творчасці Дубулты, 22 снежня 1976 года, Караткевіч дае «доўгі адказ на тры кароткія пытанні». На жаль, не пазначана, хто менавіта даслаў тыя пытанні. Калі на апошнія два — «Як вы ўяўляеце шчасце?» і «Якія змены адбыліся з вамі за апошні год?», Караткевіч адказвае парай абцякальных сказаў, то на першае — «Якія якасці падабаюцца вам у людзях, што вас акружаюць?», дае развагі на некалькі старонак.
«Нельга жыць без любові або павагі навакольных да цябе. І гэты прынцып, якому столькі ж год, колькі чалавецтву, але якому раней следавалі адзінкі , — цяпер прынцып многіх і многіх тысяч. І ён вельмі просты: салдат ты або генерал — жыві так, як твае суседзі-салдаты. Спі з імі на пяску ці снезе, прыйдзе такое,— галадай з імі, дзяліся апошнім. А калі будзе добра, то і напіся разам з імі. Яны прабачаць, бо й самі не лепшыя. І ніколі не судзі аб сваім салдаце, генерале, паэце па тым, як аб ім кажуць.
Ён не мае «камандзірскага голасу», але ён 36 гадзін, самотны, стрымлівае 22 чэрвеня пераправу немцаў цераз Буг (прыклад В. С. Рудава, які раскапаў гэтую гісторыю). Ён, сучаснік, можа быць балбатун і ўзвейвецер, але, магчыма, толькі ў яго знойдуцца сапраўдныя радкі на час вялікай бяды.
Цярпімасць — вось што галоўнае. Пры мужнасці і адданасці».
5. Лазіў ноччу па скалах
У 1979 годзе Караткевіч атрымаў ліст ад старшага выкладчыка кафедры беларускай літаратуры БДУ Таццяны Шамякінай з просьбай даць адказы на пытанні невялікай анкеты, каб выкарыстаць для работы са студэнтамі. Пісьменнік не прамарудзіў, быў, як заўсёды, шчыры і іранічны.
«Ну і рос, як усе. З іхняй бясконцай цікавасцю да ўсіх з’яў і праяў жыцця. З прынцыпам, які і цяпер ува мне не выветрыўся: «гэта цікава, а значыць, я павінен гэта ведаць» (не датычыцца асабістых сакрэтаў людзей: гэтым у нас усе грэбавалі), «нехта ўмее — значыць, магу і я».
Нехта плавае, скача ў ваду, ловіць змей дзеля яду, баброў, умее лазіць па скалах — значыць, і я магу. І павінен гэта рабіць добра, бо дрэнна нешта рабіць сорамна».
У наступных адказах Караткевіч пацвярджае гэты прынцып.
«І на маім шляху егеры, змеяловы, чабаны, начлег на Марыяцкай вежы ў Кракаве, скалалазы, ганчары, свяшчэннікі, народныя майстры скрыпак, следчыя і г.д.
…Сцэна ў кактэбельскай міліцыі. Пагранічнікі затрымалі. Маёр: «Каго затрымалі? Мы яго шмат год ведаем. Добрыя людзі ўсе спяць, а гэты псіх лазіць ноччу па скалах». Мне гэтыя словы — самая дарагая ўзнагарода».
І каб зрабіць падарунак пісьменніку ў дзень яго нараджэння — перачытайце ягоныя творы.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Іх гістарычны след. Астафій Валовіч

maintext:
(Працяг. Пачатак у №№77–84, 86-88.)
12. Астафій Валовіч (каля 1520 г. – 1587 г.)
Астафій Валовіч – дзяржаўна-палітычны і культурны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, гуманіст, мецэнат-асветнік. Заняў выключнае месца ў дзяржаўна-палітычнай і культурнай гісторыі княства XVI стагоддзя.
А.Валовіч нарадзіўся на Гродзеншчыне. Паходзіць з праваслаўнага шляхецкага роду Валовічаў, вядомага з першай паловы XV стагоддзя. Бацька – Багдан Грынькавіч – канюшы ВКЛ. Астафій атрымаў добрую хатнюю адукацыю і, як мяркуюць, скончыў адзін з пратэстанцкіх універсітэтаў Германіі або Падуанскі ўніверсітэт. Меў выдатныя літаратурныя, гістарычныя, прававыя веды, бліскуча валодаў велікакняжацкім справаводствам. Быў жанаты на Феадоры Паўлаўне Сапяжанцы.
Вылучаўся адміністрацыйным і гаспадарчым талентам, высока ацэнены сучаснікамі, здзіўляў чужаземцаў сваім прыродным розумам. Незвычайныя здольнасці і працалюбства разам з блізкасцю да караля і разгалінаванымі кантактамі з членамі Рады ВКЛ садзейнічалі службоваму прасоўванню А.Валовіча да самых высокіх пасад. З 1546 года ён працаваў пісарам Віленскага ваяводства, у 1552–1566 гадах – пісарам Вялікага Княства Літоўскага, з 1552-га ён маршалак дворны, у 1561–1566-м – падскарбі земскі літоўскі, у 1566–1579-м – падканцлер, з кастрычніка 1579 года – канцлер, з 1569-га – кашталян трокскі, з 1579-га – віленскі. Актыўна займаўся дзяржаўна-палітычнай, дыпламатычнай, адміністрацыйнай, заканадаўчай, духоўна-культурнай дзейнасцю.
Браў актыўны ўдзел у рэформах 50–60-х гадоў XVI стагоддзя – аграрнай, судова-адміністрацыйнай, ваеннай. Удзельнічаў у напісанні праекта аграрнай рэформы «Устава на валокі» 1557 года і яго рэалізацыі. Адзін з арганізатараў падрыхтоўкі Статута Вялікага Княства Літоўскага 1566 года. Па яго прапанове ў тэкст Статута быў уключаны артыкул аб забароне чужаземцам набываць землі і пасады ў княстве.
Некалькі разоў ездзіў паслом у Маскву. У 1553 годзе дэлегацыя ВКЛ выступіла супраць прэтэнзій Івана IV называцца «царом усяе Русі» – гэты тытул умацоўваў міжнародныя пазіцыі рускага манарха і яго прэтэнзіі на ўсходнеславянскія землі Вялікага Княства Літоўскага. Напярэдадні Лівонскай вайны А.Валовіч пераконваў маскоўскага пасла Алферава ў неабходнасці падтрымання міру паміж іх дзяржавамі. У 1550–1560-я гады А.Валовіч лічыўся адным з найбольш уплывовых дзеячаў Вялікага Княства Літоўскага ў перамовах з Іванам IV. Пад яго кіраўніцтвам вялікакняжацкая канцылярыя стала важным цэнтрам унутранай і міжнароднай палітыкі.
Адзін з лідараў апазіцыі пры заключэнні Люблінскай уніі 1569 года на Люблінскім сойме выступаў супраць кароннага плана уніі. Прапанаваная А.Валовічам праграма уніі пры некаторым умацаванні ваенна-палітычных і дзяржаўных сувязяў гарантавала рэальную дзяржаўнаправавую самастойнасць Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы. Пасля заключэння уніі прыкладаў вялікія намаганні па ўмацаванні дзяржаўнага суверэнітэту Вялікага Княства Літоўскага ў межах новаўтворанай федэрацыі – Рэчы Паспалітай, па змене ўмоў Люблінскай уніі.
Разам з вышэйшымі саноўнікамі княства А.Валовіч абдумваў праблемы дынастычнага характару, ускладненыя хваробай караля Жыгімонта Аўгуста, са смерцю якога ў 1572 годзе скончылася 200-гадовае праўленне дынастыі Ягелонаў у Вялікім Княстве Літоўскім і Польшчы. У час першага і другога бескаралеўя (1572–1573, 1574–1576) удзельнічаў у тайных дыпламатычных перамовах на прадмет абрання на трон манарха, прымальнага для Вялікага Княства Літоўскага.
А.Валовіч браў удзел у Лівонскай вайне: у вызваленні Полацка (1579), узяцці Вялікіх Лук (1580), паходзе на Пскоў (1581).
На мяжы 1570–1580-х гадоў далучыў да дзяржаўных спраў Льва Сапегу, што мела вялікае значэнне для далейшага лёсу Беларусі. У 1581 годзе разам з ім стварыў вышэйшы суд дзяржавы – Галоўны трыбунал Вялікага Княства Літоўскага. А.Валовічу належыць асноўная арганізатарская і рэдактарская роля ў падрыхтоўцы Статута Вялікага Княства Літоўскга 1588 года.
Прыхільнік верацярпімасці. Падпісаў акт знакамітай Варшаўскай канфедэрацыі 1573 года – першы ў Еўропе публічна-прававы акт, які дэклараваў прынцыпы талерантнасці паміж людзьмі рознай веры. Выхадзец з праваслаўнага роду, А.Валовіч да сярэдзіны 1550-х гадоў прытрымліваўся сямейных канфесійных традыцый. У тайнай перапісцы з дзякам маскоўскага Пасольскага прыказу І.Віскаватым у 1558 годзе ён дыпламатычна скардзіўся на «зладейскае лютэранства» ў Вялікім Княстве Літоўскім, але ў той час ужо выразна схіляўся да кальвінізму. Разам з Мікалаем Радзівілам Чорным, яго братам Мікалаем Радзівілам Рыжым, Янам Кішкам з’яўляўся апекуном беларуска-літоўскага рэфармацыйнага руху. На яго сродкі ў 1559 годзе быў зроблены пераклад твора швейцарскага тэолага-кальвініста Генрыха Булінгера. Заснаваў кальвінісцкія зборы (малітоўныя дамы) у сваіх маёнтках Сідра і Упіта. Цікавіўся складанымі тэалагічнымі пытаннямі, перапісваўся і сустракаўся з Сымонам Будным, старцам Арцеміем і іншымі культурнымі дзеячамі рознай царкоўна-рэлігійнай і грамадскай арыентацыі. Па-сяброўску ставіўся да рускага эмігранта праваслаўнага князя Міхаіла Курбскага. Некаторы час у яго маёнтку Сідры выконваў пастырскія абавязкі прадстаўнік радыкальнага антытрынітарызму Якуб з Калінаўкі.
А.Валовіч шмат зрабіў для развіцця адукацыі, кнігадрукарства. Цікавіўся старажытнай і новай славянскай і еўрапейскай літаратурай, філасофіяй. Меў багатую ўласную бібліятэку. Валодаў беларускай і шмат якімі замежнымі мовамі. Як мецэнат шчыра падтрымліваў гуманістаў – пісьменнікаў, духоўных асоб, перакладчыкаў, кнігавыдаўцоў, у тым ліку Васіля Цяпінскага, Якуба з Калінаўкі, Сымона Буднага. Даў грошы на заснаванне першай на тэрыторыі Беларусі кірылічнай друкарні ў Нясвіжы. Фінансаваў выданне ў ёй першых кніг на беларускай мове: «Катэхізіса» і «Аб апраўданні грэшнага чалавека перад богам» С.Буднага (Нясвіж, 1562), які прысвяціў другую кнігу А.Валовічу. Быў адным з ініцыятараў выдання ў Вялікім Княстве Літоўскім Свяшчэннага Пісання.
А.Валовічу прысвячалі свае творы праваслаўныя, каталіцкія і рэфармацыйныя аўтары, у тым ліку Сымон Будны, Генрых Булінгер, медык Войцех Очка, Марцін Чаховіц, ксёндз Павел Гілаўскі і іншыя. Асобны раздзел у Хроніцы 1584 года прысвяціў А.Валовічу польскі храніст Мацей Стрыйкоўскі, а паэт-гуманіст, еўрапейскі культурны дзеяч Ян Мыліус – паэтычны «вянок» («Poemata», 1568).
А.Валовіч падтрымліваў ідэю стварэння першай вышэйшай навучальнай установы ў Вялікім Княстве Літоўскім – рэфармацыйнай акадэміі – і па рэлігійна-палітычных матывах доўга адмаўляўся зацвердзіць каралеўскі прывілей 1579 года на заснаванне Віленскага езуіцкага ўніверсітэта, у сувязі з чым уступіў у зацяжны канфлікт са Стэфанам Баторыем. Заснаваў і фінансаваў школы і шпіталі пры Віленскім і іншых рэфармацыйных зборах, запрашаў прапаведнікаў, бакалаўраў.
Пахаваны ў склепе пад рэфармацыйным зборам у Сідры.
Публікацыя з № 89 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Галоўныя навіны за нядзелю (21 лістапада)

maintext:
Пуцін будзе ціснуць на Лукашэнку?
15 лістапада прэзідэнт Францыі Эманюэль Макрон правёў тэлефонныя перамовы з прэзідэнтам Уладзімірам Пуціным.
Сёння Міністр замежных спраў Францыі Жан-Іў Ле Дрыян распавёў, што Пуцін пабяцаў садзейнічаць урэгуляванню міграцыйнага крызісу, які быў інспіраваны рэжымам Лукашэнкі, перадае агенцтва Reuters.
«Расея павінна аказаць ціск на Беларусь», – заявіў Жан-Іў Ле Дрыян тэлеканалу LCI.
Сярод мігрантаў успышка COVID-19
Каля ста мігрантаў было шпіталізавана з лагістычнага цэнтра «Брузгі» на беларуска-польскай мяжы, у тым ліку з цяжкай формай каронавіруса, паведамляе РИА «Новости».
«Мы возім пацыентаў у Гродна. Асноўныя клінікі — гэта бальніца хуткай медыцынскай дапамогі і ўніверсітэцкая клініка. Дзяцей адпраўляем у дзіцячую клінічную бальніцу, цяжарных — у перынатальны цэнтр. На сённяшні дзень павезлі каля 100 чалавек», — распавяла дэлегацыі СААЗ, якая прыехала ў цэнтр, начальнік Галоўнага ўпраўлення аховы здароўя Гродзенскага аблвыканкама Людміла Кеда.
Сярод асноўных прычын шпіталізацыі Кеда вылучыла пнеўманію, захворванні лёгкіх, страўнікава-кішачнага тракту, траўмы, атрыманыя на мяжы.
«Частку людзей везлі з пераахалоджваннем і ўзніклымі прастуднымі захворваннямі, у тым ліку і пнеўманіяй. Ёсць адзін пацыент у цяжкім стане з пнеўманіяй, выкліканай каронавірусам», — дадала лекарка.
Па фотаздымках з Наўрад лагістычнага цэнтра «Брузгі», дзе месцяцца зараз мігранты, можна заўважыць, што сацыяльная дыстанцыя не вытрымліваецца, а масачны рэжым ігнаруецца.
Следчы камітэт назваў колькасць пацярпелых мігрантаў
На сёння следчыя ўстанавілі 109 пацярпелых, заявіў начальнік аддзела ўпраўлення СК па Гродзенскай вобласці Ігар Чарняк.
Паводле слоў Чарняка, работа па дакументаванні абставінаў прымянення польскім бокам у дачыненні да бежанцаў вадамётаў, слёзатачывага газу, светлашумавых гранат і хімічных рэчываў праводзіцца ўжо чацвёртыя суткі.
– На сённяшні дзень выяўленыя 109 пацярпелых, сярод якіх 22 жанчыны, 15 дзяцей, 10 з іх малалетнія. Усе пацярпелыя дапытаны ў гэтай якасці па ўсіх вядомых абставінах, адносна іх назначаны судова-медыцынскія экспертызы. Расследаванне працягваецца.
Сярод сімптомаў, якія назіраюцца ў пацярпелых, следчы назваў паленне ў вачах, боль у горле, боль у грудной клетцы, галавакружэнне, млоснасць – усё гэта можа быць прыкметамі атручвання хімікатамі.
Мінуў тэрмін Польскага ўльтыматуму
18 лістапада Польшча абвясціла Беларусі ўльтыматум: калі сітуацыя з мігрантамі на польска-беларускай мяжы не стабілізуецца да 21 лістапада, яны закрыюць чыгуначны прапускны пункт у Кузніцы. Сёння прэс-сакратар урада Польшчы Пётр Мюлер паведаміў, што пакуль чыгуначныя пераезд вырашылі не закрываць, паведамляе ТАСС.
“На дадзены момант такога рашэння няма. Але мы аналізуем тое, што адбываецца ля польска-беларускай мяжы. Цяпер здаецца, што патрабаванні, накіраваныя Беларусі, выкананы. Магчыма, такое рашэнне і не трэба будзе прымаць” – паведаміў Мюлер.
“Трэба памятаць, што калі гаворка ідзе аб закрыцці памежных пераходаў ці іншай эканамічнай блакадзе, то гэта інструменты, якія знаходзіцца ў спісе палітычных і эканамічных рашэнняў, якія могуць быць ужытыя ў дачыненні да Беларусі” – дадаў прэс-сакратар урада Польшчы.
Так жа ён дадаў, што “не варта рабіць выгляд, быццам сітуацыя на польска-беларускай мяжы стабілізавалася”.
Пуцін прыме ўдзел у выпрабаванні назальнай вакцыны ад каранавіруса
Аб гатоўнасці падпісацца на эксперымент Уладзімір Пуцін заявіў на сустрэчы з намеснікам дырэктара Цэнтра ім. Гамалеі Дзянісам Лагуновым. Паводле слоў вучонага, назальную форму прэпарата плануецца ўкараніць у бліжэйшы час пасля клінічных даследаванняў.
“Я магу прыняць удзел у гэтым эксперыменце?” – спытаў Пуцін. “Безумоўна”, – адказаў намеснік кіраўніка Цэнтра ім. Гамалеі, удакладніўшы, што трэба падпісаць згоду.
“Я падпішу. Дамовіліся. Абавязкова падпішу, можам сёння гэта зрабіць”, – сказаў Пуцін.
У кастрычніку Міністэрства аховы здароўя Расіі выдала Цэнтру імя Гамалеі дазвол на правядзенне другой фазы клінічных даследаванняў вакцыны ад каранавіруса ў выглядзе назальнага спрэю. Як адзначаў дырэктар Цэнтра Аляксандр Гінцбург, гэтая вакцына не адменіць неабходнасць звычайнай прышчэпкі, а стане дадаткам да яе, які забяспечвае яшчэ адзін бар’ер на шляху інфекцыі.
Прэзідэнт МАК паразмаўляў са «зніклай» кітайскай тэнісісткай па відэасувязі
Кіраўнік Міжнароднага алімпійскага камітэта Томас Бах паразмаўляў па відэасувязі з тэнісісткай Пэн Шуай, якая бясследна знікла пасля таго, як у пачатку лістапада абвінаваціла высокапастаўленага чыноўніка ў дамаганні, паведамляецца на сайце МАК.
Размова працягвалася каля 30 хвілін. Пэн Шуай падзякавала за клопат і запэўніла, што ў яе ўсё добра.
“Яна патлумачыла, што знаходзіцца ў бяспецы і адчувае сябе добра, жыве ў сваім доме ў Пекіне і хацела б, каб да яе прыватнага жыцця паставіліся з павагай”, — гаворыцца ў заяве МАК.
У канцы размовы прэзідэнт МАК Томас Бах запрасіў Пэн Шуай на вячэру, як толькі ён прыедзе ў Пекін у студзені наступнага года. Прапанову тэнісістка прыняла. У склад запланаванай сустрэчы ўключаны так сама Эма Тэрхо і Лі Лінвэй.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Выпіў "два разы па дзвесце" і пачаў заняткі весці…

maintext:
У Пружанах даішнікі затрымалі п’янага інструктара аўташколы, які ў
дадатак яшчэ і не меў пры сабе правоў. Побач з інструктарам у аўтамабілі
сядзела маладая курсантка аўташколы…
Гэтым разам выпіўшым на ўрок
Завітаў інструктар аўташколы.
Сёння ён на грудзі ўзяў знарок –
Меў настрой гуллівы і вясёлы.
А чаму? З курсанткай маладой
Сёння ён заняткі будзе весці,
Дык сябе заправіў не вадой,
Закаўтаўшы «два разы па дзвесце».
Трохі памуцілася ў вачах,
Але хто сказаў, што гэта дрэнна?
Як рукой не трапіць на рычаг –
Трапіць на дзявочае калена.
«Дзеўка не пакрыўдзіцца тады, –
Думаў ён, – бо ўсё-такі паддаты,
І без тармазоў, маўляў, глузды.
Разважаюць так усе дзяўчаты».
А калі дзяўчына хоць бы хны
І руку з калена не адкіне,
Зоймуцца любошчамі яны –
Спадзяваўся. Можна і ў машыне.
Гэта – планы-мары. А пакуль
Вырашыў майстэрствам пахваліцца:
– Сам спачатку сяду я за руль,
Пакажу, як трэба…
Вучаніца
Ледзьве не жахнулася:
– Але ж
Вы, прабачце, трохі нецвярозы…
– Ну і што? Майстэрства не прап’еш!
Дый не акасеў я з гэткай дозы.
Вучаніца вутнулася аж,
Ледзь язык не прыкусіла ў роце,
Як чарговы выпісаў віраж
І затармазіў Шумахер наш
На крутым і слізкім павароце.
«Ну, – рашыў, – мая яна цяпер…»
Ды настрой зрабіўся невясёлым:
З паласатай палкай – афіцэр,
Быццам ён з нябёс зляцеў анёлам.
Палкай той падзюбаў ён у шкло:
– Выйдзіце з машыны, калі ласка…
Моташна інструктару было,
І ад спуду ён зубамі ляскаў.
Да таго ж не ўзяў з сабой правы,
Бо былі зусім другія планы…
– Без правоў «шумахерыце» вы,
Акрамя таго, яшчэ і п’яны, –
Афіцэр унюхаў перагар,
Што адчуць ільга не толькі зблізку
(А інструктар дыхаў проста ў твар),
І падвёў пад іх размовай рыску:
– Ведайце: заклаўшы за каўнер,
Трэба парасят вучыць пад плотам.
І калі правоў няма цяпер,
Дык няхай не будзе іх і потым…
***
Роспачна інструктар чэша плеш,
Мусібыць, нап’ецца нават з гора:
Хоць майстэрства й праўда не прап’еш,
Ды яно спатрэбіцца не скора…
Капітан і пацукі
На караблі аўтарытэт адзін.
І гэта, безумоўна, капітан.
З павагай на яго мы ўсе глядзім,
Як кажуць, ён для нас і Бог, і пан.
Але як карабель падсеў на мель,
Ці хвалі шторму мнуць яму бакі,
Дык ці патоне ўрэшце карабель,
Арыенцір усё-ткі – пацукі…
Сустрэла радасна падлога
Быў на вечарынцы стол багаты,
Выпіў я з сябрамі вельмі многа.
Мне на грудзі, як прыйшоў дахаты,
Кінулася з радасцю падлога…
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Навошта гандбалісту тэніс, а весляру хакей?

maintext:
Зусім нядаўна мы інфармавалі чытачоў пра незвычайныя кадравыя прызначэнні ў беларускім спорце. Размова ішла пра тое, што новым старшынёй Федэрацыі хакея стаў алімпійскі чэмпіён па веславанні Аляксандр Багдановіч. Чалавек, які, можа быць, і не вельмі разбіраецца ў хакеі, але «ідэалагічна правільны», экс-дэпутат Палаты прадстаўнікоў.
У той жа час на пасаду кіраўніка Федэрацыі веславання быў пераабраны бізнесмен Аляксандр Машэнскі. Чалавек, які, магчыма, не вельмі добра разбіраецца ў веславанні, але пры грашах.
Як аказалася, на гэтым кропка пастаўлена не была. Днямі «на барыкады» – у Федэрацыю тэніса – кінулі вядомага беларускага гандбаліста Сяргея Рутэнку, які ў свой час пагуляў за іспанскую «Барселону» і быў адным з самых высокааплатных гульцоў у свеце.
Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры Сяргей «прызямліўся» ў Беларусі, заняўся ў Магілёўскай вобласці бізнесам (утылізацыяй гною), паспрабаваў сябе на пасадзе намесніка старшыні Федэрацыі гандбола, але нешта пайшло не так, і ён падаў у адстаўку.
Зараз Рутэнка ўзначаліў Федэрацыю тэніса, і многія задалі лагічнае пытанне: навошта? Навошта таленавіты гандбаліст бярэцца не за сваю справу? Калі ён нават у роднай для сябе Федэрацыі гандбола не змог рэалізавацца, то для чаго яму тэніс?
На жаль, сёння ў Беларусі наогул складана шукаць логіку, калі даведваешся пра тыя ці іншыя кадравыя прызначэнні. Хаця сам Рутэнка пра сваю новую пасаду выказаўся так:
– Шчыра скажу, я не буду працаваць на эфект «вау». Я працую з максімальнай самааддачай, каб прынесці карысць. Магчыма, дзесьці не атрымаецца, магчыма, недзе буду памыляцца. Для гэтага ў мяне ёсць спецыялісты…
Асноўны фокус бачу, каб людзі бачылі нейкі рух наперад. Гэта для мяне асноўная задача. Галоўнае – самааддача. Дарэчы, у мяне ў гэтай федэрацыі нават заробку няма.
Але я не адыходжу ад свайго бізнесу. Гэты праект важны для краіны ў цэлым. Я ўпэўнены, што ў нас ёсць добрая перспектыва, мы працуем над гэтым і далей. Хопіць мне сіл рухаць і тое, і тое. І дзякуй Богу, што ў мяне ёсць і добрая каманда людзей, на якіх я магу разлічваць. Думаю, што ўсё будзе добра, будзем працаваць».
Не выключана, што дзеля захавання свайго бізнесу Сяргей Рутэнка і пайшоў на тую пасаду, якую яму прапанавалі. Адмовіцца не змог. Але зусім магчыма, што гэта і сапраўды такі «душэўны парыў».
Дарэчы, былы кіраўнік гандбольнага клуба «Віцязь» Аляксандр Апейкін так пракаментаваў гэтае прызначэнне:
– Для таго каб узначаліць спартыўную структуру ў беларускім спорце, можна нават не быць спартсменам. Дастаткова быць прапаршчыкам, які размяркоўвае фінансы. Але некалі гэтаму павінен прыйсці канец. Нулявая кропка ўжо дасягнута. Як кажуць у Германіі: у наш час, каб стаяць на месцы, трэба бегчы з усіх сіл. Усё развіваецца: тэхналогіі, тактыка, фізічная падрыхтоўка, – а беларусы не проста стаяць на месцы, а коцяцца назад.
Час пакажа, навошта гандбалісту быў тэніс, а весляру хакей…
Публікацыя з № 91 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Іх гістарычны след. Сапегі

maintext:
(Працяг. Пачатак у №№77–84, 86–89.)
13. Сапегі
Сапегі – буйны магнацкі род у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. Яго прадстаўнікі ў XV–XVIII стагоддзях займалі вышэйшыя дзяржаўныя, адміністрацыйныя і вайсковыя пасады і былі буйнымі землеўладальнікамі. Род лічыўся другім па значэнні пасля Радзівілаў.
Сапегі паходзілі з баяр Смаленшчыны. У радаводах Сапегаў, якія складаліся ў XVII–XVIII стагоддзях, сцвярджалася пра іх быццам бы княжацкае паходжанне ад Нарымонта, сына Гедыміна. Першы Сапега, згаданы ў крыніцах, Сямён – пісар вялікага князя літоўскага Казіміра (у 1440-я гады). Ён лічыцца родапачынальнікам. З яго чатырох сыноў два, Багдан і Іван (Івашка, паводле крыніц), сталі пачынальнікамі дзвюх галоўных ліній роду: чарэйска-ружанскай і коданьскай. З Івана Сямёнавіча пачалося ўзвышэнне Сапегаў.
Сапегі напачатку былі праваслаўнымі. У другой палове XVI стагоддзя частка з іх далучылася да пратэстантызму, аднак ужо ў канцы XVI стагоддзя Сапегі прынялі каталіцтва.
Першапачаткова вялікія маёнткі Сапегаў знаходзіліся ў Смаленскай зямлі. У выніку войнаў Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500–1503 і 1512–1522 гадоў яны страцілі частку ўладанняў. Але Сапегі набылі новыя маёнткі ў Беларусі і ў XVI стагоддзі ўвайшлі ў шэрагі магнатаў. У іх распараджэнні былі свае крэпасці, гарнізоны, ваеннаслужылыя людзі, у тым ліку шляхта.
У XVI–XVIII стагоддзях прадстаўнікі роду займалі пасады ваявод і кашталянаў, гетманаў вялікіх і польных, канцлераў і падканцлераў, маршалкаў вялікіх і дворных і іншыя. Яны выбіраліся пасламі на соймы, прызначаліся старостамі.
У апошняй чвэрці XVII стагоддзя род Сапегаў яшчэ больш узвысіўся. З аднаго боку, кароль Ян III Сабескі, каб супрацьстаяць магутнаму роду Пацаў, даваў дзяржаўныя пасады Сапегам. Умацаваўшы сваё становішча, яны выступілі супраць караля. З другога боку, усеўладства Сапегаў выклікала незадаволенасць шляхты Вялікага Княства Літоўскага, якая ў 1696 годзе пачала супраць іх адкрытую барацьбу. Канфлікт набыў характар грамадзянскай вайны. Войска Сапегаў было разбіта, яны былі пазбаўлены пасад, некаторыя з іх нават пакінулі краіну. Пасля Паўночнай вайны 1700–1721 гадоў Сапегі не аднавілі былога ўплыву, аднак па-ранейшаму атрымлівалі галоўныя пасады ў цэнтральнай і мясцовай адміністрацыі. У 1700 годзе прадстаўнікі чарэйска-ружанскай лініі роду Сапегаў атрымалі ад імператара Леапольда I, які хацеў узмацніць свой уплыў у Рэчы Паспалітай, тытул князёў Свяшчэннай Рымскай імперыі. Княжацкі тытул Сапегаў быў пацверджаны ў 1822 годзе ў Каралеўстве Польскім, у 1840 годзе – у Аўстрыі, у 1874 годзе – у Расіі. У Першую сусветную вайну Сапегі прэтэндавалі на трон Вялікага Княства Літоўскага, якое, як яны спадзяваліся, магло быць адроджана пасля магчымай перамогі Германіі.
І ўсё ж Сапегі засталіся ў памяці як мецэнаты, якія будавалі палацы (у Ружанах, Дзярэчыне), дзе захоўвалі багатыя калекцыі твораў мастацтва, архівы. Іх тэатр у Дзярэчыне быў адным з лепшых у Рэчы Паспалітай. Бібліятэкі Сапегаў, што існавалі ў Слоніме, Ружанах, Дзярэчыне, Кодані, уяўлялі сабой другі па велічыні прыватны кнігазбор у Беларусі пасля бібліятэк Радзівілаў. Частка кніг была перададзена прадстаўнікамі роду Віленскай езуіцкай акадэміі, варшаўскаму Таварыству аматараў навук. Большасць кніг, што захаваліся, знаходзіцца ў Расійскай нацыянальнай бібліятэцы (Санкт-Пецярбург), у бібліятэках Вільнюскага і Варшаўскага універсітэтаў, а таксама ў іншых зборах.
(Працяг будзе.)
Публікацыя з № 90 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Анатолю Вярцінскаму

maintext:
Учора знакаміты паэт, грамадскі дзеяч Анатоль Вярцінскі адзначыў чарговы юбілей – 90 гадоў з дня нараджэння. Віншуем!
За яго плячыма – жыццё, напоўненае ўсім тым, на што яно багата. Родам са звычайнай сялянскай сям’і. Яго малая радзіма – вёска Дзямешкава Лепельскага раёна. Пасля заканчэння Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта працаваў у шэрагу раённых газет. У 1962 годзе пераехаў у Мінск, быў рэдактарам выдавецтва «Беларусь», літкансультантам, адказным сакратаром праўлення Саюза пісьменнікаў. У 1986–1990 гадах – галоўны рэдактар газеты «Літаратура і мастацтва». Менавіта дзякуючы прынцыповай пазіцыі Анатоля Ільіча на старонках выдання з’явіліся першыя публікацыі пра Курапаты.
А.І.Вярцінскі браў удзел у рабоце XXXII сесіі Генеральнай Асамблеі ААН, быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання. Ён актыўна садзейнічаў таму, каб былі прыняты Дэкларацыя аб незалежнасці і новая Канстытуцыя Беларусі. З’яўляецца лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі.
З-пад пяра Анатоля Вярцінскага выйшла мноства паэтычных кніг. Яму належаць таксама драматургічныя творы і публіцыстычныя нататкі. Чытачоў «Народнай Волі» ён не аднойчы радаваў сваімі вострымі артыкуламі.
Немагчыма пералічыць усе жыццёвыя здабыткі шаноўнага Анатоля Ільіча. На жаль, яго ў апошні час стала падводзіць здароўе. Таму наша шчырае пажаданне: трымайцеся, даражэнькі, няхай ваша сонейка не спяшаецца заходзіць за небасхіл!
Народавольцы.
Анатоль ВЯРЦІНСКІ
Калі гвалтуюць Айчыну…
Так, кожны гвалт – злачынны.
Справа рук сатаны.
Але гвалт над Айчынай –
гвалт двайны, трайны.
Калі гвалтуюць Айчыну –
гвалтуюць тваю жанчыну,
гвалтуюць маці тваю,
гвалтуюць тваю радню,
гвалтуюць цябе самога,
кроўны пачатак твой,
існасць тваю, твайго Бога
(змагаюцца Бог з сатаной).
І з гэтым гвалтам мірыцца –
сябе самога забыць,
найбольшаму злу скарыцца,
найгоршым адступнікам быць.
Калі гвалтуюць Айчыну –
мужчына, будзь мужчынам,
яе ратаваць ідзі,
яе заслані грудзьмі.
Няма выйшэйшага чыну –
няма і не было, –
чым бараніць Айчыну,
калі ёй робяць зло.
(1998)
Была узрушанасць парыва…
Была узрушанасць парыва,
была даверлівасць цяпла…
Любві магчымасць апаліла,
магчымасць шчасця апякла.
Гарэў, як пацалунак лёсу,
на нашых вуснах той апёк,
калі мы засыналі позна
і гас лясны наш аганёк.
Сны наплывалі, нібы хвалі,
за хваляй хваля – сон за сном.
Мы ў сне, шчаслівыя, ляталі…
Ды дзень стаіўся за акном.
I потым стукаў асцярожна,
сінеў цвяроза у акне.
Мы абуджаліся трывожна:
«Наяве ўсё было ці ў сне?»
Глядзелі сумнымі вачыма
у неасветлены куток,
і ўспамінаўся нам радок:
«А шчасце так было магчыма».
Публікацыя з № 89 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Бывай, архітэктар...

maintext:
На 75-м годзе пайшоў з жыцця вядомы беларускі архітэктар Алег Вараб’ёў.
З 1979-га па 1999 год ён працаваў галоўным архітэктарам «Мінскпраекта». У гэты час пад яго кіраўніцтвам былі запраектаваны і пабудаваны гандлёва-грамадскі комплекс «Кірмаш» з кінатэатрам «Бярэсце», адміністрацыйны будынак канцэрна «Белнафтахім» на праспекце Дзяржынскага, комплекс гасцініцы «Арбіта».
Сярод апошніх работ А.Вараб’ёва і яго каманды – офіс Беларускай калійнай кампаніі на пр.Машэрава, вядомы як будынак-крышталь, шматфункцыянальны комплекс «Фалькон» з гатэлем «Марыёт» на пр.Пераможцаў, рэканструяваны будынак фабрыкі-кухні на вуліцы Свярдлова. А на вуліцы Я.Купалы на месцы 2-й гарадской бальніцы зараз будуецца шматфункцыянальны комплекс з гатэлем.
Публікацыя з № 91 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


description: Вольфавіч: Польшча можа стварыць сур'ёзны памежны інцыдэнт Дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Беларусі Аляксандр Вольфавіч заявіў, што Польшча можа

title: Галоўныя навіны за суботу (27 лістапада)

maintext:
Вольфавіч: Польшча можа стварыць сур’ёзны памежны інцыдэнт
Дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Беларусі Аляксандр Вольфавіч заявіў, што Польшча можа стварыць сур’ёзны прыгранічны інцыдэнт, разлічваючы справакаваць беларускі бок.
“Усё, што створана сёння на сумежжы [сумежным баку], можа справакаваць абстаноўку, гэта як тая іскра. І, напэўна, на нешта разлічваюць чумныя галовы, што мы паддамося на паніку, у тым ліку і наш Галоўнакамандуючы аддасць загад вылучыць групоўкі да мяжы [з Польшчай]. А гэта ўжо можа быць прыгранічны інцыдэнт, які ад маленькіх, невялікіх па памеры баявых дзеянняў можа прывесці да буйнамаштабнай вайны”, – выказаў сваю думку Вольфавіч у інтэрв’ю тэлеканалу СТВ у суботу.
Паводле слоў Вольфавіча, пад выглядам барацьбы з нелегальнай міграцыяй на тэрыторыі Польшчы створана ваенная групоўка, якая налічвае 23 тыс. чалавек. “З іх каля 15 тыс. – ваеннаслужачыя розных родаў войскаў. Сілы і сродкі разведкі ў нас працуюць, адсочваюць. Усё гэта не можа не выклікаць неспакой ваенных людзей”, – сказаў дзяржсакратар беларускага Савета бяспекі.
Польскія салдаты атрымалі раненні на мяжы
Як паведамляе польская памежная служба, два польскія салдаты атрымалі лёгкія раненні падчас нападу мігрантаў на мяжы ў Брэсцкай вобласці.
Ponad 100-osobowa grupa cudzoziemców forsowała wczoraj granicę🇵🇱🇧🇾na odcinku ochranianym przez Placówkę SG w Białowieży.
Podczas ataku,służby białoruskie oślepiały polskich funkcjonariuszy i żołnierzy laserami i stroboskopem.
Dwóch żołnierzy WP zostało niegroźnie poszkodowanych. pic.twitter.com/FVYDrmujj2 — Straż Graniczna (@Straz_Graniczna) November 27, 2021
На тэрыторыю, якая ахоўваецца памежным пастом у Белавежы, зайшло больш за 100 мігрантаў. Падчас атакі польскіх афіцэраў і салдат асляплялі лазерамі і страбаскопам, гаворыцца ў паведамленні ведамства. Чырвоны крыж дапаможа мігрантам у Беларусі Міжнародная федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца выдзеліць 9,5 млн. швейцарскіх франкаў (каля 10,3 млн. долараў) для дапамогі мігрантам, якія затрымаліся на мяжы Беларусі і ЕС. Як паведаміла ў сваім блогу дырэктар еўрапейскага рэгіянальнага офіса федэрацыі Біргітэ Бішоф Эббезен, 9,5 млн швейцарскіх марак будзе выдзелена на год, каб аказаць дапамогу мігрантам, якія апынуліся ў бядотным становішчы на мяжы Беларусі і ЕС. Грошы будуць выдзелены для таго, каб забяспечыць 12 тыс. чалавек прадуктамі харчавання, вадой, адзеннем, медыцынскай дапамогай. Іншымі словамі, дапамога выдзяляецца з запасам, бо цяпер у Беларусі менш за 12 тыс. мігрантаў.
Трэці самалёт Iraqi Airways вывез мігрантаў з Мінска ў Эрбіль
Трэці самалёт авіякампаніі Iraqi Airways з групай іракскіх мігрантаў на борце вылецеў у суботу, у 01:45 па мясцовым часе, у Эрбіл з мінскага аэрапорта. Пра гэта паведамляе ТАСС са спасылкай на дадзеныя анлайн-табло аэрапорта.
Два папярэднія рэйсы Iraqi Airways з бежанцамі на борце адправіліся з Мінска вечарам у чацвер і ў ноч на пятніцу. Да гэтага 18 лістапада больш за 400 мігрантаў вылецелі з беларускай сталіцы самалётам гэтай жа авіякампаніі і пасля прамежкавай пасадкі ў Эрбіле прыбылі ў Багдад. Агулам, чатырма эвакуацыйнымі рэйсамі дадому ўжо вярнуліся 1 458 чалавек.
Па дадзеных консула Ірака ў Расіі і Беларусі Маджыда Ал-Кінані, больш за тысячу чалавек выказалі жаданне вярнуцца ў Ірак.
Яшчэ адзін вывазны борт на дадзены момант павінен быў вылецець з мінскага аэрапорта ў Эрбіл (у 23:45), але паводле анлайн-табло, пасадка працягваецца. Па інфармацыі ад прэс-службы мінскага аэрапорта, яшчэ тры вывазныя рэйсы ў Ірак будуць выкананы 28, 29 і 30 лістапада авіякампаніяй Iraqi Airways.
«Обращения.бел» – інтэрнет-партал для зваротаў грамадзян
Учора, у рамках дыялогавай пляцоўкі ў Барысаве, абмяркоўвалі змяненні ў Закон аб зваротах грамадзян, паведамілі ў праграме «24 гадзіны» на СТВ.
Закон аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб дзейнічае ў Беларусі з 2011 года.
У першым чытанні законапраект аб змяненнях у рабоце са зваротамі грамадзян парламентарыі плануюць разгледзець на восеньскай сесіі.
Па выніках абмеркавання змяненняў у Беларусі з’явіцца адзіны інтэрнэт-партал «Обращения.бел», які дазволіць заяўнікам аператыўна атрымліваць адказы ад кампетэнтных інстанцый. Для гэтага трэба аўтарызавацца і задаць пытанне. Адказы будуць накіроўвацца ў асабісты кабінет.
Па словах дэпутата Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Ліліі Ананіч, гэта дасць магчымасць аналізаваць тэматыку зваротаў на больш якасным узроўні.
“Не ў плане, аб чым толькі гавораць людзі, але і як разглядаюцца пытанні, дзе, у якіх сферах найбольш праблемныя тэмы, якія трэба вырашаць дзяржаве”, – адзначыла яна.
Новы штам каранавіруса ўжо ў Еўропе
Новая мутацыя каронавіруса -“Амікрон” – ужо ўжо патрапіла ў Еўропу: першы выпадак захворвання зафіксаваны ў Бельгіі. На сёння вядомы выяўленыя захворванні ў Бельгіі, Германіі, Чэхіі, Вялікабрытаніі.
На экстраным пасяджэнні СААЗ афіцыйна класіфікавала новы варыянт як “які выклікае асцярогу” і прысвоіла яму ўласную назву – “Амікрон”.
Кіраўнік Еўрапейскай камісіі Уршуля фон дэр Ляен прапанавала прыпыніць авіязносіны з паўднёваафрыканскімі краінамі з-за новага варыянту каранавіруса, “пакуль не будзе дакладнага разумення, якую небяспеку ён нясе“.
Старшыня Сусветнай медыцынскай асацыяцыі (WMA) Франк Ульрых Мантгомеры лічыць, што новы штам каранавіруса «амікрон» можа стаць такім жа небяспечным, як вірус Эбола. Аб гэтым ён сказаў у інтэрв’ю медыягрупе Funke.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Чаму лідар гурта "Крама" не з’ехаў за мяжу?

maintext:
Апошнім часам некаторыя беларускія музыканты і нават цэлыя гурты з-за сітуацыі ў краіне вымушаны былі пакінуць Беларусь. Але не ўсе.
«Думка з’ехаць, напэўна, вельмі шмат каму прыходзіць, – распавёў у адным са сваіх апошніх інтэрв’ю лідар гурта «Крама» Ігар ВАРАШКЕВІЧ. – Я не хачу з’язджаць. Увогуле не хачу. Па-першае, не хачу, па-другое, мяне ніхто нідзе не чакае. А ехаць шасцідзесяцігадоваму чалавеку невядома куды, невядома да каго – і што?
Што я там буду рабіць? На вуліцы спяваць свае беларускамоўныя песні? Яны там нікому не патрэбны. Гэтыя песні патрэбны тут, а не дзесьці там. Я разумею, што яны не гучаць зараз, але ж і там яны не будуць гучаць. Але тут у іх ёсць патрэба.
Я хачу жыць на сваёй зямлі, там, дзе я нарадзіўся і жыў усё жыццё. Калі будзе пагроза для жыцця, то гэта ўжо іншае».
Паводле слоў Варашкевіча, «Крама» цяпер не мае магчымасці выступаць у Беларусі.
«Зараз фактычна існуе трэцяя забарона, як заўсёды, без аніякіх тлумачэнняў і паперак, – адзначае музыкант. – Гастрольнае пасведчанне па-простаму не выдаецца. Мы спрабавалі зрабіць прэзентацыю альбома, нам «гастрольку» не далі, таму прэзентацыя прайшла ў анлайн-фармаце. І з улікам абставін усё было дастаткова сакрэтна, каб не прыехалі вядомыя хлопцы. Збірацца на рэпетыцыю сэнсу няма. Нам дастаткова дзвюх рэпетыцый, каб мы адыгралі паўнавартасны двухгадзінны канцэрт.
…Таму мы знаходзімся ў такім закансерваваным стане, але, калі будзе магчымасць выступіць, то дзве рэпетыцыі – і ніхто не заўважыць, што мы паўгода не збіраліся».
Публікацыя з № 89 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Галоўныя навіны за суботу (20 лістапада)

maintext:
Эйсмант паведаміла, што Лукашэнка гатовы гаварыць з апазіцыяй. Але з якой?
Аляксандр Лукашэнка гатовы гаварыць з прадстаўнікамі апазіцыі, якія жывуць у Беларусі і настроены патрыятычна. Пра гэта паведаміла ў стрыме «Галоўны. Тур» на YouTube яго прэс-сакратар Наталля Эйсмант.
Паводле яе слоў, такое ж пытанне Лукашэнку задавалі журналісты BBC і яна працытавала яго адказ у сённяшнім эфіры.
«З людзьмі, якія маюць любы пункт гледжання, але якія жывуць у краіне, разумеюць сітуацыю, за краіну, настроеныя патрыятычна, мы будзем размаўляць. З любой апазіцыяй. Са здраднікамі – не», – прывяла яна яго словы.
Нагадаем, 18 лістапада, выступаючы на пашыраным паседжанні калегіі МЗС РФ прэзідэнт РФ Уладзімір Пуцін заклікаў да дыялогу паміж беларускімі ўладамі і апазіцыяй.
Украіна можа увесці эмбарга на тавары з Беларусі
Дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны абмяркуюць забарону на імпарт тавараў з Беларусі на заканадаўчым узроўні. Праект закона аб эмбарга зарэгістраваны 19 лістапада, паведамляецца на афіцыйным партале ВР.
Законапраект распрацаваў народны дэпутат Украіны Аляксандр Дануца з палітычнай партыі «Слуга народа».
Варта зазначыць, што рэгістрацыя праекта закону азначае, што дэпутаты абмяркуюць яго, але не азначае, што ён пасля гэтага будзе прыняты.
На сённяшні дзень Украіна найбуйнейшы спажывец беларускіх нафтапрадуктаў. У мінулым годзе туды пайшло 45,2% нафтапрадуктаў у вартасным выражэнні, або 37,5% фізічнага экспарту. Украіна прынесла Беларусі 86% выручкі ад рэалізацыі бітуму і 88% ад продажаў нафтавых газаў. А за восем месяцащ 2021 года экспарт беларускіх нафтапрадуктаў ва Украіну вырас амаль у два разы — да 87,7%.
Як паведамляе украінская «Кансалтынгавая група А-95», пастаўкі на ўкраінскі рынак з завода «Нафтан», які зараз знаходзіцца пад санкцыямі, у некаторыя месяцы пасля ўвядзення амерыканскіх санкцый апынуліся нават вышэйiшымі, чым да іх.
Літва размясціла вайсковую базу каля беларускай мяжы
Узброеныя сілы Літвы стварылі базу аператыўнага рэагавання ў Друскеніках, гэта ў 6 км ад мяжы Беларусі. Пра гэта паведамляецца на інфармацыйным партале Літоўскай арміі.
Яна патрэбная для таго, каб хучэй прыходзіць на дапамогу памежнікам. Базу арганізавалі на тэрыторыі прамысловай зоны. Там размешчана ўсё неабходнае для пражывання і трэніровак жаўнераў, а так сама вайсковая тэхніка.
Нагадаем, што ў Літве дзейнічае рэжым надзвычайнага становішча, які быў абвешчаны з-за патока мігрантаў з тэрыторыі Беларусі.
Мастака Алеся Пушкіна адправілі на псіхіятрычную экспертызу
30 лістапада будзе 8 месяцаў, як Алесь Пушкін знаходзіцца за кратамі. За гэты час яго неаднаразова кідалі ў карцар, прапаноўвалі пісаць прашэнне аб памілаванні – аднак мастак адмовіўся.
Як сёння стала вядома, мастака Алеся Пушкіна накіравалі ў Навінкі, нібыта для правядзення экспертызы.
Алесь Пушкін – вядомы мастак, удзельнік міжнародных выставаў, аўтар флэш-мобаў і перформансаў. Яму пагражае да 12 гадоў зняволення за паказ на выставе партрэту Яўгена Жыхара – удзельніка пасляваеннага антысавецкага супраціву. Паводле абвінавачвання, гэта «рэабілітацыя нацызму».
Беларуская турфірма вывезе мігрантаў у Сірыю
Беларуская турыстычная фірма “Дрым Джоб” анансавала 28 лістапада вывазны рэйс для мігрантаў, якія жадаюць вярнуцца ў Сірыю і Ірак, паведамляе “Камерсантъ”. Для кліентаў фірмы рэйс будзе бясплатным, іншым жадаючым вярнуцца ў Дамаск давядзецца заплаціць $400.
“Дрым Джоб” займаецца арганізацыяй тураў для сірыйцаў у Беларусь і дапамагае ім з атрыманнем віз. Ліст ад турфірмы на рускай і англійскай мовах перадалі кіраўніцтву лагістычнага цэнтра “Брузгі” на мяжы Беларусі. «Дрым Джоб» арганізуе рэйсы Минск-Дамаск и дадаткова – Дамаск-Багдад.
Паводле Міністэрства аховы здароўя
За суткі ў Беларусі 1859 чалавек захварэлі на COVID-19, пайшлі на папраўку — 2590. Памерлі за мінулыя суткі 16 чалавек (суткамі раней — 15).
Усяго з пачатку пандэміі ў Беларусі былі зарэгістраваны 638 402 чалавекі са станоўчым тэстам на COVID-19. Ачунялі 622 075 пацыентаў, памерлі – 4932.
Былы прэм’ер Польшчы пазбаўлены пасведчання кіроўцы
Былы прэм’ер Польшчы, а зараз лідар найбуйнейшай апазіцыйнай партыі «Грамадзянская платформа» Дональд Туск страціў правы кіроўцы, паведамляе партал Interia.
«Каля 11 гадзіны ў вёсцы Вішнева паліцыя затрымала 64-гадовага кіроўцу аўтамабіля Skoda, які ў населеным пункце перавысіў хуткасць больш чым на 50 км/г. У яго забралі пасведчанне кіроўцы, быў выпісаны штраф», – паведаміла прэс-сакратар павятовай камендатуры паліцыі ў Млаве Анна Паўлоўска.
Афіцэр не пацвердзіла, што гэта быў Дональд Туск. Аднак іншыя крыніцы парталу Interia пацвердзілі, што гаворка ідзе менавіта пра былога прэмʼера Дональда Туска. Палітык атрымаў штраф у памеры 500 злотых (каля 110 еўра) і быў пазбаўлены пасведчання кіроўцы.
Ад каронавіруса памёр акцёр Валерый Гаркалін
У бальніцы на 68-м годзе жыцця памёр народны артыст Расіі Валерый Гаркалін, паведамляюць «Известия». Апошнім часам ён знаходзіўся ў шпіталі з COVID-19, у акцёра выявілі поўнае паражэнне лёгкіх. Артыст знаходзіўся на ШВЛ і, не прыходзячы ў сябе, памёр раніцай, 20 лістапада. Гаркаліна шпіталізавалі ў пачатку кастрычніка, са станоўчым тэстам на каронавірус і 25 % паразы лёгкіх. Але з кожным днём ягоны стан пагаршаўся. За пяць дзён паражэнне лёгкіх павялічылася да 75-85 %. Лекары ацанілі яго стан як крытычны, пасля чаго артыста перавялі ў рэанімацыю, падключылі да апарата ШВЛ і ўвялі ў медыкаментозную кому, падключылі да апарата ЭКМО.
Аднак пасля выхаду з комы стан артыста зноў пагоршыўся, пачаўся сэпсіс, трамбоз вен на нагах, праблемы з сэрцам і дыханнем. 8 лістапада артыста экстрана прааперавалі. Гледачам Валерый Гаркалін вядомы па ролях у карцінах «Белыя адзенні», «Шырлі-Мырлі», «Папса», «Жулікі» і многіх іншых.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Дзяніс Хадасевіч: «Я ніколі не працаваў на дзяржаўных прадпрыемствах…»

maintext:
Кінуў будаўніцтва і заняўся тым, што падабалася
Гродзенцу Дзянісу Хадасевічу 34 гады, у яго сям’я, двое дзетак. Адукацыя – сярэдняя школа. Займаўся будаўніцтвам. Некалькі гадоў пасля школы разам з бацькамі жыў у ЗША, дзе таксама працаваў на будоўлі.
– ЗША – цудоўная краіна, але не для мяне, – прызнаецца Дзяніс. – Я прывык, што магу свайму сябру патэлефанаваць у любы час і запрасіць у лазню. А там усё ўладкавана па-іншаму. Таму і вярнуўся. Праўда, дзецям і жонцы хачу паказаць гэтую краіну – яна таго вартая.
У Гродне Дзяніс працягваў займацца будаўніцтвам, зарэгістраваў фірму, наняў рабочых, рабілі металічныя платы, але сёлета фірму давялося зачыніць.
– Стала вельмі складана працаваць, – уздыхае Хадасевіч. – Усе ўмелыя рабочыя, прафесіяналы, паз’язджалі за мяжу на заробкі, і тут стала вялікай праблемай знайсці патрэбных адмыслоўцаў.
І Дзяніс заняўся… вырабам мясных прадуктаў. Схільнасць да кухні ў яго была яшчэ з дзяцінства, вельмі падабалася марынаваць і смажыць шашлыкі.
– Я яшчэ падлеткам маму прасіў, каб мяне вучыла гатаваць розныя стравы, бо ўсім дзяўчатам падабалася, калі хлопцы ўмеюць гэта рабіць, – усміхаецца Дзяніс.
Выпрабоўваў на сябрах
І вось, праманіторыўшы рынак хатніх мясных прадуктаў, Дзяніс па рэцэптах, якія яму перадалі бабуля і мама, зрабіў на пробу хатнюю каўбасу, вяленае мяса, замарынаваў шашлык.
– Усё выпрабоўваў на сваіх сябрах і знаёмых – ім спадабалася. Ну, а калі ім спадабалася, то павінна быць добрым і для іншых.
Мяса гродзенец пачаў закупляць у прыватных гаспадароў, а займацца ім – у сваім доме, які месціцца побач з горадам (праўда, пакуль няма ўласнай гаспадаркі). На яго старонцы ў «Інстаграме» з’явіліся прапановы: паляндвіца хатняя, вяленая выразка, хатнія каўбасы, мясныя чыпсы са свініны альбо курыцы, слабасалёная скумбрыя… Працуюць удваіх з жонкай у статусе самазанятых.
– Асартымент пакуль не вельмі вялікі, але я ўжо заказаў абсталяванне для вырабу вэнджанага мяса, рыбы, сыроў, – дзеліцца Хадасевіч. – Бачу, што ў людзей гэта карыстаецца попытам.
За першы год дзейнасці зразумеў, што на гэтым можна зарабляць грошы, каб сям’я жыла ў дастатку. Усё пралічыў, абдумаў і вырашыў пашырыць сваю вытворчасць. Што датычыцца рэцэптаў, то, распавёў Дзяніс, ён цікавіўся рознымі кухнямі свету, але вырашыў спыніцца на традыцыйнай беларускай.
Людзі любяць натуральнае
Яго пакупнікі – самыя розныя людзі. І, як упэўніўся Дзяніс, усё больш і больш тых, хто хоча харчавацца хатнімі прадуктамі. Асабліва калі пакаштавалі мясныя вырабы, у якіх наогул адсутнічаюць якія-кольвек дадаткі. Дзяніс зразумеў, што традыцыйныя рэцэпты ад бабулі і мамы, у якіх акрамя мяса толькі каляндра, перац і іншыя натуральныя прыправы, – гэта тое, што дазволіць вытрымаць у доўгатэрміновай перспектыве любую канкурэнцыю.
– У нас ёсць пастаянныя пакупнікі, – гаворыць Хадасевіч. – Але я заўважаю, што на святы нават не самыя заможныя людзі імкнуцца заказаць хатнія прадукты, хаця яны і даражэйшыя. А таму працуем на кліента.
Дастаўку ў горад Дзяніс робіць сам, прычым нават па некалькі разоў на тыдзень. Кошты ў яго не самыя высокія: да прыкладу, паляндвіца – 26 рублёў за кілаграм, каўбаса хатняя – прыкладна столькі ж…
Што датычыцца самой працы, то, перакананы мой суразмоўца, яна больш цяжкая, чым на будоўлі. Кажа: працуем практычна з раніцы да вечара.
– Накрой, замарынуй адно, другое, трэцяе, запакуй… Гэта столькі часу і сіл аднімае! Але працаваць трэба паўсюль, галоўнае – любіць тое, што робіш. Інакш нічога не будзе атрымлівацца.
Хадасевіч кажа, што ніколі ў жыцці не працаваў на кагосьці і не хацеў бы. Маўляў, калі давядзецца ісці недзе на прадпрыемства і працаваць з 8 да 17, то гэта будзе азначаць, што ён ужо здзьмуўся.
«Шкада, што так мала беларускай кухні»
Мы разважаем пра сучасную кухню, харчаванне, і мой суразмоўца са скрухай задаецца пытаннем: чаму ў нашых рэстаранах практычна адсутнічае беларуская кухня, якой можна было б здзівіць не толькі турыстаў, але і саміх беларусаў, якія забыліся на яе?
– Сам я найбольш люблю беларускія клёцкі, звараныя, палітыя дробнымі скваркамі і пасыпаныя цыбулькай, – апетытна распавядае ён. – Гэта так смачна! Мая мама заўсёды іх гатавала.
Публікацыя з № 90 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Аляксандр Фядута цікавіцца, ці зачыняць "Цэнтральную кнігарню"?

maintext:
У адным са сваіх лістоў на волю філолаг і публіцыст папрасіў даведацца, які лёс чакае вядомы сталічны кніжны магазін.
«…Сініцы (яны ўлятаюць да нас у фортку штодня) прынеслі на хвасце, што са студзеня наша «Цэнтральная кнігарня» зачыняецца на працяглы рамонт, – піша Аляксандр Фядута. – Ці праўда гэта? Для мяне, як вы здагадваецеся, гэта далёка не пустая цікавасць. Гэтая «кропка» – адзіная кнігарня, дзе вязні «амерыканкі» купляюць кнігі. І яе закрыццё азначае, што пасля навагодніх святаў ваш пакорны слуга рызыкуе застацца без кніжных пакупак. Як вы, верагодна, разумееце, рызыка паступовага ўпадання ў перманентную дэпрэсію робіцца значна вышэй – з усімі вынікаючымі наступствамі. Можа, высветліце, ці так гэта на самай справе? Буду вельмі ўдзячны».
Сапраўды, чуткі пра рамонт у кнігарні ходзяць, і нават ў самім магазіне пра гэта ведаюць, але пра канкрэтныя тэрміны (калі плануецца і на які тэрмін зачыніцца магазін), у аддзеле маркетынгу «Белкнігі» «Народнай Волі» адказаць адразу не змаглі.
«А хіба толькі ў нашай краме могуць набываць кнігі тыя, хто сядзіць у СІЗА КДБ? – здзівіліся гандляры «Цэнтральнай кнігарні». – Ёсць магазін «Светач» – у іх таксама набываюць кнігі зняволеныя, прычым замовы ідуць з усёй краіны. Магчыма, той, хто апынуўся за кратамі, павінен абмеркаваць гэтую сітуацыю з кіраўніцтвам ізалятара і атрымаць дазвол на замову кніжак са «Светача».
У магазіне «Светач» кажуць, што праблем з замовамі літаратуры ў зняволеных быць не павінна.
«Зняволеныя дасылаюць нам лісты з просьбай выслаць ім рахунак-фактуру, да таго ж ім трэба, відаць, атрымаць адпаведны дазвол у начальніка СІЗА, потым яны аплачваюць – і мы адпраўляем ім пасылку, – адказваюць у «Светачы». – Замовы нам прыходзяць з усёй краіны. Мы адна сетка магазінаў, і рахунак у нас адзін, толькі назвы магазінаў розныя».
«Народная Воля» звязалася з дырэктарам «Цэнтральнай кнігарні» Аляксандрам
Вашкевічам і папрасіла яго распавесці пра сітуацыю з запланаваным рамонтам.
«Рамонт сапраўды будзе, але пазней, не ў студзені, – трэба яшчэ крыху падрыхтавацца, – тлумачыць Аляксандр Аляксандравіч. – Але ўжо прыйшоў час. Вы бачылі, як адрозніваецца «Цэнтральная кнігарня» ад «Светача»? Магазін ўжо выглядае проста стомленым, яго трэба перарабіць на сучасны лад. Таму ў наступным годзе абавязкова будзем рабіць рамонт – магчыма, распачнём у сакавіку.
Але я не думаю, што тыя, хто знаходзіцца ў СІЗА КДБ, можа замаўляць кнігі толькі ў нас. Калі мы зачынімся на рамонт, а праблема для сядзельцаў «амерыканкі» не вырашыцца і яны сапраўды не змогуць больш нідзе заказваць кнігі, нешта абавязкова прыдумаем, не хвалюйцеся».
Публікацыя з № 91 газеты “Народная Воля”. Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Хто выйграе ў Беларусі першынство фантазёраў?

maintext:
Калі паглядзець на вынікі, якія паказваюць апошнім часам у Беларусі прадстаўнікі розных відаў спорту, і на тыя заявы, што робяць спартыўныя чыноўнікі і розныя «спецыялісты», то можна канстатаваць: чэмпіянат па фантазёрстве паспяхова набірае абароты. Жадаючыя паўдзельнічаць у ім павінны падаваць заяўкі зараз, бо прэтэндэнтаў ужо як мінімум на чвэрцьфіналу.
Вось, напрыклад, днямі кіраўнік Беларускай федэрацыі гандбола Уладзімір Канаплёў намаляваў для зборнай такую неверагодна прыгожую карціну, што хоць сёння яе выстаўляй у зале беларускай спартыўнай славы, каб народ глядзеў і захапляўся.
«Задача на чэмпіянат Еўропы 2022 года канкрэтная – стаць чэмпіёнамі Еўропы, – аптымістычна рубануў былы старшыня Палаты прадстаўнікоў, які, па ўсім бачна, умее ставіць задачы і ў палітыцы, і ў спорце. – Напэўна, гэта выкліча ўсмешку ў многіх людзей… Аднак нам пара набліжацца і займаць прыстойныя месцы! Хлопцы ўжо самі хочуць медалі!..»
Мяркуючы па гэтым выказванні, чэмпіёнства на першынстве Еўропы – гэта толькі першая станцыя на шляху да прыстойных месцаў. Далей – свет, галактыка, а там і да пакарэння Сусвету недалёка.
Тое, што «хлопцы хочуць», канешне, добра, аднак нядрэнна, калі б жаданні яшчэ і супадалі з магчымасцямі.
Бачыць свет у канцы тунэля і Міхаіл Грабоўскі, які раней гуляў у НХЛ, а зараз працуе на пасадзе генеральнага менеджара зборнай Беларусі па хакеі.
«Будзем рабіць тое, што на працягу апошніх 100 гадоў робіць зборная Канады, – акрэсліў Грабоўскі ўжо больш далёкія перспектывы. – Яны гуляюць па адзінай сістэме, але дададзім сваю філасофію хакея і будзем далей рухацца ў гэтым накірунку».
Нічога не маю супраць памкненняў вядомага ў мінулым хакеіста, але хачу нагадаць яму, што апошнім часам у беларускім хакеі было столькі «філосафаў» (у тым ліку і з сілавых структур), што пальцаў толькі рук не хопіць, каб пералічыць. Відаць, усе ўмелі добра асвойваць мільёны бюджэтных долараў, якія выдаткоўваліся на развіццё хакея, але тым не менш сёння наш хакей аказаўся на такім днішчы, што сорамна каму сказаць. Але ж ці гэта галоўнае? Галоўнае, каб у бліжэйшы час фінансаванне не спынялася, а некуды рухацца ўсё роўна будзем.
Толькі вось, як паказвае практыка, калі мы спрабуем «дадаць сваю філасофію» ў тое, што працавала на працягу стагоддзяў, вынік атрымліваецца зусім не той, што быў заяўлены.
Не адстае ад вышэйзгаданых таварышаў і генеральны дырэктар «Беларуськалія» Іван Галаваты. Саліднае прадпрыемства – спонсар футбольнай каманды «Шахцёр», якая другі год запар стала чэмпіёнам краіны. Але пераможца, як аказалася, лепшы… сярод горшых.
У мінулым сезоне на еўрапейскай арэне непераможны ў сваім футбольным «балоце» клуб, які за апошнія гады асвоіў нямала шахцёрскіх грошай, з трэскам вылецеў на стадыі 2-га кваліфікацыйнага раўнда Лігі канферэнцый. І двойчы прайграў «Шахцёр» не англійскаму «Ліверпулю» або італьянскаму «Ювентусу», а «Фоле» з Люксембурга.
«Я думаю, што гэтую тэндэнцыю мы зламаем, – аптымістычна заяўляе сёння спадар Галаваты. – Будзем змагацца і перамагаць. Будзем упэўнена рухацца ў еўракубках далей, як і ў нашым беларускім чэмпіянаце».
І тут не паспрачаешся: калі «змагацца і перамагаць» – дык гэта, канечне ж, «тэндэнцыю зламае». Справа за малым…
…І толькі галоўны трэнер зборнай Беларусі па футболе Георгій Кандрацьеў, чые падначаленыя прайгралі шэсць матчаў і занялі ў адборачнай групе апошняе месца, парадаваў мяне, калі шчыра прызнаўся: «Хачу выйграваць. Хоць у футболе, хоць у більярд. Але не заўсёды атрымліваецца».
Тут хоць без фантазій. А мая парада футбольнай зборнай: лепш ужо ў більярд!
Публікацыя з № 89 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Прыгажосці Юліі Чычковай

maintext:
Усё пачалося з лялькі
Многія ў Гродне ведаюць кандытара Юлію Чычкову. Яна займаецца выпечкай на заказ тартоў і розных іншых вырабаў. Працуе адна ў хатніх умовах.
Мае трох сыноў школьнага і дашкольнага ўзросту. За плячыма філалагічны факультэт універсітэта імя Янкі Купалы. Юліі падабалася праца настаўніка, яна ўмела наладзіць добрыя стасункі з дзецьмі, але бюракратыя, якая панавала ў школе ў часы, калі яна праходзіла практыку, адштурхнула дзяўчыну ад педагагічнай дзейнасці.
На апошнім курсе падпрацоўвала ў адной фірме дыспетчарам, а калі надышоў час размеркавання, то высветлілася, што месцаў для ўсіх выпускнікоў не хапае. Такім чынам, нішто не перашкаджала працягнуць працоўную дзейнасць не ў якасці настаўніка, а знайсці сябе, напрыклад, у гандлёвай фірме. Працавала дыспетчарам, меркетолагам. Потым пайшла ў дэкрэтны адпачынак.
Першы торт Юля, не маючы ніякага вопыту, зрабіла ў падарунак на дзень нараджэння сваёй пляменніцы. Ён зусім не паходзіў на тыя, што прадаюцца ў крамах: быў зроблены ў выглядзе лялькі ў прыгожым убранні з рознымі дэталямі, нагадваў хутчэй дарагую цацку, а не слодыч, які ставяць на стол, каб потым з’есці. І па смаку спадабаўся ўсім гасцям.
– Усе тады вохкалі і ахкалі: маўляў, які торт! Некаторыя не верылі, што гэта зрабіла я, – згадвае жанчына. – А я пякла яго ўсю ноч, у мяне не было вопыту, а яшчэ даводзілася адрывацца, каб пакарміць трохмесячнага сына. І тым не менш гэта справа зацікавіла, я адчула задавальненне.
Потым спатрэбіўся торт на ўрачыстасць маме, затым іншым родным, сябрам, знаёмым… А для таго, каб здзіўляць, кожны раз даводзілася сядзець па начах у інтэрнэце і вучыцца, браць адтуль новыя ідэі і тэхналогіі.
– Муж раніцай уставаў на працу і здзіўлена пытаўся: ты што, спаць не клалася? – з усмешкай распавядае мая суразмоўніца.
Пайшлі заказы. Восем гадоў таму, калі Юля пачынала пячы на заказ, у горадзе было ўсяго некалькі прыватных кандытараў. Людзі традыцыйна набывалі тарты ў крамах, але шмат хто ўжо выязджаў за мяжу, пабачыў свет, пазнаёміўся з узорамі кандытарскіх вырабаў і таму на значныя ўрачыстасці хацеў паставіць на стол нешта больш арыгінальнае.
– Тады яшчэ не было «Інстаграма», толькі-толькі ў моду ўваходзілі «Аднакласнікі», а галоўнай крыніцай рэкламы для заказчыкаў было сарафаннае радыё, – згадвае Юля.
Тады ў крамах яшчэ не прадаваліся гатовыя «дэталькі» для торта – шакаладныя шарыкі, фігуркі і іншыя ўпрыгажэнні. Усё гэта, як і наогул дэкор торта, Юля прыдумвала і рабіла сама. І абавязкова – толькі з самых якасных інгрэдыентаў.
– Я вырашыла, што якасць майго прадукту – вышэй за ўсё, – кажа кандытар. – Ніякіх загушчальнікаў і замяняльнікаў – такі дэвіз і да сёння.
Амаль пяць гадоў свае шэдэўры Юля рабіла на агульнай кухні ў інтэрнаце, дзе жыла сям’я.
– Калі ўсе гаспадыні адыходзілі спаць, я займала кухню, працірала ўсё антысептыкам і пачынала працаваць, – згадвае яна. – А шостай раніцы, калі гаспадыні падымаліся гатаваць сняданак, я ўсё чысценька прыбірала, зноў працірала антысептыкам пліты, сталы і вярталася ў свой блок.
«Лёс сам зрабіў за мяне выбар»
Калі дэкрэтны адпачынак у Юлі заканчваўся, высветлілася, што на працу ёй няма куды вяртацца – яе пасаду ў гандлёвай фірме ліквідавалі.
– Спробы знайсці новую работу былі, але, калі даведваліся, што ў мяне трое малых дзетак, у лепшым выпадку абяцалі патэлефанаваць, – згадвае жанчына. – А я лічу, што мае дзеці – гэта мой гонар і ніхто не мае права мяне гэтым папракаць. Таму ў пэўным сэнсе лёс сам зрабіў за мяне выбар – я надалей стала займацца тартамі і печывам.
Калі ў сеціве пачаў набіраць папулярнасць «Інстаграм», яна стала даваць рэкламу там, выстаўляць здымкі з вынікамі сваёй працы. Гэта значна павялічыла колькасць заказаў. Дні нараджэння, вяселлі, іншыя святы – кліентаў дадавалася. Юля прапаноўвае каля дзесяці розных відаў тартоў, а таксама выконвае індывідуальныя замовы на густ кліента.
Прыватнаму кандытару даводзіцца праводзіць на кухні практычна цэлы тыдзень і найбольш у выхадныя дні.
– Мы працуем, калі ўсе звычайна адпачываюць. Часта даводзіцца пячы і начамі, калі шмат заказаў.
Юля вельмі ўдзячна свайму мужу, які іграе істотную ролю ў выхаванні дзяцей, пры тым што сам працуе. Інакш яе занятак быў бы немагчымы. Дзеці прызвычаіліся, што маме нельга перашкаджаць, а можна толькі дапамагаць. Дзякуючы такой падтрымцы ўсёй сям’і жанчына сваёй нялёгкай працай зарабляе больш, чым некалі атрымлівала, працуючы ў прыватнай фірме маркетолагам.
«Лепшым дзецям у свеце»
Хто ж заказвае тарты? Самыя розныя людзі, якія хочуць зрабіць прыемнае сваім блізкім, родным, хочуць, каб свята было ўрачыстае і эстэтычнае. Дарэчы, торты Юлі заказваюць не толькі гродзенцы. Часам яе творы едуць у іншыя гарады вобласці, нехта з заказчыкаў адвозiў торт нават у Мінск.
А ёсць яшчэ і заказы з Амерыкі, Францыі, Польшчы, Фінляндыі, іншых краін. Іх людзі робяць праз «Інстаграм» на нейкае свята альбо ўрачыстасць родным, блізкім ці знаёмым, якія жывуць у Гродне. Такія заказы, кажа кандытар, даводзіцца выконваць даволі часта.
– Адзін з такіх заказаў вельмі запомніўся, – прыгадвае Юля. – Мама, якая працуе ў Фінляндыі, не магла прыехаць на дзень нараджэння сваіх маленькіх сыноў і заказала ім торт з фігуркамі малпачак са старога савецкага мультфільма пра тое, як мама-малпа шукала сваіх непаслухмяных дзетак, і з надпісам «Лепшым дзецям у свеце».
Нехта віншуе бацькоў з юбілеем ці з чарговай гадавінай шлюбу. Такія падарункі, кажа Юля, вельмі прыемна перадаваць не толькі таму, што атрымліваеш за гэта грошы, але і таму, што бачыш, як радуюцца людзі, і ад іх табе перадаюцца энергія і пазітыў.
«Злёт тартанутых»
Мая суразмоўніца, якая сама стварыла сабе працоўнае месца і забяспечыла сябе матэрыяльна, прыйшла да высновы, што найбольшае задавальненне атрымлівае ўсё ж ад творчасці. Гэты працэс патрабуе пастаяннага прафесійнага ўдасканалення, пошукаў, новых ідэй, эксперыментаў. Акунуўшыся ў канкурэнтнае асяроддзе, Юля пачала заўважаць, што ў адносінах паміж людзьмі аднаго роду дзейнасці не заўсёды пануюць шчырасць і спагадлівасць. Так нарадзілася ідэя ператварыць негатыў у пазітыў.
Юля прапанавала сабраць у горадзе тых, хто прыватна займаецца выпечкай тартоў, каб з канкурэнтаў ператварыцца ў калег. Мерапрыемства яна назвала «Злёт тартанутых». У першай сустрэчы бралі ўдзел каля 20 гродзенскіх кандытараў. Удалося пазнаёміцца, пагутарыць і зблізіцца.
– А ўжо наступныя злёты насілі больш адукацыйны характар, – распавядае Юля. – Мы запрашалі прасунутых адмыслоўцаў-кандытараў са сталіцы, навучаліся, як весці старонку ў «Інстаграме», лекцыі нам чыталі фатографы і відэографы і г.д.
Злёты зблізілі тых, хто займаецца кандытарскай справай у Гродне, працаваць стала лягчэй і цікавей. Дарэчы, падобныя злёты не праводзяцца больш нідзе ні ў Беларусі, ні ў суседняй Расіі. Летась аб’яднанне прыватных кандытараў правяло ў Гродне «Фэст тартанутых», быў праведзены прафесійны конкурс, прызавы фонд якога складаў тры тысячы долараў.
Публікацыя з № 89 газеты “Народная Воля”.
Падпісацца на газету.
Поделиться ссылкой:
Падтрымаць «Народную Волю»


title: Споўнілася 104 гады Кастрычніцкай рэвалюцыі

maintext:
У нядзелю мы ў чарговы раз адзначым гадавіну Кастрычніцкай рэвалюцыі, якая адбылася ў Расійскай імперыі ў 1917 годзе. Свята гэта прыйшло да нас з савецкіх часоў. Зараз Беларусь — адзіная краіна на постсавецкай прасторы, дзе 7 лістапада святкуецца на дзяржаўным узроўні. Праўда, ужо даўно няма грандыёзных урачыстасцяў, што ладзіліся ў савецкія часы. Сэнс гэтай даты хутчэй у тым, каб нагадаць, што час ад часу адбываюцца падзеі, якія сапраўды пераварочваюць свет. Іх нельга забываць, бо гэта якраз тая гісторыя, што вучыць. А зараз паўтарыць яе ўрокі — самы час.
Калі заходзіць размова пра сацыяльныя дасягненні Кастрычніцкай рэвалюцыі, то называюць працоўны дзень працягласцю ў 8 гадзін, права на працу і магчымасць зарабляць сабе на жыццё сваёй працай, яшчэ — аплачваемы адпачынак, права на бясплатную адукацыю і медыцынскае абслугоўванне (прычым упершыню ў свеце). Шмат чаго з названага мы збераглі ў нашай краіне і да гэтага часу. А яшчэ ёсць меркаванні, што, каб не здарылася Кастрычніцкая рэвалюцыя, на палітычнай карце ніколі б не з’явілася незалежная Рэспубліка Беларусь.
Несумненна, гэта важна памятаць, як і тое, што рэвалюцыі не бываюць без ахвяр. Такія падзеі сапраўды прыходзяць у кожны дом, хочуць гэтага яго гаспадары альбо не. І ў выніку закранаюць кожнага чалавека, крута мяняюць лёсы. А яшчэ доўжацца значна больш, чым пасля вызначаюць іх храналагічныя рамкі ў падручніках гісторыі. Захапіць тэлеграф, арыштаваць адзін урад і абвясціць другі, як гэта было ў кастрычніку 1917 года, можна за некалькі гадзін. А вось каб утрымаць заваяванні рэвалюцыі, а яшчэ і змяніць светаўспрыманне мільёнаў людзей, прымусіць іх прыняць новую для многіх ідэалогію, патрэбен доўгі час. Падзеі 1917 года ў Расіі і тыя, што адбываліся пасля, сведчаць аб гэтым.
Кастрычніцкая рэвалюцыя выклікала грамадзянскую вайну, якая развяла па варожых станах нават родных людзей, а не толькі прадстаўнікоў розных сацыяльных груп. А затым сталінскія рэпрэсіі. Маладая савецкая ўлада яшчэ шмат часу асцерагалася контррэвалюцыі і бачыла ворагаў нават там, дзе іх не было. Наступствам рэпрэсій стаў страх і недавер, з якімі жылі цэлыя пакаленні савецкіх людзей. Я, напрыклад, выпадкова даведалася аб тым, што мой прадзед па бацькоўскай лініі Якаў Міхайлавіч быў раскулачаны. Бабуля, якая з усёй сваёй сям’і адзіная не адправілася ў Сібір, бо замуж выйшла ў іншую вёску, ніколі аб гэтым не расказвала. Як я разумею зараз: проста баялася, хаця яе бацьку ў 1956 годзе рэабілітавалі, і ён вярнуўся дадому. Вазьміце кнігу “Памяць. Пухавіцкі раён”, перагарніце старонкі з прозвішчамі рэпрэсаваных землякоў. Усе яны таксама ахвяры рэвалюцыі, як і іх блізкія — людзі са зламаным лёсам.
Калі мяне запытваюць, ці падтрымала б я сёння рэвалюцыю, адказваю: “Не”, бо не хачу яшчэ аднаго спісу з ахвярамі грама-дзянскай вайны і рэпрэсій. І веру, што перамен можна дасягнуць шляхам эвалюцыі заканадаўства, дзяржаўнага ладу. Тым больш, што прыклады ёсць — Швецыя.
У ХХ стагоддзі дзяржаву, у падмурку якой ляжыць сацыяльная роўнасць і сацыяльная справядлівасць, будавалі Савецкі Саюз і краіны савецкага лагеру. А ў выніку сёння, калі гучыць слова “сацыялізм”, то да яго часцей за ўсё дадаюць “шведскі”. Грамадства гэтай краіны заўсёды імкнулася да роўнасці, а дзяржаву ўспрымала як “дом для народа”. І важны факт: у Швецыі ніколі не было сацыяльных узрушэнняў накшалт Кастрычніцкай рэвалюцыі. Усе дасягненні там — вынік эвалюцыйнага развіцця дзяржавы і грамадства ў ёй. І гэта яшчэ адна гісторыя, якая вучыць.
Перад любым грамадствам час ад часу паўстае пытанне: які шлях перамен выбраць — больш павольную і бяскроўную эвалюцыю ці больш хуткую і крывавую рэвалюцыю.
Дарэчы, нам таксама прапанавалі менавіта такі выбар. І наша грамадства выбрала эвалюцыю, а дакладней — канстытуцыйную рэформу, якая павінна змяніць нашу краіну. І гэта адна-значна больш разумна, чым перажываць рэвалюцыйныя ўзрушэнні.
Наталля ПАРХОМЧЫК.


title: Аграрыі раёна працягваюць уздым зябліва

maintext:
Гэтымі лістападаўскімі днямі на палях сельгасарганізацый не спыняецца работа. Вядзецца ўздым зябліва, вывазка арганічных удабрэнняў на палі. Ад таго, на якой плошчы будзе выканана гэтая работа, залежаць тэмпы вясновай сяўбы. Цяпер час дазваляе працаваць тэхніцы на ўсіх участках, нават у нізкіх месцах. А вось увесну будзе значна цяжэй у кароткія тэрміны справіцца з вялікім аб’ёмам работ.
Усяго аграрыям трэба было ўзняць зябліва на плошчы 18749 гектараў. Вялікі план у такіх сельгасарганізацый, як СУП «Дукора-Агра» і КСУП «Індустрыя-СГ» — 2000 гектараў. 1900 гектараў неабходна ўзараць аграрыям КСУП «Пухавіцкі райаграсэрвіс». Пры добрым надвор’і за дзень працаўнікі вёскі апрацоўваюць глебу на плошчы 600 гектараў. Ёсць сельгасарганізацыі, дзе планавыя паказчыкі па ўзняцці зябліва ўжо выканалі, але, карыстаючыся магчымасцю, спрыяльнымі ўмовамі надвор’я, працягваюць займацца гэтай работай. Напрыклад, у КСУП «Голацк» глебу пад зяб-ліва ўзаралі ўжо на 1160 гектарах замест запланаваных 1100, выканаўшы тым самым заданне на 105 працэнтаў.
Працягваюць працаваць у полі і ў сельгасфіліяле «Светлая ніва». Тут узнялі зябліва на плошчы 700 гектараў замест запланаваных 650. Адразу ўносяць фосфарныя, калійныя ўдабрэнні і арганічныя ўгнаенні. Такім чынам рыхтуюць глебу пад яравыя збожжавыя культуры і кукурузу.
— Нават нягледзячы на даж-джы, якія ў апошнія дні накрылі наш рэгіён, мы працягваем уздымаць зябліва, — адзначае галоўны аграном СГФ «Светлая ніва» Алег Цярэшчук. — На мінеральных глебах тэхніка праходзіць без праблем. Вялікую плошчу пад зябліва ўзараў у гаспадарцы Юрый Мазайскі.
З кожным днём усё менш гектараў застаецца незааранымі. За дзень на трох энерганасычаных трактарах з плугамі механізатары могуць апрацаваць да 70 гектараў. Араць можна і зацемна, таму вяртаецца тэхніка з поля з уключаным святлом фар. Зяблевую апрацоўку глебы імкнуцца праводзіць, не забываючы як пра тэмпы, так і пра якасць работ.
Анастасія ПЛЯТНЁВА.


title: Навасёламі сталі ваеннаслужачыя 5-й асобнай брыгады спецыяльнага прызначэння

maintext:
Рабіць падарункі да святаў — гэта добрая традыцыя. Не адступілі ад яе сёлета і ў нашым раёне. Напярэдадні 7 лістапада адбылося ўручэнне ключоў ад новага інтэрната для воінаў-спецназаўцаў 5-й асобнай брыгады спецыяльнага прызначэння.
Першыя навасёлы ахвотна дзяліліся сваімі эмоцыямі, паказваючы сваё новае жыллё гасцям нашага раёна, якія прыбылі на цырымонію ўрачыстага адкрыцця інтэрната, размешчанага ў пасёлку Мар’іна.
—У пакоі мы будзем жыць удваіх, — кажа ваеннаслужачы кантрактнай службы Дзяніс Сіўко. — Я, безумоўна, рады гэтаму, таму што пераязджаю ў інтэрнат з казармы. Умовы тут створаны добрыя. Як для пражывання, так і для адпачынку. Тое, што інтэрнат размешчаны не ў горадзе, мяне не бянтэжыць. Я магу дабрацца да месца службы ўсяго за паўгадзіны. Гэта нармальна. Галоўнае, што я зараз сам сабе гаспадар.
— Мы займаем блок цалкам. Гэта два пакоі, — расказваюць капітан Арцём Пракапец і яго жонка Вольга. — Вялікі выдзелілі нашым дочкам Аляксандры і Паліне, а ў меншым размясціліся самі. Хай плошча нашага новага жылля і не вельмі вялікая, затое гэта ўжо не здымнае жыллё, таму наваселлю мы, вядома, рады.
У інтэрнаце, які раней знаходзіўся на балансе Мар’інагорскага аграрна-тэхнічнага каледжа і не выкарыстоўваўся па прызначэнні, быў зроблены капітальны рамонт і рэканструкцыя. Будаўнічыя работы пачаліся ў лістападзе мінулага года. Заказчыкам аб’екта выступіла ДУ «Упраўленне капітальнага будаўніцтва Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь», а генеральным падрадчыкам — ТАА «Пухавіцкае МПМК-14». Таму галоўнымі гасцямі на цырымоніі адкрыцця былі міністр абароны Рэспублікі Беларусь генерал-лейтэнант Віктар Хрэнін, намеснік міністра абароны — начальнік тылу Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь генерал-маёр Андрэй Бурдыка, камандуючы сіламі спецыяльных аперацый Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь генерал-маёр Вадзім Дзенісенка, а таксама старшыня Пухавіцкага райвыканкама Віктар Каляда і дырэктар будаўнічай арганізацыі Аляксандр Каховіч.
— Падчас будаўнічых работ было асвоена каля 3,8 мільёна рублёў, — паведаміў Аляксандр Каховіч. — З фінансаваннем праблем не было, таму здаць аб’ект мы змаглі раней вызначанага тэрміну. Адрамантаваны інтэрнат разлічаны на 305 месцаў. Для сямейных абсталявана 56 жылых блокаў, а яшчэ пяць — для адзінока пражываючых.
Старшыня раённага выканаўчага камітэта Віктар Каляда дадаў, што было прынята рашэнне аб выдзяленні дзесяці месцаў для маладых спецыялістаў Пухавіцкага раёна.
Міністр абароны генерал-лейтэнант Віктар Хрэнін адзначыў важнасць падзеі для брыгады і для краіны:
— Каля 450 розных аб’ектаў было адрамантавана за апошні час ва Узброеных Сілах. У нас у краіне эфектыўна дзейнічае пра-грама добраўпарадкавання ваенных гарадкоў, рэалізацыя якой знаходзіцца на пастаянным кантролі Прэзідэнта. Таму будзе і далей будавацца жыллё для вайскоўцаў. Сёння ў краіне шмат чаго робіцца для людзей. Мы ўсе бачым, які вакол пануе парадак, чысціня, камфорт. І гэта робім мы з вамі — беларусы. Беражыце гэты інтэрнат. У ім будзе жыць і вырасце яшчэ не адно пакаленне патрыётаў нашай Радзімы.
Адрамантаваны інтэрнат абсталяваны ўсім неабходным для пражываючых: спецыяльна закупалі тэхніку і мэблю. Тут ёсць кухні, санвузлы, душавыя пакоі, сушыльны пакой, пакой для мыцця з неабходнай тэхнікай, дзіцячыя гульнявыя пакоі, пакоі для правядзення вольнага часу, памяшканні для захоўвання веласіпедаў і дзіцячых калясак.
У інтэрв’ю журналістам камандуючы сіламі спецыяльных аперацый Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь генерал-маёр Вадзім Дзенісенка падкрэсліў, што з увя-дзеннем у эксплуатацыю інтэрната ў пасёлку Мар’іна ўсе надзённыя жыллёвыя пытанні ваеннаслужачых брыгады зняты цалкам.
У пяціпавярховы інтэрнат у бліжэйшыя дні заселіцца 305 навасёлаў.
Алена ІВАНОВА.


title: Аграрыі не губляюць каштоўны час і рыхтуюць насенне да веснавой сяўбы

maintext:
У сельскагаспадарчых арганізацыях раёна ў гэтыя дні вядзецца чыстка насення шматгадовых траў і яравых культур.
Два сельгаспрадпрыемствы ўжо справіліся з гэтай работай у вызначаныя тэрміны: КСУП «Аграсімвал», дзе падрыхтавалі да вясенняй сяўбы ўжо 166 тон насення, і «Голацк», дзе пачысцілі 395 тон.
Поўным ходам падрыхтоўку насення вядуць у СГФ «Чырвоны май». За дзень у сельгасфіліяле чысцяць да 30 тон на двух агрэгатах. У КСУП «Зазерка» трэба падрыхтаваць да вясенняй сяўбы 307 тон насення яравых культур.
Больш за ўсіх — 423 тоны насення — неабходна пачысціць і пакласці на захоўванне ў КСУП «Індустрыя-СГ». У Зацітавай Слабадзе рабочыя ўжо падрыхтавалі 30 тон насення аўса, а ў Ананічах праз чатыры «Петкусы» прапусцілі 11 тон насення шматгадовых траў.
— Амаль ва ўсіх сельгасарганізацыях імкнуцца справіцца з гэтай работай да моцных маразоў, — адзначае начальнік інспекцыі па насенняводстве, каранціне і абароне раслін па Пухавіцкім раёне Наталля Булыга. — Усе разумеюць, што ад гэтага залежыць будучы ўраджай. Калі тэмпература паветра апусціцца ніжэй за мінус 15 градусаў, пацерпіць зародак, што ў будучым негатыўна адаб’ецца на ўсходжасці насення. Таму аграрыі імкнуцца не марнаваць часу і карыстаюцца спрыяльным для выканання гэтай працы надвор’ем.
Анастасія ПЛЯТНЁВА.


title: Да юбілею Міхася Чарота…

maintext:
Дар, небяспечны для жыцця. Імпрэза з такой назвай прайшла ў цэнтральнай раённай бібліятэцы да юбілею Міхася Чарота.
Згарэць ў рэвалюцыйным горане… Гэта, мабыць, і пра нашага земляка, ураджэнца Рудзенска — паэта і драматурга Міхася Чарота, 125-годдзе з дня нараджэння якога мы адзначаем у гэтыя дні.
Ён жыў у па-сапраўднаму бурны час. У дзень, калі ў Расіі адбылася Кастрычніцкая рэвалюцыя, яму споўніўся 21 год. І малады чалавек прыняў рэвалюцыйныя ідэі, служыў ім. Але жыццё сваё ён скончыў як на эшафоце: быў расстраляны ў ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 года разам з сотняй прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі. Такі вось лёс…
Але спачатку гэты самы лёс шчодра адарыў хлопца з Рудзенска: была ў яго і знешняя прыгажосць, і прыцягваючая людзей харызма, і талент літаратара. Аб гэтым мы размаўлялі з супрацоўнікам цэнтральнай раённай бібліятэкі Таццянай Александровіч, якая на мінулым тыдні асобе паэта прысвяціла шмат часу: разам са сваімі калегамі рыхтавала і кніжную выставу, з якой можна пазнаёміцца ў чытальнай зале цэнтральнай раённай бібліятэкі, і імпрэзу, прысвечаную жыццю і творчасці паэта.
Размову пачалі з вытокаў. Тут хачу зрабіць невялікае адступленне. Некалі нам у савецкай школе на ўроках гісторыі расказвалі пра тое, што напярэдадні Кастрычніцкай рэвалюцыі беларускае сялянства было беднае, неадукаванае і бяспраўнае. Так лягчэй было растлумачыць прычыны, якія прывялі да рэвалюцыі. Яшчэ ў школьныя гады я перастала згаджацца з такім сцвярджэннем: знайшліся падставы. І ўжо доўгія часы збіраю факты, якія абвяргаюць той пастулат. Вось і ў біяграфіі паэта яны знайшліся. Так, Міхась Кудзелька (Чарот — псеўданім) нарадзіўся ў небагатай сялянскай сям’і, дзе выхоўвалася чацвёра дзяцей. І (увага!) яго бацькі змаглі даць усім адукацыю. Міхась, дарэчы, скончыў цітвянскае народнае вучылішча, паступіў у маладзечанскую семінарыю, дзе і пачаў пісаць вершы.
Падчас Першай сусветнай вайны служыў у арміі ў афіцэрскім чыне. Усё гэта азначае, што былі ў царскай Расіі пачатку ХХ стагоддзя жыццёвыя перспектывы і ў сялянскай моладзі. Але многія яе прадстаўнікі выбіралі рэвалюцыю… І Міхась Чарот не выключэнне.
І, трэба прызнаць, паэт знайшоў сваё месца ў новым жыцці… Вось толькі некаторыя факты з яго прафесійнай біяграфіі. З 1920 года ён супрацоўнік, у 1925-1929 гадах — рэдактар газеты “Савецкая Беларусь”. У 1923 годзе прыняў удзел у стварэнні літаратурнага аб’яднання “Маладняк”, меў членскі білет № 1. У 1924 годзе вучыўся ў Маскве ў Дзяржаўным інстытуце журналістыкі. У 1930-х працаваў загадчыкам літаратурнага сектара дзяржаўнага выдавецтва БССР.
А вось далей наша размова з Таццянай Юр’еўнай пайшла пра жыццё паэта творчае і асабістае. Трэба прызнаць, было і яно даволі насычаным.
— Чарот выдаў цэлы шэраг паэтычных зборнікаў, — нагадала Таццяна Юр’еўна. — І напісаў некалькі п’ес. Адну з іх — “Мікітаў лапаць” — дакладна многія добра ведаюць, бо яна шмат гадоў ішла на сцэне Купалаўскага тэатра. Міхась Чарот лічыцца аўтарам тэксту знакамітай беларускай песні “Купалінка”. Калі дакладней, ён перапрацаваў народныя словы. А музыку да гэтага твора напісаў кампазітар Уладзімір Цераўскі, які адзін час кіраваў хорам, у якім выступаў і паэт.
Творчасць Міхася Чарота была звязана і з кінематографам. Дарэчы, кіно, мабыць, зламала яго асабістае жыццё. Па яго п’есе “Свінапас” Юрый Тарыч зняў фільм “Лясная быль”, у якім адну з роляў выконвала першая жонка Чарота — актрыса Ганна Савіч. У 1929 годзе пачаліся здымкі фільма “Хвоі гамоняць” па сцэнарыі яшчэ аднаго знакамітага беларускага літаратара таго часу — Анатоля Вольнага, які, дарэчы, даволі часта бываў у доме Міхася Чарота. Роля дачкі графа, закаханай у маладога паўстанца, у карціне дасталася Ганне Савіч. Пасля таго, як фільм быў зняты, Ганна пакінула Чарота і звязала сваё жыццё з Вольным.
Лёс склаўся так, што сябры-сапернікі разам і загінулі: іх расстралялі ў адну ноч. Трэба дадаць, што калі пачаліся рэпрэсіі, Чарот іх падтрымаў. А пасля гэтыя жорны зацягнулі і яго.
Загінула ў лагеры і другая жонка Чарота. Лёс іх дзяцей невядомы. А самы апошні верш паэта, “Прысяга”, быў знойдзены ў турэмнай камеры, дзе ён чакаў свайго прысуду.
Чарот быў прыгожым, таленавітым, актыўным. І ўсё гэта з прыстаўкай “вельмі” для таго часу. Яго дар аказаўся небяспечным для жыцця. Дарэчы, менавіта так назвалі імпрэзу, якую да юбілею паэта правялі ў цэнтральнай раённай бібліятэцы.
Юбілейныя мерапрыемствы прайшлі і на радзіме паэта ў гарадскім пасёлку Рудзенск, дзе яго імя носяць гарадская бібліятэка і адна з вуліц.
Наталля ПАРХОМЧЫК.


title: Экскурсія ў бібліятэку

maintext: Сучасны чалавек павінен умець правільна карыстацца бібліятэкай і трэба пачынаць гэта рабіць ужо ў дзіцячым садку. Зазерьеўская сельская інтэграваная бібліятэка запрасіла вучняў 1- 4 класаў ДУА “Зазерская сярэдняя школа” на экскурсію. Бібліятэкар Алена Рыгораўна Ермакова пазнаёміла вучняў з цікавымі кніжнымі выставамі, звярнула ўвагу на правілы карыстання кнігамі, на чысціню кніг. Вучні таксама даведаліся, што ў бібліятэцы існуюць алфавітны і сістэматычны каталогі і трэба ўмець імі карыстацца, што ўсе кнігі на паліцах стаяць у алфавітным парадку. Затым вучні і настаўнікі наведалі літаратурны пакой А.Бачылы, дзе ўважліва слухалі расказ бібліятэкара пра лёс Алеся Бачылы, знакамітага пісьменніка зямляка, чыё імя носіць Зазерьеўская сельская бібліятэка. На прыканцы вучні адказалі на пытанні бібліятэкара.


title: Пухавіччане сталі прызёрамі конкурсу “Ветэранскае падвор’е-2021”

maintext:
Падведзены вынікі конкурсу “Ветэранскае падвор’е-2021”, які ў гэтым годзе праводзіўся ўжо ў пяты раз. Пухавіччане — пастаянныя ўдзельнікі гэтага своеасаблівага спаборніцтва крэатыўных і неабыякавых да родных мясцін людзей. Раённы савет ветэранаў штогод імкнецца знайсці і матываваць да ўдзелу ў конкурсе тых, хто стараецца зрабіць навакольны свет прыгожым. І паспяхова! Пухавіччане не раз станавіліся пераможцамі і прызёрамі конкурсу. І гэты год не стаў выключэннем. Журы аца-ніла працу сям’і Мікалая і Людмілы Сітнік з вёскі Лядцо і прысудзіла ёй трэцяе месца.
Наталля ПАРХОМЧЫК.


title: У раённай арганізацыі РГА “Белая Русь” падвялі вынікі работы і выбралі новага лідара

maintext:
У раённай арганізацыі рэспубліканскага грамадскага аб’яднання “Белая Русь” — новы лідар. Яе ўзначаліла Ганна Скорая, якая працуе начальнікам упраўлення па адукацыі, спорце і турызме райвыканкама. Такое рашэнне было прынята на справаздачна-выбарчай канферэнцыі раённай арганізацыі РГА “Белая Русь”, якая адбылася на мінулым тыдні.
“Белая Русь” — адна з самых уплывовых рэспубліканскіх грамадскіх арганізацый. У нашым раёне яе членамі з’яўляюцца 762 чалавекі, якія працуюць у сферах адукацыі, аховы здароўя, культуры і іншых. Аб’яднаны яны ў 78 першасных арганізацый. Аб гэтым паведаміла ў сваім дакладзе Людміла Сарнова, якая на працягу справаздачнага перыяду ўзначальвала раённую арганізацыйную структуру. Яна таксама расказала аб напрамках работы і справах, арганізатарамі і ўдзельнікамі якіх былі члены арганізацыі. У спісе нямала цікавых мерапрыемстваў, у тым ліку і сумесных з іншымі грамадскімі арганізацыямі раёна. Кропкі сутыкнення ў “Белай Русі” ёсць і з раённымі структурамі піянерскай і ветэранскай арганізацый , “БРСМ”, “Беларускага саюза жанчын”, прафсаюзамі. Іх аб’ядноўваюць агульныя прыярытэты, галоўныя з якіх — дзяржаўнасць і патрыятызм.
Дэлегаты канферэнцыі падвялі вынікі работы за справаздачны перыяд і абмеркавалі задачы на будучае.
Пасля канферэнцыі з некаторымі яе ўдзельнікамі мы паразмаўлялі пра перспектывы арганізацыі, аб тым, чым яна прываблівае людзей.
Таццяна Гур’ева,
старшыня Мінскай абласной арганізацыі РГА “Белая Русь”:
— Зараз даволі часта падымаецца пытанне, ці стане наша арганізацыя палітычнай партыей? Хачу падкрэсліць, што “Белая Русь” застанецца грамадскай структурай. Яна будзе выконваць тыя ж функцыі, што і выконвае зараз. “Белая Русь” аб’ядноўвае людзей з актыўнай грамадзянскуай пазіцыяй, якія імкнуцца рабіць добрыя справы і для сваёй краіны, і для свайго горада, і для сваёй вёскі. І разам у нас атрымліваецца здзейсніць тое, што цяжка зрабіць аднаму.
Ганна Скорая,
старшыня раённай арганізацыі
РГА “Белая Русь”:
— Нашай раённай структуры ў першую чаргу неабходна павялічыць свае рады. Я упэўнена, што ў рэгіёне ёсць нямала людзей, якія прытрымліваюцца дзяржаўнай пазіцыі і хацелі б стаць членамі РГА “Белая Русь”. Я бы хацела зрабіць упор на ўзаемадзеянне з моладдзю. Бо маладыя людзі — гэта менавіта тыя, хто будзе весці арганізацыю ўперад.
Аксана Брывач,
старшыня першаснай арганізацыі сярэдняй школы №4 горада Мар’іна Горка:
— Мне ўвесь час хочацца нешта рабіць. Мабыць, таму я не толькі з’яўляюся членам “Белай Русі”, але працую і з піянерскай арганізацыяй, і з валанцёрамі “Чырвонага Крыжа”, з БРСМ. Ва ўсіх гэтых арганізацыях шмат агульнага. Калі нешта робіць піянерская арганізацыя — падключаецца БРСМ. З моладдзю побач і “Белая Русь”. І гэта добра, бо так забяспечваецца пераемнасць. Напрыклад, у нашай школе ёсць маладыя настаўнікі, якія з’яўляюцца адначасова членамі і БРСМ, і “Белай Русі”.
Наталля ПАРХОМЧЫК.


title: Мужчынскую палову свайго калектыву павіншавалі і актывісты першаснай прафсаюзнай арганізацыі ААТ “Белаграпрамбанк” у горадзе Мар’іна Горка

maintext:
Аб тым, што яно існуе, памятаюць у калектыве ААТ “Белаграпрамбанк” у горадзе Мар’іна Горка.
У першую суботу лістапада ва ўсім свеце адзначаўся Міжнародны дзень мужчын. З гэтым святам мужчынскую палову свайго калектыву павіншавалі і актывісты першаснай прафсаюзнай арганізацыі ААТ “Белаграпрамбанк” у горадзе Мар’іна Горка. Яны арганізавалі невялікае, але вельмі шчырае святочнае мерапрыемства, на якім мужчыны ў падарунак атрымалі посуд для прыгатавання юшкі і пачастункі. Галоўнае пажаданне жанчын калектыву — каб іх калегі-мужчыны былі надзейнай апорай у іх агульнай працы.
Цікавыя факты пра мужчын
У свеце больш мужчын, чым жанчын: суадносіны палоў складаюць 1,018.
Існуе генетычнае адрозненне паміж мужчынамі і жанчынамі. Чалавечы геном змяшчае 20 тысяч (або трохі больш) генаў. З іх ад 13 да 27 генаў ёсць толькі ў мужчын і адсутнічаюць у жанчын.
Мужчынская скура прыкладна на 25 працэнтаў таў-сцейшая, чым жаночая. Гэта абумоўлена дзеяннем тэстастэрону.
Жанчыны больш уважлівыя да дэталяў, мужчыны лепш рэагуюць на пагрозы. Як лічаць навукоўцы, такое адрозненне з’явілася ў ходзе эвалюцыі.
Мужчынам лягчэй сагрэцца. Маса цела ў іх больш, таму тэмпература цела ў стане спакою крыху ніжэй, чым у жанчын, а, значыць, яны не так лёгка мерзнуць.
Наталля ПАРХОМЧЫК.


title: Пухавiцкiя навiны. Пуховичские новости. Марьина Горка. Новости Марьиной Горки

maintext:
Газ. У Беларусі абноўлены правілы карыстання газам у быце. Гэта прадугледжана пастановай Савета Міністраў ад 16 лістапада 2021 года № 661. Правіламі вызначаюцца абавязкі спажыўцоў газу, кары-стальнікаў, арганізацый, якія ажыццяўляюць эксплуатацыю жыллёвага фонду або прадастаўляюць жыллёва-камунальныя паслугі, упаўнаважаных асоб па кіраванні агульнай маёмасцю сумеснага домаўладання, таварыстваў уласнікаў, арганізацый забудоўшчыкаў, газазабеспячальных, абслуговых і спецыялізаваных арганізацый. Таксама ўстанаўліваюцца парадак разлікаў за выкарыстаны газ і выкананыя работы (аказаныя паслугі), тэхнічнага расследавання прычын аварый, няшчасных выпадкаў і па-трабаванні па забеспячэнні бяспекі пры карыстанні газам у быце.
Стабфонды ў гэтым годзе павялічаны практычна ў два разы. Аб гэтым паведаміў намеснік міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Уладзімір Гракун: «Практычна 1 мільён тон бульбы атрыманы ў сельгасарганізацыях, а таксама 631 тысяча тон агародніны, 170 тысяч тон пладоў. Гэты аб’ём дазваляе нам забяспечыць насельніцтва Беларусі плода-агародніннай прадукцыяй і мае экспартны патэнцыял».
Дарожнікі Беларусі завяршылі падрыхтоўку да зімы. Аб гэтым паведаміў намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення аўтамабільных дарог Міністэрства транспарту і камунікацый Рыгор Глазко: «Для бесперабойнага руху транспарту па рэспубліканскіх аўтама-більных дарогах у зімовы перыяд Мінтранс паставіў задачу да 1 лістапада завяршыць увесь комплекс мерапрыемстваў па падрыхтоўцы да зімы дарог, тэхнікі. Нашы рэспубліканскія прадпрыемствы з ёй справіліся на 100 працэнтаў».
БелТА.


description: Не парушаючы традыцыі - да Дня работнікаў сельскай гаспадаркі расказваць пра людзей, якія прысвяцілі сябе служэнню зямлі і аграрнай галіне, - да свята сёлетняга мы напрасіліся ў субяседнікі да Міхаіла Мікалаевіча Стрыжэўскага, дырэктара філіяла ´Харчавік-Агра´ ААТ ´Чырвоны харчавік АграСэрвіс´. - 24 ноября - 43400211270 - Медиаплатформа МирТесен

title: будзе хлеб на стале беларусаў


description: Дар´ю Бабкову ў субяседнікі выбрала невыпадкова. Пачынаючага ветурача, спецыяліста Бабруйскай раённай ветэрынарнай станцыі, куды дзяўчына прыехала на работу пасля атрымання дыплома Віцебскай ветакадэміі, парэкамендавалі ў райсельгасхарчы як чалавека з адказным падыходам да абавязкаў, такі ж водгук - 17 ноября - 43775329750 - Медиаплатформа МирТесен

title: Ці лёгка быць маладым спецыялістам?

maintext: Дар´ю Бабкову ў субяседнікі выбрала невыпадкова. Пачынаючага ветурача, спецыяліста Бабруйскай раённай ветэрынарнай станцыі, куды дзяўчына прыехала на работу пасля атрымання дыплома Віцебскай ветакадэміі, парэкамендавалі ў райсельгасхарчы як чалавека з адказным падыходам да абавязкаў, такі ж водгук пра маладога спецыяліста і ў працоўным калектыве.


description: ´Гэта прыемная з твару, маладзенькая жанчына, якую вы бачыце на здымку, - даярка саўгаса ´Кісялевічы´ Ніна Бычкова. Яна абслугоўвае 40 кароў, ад кожнай атрымала ў мінулым годзе на 90 кілаграмаў малака больш, чым у папярэднім. І сёлета мяркуе развіць поспех´. На такі подпіс пад фотаздымкам Ніны - 23 ноября - 43940197454 - Медиаплатформа МирТесен

title: была б і за даярку, і за цялятніцу´.


authors:
Сергей Хрипунов
Саша Николаев
Валерий Федосеев

description: Скончались 1179 пациентов

title: Более 39 165 случаев COVID-19 выявили в РФ за сутки