title: Ксёндз: Сэнс жыцьця - у свабодзе, праўдзе, справядлівасьці

maintext:
Ксёндз: Сэнс жыцьця — у свабодзе, праўдзе, справядлівасьці 12.06.2021, 18:30
Гісторія каталіцкага сьвятара з Расонаў Вячаслава Барка.
Чаму адны баяцца выказваць грамадзянскую пазыцыю, а іншыя — не? Што фармуе і падтрымлівае ўнутраную свабоду чалавека? Ці варта ўсё гэта таго, каб трываць нягоды? «Радыё Свабода» паразмаўляла з каталіцкім сьвятаром.
Хто такі Вячаслаў Барок
Вячаслаў Барок — каталіцкі сьвятар з Расонаў. Напярэдадні і пасьля жніўня 2020 году ў сваіх сацсетках і на youtube-канале адкрыта выказваўся супраць гвалту, фальсыфікацыі вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў. 21 жніўня ў Менску ўзяў удзел у ланцугу пакаяньня Акрэсціна — Курапаты «Ніколі зноў», быў разам зь людзьмі на плошчы ў Расонах, калі па ўсёй Беларусі адбываўся Марш свабоды.
У сьнежні 2020 году быў асуджаны за тое, што разьмясьціў у сацсетках працу мастака Ўладзімера Цэсьлера «Стоп лукашызм». На малюнку прысутнічала выява нацысцкай свастыкі, таму суд палічыў публікацыю дэманстрацыяй нацысцкай сымболікі. Адбыў 10 сутак арышту ў віцебскім ІЧУ.
Таксама ў сьнежні Сьледчы камітэт пачаў праверку зьместу youtube-канала і іншых старонак сьвятара ў сацсетках на прадмет экстрэмізму. Экспэртызы паказалі, што праяў экстрэмізму няма.
«Да гэтай справы ў мяне не было столькі падпісчыкаў. Але, відаць, пракуратура ў супрацоўніцтве з МУС і СК, а можа і КДБ, вырашылі, што як мага больш беларусаў павінны глядзець мае пропаведзі, і прарэклямавалі мой канал», — жартуе ксёндз.
«Гэта была ня проста палітычная кампанія, а барацьба за чалавека ўнутры нас»
— Што прымусіла вас адкрыта выказваць сваю грамадзянскую пазыцыю?
— Для мяне падзеі жніўня мінулага году ня сталі нечаканасьцю. На жаль, усё тое, што мы перажываем цяпер, было прадказальным. Яшчэ напярэдадні выбараў 8 жніўня я запісаў відэа пад назвай «Беларускі Армагедон». Армагедон — гэта апошняя бітва дабра і зла. Менавіта так я расцэньваў тыя падзеі, што разгортваліся вакол выбараў 2020 года. І казаў, што гэта ня проста палітычная кампанія, а барацьба за чалавека ў нас, за нашае сумленьне. Мяжа супрацьстаяньня пралягла праз сэрца кожнага.
А 16 жніўня, зьбіраючыся на Марш свабоды, я прадказаў, што калі мы ня пойдзем шляхам асуджэньня злачынстваў, прызнаньня найвялікшай хлусьні — фальсыфікацыі выбараў, пакараньня вінаватых у гвалце, а абяром кампраміс са злом, нас чакаюць вельмі моцныя рэпрэсіі. Што мы і бачым сёньня. Тады я казаў, што буду першым, хто апынецца пад крыжамі ў Курапатах. Пакуль да Курапат не дайшло. Але ж я быў адным зь першых сярод сьвятароў, хто пабываў за кратамі. Сёньня сьвятароў так актыўна не чапаюць, але ніхто ня можа сказаць, дакуль гэта будзе. Дай Божа, каб не было. Але мы павінны быць падрыхтаванымі. Мая торбачка сабраная.
— Што вы страцілі за сваю актыўнасьць?
— Анічога ня страціў.
10 дзён у ізалятары — ці ж гэта страта? Для мяне гэта новы досьвед, выпрабаваньне, якое робіць мацнейшым. Так, здароўе крыху пагоршала, ціск часам павышаўся. Але я пазнаёміўся зь вельмі цікавымі людзьмі і паглядзеў, як выглядае жыцьцё за кратамі, наколькі там чалавек застаецца самотным і безабаронным перад дзяржаўным беззаконьнем. Мабыць, таму Бог дазволіў мне тое перажыць, каб я ніколі не замаўкаў, калі чую, як хтосьці цярпіць за кратамі. Дзякуй Богу, зь мяне ніхто там ня зьдзекаваўся, але мне паказалі і я адчуў, як гэта можа быць.
Там мне давялося паразмаўляць з крымінальнымі аўтарытэтамі, якія сядзелі па турмах дзясяткі гадоў, адзін аж 27 год, і нават яны казалі, што на зоне цяпер беззаконьне. То бок у нас законы не працуюць ні на волі, ні ў турме. Мне размова зь вязьнямі дала шмат. Я яшчэ раз упэўніўся, што Армагедон у Беларусі павінен мабілізаваць кожнага сумленнага чалавека, каб закон і праўда зноў перамаглі.
Ці цяжка было пад ціскам органаў? На маю думку, органам больш цяжка ад таго ціску. Кожнаму, хто цісьне, я раю: кідайце гэтую справу, бярыцеся за розум і пачынайце рабіць нешта добрае ў жыцьці.
Сяброў, блізкіх я ня страціў. Бо сапраўдных сяброў немагчыма згубіць, а з тымі, хто можа апраўдваць насільле і беззаконьне, я не хачу мець нічога супольнага, таму, дзякуй Богу, такія людзі адкалоліся.
Ціску ад касьцельнага кіраўніцтва на мяне не было. Наадварот, калі мяне пасадзілі за краты, мой ардынары выказаўся супраць гэтага, біскуп зь Менску Юры Касабуцкі праявіў салідарнасьць.
Ці страціў я веру ў некаторых сьвятароў ці папу Рымскага празь іх маўчаньне? Ведаеце, калі ёсьць вера ў Бога, тады ня трэба верыць ані ў сьвятароў, ані ў папу Рымскага. А вера ў Бога ў мяне ёсьць.
Але тым ня менш хацелася б, каб папа Рымскі таксама заўважыў нашу краіну. Каб ён публічна прамовіў да касьцёла Беларусі — «браты, я з вамі, з тымі, хто трымаецца каштоўнасьцяў Эвангельля», каб расказаў, як нам прапаведаваць у такі час. Для нас гэта важна. І маўчаньне для мяне ня ёсьць зразумелым.
Сярод каталіцкіх, праваслаўных, пратэстанцкіх сьвятароў шмат тых, хто сапраўды верыць, якім баліць сэрца за Беларусь. Але хацелася б, каб іх было яшчэ больш. Відаць, усяму свой час.
Той, хто маўчыць, добра разумее, што робіць ня так, як трэба. Няма такіх аргумэнтаў, якімі можна б было сёньня апраўдаць свае маўчаньне.
«Краты ня могуць абмежаваць нашай волі»
— Што вы здабылі праз актыўную пазыцыю?
— Праз сваю пазыцыю я спаліў масты ў барацьбе паміж дабром і злом, па якіх можна б было вярнуцца. І дзякуючы гэтаму я набыў стопрацэнтны дух свабоды. Сёньня я магу ісьці толькі наперад, толькі бліжэй да перамогі. І гэты шлях акрыляе.
Таксама займеў шмат сяброў — шчырых, адкрытых, шляхетных людзей. І гэта вельмі каштоўна.
— Ці было гэта таго варта?
— Безумоўна. Калі ёсьць дух свабоды, тады няма страху і смутку. Мяжа, да якой мы падышлі, вельмі страшная, небясьпечная, палягае паміж жыцьцём і сьмерцю. Але тым ня менш для мяне ва ўсім гэтым няма страху. Бо я веру, што мой шлях ня можа скончыцца толькі зямным вандраваньнем, бо існуе жыцьцё вечнае. Таму для мяне нават сьмерць ня можа быць пагрозай. Гэта не вар’яцтва, не адарванасьць ад жыцьця — я да яго вельмі прывязаны і цьвёрда стаю на нагах. Але ў гэтым і ёсьць свабода, прыгажосьць быцьця — жыць сёньняшнім днём, але кожны дзень як апошні.
Я асьмелюся сказаць, што жыцьцё чалавека ня ёсьць абсалютная каштоўнасьць. Жыцьцё ў рабстве, няволі, няпраўдзе, безь любові ня мае сэнсу. Сэнс жыцьця — у свабодзе, праўдзе, справядлівасьці.
І дзякуючы гэтым выпрабаваньням мы цяпер дарастаем да гэтага разуменьня. І тым больш будзем цаніць перамогу закону над беззаконьнем, праўды над хлусьнёй. Калі б у жніўні перамога далася нам лёгка, не было б, мабыць, асэнсаваньня каштоўнасьці гэтых значных дароў. Як казаў сьвяты Ян Павал II: «Свабода не даецца, свабода здабываецца».
Я бачу гэтую трансфармацыю ў сэрцах канкрэтных людзей. Але калі гаворыць цалкам пра краіну, нам ёсьць яшчэ куды імкнуцца.
Парадаксальна, але калі чытаеш лісты вязьняў, бачыш, што яны ў духу больш свабодныя за кратамі, чым тыя, хто нібыта жыве на волі, ходзіць на працу, атрымлівае капейкі, цярпіць прыгнёт начальства. Напрыклад, тыя ж лісты Вітольда Ашурка, які нядаўна трагічна загінуў у турме. Яны былі напоўненыя любоўю, надзеяй, там не было страху, яму не патрэбная была літасьць ад катаў, бо ён застаўся свабодным.
Краты ня могуць абмежаваць нашай волі. Ніхто ня можа забараніць чалавеку думаць так, як ён хоча. Так, страх можа паралізаваць і змусіць не казаць, што думаеш, але самі думкі ён ня зьменіць. Паколькі ў мяне няма страху, то я не баюся думаць і не баюся казаць тое, што думаю, і рабіць так, як кажу. А гэта дае псыхалягічны камфорт.
— Што фармавала вашу ўнутраную свабоду? Назавіце тры галоўныя фактары.
— Па-першае, майму духоўнаму вызваленьню спрыяла вера ў Бога. Хрыстос сказаў: «Пазнайце праўду — і яна вас вызваліць». Для мяне гэта асноўны чыньнік. Чаму ж тады ня ўсе вернікі свабодныя? Мабыць, таму, што яны не карыстаюцца гэтым дарам веры ці прамянялі яго на нейкія зямныя манэты дабрабыту. Гэта можа быць ня толькі са сьвецкімі вернікамі, але і з духоўнымі асобамі: і сьвятары, і біскупы могуць прамяняць духоўны скарб веры і свабоды на нейкія зямныя прывілеі. І гэта марна. Але ня дзіўна, бо заўсёды так было. Нават сярод 12 апосталаў быў адзін, які здрадзіў Ісусу. Некаторыя думаюць, што вера — добры дар, але ёсьць нешта больш каштоўнае. І гэта вялікая памылка.
Што яшчэ можа дапамагчы быць свабодным? На маю думку, для беларуса вельмі важна ведаць сваю гісторыю. Калі чалавек губляецца, трэба каб у яго быў цьвёрды фундамэнт. І гісторыя сям’і, народу, краіны — якраз такі трывалы падмурак для адчуваньня гонару за спадчыну і за сябе. Для мяне асабіста славутая гісторыя нашай краіны — велізарны скарб, зь якога я чэрпаю асалоду і ўзмацненьне.
І, канечне, значную ролю ў маім лёсе адыграла выхаваньне бацькоў. Яны здолелі захаваць веру і перадаць яе нам. І я ім за гэта вельмі ўдзячны. Маці ўжо ў Валадарстве Божым. Яна нарадзіла 9 дзяцей. Двое зь іх сталі сьвятарамі. Бацька ўвесь час шукаў праўды, таму, можа, і не зрабіў вялікай кар’еры, але гэта чалавек са стрыжнем, і я ім вельмі ганаруся. Ведаеце, бадай, прыклад бацькоў паспрыяў таму, што ў нас усе 4 браты з палітычных матываў у Беларусі пабывалі за кратамі.
Бацькі выхоўвалі нас у каталіцкай веры ў час, калі за гэта быў перасьлед. Я жыў у «імпэрыі зла», дзе нішчылася асоба, але бацькі навучылі мяне быць сабой. Мне давялося адстойваць свабоду з самога маленства, бо калі ты ішоў у касьцёл на малітву, за табой сачылі, і потым настаўнікі выклікалі цябе на размовы. Псыхалягічны ціск быў моцны, але гэта была добрая школа, каб паступова разрываць кайданы няволі і страху.
— Што рабіць сёньня, каб супрацьстаяць злу і несправядлівасьці?
— Сваім словам праўды зьнішчаць слова хлусьні, не ісьці туды, дзе хлусяць. Прымушаюць у піянэры — не ідзі, прымушаюць на суботнік — не ідзі. Будзь сабой.
Мы нарэшце павінны зьнішчыць царства хлусьні, якое засталося нам у спадчыну ад СССР і будавалася дзесяцігодзьдзямі ў Беларусі, і навучыцца жыць у праўдзе.
Каб спыніць гвалт, трэба спыніць хлусьню, а мы ўвесь час прымаем у ёй актыўны ўдзел. Таму парада кожнаму — змагайся з хлусьнёй у асабістым жыцьці, на працы, паўсюль. І тады нікому ў галаву ня прыйдзе фальсыфікаваць тыя ж выбары.
Ці трэба маліцца? Малітва — гэта, безумоўна, добра. Але мы дайшлі да ўзроўню, маўляў, давайце памолімся — і ўсё будзе. Ня будзе. Бог, у якога мы верым, даў нам волю і розум, каб мы гэты сьвет рабілі сабе падуладным. То бок мы павінны актыўна дзейнічаць. Адна малітва не дапаможа змагацца з хлусьнёй. Бо часам праз малітву мы яшчэ больш хлусім. У адзін дзень молімся, а ў другі фальсыфікуем выбары. Ці такую малітву хоча пачуць Бог? Ці пачуе ён яе? Не. Богу не задурыш галаву сваім пустаслоўем. Кніга Прыпавесьцяў Саламона кажа: «Хто ўхіляе вуха сваё, каб ня слухаць закону, у таго і малітва — мярзота» (Прп 28,9). Перш за ўсё трэба справядліва жыць. Малітва — значная рэч, але ня трэба за ёй хавацца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Артем Черников
Андрей Санников
Владимир Халип

title: "Не адмаўляў увогуле нікому, пабачыўшы 10 жніўня жудасную карціну ў Бальніцы хуткай дапамогі"

maintext:
«Не адмаўляў увогуле нікому, пабачыўшы 10 жніўня жудасную карціну ў Бальніцы хуткай дапамогі» 25.06.2021, 14:22
1,666
Вялікая гутарка з адвакатам Андрэем Мачалавым.
У адвакацкім партфоліа адваката Андрэя Мачалава за апошні год з’явіліся адны з самых гучных спраў: ад суда за надпіс «Не забудзем» на Пушкінскай да абароны журналісткі Кацярыны Барысевіч і Вольгі Сінялёвай, віна якой палягае толькі ў тым, што яна папрасіла з'ехаць з арэнднай кватэры пракурорку. На мінулым тыдні якраз на судзе над апошняй ён даведаўся, што яшчэ месяц таму яго выключылі з калегіі адвакатаў.
«Наша Ніва» пагутарыла з Андрэем пра тое, чым ён збіраецца займацца далей і распыталі пра хобі.
«Марыў стаць алімпійскім чэмпіёнам па плаванні»
— Раскажыце крыху пра сваіх бацькоў і прыход у адвакатуру.
— Я родам з Маладзечна. Маці — настаўніца малодшых класаў, а тата — таксама адвакат, ён спецыялізуецца на крымінальных і грамадзянскіх справах. Менавіта ён, відаць, і быў для мяне нейкім арыенцірам у выбары прафесіі. Хаця ў школе я марыў стаць алімпійскім чэмпіёнам па плаванні, займаўся ў маладзечанскай спартыўнай школе, удзельнічаў у спаборніцтвах. Аднак гуманітарная адукацыя ў выніку пераважыла спорт. У той жа школе я часта чуў ад настаўнікаў: вось любіш ты дыскутаваць, спрачацца, абмяркоўваць розныя тэмы.
У БДУ я вучыўся па спецыялізацыі «міжнароднае права» і з чацвёртага курса стажыраваўся ў міжнародных фірмах. Пасля прадстаўляў кліентаў у гаспадарчых судах, а калі змены ў заканадаўстве сталі дазваляць прадстаўляць кліентаў выключна адвакатам, вырашыў, што мне патрэбная ліцэнзія.
Я не адзіны сын у бацькоў: у мяне ёсць сярэдні брат і малодшая сястра.
— Наколькі ваш графік працы змяніўся з 2020 года?
— У любога адваката графік па змоўчанні ненармаваны, але недзе да чэрвеня 2020 года я мог сабе дазволіць трошкі адпачыць пасля працоўнай ночы. Пасля гэта стала немагчыма: з 10 жніўня, калі да мяне звярнуліся першыя пацярпелыя, бывалі суткі, калі паспаць не атрымлівалася ўвогуле. І калі я ўпершыню тады прыехаў у Бальніцу хуткай дапамогі, зразумеў, што ўсё гэта хутка не скончыцца і мяне чакае яшчэ больш працы.
У новых умовах я амаль зусім прыпыніў эканамічную практыку. Большасць кліентаў з нетэрміновымі рэчамі гэта зразумелі, нешта гарачае ўзялі сабе калегі. Я ж працягваў весці толькі адну эканамічную справу, але яна вельмі млявапраяўная і займала мала часу.
— Заўсёды можна было адмовіць у дапамозе, калі зрабілася напружана, чаму вы гэтага не рабілі?
— Спачатку я не адмаўляў увогуле нікому. І азіраючыся назад, разумею, што такое рашэнне прыняў якраз пасля наведвання бальніцы, пабачыўшы жудасныя карцінкі ў рэанімацыі. Гэта быў нейкі псіхалагічны пералом, калі я зразумеў, што маё жаданне паспаць ці з’ездзіць у адпачынак — неістотнае ў параўнанні выпрабаваннямі, якія выпалі на долю людзей.
Потым, канечне, мой нумар распаўсюдзіўся сярод валанцёраў, мне тэліла па некалькі чалавек у дзень, і я проста фізічна не мог прысутнічаць на ўсіх адміністрацыйных справах. Браў сабе па адной-две на дзень. Але ў нас склалася група адвакатаў, гатовых дапамагаць людзям, і мы падстрахоўвалі адзін аднаго, перанакіроўвалі кліентаў, каб не пакінуць іх з нічым.
— Якраз дзякуючы сарафаннаму радыё ў нейкі момант ў адваката Мачалава аказаліся адныя з самых рэзанансных і медыйных спраў?
Найбольш шырока мае кантакты разышліся пасля затрыманняў 1 верасня журналістаў Tut.by, «Камсамолкі» і БелаПАН, калі яны атрымалі трое сутак за асвятленне акцыі ў горадзе. Мабыць, камусьці спадабалася, як я працую, і вось пайшла рэклама.
Так да мяне пасля звярнуліся і сваякі баскетбалісткі Алены Леўчанка.
Што тычыцца крымінальных спраў, то Марыю Бабовіч, якую судзілі за надпіс «Не забудзем»на Пушкінскай, я ўпершыню ўбачыў, калі наведваў допыты. 10 верасня следчай групай была заведзеная адна вялікая справа аб беспарадках у Мінску, і людзей, якія недзе неяк мільгалі, выклікалі на допыты. Мы адсочвалі на допытах, каб усё праходзіла без парушэнняў.
Абаронцай Вольгі Залатар я стаў па яе просьбе. Як валанцёрка «Вясны» яна шмат працавала ў Фрунзенскім судзе, я таксама там часта працаваў. Так і пазнаёміліся. Калі Волю затрымалі, яна адразу сказала дзяжурнаму адвакату: «Паклічце да мяне Андрэя Мачалава».
— Падбівалі статыстыку, колькі ўсяго спраў вялі?
— Дакладнай статыстыкі пакуль не зрабіў, гэта адзін з пунктаў, які я хачу закрыць акурат пасля выключэння мяне з калегіі: вольнага часу павінна стаць трошкі больш. Калі прыблізна, то адміністрацыйных было каля сотні, крымінальных — каля дзесяці.
Варта адзначыць, што не ўсе вынікі судоў атрымаліся песімістычнымі. Нават у мяне было нямала спраў, дзе па адміністрацыйных артыкулах людзі не атрымлівалі пакаранне наогул ці не атрымлівалі суткі, напрыклад. Ці ўзяць тыя ж выпадкі з крымінальнымі: калі дзяржабвінаваўца запрошваў некалькі год, а чалавек атрымліваў шэсць месяцаў рэальнага пакарання (як гэта было з журналісткай TUT.BY Кацярынай Барысевіч, напрыклад). Як бы дзіўна ні гучала, але ўсё гэта — маленькая перамога, бо мы ведаем, што беларускія суды не апраўдваюць людзей. Тым больш па палітычных справах.
«Заўсёды псіхалагічна цяжка, калі справа выдуманая»
— Якія працэсы даліся цяжэй за ўсё ў эмацыйным плане?
— Мне заўсёды псіхалагічна цяжка, калі справа выдуманая. Вось быў журналіст Арцём Маёраў, ён прыйшоў распавесці пра ператрус на офісе Tut.by, яго затрымалі і прыдумалі, што забралі з дома на прафілактычную размову. А ў 416-м кабінеце Маскоўскага РУУС журналіст знянацку пачаў лаяцца мацюкамі. Гэтага ніхто вакол не бачыў, відэадоказаў няма, але ўчастковы дакладна памятае, што гэта мела месца, і чалавека арыштоўваюць. Падобнае было і са справай Любы Каспяровіч.
Робіцца крыўдна, калі ў цябе цалкам атрымліваецца даказаць невінаватасць чалавека (ёсць трое сведак, відэазапісы, а сведка з РУУС, у сваю чаргу, кажа зусім не тыя рэчы). У звычайным жыцці пры такім раскладзе чалавека адпускаюць, а сведку прыцягваюць да адказнасці за лжэсведчанне. А ў нашых рэаліях суддзі пачынаюць нешта дакручваць, казаць, што сведка-міліцыянер заблытаўся, напрыклад. І віна робіцца даказанай.
У крымінальных справах іншы падыход: асноўная тэхналогія следства — максімальна скажаць факты, трактаваць іх на свой лад. Класічны выпадак з 293-м артыкулам Крымінальнага кодэкса пра масавыя беспарадкі. Кампанія сяброў абмяркоўвала палітыку ў сваёй групе, яе неяк выкрылі. Прыйшлі да людзей, і ў аднаго знайшлі бензін і аліва ў гаражы. І з гэтага робіцца выснова, што чалавек збіраўся вырабляць кактэйлі Молавата і кідаць у сілавікоў. А са скрыні цвікоў — што ён хацеў праколваць шыны. Гэта вельмі дзіўная логіка: я не ведаю мужчыну, у якога б у прыватным доме не знайшлося бензіну ці цвікоў.
У некаторых справах прыдумляюцца цяжкія наступствы злачынства, якія ніяк не даказваюцца падчас следства. Следчы кажа: я лічу, што пасля гэтых дзеянняў людзі пачалі больш актыўна выходзіць на мітынг (напрыклад, падобнае было на судзе над журналісткамі «Белсата» Кацярынай Андрэевай і Дар’яй Чульцовай). А чаму вы так лічыце?
Следства проста выказвае суб’ектыўнае меркаванне, нічым не падмацаванае, а суд лічыць яго аб’ектыўным. Па такой схеме самае бяскрыўднае дзеянне можна перапакаваць у злачынства.
— Сярод вашых кліентаў — пацярпелыя, якія хацелі завядзення крымінальных спраў па факце катаванняў на Акрэсціна.
— На жаль, яны так і не былі заведзеныя. Адзінае, чаго атрымалася дасягнуць, — усе факты катаванняў на Акрэсціна ў ЦІП і ў ІЧУ у сваю вытворчасць прыняў цэнтральны апарат Следчага камітэта. І мне дакладна вядома, што яны сапраўды праводзілі неблагую праверку. У адзін момант было рэальна пастаўлена пытанне аб завядзенні крымінальнай справы. Але як толькі былы кіраўнік Следчага камітэта (у той час ведамства ўзначальваў Іван Наскевіч — «НН») паставіў такое пытанне на нарадзе сілавікоў, адразу быў звольнены.
Галоўнае, што матэрыялы пра злачынствы сабраныя, мы маем факты на руках. І калі прыйдзе час, крымінальныя справы будуць заведзеныя.
Шмат з таго, што сабрана самімі адвакатамі, наўрад ці збіралася б следчымі: апытанне сведак, пацярпелых, відэа. У нас з калегамі ўвогуле было шмат супадзенняў: калі кліент аднаго бачыў, як збівалі кліента другога, прымушалі крычаць «Я люблю АМАП». Мы знайшлі шмат такіх перасячэнняў і таксама перадалі следчым. Усё гэта дачакаецца свайго часу.
— Пра тое, што вы пазбаўленыя ліцэнзіі, вы даведаліся наўпрост на судзе, абараняючы Вольгу Сінялёву, хаця такое рашэнне калегія прыняла яшчэ ў канцы мая. Думаеце, гэта касяк ці было зроблена наўмысна?
— Сітуацыя адбылася цікавая: калі ў калегіі пабачылі ў навінах мяне на судовым працэсе, то, відаць, перапудзіліся і пачалі мне адразу тэлефанаваць. Але я не мог падняць слухаўку, таму што ішоў судовы працэс. Тады яны, відаць, вырашылі накіраваць ліст пра пазбаўленне мяне ліцэнзіі у суд праз факс. Пасля абеду мне гэтую навіну зачыталі. Не ведаю, чаму ў калегіі маўчалі месяц. Хутчэй, гэта сведчыць пра агульны стыль працы.
Абскарджванне з майго боку будзе абавязкова. Самае смешнае ў гэтым, што ўсе члены дысцыплінарнай камісіі сказалі мне, што падтрымліваюць, але: «Прабач, мы павінны цябе выключыць з калегіі».
Прычына выключэння звязаная са справай Вольгі Залатар не проста так, на мой погляд. Усе асабліва тут узрушыліся, таму што збіваць жанчыну, маці пяці дзяцей — гэта няправільна нават па панятках супрацоўнікаў ГУБАЗіКа. Я распавёў пра катаванні сваёй кліенткі, і для таго боку — гэта сорам.
«Пазбаўленне адвакатаў ліцэнзій — гэта таксама зачыстка інфармацыйнага поля»
— Колькі разоў за апошні год вы ўвогуле чулі гэта: «Прабачце, але…», «Вы ж самі ўсё разумееце»?
— Даволі часта. Асабліва ад следчых, бо добрых людзей там хапае, але ў іх сям’я-крэдыты і іншыя прычыны. Яны працягваюць выконваць сваю працу, але ў нейкай ступені разумеюць, што робяць няправільныя рэчы.
— Чаму саветы калегій не абараняюць сваіх? Такое было заўсёды ці ў нейкі момант зламалася?
— Дзейсная сістэма самакіравання існуе даўно. Афіцыйна калегіі лічацца незалежнымі інстытутамі, але на практыцы ёсць некалькі механізмаў уплыву на кожнага адваката з боку Міністэрства юстыцыі. Асноўны з іх — магчымасць любога спецыяліста ў любы час беспрычынна выклікаць на пазачарговую пераатэстацыю. Гэты механізм дазваляе Мінюсту прасоўваць неабходныя ім правілы.
Калі казаць пра мяне, старшыня БРКА не хаваў — нават даносіў да некаторых калег, — што па мне рашэнне прынялі якраз ў Мінюсце, і яго проста давялі да дысцыплінарнай камісіі. І гэтага факта ніхто не саромеўся, хаця гэта відавочна незаконна.
Падобныя сітуацыі здараліся і раней. У асноўным у перыяды ад выбараў да выбараў. Згадаем той жа 2011 год: пасля выбараў-2010 каля дзесяці адвакатаў былі пазбаўленыя ліцэнзій, у асноўным — абаронцы кандыдатаў у прэзідэнты і актывістаў. На сёння іх колькасць пераваліла за 30.
Пры гэтым варта адзначыць, што першапачаткова, у жніўні-верасні, у тым жа БРКА транслявалі такую пазіцыю: «Мы будзем дапамагаць усім пацярпелым, размаўляць з МУС». Бліжэй да Новага года там жа пачалі настойваць на тым, каб адвакаты рабілі нічога, акрамя напісання фармальных скаргаў і хадайніцтваў. Гэта капіявала рыторыку дзяржорганаў, ні пра якую незалежнасць гаворкі не ідзе.
— Калі адвакаты ў сённяшніх беларускіх судах збольшага нічога не вырашаюць, навошта пазбаўляць іх ліцэнзій?
— Я ведаю, што наўпрост цяпер калегія разглядае пытанне аб выключэнні яшчэ некалькіх адвакатаў. Бачу гэта звёнамі аднаго ланцуга: з аднаго боку прымаюцца захады для закрыцця непадкантрольных, незалежных СМІ, з іншага — пазбаўляюцца ліцэнзіі, выключаюцца з калегій тыя адвакаты, якія могуць выносіць з сістэмы інфармацыю. Пракурор ці суддзя не даюць каментароў і інтэрв’ю, адзіны, хто можа гэта рабіць — гэта якраз адвакат. Гэта такая двуххадовачка для зачысткі інфармацыйнага поля, на мой погляд.
— Як працаваць ва ўмовах, калі прафесію зачышчаюць?
— У прафесіі зараз сапраўды цяжкія часы, але ў нейкай ступені мне гэта падабаецца. Мне не хацелася б працаваць, умоўна кажучы, у Швейцарыі, дзе прававая сістэма цалкам наладжаная. Мне цікава жыць у такі вось перыяд з выклікам, гэта важныя гістарычныя падзеі. І яны, між іншым, далі мне лепш даведацца пра людзей, з якімі я працую побач. У складаны момант жыццё выразна паказала, хто ёсць хто.
Сённяшнія чысткі ў адвакатуры патрэбныя, каб паказаць іншым, што могуць зрабіць з імі, калі яны не прымуць пэўныя правілы гульні.
Калі я чытаў артыкул пра адвакатуру 20-30-х гадоў, то не верыў, што ён пра падзеі, якія адбыліся 100 год таму. Было адчуванне, што гэта пра нас. Нібыта мы і не вывучалі гісторыю сталінскага тэрору, рэпрэсій, Другой сусветнай вайны, нібыта не жывём у новай краіне. Большасць адвакатаў з незалежным меркаваннем і тады імкнуліся вытруціць, а тых, хто заставаўся, прымусіць прасіць суд пра паслабленне, не збіраць ніякіх доказаў. Дзяржава сёння таксама хоча, каб адвакаты проста сядзелі на працэсах, не заяўлялі лішняга, інтэрв’ю не давалі.
Толькі запужаць усіх немагчыма. Адвакат — інтэлектуальная прафесія, абсалютная большасць яе прадстаўнікоў разумее, што адбываецца. Для адвакатаў перамога грамадства гэта азначае аднаўленне незалежных судоў і пракуратуры з адвакатурай. Працэс запужвання можа цягнуцца бясконца, калі не аднавіць прававую сістэму.
«Мы з калегамі таксама можам лічыцца экстрэмістамі, калі падаем скаргу на пастанову суда і яе не задавальняюць»
— Патлумачце, адкуль у Беларусі знянацку з’явілася столькі экстрэмістаў — чаго толькі варты ўвесь Tut.by, матэрыялы якога хочуць экстрэмісцкімі прызнаць?
— На сваёй практыцы я не згадаю, каб экстрэмізм да 2020 года недзе раней фігураваў. І фішка ў тым, што ў новай рэдакцыі закона аб супрацьдзеянні экстрэмізму сам гэты панятак вельмі пашыраны. Нават нейкая крытыка, любое выказванне, якое разыходзіцца з палітыкай дзяржавы, можа лічыцца экстрэмізмам. Мы з калегамі жартуем, што, калі мы падаем скаргу на пастанову суда і яе не задавальняюць, мы таксама можам лічыцца экстрэмістамі.
Тое, што мы чытаем у заключэнні экспертнай камісіі па Tut.by, у прыватнасці, абвінавачванне ў тым, што партал вёў незалежную рэдакцыйную палітыку, экстрэмізм у тэлеграм-каналах — гэта максімальнае зацягванне паясоў, навязванне адзінай ідэалогіі. Але ўсё гэта поўны абсурд. Таму што нармальнае грамадства фарміруецца якраз за кошт існавання розных меркаванняў. І незалежнае СМІ ў нармальнай дзяржаве не можа ўяўляць небяспекі ні для дзяржаўных органаў, ні для грамадства ў цэлым.
Калі дзяржава баіцца незалежнага меркавання, то з ёй нешта не так. Тое самае можна сказаць і пра здольнасць утрымліваць уладу выключна сілавым метадам.
— Вам было калі-небудзь страшна апошнім часам?
— Мне, мабыць, прасцей, таму што ў мяне няма ні сям’і, ні дзяцей. Асабіста за сябе я не асабліва перажываю.
Здаралася, канечне, праявы страху — гэта ж натуральнае пачуццё для чалавека. Але калі мэта для мяне пераважвае рызыку, то я працягваю працаваць. Зноў жа пытанне: хто, акрамя нас? Калі мы сканчвалі факультэт міжнародных адносін, загадчык нашай кафедры сказаў добрую рэч: «Студэнты, вы скончылі ўніверсітэт для таго, каб будаваць сваю краіну па тым сцэнары, які лічыце вартым». І я вось для сябе вырашыў, што не буду нікуды з’язджаць, хоць пасля з’яўлення небяспекі для прафесіі і выключэння з калегіі мне прыходзілі канкрэтныя прапановы пераехаць за мяжу.
Можа гучаць пафасна, але я праўда лічу так: ты мусіш рабіць усё, што можаш. І калі так зробяць усе, мы будзем жыць у іншай краіне. У мяне ёсць досвед міжнароднай працы, я ведаю ангельскую і французскую мовы, але з’язджаць не хачу: я ў сябе дома і хачу рабіць нешта вартае менавіта для сваёй краіны.
— А што адвакат Андрэй Мачалаў звычайна робіць вольны час?
— Мая вялікая любоў — гэта спорт, збольшага, як і ў дзяцінстве, — плаванне. Мы з сябрамі практыкуем водны турызм: каб паплаваць на байдарках у нас ці адправіцца ў водны паход за мяжу. Не так даўно, напрыклад, былі на Каўказе. Люблю таксама трыятлон: пабегаць, паскакаць. Пагуляць у валейбол ці футбол.
— Якія цяпер планы?
— Агулам для мяне змяняецца толькі тое, што я не змагу прадстаўляць інтарэсы людзей у судзе і на следстве. Але я магу сустракацца з кліентамі, складаць разам з імі стратэгію абароны, рыхтаваць дакументы — скаргі, хадайніцтвы.
Я працягну працаваць ў якасці памочніка адваката: не хачу сыходзіць з абранага кірунку. Мне хочацца працягваць дапамагаць людзям, з якімі мы пачалі працаваць, да іх перамогі. І хацелася б скончыць прадметнае адвакацкае расследаванне па фактах катаванняў.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Артем Черников
Андрей Санников
Владимир Халип
Леонид Невзлин

title: "Прыйшоў за мяжой на трыбуну, узяў з сабой бел-чырвона-белы сцяг, і сеў насупраць камеры"

maintext:
«Прыйшоў за мяжой на трыбуну, узяў з сабой бел-чырвона-белы сцяг, і сеў насупраць камеры» 19.06.2021, 18:05
Не забывайцеся пра добраахвотны абавязак заўзятара – нагадаваць свету пра Беларусь.
Галоўны рэдактар tribuna.com Алег Гаруновіч выказаўся наконт бела-чырвона-белых сцягаў на трыбунах падчас спаборніцтваў:
«Не ведаю, чаго беларускія тэлевізіёншчыкі мучаюцца з бела-чырвона-белымі сцягамі, бо ёсць жа досыць надзейны досвед у іх калег-іранцаў – паказваць спаборніцтвы са спазненнем на хвіліну. Рэжым аятолаў баіцца то аголеных жаночых ног, то нейкіх сымбалаў, вось там і прыдумалі, як не прапусціць “забаронку” ў эфір. А ў нас гэты бел-чырвона-белы усё мазоліць і мазоліць вочы. Хаця, ведаеце, мне падабаецца.
Вось жа яны, хто супраць Лукашэнкі і хоча жыць па еўрапейскіх стандартах. Яны працягваюць партызаніць у розных гарадах, і пры гэтым тысячамі з’язджаюць за мяжу. І яшчэ лезуць з гэтым БЧБ у камеры.
Вось як на Еўрабаскеце – з бел-чырвона-белым стаялі звычайныя дзяўчыны, а з чырвона-зяленым – памочніца старшыні федэрацыі баскетбола Беларусі Марыніна і супрацоўнік амбасады Лукашэнкі ў Іспаніі.
Увогуле, зараз можна дакладна сфармуляваць адзін з пунктаў належных паводзінаў сапраўднага спартыўнага заўзятара з Беларусі. Прыйшоў за мяжой на трыбуну – узяў з сабой бел-чырвона-белы сцяг, і пажадана – сеў насупраць камеры. Пакуль мы не ў Іране, і такая тактыка дае пэўны плён, трымае нерв.
Калі раптам хто ходзіць на матчы Еўра, ці мае намер наведцаць ігры Еўрабаскета або нейкія іншыя спаборніцтвы, не забывайцеся пра гэты добраахвотны абавязак заўзятара – нагадаваць свету пра Беларусь.
Будзем рады ўсіх вас пабачыць».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Юрий Пшенник
Telegram-Канал
Баста
Лев Шлосберг
Андрей Пионтковский

maintext:
Маці 19-гадовай палітзьняволенай: Адна зь сямі сукамэрніц дачкі - Паліна Шарэнда-Панасюк 2 12.06.2021, 19:10
3,444
Сёньня Віталія Бандарэнка ў чаканьні апэляцыйнага суду.
19-гадовая Віталія Бандарэнка ў лютым вярнулася ў Беларусь з-за мяжы, каб пабачыць каханага хлопца. Але яе затрымалі. 21 траўня дзяўчыне прысудзілі 4 гады калёніі агульнага рэжыму за нібыта ўдзел у масавых беспарадках у Берасьці. Яе хлопца яшчэ ў сакавіку пакаралі 3 гадамі выхаваўчай калёніі.
Гісторыя маладой пары выклікала ў Беларусі вялікі рэзананс. 19-гадовую Віталію і яе 17-гадовага хлопца Дзяніса Хазея сталі называць беларускімі Рамэа і Джульетай.
4 чэрвеня маці Віталіі Натальля пабывала на спатканьні з дачкой і расказала «Радыё Свабода» пра апошнія навіны ад яе.
У камэры з актывісткай Палінай Шарэндай-Панасюк
«Пра тое, што вярнулася, не шкадуе. Проста, у адрозьненьне ад першага разу (Натальля была на спатканьні з дачкой двойчы), на пачатку сустрэчы была трохі сумная. Дзесьці пачула, што ў Гомлі, у калёніі, ёй сьвеціць прафіляктычны ўлік за схільнасьць да дэструктыўных дзеяньняў, — кажа жанчына. — Але потым яна вельмі хуценька сабралася, пачала распытваць пра ўсё, што адбываецца. Узбадзёрылася і павесялела».
Падчас размовы Віталія расказала маці, што ў сярэдзіне сакавіка правяла 10 сутак у карцары. Аднак за што — удакладніць не пасьпела.
«Калі закранулі гэтую тэму — пачулі ў трубцы, што да нас падключыліся. Пасьля гэтага мы пачалі гаварыць глупствы ўсякія. У выніку так і не вярнуліся да моманту карцару».
Віталія паведаміла, што большая палова камэр берасьцейскага СІЗА абвешана жоўтымі таблічкамі, на якіх напісана, што зьняволеныя схільныя да экстрэмізму і іншай дэструктыўнай дзейнасьці.
На самой камэры, дзе знаходзіцца Віталія, такой таблічкі няма. Але яна вісіць над ложкам адной зь сямі яе сукамэрніц — актывісткі Паліны Шарэнды-Панасюк.
Дзяўчына прызнавалася маці, што ёй было вельмі шкада Паліну, якую пастаянна каралі карцарам за адмову «падпарадкоўвацца» адміністрацыі СІЗА.
Па словах Віталіі Бандарэнкі, у камэры іх кормяць добра, але рацыён амаль цалкам вугляводны.
«У асноўным рыс, бульба, таму прасіла перадаваць гародніну. Сказала, што раніцай напалову з Барынавай (35-гадовая Натальля Барынава асуджаная на 1 год калёніі па справе аб блякаваньні чыгункі і разьвешваньні пудзілаў. — РС) зьядае адну порцыю кашы. Потым у абед трошкі супчыку. І вечарам яны ўжо самі стругаюць са сваёй гародніны салат. Віталія кажа: „На вугляводах 7 кг за месяц зь лёгкасьцю набіраюцца. Нельга ж так харчавацца. Яны хочуць нас выпусьціць адсюль пачварамі, спэцыяльна“», — са сьмехам успамінае выказваньне дачкі Натальля.
Па словах 19-гадовай дзяўчыны, спрыяе набору вагі і адсутнасьць руху.
«Сказала, што невыносна столькі сядзець. Яна ўсё роўна прымудраецца па камэры пахадзіць. На прагулцы ня проста гуляе, а стараецца пабегаць», — расказвае Натальля Бандарэнка.
«Калі не аддадуць віншаваньні, скажу, што гэта палітычны перасьлед»
Натальля расказала, што дачка засмучаецца ад інфармацыйнага вакуўму. Нягледзячы на тое, што Віталіі піша шмат людзей, лісты яна атрымлівае толькі ад маці, бабулі, цёткі і брата.
«Дачка сказала: „Я ўжо хадзіла да начальніка, пыталася, чаму не аддаяце лісты падтрымкі. Я дакладна ведаю, што яны прыходзяць“. Ён ёй адказаў: „Будзеш адсюль выходзіць, я табе іх усе дам, тады і прачытаеш“».
Напярэдадні дня нараджэньня маці паведаміла Віталіі, што ёй павінна прыйсьці каля 20 віншавальных паштовак.
«Пачуўшы гэта, яна адказала: „Пайду заўтра патрабаваць. Калі не аддадуць віншаваньні, скажу, што гэта палітычны перасьлед“».
Па словах Натальлі, тэрмін для дачкі ня стаў шокам.
«Яна сказала: „Мне ўсё роўна. Ведаю, што могуць даць 5, 7, 10 гадоў, але столькі мы ня будзем сядзець“. Яна і ў канцы спатканьня сказала: „Люблю вас, хутка буду дома!“»
Па словах Натальлі, тэму прашэньня аб памілаваньні яна з дачкой не абмяркоўвала. Але жанчына мяркуе, што Віталія на такі крок не пайшла б: «Яна ўвесь час кажа: „Я не вінаватая“».
«Усё скончыцца хутка, зноў будзем разам»
Па словах Натальлі, Віталія цікавіцца і жыцьцём свайго хлопца Дзяніса Хазея, дзеля якога вырашыла вярнуцца ў Беларусь.
«Пыталася пра яго. Кажу, ён ужо ў Бабруйску ў калёніі. А яна: „Ну ўсё, зараз ужо сам мне зможа пісаць“. Можа, і зможа, але ці будуць перадаваць лісты?», — кажа суразмоўца.
Нават ва ўмовах зьняволеньня Дзяніс і Віталія падтрымліваюць сувязь з дапамогай родных — пішуць адзін аднаму «дробныя міласьці», што ўсё скончыцца і яны хутка зноў будуць разам.
«І мы, і яна вельмі спадзяёмся, што ўсё гэта хутка скончыцца. Віталія ж пасьля заканчэньня адпрацоўкі каледжа (па спэцыяльнасьці яна кухар і прадавец) плянавала ехаць у Польшчу. Там, маўляў, круцей — заробкі большыя, ежа і адзеньне таньнейшыя, — кажа суразмоўца. — Хацела жыць у больш разьвітай краіне. А калі гэтыя выбары наступілі, яна паверыла ў перамены, што і ў нас будзе добра. Можа, нікуды зьяжджаць не давялося б. А тут такое здарылася...»
Сёньня Віталія ў чаканьні апэляцыйнага суду. Аднак, па словах яе маці Натальлі, ні яна, ні яе дачка на зьмены ў прысудзе не разьлічваюць.
«Проста хочам, каб яна як мага даўжэй пасядзела з нармальнымі людзьмі. У СІЗА крымінальнікаў практычна не засталося», — кажа Натальля Бандарэнка.
Па яе словах, Віталія гатовая ехаць у калёнію.
«Кажа: „Дасылайце маё пасьведчаньне аб заканчэньні каледжу, буду там сярод крутых. Таму што ў калёніі добра зарабляюць кухары і швачкі. Уладкуюся кухарам“. Я, калі гэта пачула, так сьмяялася. Кажу: „Госпадзе, ведала б ты іх заробак там“».
Натальля прызналася, што сёньня да ўсёй сытуацыі з дачкой ставіцца больш спакойна.
«Першапачаткова, калі ўсё толькі пачыналася, я была на заспакаяльных леках, два курсы адразу прыняла. Але чалавек да ўсяго прывыкае. Бывае, іду з працы, хачу прыгатаваць тое, што Віталія любіць. А потым думаю: не, ня буду, бо стане сумна».
На пытаньне, ці выглядае Віталія пасьля жыцьцёвых выпрабаваньняў больш дарослай, Натальля адказвае: «Хутчэй, стала больш сур’ёзнаю, запал наіўны сышоў. Яна па-ранейшаму бадзёрыцца, весяліцца. Але гэтая дзіцячая непасрэднасьць, якая раней у яе была... цяпер яе няма, напэўна».
12 чэрвеня Віталія Бандарэнка паведаміла маці празь іншых зьняволеных, што ў СІЗА яе прымусілі падпісаць пяць пустых аркушаў фармату А5. Што на іх напішуць, дзяўчына ня ведае.
«Потым скажуць яшчэ, што аб памілаваньні прасіла, чаго яна, на самай справе, не рабіла. Альбо напішуць, што яна прызнаецца ў нечым. Таму Віталіна прасіла перадаць, што калі потым штосьці дзесьці вылезе, то каб усе ведалі, што яе прымусілі, — сказала Натальля Бандарэнка.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Восьмы дзень пратэсту на граніцы з Беларуссю 12.06.2021, 19:58
1,610
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
Каля польскіх Баброўнікаў, што мяжуюць з беларускай Бераставіцай, знаходзіцца шмат пікетоўцаў з нацыянальнай сімволікай.
Сярод іх – лідар НАУ Павел Латушка, які адзначае, што «наша шматдзённая акцыя паказала, што змагацца за свабоду і дэмакратыю Беларусі можна і трэба ў любых умовах», перадае «Радыё Рацыя».
Сярод прысутных таксама дэпутат польскага Сейму – Робэрт Тышкевіч:
– Сёння чарговы дзень пратэсту – блакады памежнага пункту ў Баброўніках. Гэты пратэст пашырыўся і на іншыя краіны, якія суседнічаюць з Беларуссю – на Украіну, на Літву. Але пачаўся ён тут – у Баброўніках тыдзень таму. Гэта паказвае вялікую мэтанакіраванасць беларускага народу і беларускай дыяспары ў Польшчы, якія чакаюць адкрыцця наземных граніц і рэальных санкцый з боку Еўрапейскага звязу. Давайце іх падтрымаем у іх змаганні, не можа быць цішыні вакол беларускай справы. Жыве Беларусь!
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
Граніцу з Беларуссю сёння часова заблакавалі ўдзельнікі мітынгаў адразу ў трох краінах: Польшчы, Літве ды Украіне.
Сёння пікетаванні на граніцах з Беларуссю мелі завяршыцца, але ўдзельнікі пакуль кажуць, што будуць глядзець “па сітуацыі”.
*
Роўна тыдзень прадстаўнікі беларускай дыяспары ў Польшчы пікетуюць пункт пропуску Баброўнікі-Бераставіца на мяжы з Беларуссю. Удзельнікі запавольваюць рух транспарту, патрабуючы ад Лукашэнкі адкрыцця наземных граніц і вызвалення палітвязняў, ад Еўразвязу – хуткага ўвядзення новых санкцый да рэжыму.
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
Сёння ў Баброўніках мнагалюдна – кажа ўдзельнік пікетавання, сябра БХД – Георгій Дзмітрук:
– Сёння больш людзей, чым звычайна. Настрой вясёлы, баявы, натхнёны. Беларусы прывезлі вялізны сцяг, толькі што вывесілі яго на ўездзе ў Рэспубліку Польшча. Затрымліваем рух, адбываецца невялікае пікетаванне, усе вельмі дружныя, віншуюць адзін аднаго. Але вельмі напружаная сітуацыя, таму што ёсць невялікія правакацыі, але ўсе дружна трымаюцца і ўсё ідзе ў патрэбным кірунку.
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
- Гэтыя правакацыі з боку нібыта нейкіх удзельнікаў, якія спрабуюць далучыцца?
– Так, спробы невялікіх правакацый ёсць і мы да гэтага гатовыя.
У Баброўніках на некалькі кіламетраў расцягнулася чарга грузавых машын, што звычайна для выходных дзён. Як кажа Георгій Дзмітрук, большасць кіроўцаў пазітыўна рэагуе на пікетоўцаў. Такія ж акцыі на сёння запланаваныя ў Кузніцы, Цярэспалі і Кукурыках, а таксама ў літоўскім Медзінінкаі і ва ўкраінскіх Новых Ярылавічах.
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
Фота: Facebook Георгія Дзмітрука
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Владимир Халип
Андрей Санников
Константин Скуратович

description: Фрагмэнт ліста.

maintext:
Што напісаў палітвязень Сьцяпан Латыпаў у дзень пачатку суду над ім 1 5.06.2021, 16:30
2,258
Фрагмэнт ліста.
Чытач «Радыё Свабода» падзяліўся лістом ад палітвязня Сьцяпана Латыпава, які той напісаў у дзень, калі пачаўся суд над ім і калі вязень спрабаваў забіць сябе ў судовай клетцы.
Журналісты прыводзяць фрагмэнт ліста.
«Думкі губляюцца і складана канцэнтравацца»
- 01.06.2021. Не, шаноўная, гэта не цяжарны пітбуль з голкамі на сьпіне. Гэта вожык з паветраным зьмеем у маім выкананьні. Гэта ўжо 20-я, падаецца, спроба намаляваць нешта падобнае да вожыка з паветраным зьмеем.
Прывітаньне! Некалькі тыдняў запар баліць адбітая ўшчэнт галава, думкі губляюцца і складана канцэнтравацца».
Хто і чаму адбіў яму галаву, Сьцяпан не тлумачыць. Ліст невялікі. Далей мужчына піша ўжо пра асабістыя рэчы, зьвязаныя зь людзьмі, якія атрымалі ліст.
«Я абавязкова вярнуся нават зь пекла»
Ніжэй фрагмэнты ранейшых лістоў Сьцяпана Латыпава, якімі падзялілася чытачка, дзе ён піша пра кепскія ўмовы ўтрыманьня і тое, ад чаго яму цяжка.
«Калі ласка, чакай мяне моцна-моцна. Тады я абавязкова вярнуся нават зь пекла, я дужы, я здолею, толькі чакай. Абдымаю моцна і доўга». Ліст ад 18 сакавіка 2021 году.
«Болей за ўсё баюся, што, калі пачну гаварыць перад судзьдзёй, голас будзе дрыжаць ад крыўды ды болю». Штамп на лісьце 7 траўня 2021 году.
«Мясцовыя стравы ямо зрэдку, але яны з кожным тыднем усё лепей, ці то я ўжо прызвычаіўся. Ізаляцыя ўсё глыбей ды глыбей. Няма болей „Новага часу“, няма „Беларусы і рынак“, няма тэлебачаньня. Ёсьць „СБ“ і разуменьне, што ўсё дарма. Лісты ходзяць няблага. У камэры горача і ня вельмі смачна пахне, таму кінуў апошнім часам злавацца на тых, хто паліць кожныя пяць хвілін». Штамп на лісьце 19 траўня 2021 году.
Сябры Сьцяпана цяпер зьбіраюць словы падтрымкі, каб перадаць яму ў СІЗА.
Сьцяпан Латыпаў 1 чэрвеня зрабіў спробу суіцыду проста падчас судовага паседжаньня. Заявіўшы з клеткі, што яго гвалтам прымушаюць зрабіць хлусьлівае прызнаньне, а іначай рэпрэсіі перакінуцца на сваякоў і суседзяў, ён уваткнуў сабе ў горла тонкі прадмет і потым пачаў рэзаць рукі.
Латыпава забрала «хуткая», яму зрабілі апэрацыю. На наступны дзень стала вядома, што яго забралі з шпіталя ў СІЗА на вуліцы Валадарскага.
Суд над ім адновіцца 10 чэрвеня.
Сьцяпану Латыпаву 40 гадоў. Родам ён зь Берасьцейскай вобласьці, вучыўся ў беларускай школе. Бацькі — біёлягі. Па прафэсіі Сьцяпан арбарыст, а таксама прамысловы альпініст 5 разраду.
Арбарыст — вельмі рэдкая для Беларусі прафэсія, такіх адмыслоўцаў у краіне каля 50 чалавек. У Эўропе арбарыстаў называюць яшчэ «дрэўнымі хірургамі». Іх задача — не сьпілаваць дрэва, а выратаваць яго. Веды пра дрэвы далі Сьцяпану бацькі-біёлягі і падручнікі.
Сьцяпан прайшоў прафэсійную падрыхтоўку і сэртыфікацыю ў Вялікай Брытаніі, мае сэртыфікат IRATA (для тых, хто выконвае работы на вышыні).
Сьцяпан Латыпаў мае сваё ІП, ён дырэктар «Беларба». Ён прыводзіў у парадак, «лячыў» дрэвы ў рэзыдэнцыі прэзыдэнта, у VIP-кліентаў, супрацоўнічаў з «Дыпсэрвісам».
Чытаў лекцыі ў Беларускім дзяржаўным тэхналягічным унівэрсытэце.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Андрей Санников
Владимир Халип
Леонид Невзлин
Telegram-Канал
Баста

description: Паўстанцу Міхалу Валовічу – 215 гадоў.

maintext:
Міхаіл Валовіч: што вядома пра кіраўніка сялянскага паўстання на Слонімшчыне ў 1833 годзе 18.06.2021, 12:16
Паўстанцу Міхалу Валовічу – 215 гадоў.
18 чэрвеня спаўняецца 215 гадоў з дня нараджэння філарэта, філамата, удзельніка паўстання 1830—1831 гадоў і ваеннай экспедыцыі Юзафа Заліўскага, кіраўніка сялянскага паўстання на Слонімшчыне ў 1833 годзе Міхала Валовіча (1806-1833), перадае «Радыё Рацыя».
Міхал Валовіч быў са шляхецкага роду Валовічаў сын Казімера, слонімскага падкаморыя. У 1822—1825 гадах навучаўся ў Віленскім унівэрсітэце, быў блізкім да таемных таварыстваў філаматаў і філарэтаў, сябраваў з І. Дамейкам, М. Ходзькам і іншымі студэнтамі. Удзельнічаў у нацыянальна-вызвольным паўстанні ў складзе атраду генерала А. Гелгуда.
У сувязі з паражэннем паўстанцаў мусіў эмігрыраваць у Францыю, дзе зблізіўся з дэмакратычнымі арганізацыямі, рухам карбанарыяў. Прытрымліваўся радыкальных поглядаў на шляхі сацыяльнай перабудовы грамадства. Галоўнай прычынай нястач і прыгнечання сялянства лічыў буйное абшарніцкае землеўладанне, выступаў за ягоную ліквідацыю, скасаванне прыгону і бязвыплатную перадачу зямлі сялянам у калектыўную ўласнасць. Выказваўся за абвяшчэнне Літвы дэмакратычнай рэспублікай, звязанай фэдэратыўнымі адносінамі з Польшчай.
Пад уплывам Юзафа Заліўскага Міхал Валовіч вырашыў прыняць удзел у ягонай ваеннай экспедыцыі на тэрыторыю колішняга Вялікага Княства Літоўскага, каб узняць там (у адрозненне ад папярэдняга) сялянскае паўстанне. Меркавалася, што карбанарыі Заходняй Еўропы, перамогшы ў сябе, дапамогуць паўстанцам. З рашэння Заліўскага ўзначаліў Слонімска-Наваградскую акругу. 19 сакавіка 1833 года паўстанцы перайшлі мяжу Расейскай імперыі і пачалі дзейнічаць на Слонімшчыне і Гарадзеншчыне.
У атрад Міхала Валовіча прыйшлі сяляне Парэчча, Вострава, Бардашоў і іншых вёсак. Каб здабыць грошы, паўстанцы напалі на пошту. Меркавалася ўзяць штурмам турму ў Слоніме з тым, каб вызваленыя вязні далучыліся да паўстанцаў. Але такія дзеянні ўстрывожылі ўлады. Гарадзенскі губернатар Мураўёў даў загад абкружыць атрад над Шчарай. Архіўныя дакументы сведчаць, што пры затрыманні Міхал Валовіч параніў кінжалам двух чалавек, а затым спрабаваў забіць сябе. Паўстанцы трапілі ў палон. Усяго па Гарадзеншчыне расейскія ўлады арыштавалі больш за 150 чалавек. На допыце Міхал Валовіч не назваў нікога з паплечнікаў, а таксама засведчыў, што “хацеў выкарыстаць мяркуемае паўстанне, каб здзейсніць свой намер і вызваліць сялян”.
11 чэрвеня 1833 года ў Гародні распачаўся судовы працэс. Побач з Міхалам Валовічам на лаве падсудных сядзелі 10 сялян, кіраўніка атрада прысудзілі да пакарання смерцю праз чацвертаванне, аднак князь Далгарукаў змякчыў прысуд. 2 жніўня 1833 года Міхала Валовіча павесілі ў Гародні. Цела павешанага ўначы перавезлі ў закінуты вапнавы кар’ер і закапалі такім чынам, каб яно не магло быць адшуканае і не сталася б месцам таемных набажэнстваў. Астатніх паўстанцаў саслалі ў Сібір — на катаржныя працы, у арыштанцкія роты, на пасяленне. У ссылку адправілі таксама паўстанцаў з Воранава на чале з М. Шыманскім. Існуе версія, што маці Міхала Валовіча выкупіла труп сына і прывезла ў вёску Парэчча на Слонімшчыну, дзе пахавала на мясцовых могілках. Там быў пастаўлены і вялікі белы помнік герою. Але, калі на Слонімшчыну прыйшла савецкая ўлада ў 1939 годзе, помнік быў знішчаны.
Міхал Валовіч крытычна ацэньваў вопыт паўстання 1830-1831 гадоў, якое, на яго погляд, не мела “агульначалавечай мэты”, паколькі адпавядала інтарэсам шляхты. Ён лічыў, што ў вызваленчай барацьбе асноўнай сілай павінны быць народныя масы, пераважна сялянства. Выступаў за адмену прыгоннага права, за права кожнага народа на самастойнае развіццё. На могілках вёскі Парэчча Слонімскага раёна мясцовыя грамадскія актывісты ўстанавілі мемарыяльны знак Міхалу Валовічу і яго 12 паплечнікам.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Валерий Карбалевич
Владимир Халип
Артем Черников
Ирина Халип

title: Сёння дзень памяці Янкі Купалы

maintext:
Сёння дзень памяці Янкі Купалы 28.06.2021, 15:03
ЯНКА КУПАЛА
Ён загінуў 28 чэрвеня 1942 года ў гасцініцы «Масква» пры нявысветленых абставінах.
28 чэрвеня 1942 года ў гасцініцы «Масква» пры нявысветленых абставінах — упаў у лесвічны пралёт з 10 паверха — трагічна загінуў Янка Купала. Існуе тры версіі — няшчасны выпадак, самагубства, забойства. На смерць Купалы піша ў «Фэйсбуку» Ганна Севярынец:
- Вечар таго дня, калі загінуў Купала — 28 чэрвеня — шматкроць і ў дэталях апісаны і мемуарыстамі, і даследчыкамі, і следчымі, з максімальнымі падрабязнасцямі, інтэрпрэтацыямі, пытаннямі, рэканструкцыямі, і ўсё адно так і няясна, што ж тады адбылося ў тым маскоўскім гатэлі. Дакументы, якія нам нешта патлумачаць, яшчэ не знойдзеныя альбо доступ да іх абмежаваны. Самы, бадай, страшны дакумент, датычны смерці Купалы, я бачыла ў архіве Пятра Глебкі. Гэта старонка з ягонага дзённіка за 28 чэрвеня.
У словах там няма нічога асаблівага. Імгненная рэакцыя, разгубленасць, дзяжурныя словы. Там страшны почырк. Глебка заўсёды пісаў каліграфічна і нудна, почырк у яго вельмі нецікавы і невыразны, акуратненькі, кругленькі. І толькі гэты запіс зроблены агромністымі дрыжачымі каракулямі, кожная літара з палец, усе пляшуць у розныя бакі.
Гэты дзённік я чытала крыху нелегальна, сказаць па праўдзе, і таму ніяк не магла зрабіць скан ці фотаздымак. Але ўвесь ён — і гэты ўрывак таксама — перадрукаваны ў кнізе "Вакол Пятра Глебкі".
Вось гэты тэкст: "28/6. Здарылася такое няшчасце, што не хапае сіл запісаць. Сёння ў гадзін дзесяць з паловай — 11 увечары з лесвіцы зваліўся Янка і разбіўся насмерць. Колькі гора звалілася на нас за гэту вайну! Аб абставінах, у якіх адбылася гэта жудасная смерць, я не маю сіл запісаць. Любы, дарагі Янка! Як ты не шанаваў сябе і як мы не бераглі цябе. Не, я ўсё яшчэ не веру, што доля будзе такая бязлітасная і не верне нам цябе! Слёзы душаць за горла, як падумаеш аб гэтым".
Сёння дзень памяці Купалы.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Тысячыгадовая спадчына хрысціянства ў Беларусі - падмурак будучыні 1 Вячаслаў Барок, krynica.info
25.06.2021, 18:46
Гісторыя Ірада і святога Яна Хрысціцеля вельмі добра нагадвае беларускую рэчаіснасць.
Яго голас гучаў грамчэй за сотні іншых галасоў гэтага свету. Ён быў гучней за галасы дзяржаўных і рэлігійных дзеячоў. Да яго голасу прыслухоўваліся тыя, хто мае ўладу і падуладныя. Ён прамаўляў да розуму чалавека і заклікаў да навяртання. Яго голас немагчыма было не пачуць, бо быў сугучны з голасам сумлення цэлага народа. Гэта голас святога Яна Хрысціцеля – прарока, пра ўнікальнасць якога сведчыў сам Ісус, называючы яго“ найбольшым сярод народжаных ад жанчыны”.
Толькі аднаго святога – гэта Яна Прадвесніка- Касцёл Каталіцкі ўзгадвае два разы на год, 24га чэрвеня, адзначаючы яго нараджэнне для свету і 29га жніўня – нараджэнне для неба – пакутніцкую смерць.
Так склалася гістарычна і можна меркаваць, што першы храм і манастыр на зямлі беларускай быў асвечаны у гонар святога Яна Хрысціцеля. Быў ён у Полацку і яго паўстанне наўпрост звязана з місіяй Торвальда Вандроўніка са Скандынавіі, які, як пішуць сагі, ахрысціў Полацк ў 986г. Гэта было раней, чым хрысьціўся Кіеўскі князь.
“Паводле запісанай у першай палове XIII стагоддзя “Пасмы пра Торвальда Вандроўніка”, ён заснаваў на Русі “цудоўны манастыр побач з царквой, якая была асвечаная ў гонар Яна Хрысціцеля” і там жа быў пахаваны.” (Максім Гацак)
Гісторыя нашай краіны адзначана больш тысячагадовай прысутнасцю хрысціянства.
Уласціва можна казаць: у хрысціянскай прысутнасці і пад музыку прапаведвання Евангелля фарміравалася нашая нацыя, развівалася культура, будавалася дзяржаўнасць.
Слова Божае, даючы характырыстыку Яну Хрысціцелю, зазначае, “што ён чалавек справядлівы і святы” (Мк 6, 20). І гэты прарок заклікаў да справядлівасці.
Дзеля прарока справядлівасці варта, ўзгадваючы святога Яна Прадцечу, шанаванага спакон вякоў у Беларусі, звярнуць увагу і на захаванне справядлівасці ў трактаванні нашай гісторыі.
Гаворачы пра нашу краіну і дзяржаву, нельга абмяжоўвацца гісторыяй толькі асабістай і свайго пакалення. Трэба выйсці па-за межы перажытага намі самімі досведу і дакрануцца да самых вытокаў гісторыі нашага народу.
Для хрысціяніна гэта важны момант, бо ён дазваляе ўзгадаць прагісторыю чалавецтва і бачыць свой пачатак у Богу, дзякуючы чаму чалавек поўна разумее сваю тоеснасць.
Папа Францішак у Энцыкліцы #FratelliTutti “Усе браты” перасцерагае пра пагрозу “канца гістарычнай свядомасці”. (п. 13-14).
Ягоная думка такая: розныя ідэалогіі, забіраючы гісторыю, дзейнічаюць так, каб чалавек быў пустым, без каранёў і падпарадкоўваўся планам іншага і можна было ім маніпуляваць. (пар. П.13 #FratelliTutti)
У Беларусі той, хто спрабуе абстрагавацца ад гістарычнай спадчыны ды сказаць, што гісторыя нашай дзяржавы пачалася 27 гадоў таму, з моманту выбару першага прэзыдэнта краіны, ці 80 гадоў таму, з часу другой сусветнай вайны, ці,нават, 100 гадоў таму, з даты ўтварэння БССР, выконвае функцыю маніпулятара.
А вядома, гісторыю народа спрабуе хтосьці скрасці тады, калі імкнецца здабыць над іншым уладу, якая яму не належыць.
Так вось, нават у такой сітуацыі, згодна з логікай Папы, выйсце ёсць, бо выйсце ёсць заўсёды і ў ім адпраўная кропка: “пачаць нанова ад праўды”. Бо “Людзі маюць права ведаць, што здарылася” (п.226)
Мы не можам у няведанні “перагарнуць старонку” але, з шацунку да гісторыі, як кажа папа абапіраючыся на досвед іншых народаў, якія перажывалі гуманітарныя катастрофы: “Мы мусім падтрымоўваць “полымя супольнай свядомасці, пераказваючы наступным пакаленням сведчанне, аб агіднасці таго, што адбылося”, полымя, якое “ажыўляе і такім чынам захоўвае памяць пра ахвяры, каб сумленне чалавека станавілася ўсё больш моцным перад абліччам усялякай волі дамінацыі і знішчэння”. (п.249).
Згодна з падзеямі з гісторыі нашай зямлі, асабліва цяпер, у часе небывалага грамадска-палітычнага крызісу нашай краіны, мы маем права чэрпаць з багацця нашай хрысціянскай гістарычнай спадчыны і прыслухоўвацца да голасу прарока справядлівасці святога Яна Хрысціцеля, што гучыць ужо больш тысячыгоддзя.
Варта прагадаць, што цар Ірад які пасадзіў за краты прарока, а пасля яго забіў, меў пераканананне што Ян Хрысціцель “святы і справядлівы”, зрабіў гэта, бо прарок казаў праўду і выкрываў злачынствы цара. Ірад замест таго, каб пакаяцца ў забойстве брата, жонку каторага ўзяў сабе, вырашае забіць і прарока.
Гісторыя Ірада і прарока вельмі добра нагадвае беларускую рэчаіснасць.
Аднак, мы сёння маем шанец пачуць але і выканаць заклік прарока аб пакаянні ды адвярнуцца ад зла, беззаконня і насілля. Калі скарастаем з яго то зможам перажыць радасць новага спаткання з Богам і брата з братам.
І ўся Беларусь зварухнецца ад шчасця, як узварухнуўся ва ўлонні сваёй маці св.Ян Хрысціцель, бо сустрэўся з Сынам Божым, калі Марыя сустрэлася з святой Альжбетай.
Няхай нам спадарожнічае апека святога Яна Прадцечы.
Вячаслаў Барок, krynica.info
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Леонид Невзлин
Telegram-Канал
Баста
Менскразам
Письма К Дочери

description: Незвычайны зварот да рабочага класа Беларусі.

title: Каб МТЗ, Аўтазавод, БЕЛАЗ народнае паўстанне падтрымалі!


description: Насуперак усяму.

title: Жыве i будзе жыць

maintext:
Жыве i будзе жыць Ліза Ахроменка
22.06.2021, 14:07
2,322
Фота: AFP
Насуперак усяму.
Насуперак усім забаронам, маёй маці ўсё-такі ўдалося перасекчы ўкраінска-беларускую мяжу. Аўтобус Кіеў-Мінск і два нядобразычлівых кіроўцы. Чым бліжэй да беларускай мяжы, тым вышэй і ярчэй узровень іх нярвовасці. У салон аўтобуса пастаянна кідаюцца фразы: «Калі ў вас недастаткова падстаў для ўезду, вашыя праблемы! Мы ўсё адно ведаем, што палову пасажыраў адправяць назад у вашую Украіну. І не прасіце, і не бяжыце за аўтобусам – падбіраць, а тым больш змагацца за вас ніхто не будзе, нам гэтыя непрыемнасці ні да чаго. Думаеце, зрабілі тэст на COVID, і вас у Беларусі сустрэнуць хлебам-соллю? Памыляецеся. Наша справа – папярэдзіць». І сапраўды, хай не палову, але траціну аўтобуса пасажыраў вярнулі дадому. Суворыя беларускія памежнікі строга прытрымліваюцца інструкцыі, а атмасфера на прапускным пагранічным пункце напружана да мяжы. Кожны прэтэндэнт на перасячэнне – патэнцыйны парушальнік, але – ура – мама шчасна аказваецца на тэрыторыі Беларусі.
З моманту апошняй паездкі ў Менск прайшло больш за паўгода, і вось якія ўражанні ўкраінкі на беларускую рэчаіснасць.
Першае, што кінулася ў вочы суботняй раніцай – абсалютна пустынныя вуліцы, акрамя «пятака» аўтавакзала. І такая ж пустая маршрутка, якая вязе маму да яе менскага дому. Па дарозе велізарная колькасць міліцэйскіх машын, чаго не ўбачыш ва Ўкраіне, тым больш раніцай выхаднога дня. Кожны дзень, пражыты ў Менску, умацоўваў маму ў думцы, што людзі вельмі насцярожаныя, калі не сказаць, напалоханыя. Звычайна ўсмешлівыя і адкрытыя беларусы, заўсёды гатовыя падказаць маршрут, гэтым разам абмяжоўваліся кароткім «прабачце, не ведаю».
Быў і такі выпадак: мама ўзяла з сабой фірмовую торбу «Радыё Рацыя» – белы арнамент і надпіс на чырвоным фоне. Зручная, ёмістая, але як аказалася, вельмі небяспечная для цяперашняга рэжыму. Маму папярэдзілі, што ідучы з гэтай торбай па вуліцы, яна рызыкуе па меншай меры нарвацца на непрыемнасці ад праваахоўнікаў – не тая каляровая гама. Вядома, гэта суб’ектыўны погляд асобна ўзятага ўкраінца на паўсядзённую беларускую рэальнасць. Так бы мовіць, свежы погляд пасля доўгага перапынку.
Пасля вяртання ва Ўкраіну маці многія пыталіся: «Як там Беларусь?». А мама адказвала: «Жыве. І будзе жыць. Насуперак усяму».
Ліза Ахроменка, «Радыё Рация»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Рэвалюцыйныя падзеі працягваюцца.

maintext:
Гісторык: 2020 год увойдзе ў гісторыю краіны як ключавая падзея 16.06.2021, 14:06
Фота: AFP
Рэвалюцыйныя падзеі працягваюцца.
Якое месца ў гісторыі краіны зоймуць падзеі 2020 года? Які галоўны ўрок вынеслі беларусы з леташніх падзей і чаму ў нас навучыўся астатні свет? На гэтыя ды іншыя пытанні «Салідарнасці» адказаў гісторык Аляксандр Пашкевіч.
— Ці можам мы ўжо цяпер даць ацэнку 2020 году — чым ён стаў для Беларусі?
— Безумоўна, 2020 год увойдзе ў гісторыю краіны як ключавая падзея. Нават у параўнанні з падзеямі пачатку 90-х, калі мы здабылі незалежнасць. І з іншымі знакавымі падзеямі ХІХ і ХХ стагоддзяў, калі ўжо можна было казаць пра беларусаў, як пра народ, які фармаваўся ў асобную нацыю.
Веліч гэтых падзеяў, іх значэнне ў тым, што гэтым разам беларускі народ ствараў гісторыю ўпершыню самастойна. Таму, што дагэтуль у часе векапомных і велічных уздымаў — ці то ў паўстаннях ХІХ стагоддзя, ці ў расійскіх рэвалюцыях 1905 і 1917 гадоў, розных войнаў — заўсёды беларускі народ быў аб’ектам, а сама тэрыторыя нашай краіны не была іх цэнтрам, а толькі рэгіянальным варыянтам разгортвання гэтых падзей.
Паўстанне 1863 года для нас было вельмі важнае, але цэнтрам яго сталі польскія тэрыторыі, а тут усё ж была перыферыя. Расійскія рэвалюцыі, цэнтрам якіх былі Масква і Пецярбург, адкуль усё ішло да нас. Самыя розныя акупацыі, войны, у часе каторых нашыя землі хтосьці займаў, а мы потым выжывалі.
У пачатку 90-х было тое самае. Распадаўся СССР, асноўная гісторыя тады рабілася не ў нас, мы сваю незалежнасць атрымалі дзякуючы найперш геапалітычным падзеям.
2020 год — гэта зусім іншая сітуацыя. Вакол нас нічога не адбываецца. Не адбываецца перадусім у Расіі, з якой мы цесна звязаныя. Усё ціха і спакойна. І вось у нас пачынаюцца самастойныя выступленні. Ні з кім не ўзгодненыя. На нас глядзіць увесь свет, на тое, што гісторыя творыцца тут, а не з’яўляецца перыферыйнай падзеяй для кагосьці.
У гэтым я бачу векапомнасць гэтых падзей. У тым, што гэта стварае новую рэальнасць. Што беларусы сфармаваліся, як палітычная нацыя. Нацыя, якая ўсведамляе ўласныя інтарэсы, дзейнічае не на падтанцоўках у кагосьці, а дзейнічае, як самастойны суб’ект, да якога мусяць прыслухоўвацца, зважаць на яго. І глядзець, як на прыклад для астатніх.
— Падзеі 2020-га — гэта рэвалюцыя, бунт, паўстанне? Які тэрмін тут найбольш пасуе?
— Пакуль што тэрмін цяжка падабраць, бо падзеі яшчэ не скончыліся. Ёсць такая пагаворка: «Мятеж не может кончиться удачей, — в противном случае его зовут иначе».
Зрэшты, часам рэвалюцыямі называюць і такія падзеі, што самі па сабе не прыводзяць да зменаў рэжымаў. Самы вядомы ў нашым рэгіёне прыклад — рэвалюцыя 1905 года ў Расіі.
У расійскай і сусветнай гістарыяграфіі гэтая падзея лічыцца рэвалюцыяй, хоць у выніку царскі рэжым тады захаваўся. У той жа час, грамадства тады перажыло значныя змены, краіна пасля гэтага не магла заставацца ранейшай. І таму тая падзея ўспрымаецца як рэвалюцыя.
Я думаю, што і наша падзея можа ў любым выпадку ўспрымацца ў якасці рэвалюцыі, перадусім у духоўным плане. Нават, калі тут у бліжэйшы час не будзе канкрэтнага палітычнага выніку ў выглядзе змены рэжыму, то ў любым разе духоўна наша грамадства перарадзілася.
Многія працэсы, якія ў ім адбываліся гадамі да гэтага, сталі відавочнымі, многае сфармавалася ў працэсе падзей.
Я думаю, што для будучыні Беларусі, для беларускага народа, для нацыі гэтыя падзеі сапраўды рэвалюцыйныя. І ў будучыні 2020 год замацуецца ў нашай гістарыяграфіі як год беларускай рэвалюцыі.
— Размах сённяшніх рэпрэсій наводзіць на паралелі з 1930-мі. Ці слушанае такое параўнанне? Пад якой назвай можа ўвайсці ў гісторыю гэты перыяд?
— Дзеля аб’ектыўнасці, я бы параўноўваў нашу сітуацыю не з падзеямі 30-х, а з пачаткам 80-х у Польшчы. Калі была «Салідарнасць», магутны народны рух, а дзяржаўная ідэалогія знаходзілася ў відавочным крызісе, як і эканоміка. І адзінае, што заставалася ў тагачасных камуністычных уладаў Польшчы — сілавыя структуры і падтрымка магутнага ўсходняга суседа.
І пакуль СССР падтрымліваў камуністычную ўладу ў Польшчы, ёй удавалася кіраваць сітуацыяй. Увядзенне вайсковага становішча на час прыдушыла пратэсты, але любіць ад гэтага ўладу палякі больш не сталі.
У нас фактычна тое самае цяпер адбываецца. І эканамічны крызіс, і ідэйны, і актывізацыя масаў, і ўсходні сусед пры боку з пагрозай умяшання. Таму я думаю, што гэта самы блізкі і адэкватны прыклад для параўнання.
— Які галоўны ўрок ці выснову мы можам вынесці з падзей 2020 года? Ці можна ўжо цяпер напэўна сказаць, чаму вуліца не перамагла летась?
— Поспех любой рэвалюцыі найперш залежыць ад таго, наколькі масавымі будуць выступленні і ці адбудзецца раскол эліт. Першае ў нас адбылося. І ў такіх маштабах, што ўразіла не толькі па нашых унутраных мерках, але і па еўрапейскіх, і нават сусветных, калі браць разам масавасць і працягласць пратэстаў.
Другога ў нас не адбылося. Эліты засталіся вернымі Лукашэнку, адкалоліся адзінкі. Урок з гэтага наступны: былі доўгі час у нас ілюзіі, што вось выйдзе на вуліцы сто, а то і дзвесце тысяч чалавек і гэтага будзе дастаткова, каб сілавікі не сталі разганяць пратэст, а вертыкаль не засталася стаяць пры Лукашэнку.
Аказалася, што гэта зусім не так, што ёсць іншыя фактары. Магчыма, адсутнасць альтэрнатыўнага лідара, на бок якога магла б перайсці частка сілавікоў і вертыкалі, адмовіўшыся падпарадкавацца Лукашэнку, і стала галоўным фактарам.
Я лічу, што гэты фактар — адсутнасць лідара — стаў вызначальным у тым, чаму рэвалюцыя ў мінулым годзе не перамагла і ўсё перайшло ў зацяжную фазу.
— На піку пратэстаў за падзеямі ў Беларусі сачыў увесь свет. Чаму ў беларусаў могуць павучыцца іншыя?
— Удзельнікі выступленняў у іншых аўтарытарных краінах, абапіраючыся на наш досвед, мусяць ведаць, што адной масавасці пратэстаў недастаткова. Павінны быць структуры, гатовыя ўзяць уладу. Гэта базавы момант.
Зрэшты, у кожнай краіне свая ўнікальная сітуацыя. Наш досвед можна ўмоўна прымяніць дзесьці ў іншым месцы. Бо не паўсюль такія кансалідаваныя персаналісцкія рэжымы, не ўсе краіны маюць настолькі выпаленую палітычную альтэрнатыву, дзе няма нават уласнай праўладнай партыі.
Нядаўна Пётр Рудкоўскі праводзіў аналіз: дзе ёсць палітычныя сістэмы, падобныя да нашай. То назваў ён хіба толькі Лівію пры Кадафі.
Наш выпадак дастаткова ўнікальны. Ён можа натхняць, але наўрад ці яго можна прымяніць у якасці ўніверсальнай схемы для любых умоў.
— Муамар Кадафі, якога вы згадалі, у свой час здолеў «перагарнуць старонку» ў адносінах з Захадам, калі прызнаў віну за тэракт над Локербі. Лівія тады выйшла з міжнароднай ізаляцыі, Кадафі пачалі прымаць на Захадзе. Зрэшты, фінал яго быў незайздросны.
Кім увойдзе ў гісторыю Лукашэнка? Ці ўдасца яму хоць на кароткі час перагарнуць тую самую старонку?
— Думаю, што наўрад ці ў яго атрымаецца. Маю на ўвазе, увайсці ў гісторыю кімсьці іншым акрамя як тыранам, які стварыў пекла і ў сябе дома, і замахваўся на міжнародную бяспеку, як у выпадку з пасажырскім самалётам.
Шанец увайсці ў гісторыю станоўчым або, прынамсі, неадназначным персанажам для яго ўжо страчаны. Таму што вось гэты ягоны перыяд агоніі, перыяд безшабашнага тэрору, які апошні год развіваецца і невядома колькі будзе працягвацца, — гэта тое, што і застанецца ў памяці пакаленняў. У памяці людзей, якія, я думаю, у рэшце рэшт перамогуць і будуць пісаць гісторыю.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Каталіцкая архідыяцэзія заклікае выканаць гімн "Магутны Божа" падчас імшы 3 ліпеня

maintext:
Каталіцкая архідыяцэзія заклікае выканаць гімн «Магутны Божа» падчас імшы 3 ліпеня 1 16.06.2021, 22:14
Курыя Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі будзе прасіць Бога, каб захаваў нас і наш край ад усяго злога.
Курыя Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі Рымска-каталіцкай царквы ў Беларусі 16 чэрвеня заклікала сьвятароў архідыяцэзіі ўключыць у малітву вернікаў падчас імшы 3 ліпеня заклік да еднасьці і супакою ў Беларусі.
«Калі будзе такая магчымасьць, то просім дадаць заклік у агульную малітву вернікаў падчас любой Сьвятой Імшы 3 ліпеня аб еднасьці і супакоі ў нашай краіне, а таксама заклік аб тым, каб рашэньні, якія прымаюцца сёньня, у ХХІ стагодзьдзі, не вялі да таго жаху, які меў месца ў ХХ стагодзьдзі», — сказана ў паведамленьні, падпісаным натарыюсам Курыі Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі ксяндзом Раманам Страшком.
«Таксама ў гэты дзень, 3 ліпеня, Курыя заахвочвае напрыканцы Сьвятой Імшы выканаць гімн „Магутны Божа“, у якім будзем прасіць Усёмагутнага Бога, каб захаваў нас і наш край ад усяго злога», — цытуе паведамленьне сайт catholic.by.
Паведамленьне Курыі выглядае як адказ на просьбу беларускіх уладаў да вернікаў розных канфэсій арганізаваць малітву «За Беларусь!» на сьвята 3 ліпеня. Упаўнаважаны ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў Аляксандар Румак сярод іншых даслаў на імя кіраўніка Каталіцкай царквы ў Беларусі біскупа Казіміра Велікасельца ліст з просьбай арганізаваць падобныя малебны «ва ўсіх касьцёлах і з шырокім прыцягненьнем вернікаў».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Пілігрымка працягнецца восем дзён.

title: Па Беларусі вязуць копіі цудадзейных абразоў


maintext:
Ксёндз з Чырвонага касцёла арганізуе пілігрымку па Беларусі з іконамі Багародзіцы 4.06.2021, 15:43
Яе адпраўным момантам стане парафія Найсвяцейшай Тройцы на Залатой Горцы ў Мінску.
Парафія святога Сымона і святой Алены ў Мінску (Чырвоны касцёл) па ініцыятыве пробашча ксяндза каноніка Уладзіслава Завальнюка арганізуе пілігрымку па Беларусі з копіямі найбольш славутых сярод католікаў нашай краіны абразоў Багародзіцы, піша сайт catholic.by.
Па ўзгадненні з адпаведнымі ўладамі, ксёндз Уладзіслаў Завальнюк разам з парафіянамі вырашыў арганізаваць незвычайную пілігрымку-перэгрынацыю, якая распачнецца ў Гродне 12 чэрвеня. У гродзенскую катэдральную базыліку святога Францішка Ксавэрыя з Мінска будуць прывезеныя копіі найбольш шанаваных сярод католікаў Беларусі абразоў Маці Божай. Многія з гэтых ікон ушаноўваюцца таксама праваслаўнымі братамі.
Потым копіі абразоў будуць аўтамабільнымі дарогамі правезеныя ўздоўж межаў нашай краіны. Па просьбе беларускага епіскапату, пілігрымка будзе здзяйсняцца выключна на аўтамабілях. Пасля заканчэння пілігрымкі абразы будуць знаходзіцца ў гродзенскай катэдры на працягу тыдня.
Усе гэтыя абразы былі ў свой час каранаваныя папскімі каронамі, што азначае прызнанне іх духоўнага значэння на нашай зямлі і за яе межамі. Ушанаванне Маці Божай у Яе абразах з’яўляецца адным з выразаў пакланення Богу.
Парафія Святых Сымона і Алены ў Мінску імкнецца няспынна папулярызаваць Марыйныя абразы Беларусі, каб такім чынам выразіць любоў да Багародзіцы і Яе Сына.
Так, напрыклад, копія абраза Маці Божай Будслаўскай, якую носяць падчас працэсій у Будслаўскім санктуарыі, была паднята альпіністамі на найвышэйшую гару ў свеце — Эверэст (Джамалунгма) як сімвал самых узнёслых памкненняў беларускага народа.
У самім Чырвоным касцёле захоўваецца яшчэ адна копія Будслаўскага абраза, якая суправаджала беларускую навуковую экспедыцыю ў Антарктыду ў 2015–2016 гадах. У бліжэйшы час тая ж самая копія іконы будзе ўзята даследчыкамі з сабой на Паўночны полюс.
Каментуючы сваю ініцыятыву ксёндз Уладзіслаў Завальнюк падкрэсліў:
«Баліць сэрца, калі бачу, што пілігрымкі не ідуць у Будслаў. На гэта ёсць шмат прычын. Пакуль няма пілігрымак, пілігрымуюць копіі ікон. Гэта сімвал таго, што мы хацелі б зрабіць, але пакуль не можам. Молімся аб хутчэйшым аднаўленні Будслаўскага санктуарыя. Дарогі да Багародзіцы не забываюцца», — сцвердзіў святар.
Усе жадаючыя на працягу тыдня пасля заканчэння пілігрымкі, пра што будзе паведамлена дадаткова, змогуць у гродзенскай катэдральнай базыліцы святога Францішка Ксавэрыя ўбачыць і ўшанаваць абразы Багародзіцы з розных месцаў нашай Бацькаўшчыны, а таксама духоўна з’яднацца са сваімі блізкімі, з якімі яны з розных прычынаў не могуць сустрэцца. Пазней гэтыя копіі ікон будуць захоўвацца там, дзе знаходзяцца іх арыгіналы, і будуць выкарыстоўвацца у літургічных абрадах і працэсіях.
Яе адпраўным момантам стане асвячэнне копій абразоў, якое адбудзецца перад эўхарыстычнай працэсіяй у парафіі Найсвяцейшай Тройцы (святога Роха) на Залатой Горцы, якая пройдзе ў Мінску 6 чэрвеня а 10-й гадзіне гадзін.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Ксёндз: Героем зараз можа стаць кожны беларус 2 5.06.2021, 17:26
1,214
Дастаткова сёння абраць бок дабра i назваць зло па імені.
Беларускі Армагедон мае свой каларыт і сваеасаблівыя знакі. Адным з іх ёсць такі, калі хтосьці замест таго, каб садзіць бульбу, саджаюць чужыя самалёты, а невінаватых людзей усё часцей садзяць у турмы. У Беларусі колькасць палітвязняў расце з кожным тыднем, піша ксёндз Вячаслаў Барок для krynica.info.
Сапраўды, сітуацыя ў краіне настолькі становіцца непрадказальнай і незразумелай, што падаецца прарок Іерамія гаворачы: “Нават прарок і святар блукаюць па краіне нічога не разумеючы” (Ер 14,18), казаў пра беларускія рэаліі. Некаторыя іерархі царкоўныя не разумеюць – таму і маўчаць, а некаторыя самі амаль прызнаюцца, што не могуць адрозніць дабро ад зла.
Згадзіцеся, гэта цікавы час. Па свойму ён канешне страшны, але толькі не для веруючага чалавека. Бо вернік заўсёды глядзіць на свет вачыма веры і бачыць Бога, які выходзіць на арэну гісторыі.
У Касцёле каталіцкім, калі адзначаецца ўрачыстасць Святой Тройцы, чытаецца ўрывак з Бібліі, з Кнігі Другазаконня; у ім аўтар звяртае ўвагу на непаўторную веліч Бога, якая выяўляецца праз Яго чыны ў гісторыі веруючага народа. Тайну трыадзінага Бога магчыма зразумець на столькі наколькі магчыма зразумець дзейнасць Бога ў гісторыі чалавецтва. “… ці спрабаваў некалі Бог прыйсці і выбраць сабе народ паміж іншага народу праз выпрабаванні, знакі і цуды, і вайну, моцнаю рукою і ўзнятым плячом, і праз чыны страшныя — праз усё тое, што зрабіў для вас Пан, Бог ваш, перад вашымі вачыма ў Егіпце?” (Дрг 4,34).
Так вось гэтыя словы даюць упэўненасць у тым, што калі нават мы ўсё часцей становімся сведкамі страшных падзей, Бог далей кантралюе сітуацыю і не пакідае таго чалавека які паверыў у Яго.
А ўсе выпрабаванні, якія Бог спасылае нам, вядуць нас да прыбліжэння дня Божага правасуддзя і завяршэння Армагедона. І вось гэты час для вернікаў становіцца магчымасцю раздзяліць лёс герояў, далучаючыся да пераможцаў на баку дабра.
Прарок Ёэль, прадказваючы дзень апошняга суда, кажа: “Абвясціце пра гэта паміж народамі, падрыхтуйцеся да вайны, разбудзіце адважных; хай выступяць, падымуцца ўсе ваяры. Перакуйце аралы вашыя на мячы і сярпы вашыя – на дзіды; слабы хай гаворыць: я дужы. Спяшайцеся і сыходзьцеся; туды, Госпадзе, вядзі Тваіх герояў.” (Ёэля 3, 9-11)
Для прарока ўсё ясна: калі зло паказвае ашчэрванне зубоў, не да міру трэба заклікаць, але зло трэба ўтаймаваць, беззаконне – асудзіць, а злачынцам даць магчымасць несці справядлівае пакаранне. А таму, як зло вялікае, то і для праведнікаў надыходзіць час гераізму. Заўважце, у Бібліі героі становяцца героямі моцай Бога і ніяк інакш. І Бог праз герояў зменяе гісторыю.
Таму і герой Беларусі, які трагічна загінуў у турме, Вітольд Ашурак, 18 снежня 2020 г пісаў з-за кратаў: “Нас няма зараз з вамі, тымі, хто застаўся на волі. Але мы не памерлі і не сашлі назаўжды! Мы вернемся. Мы абавязкова вернемся! Проста сёння час быць героямі прышоў для вас! І я ўпэўнены, што вы – героі!”
Яшчэ раз паўтару, згодна з задумай Божай, героем можа быць кожны, кожны з кім Бог. Так кажа прарок Захарыя: “І яны будуць, як героі, што топчуць ворагаў на вайне, як гразь на вуліцы, і змагацца будуць, бо Гасподзь з імі…” (Захарыі 10, 5)
Героем можа стаць кожны беларус, нават калі дагэтуль у сваім жыцці нічога больш вялікага, чым садзіць бульбу і не рабіў. Дастаткова сёння абраць бок дабра, быць на адным баку з Госпадам, назваць зло па імені. І Бог зробіць цябе героем.
Як вядома #героінепаміраюць, але каб стаць такім, трэба быць гатовым памерці ў змаганні са злом. Тады і Бог дазволіць жыць вечна ў супольнасці з Ім, існым у трох Асобах.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Мы мусім дамагчыся перамогі сваімі рукамі"

maintext:
«Мы мусім дамагчыся перамогі сваімі рукамі» 19.06.2021, 16:11
Фото: «Белсат»
Што вядома пра фігурантаў «студэнцкай справы».
На працэсе па «справе студэнтаў», які праходзіць у Савецкім раённым судзе, cкончыўся допыт сьведак і вывучаюцца матэрыялы справы. За 17 чэрвеня пасьпелі вывучыць 10 тамоў, 18 чэрвеня разгледзелі ня менш, перадае «Радыё Свабода».
«Матэрыялаў каля 30 тамоў, ня менш за тры дні спатрэбіцца, але тады яшчэ спрэчкі не пачнуцца. Яшчэ будзе допыт абвінавачаных», — паведаміла крыніца з суду.
10 студэнтаў, выкладчыца і выпускніца, якіх судзяць за «арганізацыю пратэставых акцый», яшчэ не давалі паказаньняў і не акрэсьлілі публічна сваю пазыцыю адносна абвінавачаньня. Вядома толькі, што сама меней адзін з падсудных прызнаў віну цалкам.
Вось што прагучала ў судзе 18 чэрвеня.
Пракурор пачаў зачытваць матэрыялы справы з 11-га тома. Фігуруюць тэлеграм-каналы «БДУ 97%», «МГЛУ за Свободу», «Вольный профсоюз БГУ» і «Мирный БГУИР». На іх адрас гучыць фармулёўка «канал для арганізацыі мерапрыемстваў». Фігуруюць фота і скрыншоты пра акцыі пратэсту, якія ладзілі студэнты менскіх ВНУ. Прыкладам, як каля БДУ перагароджвалі вуліцу Ленінградзкую, альбо як студэнты МДЛУ скандавалі «Адзін за ўсіх і ўсе за аднаго». Таксама згадваўся ТГ-канал Ціханоўскай, яе зварот да студэнтаў і выкладчыкаў.
Агучаныя матэрыялы дазваляюць скласьці ўражаньне, наколькі масавымі і працяглымі былі пратэсты студэнтаў БДУІР.
Вось што зачытваў пракурор пра прыкладзеныя да справы відэа.
«Маладыя людзі скандуюць «Жыве Беларусь», «Верым, можам, пераможам», «Кожны дзень».
Наступны запіс: «Скандуюць «Пакуль мы адзіныя, мы непераможныя». Пракурор дадае, што праход у галоўны корпус БДУІР «перакрыты фактычна цалкам».
Відэа ад 30.09.2020: «На галоўнай лесьвіцы БДУІР ня меней за 60 чалавек. Усе пляскаюць у ладкі і скандуюць „Адпускай“ ды „Жыве Беларусь“».
Пра відэа ад 5 кастрычніка: «Пляскаюць ня меней за 40 чалавек».
6 кастрычніка: «Ня меней за 40 студэнтаў каля будынку галоўнага корпусу скандуюць „Адпускай“, „Жыве Беларусь“, „Пераможам“».
8 кастрычніка сытуацыя фактычна паўтарылася: «Каля БДУІР скандуюць „Кожны дзень“, пляскаюць, крычаць „Адпускай“ і трымаюць у руках плякаты».
26 кастрычніка. «Удзельнічаюць 30 чалавек. Скандуюць „Да-лу-чай-ся“. Іх папярэджваюць, каб паводзілі сябе цішэй. Але тыя не сьціхаюць. Пачаўся моладзевы марш па тэрыторыі. Рухаюцца па калідорах, скандуюць, пляскаюць у ладкі. Ідуць да галоўнага корпусу. Там ня меней за 70 чалавек. Сярод іх жанчына, падобная да Філатчанкавай».
«Слыхавы кантроль» — гэта праслухоўваньне
Наступным суд вывучае 12-ы том справы.
Гучыць пра пратакол, складзены на абвінавачаную Марыю Каленік. Сказана, што адносна яе праводзілі «слыхавы кантроль» — то бок спэцслужбы праслухоўвалі тэлефон дзяўчыны. Фігуруе запіс размовы ўдзельнікаў відэаканфэрэнцыі — прадстаўнікоў стачкамаў ВНУ, сярод іх і Марыя Каленік.
Пракурору дрыль не замінаў
У 13 томе сабраныя дакумэнты, якія тычацца студэнткі БДУ, актывісткі ЗБС Ксеніі Сырамалот.
У першым агучаным дакумэнце згадваецца, што Ксенія Сырамалот нібыта ўдзельнічала ў акцыі 6 кастрычніка. «Але гэтая акцыя не фігуруе ў справе», — папраўляе пракурора адвакат Ксеніі. Судзьдзя абяцае даць ацэнку «ўсім прадстаўленым доказам».
Пракурор працягвае зачытваць дакумэнты, як раптам за сьцяной пачынае гучна вібраваць будаўнічы дрыль. У залі голас пракурора амаль не чуваць, аднак судзьдзя не спыняе працэс, і пракурор далей зачытвае матэрыялы справы. Празь некалькі хвілін цішыня вяртаецца, але потым зноў грыміць дрыль. Працэс між тым працягваецца.
Праз шум удаецца пачуць дадзеныя з прыватнай перапіскі Ксеніі Сырамалот. Студэнтка абмяркоўвае пераарыентацыю беларускіх ВНУ на адукацыю эўрапейскага ўзору. «Якая вышэйшая адукацыя патрэбна Беларусі?» — тэма, прапанаваная ёй для дасьледаваньня. Перапіска вядзецца па-беларуску.
«Мусім адстойваць сваю грамадзянскую пазыцыю»
Яшчэ адзін дакумэнт — рэзюмэ Ксеніі Сырамалот.
З наступнага дакумэнту вынікае, што Ксенія цікавілася зваротам аб адмене сьмяротнага пакараньня.
Агучваецца размова Ксеніі Сырамалот з Марыяй Каленік. Адна студэнтка кажа другой: «Трэба лепш падрыхтавацца». Яшчэ цытата: «Тое, што да нас прыяжджаюць нейкія чынушы, гэты вынік папярэдніх акцый».
Згадваюць відэазварот студэнтаў і выкладчыкаў БДУ: «Мы ня будзем маўчаць, а будзем казаць праўду», — цытуе пракурор. На 4 хвіліне выступае Ксенія Сырамалот. Пракурор прыводзіць яе словы: «Унівэрсытэт — гэта месца, дзе мы ня толькі набываем веды, тут мы мусім таксама набываць і адстойваць сваю грамадзянскую пазыцыю».
У 14-м томе — таксама пра Ксенію Сырамалот. Зь сябрам яны абмяркоўваюць зьвесткі пра затрыманых студэнтаў і суды над імі.
Таксама гучаць парады, што рабіць студэнтам 1 верасьня.
Наступныя зьвесткі зь перапіскі студэнткі: «Прапаноўвала рабіць улёткі і плякаты для жаночых ініцыятыўных груп».
З 15-га тома справы пачынаюцца дакумэнты, якія тычацца выпускніцы МДЛУ Аланы Гебрэмарыям.
Да арышту супрацоўнікамі КДБ 12 лістапада Алана была дарадцай Сьвятланы Ціханоўскай па працы з моладзьдзю. У судзе агучваюць перапіску Аланы Гебрэмарыям. «Мы мусім дамагчыся перамогі сваімі рукамі, бо ніхто за нас гэтага ня зробіць», — цытуецца адказ.
«Я працую са студэнтамі», — адказвае Алана чалавеку па прозьвішчы Лаўрэцкі. Далей зь дзяўчынай абмяркоўваюць дапамогу студэнтам, якія падпалі пад рэпрэсіі. Алана тлумачыць, што такое праграма Каліноўскага. Некаму раіць выехаць ва Ўкраіну і там прасіць візы ў Эўразьвяз.
Яшчэ адна гутарка ў Тэлеграме. Абмяркоўваюць «народны ўльтыматум» і зноў дапамогу рэпрэсаваным студэнтам, у тым ліку працяг вучобы за мяжой.
З далейшай перапіскі: «Галоўнае — прыбраць Лукашэнку, а потым усё іншае».
12 лістапада Алану Гебрэмарыям затрымалі, згадваецца пратакол яе затрыманьня, а потым зварот Аланы да старшыні КДБ.
Далей пракурор пералічвае рэчы і дакумэнты, якія забралі пасьля вобшуку кватэры, дзе жыла Алана. Дзяўчына сьцьвярджае, што забралі ў тым ліку тэхніку і лісты, якія ёй не належаць. Адвакат Аланы Гебрэмарыям зьвярнуў увагу суду на тое, што ў справе ёсьць матэрыялы пэрыяду 2018–2019 гадоў, які не фігуруе ў абвінавачаньні.
«Двойчы давялося праходзіць мэталашукальнік»
На паседжаньні 18 чэрвеня прысутнічалі больш за 20 наведнікаў, у тым ліку сваякі і сябры падсудных.
«Нас прапусьцілі ў суд без праблем, але давялося прайсьці праверку ажно праз два мэталашукальнікі», — расказала маці аднаго з падсудных. Непрыемнае ўражаньне ў жанчыны засталося ад іншага: яе родную сястру судзьдзя выдаліла ўжо на першай хвіліне працэсу.
«Павітала рукой пляменьніка ў момант, калі ў залю ўваходзіла судзьдзя, але працэс тады яшчэ не пачаўся. Выдаліла адразу. У чым тут парушэньне, незразумела», — сказала жанчына, якая да перапынку мусіла чакаць у калідоры.
Працэс з 17 чэрвеня праходзіць у новым будынку Савецкага і Першамайскага раённых судоў на вуліцы Францыска Скарыны.
На паседжаньні прысутнічалі адразу па 4 ахоўнікі ў бронекамізэльках, з начэпленымі на іх відэарэгістратарамі. Ахоўнікаў пэрыядычна замянялі. Акрамя гэтых міліцыянтаў, за наведнікамі ў залі сачыў чалавек у цывільным, які напярэдадні паседжаньня быў сярод міліцыянтаў, што абслугоўваюць мэталашукальнікі.
Адна з наведніц ацаніла абстаноўку на лаве падсудных як пазытыўную. «Яны ж амаль усе зусім маладыя, амаль дзеці. Вітаюцца, шлюць нам усьмешкі і пацалункі. Пераглядаюцца і відаць, што нават жартуюць. Ніхто зламаным не выглядае», — сказала наведніца.
Паводле даведак з «Валадаркі», ніхто зь фігурантаў справы на каранавірус не захварэў.
Што вядома пра фігурантаў «студэнцкай справы»
Анастасія Булыбенка
Былая студэнтка машынабудаўнічага факультэту БНТУ. Затрымалі 12 лістапада 2020 году, з таго часу пад вартай. 19 гадоў.
Вікторыя Гранкоўская
Былая студэнтка архітэктурнага факультэту БНТУ. Вікторыя страціла бацькоў у вельмі малым узросьце. Яе і старэйшага брата гадавала бабуля. Скончыла Горадзенскі каледж мастацтваў, працавала ў школе мастацтваў у Дзятлаве. Затрымалі летась 12 лістапада, з таго часу знаходзіцца пад вартай. 24 гады.
Алана Гебрэмарыям
Выпускніца Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту. Была затрыманая летась 12 лістапада, з таго часу ўтрымліваецца пад вартай. 24 гады.
Глеб Фіцнер
Студэнт чацьвёртага курсу Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту. Скончыў прэстыжную лінгвістычную гімназію-каледж № 24, цікавіцца эканомікай і фінансамі. Затрымалі летась 12 лістапада, з таго часу знаходзіцца пад вартай. 22 гады.
Тацяна Якельчык
Студэнтка 2-га курсу мэхмату БДУ, займаецца паўэрліфтынгам і спартовымі танцамі. Затрымалі супрацоўнікі КДБ 27 лістапада летась.
Ягор Канецкі
Студэнт біялягічнага факультэту БДУ, сябра «Задзіночаньня беларускіх студэнтаў», актывіст «Вольнага прафсаюзу». Ягор — выпускнік хіміка-біялягічнага профілю Менскага дзяржаўнага абласнога ліцэю, актывіст Вольнага прафсаюзу БДУ. Быў затрыманы летась 12 лістапада, з таго часу ўтрымліваецца пад вартай. 21 год.
Яна Арабейка
Студэнтка Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту, актывістка, прыхільніца «Задзіночаньня беларускіх студэнтаў». Была затрыманая летась 12 лістапада, з таго часу пад вартай. 20 гадоў.
Ксенія Сырамалот
Студэнтка факультэту філязофіі і сацыяльных навук БДУ, прэс-сакратарка «Задзіночаньня беларускіх студэнтаў», валянтэрка праваабарончага цэнтру «Вясна». Затрымалі летась 12 лістапада, з таго часу знаходзіцца пад вартай. 21 год.
Кася Будзько
Студэнтка 3-га курсу факультэту эстэтычнай адукацыі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту, прыхільніца «Задзіночаньня беларускіх студэнтаў». Мастачка, ілюстратарка. Была затрыманая летась 12 лістапада, з таго часу пад вартай. 19 гадоў.
Ільля Трахтэнберг
Былы студэнт матэматычнага факультэту БДУ. Ільлю адлічылі з другога курсу летась у канцы кастрычніка, хоць ён атрымліваў павышаную стыпэндыю, і ўручылі позву ў ваенкамат. Прадзед Ільлі — знакаміты савецкі архітэктар Навум Трахтэнберг, паводле праекту якога была ўзноўленая цэнтральная частка Менску. Ільлю затрымалі летась 12 лістапада, з таго часу ён пад вартай. 19 гадоў.
Марыя Каленік
Студэнтка Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, вывучае экспазыцыйны дызайн. Была затрыманая летась 12 лістапада, з таго часу пад вартай. 22 гады.
Вольга Філатчанкава
Выкладчыца БДУІР, удзельнічала ў страйку супрацоўнікаў унівэрсытэту і была адной з удзельніц відэазвароту да беларусаў супраць гвалту. На прэзыдэнцкіх выбарах 2020-га была незалежнай назіральніцай. Вользе 42 гады. Яна адна выхоўвае 7-гадовую дачку. Яе старэйшаму сыну 18 гадоў, ён студэнт. Яе затрымалі летась 12 лістапада, з таго часу Вольга знаходзіцца пад вартай.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Акцыi ў Бруселі ўжо сталi традыцыйнымi.

title: Знакаміты "Мірон" ладзіць акцыі каля Еўрапарламента

maintext:
Знакаміты «Мірон» ладзіць акцыі каля Еўрапарламента 8.06.2021, 20:50
2,106
Акцыi ў Бруселі ўжо сталi традыцыйнымi.
Палітычны актывіст 90-х, знакаміты Мірон (Зміцер Піменаў) амаль штотыдзень ладзіць акцыі ў Брусэлі каля Еўрапарламенту.
Якія людзі прыходзяць удзельнічаць ў палітычных пікетах падтрымкі беларусаў і супраць расейскай агрэсіі, кажа racyja.com Зміцер Піменаў:
– Традыцыйна ў акцыях салідарнасці з Беларуссю прымае ўдзел не так багата людзей. Але ўсё роўна, гэтыя людзі паказалі сваёй паслядоўнасцю, стабільнасцю, што яны не адмовяцца ад таго, каб падтрымліваць Беларусь. Практычна 10 – 20 чалавек цягам 15 гадоў заўсёды выходзяць на пікеты.
На пікеце заўсёды прысутнічаюць здымкі вядомых палітзняволеных, такіх як Івашын ды Ашурак:
– Я гэтых людзей ведаю персанальна. Я ведаю і Пушкіна, і Івашына. Я ведаю ўсіх, партрэты каго ёсць на пікетах. Я практычна ведаю гэтых людзей персанальна. Я ведаю, што гэта людзі адданыя Беларусі да апошняй кроплі сваёй крыві.
Акцыя ў Бруселі ўжо стала традыцыйнай, але яе ўдзельнікі – гэта ў асноўным людзі з так званай старой плыні эміграцыі. Тыя “неверагодныя”, хто з’ехаў за мінулы год, ладзяць акцыі ў іншым месцы і ў асноўным у выходныя дні.
Наступная акцыя ля Еўрапарламента адбудзецца ў пачатку ліпеня.
фота: racyja.com
фота: racyja.com
фота: racyja.com
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Народ ужо не спыніцца

maintext:
Народ ужо не спыніцца 1 18.06.2021, 16:50
1,470
У беларусаў ёсць адметная прымаўка: паклаўшы рукі на плуг — не аглядаюцца.
Гэта сутнасць нашай ментальнасці. Народ можа не спяшацца запрэгчы каня, але калі зрабіў гэта, то ўпартасці, працавітасці зацятасці хопіць, піша тэлеграм-каналу «Баста!» чытач.
Мы ўзяліся ўзараць спляжанае поле беларускага этнасу, з занядбанай гісторыяй, культурай, мараллю. Поле беларускай супольнасці народа, пазбаўленага творчай і камерцыйнай ініцыятывы і грамадзянскіх свабод.
Наша зямля і нашы каштоўнасці затаптаныя ботамі карнікаў — прышлых і сваіх янычараў. Цяжка. Але народ ужо паклаў рукі на плуг і не спыніцца. І не аглянецца, пакуль наша зямля не будзе падрыхтавана да ўраджаю, пра які мы ўсе дбаем для сябе, сваіх дзяцей, унукаў і ўнукаў нашых унукаў.
Жыве Беларусь!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Баста» и создавайте историю свободной Беларуси.


description: Сваю гістарычную місію яны выканалі.

maintext:
Як склаліся лёсы дэпутатаў БНФ, што абвясцілі незалежнасць 12.06.2021, 13:32
1,958
Сваю гістарычную місію яны выканалі.
У 1990 годзе беларусы ўпершыню выбралі сапраўдны парламент — Вярхоўны Савет 12 склікання. Туды трапілі 28 дэпутатаў, якія аб’ядналіся ў апазіцыю Беларускага народнага фронта. Як склаўся лёс гэтых людзей, якія абвясцілі незалежнасць краіны? Аб гэтым пiша nn.by.
Памерлі
З часу выбараў прайшло ўжо больш за трыццаць гадоў, парламент таго склікання скончыў працу чвэрць стагоддзя таму. Не дзіўна, што не ўсе дэпутаты БНФ з намі. Памерла ўжо амаль траціна: дзевяць чалавек.
Першым у іншы свет у 1999-м адышоў Ігар Пырх. Яму было ўсяго 50. «Наколькі я памятаю, рак», — сцісла каментуе Сяргей Навумчык. Палкоўнік міліцыі з Гомеля, Пырх узначаліў камісію па ГКЧП і спрабаваў прыцягнуць да адказнасці чыноўнікаў, якія падтрымалі путчыстаў. Безвынікова. Як кажа Сяргей Навумчык, Пырх хацеў удзельнічаць у знакамітай галадоўцы 1995-га (каб не дапусціць рэферэндум па змене сімволікі і статуса дзяржаўнай мовы), але мусіў класціся ў шпіталь, і Пазняк параіў яму не рызыкаваць здароўем.
У 2002-м адышоў таленавіты журналіст Ігар Гермянчук. Яму было ўсяго 41 год. У колішняга галоўнага рэдактара газеты «Свабода» і заснавальніка часопіса «Кур’ер» была анкалогія.
У 2011-м памерла Галіна Сямдзянава. Менавіта яна пасля жнівеньскага путча разам з калегамі сагнала з трыбуны тагачаснага кіраўніка БССР Анатоля Малафеева, што забяспечыла псіхалагічны пералом у зале парламента — і ў выніку паспрыяла абвяшчэнню незалежнасці.
Пасля сыходу з парламента Сямдзянава засталася ў палітыцы. Пасля расколу БНФ яна выбрала партыю, якую ўзначальваў Вінцук Вячорка, з’яўлялася адной з яе кіраўніц.
У 2014-м ад раку крыві памёр Генадзь Грушавы, вядомы як стваральнік фонда «Дзеці Чарнобыля». Цікава, што ён быў адзіным дэпутатам БНФ, які быў абраны ў наступны Вярхоўны Савет 13 склікання (хоць ішоў ад іншай партыі). Але яго перамога супала з рэферэндумам 1996-га, пасля якога стары парламент спыніў сваё існаванне.
У наступныя гады Грушавому давялося пэўны час жыць у Германіі, хаваючыся ад пераследу.
У тым жа годзе сышоў у іншы свет і Барыс Гюнтар. Пасля сканчэння дэпутацкіх паўнамоцтваў ён пэўны час працаваў у праваабарончым цэнтры «Вясна».
У 2019-м ад анкалогіі памёр Алесь Шут. Яшчэ да дэпутацтва ён з’яўляўся намеснікам галоўнага доктара Лагойскай бальніцы, але працаваў практыкуючым хірургам.
«Хірургам ён працаваў да дэпутацтва, падчас яго і пасля — і часам да яго па дапамогу прыходзілі пэнсіянеры, якія калісьці цкавалі яго за палітычныя погляды. Алесь лячыў і іх», — пісаў Сяргей Навумчык
У 2020-м сышлі ў іншы свет Уладзімір Заблоцкі, кіраўнік ценевага кабінета міністраў Апазіцыі БНФ, пазней прадпрымальнік і адзін з галоўных экспертаў у галіне энергетычнай бяспекі Беларусі.
У тым жа годзе памёр таксама Уладзімір Станкевіч, які з’яўляўся ў парламенце намеснікам старшыні камісіі па заканадаўстве.
У лютым 2021-га праз каранавірус памёр Лявон Дзейка, які застаўся ў палітыцы і пасля сыходу з парламента.
У адным з інтэрв’ю ён прызнаваўся, што найбольш любіць рэдагаваць сайт Сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада), адным са стваральнікам якой ён з’яўляўся.
Эмігранты
Пяцёра былых дэпутатаў ад БНФ зараз знаходзяцца ў эміграцыі.
Першымі Радзіму давялося пакінуць лідару арганізацыі Зянону Пазняку і яго паплечніку Сяргею Навумчыку. У 1996-м стала вядома, што іх жыццю пагражае небяспека. Неўзабаве яны атрымалі палітычны прытулак у ЗША.
Наступныя тры гады Зянон Пазняк кіраваў арганізацыяй дыстанцыйна. У 1999-м у ёй адбыўся раскол. Зянон узначаліў Кансерватыўна-Хрысціянскую партыю БНФ, якой кіруе дагэтуль. Перыядычна Пазняк выказваецца па актуальных палітычных пытаннях, крытыкуючы як старую, так і новую апазіцыю.
Сяргей Навумчык стаў супрацоўнікам «Радыё Свабода». Адначасова ён з’яўляецца своеасаблівым летапісцам Фронта, аўтарам некалькі кніг — ад «Дзевяноста першага» да «Дзевяноста пятага», а таксама соцен публікацый.
Сяргей Слабчанка стаў адным з нешматлікіх прадстаўнікоў апазіцыі, які заняў дзяржаўную пасаду: узначаліў Дзяржзнак Беларусі і працаваў над стварэннем першых грошай незалежнай краіны. Пазней Слабчанка з’ехаў у Канаду.
«Тое, што я раблю цяпер у Канадзе, падобна да таго, што я рабіў у Беларусі. Я віцэ-прэзідэнт па выпрацоўцы палітыкі партыі. У нас тут у правінцыі ўжо 36 гадоў ва ўладзе адна кансерватыўная партыя. Мы цяпер стварылі новую, і я спадзяюся, што яшчэ пару гадоў, і яна таксама прыйдзе да ўлады. Трошкі дэмакратыі хочацца дадаць і гэтай краіне», — расказваў Слабчанка дзесяць гадоў таму. Зараз ён па-ранейшаму жыве ў гэтай краіне.
Юрась Беленькі — як, дарэчы, і некаторыя іншыя яго калегі — спрабаваў зноў стаць дэпутатам парламента. Паводле яго слоў, для перамогі яму не хапіла ўсяго 30 галасоў (хоць колькасць выбаршчыкаў на ўчастку складала 31 тысячу). У дзевяностыя і нулявыя Беленькі, эканаміст па адукацыі, працаваў на розных прадпрыемствах, часта ў якасці намесніка дырэктара). З 1999-га, у адсутнасць Зянона Пазняка, адначасова выконваў абавязкі кіраўніка КХП-БНФ. Запомніўся фразай «Калі ты размаўляеш па-руску — ты ў арміі акупанта і страляеш у свой народ».
Летась палітык з’ехаў у ЗША, у паўночны штат Мінесота. Першапачаткова ён ехаў туды ў госці да родных (у Штатах жывуць яго сястра і дачка), але ў сувязі з каранавірусам і выбарамі вырашыў пакуль не вяртацца.
Вольга Галубовіч адышла ад апазыцыі прыкладна ў 1993-м, калі яе накіравалі на вучобу ў Дыпламатычную акадэмію. «Шушкевіч бачыў у ёй пасла. Мы паставіліся да гэтага з разуменнем, — кажа Сяргей Навумчык. — Потым яна ўжо пры Лукашэнку паехала на нейкую трэцяразрадную пасаду ў амбасаду ў Вялікабрытаніі. Калі мы з Пазняком былі ў Лондане ў 1996-м, яна там працавала, але жадання сустрэцца з намі не выказала, да чаго мы таксама паставіліся з разуменнем». Па словах Навумчыка, потым Галубовіч выйшла замуж за валійца і жыве ва Уэльсе.
Засталіся ў беларускай палітыцы і па-за ёй
Удалую кар’еру зрабіў Уладзімір Новік. Ён рана адышоў ад апазіцыі, доўгі час з’яўляўся намеснікам старшыні Беларусбанка. На афіцыйным сайце гэтай арганізацыі ён апошні раз згадваўся ў гэтым статусе ў 2014-м.
Алег Трусаў быў намеснікам старшыні Апазіцыі БНФ (разам з Уладзімірам Заблоцкім). Але на першых прэзідэнцкіх выбарах яго Беларуская сацыял-дэмакратычнай партыя (Грамада) падтрымала не Зянона Пазняка, а Станіслава Шушкевіча. Пасля сыходу з парламента Трусаў два гады з’яўляўся дэканам факультэта бібліятэчна-інфармацыйных сістэм Універсітэта культуры. А ў 1999-м на доўгі час узначаліў Таварыства беларускай мовы.
У асяроддзі беларускіх апазіцыянераў ён мае рэпутацыю палітыка-аптыміста, які быў гатовы да супрацоўніцтва з уладай па пытаннях культуры. У апошнія гады перадаў кіраванне ТБМ Алене Анісім і ў якасці рэктара засяродзіўся на стварэнні Нацыянальнага універсітэта імя Ніла Гілевіча.
Пасля сыходу з парламента Валянцін Голубеў застаўся ў Інстытуце гісторыі Акадэміі навук Беларусі. У 2011-м абараніў доктарскую дысертацыю (даследаванне прысвечана сельскай абшчыне ў 16-18 стагоддзях). Стажыраваўся ў Жэнеўскім, Беластоцкім, Варшаўскім, Уроцлаўскім, Ягелонскім, Познаньскім, Віленскім педагагічным універсітэтах.
У 2016-м ён напісаў у суаўтарстве кнігу «Гісторыя Беларусі ад пачатку XIX да 1945 года». Праз год яго суаўтар Ірына Кітурка стала рэктарам Гродзенскага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У 2018-м Голубеў выступіў на святкаванні 100-годдзя БНР, якое прайшло каля Опернага тэатра. Яго прамова аказалася адной з самых яркіх.
Паліглот Лявон Баршчэўскі доўгі час заставаўся ў палітыцы. Пэўны час выконваў абавязкі кіраўніка яшчэ адзінага БНФ. Пасля расколу кіраваў партыяй БНФ (перад кадэнцыяй Аляксея Янукевіча), але пасля разам з аднадумцамі выйшаў з партыі.
Баршчэўскі вядомы як намеснік дырэктара легендарнага Коласаўскага ліцэя, а таксама як перакладчык, аўтар шматлікіх праграм ды распрацовак. Рэгулярна з’яўляюцца яго пераклады з іншых моў. Так, летась дзякуючы Баршчэўскаму па-беларуску загучаў Кафка.
Архітэктар Лявонцій Зданевіч адышоў ад палітыкі і працаваў па спецыяльнасці.
«Я шмат пабудаваў прыватных аб’ектаў, якія прымусілі беларусаў асэнсаваць эстэтыку і філасофію прыватнага дому. А з вялікіх аб’ектаў я зрабіў рэканструкцыю комплексу будынкаў Беларускай чыгункі. Будынак украінскай амбасады — таксама мой аб’ект. Зараз праектую пасёлак Сонечны. Гэта цэлы жылы раён з новай філасофіяй. Ён пабудаваны як сістэма таўнхаусаў — гэта зблакаваныя невялікія дамы», — расказваў Зданевіч у 2011-м «Радыё Свабода». Зараз Лявонцій мае сваю архітэктурную майстэрню. Яго дачка — таксама архітэктар.
Мовазнаўца Пятро Садоўскі — пасол у Германіі (1992-1994). Ён працягнуў справу Сяргея Навумчыка — напісаў мемуары «Мой шыбалет». Доўгі час уваходзіў у Сойм БНФ. Два гады таму Садоўскі ўдзельнічаў у акцыях супраць інтэграцыі з Расіяй. На іх ён выканаў патрыятычнаю песню на словы Янкі Купалы «А ў бары-бары тры дарожанькі». Яе ж Садоўскі выконваў 25 жніўня 1991-га на плошчы Незалежнасці, калі аднаўлялася беларуская незалежнасць. Аднак суддзя не ацаніў паралелі і пакараў Садоўскага штрафам.
У 2001-м Сяргей Антончык спрабаваў вылучацца ў прэзідэнты, але ўрэшце зняў кандыдатуру на карысць Міхаіла Марыніча. Імкнуўся стварыць незалежныя прафсаюзы, неаднаразова затрымліваўся, яму прысуджалі штрафы ды суткі.
Апошняе па часе затрыманне адбылося сёлета. Міліцыянеры ўбачылі на трох камянях, што ляжаць ля лецішча Антончыка, намаляваныя «Пагоню», бел-чырвона-белы сцяг і сцяг ЕС. Суд аштрафаваў былога палітыка на 30 базавых велічыняў за «несанкцыяванае пікетаванне». На той момант гэта было 900 рублёў. Пенсія Антончыка складала 420 рублёў.
Сяргей Папкоў застаўся верным Зянону Пазняку. Ён перайшоў у Кансерватыўна-Хрысціянскую партыю БНФ, ужо доўгія гады з’яўляецца намеснікам старшыні. Таксама ў КХП-БНФ знаходзіцца і Мікалай Крыжаноўскі.
84-гадовы палітык пазначаны на сайце арганізацыі як кіраўнік сацыяльна-эканамічнай камісіі Сойму. Дзесяць гадоў таму ён працаваў у адным з аналітычных цэнтраў Акадэміі навук. Зрэшты, старэйшы дэпутат Апазіцыі не ён, а 86-гадовы Павел Холад, які знаходзіцца на пенсіі.
Мікола Маркевіч доўгія гады займаўся журналістыкай, кіраваў гродзенскай газетай «Пагоня». У 2002 атрымаў два з паловай гады хіміі за «паклёп у адносінах прэзідэнта».
Да свайго датэрміновага вызвалення працаваў вахцёрам на лесапілцы ў Асіповічах. Пасля кіраваў газетай «Дзень», якая таксама была закрыта, і аднаўляў «Радыё Рацыя». Апошнім часам займаўся пасажырскімі перавозкамі паміж Гродна і Беластокам.
Пасля сыходу з парламента Мікалай Аксаміт працаваў юрыстам. У 2004-м быў даверанай асобай Мікалая Аўтуховіча на выбарах у Палату Прадстаўнікоў і пасля агучвання афіцыйных вынікаў два тыдні трымаў галадоўку.
Пазней пэўны час знаходзіўся за мяжой. Зараз жыве ў Ваўкавыску, разам з жонкай займаецца жывапісам і нават выстаўляецца ў музеях.
Яшчэ тры чалавекі рана адышлі ад палітыкі, зараз яны не надта публічныя асобы. Адзін з іх — Віктар Алампіеў, які ўзначальваў у Вярхоўным Савеце фракцыю Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады, ды падтрымліваў БНФ. У 2000-2001 гадах браў удзел у дзейнасці Кансультацыйнай рады апазіцыйных палітычных партыяў. Пасля адышоў ад актыўнай грамадскай дзейнасці. Таксама не надта актыўны і яго калега па Грамадзе Віталь Малашка.
Віктар Какоўка адышоў ад актыўнай дзейнасці яшчэ падчас працы з парламенце: падчас аднаго з пасяджэнняў з ім здарыўся сардэчны прыступ.
Хоць сваю кадэнцыю Какоўка дабыў да канца. Зараз 72-гадовы былы дэпутат жыве ў Наваполацку.
Лёс дэпутатаў БНФ склаўся няпроста.
«Пасля завяршэння паўнамоцтваў іх не бралі на працу, некаторыя нават працавалі на будоўлі звычайнымі рабочымі, — хаця закон гарантаваў ім уладкаванне, як мінімум раўназначнае працоўнаму месцу да абрання дэпутатаў, — кажа Сяргей Навумчык. — Але галоўнае, што аказалася не пры справе катэгорыя — унікальная ў сваім родзе — дзяржаўных дзеячоў нацыянальнага накірунку, якія мелі вопыт нацыянальнай заканатворчай дзейнасці. Такі вопыт не набіраецца за тры месяцы.
Зрэшты, сваю гістарычную місію яны выканалі: дзякуючы дэпутатам БНФ Беларусь у жніўні-верасні 1991 года вярнула сцяг і герб. А таксама, што самае галоўнае — незалежнасць краіны».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».