authors:
Ирина Халип
Наталья Радина
Леонид Невзлин

title: "Адно застаецца нязменным - мы не змірыліся і не здаліся, усё можна змяніць"

maintext:
«Адно застаецца нязменным - мы не змірыліся і не здаліся, усё можна змяніць» 1 9.07.2021, 18:12
1,026
иллюстрационное Фото: nn.by
Свабодныя беларусы пішуць адно аднаму лісты.
«Знайшла ў паштовай скрыні такі мілы ліст», - пишет телеграм-каналу «Баста» подписчица.
- Вітаю, беларус!
Я даслаў табе гэты ліст. Я не ведаю, хто ты, колькі табе гадоў, мужчына ты або жанчына, чым займаешся і што цябе турбуе. Але мы з табой жывем у Беларусі, а значыць – ужо амаль год змагаемся за тое, каб вярнуць нам свае галасы.
Мы з табой прайшлі праз многае: зборы подпісаў, ланцугі салідарнасці, маршы, жахі 9–12 жніўня і натхняльныя дні пасля гэтага пекла.
Нас білі, штрафавалі, саджалі, пераследавалі. Нам было радасна і страшна. Але мы натхнялі адно аднаго, нягледзячы ні на што.
Адно застаецца нязменным: мы з табой усё яшчэ тут. Мы не змірыліся і не здаліся. Мы адзіныя, хто можа ўсё змяніць.
Сёння я не магу выйсці з табой на марш, не магу стаяць з табой у ланцугу салідарнасці. Сёння я не магу апрануць нават шкарпэткі з чырвонай палоскай, каб даць табе зразумець, што я побач і таксама не згодны.
Я ведаю, што гэта вельмі цяжкое выпрабаванне. Мы ўсе падзяляем боль – і няважна, як менавіта мы прымалі ўдзел у нашай барацьбе.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Баста» и создавайте историю свободной Беларуси.


authors:
Ирина Халип
Валерий Карбалевич
Владимир Халип
Артем Черников

maintext:
Будслаўскі фэст сабраў 30 тысяч вернікаў 3.07.2021, 22:20
2,124
Пешкі, на ровары, асабістым і грамадскім транспартам прыбывалі вернікі да цудадзейнага абраза Маці Божай Будслаўскай.
1992 год – год першага афіцыйнага паломніцтва ў Будслаў. Тады ў ім удзельнічалі 45 пілігрымак з 70-ці мясцовасцяў. Сёлета праз пандэмію каронавірусу фармат змянілі. З арганізаваных пілігрымак былі толькі дзве: пешая з Ракава і роварная з Менску, перадае «Белсат».
«Гэта вельмі старажытная традыцыя, не толькі ў хрысціянстве, у іншых рэлігіях: прыйсці, ахвяраваць час, намаганне Богу. Праз што мы паказваем каштоўнасць таго, аб чым мы просім», – адзначае біскуп Алег Буткевіч.
За два фестывальныя дні Будслаў прыняў больш за 30 тысячаў чалавек. На начную святую імшу сабралася столькі вернікаў, як і ў «даковідныя» гады. Са словаў арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча, з усёй краіны людзі прыбываюць сюды, каб зарадзіць свой духоўны акумулятар.
Ксёндз Алег Шпец, які прывёў роварную пілігрымку з Менску: «Гэта месца, якое яднае, акрыляе, дае сілы духоўнай, таму ўсе з задавальненнем сюды едуць».
Пілігрымка з Полацку Людміла Падаляка: «Касцёл – гэта адкрытая прастора, гэта не храм, які без даху. А гэта наша – унутранае. Мы, вернікі, і ствараем гэты касцёл, таму нас і цягне сюды».
Уладзімір Тупека з Глыбоччыны: «Гэтае месца ўвесь час цябе зачароўвае. Тут нейкі ўздым! А як бачу пілігрымаў, у мяне слёзы наварочваюцца, разумееце!?».
Пілігрым з Росіцы Генадзь Бервячонак, які ішоў 8 дзён: «Я ішоў у адзіноце з інтэнцыяй за нашую Радзіму, каб у нашай Радзіме быў супакой, згода, узаемаразуменне».
Сёлетні дэвіз будслаўскага фэсту: «Маці Касцёлу, маліся за нас». Пасля пажару базіліка мае аварыйны стан, у сувязі з чым уваходзіць у будынак нельга, таму вернікі маліліся пры палявым алтары. Апошні раз такое было 23 гады таму, калі тагачасны арцыбіскуп Казімір Свёнтак каранаваў будслаўскую ікону Божае Маці папскімі каронамі.
«Свята застаецца святам. Што б там ні было: ці пандэмія каронавірусу, ці складаныя сітуацыі ў краіне, ці гэты пажар, набажэнства да Божай Маці не павінна быць адменена, бо самы кароткі шлях да Бога, да Езуса – гэта праз Марыю!» – кажа арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.
Гэта адбылося 11-га траўня а 7-й раніцы: мясцовыя жыхары заўважылі ўзгаранне на даху Будслаўскага касцёлу. З храму паспелі вынесці ўсе матэрыяльныя каштоўнасці, акрамя аргана – яго моцна залілі вадой і таму ягоны стан не крытычны. А вось дах святыні ўратаваць не ўдалося. Да залеваў паспелі змантаваць часовы, да зімы плануюць збудаваць пастаянны, але ёсць дыскусія адносна матэрыялу. Апошняе слова – за Міністэрствам культуры.
«Калі браць дрэва, то трэба браць вялікае старое дрэва. Ці ёсць сэнс рубіць старое дрэва, то бок шкодзіць старой прыродзе, каб аднавіць стары касцёл?! Усё роўна мы ідзем у нагу з часам і калі зробіцца страпільная сістэма металёвая, з алюмінію (тым больш, што звонку яе не будзе бачна) гістарычны воблік касцёлу ад гэтага не пашкодзіцца. Будзе менш гістарычна – так, але мы захаваем старое дрэва», – дзеліцца мясцовы вернік Яўген Апанасевіч.
Традыцыя будслаўскага фэсту ўваходзіць у спіс нематэрыяльных культурных каштоўнасцяў ЮНЭСКА. Сёлета гэта яшчэ і нагода фінансава дапамагчы ў аднаўленні святыні пасля пажару. На гэты момант сабралі Br 877 349.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


title: "Беларускі Нюрнберг расставіць усіх на свае месцы"

maintext:
«Беларускі Нюрнберг расставіць усіх на свае месцы» 2 9.07.2021, 21:14
1,562
Тое, што сёння робіцца з боку ўлады — гэта поўнае дурноцце.
«Як чалавеку мне цяжка жыць у страху... Але як гісторыку мне страшэнна пашанцавала — на ўласныя вочы можна назіраць падзеі. Гэта рэдкая ўдача для гісторыка — стаць сведкам важнага гістарычнага працэсу», — кажа nv-online.info доктар гістарычных навук Алесь Краўцэвіч.
Герб «Пагоня» і бел-чырвона-белы сцяг для сённяшняга рэжыму — як чырвоная ануча для індыка. Сілавікі з імпэтам затрымліваюць, а суды лёгка адпраўляюць за краты людзей за чырвоны паясок на белай сукенцы, за налепку з «Пагоняй» на аўтамабілі, за бялізну, развешаную на балконе «па схеме б-ч-б». Даходзіць да кур’ёзаў — у Рэчыцы грамадскі актывіст быў адпраўлены на суткі за змешчаны на майцы афіцыйна зацверджаны (!) рэчыцкі герб (ён падобны на «Пагоню»).
Што стаіць за гэтай вайной з сімваламі?
— Алесь, чаму ўлада так апантана змагаецца з тым, што павінна, як на добры лад, ахоўваць?
— Я лічу, што гэта проста дурноцце. Калі нейкую з’яву нельга знішчыць ці забараніць, яе трэба браць пад кантроль. Бел-чырвона-белы сцяг — святыня для мільёнаў беларусаў. Гэта ўжо з’ява, якую знішчыць немагчыма. Гэта вялікая памылка Лукашэнкі і яго рэжыму — у стратэгічным плане, — што ён спрабуе забараніць сцяг. Паўтаруся: тое, што сёння робіцца з боку ўлады, — гэта поўнае дурноцце, але гэта дурноцце працуе на яшчэ большую сакралізацыю бел-чырвона-белага сцяга. Прайшоўшы праз усе забароны, ён будзе яшчэ больш «выпакутаваны» і каштоўны для беларусаў, для цэлай нацыі.
— Хтосьці разумны сказаў: хто стрэліць у гісторыю з рагаткі, у таго гісторыя стрэліць з гарматы. Навошта беларуская ўлада два з паловай дзясяткі гадоў усё страляе і страляе ў мінулае з рагаткі?
— Гэта яшчэ адно дурноцце. Той аўтарытарны рэжым, які сёння спрабуе перарасці ў таталітарны, ніколі не меў у сваёй аснове нацыянальнай ідэалогіі. А якраз аснова любога аўтарытарнага рэжыму ў Еўропе. Ён надзейны, ён масава сядзіць у падсвядомасці. А што ў аснове беларускага рэжыму? Фактычна, пэўнай ідэалогіі ніякай няма. Выкарыстоўваецца любая ідэалагічная ўстаноўка, якая служыць утрыманню ўлады. І тут яшчэ дадаецца савецкае выхаванне Лукашэнкі, яно ўвесь час дае пра сябе знаць, і часта перамагае на ірацыянальным узроўні. Бо на ўзроўні рацыянальным, каб утрымаць уладу як найдаўжэй, яму трэба было стаць беларускім нацыяналістам. І меў бы падтрымку і патрыётаў, і дэмакратаў на пэўных этапах.
— Але страціў бы падтрымку Крамля…
— Вось-вось. Гэта выбар Лукашэнкі, які спрыяе тактычнаму, але не стратэгічнаму захаванню ўлады. Але раней ці пазней спрацоўваюць стратэгічныя чыннікі. Маса народа павярнулася да нацыянальнай ідэалогіі, да гістарычных сімвалаў — гэта відавочна. Помніш, і ва ўлады былі рэверансы датычна гісторыі — ВКЛ прызнавалася як пэўны этап беларускай дзяржаўнасці. Але потым усплывала саўковая падсвядомасць, і ўсё адкручвалася назад. Палітыка Лукашэнкі вельмі недальнабачная, бесперспектыўная нават для яго самога. Так, яна дазваляла атрымліваць тактычныя перамогі — быць пры ўладзе 27 гадоў. Але далей — поўны тупік.
— Бацька гісторыі Герадот заклікáў вывучаць гісторыю па рэках. Некаторыя нашы рэкі (напрыклад, Прыпяць) маюць такое пакручастае рэчышча, што часам разварочваюцца і плывуць ледзь не назад. Можа, і шлях беларускага народа таму такі пакручасты?
— Гэтая тэорыя вельмі даўняя, але яна ў нас не працуе, бо Беларусь — выключэнне з правіла. Так, ёсць такі стэрэатып — немцы жывуць вакол Рэйна, палякі — вакол Віслы, украінцы — вакол Дняпра, расіяне — вакол Волгі. А Беларусь размешчана на водападзеле. Ад Брэста да Віцебска праходзіць водападзел паміж Балтыйскай і Чарнаморскай воднымі сістэмамі. Сыходзячы з гэтага, некаторыя гісторыкі выказваюць гіпотэзы, што нашы водныя натуральныя рубяжы нас не яднаюць, а дзеляць. Мне тут больш падабаецца версія польскага даследчыка Лешака Беднарчука: чыннікам, які сабраў, сцэментаваў у адзінае цэлае разрозненыя рэгіёны, была дзяржаўная арганізацыя ВКЛ.
— Ці разглядаеш ты падзеі, што адбываюцца ў сённяшняй Беларусі, як разгром, як паразу нацыянальнага руху?
— Не, мне гэта бачыцца як зацягнутая хвароба росту. Усе маладыя дзяржавы прайшлі праз хваробу аўтарытарызму. Літоўцы, палякі і латышы пераадолелі яе яшчэ ў міжваенны перыяд, бо перад гэтым мелі свае незалежныя дзяржавы. Аўтарытарызм — як адзёр, праз яго абавязкова трэба прайсці, выпрацаваць імунітэт. Я, напрыклад, хварэў позна, у 16 гадоў. Блізкія геаграфічна і ментальна краіны — Украіна і Беларусь — не мелі ўласнай дзяржавы ў міжваенны перыяд і пачалі ачуньваць ад гэтай хваробы толькі пасля развалу Савецкага Саюза. Украіна вылечылася ў 2014 годзе, мы трохі запазніліся. Вядома, калі браць канкрэтныя лёсы, гэта выглядае страшна, часам трагічна. Але я, як гісторык, мушу глядзець значна шырэй. Сёння мы перажываем апошні крызіс перад выздараўленнем.
— Калі ж тое выздараўленне настане?
— Гэтага ніхто сказаць не можа. Усе прагназісты ўжо замаўчалі. Але выглядае на тое, што блізка. Самалёт ужо пікіруе. Лётчык увайшоў у піке.
— Алесь, ты таксама трапляў пад затрыманні гродзенскім АМАПам. Тое, што расказваюць пра мінскія СІЗА — гэта проста жах. Як з гэтым у Гродне?
— У параўнанні з іншымі пра маю адсідку смешна і казаць. Я сядзеў усяго трое сутак (да суда) ва ўмовах амаль што камфортных — 4 чалавекі ў чатырохмясцовай камеры, нават бялізна была.
— Табе ўдавалася абстрагавацца? Ці гэта абражала цябе?
— А які сэнс абражацца на вецер, на дождж? Навошта траціць свае душэўныя сілы? Я іх траціў на тое, каб падтрымліваць сукамернікаў — чытаў ім лекцыі. Стараўся да сітуацыі ставіцца з гумарам, адаспацца. Зашываўся ў куток, каб святло не біла ў вочы, і спаў (можна было і днём). Потым мне далі невялікі штраф — 10 базавых. Таму я свой нявольніцкі досвед ніякім чынам не параўноўваю з тымі пакутамі, праз якія прайшлі і праходзяць людзі ў ІЧУ на Акрэсціна.
— Як успрымалі турэмныя наглядчыкі тваю беларускую мову?
— З імі я гаварыў толькі па-беларуску. Рэакцыі з іх боку ніякай не заўважыў. Перад сабою я бачыў людзей, якія даражаць сваім месцам, стараюцца ўсё рабіць па інструкцыі. У мяне быў псіхалагічны кантакт з чалавекам, які там служыў (ён аказаўся калегам па адукацыі). Дык ён зрабіў мне паслабленне — прымусіў прысядаць з голай задніцай усяго адзін раз, калі выпускаў.
— Улада збіраецца закрыць у Беларусі Інстытут Гётэ, іншыя замежныя інстытуцыі, якія нямала падтрымлівалі беларускія праекты. Уладзімір Макей выступаў з адмысловай заявай на гэты конт. Гэта паставіць крыж на грамадзянскай супольнасці?
— Заява Макея — гэта вядомы сафістычны прыём: зрабіць вінаватымі ахвяру, а не ката. Улада так і робіць. Я перакананы, што беларускі Нюрнберг (а ён абавязкова адбудзецца) расставіць усіх на свае месцы — і катаў, і ахвяраў. Думаю ўсё ж, што грамадзянская супольнасць выжыве. Трэба проста працаваць, старацца берагчы сябе і ведаць, што гэта навала хутка скончыцца.
— Беларусь пакінулі ўжо тысячы актывістаў. Якія твае адносіны да тых, хто ўжо з’ехаў ці плануе з’ехаць за мяжу?
— Асабіста я не хацеў бы кудысьці з’язджаць, але не выключаю гэтага. Калі будзе існаваць рэальная пагроза для жыцця… Я не асуджаю тых, хто з’ехаў. Ведаю шмат людзей, якія, пакінуўшы Беларусь, робяць для яе больш, чым многія з тых, якія засталіся. Але ёсць і такія, якія проста выкарыстоўваюць сітуацыю і шукаюць лягчэйшыя шляхі для паляпшэння свайго матэрыяльнага становішча… Калі ж выбар — сесці ў турму, альбо эміграваць, я за апошняе. Выехаўшы, я буду працаваць у Беластоку ці Варшаве, напішу яшчэ некалькі кніг для Беларусі, якія застануцца. Калі ж падарву здароўе ў турме — гэта нічога не дасць і нікому не дапаможа.
— Значыць, ты не ўспрымаеш эміграцыю як пэўную капітуляцыю?
— Не ўспрымаю. Звернемся да гісторыі ВКЛ. Калі нейкі баярын уцякаў ад князя, каб атрымаць ад нямецкага Ордэна зямлю, гэта была здрада. А калі князь Вітаўт, звязнены Ягайлам у Крэўскім замку, уцёк і выехаў у Прусы, то сабраў там паплечнікаў. І потым вярнуўся, стаў на радзіме вялікім князем. Гэта была не здрада, а часовая палітычная эміграцыя. Палітычны эмігрант з’язджае, бо не можа тут працаваць, але пры першай магчымасці ён павінен вярнуцца.
— Хтосьці з’ехаў, хтосьці сядзіць… Якую ты можаш даць параду тым, хто тут і на волі?
— Па-першае, па-дурному не падстаўляцца. Не пісаць эмацыйных глупстваў у сацыяльных сетках, стрымліваць сябе. Па-другое (гэта самае важнае), не здавацца. Не ісці на супрацоўніцтва з уладай, не запабягацьі. Не здавацца — як не здаюцца Павел Севярынец, Мікола Статкевіч. Для мяне яны — героі нашага часу. Маўчанне Севярынца — большае геройства, чым нейкія заявы.
— «Чем столетье интересней для историков, тем для современников печальней», — пісаў расійскі паэт Мікалай Глазкоў. Чым наш час будзе цікавы для гісторыкаў?
— Як чалавеку мне цяжка жыць у страху. А страх прысутнічае ў нашым паўсядзённым жыцці, усе гатовыя, што могуць прыйсці і па іх. Але як гісторыку мне страшэнна пашанцавала — на ўласныя вочы можна назіраць падзеі. Гэта рэдкая ўдача для гісторыка — стаць сведкам важнага гістарычнага працэсу. Як лётчык пікіруе ўніз, як апазіцыя сварыцца, як спрабуе аб’ядноўвацца, як развіваліся падзеі падчас маніфестацый — усё гэта цікава і будзе некалі вывучацца. А я, гісторык, жыву ў цэнтры важнага гістарычнага працэсу. Гэта проста падарунак лёсу!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "У архіве пабачыла тоны лістоў за беларускую мову"

maintext:
«У архіве пабачыла тоны лістоў за беларускую мову» 1 2.07.2021, 12:17
1,334
Алена Маркава
Як беларусы падтрымалі нацыянальны ўздым пачатку 1990-х.
Беларусізацыя пачатку 1990-х была шырока падтрыманая ўсімі слаямі насельніцтва, супраць анэксіі можна процістаяць мовай, эліты павінны прасоўваць беларускую мову. Гэта асноўныя высновы маштабнага дасьледаваньня пра беларусізацыю на пачатку 1990-х, якое праводзіць гісторык, выкладчыца факультэту гуманітарных дасьледаваньняў Карлавага ўнівэрсытэту ў Празе Алена Маркава пры падтрымцы Чэскага нацыянальнага агенцтва навуковых дасьледаваньняў. Цалкам праца мае выйсьці кнігай па-ангельску і па-беларуску налета. Навукоўца ў інтэрвію «Радыё Свабода» расказала, што яе найбольш уразіла пра аналізе тысяч першакрыніц і чаму так сталася, што ніхто да яе ня браўся дасьледаваць гэтую тэму.
Чаму дасьледчыкі ў Беларусі ня браліся аналізаваць пэрыяд беларусізацыі
— Ва Ўкраіне ў часе нядаўняга абмеркаваньня закону пра мову вядомы аналітык Віталь Портнікаў напісаў, што «мова — незалежнасьць нашай краіны, ня будзе мовы — ня будзе незалежнасьці». Як у гэтым рэчышчы можна разглядаць вашае дасьледаваньне пра пэрыяд беларусізацыі канца 1980-х — пачатку 1990-х, якім вы займаецеся ўжо каля некалькі гадоў?
— Мова зьяўляецца неад’емнай часткай сувэрэнітэту. У цяперашні час гэта адна з гарантый сувэрэнітэту. Цяпер шмат гаворыцца пра існаваньне мяккай сілы, гэтак званай soft power, якую выкарыстоўваюць больш магутныя суседзі падчас інфармацыйнай вайны праз масіраваную прапаганду. Як можна супрацьстаяць гэтай прапагандзе, асабліва, калі ідзе размова пра моўны аспэкт? Уявіце, калі гавораць па-расейску, што беларусы ня маюць уласнай гісторыі, культуры, нацыянальнай ідэнтычнасьці, але паспрабуйце сказаць гэта ж беларусу толькі ўжо на беларускай мове, і якая будзе рэакцыя. Мова — гэта адна з частак сувэрэнітэту, якой можна процістаяць асыміляцыі, анэксіі ды іншым падобным дзеяньням.
— Ці вы былі першай з навукоўцаў, хто ўзяўся прафэсійна прааналізаваць гэты пэрыяд? Наколькі ён вывучаны гісторыкамі?
— Я ўзялася за гэтую справу адной зь першых. Ёсьць некалькі фактараў. Раней быў крыху непрыдатны час, таму што гэтыя ўспаміны былі занадта яркія, жывыя, і вельмі складана было трымаць абʼектыўную дыстанцыю. А заўтра ўжо можа быць позна. Ужо столькі гадоў мінула, неабходна зрабіць высновы дзеля будучыні.
Што тычыцца беларускіх дасьледчыкаў, я баюся, што многія навукоўцы праз тое, што гэтае дасьледаваньне — актуальнае і сугучнае з тым, што цяпер адбываецца, якая цяпер моўная сытуацыя, сьвядома пазьбягаюць гэтай тэмы, каб не сказаць нешта лішняе, каб гэтае дасьледаваньне ня мела гістарычна-палітычную канатацыю. Я маю магчымасьці працаваць у рамках Цэнтральнай Эўропы і адчуваю сябе свабоднай, таму такое дасьледаваньне магчыма праводзіць. Мне ня трэба баяцца сказаць нешта лішняе ці мяняць тэматыку і танальнасьць.
У Нацыянальным архіве ляжаць тоны лістоў і тэлеграмаў у падтрымку беларускай мовы
— Якімі крыніцамі вы карысталіся?
— Гэта была шырокая база крыніцаў, вялізарная колькасьць дакумэнтаў, якія захоўваюцца ў Нацыянальным архіве ў Менску. Усё дасьледаваньне заснаванае выключна на першакрыніцах, якія знаходзяцца ў архіве, якіх няма ў адкрытым доступе. Гэта тычыцца стэнаграмаў дэбатаў па прыняцьці закону аб мове, гэта тоны тэлеграмаў, лістоў людзей у абарону нацыянальнай мовы ў 1990-я гады.
Гэтыя масівы дагэтуль не былі адкрытымі, дагэтуль імі ніхто не цікавіўся з вышэй названых прычынаў. Ці гэта проста, напэўна, было нецікава беларускім дасьледчыкам.
Я была ўражаная і ўсхваляваная, калі адкрывала гэтыя вялізарныя справы, бо была першай дасьледчыцай, якая запаўняла ліст доступу і рэгістравалася. Гэта было зусім нядаўна, але гэта ўжо архіў. Амаль 30 гадоў мінула і трэба гэта пераасэнсаваць, каб атрымаць пэўныя ўрокі. Інакш сэнсу няма.
— А што гэта за тоны тэлеграмаў і лістоў?
— Закону аб мовах, прынятым у 1990-м годзе, папярэднічала народнае абмеркаваньне. У Вярхоўны Савет БССР, які пазьней стаў парлямэнтам незалежнай Беларусі, накіроўваліся дзясяткі тысяч рэакцыі ў падтрымку беларускай мовы ад шараговых грамадзянаў, ад працоўных калектываў, ад настаўнікаў... Уражвае, што рэагавалі абсалютна ўсе сацыяльныя слаі насельніцтва. Вайскоўцы, студэнткі, хатнія гаспадыні пісалі лісты і слалі тэлеграмы з абгрунтаваньнем, чаму нам патрэбная беларуская мова як адзіная дзяржаўная. Гэта было вельмі інтэнсіўнае прыняцьце беларускай мовы Прыкладна палова лістоў у падтрымку беларускай мовы, як адзінай дзяржаўнай, была напісаная па-расейску, палова — па-беларуску.
— А ці былі лісты супраць?
— Былі, але яны былі хутчэй адзінкавыя. Найперш гэта былі лісты ад людзей сталага ўзросту, пэнсіянэраў.
— І ці была падобная рэакцыя на ініцыяваны Аляксандрам Лукашэнкам «моўны» рэфэрэндум 1995 году?
— Не. Там была іншая рэакцыя, якая захавалася пераважна ў СМІ. Як вядома, у 1995 годзе бацькі маглі выбіраць мову навучаньня, і гэта была грандыёзная памылка. Усе дырэктары і бацькі зараз ужо не галосна аддавалі перавагу расейскай мове, і гэта была катастрофа для нацыянальнай мовы. Рэакцыі людзей на рэфэрэндум 1995 году можна знайсьці, але гэта адзінкавыя выпадкі, кшталту перапіска РАНА і бацькоў.
Чаму? Калі прымалі Закон аб мовах у 1990 годзе, было адкрытае публічнае абмеркаваньне, урад хацеў рэакцыі грамадзянаў і ён іх атрымаў — на ўсіх мовах, ад усіх сацыяльных слаёў насельніцтва. Калі закон прымалі ў адваротным парадку, адкрытай публічнай дыскусіі не было. Гэта было нявыгадна.
Мяккая беларусізацыя — касмэтычныя гульні
— Якімі датамі вы акрэсьлілі дасьледаваны вамі пэрыяд?
— Закон аб мовах, прыняты ў 1990 у БССР, і травеньскі рэфэрэндум 1995 году. Інтэнсіўны ўсплёск, які скончыўся пасьля такой жа інтэнсіўнай русыфікацыяй.
— Ваша дасьледаваньне яшчэ не завершанае, але ўжо можна казаць пра самыя галоўныя высновы.
— Яны наступныя:
Ня трэба баяцца таго, што шырокія слаі насельніцтва не падтрымаюць беларускую мову.
Патрэбная інтэнсіўная імплемэнтацыя зьверху, дзяржава павінна актыўна падтрымліваць беларускую мову.
Калі казаць пра сучасную сытуацыю, пра так званую мяккую беларусізацыю, то гэта вельмі кропкавая ініцыятыва, якая накіроўваецца з боку некаторых элітаў. Так, канечне, гэта вельмі модна, але нават мяккая беларусізацыя ў выпадку несупраціву ўладаў ня можа дасягнуць масавага ўкараненьня мовы і яе ўзнаўленьня на масавым узроўні.
Я вельмі паважаю працу нашага «моўнага інспэктара» Ігара Случака ды іншыя ініцыятывы. Так званая софт-беларусізацыя была настолькі папулярная, што нават афіцыйныя ўлады яе адаптавалі. Гэта касмэтычныя гульні. Давайце глядзець у корань.
Калі ня будзе дзяржаўнай падтрымкі, дзяржаўнай імплемэнтацыі, то можа не быць дзяржаўнага сувэрэнітэту і супрацьстаяньня гэтай паўзучай мяккай агрэсіі, калі, напрыклад, падчас выбараў 2020 году ажыцьцявіцца «ветлівы» сцэнар з боку больш мацнейшых суседзяў.
Ня трэба баяцца, ня трэба слухаць асьцярогі кшталту «Народ нас не падтрымае». 1990-я гады паказваюць, што народ падтрымліваў мову, паступова ўцягваўся. І беларуская мова не такая ўжо супер цяжкая, усё нармальна адбывалася ўрэшце.
Патрэбныя мерапрыемствы дзеля падтрымкі іміджу беларускай мовы, і гэта павінна адбывацца і на дзяржаўным узроўні ў тым ліку.
Касмэтычныя вышыванкі — здорава, але калі будуць масіўныя прапагандысцкія атакі, яны могуць проста «зьляцець» як касмэтычны налёт.
Трэба падтрымліваць акадэмічныя дасьледаваньні на дзяржаўнай мове, павінны быць хаця б нейкія квоты для ўнівэрсытэтаў, якія будуць працаваць па-беларуску. Трэба праводзіць такую палітыку хаця б некалькі дзесяцігодзьдзяў, каб вырасьлі пакаленьні людзей, якія гавораць па-беларуску ў школе, садку, на працы, дома.
«1995 год — упушчаны шанец. Такая аграмадная хваля энтузіязму і падтрымкі наўрад ці паўторыцца»
— Гэтае пакаленьне магло б вырасьці, каб не рэфэрэндум 1995 году.
— Так. Цяпер бацькі змагаюцца за гэтую мову як крыжаносцы. Гэта ненармальна, ненатуральна ў нацыянальнай дзяржаве, якая хоча захаваць свой сувэрэнітэт. Бо беларуская мова — аснова ідэнтычнасьці, супольнай культуры і гістарычнай спадчыны. Нельга разьвіваць гістарычную навуку без нацыянальнай мовы.
— Вы казалі, што былі першай, хто атрымаў доступ у архіве да многіх дакумэнтаў. Што вас найбольш уразіла? Што для вас асабіста стала нечаканым пасьля працы з дакумэнтамі?
— Мне была нечаканая масавая падтрымка людзей, якія пісалі па-расейску. Яны ведалі, што трэба будзе вучыцца, але ўсё роўна масава падтрымлівалі гэтыя нацыянальныя ініцыятывы. Тады было вельмі модна казаць пра нацыянальную сьвядомасьць. Гэта была патрыятычная патрэба падтрымаць: «Гэта наша!»
Гэта няпраўда, калі кажуць, што людзі не хацелі беларускай мовы і мала хто яе падтрымліваў. Проста людзі не адкрывалі гэтыя справы, не былі ў архівах. Рэальнасьць 1990-х — гэты іншая рэальнасьць, чым тая, якой нас спрабуюць «накарміць» цяпер.
— Якія найбольш распаўсюджаныя міты пра беларусізацыю таго пэрыяду? Каму выгадна іх распаўсюджваць?
— Што нэабеларусізацыя 1990-х — гэта апантаныя нацыяналісты, якія хацелі нас «задушыць», давесьці да крайнасьці са сваёй беларускай мовай. Насамрэч гэта ня так. Гэта была татальная згода нацынальных элітаў і шырокіх масаў насельніцтва. Апазыцыя зрабіла ўсё што змагла, але, на жаль, гэты шанец быў упушчаны. 1995 год — гэта ўпушчаны шанец. Такая аграмадная хваля энтузіязму і падтрымкі наўрад ці паўторыцца.
— Зь якім пэрыядам у гісторыі Беларусі можна параўнаць канец 80-х, пачатак 90-з што да ўсплёску беларусізацыі?
— Найперш зь беларусізацыяй 1920-гадоў. Тут шмат агульных рысаў, якія можна знайсьці. Гэта была рэакцыя на русыфікацыю, якая была да беларусізацыі 1920-х і да беларусізацыі 1990-х. Нацыянальныя эліты прасоўвалі нацыянальныя, зьвязаныя з мовай і культурай патрабаваньні ва ўсе сфэры адукацыі, у масмэдыя, дзяржаўны апарат — мэтай было, каб кожны гаварыў па-беларуску. Але калі мы параўноўваем 1990-я з 1920-мі, то там быў, напрыклад, такі лёзунг, што камуністычная партыя павінна быць у першых шэрагах і размаўляць па-беларуску. У 1990-я яны ўжо не спрабавалі паўтараць гэты лёзунг, бо камуністычная партыя дыхала на ладан.
Былі аднолькавыя патрабаваньні зрабіць новую канцэпцыю нацыянальнай ідэнтычнасьці. У выпадку міжваеннай беларусізацыі гэта была такая канцэпцыя, паводле якой, мы, беларусы, нічым ня горшыя за палякаў ці расейцаў, у нас ёсьць агульная гісторыя, але мы маем права на самастойнае існаваньне, і ў нас ёсьць дзяржава. Новая нацыянальная мадэль 90-х разьвівалася ўжо ў адрынаньні савецкай ідэнтычнасьці. Пісалася новая нацыянальная гісторыя, заснаваная на культурнай і гістарычнай спадчыне і беларускай мове.
Апошняя, вельмі драматычная агульная рыса — гісторыя паўтараецца. Пяць гадоў інтэнсіўная беларусізацыі і вельмі гвалтоўнае згортваньне ў адным і ў другім выпадку. У канцы 1920-х быў «Вялікі пералом», у сярэдзіне 1990-х — рэфэрэндум, які проста згарнуў гэта ўсё. Дзякуй Богу, што нікога не расстралялі, як у 1937-м, але была тэндэнцыя зьместачкоўваньня беларускай мовы. Табе трэба, ты і размаўляй. Беларуская мова адыходзіць ад мэйнстрыму, страчвае прэстыжныя пазыцыі. Гэты сцэнар быў паўтораны.
Як хутка можа распачацца новы пэрыяд беларусізацыі
— Высновы вашага дасьледаваньня аптымістычныя ці пэсымістычныя, што да будучыні беларускай мовы?
— Часам кажуць, што давайце выпʼем за посьпех нашай безнадзейнай справы. Можна і так сказаць. Пэрспэктывы ня вельмі добрыя. Трэба ўсе рабіць своечасова. Калі была інтэнсіўная падтрымка ўсіх слаёў насельніцтва, гэта трэба было выкарыстоўваць. Цяпер, калі некалькі пакаленьняў нарадзіліся і гавораць на расейскай мове, вельмі складана даказаць камусьці, навошта я павінен пераключацца на беларускую мову. Мне і так добра, і было добра, і бацькам таксама. Тым ня менш, як б не былі хваравітыя гэтыя пераўтварэньні, іх трэба рана ці позна пачынаць. Я думаю, што новыя палітычныя нацыянальныя эліты з гэтым сутыкнуцца. Ня трэба баяцца гэтых пераўтварэньняў і трэба ісьці да канца.
Эліты заўсёды павінны ісьці наперадзе народу і мець яснае ўяўленьне, бачаньне, як павінна выглядаць нацыянальная дзяржава і нацыянальны сувэрэнітэт. А ў нашым беларускім канкрэтным выпадку ён наўпрост заснаваны і на нацыянальнай мове, і на яе масавым выкарыстаньні, не музэйным у якасьці фальклёрнага экспанату і прыгожай вышыванкі, якой можна пахваліцца на вечарынцы ў модным бары. Бяз мовы гібрыдная вайна будзе прайграная.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Артем Черников
Ирина Халип
Телеграм-Канал Бор
Сергей Дылевский

description: У вядомага беларускага музыкі сёння дзень нараджэння.

title: Зміцер Вайцюшкевіч святкуе 50-гадовы юбілей


authors:
Телеграм-Канал Бор
Сергей Дылевский
Андрей Санников

maintext:
Андрэй Шарэнда расказаў, як уцякаў з Беларусі і што пабачыў на мяжы з Літвой 3 15.07.2021, 9:59
3,390
Андрэй Шарэнда
Фота: charter97.org
Беларускія ўлады, якія зарабляюць на мігрантах, нават не прыдумалі ім нармальнай легенды.
Берасьцейскаму актывісту Андрэю Шарэнду ў Беларусі пагражала да 5 гадоў пазбаўленьня волі. Яго абвінавацілі ў паклёпе на Лукашэнку (артыкул 367 КК). 4 чэрвеня ягоную жонку, актывістку «Эўрапейскай Беларусі» Паліну Шарэнду-Панасюк асудзілі на 2 гады, передае «Радыё Свабода».
Суд над Андрэем Шарэндам распачаўся 28 чэрвеня, але ён на працэс не зьявіўся, хоць быў пад хатнім арыштам. 2 ліпеня стала вядома, што актывіст уцёк зь Беларусі.
«Я вырашыў не станавіцца чарговым закладнікам рэжыму і дзейнічаць далей на карысьць Беларусі. Зьвязаўся зь сябрамі, якія параілі перайсьці мяжу зь Літвой. Я пасяліўся ў адным з памежных гарадоў. Мы дамовіліся з Вольгай Паўлавай [актывістка „Страны для жизни“ — РС.] перайсьці мяжу разам. Ніякага плота там няма, але ёсьць паняцьце памежнай зоны і на ўсіх дарогах стаяць кантрольна-прапускныя пункты, дзе дзяжураць памежнікі, ва ўсіх вёсках ёсьць інфарматары памежнікаў і спэцслужбаў», — расказаў Андрэй Шарэнда на прэс-канфэрэнцыі ў Вільні, прысьвечанай палітычным і эканамічным мігрантам зь Беларусі і іншых краін.
Андрэй Шарэнда кажа, што, па ягоных зьвестках, за кожнага злоўленага чалавека, які спрабуе нелегальна перасекчы мяжу, пагранічнікі атрымлівалі прэмію. Таму ён выказаў думку, што цяпер гэтая міграцыя арганізаваная.
«Нас падвезьлі да бліжэйшага ад мяжы пункту, дзе няма КПП. І мы проста ноччу празь лес практычна дайшлі да месца, дзе думалі пераходзіць. Літаральна за 300 мэтраў ад месца пераходу ўбачылі разьбіты лягер. Там быў нацягнуты вайсковы тэнт, памежнікі, — расказвае Андрэй Шарэнда. — Мы вырашылі не рызыкаваць і па кароткай дарозе пабеглі да мяжы. Спачатку трапілі ў балота, але ўсё ж апынуліся на тэрыторыі Літвы і пачалі шукаць памежнікаў, каб да іх зьвярнуцца па палітычны прытулак».
Андрэя і Вольгу разьмясьцілі на адной з памежных застаў.
«Аказалася, што проста за намі прайшла група мігрантаў у тым жа месцы, дзе і мы. Можна зрабіць выснову, што той лягер быў разьбіты менавіта для іх. Калі я яшчэ хаваўся на кансьпіратыўнай кватэры ў горадзе недалёка ад мяжы, мясцовыя жыхары расказвалі, як гэта адбываецца: яны неаднаразова бачылі бусы, якія праходзяць памежныя пункты і пад’яжджаюць да памежнай зоны, куды простыя людзі, па сутнасьці, ня маюць доступу. Відавочна, што гэта робіцца арганізавана і за грошы».
За чатыры дні Андрэй і Вольга сутыкнуліся зь некалькімі групамі мігрантаў. Тыя расказвалі, што заплацілі за свой «перакід» празь мяжу.
«Ясна, што гэтым займаецца беларускі бок, які зарабляе на гэтым. І, самае цікавае, нават не прыдумаў ім нармальнай легенды, па якой гэтыя мігранты могуць папрасіць палітычнага прытулку. Калі міграцыйныя службы пыталіся ў іх, як яны трапілі ў Беларусь, некаторыя кажуць, што былі студэнтамі Горадзенскага ўнівэрсытэту, хоць слова сказаць ня могуць па-беларуску. Некаторыя апавядаюць, што прыплылі ў Менск на лодцы зь Лібану», — расказвае Андрэй Шарэнда.
Ён зьвяртае ўвагу, што многія зь мігрантаў нават не разумеюць, дзе яны. Ім абяцалі, што «перакінуць» у Эўразьвяз, але куды канкрэтна, не паведамілі.
«Мы бачылі людзей зь немаўлятамі на руках, а памежная застава — гэта ня месца для дзяцей. Хоць самі памежнікі вельмі добра да ўсіх ставяцца, але яны проста не спраўляюцца. Людзі, якія незаконна перасякаюць мяжу, — проста разьменная карта. Гэта калясальная трагедыя для тых, хто трапіў у такую сытуацыю», — сказаў на прэсавай канфэрэнцыі Андрэй Шарэнда.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Леонид Невзлин
Владимир Халип

title: Уладзіміру Някляеву - 75!

maintext:
Уладзіміру Някляеву — 75! 9.07.2021, 9:09
1,426
Уладзімір Някляеў
Паэт і палітык прайшоў выпрабаванні, які дазваляюць называць яго сумленнем нацыі.
Уладзімір Някляеў — адзін з тых, каго прынята называць сумленнем нацыі. Чалавек, які прайшоў выпрабаванне і «меднымі трубамі», і турмой. Яго раманы не пакідаюць абыякавых, яго паэмы заварожваюць і ўлюбляюць. 9 ліпеня Уладзімір Пракопавіч адзначыць сваё 75-годдзе. Напярэдадні ён пагадзіўся адказаць на пытанні для чытачоў «Новага Часу».
— 75 вельмі прыгожая лічба. Гэта тры разы па 25. Ужо ёсць немалы досвед, шмат дасягненняў. Але, мне здаецца, мала хто прыходзіць да гэтай даты з такой 25-гадовай душой, як у вас. Ці памыляюся?
— Чаму мала хто? Па-мойму, да скону ў кожным чалавеку душа нават не 25-гадовая, а дзіцячая…
Давайце вось што зробім. Нядаўна я скончыў раман «Гэй Бэн Гіном», у якім шмат аўтабіяграфічнага. І калі вы не супраць, паспрабую адказаць на некаторыя вашы пытанні цытатамі з рамана.
Вось адказ на першае:
«Паўсюль паперадзе Віктара (такое імя ў героя рамана) бегла ягонае дзяцінства. Вунь яно бяжыць пастушком па выгане, грае на зробленай дзедам са старой яблыні жалейцы. Грае гучна, жалейка з прыгожым чорна-белым каровіным рогам, і мелодыя «Цяцеркі», з якой ён пачынаў вучыцца граць, разліваецца па абодвух берагах Крэўлянкі, цячэ па пагорках. Вось дабегла дзяцінства да Багушоўскага лесу, куды паклікаў маленькага Віктара дзед, каб дапамог састагаваць, бо дождж можа пайсці, падсушанае ў пракосах сена, і, калі паставілі стагі, Віктар залез на адзін, лёг, глядзеў у неба, на якім высыпалі зоркі, а дзед, прываліўшыся спінай да стога, расказваў яму казку.
Калі Віктар, ужо дарослы, успамінаў сябе маленькага, дык не бачыў асаблівай розніцы паміж сабой тым і цяперашнім. Бо што змянілася? Тое, што ён чытае лепш, чым чытаў у пяць гадоў? Але нават гэта — яшчэ як сказаць, калі тады ўзнікала адчуванне вышыні, на якую ўздымаўся ён з тымі, пра каго чытаў, а цяпер не ўзнікае.
Ці яго змяніла тое, што скончыў школу, тэхнікум, інстытут, што болей ведае? А што ён ведае, пра што дазнаўся? Пра тое, што пісалі шумеры? Ці пра тое, што ў космасе ёсць чорныя дзіры? Дык яны і ў ім ёсць. І ў цяперашнім, і ў малым былі — ён з жахам у іх глядзеў.
У самім сабе ён заўсёды заставаўся гэткім самым, якім быў некалі. Само жыццё ў сабе адчуваў нязменным, змяняліся толькі ўмовы, абставіны жыцця. Ягоныя дэкарацыі. Са стога сена пад Багушоўскім лесам жыццё перанесла яго на сцэну Крамлёўскага палаца з’ездаў — сам ён дзеля гэтага нічога не рабіў. Толькі прымаў прапановы. Гульню ў прапанаваных дэкарацыях. І гуляўся ў іх той самы хлопчык са стога сена пад Багушоўскім лесам».
— Мне здаецца, амаль чвэрць жыцця ўнутры вас змагаюцца паэт і палітык, а можа і не змагаюцца, а наадварот дапамагаюць адзін аднаму. Як атрымлівалася аберагаць і пеставаць прагу творчасці паэта і ў той жа час захоўваць логіку і практычнасць палітыка?
— Я заўсёды быў паэтам, які па неабходнасці ўзяў на сябе ролю палітыка. У чым была неабходнасць? У тым, каб не сталася жаху, у якім мы жывём сёння.
Зрэшты, кожны глядзіць на мяне як на паэта і як на палітыка па-рознаму. Таму зноў цытата ў адказ. Гэтым разам не з рамана, а з эсэ майго даўняга сябра, аднаго з найлепшых сучасных рускіх паэтаў Ігара Шклярэўскага. Тэкст апісаны па-руску, не буду займацца перакладам.
«Вот я иду с Некляевым по Минску. Увидев издали опального поэта, его знакомые перебегают на другую сторону улицы.
“Динь-динь…”
Его мобильный телефон звонит как колокольчик прокаженного.
Это политика.
В политике он оказался случайно. Затянуло азартом. Стоп! На попутной машине — домой! “Пойдешь направо — шумит дубрава, пойдешь налево — холмится Крево…” За дубравой — черника, по холмам — земляника, и петляет между земляничными холмами речка Кревлянка с форелями. Их можно ловить корзиной, любуясь мокрым серебром улова. И никакой политики! Как говорил Портос из любимых “Трех мушкетеров”: “Не то я убегу домой”.
Впрочем, сам Некляев говорит, что привела его в политику боль. Боль за судьбу родного языка, которая в белорусских поэтах еще от Купалы и Колоса. И даже раньше…
Политика ушла, боль осталось».
— Ці можна сказаць што 2020 стаў для вас жыццёвым падарункам? Для краіны, мне здаецца, ён, сапраўды, як доўгачаканае дзіця, што пра гэта думаеце? Няма задумы рамана пра гэтыя падзеі?
— Складана адказаць на гэтае пытанне. Таму нават цытаты ў адказ не магу падабраць, а не тое што раман напісаць. Хоць у задуме ён ёсць.
У жніўні 2020-га я ўбачыў, адчуў, што апошнюю чвэрць жыцця пражыў, пратрываў не дарма. Пасеенае ўзышло, жыццё ўсё ж, як вы сказалі, зрабіла падарунак. Падаравала свята. Але пасля падаўлення беларускай рэвалюцыі годнасці, забойстваў і катаванняў, здзекаў з ні ў чым не вінаватых людзей, глумлення з нацыянальных сімвалаў, культуры, мовы, — усяго, што для мяне святое, пачуццё свята пацяснілася пачуццём віны: я не змог гэтага не дапусціць.
Вось глядзіце: чалавека ні за што арыштоўваюць і садзяць у турму. Вядома яго імя, вядомая турма, у якую яго пасадзілі. Ён нарадзіўся беларусам, ён грамадзянін Рэспублікі Беларусь, адна з дзяржаўных моваў якой — па Канстытуцыі! — беларуская. І ён просіць турэмшчыкаў размаўляць з ім на роднай мове. На дзяржаўнай беларускай. А яго за гэта дручкамі — і ў карцар! Раз просіць — у карцар! Два просіць — у карцар! Для перавыхавання з беларуса ў рускага са знакамі якасці. А знакі гэтыя — сляды дручкоў!..
Вось як мне, беларускаму паэту, глядзець на тое, як знішчаецца не толькі мова, а ўсё беларускае ў Беларусі?.. І як ставіцца да ўлады, якая не толькі дазваляе знішчаць, але і заахвочвае знішчальнікаў, даючы ім права беспакарана забіваць тых, хто ў сваёй краіне, як кажа ўлада, «лішнія людзі»? Якія лішнія людзі, як такое можа быць?!
Паэт, пісьменнік, наогул гуманітарый не можа такой уладзе служыць. Лаяльнасць да сябе такая ўлада можа толькі купіць. І толькі ў тых, хто не мае ніякага нацыянальнага маркёра.
— У 2003 годзе выйшаў ваш раман «Лабух», які адразу стаў бестселерам. І шмат хто падазраваў, што прататыпам гераіні рамана Лі-Лі стала тагачасная Ліка Ялінская, цяперашняя Анжаліка Агурбаш. Вы яе добра ведалі, яна выконвала шмат якія песні на вашы вершы. Была паспяховай, уваходзіла ў абойму артыстаў, з якімі цацкалася ўлада. І раптам... Ці здзівіла вас яе сённяшняя грамадзянская пазіцыя?
— Не. Калі яна прататып Лі-Лі з «Лабуха» (а я як не казаў, гэтак і не буду казаць, так яно ці не), дык тая Лі-Лі — дзяўчо з характарам. З такімі ўлада не цацкаецца.
Сёння пра яе шмат чутак, плётак. Ну, кшталту: славу сваю за грошы купіла. Поўная лухта. Яна працаўніца, Ліка. Вялікая працаўніца. На кожную рэпетыцыю, на кожны запіс песні першай прыходзіла і сыходзіла апошняй. Яшчэ нікога няма: ні музыкантаў, ні гукарэжысёраў, ні асвятляльнікаў, а яна ўжо ў студыі, гатовая працаваць і ўдзень, і ўночы.
Талент ён талент, але любы, нават самы вялікі талент патрабуе працы — і Ліка працавала, не шкадуючы сябе. Такой самадданасці ў творчасці я мала бачыў. І такая, самаадданая яна і ў жыцці, у каханні. Зусім не за грошы, як балбочуць, замуж выходзіла. Таму і драматычна ўсё ў яе складвалася — за грошы праблем бы такіх не мела.
А што да таленту... Песню «Раз ды разок» мы з Валерыем Івановым напісалі для Уладзіміра Мулявіна. Але ён быў заняты сваім праектам, усе адцягваў запіс, і тут кіраўнік «Верасоў» Васіль Раінчык нам прапанаваў: «А няхай Ліка праспяваць паспрабуе». Якая Ліка, калі ўсе ноты пад Мулявіна — і па вершах чыста мужчынская песня? «Ой ты віно-гаркота, піў бы, каб не лянота...» Але паспрабавалі. Ліка ведала, што пяе песню Мулявіна, і так выкладвалася на рэпетыцыях — ледзь не памерла на гэтай песні. Мулявін пачуў на канцэрце, я спытаў: «Ну як?..» — і ён падняў вялікі палец. Потым падышоў да Лікі, абняў: «Малайчынка!..»
Сёння я абдымаю яе за мужны ўчынак. Малайчынка, Ліка!
— Як і шмат хто іншы, я зачытвалася вашымі кавіднымі нататкамі. Гэта будучы сюжэт?
— Я перахварэў на кавід цяжка. З гарачкай, кашмарамі. Баяўся сканаць. Калі ўсё ж ачуняў, дактары сказалі, што баяўся не дарма. Але ўбачыўшы той кашмар, які дзеецца ў нашай краіне ў рэальнасці, падумаў: можа, лепш бы не ачуньваў?..
З гэтых кашмараў і з гэтай рэальнасці і нарадзіўся сюжэт.
Я перакананы, што кавід мае лабараторнае паходжання. Як і чаму ён збег з лабараторыі — частка сюжэта. Але не асноўная.
Памятаеце гісторыю пра марскі круізны лайнер, на якім яшчэ год таму ўсчалася ланцуговая рэакцыя каронавіруса, пра што пісалі ўсе СМІ. Лайнер прышвартавалі ў японскім порце, але ні пасажыраў, ні каманду (амаль чатыры тысячы чалавек) не пусцілі на бераг. Ізалявалі на караблі — і я ўявіў, што на ім тварылася! Сітуацыя страшней, чым на «Тытаніку», бо там пагроза была ўсім вядомая, вада, а тут — невядома што! І ад гэтага невядома чаго людзі задыхаюцца, паміраюць, усе ўсіх у гэтым падазраюць, і ніхто ад гэтага ніяк і нідзе ўберагчыся не можа — хіба толькі рыбінай стаць і ў вадзе ўратавацца. У выратавальнай стыхіі, якая для «Тытаніка» была пагрозай.
Чалавецтва ў пандэміі, у аўтарытарызме, таталітарызме, у кашмарах, якія само яно стварае і за якія адказвае, — вось асноўны сюжэт задуманага твора, які пачаў паціху пісаць. Паціху, бо яшчэ ад папярэдняга рамана «Гэй Бэн Гіном» не адышоў. Кожны раман, кожная паэма забірае ў мяне вельмі шмат энергіі, эмоцый, сіл, і патрэбны нейкі час, каб зноў іх набрацца.
— Няма жадання пераасэнсаваць пражытае і перажытае, каб пайсці нейкім іншым шляхам чарговыя 25 гадоў?
— Па-мойму, я ўжо не раз адказваў на падобныя пытанні. Так што магу сябе самога цытаваць...
Ці не шкадую пра зробленае, ці не хацеў б нешта перарабіць? Ні пра што не шкадую! Пра што шкадаваць, калі нічога нельга перарабіць? Калі ўсё не ззаду, а наперадзе, колькі б яго, таго, што наперадзе, ні засталося...
— Наперадзе ў вас 75-гадовы юбілей. Свята, якое бывае раз у жыцці. Як вы да яго падрыхтаваліся?
— Ну чаму раз у жыцці? Бывалі ўжо юбілеі. Апошні афіцыйны, праўда, 25 гадоў таму, калі была напісаная кніга «Прошча».
Цяпер вось напісаная кніга «Гэй Бэн Гіном». Гэта мой самому сабе на 75 гадоў падарунак. Можа стацца, выніковая кніга жыцця. Спроба адказаць на пытанне: я сам выбраў свой шлях, ці нехта выбраў яго за мяне? Сваё пражыў я жыццё ці не сваё?
Няпростае гэта пытанне. Лёсавае. Шмат хто і не сваім шляхам ідзе, і не сваім жыццём жыве. І так прыходзяць да драмы, да трагедыі. Як асобны чалавек, гэтак і народ.
Можа быць, яшчэ не да трагедыі, але да драмы мы ўжо прыйшлі. Дык якія святы, юбілеі? Калі ты не можаш запрасіць тых, каго хацеў бы, бо яны ў турме. Міколу Статкевіча, Паўла Севярынца... Палічыў: па меншай меры сотня людзей, якіх я ведаю асабіста, дзясяткі з іх блізка — за кратамі. Тут пачнеш на юбілеі спяваць — горла перасмыкне.
Тым не менш радня з сябрамі ўгаварылі мяне неяк адзначыць 75-годдзе. «Да ста, сказалі, можаш не дацягнуць», — і я згадзіўся.
Як адзначыць?.. Вырашылі каля сцен Крэўскага замка паказаць сцэну з маёй нядаўна напісанай драмы «Ягайла» (якая ў Крэўскім замку і адбываецца), пачытаць вершы. Але ўлады сказалі: «Нез-зя!»
Ну, я разумею: страх страхам, крэсла крэслам — і сказалі так, як ім загадалі, як бы не самі... Але не даць чалавеку адзначыць дзень народзінаў там, дзе ён нарадзіўся, — гэта ўжо не проста чынавенскае рвенне, а нейкая іншая, адрозная ад той, якая была яшчэ нядаўна, свядомасць. Парушэнне нашага ладу жыцця, чалавечых узаемаадносінаў, традыцый...
Ну ды такой бяды. Хоць, вядома, бяда ў нашай краіне. І няпроста, ой няпроста будзе з яе выбрацца...
— Што б вы хацелі пажадаць сабе 25-гадоваму, а разам з тым і ўсім сённяшнім маладым беларусам?
— Быць беларусамі! Быць імі не адно ў назве, а ў сутнасці. Гэта значыць: у мове, культуры, свядомасці... Нельга быць беларусам у нечым адным — і грэбаваць іншым. Найперш мовай, чым большасць дасюль грэбуе.
Скончу, як і пачаў, урыўкам з рамана «Гэй Бэн Гіном». Бычык у ім — Васіль Быкаў, Віктар — персанаж з біяграфіяй аўтара. Урывак гэты датычыцца якраз праблемы мовы, тлумачыць маё разуменне гэтай далёка не толькі лінгвістычнай праблемы.
«Пад сярэдзіну сямідзясятых, калі Віктар ужо кінуў літінстытут і пакінуў Маскву, ён амаль месяц прабыў разам з Бычыкам у Доме творчасці пісьменнікаў у Ялце. Дом насіў імя А.П. Чэхава, і ў ім можна было сустрэць не толькі знакамітых савецкіх празаікаў і паэтаў, але і замежных. Пабла Неруду, Джані Радары, Джэймса Олдрыджа, Ёганаса Бэхера, Джона Прыстлі... І быў у той час у тым Доме творчасці пісьменнік з Афрыкі, чарнаскуры і белазубы кеніец Нгугі Ва Тхыёнга, які, дасканала ведаючы ангельскую мову, пісаў на мове кікуйю. На мове свайго племені, адной з нацыянальных моў Кеніі, якую называў Нгугі Ва Тхыёнга праайчынай чалавецтва, і якую за яе доўгую гісторыю хто толькі ні заваёўваў, ні рабаваў! Партугальцы, арабы, ангельцы…
Да сярэдзіны шасцідзясятых ХХ стагоддзя “праайчына чалавецтва” ўсё яшчэ заставалася калоніяй Вялікай Брытаніі, і калі савецкія пісьменнікі на літаратурнай вечарыне ў Доме творчасці імя Чэхава спыталі Нгугі Ва Тхыёнга, чаму ён піша не на ангельскай, сусветнай мове, а на той, якой ніхто ў свеце, апроч людзей племені кікуйю, не ведае, ён адказаў, што піша на мове, якая змагаецца за свабоду ягонага народа. “Мова народа, — казаў савецкім пісьменнікам, грузінам, украінцам, літоўцам, беларусам і казахам, кіргізам і таджыкам, латышам, узбекам і татарам, туркменам, малдаванам, эстонцам і калмыкам, абхазам і чачэнцам чарнаскуры і белазубы кеніец, — ягоная зброя. А заваёўнікі прыходзяць са сваёй. І народ, які прымае чужую мову, прымае чужое валадаранне. Куля — сродак фізічнага падпарадкавання, а мова — сродак падпарадкавання духоўнага”, — казаў кенійскі пісьменнік Нгугі Ва Тхыёнга, маючы на ўвазе зусім не тое, пра што падумаў, гэтак ускочыўшы, нібы яго тарантул джыгануў, сакратар парткама Саюза савецкіх пісьменнікаў Тынянкоў: “Но это не касается великого русского языка, объединяющего народы СССР!..”
“Ідыёт..” — сказаў, седзячы побач з Віктарам, Бычык, пра якога, зайздросцячы ягонай славе, пляткарылі, быццам аповесці свае ён піша па-руску, а на беларускую мову перакладае. А пасля, калі на гаўбцы ягонага пакою выпівалі чырвонае крымскае віно, прамовіў, гледзячы некуды за Чорнае, якое раптам усхадзілася, узбушавалася, мора: “Куля — сродак фізічнага падпарадкавання, а мова — сродак падпарадкавання духоўнага. — І падняў келіх. — За племя кікуйю!..”»
Ёсць у мяне песня (спявала яе, дарэчы, Ліка) «Белае віно і чырвонае». І на 75-годдзе я (калі нічога са мной да таго дня не здарыцца) вып’ю тры келіхі. Адзін келіх белага віна, другі — чырвонага, і трэці — зноў белага. За Беларусь!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Валерий Карбалевич
Владимир Халип
Артем Черников
Ирина Халип

maintext:
У Львове адбыўся канцэрт беларускай культурнай салідарнасьці 1.07.2021, 19:38
Мэта мерапрыемства — прыцягнуць увагу да сытуацыі, у якой апынулася Беларусь.
Беларуская Рады культуры зладзіла Сцэну беларускай культурнай салідарнасьці ў межах штогадовага «Сьвята музыкі», які праходзіць у Львове.
Як паведамляе тг-канал Беларускай Рады культуры, мэта — прыцягнуць увагу да сытуацыі, у якой апынулася Беларусь і яе культурныя дзеячы.
На сцэну выйшлі Сяржук Доўгушаў, Аляксей Варсоба, «Разьбітае Сэрца Пацана», а таксама паэт і перакладчык Алесь Плотка.
У 20 гадзінаў адбудзецца відэа-вэрсія гэтага канцэрту.
Арганізатары паведамілі, што «сродкі, якія будуць атрыманыя ад гэтай трансьляцыі, пойдуць на падтрымку сям’і палітвязьня, зьвязанага са сфэрай культуры. Так сталася, што яго маці і бацька засталіся без працы і не ў змозе аплочваць паслугі адваката».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Телеграм-Канал Бор
Сергей Дылевский
Андрей Санников

maintext:
Што адбываецца з памагатымі дыктатуры: досвед Францыі 8 17.07.2021, 18:55
2,850
Усе дыктатуры паступова слабеюць і развальваюцца, а ў будучыні як узурпатара, так і яго памагатых чакае зусім не казачнае жыццё.
Запалохванне і гвалт — звычайныя практыкі любой дыктатуры. Але грамадства не павінна забываць, што ўсе дыктатуры паступова слабеюць і развальваюцца, а ў будучыні як дыктатара, так і калабарантаў дыктатуры чакае зусім не казачнае жыццё, піша Уладзіслаў Гарбацкі для novychas.by.
Досвед краху многіх дыктатураў сведчыць пра адваротны гвалт і самасуды стомленага ад узурпатара народа. Так, цьмяная гісторыя французскай дыктатуры рэжыму Петэна (1940-1944) да 2016 года заставалася не да канца вядомай і напісанай. Бо толькі ў 2016 годзе канчаткова былі адкрытыя публіцы паліцэйскія і судовыя архівы той эпохі. Але дакладна вядома, што адразу пасля звяржэння дыктатуры ў выніку перамогі антыфашысцкіх сіл пачаліся суды і самасуды над калабарантамі дыктатуры.
Праўда, яшчэ падчас існавання рэжыму Вішы макі, ці макізары — французскія партызаны, — паспяхова запалохвалі і вынішчалі некаторых калабарантаў. Аб гэтым пісалася ў прэсе, аб гэтым пазней распавядалі гісторыкі і пісьменнікі — Луі Арагон, напрыклад, у сваім слынным зборніку навэл «Калабарацыяніст». Тысячы калабарантаў былі вынішчаныя яшчэ за Петэнам, то-бок дыктатура не магла абараніць усіх сваіх «герояў». Паводле афіцыйных даных, у першыя дні пераходу Францыі да дэмакратыі самавольна і без судоў — шляхам самасудоў, арганізаваных абуранымі грамадзянамі, былі забітыя каля 9 000 калабарантаў. Дэмакратычныя ўлады былі вымушаныя ўводзіць жорсткія меры, каб спыніць гэта. Аднак самасуды і цкаванне калабарантаў працягваліся. Так, міністр унутраных спраў Анры Тыксье ў 1945 годзе заяўляў Шарлю дэ Голю, што з 1944 па 1945 гады мелі месца 105 000 забойстваў ці спроб забойстваў калабарантаў. І гэта толькі лічбы, якія ахоплівалі самасуды.
Да гэтага варта дадаць лічбы афіцыйных судоў: праўная чыстка ахапіла больш за 300 000 спраў. З іх 127 000 былі прызнаныя вінаватымі. З 127 000 спраў па 97 000 былі вынесеныя сур’ёзныя абвінаваўчыя выракі: ад зняволення і пазбаўлення ўсіх правоў да смяротнага прысуду. Пасля ўрад тройчы — у 1947, 1951 і 1953 — прагаласуе за амністыю дзеля зняцця сацыяльнага напружання ў краіне. Сучасныя даследаванні французскага Інстытута гісторыі найноўшага часу сцвярджаюць, што афіцыйна былі вырачаныя на смяротнае пакаранне каля 11 000 калабарантаў.
У некаторых краінах, дзе адсутнічала смяротнае пакаранне — у Нідэрландах, Нарвегіі і Даніі, — у якасці выключэння яно было вернута на пэўны час, каб сумысля пакараць калабарантаў. Цікавы іншы досвед Нідэрландаў, на які не адважылася Францыя: пазбаўленне грамадзянства асоб, задзейнічаных у калабарацыі. Так, вядома, што 60 000 нідэрландцаў былі пазбаўленыя грамадзянства за тое, што супрацоўнічалі з акупантамі і мясцовым дыктатарскім урадам.
Чысткі супраць калабарантаў ахапілі ўсе сферы французскага грамадства. Так, маршал Ф. Петэн быў пазбаўлены ўсіх публічных правоў і пажыццёва зняволены. Смяротнага пакарання ён пазбег толькі праз свой сталы век. Пакаранні закранулі рэлігійнікаў: сотні святароў былі пазбаўленыя сану і выгнаныя, дзясяткі епіскапаў былі пазбаўленыя звання і зведзеныя да простых святароў. Праўда, Папа Рымскі Пій XII абараніў большую частку каталіцкіх дыгнітарыяў, не дазволіўшы правесці цывільным уладам поўнамаштабныя працэсы супраць рэлігійнікаў-калабарантаў.
У эканамічным сектары пацярпелі і былі нацыяналізаваныя шматлікія будаўнічыя, а таксама машынабудаўнічыя заводы — напрыклад, завод «Рэно». Так, Луі Рэно, заснавальнік аўтагіганта «Рэно», гоннік і паспяховы прадпрымальнік, праз калабарацыю і вытворчасць вайсковай тэхнікі для нацысцкай Нямеччыны быў арыштаваны і памёр у турме. Завод «Рэно» стаў дзяржаўным прадпрыемствам.
Каля 28 000 чыноўнікаў-калабарантаў былі пазбаўленыя публічных правоў, дзяржаўных пенсій і права працаваць. Вышэйшыя ваенныя чыны, абвінавачаныя ў калабарацыі і гвалце, былі вырачаныя на смяротнае пакаранне ці пажыццёвае зняволенне. Каля 3 000 афіцэраў былі пазбаўленыя званняў, пенсій і звольненыя з войска.
Сотні артыстаў, пісьменнікаў і кінематаграфістаў былі выключаныя з прафесійных хаўрусаў, прыцягнутыя да адказнасці, а іх творы часта не публікаваліся. Так, папулярныя французскія пісьменнікі, заплямленыя калабарацыяй, бясслаўна, а часам гвалтоўна завяршылі свае жыццё: Марыс Сакс, Анры дэ Мантэрлян, П’ер Дрыё ля Рашэль, Луі-Фэрдынанд Селін ды многія іншыя. А многія імёны дасюль публічна не прыгадваюцца — яны асуджаныя на бясслаўе і замоўчванне.
Акрамя ўсяго, у межах самасудоў стала вядомая практыка стрыжкі дагала жанчын.
Сёння справы больш за 200 000 французскіх калабарантаў знаходзяцца ў вольным доступе і кожны грамадзянін можа азнаёміцца з імі. У французскіх гістарычных, а таксама краязнаўчых музеях сабраны багаты матэрыял з эпохі калабарацыі, а таксама з дэмакратычных часоў пакарання калабарантаў. Так, у Брэтонскім музеі ў Рэне мяне асабліва ўразіў адзін экспанат — маленькая труна, у якой ляжыць лялька-галыш з зашмаргай на шыі. Яе даслаў невядомы француз ці францужанка калабаранту ў знак запалохвання.
І, падаецца, французская дэмакратыя зрабіла высновы з таго дыктатарскага досведу. Шмат у чым французскаму грамадству дапамагла не паўтарыць памылкі вялікая праца па апублічванні фактаў калабарацыі і арганізацыя соцень тысячаў судовых працэсаў супраць калабарантаў. Французская дэмакратыя зразумела, што толькі радыкальным шляхам можна абараніць дэмакратыю ў будучыні: пазбаўленнем публічных правоў, дзяржаўных пенсій, званняў, пажыццёвымі зняволеннямі і публічным, сімвалічным забыццём усіх імёнаў, спрычыненых да гвалту, катаванняў і калабарацыі з тымі, хто стварыў машыну пад назвай «дыктатура».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: На Беласточчыне адбудзецца фестываль Абуджаных "Тутака"

maintext:
На Беласточчыне адбудзецца фестываль Абуджаных «Тутака» 19.07.2021, 19:49
Фестываль адбудзецца на месцы былога «Басовішча».
На лясной палянцы Борык ля мястэчка Гарадок на Беласточчыне 6 і 7 жніўня пройдзе фестываль Абуджаных «Тутака». Звяртаючыся да спадчыны слыннага «Басовішча», новая культурная падзея — «праява салідарнасці з беларускім народам, які змагаецца за свабоду», піша wyborcza.pl.
Арганізатарам новага фестывалю з’яўляецца падляшскі фонд Тутака, які летась спрычыніўся да канцэрту салідарнасці «Сэрцам з Беларуссю» ды сёлета — да мерапрыемстваў Міжнароднага тыдня беларускай культуры. Мэта арганізацыі — папулярызацыя беларускай культуры і падтрыманне польска-беларускіх кантактаў, звяртанне да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага.
А таксама арганізатары, кажучы пра новы фестываль, звяртаюцца да спадчыны слыннага фэсту беларускай рок-музыкі «Басовішча», які ладзіўся ля мястэчка Гарадок на Беласточчыне з 1990-га году. Гэты досвед абуджэння «духу свабоды», па іх меркаванню, быў неацэнны.
— 30 гадоў таму «Басы» абудзілі беларусаў Падляшша з гонарам гаварыць пра сваю ідэнтычнасць і выказваць яе праз сучасную музыку і бел-чырвона-белыя колеры свабоднай Беларусі, — цытуюць словы фонду wyborcza.pl.
— Падзеі мінулага года ў Беларусі, а таксама пастаянная барацьба яе грамадзян за ўласную свабоду і годнасць, тым больш апраўдваюць неабходнасць такога фестывалю, — падкрэслівае прадстаўнік фонду Павел Станкевіч, звяртаючыся ўжо да сучаснасці. — Мы хочам яшчэ раз паказаць, што падтрымліваем выбар беларусаў і беларусак, іх жаданне жыць у свабоднай дзяржаве.
— Мы запрашаем да ўдзелу ў фестывалі арганізацыі беларускай меншасці, якія дзейнічаюць у Польшчы. Кожны з іх уносіць бачны ўклад у развіццё культуры нашага рэгіёну, у агульную беларускую культуру, узбагачаючы тым самым польскую культуру, — заклікае Павел Станкевіч.
Падзея гэтаксама мусіць стаць нагодай «адзначыць гадавіну выбуху беларускай сацыяльнай рэвалюцыі».
«Гэта будзе і гадавіна фарміравання вялікай нацыі», — выказалі свае стаўленне да працэсаў у Беларусі арганізатары фестывалю.
Склад удзельнікаў фэсту пакуль удакладняецца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Выстава адбудзецца 8 кастрычніка ў Еўрапейскім Музеі Сучаснага Мастацтва.

title: Партрэт легендарнай Ніны Багінскай пакажуць на выставе у Барселоне


maintext:
Як прайшла малітва ў самай таямнічай каплічцы Беларусі, у якой дзьверы адчыняюцца раз на год 1 5.07.2021, 15:33
1,878
Сёлета на фэст Маці Божай Нястомнай Дапамогі сабралося каля 200 чалавек.
У вёсцы Дубок Астравецкага раёну 4 ліпеня прайшла імша пасярод лесу на беразе ракі Віліі. Сюды вернікі прыяжджаюць усяго раз на год, перадае «Радыё Свабода».
Сёлета на фэст Маці Божай Нястомнай Дапамогі або Курганскай сабралося каля 200 чалавек. Штогод яго праводзяць у першую нядзелю ліпеня ў лясной каплічцы.
Каб дабрацца на малітву, трэба ўзыходзіць па ўзгорку (кургане), ісьці па сьлізкай мокрай траве ў лесе.
Прыяжджае сьвятар з суседніх Жодзішак.
У вёсцы Дубок жылымі засталіся толькі некалькі хатаў. На сьвята прыехалі вернікі з Горадні і вобласьці, Менску. Раней завітвалі госьці зь Літвы — Дубок стаіць на памежжы.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Радио КБР 15.00 kab - 2021.07.26

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.07.26
— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 84-рэ къахутащ— КъБ-м и ц1ыхубэ усак1уэ Бицу Анатолэ нобэ и юбилейщ. (Гъут Iэдэм – КъБ-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ).— КъБ-м щэнхабзэмк1э щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Опрышко Олег нобэ и юбилейщ.— Cпорт хъыбар.


title: Радио КБР 15.00 kab

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.07.06
— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 48-рэ къахутащ— Коронавирусыр къызэузахэм, прививкэ нэужьым Ковид -19 вырусыр къызэуэл1ахэм папщ1э страховкэ зыбжанэ Урысейм къыщыунэхуащ.— Полимер композицэщ1эхэм теухуауэ 1уащхьэмахуэ лъапэ щ1эныгъэ-практикэ конференцым нобэ щыщ1едзэ. КъБКъУм и базэм— Юилым и 8-м щегъэжьауэ Налшыч-Ереван авиарейсыр «Уральские -авиалинии» 1уэхущ1ап1эм ирегъажьэ.— Мэкъумэш 1энат1эм пэрытхэм къэк1ыгъэхэм хущхъуэ щытрак1эным деж махуи 3 и пэ иту бжьэ зезыхуэхэм хъыбар ирагъэщ1эн хуейщ.— «Автомобиль гъуэгу шынагъуэншэ» лъэпкъ проектым ипкъ итк1э Псыкуэд жылагъуэм и уэрам нэхъыщхьэр ремонт ящ1ащ.— «1уащхьэмахуэ» курортым бгы лыжэ лъэхъэнэр щызэхуащ1ыжащ.


title: Радио КБР 18.00 kab - 2021.07.01

maintext:
Радио КБР 18.00 kab – 2021.07.01
— КъБ-м и унафэщ1 К1уэк1уэ Казбек Налшыч и етхуанэ микрорайоным жаг хадэ, ц1ыхухэм зыщагъэпсэхун щыпщ1 хъуну щ1ып1эр зригъэлъэгъуащ— Хабзэм игъуэт зэхъуэк1ыныгъэхэр.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 38-рэ къахутащ.— 1уащхьэмахуэ районым и Терскол жылагъуэм щ1ыналъэ егъэджэныгъэ форум щок1уэк1.


title: Радио КБР 13.00 kab - 2021.07.01

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.07.01
— «УФ-м и Президент Путин Владимир ц1ыхухэм я упщ1эхэм жэуап щрит линие зэ1ухар 1эмалыф1щ ц1ыхухэр зыгъэп1ейтейхэм щыгъуазэ зыхуищ1ынымк1э», — жи1ащ КъБ-м и 1этащхьэ К1уэк1уэ Казбек— Нобэ щегъэжьауэ ди къэралым и закон зыбжанэм къару егъуэт.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 38-рэ къахутащ.— 1уащхьэмахуэ районым и Терскол жылагъуэм щ1ыналъэ егъэджэныгъэ форум щок1уэк1.


title: Радио КБР 13.00 kab - 2021.07.02

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.07.02
— Урысеймрэ Белорусиямрэ я форум ек1уэк1ым КъБ-м и унафэщ1 К1уэк1уэ Казбек онлайн жыпхъэм иту хэтащ— Щ1ыналъэ зыужьыныгъэм теухуауэ Урысей Правительствэм видео-конференц жыпхъэм иту зэ1ущ1э иригъэк1уэк1ащ.— 1уащхьэмахуэ районым и Терскол жылагъуэм щ1ыналъэ егъэджэныгъэ форум щок1уэк1.— «1уащхьэмахуэ» курортым бгы лыжэ лъэхъэнэм щыпещэ.


title: Радио КБР 15.00 kab - 2021.07.12

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.07.12
— КъБ-м мы гъэм и к1эм ирихьэл1эу Налшык курортым и зыужьыныгъэм теухуа концепцэ зэхагъэувэнущ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 63-рэ къахутащ.— Зи 1эпкълъэпкъ къыдэмыбзхэм папщ1э 1уащхьэмахуэ курортым лифт щылэжьэн щ1идзащ.— Мэкъумэш хъыбар.


title: Радио КБР 13.00 kab

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.07.27
— «Урысей зэкъуэт» политпартым и ц1ыхубэ программэм тхьэмахуэм и к1уэц1к1э еплъык1э мини 100-м щ1игъу къыщыхалъхьащ— Илъэс 30 и пэк1э нобэ хуэдэ махуэм КъБ-м и Президент къулыкъур ягъэувауэ щытащ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 85-рэ къахутащ.— Инджылыбзэк1э езыгъаджэхэу «Къуажэ егъэджак1уэ» программэм хэтыну хуейхэм я заявкэхэр нобэ щегъэжьауэ августым и 16 пщ1ондэ къы1ахынущ.


title: Радио КБР 18.00 kab - 2021.07.06

maintext:
Радио КБР 18.00 kab – 2021.07.06
— КъБ-м и 1этащхьэ К1уэк1уэ Казбек коронавирусым земыгъэубгъуным зи нэ1э тет Оперативнэ штабым и зэ1ущ1э иригъэк1уэк1ащ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 48-рэ къахутащ.— «Полимер композит пкъыгъуэхэм» щытепсэлъыхь е 17-нэ къэрал зэхуаку конференц КъБ-м нобэ щегъэжьауэ щек1уэк1ынущ.— «Автомобиль гъуэгу шынагъуэншэ» лъэпкъ проектым ипкъ итк1э ирагъэк1уэк1 лэжьыгъэхэм теухуауэ.


title: Радио КБР 13.00 kab - 2021.07.08

maintext:
Радио КБР 13.00 kab – 2021.07.08
— Нобэ унагъуэм, ф1ы лъагъуныгъэм, пэжыгъэм и махуэщ. (Жылау Арсен – лъэпкъ хабзэр зэрылъ унагъуэу ди республикэм къыщалъыта унагъуэм и тхьэмадэ)— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус узыр япкърыту ц1ыху 52-рэ къахутащ.— Къэралым и еджап1э нэхъыщхьэхэм сентябрым студентхэр зэрырагъэджэну щ1ык1эр яубзыху.— Мэкъумэш хъыбар.— Тэрч районым «Алмаз» сабийхэм зыщагъэпсэху, я узыншагъэр щрагъэф1ак1уэ лагерыр щолажьэ.


title: Радио КБР 15.00 kab - 2021.07.29

maintext:
Радио КБР 15.00 kab – 2021.07.29
— КъБ-м мы гъэм и япэ илъэс ныкъуэм турист мин 459-рэ къеблэгъащ.— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 92-рэ къахутащ.— КъБ-м егъэджэныгъэмк1э, щ1эныгъэмрэ щ1алэгъуалэм я 1уэхухэмк1э и министр Езауэ Анзор ику ит 1эщ1агъэ щрагъэгъуэт 1уэхущ1ап1эхэм гъэ еджэгъуэщ1эм зызэрыхуагъэхьэзырым зыщигъэгъуэзащ.— Поэзием и пшыхь нобэ Налшык щек1уэк1ынущ.


title: Радио КБР 07.10 kab - 2021.07.01

maintext:
Радио КБР 07.10 kab – 2021.07.01
— КъБ-м и къалэ, къуажэхэм жылагъуэ щ1ып1эхэр зэ1узэпэщ щ1ыным теухуа лэжьыгъэм щыпещэ— Щ1ыналъэ управленэмк1э центрым зэф1иха 1уэхухэм теухуауэ.— 2021-24 гъэхэм Урысей тхыдэ зэгухьэныгъэр зэлэжьыну 1уэхугъуэхэм ящыщщ Налшык къалэ и юбилейр гъэлъэп1эныр.— 1уащхьэмахуэ районым и Терскол жылагъуэм щ1ыналъэ егъэджэныгъэ форум щок1уэк1.— Дыгулыбгъуей жылагъуэм дэт щэнхабзэмк1э унэр ремонт щ1ын щ1адзащ.


title: Радио КБР 18.00 kab - 2021.07.21

maintext:
Радио КБР 18.00 kab – 2021.07.21
— КъБ-м и 1этащхьэ К1уэк1уэ Казбек республикэм щыпсэухэм я упщ1эхэм жэуап щритыну линие зэ1уха июлым и 29-м щы1энущ— КъБ-м иужь жэщ-махуэм коронавирус уз зэрыц1алэр япкърыту щ1эуэ ц1ыху 75-рэ къахутащ.— Зи узыншагъэк1э гуныкъуэгъуэ зи1э ц1ык1ухэм ябгъэдэлъ зэф1эк1ыр на1уэ щащ1ын утыку къыщызэрагъэпэщауэ щолажьэ ВГТРК-м и къудамэу КъБ-м щы1эм.— «Щэнхабзэ» лъэпкъ проектым ипкъ итк1э Къып Мухьэмэд и ц1эр зезыхьэ гъуазджэхэмк1э сабий школым корпусыщ1э къыпащ1ыхь.


description: З улікам неабходнасці прагрэву абсталявання і наступнага набору магутнасці рэактарнай устаноўкі ўключэнне блока ў сетку плануецца да сярэдзіны жніўня.

title: Першы энергаблок БелАЭС плануюць уключыць у сетку да сярэдзіны жніўня


description: Прэзідэнт таксама падкрэсліў, што ў краіне створана нямала помнікаў і абеліскаў, да якіх, вядома ж, трэба прыводзіць дзяцей, расказваць ім пра гісторыю сваёй краіны.

title: Лукашэнка: трэба стварыць добры падручнік па Вялікай Айчыннай вайне, дзе будзе адзначана роля беларускага народа


description: "На сённяшні дзень у Беларусі ўбрана практычна 25 працэнтаў, намалочана 1,8 млн т. Анамальная гарачыня паўплывала на ўраджай збожжавых. Пры чаканай ураджайнасці 35 ц/га страцілі каля 4 ц, - сказаў Уладзімір Гракун.

title: Мінсельгасхарч пачаў маніторынг захаванасці ўраджаю


description: "З асаблівым гонарам хачу паведаміць, што літаральна гэтымі днямі ўведзены ў прамысловую эксплуатацыю першы блок Беларускай АЭС. Праз год пачне працаваць другі", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

title: Лукашэнка назваў БелАЭС самым грандыёзным беларуска-расійскім праектам апошніх дзесяцігоддзяў


description: Масква лічыць, што саміт Расія - ЗША прайшоў у адкрытым і дзелавым рэчышчы, але ілюзій не мае, падкрэсліў кіраўнік МЗС РФ. Паводле яго слоў, Расія задаволена тым, што бакі паказалі жаданне зразумець адзін аднаго, выказаўшыся ў прынцыповым рэчышчы.

title: Лаўроў: Расія будзе жорстка адказваць на недружалюбныя крокі ЗША


description: У Грэцыі і на Кіпры захваральнасць выйшла на самы высокі ўзровень з пачатку пандэміі, у Іспаніі і Партугаліі рэгіструюцца максімальныя за апошнія паўгода паказчыкі.

title: У Грэцыі і на Кіпры захваральнасць на COVID-19 дасягнула максімуму


description: Кіраўнік дзяржавы нагадаў, што ў час Вялікай Айчыннай вайны загінулі многія беларускія героі, якія пралілі кроў за свабоду і жыццё ў тым ліку і жыхароў еўрапейскіх краін. Толькі ў Польшчы палегла больш за 600 тыс. савецкіх салдат.

title: Лукашэнка: крымінальная справа аб генацыдзе беларусаў здыме ўсе маскі і прад'явіць свету новыя факты


description: Кабінет міністраў Азербайджана ўнёс змяненні ў пастанову "Аб мерах у сувязі з прадаўжэннем асаблівага рэжыму каранціну і зняццем некаторых абмежаванняў".

title: У Азербайджане з верасня ўводзіцца абавязковая вакцынацыя для большасці насельніцтва


description: З сённяшняга дня ў ВНУ стартавалі ўнутраныя ўступныя іспыты. "Яны пройдуць па 4 жніўня. Залічэнне на бюджэт завершыцца 5 жніўня, на платную форму навучання - 11 жніўня", - адзначыў начальнік галоўнага ўпраўлення.

title: На асобныя спецыяльнасці ў ВНУ конкурс складае 3-5 чалавек на месца - Каспяровіч


description: "Вы аблічча нацыі. Творчая інтэлігенцыя - гэта аблічча нацыі, народа, дзяржавы. Я вас прашу: не рабіце больш няправільных крокаў, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Перш чым нешта зрабіць, думайце, сачыце за кожным сваім крокам".

title: Лукашэнка звярнуўся да творчай інтэлігенцыі: вы аблічча нацыі, не рабіце больш няправільных крокаў


description: Паводле даных справаздачы, двое з заражаных - спартсмены, якія пражываюць на тэрыторыі Алімпійскай вёскі. Такім чынам, агульная колькасць выпадкаў заражэння каранавірусам сярод задзейнічаных у правядзенні Гульняў дасягнула 160.

title: На Алімпіядзе ў Токіа выявілі сем новых выпадкаў заражэння каранавірусам


description: "Санкцыі мы павінны, як і была пастаўлена мною задача ўраду, пераадолець без усялякіх праблем. Мы палову вырабляемага прадаём, і гэта не сотні мільярдаў долараў, і рынкі нашы зразумела дзе. На тых рынках супраць нас санкцыі не ўвялі", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

title: Лукашэнка: галоўная задача, як на фронце, - выстаяць і перамагчы


description: Тэмпература паветра ўначы складзе 10-16 градусаў вышэй за нуль, месцамі - плюс 7-9. Удзень будзе 21-27 градусаў цяпла.

title: Да +27°С чакаецца ў Беларусі 22 ліпеня


description: Моцны лівень, які сёння днём абрушыўся на Кіеў, справакаваў транспартны калапс у горадзе.

title: У Кіеве моцны лівень прывёў да транспартнага калапсу


description: За першыя дні дзеяння ўказа вакцынацыю на платнай аснове прайшлі грамадзяне Украіны, Літвы, Латвіі, Эстоніі, Расіі.

title: Амаль 200 іншаземцаў атрымалі першую прышчэпку супраць COVID-19 у Беларусі


description: Аматары футбола атрымалі магчымасць размяшчацца непасрэдна на газоне стадыёна "Дынама", каб з вялікага экрана назіраць матчы Еўра-2020 і проста прыемна праводзіць час.

title: ФОТАФАКТ: Мінчане глядзяць чэмпіянат Еўропы па футболе на стадыёне "Дынама"


description: Тэмпература паветра ноччу складзе 11-17 градусаў вышэй за нуль, днём - плюс 21-27.

title: Да +27°С чакаецца ў Беларусі 21 ліпеня


description: "Дадзена даручэнне дапрацаваць праект указа, які быў унесены. У бліжэйшы час гэта работа будзе арганізавана для падрыхтоўкі ўжо канчатковай рэдакцыі і ўнясення на разгляд кіраўніка дзяржавы", - сказаў міністр.

title: Каранкевіч: да 2030 года неабходна мець у Беларусі рэспубліканскі фонд захоўвання радыеактыўных адходаў


description: "Бакі абмеркавалі актуальныя пытанні беларуска-турэцкага парадку дня, абмяняліся меркаваннямі аб узаемадзеянні ў гандлёва-эканамічнай сферы", - расказалі ў ведамстве.

title: Беларусь і Турцыя абмеркавалі ўзаемадзеянне ў гандлёва-эканамічнай сферы


description: У сярэднім па краіне тэмпература ў другой дэкадзе ліпеня будзе на 6 градусаў вышэйшай за кліматычную норму. Разам з тым не выключаны лакальныя кароткачасовыя навальнічныя дажджы.

title: Гарачае надвор'е захаваецца ў Беларусі на гэтым тыдні


description: Экспарт прадукцыі праз біржавую пляцоўку БМЗ ажыццяўляецца ў рамках штотыднёвай гандлёвай сесіі па рэалізацыі вырабаў з чорных і каляровых металаў, а таксама іх лому і адходаў на знешні рынак.

title: БУТБ амаль у 4 разы нарасціла экспарт прадукцыі БМЗ у Польшчу


description: Кіраўнік дзяржавы акцэнтаваў увагу на тым, што ў МЗС працуе шмат разумных і талковых людзей і аддача павінна быць адпаведная.

title: Лукашэнка заклікаў дыпламатаў быць больш актыўнымі і ініцыятыўнымі ў абароне інтарэсаў краіны


description: Паводле даных партала, катастрофа адбылася ў аэрапорце Эль-Вак у раёне Гедо на поўдні Самалі. На борце самалёта знаходзіліся 45 пасажыраў. Іншых падрабязнасцей не прыводзіцца.

title: Пасажырскі самалёт пацярпеў катастрофу ў Самалі


description: Усяго з пачатку пандэміі ў Беларусі былі зарэгістраваны 438 767 чалавек са станоўчым тэстам на COVID-19. Выздаравелі 432 655 пацыентаў, у якіх раней быў пацверджаны дыягназ COVID-19.

title: За суткі ў Беларусі зарэгістраваны 1103 пацыенты з COVID-19, выпісаны 1166


description: УП "БР-Кансалт" выказала гатоўнасць аказаць садзейнічанне БУТБ у прыцягненні на біржавыя таргі кітайскай карпарацыі China Merchants Group.

title: БУТБ і Банк развіцця маюць намер развіваць супрацоўніцтва ў сферы экспарту і інвестыцый


description: "Намі дапытана больш за чатыры тысячы сведак. Устаноўлены прозвішчы больш як 400 карнікаў, якія пражываюць у 13 краінах. Выяўлены больш за 100 новых месцаў масавага пахавання мірных грамадзян", - расказаў Андрэй Швед.

title: У Беларусі выяўлена больш за 100 новых месцаў масавага пахавання мірных грамадзян у гады ВАВ


description: Адзін з вектараў - забеспячэнне бяспекі і парадку. Тут кіраўнік дзяржавы акцэнтаваў увагу на такіх аспектах, як узмацненне дысцыпліны, мабілізацыя і сабранасць, забеспячэнне інфармацыйнай бяспекі, кадравая дысцыпліна, арганізацыя тэрытарыяльнай абароны.

title: Лукашэнка назваў галоўныя вектары і прынцыпы ў развіцці Беларусі і рабоце органаў улады


description: На прадпрыемстве звярнулі ўвагу, што для скарачэння тэрмінаў перасылкі міжнародных паштовых адпраўленняў супрацоўнікі аб'ектаў паштовай сувязі складаюць мытныя дэкларацыі ў электронным выглядзе для далейшай перадачы іх у краіну прызначэння.

title: "Белпошта": з усіх камерцыйных пасылак будзе брацца ПДВ


description: "Беларусь рашуча асуджае тэрарызм і экстрэмізм ва ўсіх формах і праявах. Заклікаем міжнародную супольнасць да эфектыўных крокаў па процістаянні гэтым небяспечным выклікам сучаснасці", - падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.

title: Лукашэнка накіраваў спачуванне Прэзідэнту Ірака ў сувязі з ахвярамі пры тэракце ў Багдадзе


description: Цана бензіну АІ-92-К5-Еўра складзе Br1,91, АІ-95-К5-Еўра - Br2,01, АІ-98-К5-Еўра - Br2,23, ДП - Br2,01.

title: Аўтамабільнае паліва ў Беларусі з 13 ліпеня даражэе на 1 капейку


description: Згодна з прынятымі змяненнямі, уведзены абавязак вывучэння кан'юнктуры рынку пры правядзенні працэдуры закупкі з адной крыніцы з абгрунтаваннем немэтазгоднасці або немагчымасці закупкі ў вытворцаў або іх збытавых арганізацый.

title: У Беларусі скарэкціраваны парадак закупак арганізацыямі за кошт уласных сродкаў


description: Цяпер змест вонкавай рэкламы, у тым ліку што размяшчаецца на білбордах і транспарце, неабходна будзе ўзгадняць з мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі. Парадак узгаднення будзе вызначаць Савет Міністраў.

title: У Беларусі змяняюцца патрабаванні да размяшчэння вонкавай рэкламы


description: Мітынг на Сінтагме прайшоў спакойна, без інцыдэнтаў. Паліцэйскія былі ў поўнай экіпіроўцы, у касках, з пластыкавымі шчытамі і процівагазамі. Некаторыя з іх трымалі напагатове балончыкі са слёзатачывым газам, але выкарыстанне спецсродкаў не спатрэбілася.

title: Мітынгі праціўнікаў прымусовай вакцынацыі прайшлі ў Афінах, Салоніках і Патрах


description: Начальнікам Акадэміі МУС стаў Аляксандр Васільеў, які да гэтага часу ўзначальваў УУС Гомельскага аблвыканкама.

title: Лукашэнка назначыў новых начальнікаў Акадэміі МУС і УУС Гомельскага аблвыканкама


description: Сёння ў стартавым паўфінальным паядынку аўстралійка абыграла ў двух сэтах нямецкую тэнісістку Ангеліку Кербер (23-і нумар сусветнага рэйтынгу) - 6:3, 7:6 (7:3).

title: Аўстралійская тэнісістка Эшлі Барці стала першай фіналісткай Уімблдона


description: Беларуская шпажыстка, якая выступала ў катэгорыі В, упэўнена дайшла да фіналу. У вырашальным паядынку яна выйграла ва ўкраінкі Алены Фядота з лікам 14:12.

title: Алеся Макрыцкая выйграла золата КС па фехтаванні на калясках у Варшаве


description: Гэта прадугледжана пастановай Савета Міністраў ад 6 ліпеня 2021 года нумар 393.

title: Саўмін адмяніў маркіроўку марожанага і дэсертаў без малочнага тлушчу і малочнага бялку ў саставе


description: "Я хацеў бы ў пачатку нашай сустрэчы адзначыць, што Рэспубліка Беларусь (я цяпер не гавару пра нашы далейшыя планы па будаўніцтве Саюзнай дзяржавы) у цэлым застаецца для нас вялікім і надзейным партнёрам у сферы эканомікі", - сказаў Уладзімір Пуцін.

title: Беларусь застаецца для Расіі вялікім і надзейным партнёрам у эканоміцы - Пуцін


description: Паводле слоў Валерыя Міцкевіча, на сённяшні дзень прававыя адносіны ў садоўніцкіх таварыствах рэгулююцца шэрагам нарматыўных актаў, якія ў многім маюць устарэлы характар і не вырашаюць шэраг пытанняў, што ўзнікаюць на практыцы.

title: Актуалізацыя заканадаўства аб садоўніцкіх таварыствах наспела даўно - Міцкевіч


description: Тэмпература паветра ноччу складзе 16-22 градусы вышэй за нуль. Днём будзе 29-34 градусы гарачыні, у асобных раёнах - плюс 35-36.

title: Аранжавы ўзровень небяспекі з-за гарачыні аб'яўлены ў Беларусі 16 ліпеня


description: Як лічыць генеральны сакратар ААН, нераўнамернасць у размеркаванні вакцын ад каранавіруса ў свеце ўяўляе небяспеку, паколькі "вірус зведвае мутацыі, ён можа станавіцца больш заразным і нават больш смяротным".

title: Генеральны сакратар ААН папярэдзіў аб рызыцы з'яўлення ўсё больш смяротных варыянтаў каранавіруса


description: З 2 па 4 ліпеня 2021 у рамках святкавання Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь каля Палаца спорту ў Мінску праходзіць самая вялікая Рэспубліканская выстаўка-кірмаш 2021 года.

title: ФОТАФАКТ: Выстаўка-кірмаш праходзіць каля Палаца спорту


description: Тэма маючага адбыцца вучэння - "Прымяненне груповак войскаў (сіл) у інтарэсах забеспячэння ваеннай бяспекі Саюзнай дзяржавы".

title: У Беларусь прыбываюць расійскія ваеннаслужачыя з тэхнікай для падрыхтоўкі вучэння "Захад-2021"


description: Аб гэтым паведаміў сёння журналістам намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Беларусі Аляксандр Бурак.

title: Дзяржстандарт за І паўгоддзе забараніў увоз у Беларусь амаль 900 найменняў небяспечнай прадукцыі


description: У 1/32 фіналу беларуска перамагла вядомую нямецкую лучніцу Лізу Унрух - 6:4, а ў 1/16 фіналу была значна мацнейшай за японку Азусы Ямаучы - 6:0.

title: Ганна Марусава выйшла ў 1/8 фіналу алімпійскага турніру па стральбе з лука


description: Паводле інфармацыі БЦК, прыбытак ад рэалізацыі прадукцыі за гэты перыяд склаў Br7 млн, прычым палова гэтай сумы прыпадае менавіта на май.

title: Беларускі цэментны завод у маі атрымаў амаль Br1,7 млн чыстага прыбытку


description: Колькасць вылечаных ад каранавіруса расіян павялічылася за суткі на 20 579. Усяго ўжо выздаравелі 5 547 529 чалавек

title: У Расіі ўпершыню з 30 чэрвеня выявілі менш за 23 тыс. выпадкаў заражэння каранавірусам за суткі


description: Адзначаецца, што арганізацыйны камітэт і МАК выступае, у першую чаргу, за захаванне здароўя атлетаў. Абмежаванне колькасці ўдзельнікаў цырымоніі адкрыцця Алімпіяды звязана таксама з прафілактыкай распаўсюджвання каранавіруса.

title: Парад атлетаў на адкрыцці Гульняў адменены


description: Уборачная кампанія ў рэгіёне пачалася на тыдзень пазней за мінулагоднюю. Камбайны традыцыйна стартавалі з палёў з азімым ячменем.

title: ФОТАФАКТ: Уборку азімага ячменю вядуць у Брэсцкай вобласці


description: У суботу чакаецца невялікая воблачнасць, будзе пераважна без ападкаў. Толькі раніцай і днём месцамі па захадзе пройдуць кароткачасовыя дажджы, навальніцы. Вецер прагназуецца паўднёвы, паўднёва-ўсходні 4-9 м/с, па захадзе з парывамі да 14 м/с.

title: Да +34°С чакаецца ў Беларусі 10 ліпеня


description: Зваротная сувязь з насельніцтвам вельмі важна, і для ўзаемадзеяння з людзьмі трэба выкарыстоўваць сучасныя сродкі камунікацыі, заявіла ў час выязнога пасяджэння Прэзідыума Савета Рэспублікі яго старшыня Наталля Качанава.

title: Зваротная сувязь з людзьмі вельмі важная - Качанава


description: Прэзідэнт падкрэсліў, што неаднаразова звяртаў увагу на неабходнасць навядзення парадку ў гэтай сферы.

title: Лукашэнка патрабуе навесці парадак у дзейнасці ІП і самазанятых


description: Мікалай Шчокін лічыць, што Беларусь са сваімі традыцыйнымі каштоўнасцямі і гістарычнай памяццю - адна з галоўных мішэней для калектыўнага Захаду.

title: Шчокін: заходнееўрапейскія каштоўнасці сталі для ўсяго свету таксічнымі і згубнымі


description: "Кожныя 3-4 гады мы сустракаемся ў такім фармаце для ацэнкі работы сістэмы органаў дыпламатычнай службы. Як вы разумееце, гэта нарада праходзіць у асаблівых умовах. Тое, што цяпер адбываецца ў сучасным свеце, можна ахарактарызаваць адным ёмістым словам "вайна", - сказаў беларускі лідар.

title: Лукашэнка ахарактарызаваў сітуацыю ў сучасным свеце ёмістым словам "вайна"


description: Аляксандр Шпакоўскі нагадаў, што, як толькі з'явіўся праект БелАЭС, Беларусь адразу ж прапанавала Літве сумесна эксплуатаваць станцыю з улікам высокай цаны на электраэнергію ў краінах Балтыі.

title: Шпакоўскі: Літва актыўна дабівалася санкцый супраць Беларусі, а ў выніку сама ад іх пацерпіць


description: У праекце прымаюць удзел людзі рознага ўзросту, прафесій, захапленняў, поглядаў на жыццё, працягласці наяўнасці ў іх цукровага дыябету. Але ўсіх аб'ядноўваюць ідэі прыхільнасці да сучасных метадаў лячэння цукровага дыябету і метадаў самакантролю, падтрымкі і абмену асабістым вопытам.

title: Медыка-сацыяльны праект аб самакантролі пры цукровым дыябеце праходзіць у Беларусі


description: "Сёння ўжо ўсе павінны разумець, з якой канкрэтнай мэтай па ўсёй краіне ствараліся ангажыраваныя інфармацыйныя рэсурсы: сайты, Telegram-каналы, відэаблогі, групы ў сацыяльных сетках, мэсэнджары. Уся Беларусь была ахутана гэтай сеткай", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

title: Лукашэнка: свабода слова ў Беларусі перарасла ў экстрэмісцкую дзейнасць


description: Перад урадам і Гомельскім аблвыканкамам стаіць задача сфарміраваць праграму развіцця пяці раёнаў чарнобыльскай зоны, уключаючы Брагінскі, нагадаў Максім Рыжанкоў. "Пастаўлены канкрэтныя задачы па будаўніцтве жылля, інфраструктуры, добраўпарадкаванні", - звярнуў увагу ён.

title: Рыжанкоў: праграма адраджэння чарнобыльскіх раёнаў нацэлена на стварэнне камфортных умоў для людзей


description: Аб гэтым гаворыцца ў пісьме кіраўніка рабочай групы Нацыянальнага сходу па супрацоўніцтве з парламентам Кубы, дэпутата Палаты прадстаўнікоў Сяргея Клішэвіча калегам з кубінскага парламента.

title: Клішэвіч: ЗША чарговы раз спрабуюць арганізаваць на Кубе дзяржпераварот


description: Розных недзяржаўных фондаў, прыватных устаноў, нібыта праваабарончых арганізацый у Беларусі было паўтары тысячы. У выніку праведзеных мерапрыемстваў выдзелена 185 дэструктыўных структур.

title: Лукашэнка: НКА пад выглядам дабрачыннасці адпрацоўваюць чужы палітычны заказ


description: "Калі яны (літоўцы, палякі, немцы або французы) хочуць утаіць ісціну, можна папракаць Беларусь у тым, што мы маем дачыненне да гэтай міграцыі. Калі яны хочуць па-сапраўднаму змагацца супраць нелегальнай міграцыі і ўвесці гэту нелегальную міграцыю ў нармальнае рэчышча, то няхай пачынаюць з сябе", - заявіў беларускі лідар.

title: Лукашэнка адказаў на папрокі Літвы наконт дачынення Беларусі да нелегальнай міграцыі: "Няхай пачынаюць з сябе"


description: Матэрыяльная дапамога ветэранам у Беларусі да 2021 года аказвалася напярэдадні юбілейных дат Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне і вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

title: У Беларусі ўстаноўлена выплата штогадовай матэрыяльнай дапамогі асобным катэгорыям грамадзян да Дня Перамогі


description: З моманту аднаўлення ў лютым 2021 года пасажырскіх зносін з Расіяй паязды міжнародных ліній перавезлі 673,7 тыс. пасажыраў, гэта на 38 працэнтаў больш, чым за аналагічны перыяд мінулага года.

title: БЧ у І паўгоддзі перавезла амаль 30 млн пасажыраў


description: У прыватнасці, распрацоўкі лабараторыі дадуць магчымасць наладзіць выпуск шын з паніжаным каэфіцыентам супраціўлення качэнню, павышаным счапленнем на мокрай дарозе і палепшанай хадзімасцю.

title: "Белшына" выпусціць новыя мадэлі шын з палепшанымі характарыстыкамі


description: Другі паядынак на Алімпійскіх гульнях Дзмітрый Асанаў правядзе 31 ліпеня супраць бразільца Вандэрсана дэ Алівейры. Напярэдадні перамогі дасягнуў яшчэ адзін баксёр з Беларусі, бабруйчанін Аляксандр Радзівонаў.

title: Баксёр Дзмітрый Асанаў прайшоў у наступны круг алімпійскага турніру


description: За студзень-чэрвень фізічныя асобы купілі наяўнай і безнаяўнай валюты на $5 млрд 308,7 млн у эквіваленце, прадалі $4 млрд 850,9 млн. Чыстая купля замежнай валюты фізічнымі асобамі склала $457,8 млн.

title: Беларусы ў студзені-чэрвені купілі валюты на $457,8 млн больш, чым прадалі


description: "Што датычыцца знешняга гандлю саюза з краінамі па-за ЕАЭС - яго аб'ём у параўнанні з пяццю месяцамі папярэдняга года павялічыўся на 19 працэнтаў і склаў $297,4 млрд, - паведаміла афіцыйны прадстаўнік ЕЭК. - Рост аб'ёму паставак у краіны па-за ЕАЭС назіраўся з Беларусі (на 58 працэнтаў), Арменіі (на 18 працэнтаў) і Расіі (на 18 працэнтаў)".

title: Узаемны гандаль у ЕАЭС у студзені-маі вырас на 33 працэнты, знешні - на 19 працэнтаў


description: Па выніках жаночай эстафеты беларускі набралі 1430 балаў. Другое месца занялі польскія спартсменкі Марта Кабецкая і Наталля Даміняк - 1391 бал. Трэцяе месца ў расійскіх пяціборак Ульяны Баташовай і Ганны Бурак, на рахунку якіх 1382 балы.

title: Вольга Сілкіна і Настасся Пракапенка выйгралі золата ЧЕ па сучасным пяцібор'і


description: За 6 месяцаў 2021 года ад дзейнасці Гродзенскай рэгіянальнай мытні ў рэспубліканскі бюджэт паступіла Br290 млн. Гэта на 20 працэнтаў больш, чым за аналагічны перыяд мінулага года.

title: Паступленні ў бюджэт ад дзейнасці Гродзенскай рэгіянальнай мытні павялічыліся на 20 працэнтаў


description: Як адзначыў Уладзімір Макей, пасяджэнне Савета кіраўнікоў дзяржаў СНД будзе прымеркавана да 30-годдзя ўтварэння Садружнасці.

title: Лебедзеў спадзяецца, што пасяджэнні СМЗС і Савета кіраўнікоў дзяржаў СНД пройдуць у вочным фармаце


description: З трохдзённым візітам Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь Яўген Лук'янаў наведвае Гомельскую вобласць.

title: Гомельскія прадпрыемствы заключылі кантракты з партнёрамі з Расіі больш як на $269 млн


description: "Наша краіна з'яўляецца членам канвенцыі аб бежанцах, удзельнічае ў многіх міжнародных пагадненнях, не парушаючы іх норм", - адзначыў сенатар.

title: Рачкоў: Літве выгадна палітызацыя міграцыйнай праблематыкі


description: Атмасферны фронт, які адзначыўся мінулай ноччу моцнымі дажджамі па паўднёва-ўсходняй частцы Беларусі, адціснуў гарачае надвор'е на тэрыторыю Расіі, і ў нашу краіну пачала паступаць паветраная маса з Балтыйскага мора.

title: Пасля перыяду гарачага надвор'я ў Беларусь прыйшло камфортнае цяпло


description: Спартсмены Магілёўскай вобласці заваявалі 15 ліцэнзій на маючыя адбыцца Алімпійскія гульні ў Токіа.

title: На Алімпійскіх гульнях мы настроены паказаць сілу і характар беларусаў - Каладзінская


description: "Было вырашана, што цана на газ для Беларусі ў 2022 годзе не будзе індэксавана і захаваецца на ўзроўні 2021 года", - паведаміў журналістам у аўторак Дзмітрый Пяскоў.

title: Лукашэнка і Пуцін дамовіліся аб цане на газ для Беларусі ў 2022 годзе


description: Першы намеснік міністра замежных спраў Аляксандр Гур'янаў падкрэсліў, што Беларуская гандлёва-прамысловая палата - гэта надзейны партнёр для загранустаноў.

title: Беларускаму дыпкорпусу трэба актыўней развіваць дзелавое супрацоўніцтва - Гур'янаў


description: Кіраўнік МЗС Украіны запрасіў Беларусь у Люблінскі трохвугольнік. Так ён называе новы мяркуемы саюз Польшчы, Літвы і Украіны. Робіць гэта кіраўнік МЗС тады, калі ў цэнтры Кіева людзей збіваюць за тое, што яны прыйшлі да беларускага пасольства з нашымі дзяржаўнымі сцягамі, збіваюць на вачах ва ўсіх.

title: Гайдукевіч: народы Польшчы, Літвы, Украіны хочуць міру і з Беларуссю, і з Расіяй, а не процістаяння


description: На думку кіраўніка дзяржавы, асобныя мерапрыемствы падпраграм па прамысловым аграпрамысловым комплексе, а таксама лясной гаспадарцы наўрад ці можна назваць паспяховымі.

title: Эфект ад рэалізацыі праграмы развіцця Аршанскага раёна ёсць - Галоўчанка


description: Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што менавіта пад кіраўніцтвам Валянціны Гаявой Беларускі дзяржаўны акадэмічны заслужаны харэаграфічны ансамбль "Харошкі" дасягнуў прафесійных вышынь і стаў сапраўднай візітнай карткай беларускай культуры.

title: Лукашэнка павіншаваў з юбілеем народную артыстку Беларусі Валянціну Гаявую


description: МУС Беларусі гатова да развіцця ўзаемадзеяння з праваахоўнымі органамі Нігерыі па розных напрамках, уключаючы процідзеянне міжнароднаму тэрарызму і экстрэмізму, злачыннасці ў сферы высокіх тэхналогій, незаконнаму абароту наркотыкаў, зброі і боепрыпасаў, незаконнай міграцыі, іншым праявам арганізаванай злачыннасці.

title: Беларусь акажа садзейнічанне ў падрыхтоўцы кадраў для праваахоўных органаў Нігерыі


description: Мікалай Шчокін лічыць, што кожны грамадзянін нашай краіны паспеў ужо адчуць на сабе так званыя дэмакратычныя каштоўнасці калектыўнага Захаду - агрэсія, непрыманне іншага пункту гледжання, сквапнасць, азлобленасць, прадажнасць.

title: Шчокін: Беларусь стала сакральным праціўнікам для ўсяго калектыўнага Захаду


description: Выйсце з сітуацыі, якая склалася, Прэзідэнт бачыць у тым, каб сканцэнтраваць падтрымку на асобных відах спорту і камандах, якія сапраўды здольныя даваць вынік.

title: Лукашэнка выказаўся аб медальных выніках беларускіх спартсменаў


description: Усяго з пачатку пандэміі ў Беларусі былі зарэгістраваны 418 212 чалавек са станоўчым тэстам на COVID-19. Выздаравелі 410 984 пацыенты, у якіх раней быў пацверджаны дыягназ COVID-19.

title: За суткі ў Беларусі зарэгістраваны 1023 пацыенты з COVID-19, выпісаны 1187


description: У прыватнасці, указам выключаецца неабходнасць фарміравання асобнага пераліку арганізацый, упаўнаважаных выконваць такія работы.

title: У Беларусі ўдасканальваецца парадак вядзення гідраметэаралагічнай дзейнасці


description: Сіноптыкі папярэджваюць, што ў бліжэйшыя дні дажджы ў рэгіёне прадоўжацца. Існуе небяспека паводкі. Насельніцтва просяць трымацца далей ад рэк, паколькі ўзровень вады падняўся. Таксама распаўсюджана папярэджанне аб апоўзнях.

title: Самыя моцныя за гісторыю метэаназіранняў ліўні абрушыліся на Швейцарыю


description: Старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі адзначыў, што магілёўскі будтрэст нумар 12 зарабіў добры імідж не толькі ў Беларусі, але і далёка за яе межамі.

title: Русы: устойлівая работа працоўных калектываў у аснове эканамічнага дабрабыту краіны


description: "Работа вядзецца. Гэта сапраўды вельмі важны аспект. Хоць мы не маем асаблівых ілюзій з улікам таго, што гэта патрабуе вялікіх часавых, фінансавых рэсурсаў. І я не выключаю тут і нейкай палітычнай ангажаванасці еўрапейскіх судоў, будзем гаварыць шчыра", - сказаў міністр.

title: МЗС акажа садзейнічанне прадпрыемствам і грамадзянам са зваротамі ў міжнародныя суды ў сувязі з санкцыямі


description: На працягу некалькіх гадзін ад гараджан паступіла больш за 150 паведамленняў аб затапленні. Затоплены больш за 100 скрыжаванняў, што парушыла рух транспарту.

title: У Батумі праліўныя дажджы затапілі вуліцы і першыя паверхі будынкаў


description: Стала вядома месца правядзення Тыдня зорак хакея - 2022. У будучым сезоне яе прыме Чэлябінск. Адпаведнае пагадненне падпісалі прэзідэнт КХЛ Аляксей Марозаў і губернатар Чэлябінскай вобласці, прэзідэнт "Трактара" Аляксей Тэкслер.

title: Мінскае "Дынама" пачне новы сезон КХЛ выязным матчам супраць маскоўскіх аднаклубнікаў


description: "Мы, усе алімпійцы, абяцаем, што прыкладзём усе сілы і пакажам максімальны вынік на Алімпійскіх гульнях, каб падтрымаць гонар нашага сцяга і краіны на міжнароднай арэне", - сказаў Іван Ціхан.

title: Ціхан: мы абяцаем прыкласці ўсе сілы і паказаць на Алімпіядзе максімальны вынік


description: Акцыя пратэсту пачалася ўвечары 22 ліпеня ў горадзе Элігудэрз. Удзельнікі выйшлі на вуліцу ў знак салідарнасці з пратэстуючымі супраць недахопу вады ў правінцыі Хузестан на паўднёвым захадзе краіны.

title: У Іране ў час дэманстрацыі адбылася стральба


description: Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што ўборачная кампанія - гэта вянец усёй работы аграрыяў: "Гэта важнейшы этап сельгасработ, які шмат у чым вызначыць, што будзе ў засеках і на сталах не толькі беларусаў, але і за межамі Беларусі. Я маю на ўвазе экспарт".

title: "Галоўнае - тэмпы і якасць" - Лукашэнка паставіў задачы перад аграрыямі ў перыяд уборачнай кампаніі


description: Беспарадкі ў краіне пачаліся 8 ліпеня пасля аб'яўлення аб зняволенні былога прэзідэнта Джэйкаба Зумы.

title: Больш за 30 чалавек загінулі ў час беспарадкаў у ПАР


description: У Гродзенскай вобласці прадаўжаюцца работы па захаванні і аднаўленні аб'ектаў гісторыка-культурнай спадчыны.

title: Крэўскі замак зноў пачаў прымаць гасцей


description: У чэмпіянаце прымуць удзел 4 зборныя ад злучэнняў і воінскіх часцей сіл спецыяльных аперацый, а таксама каманды Ваеннай акадэміі Беларусі і Заходняга аператыўнага камандавання. Агульная колькасць удзельнікаў складзе каля 40 чалавек.

title: Чэмпіянат сіл спецаперацый па ваенна-прыкладным парашутным мнагабор'і пройдзе 5-9 ліпеня ў Брэсце


description: Для абітурыентаў, якія паступаюць на бюджэтную форму навучання, а таксама на спецыяльнасці, па якіх прадугледжаны ўступныя іспыты, у БДУ падача дакументаў будзе ажыццяўляцца з 20 па 26 ліпеня. Падача дакументаў на платную форму адкрыта да 9 жніўня.

title: БДУ плануе прыняць у гэтым годзе больш за 5 тыс. студэнтаў


description: Сваімі сакрэтамі дасягнення поспеху ў спорце ў фільме падзялілася бронзавая медалістка Гульняў-2004 па веласпорце на трэку Наталля Цылінская.

title: Выйшаў фільм праекта "Правілы жыцця беларускіх спартсменаў" з удзелам Наталлі Цылінскай


description: Як дзяржаўны дзеяч, Лукашэнка павінен абараняць свой народ і інтарэсы дзяржавы ад гэтых уплываў. Нават у дэбатах аб перадачы бежанцаў ён дзейнічае ў інтарэсах народа.

title: Палітолагі: Лукашэнка - моцны дзяржаўны дзеяч Еўропы, які ўмее абараняць свой народ


description: Унутраныя ўступныя іспыты пройдуць з 27 ліпеня па 4 жніўня. Залічэнне на бюджэт завершыцца 5 жніўня, на платную форму навучання - 11 жніўня.

title: ВНУ Беларусі завяршаюць прыём дакументаў ад абітурыентаў на бюджэтныя месцы


description: Усяго ў агульны рэйтынг уключаны больш за 31 тыс. сусветных універсітэтаў, сярод якіх 57 устаноў адукацыі Беларусі.

title: БДУІР падняўся на 307 пазіцый у сусветным рэйтынгу ўніверсітэтаў Webometrics


description: Агаворваецца, што пацыент або законны прадстаўнік будзе даваць згоду на ўнясенне і на апрацоўку персанальных даных пацыента аднаразова па месцы замацавання ў дзяржаўнай арганізацыі аховы здароўя.

title: Вызначаны парадак дачы і адклікання згоды на ўнясенне ў ЦІСАЗ персанальных даных пацыента


description: "Беларускі лён, высакаякасныя шарсцяныя тканіны і вырабы нашых вытворцаў маглі б знайсці сваё месца ў новых калекцыях выдатнага прадстаўніка японскай высокай моды", - падкрэсліў пасол у размове з японскай куцюр'е.

title: Вядомай японскай куцюр'е прапанавалі для новых калекцый беларускі лён і шарсцяныя тканіны


description: "У Рэспубліцы Беларусь з сумам і трывогай успрынялі паведамленне аб чалавечых ахвярах і разбуральных наступствах, выкліканых моцнымі дажджамі і паводкамі ў Кітаі", - адзначыў кіраўнік дзяржавы.

title: Лукашэнка накіраваў спачуванне Сі Цзіньпіну ў сувязі з ахвярамі паводак у Кітаі


description: Паводле яе слоў, МПЗ вядзе работу па стварэнні электронных сэрвісаў. Ёсць магчымасць падключэння да асабістага кабінета як фізічнай асобы, так і арганізацыі.

title: У Мінску ў цэнтры абслугоўвання плацельшчыкаў у І паўгоддзі звярнуліся 110 тыс. чалавек - МПЗ


description: У матчы 1/8 фіналу Юлія Гатоўка (262-і нумар сусветнага рэйтынгу) перамагла чэшскую тэнісістку Ганну Шышкаву (485) - 6:2, 6:1. У чвэрцьфінале Юлія Гатоўка сустрэнецца з яшчэ адной беларускай Ганнай Кубаравай (340), якая перайграла прадстаўніцу Узбекістана Нігіну Абдураімаву (669) - 7:6 (7:5), 6:3.

title: Беларускія тэнісісткі выйшлі ў 1/4 фіналу турніру ў Нур-Султане


description: 1 ліпеня экспертная група МАГАТЭ па пытаннях фізічнай абароны аб'ектаў выкарыстання атамнай энергіі (місія IPPAS) завяршыла работу на пляцоўцы БелАЭС.

title: У Беларусі надаюць вялікае значэнне бяспецы БелАЭС - кіраўнік экспертнай групы МАГАТЭ


description: Урад Японіі прыняў рашэнне прадоўжыць да 31 жніўня дзеянне рэжыму надзвычайнай сітуацыі ў Токіа з-за каранавіруса, а таксама пашырыць яго яшчэ на некалькі прэфектур.

title: Японія прадоўжыла рэжым надзвычайнай сітуацыі ў Токіа да 31 жніўня


description: На абмеркаванне было вынесена пытанне важнае і актуальнае: унясенне змяненняў і дапаўненняў у Канстытуцыю. Наталля Качанава нагадала, што ўказам Прэзідэнта створана Канстытуцыйная камісія, у задачы якой уваходзіць унясенне змяненняў у Асноўны закон.

title: Пасяджэнне савета старэйшын прайшло ў Савеце Рэспублікі


description: "У некаторых інтэрнэт-крыніцах з'явілася відэа і звесткі аб перамяшчэнні спецтранспарту МУС у Мінску. Інфармуем, што 27 і 28 ліпеня ўнутраныя войскі ва ўзаемадзеянні з падраздзяленнямі органаў унутраных спраў праводзяць планавыя вучэнні", - адзначылі ў ведамстве.

title: У Беларусі ўнутраныя войскі і органы ўнутраных спраў праводзяць планавыя вучэнні


description: Кіраўнік дзяржавы падзякаваў ветэрану за ўсё, што ён зрабіў для абароны, захавання і развіцця Айчыны, за бяспрыкладны подзвіг у імя свабоды і незалежнасці Беларусі.

title: Лукашэнка павіншаваў Героя Савецкага Саюза Васіля Мічурына з юбілеем


description: Будаўнічы комплекс Беларусі належыць да ліку ключавых галін і шмат у чым вызначае вырашэнне сацыяльных і эканамічных задач развіцця ўсёй эканомікі краіны.

title: Прэс-канферэнцыя "Будаўнічая галіна: перспектывы развіцця" пройдзе ў БЕЛТА 28 ліпеня


description: "За 5 месяцаў бягучага года рост ВУП склаў 3,3 працэнта - гэта даволі добры рэзультат. Ён быў чаканы і падлічаны намі. Асноўны ўклад у гэты паказчык забяспечыў прамысловы комплекс. Практычна 80 працэнтаў усяго прыросту сфарміравана ім", - адзначыў Аляксандр Чарвякоў.

title: Чарвякоў: асноўны ўклад у рост эканомікі Беларусі забяспечыў прамысловы комплекс


description: Міністр ЕЭК нагадаў, што пачынаючы з 2015 года ў ЕАЭС прымаюцца нарматыўныя акты, накіраваныя на стымуляванне вытворчасці і выкарыстання колавых транспартных сродкаў з рухавікамі, якія функцыянуюць на экалагічна чыстых відах паліва.

title: ЕЭК прапрацоўвае дадатковыя меры стымулявання вытворчасці і выкарыстання электрамабіляў


description: "Доступ прыпынены ў сувязі з правядзеннем планавых прафілактычных работ на сетцы перадачы даных. Просім прабачэння за часовыя нязручнасці", - удакладнілі ў ведамстве.

title: Доступ да ведамасных інфармацыйных сэрвісаў МУС часова прыпынены


description: "Важна захоўваць праўду аб вайне, пакуль яшчэ не ўсё страчана. Нельга дазволіць перапісаць гісторыю. Мы не павінны дазволіць нікому забраць у нас Вялікую Перамогу", - сказаў Аляксей Талай.

title: Памятныя знакі "Жывая памяць удзячных пакаленняў" з'явяцца ў Мінску, Брэсце і Маскве


description: Суб'ектам малога прадпрымальніцтва, якія прымаюць плацяжы з выкарыстаннем банкаўскіх плацежных картак, прадастаўляецца магчымасць выбіраць абсталяванне для прыёму такіх плацяжоў.

title: У Беларусі прыняты меры па развіцці сістэмы безнаяўных разлікаў па рознічных плацяжах


description: Такія даныя прывёў пастаянны і паўнамоцны прадстаўнік Таджыкістана пры АДКБ Хасан Султонаў сёння на пасяджэнні Пастаяннага савета АДКБ, паведаміў БЕЛТА прэс-сакратар АДКБ Уладзімір Зайнетдзінаў

title: За апошнія два тыдні амаль 1,5 тыс. афганскіх ваенных перайшлі граніцу з Таджыкістанам


description: Паводле яго слоў, дэпутаты таксама плануюць пашырыць кантакты з апазіцыйнымі партыямі, якія знаходзяцца ў парламентах заходніх дзяржаў, але пры гэтым не падзяляюць пазіцыю кіруючых партый адносна Беларусі.

title: Беларускія дэпутаты не будуць скарачаць кантакты з парламентамі заходніх дзяржаў - Савіных


description: Усяго з пачатку пандэміі ў Беларусі былі зарэгістраваны 419 330 чалавек са станоўчым тэстам на COVID-19. Выздаравелі 412 128 пацыентаў, у якіх раней быў пацверджаны дыягназ COVID-19.

title: За суткі ў Беларусі зарэгістраваны 1118 пацыентаў з COVID-19, выпісаны 1144


description: Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што нельга не звяртаць увагі на тое, што гісторыю хочуць перапісаць, адняўшы ў народа Вялікую Перамогу.

title: Лукашэнка - моладзі: трэба дабіцца, каб усе цанілі Вялікую Перамогу і праз гэта цанілі нас


description: Рэйсы будуць выконвацца па серадах і нядзелях з вылетам з Мінска ў 9.35 і прыбыццём у Міжнародны аэрапорт Кутаісі ў 13.35.

title: "Белавія" адкрывае прамы рэйс у Кутаісі 4 жніўня


description: Прэм'ер-міністр адзначыў, што Лаціф Гандзілаў амаль пяць гадоў прадстаўляў Азербайджан у Беларусі.

title: Беларусь і Азербайджан звязваюць моцныя вузы дружбы і партнёрства - Галоўчанка


description: Дзень электратранспарту ў "Вялікім камені" сабраў шырокае кола арганізацый, дзейнасць якіх звязана з электратранспартам, у тым ліку прадстаўнікоў прамысловага комплексу, кампаній-імпарцёраў электрамабіляў, а таксама вучоных.

title: Ярашэнка: 8 рэзідэнтаў "Вялікага каменя" займаюцца тэмай электратранспарту


description: "Пайшоў з жыцця выдатны майстар сцэны, любімы многімі пакаленнямі бязмежна таленавіты рэжысёр, бліскучы акцёр і сцэнарыст", - гаворыцца ў спачуванні.

title: Лукашэнка выказаў спачуванні ў сувязі са смерцю народнага артыста Расіі Уладзіміра Мяньшова


description: У цэлым на ўкраінскім напрамку павялічана колькасць пагранічных нарадаў як на зялёнай граніцы, так і ў пунктах пропуску.

title: Ахова дзяржграніцы Беларусі з Украінай ажыццяўляецца ва ўзмоцненым варыянце - ДПК


description: З 11 па 30 чэрвеня перасовачны музей "Поезд Перамогі" праехаў па тэрыторыі Беларусі больш за 2,6 тыс. км з прыпынкамі ў васьмі гарадах. Праект стартаваў у Мінску, затым поезд пабываў у Оршы, Віцебску, Полацку, Гродне, Брэсце, Гомелі, Магілёве.

title: Больш за 25 тыс. жыхароў Беларусі наведалі перасовачны музей "Поезд Перамогі"


description: З прэзентацыі экспазіцыі галерэі "АртХаос" стартавала выставачная праграма на "Славянскім базары". Прадстаўлены каля 30 работ мастакоў, як знакамітых, так і маладых. Гэта Мікалай Ісаёнак, Іван Дзмухайла, Вікторыя Ільіна, Ягор Батальёнак, Валерый Патвораў, Уладзімір Кожух, Міхаіл Ляўковіч, Алег Скавародка і іншыя.

title: Прэзентацыяй работ беларускіх мастакоў адкрылася выставачная праграма "Славянскага базару"


description: "Прэзідэнтам трэба было абмеркаваць план сумесных дзеянняў у гэтай сітуацыі, і ў час тэлефоннай размовы Прэзідэнт Пуцін прапанаваў сустрэцца ў Санкт-Пецярбургу", - дадала Наталля Эйсмант.

title: Эйсмант абвергнула домыслы і расказала пра сапраўдны змест праведзенай сустрэчы Лукашэнкі і Пуціна


description: Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на тое, што добра паінфармаваны пра абстаноўку ў Вялікім тэатры, ведае пра настроі ў калектыве. Прэзідэнт таксама ў курсе кадравых рашэнняў.

title: "Дайце шанц чалавеку паказаць сябе" - Лукашэнка выказаўся пра новага гендырэктара Вялікага тэатра


description: Нацыянальны алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь назваў склад нацыянальнай зборнай на летнія Алімпійскія гульні ў Токіа (Японія), якія пройдуць з 23 ліпеня па 8 жніўня. Спіс даступны на афіцыйным сайце арганізацыі.

title: На Гульнях у Токіа выступяць 109 беларускіх спартсменаў у 20 відах спорту


description: Вадзім Гігін адзначыў, што Беларусь знаходзіцца на стыку цывілізацый і традыцыйна яе адносілі да ўсходне-славянскай цывілізацыі.

title: Беларусь з Расіяй выпрацоўваюць уласную мадэль развіцця, а Захад можа толькі навязваць сваю - Гігін