maintext:
Ксёндз Вячаслаў Барок: Бог бласлаўляе тых, хто шукае праўды і ідзе да свабоды 3 3.04.2021, 20:29
2,112
У Беларусі сёння словы радасці «Хрыстос Уваскрос» і «Жыве Беларусь» гучаць разам.
Хрыстос Уваскрос!
Я абвяшчаю праўду пра пустую магілу, (пар. Ян 30, 1-9) хоць і разумею, што некаторыя не вераць у тое, што Ісус яе пакінуў на трэці дзень пасля смерці, піша ксёндз Вячаслаў Барок для krynica.info.
Некаторыя хацелі б нават забараніць гаварыць пра гэту падзею. Так было і тады, калі царкоўнікі, першасвятары і старэйшыны падкупілі вартаўнікоў – рымскіх салдат, ды заплацілі ім грошы, каб тыя не казалі, што Ісус сам магілу пакінуў. ( пар. Мц 28, 14-15)
Калі б Ісус жыў у наш час у Беларусі, то згодна з беларускім заканадаўствам і тым апошнім новым законам, аб масавых мерапрыемствах, які знаходзіцца на стадыі ўзгадненняў, нельга было б нават узгадваць пра Уваскрослага, бо Яго выхад з магілы быў бы залічаны да неўзгодненай ўладай масавай акцыі ў якой прынялі ўдзел нейкі Ісус з Назарэту, разам з Апосталамі і жанчынамі.
Уваскрослы Хрыстос, якога рымскія ўлады пакаралі па палітычных матывах, быў бы пад забаронай і ў нас, ды ўжо пасля смерці- беларускім судам і такая практыка вядомая – быў бы прызнаны вінаватым і залічаны да тэрарыстаў, бо за некалькі дзён да ўкрыжывання Ён заахвочваў зруйнаваць Іерусалімскій храм. Казаў: “Зруйнуйце святыню гэтую, і Я за тры дні ўзнясу яе.” (Ян 2,19). А пасля ўсяго, напэўна б, сам прэзыдэнт непазбежна падпісаў бы дэкрэт “Уваскрасаць забараняецца!”
Тым не меньш, для тых, хто верыць у Бога, Уваскрослы Ісус ёсць нязменным сэнсам жыцця. Бо Хрыстос – наша пасха, Ён забіты за нас. (пар. 1Кар 5, 7). Ён ёсць гарантам нашага ўваходу ў Валадарства жыцця вечнага. Ён ёсць саюзнікам кожнага чалавека, які хоча вызваліцца з няволі хлусні і несправядлівасці, каб жыць у праўдзе і свабодзе.
У дзень пасля смерці Хрыста на крыжы і за дзень перад Пасхай, Касцёл прабывае ў маўчанні, трываючы каля гробу Гасподняга.
Касцёл маўчыць, каб замацоўвацца ў веры і набіраць сілу для прапаведвання.
І гора тым прапведнікам, якія пазастаюцца трываць у маўчанні і пасля ўваскрашэння, якія маўчаць перад абліччам зла. І не выконваюць фундаментальную місію Касцёла, не абвяшчаюць перамогу дабра над злом.
Прапаведнік, які не ўглядаецца ва Ўваскрослага, але азіраецца на моцных гэтага свету і маўчыць - сваім маўчаннем рыхтуе магілы для тых, за каго Хрыстос паміраў на крыжы.
Апраўданнем маўчання не можа быць ілюзорны клопат пра Касцёл, каб раптам не справацыраваць пагаршэнне сітуацыі для вернікаў. Хрыстовы Касцёл не баіцца пераследу, ён запраграмаваны на цярпенне і крыж і, ўрэшце, да хвалы ўваскрашэння.
Колькі не пераследвалі хрысціян за веру ў Хрыста за словы “Хрыстос Уваскрос”, нікому не ўдалося знішчыць Касцёл . Так І сёння, колькі не пераследуй народ за веру ў перамогу дабра, за веру ў сваю краіну, за веру ў Беларусь і колькі не карай чалавека за словы “Жыве Беларусь!”- беларусаў не спыніць. Бог бласлаўляе тым, хто шукае праўды і ідзе да свабоды.
У Беларусі сёння словы радасці “Хрыстос Уваскрос’’ і “Жыве Беларусь” гучаць разам і ёсць вызнаннем веры ў прысутнасць жывога Бога на беларускай зямлі. Бо неякімі дэкрэтамі і абсурднымі законамі не забароніш уваскрэснуць Хрысту і не забароніш ўваскрэснуць да жыцця народу, які выбірае дабро. Выбірае свабоду, праўду і справядлівасць.
Віншую Вас ўсіх са светлым святам Хрыстовага Ўваскрашэння.
Асабліва віншую і тых, хто сёння прабывае за кратамі.
Ведайце, Уваскрослы Ісус ахвотна лепш выбраў бы вашу кампанію з вязняў і сем’яў тых, хто знаходзіцца ў смутку ад расстання з блізкімі, якіх пасадзілі ў вязніцы, або вымушаным эмігрантам, якім не далі жыцця ў краіне. Ды напэўна праігнараваў бы зборышча тых, на якіх прымаюцца абсурдныя правілы для жыцця, ды нават праігнараваў бы малітоўныя спатканні, на якіх моляцца толькі па загаду ўлады, а не з патрэбы сэрца.
З намі праўда і Бог. Бо Хрыстос сапраўды ўваскрос! Аллелюя!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Андрей Санников
Наталья Радина
Владимир Халип

maintext:
Як 30 гадоў таму ў Воршы рабочыя выйшлі на масавыя пратэсты і заблакавалі чыгунку 2.04.2021, 20:24
ІЛЮСТРАЦЫЙНАЕ ФОТА: svaboda.org
Масавыя пратэсты ў Воршы адбыліся пасля выступаў працоўных у Менску.
Сёлета 30 гадоў масавым пратэстам у Воршы ў красавіку 1991 года і блакадзе чыгункі, піша Паліна Сцепаненка для «Радыё Рацыя».
Масавыя пратэсты рабочых ў Воршы адбыліся пасля масавых пратэстных выступаў працоўных у Менску. Першапачаткова працоўныя вылучалі патрабаванні эканамічнага парадку, якія потым перараслі ў патрабаванні палітычнага парадку, сярод якіх былі – дэпартызацыю і перадача гаркама партыі пад дзіцячую Школу мастацтваў.
У 2016 годзе былі запісаны ўспаміны Аляксандра Длугаша, які ў 1991 годзе ўзначаьваў аршанскую міліцыю
Аляксандр Длугаш распавёў: «Першым выступіў Інструментальны завод, які спыніў працу і выйшаў на вуліцу. Затым спынілі працу і выйшлі рабочыя завода Лёгмаш, завода «Чырвоны барацьбіт». На наступны дзень далучыліся працоўныя лакаматыўнага дэпо. А таксама спынілі працу рабочыя завода «Чырвоны Кастрычнік” у Барані. І ў сувязі з тым, што праца была спыненая, пачалі гучаць заклікі сабрацца разам. Народ пачаў збірацца на Цэнтральнай плошчы. Пачаўся мітынг, дзе выступалі ўдзельнікі ініцыятыўнай групы рабочыя з пэўнымі патрабаваннямі. Патрабаванні былі перш за ўсё эканамічнага характару.
На працягу 24-га красавіка праходзіў мітынг на плошчы, дзе сабралася прыкладна ад 3 да 5 тысяч чалавек. З майго боку, як з боку кіраўніка міліцыі горада, стаяла адно пытанне – забеспячэнне грамадскага парадку, таму што мы ўпершыню сутыкнуліся з такой з’явай, як масавыя выступленні рабочых. І я разумеў, што любое няправільнае дзеянне з боку супрацоўнікаў міліцыі або наяўнасць якіх-небудзь правакатараў ў асяроддзі людзей, якія шчыра выйшлі, каб прад’явіць свае патрабаванні, можа скончыцца масавымі беспарадкамі.
24-га чысла мітынг скончыўся заклікам сабрацца заўтра разам, ісці блакаваць чыгунку, каб кіраўніцтва «наверсе» ва ўрадзе пачула патрабаванне рабочых. Я разумеў, што блакаваньне чыгункі – гэта дзеянні, якія ў утрымліваюць склад крымінальнага злачынства, таму я таксама некалькі разоў выступаў на мітынгу, тлумачыў свой пункт гледжання. Але людзі са складу ініцыятыўнай групы, якія заклікалі рухацца, напэўна, былі ў найбольшай меры пачутыя працоўнымі. З боку камуністычнай партыі, гаркама партыі ніхто не выйшаў да народа.
Ніхто не патлумачыў сваю пазіцыю. Так трохі з кута назіралі.І асобныя кіраўнікі гаркама ад мяне патрабавалі выкарыстаць сілу, патрабавалі разгону рабочых. Я тлумачыў, што мы разглядаем гэтую сітуацыю з іншага пункту гледжання, што падстаў для выкарыстання сілы няма. На наступны дзень, дакладней, ноччу, я паведаміў пра тое, што рыхтуецца – і ў Менск, і ў абласное ўпраўленне міліцыі.
Прыехалі штабісты, сталі планаваць план дзеянняў па папярэджанні блакавання чыгункі, прапаноўвалі розныя варыянты, аж да перакрыцця дарог на мастах праз Аршыцу, каб людзі не перайшлі. Гэта было 25-га красавіка. У раён вакзала, дзе была праведзена расстаноўка сіл і сродкаў. Кіраўнікі МУС і КДБ рэспублікі, як я потым пачытаў, дэкларавалі, што ў Воршу накіравана паўтары тысячы АМАПА. Ні аб якім АМАПе там, вядома, гаворкі не ішло.
Адзінае з Менска прыбыла невялікая група спецназу, якую я змясціў у дыспетчарскую на чыгуначным вакзале Цэнтральнай станцыі Ворша для таго, каб прадухіліць доступ у дыспетчарскую, што магло б пацягнуць цяжкія наступствы. А так былі работнікі міліцыі – участковыя і міліцыянеры сабраныя – не падрыхтаваныя да вырашэння задач такіх, як папярэджанне групавых парушэнняў грамадскага парадку.
25-га красавіка на працягу, фактычна 8-мі гадзінаў чыгунка была блакаваная, спыніўся рух цягнікоў з Маскоўскага напрамку і з Віцебскага напрамку. Паралельна праходзіў мітынг, на якім выступалі Мікалай Разумаў ды іншыя ўдзельнікі ініцыятыўнай групы. І мне давялося выступаць. Я ўгаворваў, каб людзі спынілі блакаванне. З пасажырскіх цягнікоў сталі выходзіць жанчыны, дзеці плакалі, прасілі разблакаваць дарогу, даць рух цягнікоў. Пасля абеду прыехаў дэпутат Вярхоўнага Савета Глушкевіч Яўген Міхайлавіч, прыехаў Чаргінец Мікалай Іванавіч – начальнік лінейнага ўпраўлення міліцыі на транспарце. У сітуацыі, якая склалася на вакзале, выкарыстоўваць сілу было катэгарычна нельга. Гэта магло прывесці, па-першае, да траўмавання людзей. Маглі быць траўмы, маглі быць ахвяры. Па-другое, разгон дэманстрантаў ды іх затрыманне маглі ў далейшым пацягнуць за сабой акцыі грамадзянскага непадпарадкавання, якія маглі разгарнуцца невядома на які час у горадзе.
У канчатковым выніку пасля 16 гадзін 25 красавіка агульнымі намаганнямі ўдалося спыніць блакаваньне чыгункі, людзі пагадзіліся сысці. На наступны дзень быў абвешчаны збор на Цэнтральнай плошчы ў сувязі з пяцігадовымі ўгодкамі Чарнобыльскай аварыі, каб сабрацца там і здзейсніць масавае шэсце.
Неабходна было правесці мітынг. Да прызначанага часу першымі прыйшлі сябры ініцыятыўнай групы, якія адкрылі мітынг. Потым з выканкаму прыбыў Калуга Аляксандр Іванавіч, які быў не самы моцны аратар але, тым не менш выступаў там. Пасля мітынгу сфармавалася велізарная калона больш за 5-7 тысяч.
Выкарыстоўвалі магчымасці дзяржаўнага кіравання аўтаінспекцыі. Праводзілі гэтую калону праз увесь горад, праз Дняпроўскі мост да Куцеінскаму манастыру, да царквы, дзе была праведзена адпаведная служба. І на гэтым гэтыя падзеі скончыліся. У далейшым, у сувязі з тым, што блакаванне дарогі падпадала пад дзеянне Крымінальнага Кодэксу, з’яўлялася злачынствам, была ўзбуджаная крымінальная справа, праведзенае расследаванне. І ў Магілёўскім судзе слухалася справа.
У канчатковым выніку Магілёўскі суд не стаў браць на сябе адказнасць за тое каб прыцягнуць да крымінальнай адказнасці арганізатараў і перадаў справу ў Вярхоўны суд. Але так практычна яно на тармазах і сышло, таму што на той час улады баяліся, што калі прыняць жорсткія меры, то будуць і новыя дзеянні ў абарону арганізатараў гэтага руху ў Воршы».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Наталья Радина
Леонид Невзлин
Екатерина Снытина
Андрей Санников

description: Рабіць кожны дзень дзеля Беларусі!

title: Пяць крокаў да перамогі

maintext:
Пяць крокаў да перамогі Марцін Мельнікаў, «Новы Час»
7.04.2021, 12:28
фото: nn.by
Рабіць кожны дзень дзеля Беларусі!
«Калі дзесяць адсоткаў насельніцтва прытрымліваюцца падобных поглядаў, гэтага дастаткова, каб на іх бок перайшла і большая частка грамадства», — гэта вынікі даследавання вучоных пры Палітэхнічным інстытуце Рэнселіра ў ЗША. Нас шмат, гэта відавочна. Дык у чым жа справа?
Мяркую, не толькі ў колькасці актыўных грамадзян, але і ў напрамку іх актыўнасці. Можна бясконца хадзіць па вуліцах вялікім натоўпам, але істотных вынікаў не дасягаць. Так, калі мы прымаем удзел у шматтысячным маршы, атрымліваем адчуванне, што нас шмат, і гэта дадае ўпэўненасці ў сваіх сілах і правільнасці абранага шляху. Але што далей? Гэта актыўнасць павінна мець нейкі працяг. І тут кожны можа вызначыць межы сваіх дзеянняў. «Не спрабуйце ахапіць бязмежнае», — кажа старажытная мудрасць.
Крок першы
Пачніце з невялікіх, на першы погляд, спраў. У вас ёсць былы аднакласнік, які пайшоў на службу ў міліцыю, альбо суседка, якая працуе ў гарвыканкаме? Можа быць, вашыя бацькі глядзяць беларускае тэлебачанне і вераць у тое, што беларускімі пратэстамі кіруюць «заходнія лялькаводы»? Пачніце з іх. Размаўляйце з імі, тлумачце нейкія відавочныя для вас рэчы. Але галоўнае: не рабіце з іх ворагаў. Яны таксама беларусы. Можа здарыцца, што гэта будзе нялёгка, можа быць, прасцей сабаку навучыць лётаць, але няма нічога немагчымага. Ды ўвогуле, пра якія імклівыя змены можна казаць, калі нават у сваім асяродку быццам бы аднадумцаў мы знаходзім людзей, якія прытрымліваюцца іншых поглядаў! Трэба рабіць усё дзеля таго, каб нас сапраўды было 97 адсоткаў. Ну а «3%» заўсёды застануцца.
Крок другі
У вашым асяродку ўжо ўсе маюць падобныя на вашы погляды? Тады наступны крок. А наколькі ваш асяродак актыўны? Што кожны чалавек робіць штодня, каб наблізіць змены ў лепшы бок? Ці няма побач з імі людзей, якія супраць пераменаў? Калі ёсць, пераканайце вашых знаёмых таксама паразмаўляць з такімі. Нават калі ў першай размове яны сутыкнуцца з непрыманнем і жорсткім негатывам ў свой бок, важна працягваць дзяліцца з гэтымі людзьмі сваімі поглядамі і думкамі, бо існуе вялікая верагоднасць, што людзі на тым баку рэдка, а то і ніколі не сутыкаюцца з альтэрнатыўным меркаваннем, а ў нашай справе вялікую ролю грае ўключанасць. Можа так здарыцца, што іх апанент дзевяць раз паслухае і абурыцца, а на дзясяты згадзіцца з імі, а гэта ўжо крок да перамогі.
Крок трэці
Што яшчэ можна рабіць, апроч таго, што размаўляць ды тлумачыць? Дапамагаць людзям, якім патрэбна наша падтрымка. Дасылайце лісты палітвязням, рабіце грашовыя пераводы, дапамагайце іх сем’ям. Дапамагайце тым, хто быў звольнены з працы за свае погляды. Дапамога можа быць самай рознай. Важна, каб кожны з нас разумеў, што ніхто не застанецца сам-насам са сваімі праблемамі. Наша моц у салідарнасці!
Крок чацвёрты
Робіце ўсё з вышэйпералічанага, а выніку няма? Тады ў мяне для вас яшчэ некалькі інгрыдыентаў рэцэпта перамогі — культурніцкіх. Як даўно вы чыталі газету альбо кнігу на беларускай мове? Ці слухаеце вы беларускую музыку? Ці набываеце карціны беларускіх мастакоў? Калі зусім ніколі або рэдка, раю пачаць рабіць гэта ва ўсю моц: падпісацца на беларускамоўныя выданні «Наша Гісторыя» і «Дзеяслоў», газету «Новы Час», пачаць слухаць беларускамоўных выканаўцаў ды ўпрыгожваць сцены сваіх дамоў працамі беларускіх мастакоў.
Дарэчы, у вас ужо ёсць томік Быкава альбо Караткевіча? Калі няма, дык варта хутчэй набыць. Калі ёсць, то ўсё роўна набыць і зрабіць падарунак каму-небудзь са сваіх блізкіх. Культура выпрацоўвае агульныя каштоўнасці, таму нам важна ўключанасць у беларускі кантэкст! Вы ведаеце каго-небудзь, хто б чытаў Віктара Марціновіча, слухаў Лявона Вольскага, а потым ішоў і збіваў людзей у пастарунку? Калі так, то вы сутыкнуліся з выключэннем.
Крок пяты
Нам важна павялічваць нашу колькасць. Закон дыялектыкі кажа, што колькасць пераходзіць у якасць. Калі збярэцца 10 адсоткаў актыўных грамадзян, тады можна чакаць перамогу. А калі больш? Тады перамога будзе хутчэйшай. Рабіць кожны дзень дзеля Беларусі!
Марцін Мельнікаў, «Новы Час»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Владимир Халип
Андрей Санников
Ирина Халип
Мiхась Скобла

description: Гісторыя — гэта ўваскрашэньне.

title: Подзьвіг Ермаловіча

maintext:
Подзьвіг Ермаловіча Уладзімер Арлоў
29.04.2021, 10:58
Уладзімер Арлоў
Фота: svaboda.org
Гісторыя — гэта ўваскрашэньне.
Упершыню я сустрэўся зь ім у студэнцкія гады. Дзень пры дні ў чытальнай залі беларускага аддзелу Дзяржаўнай бібліятэкі зьяўляўся й заседжваўся да закрыцьця чалавек з надзіва адметным тварам — разумным, прасьветлена-адухоўленым і разам з тым нейкім безабаронным.
Прычынаю апошняга быў вельмі слабы зрок: здавалася, лінзы такіх акуляраў імгненна запаляць ад сонца паперу.
Мы пазнаёміліся нарэшце ў 1990-м, калі імя Ермаловіча ведаў кожны нацыянальна арыентаваны беларус. Ужо выйшла кнігаю ягонае славутае дасьледаваньне «Па сьлядах аднаго міту», якім мы некалi зачытваліся ў самвыдавецкім варыянце. (З працы Міколы Іванавіча вынікала, што аніякай, здавалася б, назаўсёды замацаванай у школьных і ўнівэрсытэцкіх падручніках «заваёвы літоўцамі беларускіх земляў» у гісторыі не было, а сама летапісная Літва знаходзілася на сучасным абшары Беларусі.)
Ужо было вядома, што гэта спадар Мікола пад псэўданімам Сымон Беларус нелегальна выпускаў у сярэдзіне глухіх сямідзясятых часопіс «Гутаркі», які памнажаў ягоны аднадумца мастак Яўген Кулік.
Вочы Ермаловіча амаль ня бачылі, але яго падтрымлівала шырокае прызнаньне: прыняцьце ў Саюз пісьменьнікаў, Дзяржаўная прэмія імя Кастуся Каліноўскага за кнігу «Старажытная Беларусь», мэдаль Францішка Скарыны, атрыманьне ім, маладэчанцам, менскай кватэры, што пакінула ў мінулым штодзённыя паездкі ў электрычках, дзе Мікола Іванавіч, каб не губляць часу, нярэдка чытаў пасажырам сапраўдныя натхнёныя лекцыі.
Акадэмічная навука мае да ягоных працаў шмат прэтэнзіяў, але ніхто з крытыкаў ня можа адмовіць, што Мікола Ермаловіч у свой час зьдзейсьніў сапраўдны подзьвіг — адкінуўшы канцэпцыі несамастойнасьці і другараднасьці гісторыі Беларусі, абудзіўшы цікавасьць да мінулага ў дзясяткаў тысяч суайчыньнікаў, спрычыніўшыся да вострых навуковых i грамадзкiх дыскусіяў за межамі краіны.
Пры канцы 1990-х ягоныя вочы маглі адно адрозьніць сьвятло ад цемры. У іншай дзяржаве чалавек з такімі заслугамі атрымаў бы й адпаведны мэдычны догляд, і аўтамабіль з кіроўцам. Між тым Ермаловіч мусіў рухацца па Менску амаль навобмацак.
Пераходзячы вуліцу, ён загінуў пад коламі таксоўкі, так і не пасьпеўшы ўзяць у рукі сваю выніковую кнігу «Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае».
Сьмерць Міколы Ермаловіча зь ліку тых, што застануцца на сумленьні цяперашняга рэжыму.
Я люблю вызначэньне Жуля Мішле: «Гісторыя — гэта ўваскрашэньне». Ермаловічу больш даспадобы быў Пліні Малодшы: «Гісторыя пішацца для высьвятленьня ісьціны».
Уладзімер Арлоў, «Радыё Свабода»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Мiхась Скобла
Telegram-Канал
Письма К Дочери
Константин Скуратович

title: Марцін Уггла: Беларусь - вельмі любімая краіна

maintext:
Марцін Уггла: Беларусь – вельмі любімая краіна 26.04.2021, 18:30
Фота з асабістай старонкі Марціна Уггла ў facebook
У Беларусi шмат добрых людзей у, якім хочацца дапамагчы будаваць лепшую краіну.
Сёння, 26 красавіка, спаўняецца 25 год існавання праваабарончага цэнтра “Вясна”. З гэтай нагоды наша карэспандэнтка Ева Бардзілоўская паразмаўляла з Госцем Рацыі Марцінам Уггла, старшынёй шведскай праваабарончай арганізацыі Ostgruppen (Шведская ініцыятыва „За дэмакратыю і правы чалавека”).
Апошнія 14 год Марцін Уггла не наведваў Беларусь — яму адмаўляюць у візе. Як стала зразумела Марціну, прычына гэтага ў тым, што ён актыўна падымае ў Швецыі пытанне па парушэнні правоў чалавека ў Беларусі.
- Марцін, вы – швед вы ведаеце беларускую мову. Як вы яе вучылі?
- Я наведаў Беларусь 20 гадоў таму першы раз і сустрэўся тады з “вясноўцамі”, сябрамі арганізацыі “Вясна”. І гэта было беларускамоўнае асяроддзе, і мне стала цікава. Я ўжо тады ведаў расейскую мову, а беларускую мову стаў вывучаць самастойна тут, у Швецыі, паколькі яе вывучэння няма на курсах ва ўніверсітэтах, на жаль.
- А ці складаная гэта мова для вывучэння?
- Канешне, спачатку гэта было складана, але з часам усё ж такі я вывучыў мову і зараз, хоць і з памылкамі, я дастаткова свабодна магу размаўляць па-беларуску . І зараз, мне падаецца, гэта не так складана.
- Ostgruppen, як напісана на сайце, сваёй мэтай ставіць супрацоўніцтва з Усходняй Еўропай, і ў тым ліку вялікі інтарэс выказвае да Беларусі. Каб потым даводзіць да шведскага грамадства, што адбываецца ў Беларусі. А чаму Швецыю цікавіць увогуле Беларусь?
- У прынцыпе, у Швецыі дастаткова мала ведаюць пра Беларусь. І гэта шкада, таму што мы амаль суседнія краіны. Таму я лічу, што гэта вельмі важна, каб мы ведалі пра сітуацыю ў блізкіх краінах. І таму гэта стала нашай задачай – распаўсюджваць інфармацыю менавіта аб тым, што адбываецца ў Беларусі. Каб яшчэ і шведы адкрылі гэтую краіну для сябе. Хаця, канешне, шмат праблемаў. Для мяне, напрыклад, Беларусь – гэта вельмі любімая краіна, таму што ёсць шмат добрых людзей у гэтай краіне, якім хочацца дапамагчы будаваць лепшую краіну.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Наталья Радина
Леонид Невзлин
Екатерина Снытина

maintext:
Беларуска пра выбух у мэтро: Мяне уразіла тое, што ўнізе ляжалі параненыя, а мужчыны ў цывільным выпытвалі нашы дадзеныя 10.04.2021, 19:27
Фото: «Радыё Свабода»
Алена Лебядзінская згадала падзеі 11 красавіка 2011 года.
10 гадоў таму, 11 красавіка 2011 году, выбух у менскім мэтро адразу забраў жыцьці 11 чалавек, а яшчэ 4 памерлі ў шпіталі ад ран. Тады дзясяткі чалавек атрымалі цялесныя пашкоджаньні рознай цяжкасьці, пацярпелымі было прызнана больш за 200 чалавек.
Аднак кампэнсацыю потым выплацілі ня ўсім — у шэрагу выпадкаў экспэртыза не прызнала, што здароўю была нанесеная шкода.
Сярод такіх пацярпелых ад выбуху і Алена Лебядзінская — тады працаўніца «Менсктрансу», цяпер пэнсіянэрка. Алена расказала «Радыё Свабода» пра тое, які сьлед у яе жыцьці пакінуў выбух у мэтро, ды згадала падзеі, што былі зь ім зьвязаныя.
«Усё зьнікла, акрамя інстынкту самазахаваньня»
У той дзень яна вярталася з працы, як заўсёды, на мэтро, — згадвае Лебядзінская. Ехала на «Спартыўную», таму на «Кастрычніцкай» трэба было памяняць лінію. Выйшла зь цягніка і пасьпела ўжо ступіць на эскалятар, як ззаду пачуўся выбух, эскалятар моцна тузанула. Алену штурханула наперад, на яе нешта пачало валіцца, раптам пагасла сьвятло, потым былі нейкія сполахі электрычнасьці ды запахла нібы гаручым плястыкам.
«Адразу падумала, што цягнікі сутыкнуліся, а што выбух — не прыйшло і ў галаву. Усе палезьлі па лесьвіцы наверх, я таксама. І, верыце, ніякага гераізму вакол не было. Памятаю, за мяне жанчына з параненай нагой учапілася. Стогне, просіць дапамагчы. Я затрымалася, нейкі раменьчык, ці што аказалася пад рукой, працягнула ёй, але адчуваю, яе рука слабее. А ў самой кроў залівае твар, без акуляраў бачу ўсё горш. І я падалася наверх — мацней за ўсё працаваў інстынкт самазахаваньня».
«А што вы рабілі ў мэтро?»
Калі Алена дабралася да верхняй пляцоўкі паміж двума станцыямі, адкуль ёсьць выхад на праспэкт Незалежнасьці, падлога вакол турнікетаў была запоўненая людзьмі. Там стаялі, сядзелі альбо ляжалі дзясяткі чалавек. Стогны, сьвятло ліхтароў, чорныя ад бруду і пылу твары.
Колькі часу там праседзела, пакуль выйшла на паверхню, дакладна ня памятае. «Можа, хвілін 10-15». Але добра памятае, як паміж людзей ходзяць нейкія мужчыны ў адносна чыстым цывільным адзеньні і задаюць дзіўныя пытаньні: «А вы адкуль прыехалі? А што рабілі ў мэтро? Дайце вашы дадзеныя».
«Мяне гэта ўжо тады ўразіла. Бо ўнізе і тут ляжаць параненыя, а гэтым справа — выпытваць нашы дадзеныя. І што за дурное пытаньне — „што я рабіла ў мэтро?“ Дамоў ехала — што яшчэ ў мэтро робяць!» — нанава перажывае мінулае Алена.
Калі зьявіўся першы сьпіс пацярпелых, яна ўбачыла ў ім сваё прозьвішча і для сябе адзначыла, што, магчыма, гэта дзякуючы тым мужчынам зь іх «дурнымі пытаньнямі». Але тады яны дакладна падаліся ёй недарэчнымі і несвоечасовымі. «Лепш бы тую жанчыну выцягнулі зьнізу».
«Агульнае захворваньне»
Алена згадвае, што выйшла на паверхню, пасядзела яшчэ на парапэце, і яе забрала машына хуткай дапамогі. Па дарозе ў 9-ы шпіталь мэдыкі апрацавалі ёй раны на твары і руках, супакоілі. Дасьледаваньне ў шпіталі не паказала ў Лебядзінскай пераломаў і цяжкіх траўмаў, але ўсё роўна прапанавалі застацца на лячэньне. Алена адмовілася. «Сказала, што дома чакаюць старая маці і сабака. Безь мяне ніяк. Падзякавала, падпісала паперу аб адмове і сышла», — кажа яна.
Асноўнымі відочнымі наступствамі выбуху ў Алены былі парэзы на твары. Як мяркуе, гэта ад аскепкаў разьбітых акуляраў. Таксама моцна балелі рука і сьпіна, нават былі сінякі — нешта на яе валілася са столі, пакуль лезла па эскалятары. Таксама адчувала атручваньне ад дыму і пылу. І, натуральна, жудасную стому, стрэс.
«Як цяпер кажуць — псыхалягічная траўма. Асабіста мяне ня цешыла, а прыгнятала адчуваньне, што яшчэ б некалькі сэкундаў на пэроне, і магла застацца там назаўсёды, як тыя, хто загінуў. Па сутнасьці, яны нас усіх там закрылі сваімі целамі, жыцьцямі закрылі», — мяркуе Алена і кажа, што да канца дзён будзе ім удзячная.
«Уся краіна грошы зьбірала, а дзе твае мільёны?»
Лекары з паліклінікі выдалі Алене ліст непрацаздольнасьці з прычыны «агульнага захворваньня», на падставе якога жанчына два тыдні прабыла дома на аплачаным бюлетэні. Экспэртыза, на якую яе выклікалі, прызнала ў яе «лёгкія цялесныя пашкоджаньні», якія не нанесьлі шкоды здароўю. У выніку камісія Менгарвыканкаму, якая прызначала дапамогу тым, чыё здароўе ад выбуху пацярпела, у матэрыяльнай кампэнсацыі Алене Лебядзінскай адмовіла.
«З усёй дапамогі атрымала, як казалі іншыя пацярпелыя, „прадуктовы набор Ладуцькі“ (тагачасны кіраўнік Менгарвыканкаму Мікалай Ладуцька. — РС). Гэта бутэлька алею, пачак цукру, яшчэ нешта такога ж кшталту. Усё. Пасьля бюлетэня прыйшла ў бухгальтэрыю з заявай, каб раней выдалі аванс, бо грошы заканчваліся, дык мне не паверылі. Кажуць, як так? Уся краіна вам грошы зьбірала, мільёны даляраў з-за мяжы даслалі, мы тут ліст падпісвалі, скідваліся — а ў цябе грошай няма?»
З такім недаверам Алена сутыкаецца і дагэтуль. «Людзі думаюць, на нас абрынуўся залаты дождж. Пытаюцца пра тыя мільёны, але хто іх бачыў, ня ведаю».
«Зьвярніцеся да Канавалава і Кавалёва»
Жанчына не адступала. Яна зьвярнулася ў ашчаднае прадпрыемства «Белэксімгарант», якое адказвае за страхоўку пасажыраў мэтро. Але і ў выплаце страхоўкі Лебядзінскай адмовілі. Зноў на той падставе, што нібыта не было нанесена шкоды здароўю. Між тым, акрамя здароўя, як разважала Алена, ёсьць яшчэ матэрыяльная шкода. Яна страціла дарагія акуляры, новае паліто. Агульны іх кошт жанчына ацаніла больш як у 600 даляраў.
Сьледчыя прапанавалі ёй адзін варыянт — зьвярнуцца па кампэнсацыю як пацярпелая з грамадзянскім пазовам наўпрост да Дзьмітрыя Канавалава і Ўладзіслава Кавалёва, якіх прыцягнулі да адказнасьці за зьдзяйсьненьне тэракту. Але калі яе запыталі ў судзе, ці мае яна да Канавалава і Кавалёва прэтэнзіі, Алена выстаўляць пазоў прынцыпова адмовілася.
«Па-першае, не лічу іх вінаватымі. Другое, палічыла, што калі іх і прызнаюць вінаватымі, дык атрымаць кампэнсацыю ад іх будзе нерэальна. Гэтак і атрымалася — хлопцаў расстралялі праз два з паловай месяцы пасьля прысуду. Якая кампэнсацыя?» — кажа Алена Лебядзінская.
Яна дагэтуль лічыць, што гэта найперш зь дзяржавы варта было спытаць, чаму ў мэтро не запэўнілі бясьпеку грамадзян, чаму прапусьцілі чалавека з выбухоўкай, чаму раней ня ўгледзелі, чым займаецца гэты чалавек.
«Толькі ніякі суд гэтых пытаньняў не задаваў і разьбірацца ў гэтым не захацеў», — падсумоўвае Алена Лебядзінская.
Што было дзіўным на працэсе?
Як прызнаная ў справе пацярпелай Алена Лебядзінская давала суду паказаньні аб выбуху, прысутнічала на шмат якіх паседжаньнях суду, чула допыты сьведак і спрэчкі бакоў.
Жанчына згадвае, што Кавалёў да апошняга не прызнаваў віны, а Канавалаў прамаўчаў увесь працэс і нават ад апошняга слова адмовіўся. Ніхто са сьведак, паводле ўспамінаў Алены Лебядзінскай, не ўказаў на яго пэўна, што бачыў яго з торбай выбухоўкі ў мэтро, а паказанае на працэсе відэа яе не пераканала.
«Толькі адна дзяўчына сказала, што гэта ён быў на прыпынку, ды віцебскі таксіст запомніў, што пасажыр, якога ён адвозіў на вакзал, меў торбу. Але які пасажыр бяз рэчаў?» — кажа Алена. Яшчэ яна згадвае паводзіны судзьдзі, які, на яе думку, прыпыняў спробы пацярпелых разабрацца ў незразумелых момантах справы.
«Сярод нас быў такі Аляксандар Круты, ягонай дачцэ Інэсе вочы пашкодзіла, як мне, нават больш сур’езна. Ён задаваў пытаньні, задаваў, а ў выніку пасярод працэсу апынуўся ў Навінках у псыхушцы. Кампэнсацыі Інэса так і не атрымала, а потым яны, ведаю, увогуле зьехалі з краіны», — дзеліцца ўспамінамі Алена Лебядзінская.
Таксама важным момантам суду яна лічыць тое, што на працэсе так і не апыталі як сьведак спэцназаўцаў, якія нібыта затрымлівалі Канавалава і Кавалёва на арандаванай кватэры ў Менску.
«Маглі б іх твары закрыць, як цяпер робяць. Таму, як на іх выйшлі спэцслужбы, для мяне дагэтуль тайна», — ад часу суду мяркуе Алена Лебядзінская.
«Заткніся, сука, а то прыкапаем»
Праз год пасьля выбуху, 11 красавіка 2012-га, калі стрэлка гадзіньніка зноў набліжалася да 6 вечара, каля ўваходу на станцыю «Кастрычніцкая», за два мэтры ад месца, дзе год таму Алена Лебядзінская сядзела ўся ў крыві і пыле, сабраліся людзі з кветкамі. Пачалася жалобная імпрэза — адкрыцьцё мэмарыяльнай дошкі ў памяць аб загінулых. Алена ўсклала кветкі, сустрэлася з пацярпелымі, знаёмымі з судовага працэсу. Памятае, як адказала на пытаньні журналістаў, якія асьвятлялі падзею. Цяпер адзначае, што імпрэза была нейкая скамечаная, хуткая, не адпаведная гору людзей, якія сабраліся.
«Кшталту як цяпер ён казаў: „Давайце перагорнем гэтую старонку і пойдзем далей“. Перагарнулі. А я спусьцілася ў мэтро і паехала да сябе на „Спартыўную“».
Яна расказвае далей, што зь ёй адбывалася.
«Выходжу са „Спартыўнай“ у пераход, да мяне падыходзіць міліцыянт, просіць паказаць дакумэнты. Нібыта прыйшла нейкая арыенціроўка, шукаюць жанчыну-злачынцу. Зьдзівілася, паказала пашпарт і пайшла наверх. Цяпер разумею, дзеля чаго гэта было: яны проста правяралі, ці я гэта. Каб дакладна ведаць, каго хапаць».
Алена расказвае, што на выхадзе з мэтро на яе літаральна напалі двое мужчын у цывільным і, нічога не патлумачыўшы, пацягнулі ў бус. Яна закрычала: «Адпусьціце, вы хто?», але яе моцна ўдарылі галавой аб стойку машыны, потым закінулі ўсярэдзіну.
«Заткніся, сука, а то завязем у лес і прыкапаем, ніхто ня знойдзе», — гэтыя словы, паводле Алены, яна пачула ад невядомых нападнікаў. І на яе гэта падзейнічала.
«Як везьлі па горадзе, малілася не каб выпусьцілі, а каб хутчэй забілі і выкінулі цела дзе на ўзбочыне, бо калі закапаюць у лесе, ніхто ніколі ня знойдзе. А чаму і за што, пра гэта нават ня думала».
Алена дакладна памятае, што яе прывезьлі ў Цэнтральны райаддзел міліцыі. «Здаюць мяне міліцыянту, а я шчасьлівая, што ня ў лес прывезьлі. Афіцэр-міліцыянт зьдзіўляецца: «І што мне зь ёй рабіць?» Кажу, што мяне скралі, пабілі. Ён нібы не разумее: «Пабілі? А па вас і ня скажаш».
Праз 4 гадзіны Алену Лебядзінскую адпусьцілі дамоў. Ужо з дому яна выклікала хуткую. Прыехалі лекары, аказалі дапамогу, паабяцалі пацьвердзіць зьбіцьцё, калі зьвернецца ў шпіталь па даведку.
«Ад болю ў мяне расколвалася галава, каленка дык і па сёньня ные. Наступным днём пайшла ў наш Фрунзэнскі райаддзел, напісала заяву аб выкраданьні, прасіла завесьці справу. І што? А нічога».
«Пашкоджаньні маглі ўтварыцца пры падзеньні з вышыні ўласнага росту»
Праверку заявы аб выкраданьні Алены Лебядзінскай усё ж правялі, бо яна дакладна ўказала нумар машыны, на якой яе везьлі. Але ў завядзеньні крымінальнай справы адмовілі.
«Выяўленыя цялесныя пашкоджаньні маглі ўтварыцца падчас падзеньня з вышыні ўласнага росту на плоскасьць», — гэтак было сказана ў пастанове намесьніка начальніка Фрунзэнскага РУУС, якую атрымала Алена.
«Невядомых», якія яе прывезьлі ў міліцыю, праверка лёгка знайшла. Імі аказаліся супрацоўнікі часткі спэцыяльнага прызначэньня С. і А. Зь іх нават узялі пісьмовыя тлумачэньні, Алена іх бачыла. Паводле гэтых міліцыянтаў, Лебядзінская нібыта «брала ўдзел у несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве», а «фізычная сіла да яе не ўжывалася». Яе проста даставілі ў міліцыю для складаньня пратаколу, які ў выніку так і ня склалі.
Раны на галаве зажывалі, але пакрыўджаны гонар не даваў супакоіцца. І тады Алена пайшла да праваабаронцаў. Там яе заяву прынялі, але адразу папярэдзілі, што трэба быць гатовай да захадаў у адказ.
«Як у ваду глядзелі», — пагаджаецца Алена. Яна памятае, як у канцы траўня да яе на працу прыйшлі двое мужчын, якія назваліся журналістамі ды напрасіліся на размову пра выбух у мэтро.
«Ну, ня першы раз, пагадзілася. Расказваю сваю гісторыю. А ў канцы яны раптам кажуць: „А мы ведаем, што ў вас пражывае пляменьнік памерлага мужа. А раптам у яго наркотыкі знойдуць? А яшчэ ў вас ёсьць дачка, яна вучыцца завочна ў Горках, там, як прыяжджае, жыве ў інтэрнаце. А было нядаўна, што студэнтка з вакна скокнула. Вы ня ведаеце, чаму?“»
Скончылася ўсё тым, што неўзабаве пасьля той размовы зь нібыта «журналістамі» Алена набрала нумар праваабаронцаў і адмовілася ад юрыдычнай дапамогі. Яе хаджэньне па ўстановах у справе выбуху ў мэтро на гэтым спынілася.
Засталіся на памяць паперы з суду, пракуратуры і міліцыі, дзе ёй раз за разам адмаўлялі, ды пусты пакунак, у якім пад пячаткай раней захоўвалася як рэчавы доказ яе паліто з плямамі крыві. Паліто яна даўно выкінула на сьметніцу, а пакунак пакінула. «Дагэтуль пахне тым днём. Нейкім гарам і пылам», — кажа Алена Лебядзінская.
Жанчына прызнаецца, што неяк не заўважыла, калі перастала баяцца спускацца ў мэтро, а на эскалятары чакаць, што ў любы момант ён спыніцца.
«Бывае, у мэтро на сэкунду-другую сьвятло адключаюць. Вось тады ўспаміны нахлынуць, стаю, як у ступары. А так — не, ужо не баюся. Адпусьціла».
«Гэта ў любы момант можа прачнуцца»
10 жніўня 2020 года Алена Лебядзінская на вуліцы заступілася за раварыстаў, якіх зьбівалі амапаўцы. Яе таксама затрымалі і зьбілі, білі па грудзях. Мінуў месяц, жанчына зьвярнулася да лекара, у яе выявілі небясьпечную пухліну. Людзі сабралі грошы, на якія яна прайшла курс лячэньня і рэабілітацыі ў санаторыі «Альфа радон».
«Нібыта хваробу стрымалі, але сказалі, што гэта можа прачнуцца ў любы момант», — непакоіцца Алена.
А ў лютым 2021 году Алену Лебядзінскую, як яшчэ некалькі пэнсіянэрак, затрымалі за чытаньне ў электрычцы беларускіх кніг. Іншых арыштавалі, яе пратрымалі суткі «ў нечалавечых умовах» ды аштрафавалі на дзьве пэнсіі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Захаваць здароўе да перамогі"

maintext:
«Захаваць здароўе да перамогі» 2.04.2021, 9:01
1,158
Алякандра Герасіменя
Алякандра Герасіменя — пра «Зборную здаровага ладу жыцьця».
Кіраўніца Беларускага фонду спартовай салідарнасьці, алімпійская чэмпіёнка Аляксандра Герасіменя расказала «Радыё Свабода» пра крэатыўную акцыю «Зборная здаровага ладу жыцьця» супраць алькаголю і тытуню, якую распачалі свабодныя спартоўцы.
Яны заклікаюць не купляць алькаголь і цыгарэты, даход зь якіх атрымліваюць «кашалькі» Лукашэнкі, а таксама трымацца здаровага ладу жыцьця, каб заставацца псыхічна і фізычна моцнымі і ўстойлівымі на шляху да перамогі мірнай рэвалюцыі.
Асноўныя тэзісы кіраўніцы Беларускага фонду спартовай салідарнасьці:
Чаму важна самому зьмяніцца да лепшага
— Мы хочам аб’яднаць усіх ідэяй здаровага ладу жыцьця, каб беларусы зьядналіся дзеля добрай і здаровай ідэі. Гэта адмова ад алькаголю, ад любога сьпіртнога, цыгарэтаў, ад усіх шкодных звычак. Гэта можа зрабіць кожны беларус, каб паказаць, колькі нас хочуць зьмяніцца да лепшага, каб разам уступіць у новую Беларусь.
Як праз адмову ад шкодных звычак пацярпяць сілавыя структуры
— У 2020 годзе бюджэт Беларусі атрымаў больш за 1 млрд даляраў ад акцызаў на цыгарэты і алькаголь. Пры гэтым штогод у краіне ад хваробаў, зьвязаных з курэньнем, памірае больш за 15 тысяч чалавек, а алькаголь забірае жыцьці 20 тысяч беларусаў. Адмовіўшыся ад шкодных звычак, мы скароцім гэтыя паступленьні ў бюджэт. Мы разумеем, куды ідуць гэтыя грошы — не беларускаму народу. Хочацца, каб самі беларусы свае ж грошы зьбераглі такім чынам.
Чаму галава павінна быць цьвярозая
— Хочацца беларусаў узрушыць. Шмат часу прайшло, усім вельмі цяжка, а для таго, каб нешта мяняць увогуле, трэба памяняцца самім. Гэта ня значыць, што ад заўтра трэба адмовіцца ад усяго. Я разумею, што гэта складана, у многіх гэта залежнасьць, але мы зробім усё дзеля таго, каб зьменшыць колькасьць спажыванага алькаголю ў Беларусі. Паводле статыстыкі, Беларусь на адным зь першых месцаў у сьвеце па спажываньні алькаголю. Гэта жудасныя паказьнікі. Мы разумеем, колькі людзей у краіне пʼюць і пагружаюцца ў незразумелы стан. Хочацца, каб галава была цьвярозая, каб беларусы ўключаліся ва ўсе працэсы і верылі ў сябе.
Хто зь вядомых спартоўцаў бярэ ўдзел у кампаніі
— Удзельнікамі кампаніі сталі, акрамя мяне, Андрэй Краўчанка (лёгкая атлетыка), Натальля Лешчык (мастацкая гімнастыка), чэмпіёны сьвету Віталь Гуркоў і Сяргей Скіба (тайскі бокс), прызэр чэмпіянатаў Эўропы Дзьмітры Шэршань (дзюдо) і Сьвятлана Кудзеліч (лёгкая атлетыка), рэкардсмэн Беларусі Павал Санковіч (плаваньне) ды многія іншыя. Гэта ня толькі пра спорт і фізкультуру. Да кампаніі будуць падключацца дактары, псыхолягі. Мы думалі пра тое, што зрабіць пазытыўнага і прыемнага для кожнага беларуса, бо ў нас цяжкі псыхалягічны стан амаль у кожнага. Мы хочам дадаць дынаміку ў жыцьці людзей. Гэта тое аптымальнае, што мы можам зрабіць, у чым мы спэцыялісты як спартоўцы.
Чаму гаворка ідзе пра захаваньне здароўя нацыі
— Мы разьлічваем весьці кампанію вясной і ўвесь летні пэрыяд. Шмат беларусаў праз каранавірус застаюцца дома, і мы будзем уцягваць усіх, хто хоча зьмяніцца. Гаворка ідзе пра захаваньне здароўя нацыі. Я казала яшчэ ў верасьні, калі беларусы выходзілі на прагулкі — хадзілі, бегалі, уцякалі, — што гэта быў першы крок да аздараўленьня нацыі. Мне бацька казаў, што ніколі раней па 10 кілямэтраў не хадзіў, і адчуваў сябе пры гэтым добра. Пачалі з прагулак, потым бегалі, цяпер больш актыўна пачнём уключацца і разьвіваць усе часткі цела. У здаровым целе — здаровы дух. Будзем разьвівацца гарманічна.
Чаму не абавязкова адмаўляцца цалкам ад шкодных звычак адразу
— Я самі ніколі не курыла, слабыя алькагольныя напоі піла па сьвятах у невялікай колькасьці, а цяпер цалкам адмаўляюся ад алькаголю. Для мне гэта ня будзе складана. Гэта ня значыць, што кожны цалкам павінен адмовіцца. Калі ты курыў пачак на дзень, выкуры палову пачка. Гэта будзе твая перамога на дадзены момант. Нават калі на тры чвэрці зьменшыць колькасьць алькаголю, гэта ўжо будзе перамога. Мы ўжо маем першыя водгукі ад людзей, якія адмовіліся ад алькаголю і цыгарэтаў, і яны цудоўна сябе адчуваюць.
Залежнасьць праходзіць праз 3 тыдні
— Ёсьць такі псыхалягічны тэрмін — 21 дзень, калі на працягу трох тыдняў ты адмаўляесься ад чагосьці. Лічыцца, што пасьля гэтага тэрміну залежнасьць цалкам сыходзіць. Я на сабе гэта правярала. Што тычыцца майго досьведу, то павінен быць комплекс — правільнае харчаваньне, фізычная нагрузка і станоўчыя эмоцыі. Я імкнуся гэтага прытрымлівацца.
Пра онлайн-трэніроўкі са спартовымі зоркамі
— Знакамітыя спартоўцы будуць дзяліцца сваімі сакрэтамі і практыкамі, будуць паказваць практыкаваньні. На першым этапе гэта будуць відэаролікі, якія можна будзе спампаваць, далей мы плянуем онлайн-трэніроўкі, каб можна было ў жывым эфіры пазаймацца разам зь вядомымі спартоўцамі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Die Welt: ЕС падтрымае Польшчу ў канфлікце з Лукашэнкам 8.04.2021, 16:42
5,038
Паводзіны рэжыму – гэта міжнародны дыпламатычны скандал.
Улады Беларусі жорстка распраўляюцца з польскай нацыянальнай меншасцю ў гэтай краіне. Варшава пагражае наступствамі нават, калі б мела ажыццяўляць іх самастойна. Абвастрэнне спрэчкі прымушае Брусель заняцца справай нягледзячы на разгар трэцяй хвалі каранавіруса, піша Філіп Фрыц у нямецкай газеце Die Welt, якую цытуе польскае выданне Dziennik Gazeta Prawna, паведамляе «Польскае Радыё».
«Дзеянні рэжыму Аляксандра Лукашэнкі ў дачыненні да лідараў польскай меншасці выклікаюць занепакоенасць сярод палякаў у Беларусі(…) Пра тое, што іх боязі абгрунтаваныя, сведчаць не толькі арышты, але і іншыя спосабы запалохвання. Напрыклад, беларуская журналістка Ганна Любакова паведамляе, што дырэктараў моўных школ у Беларусі просяць паведаміць уладам пра вучняў, якія вывучаюць польскую мову», - адзначае газета.
Рэакцыя польскай сталіцы на дзеянні беларускага рэжыму была неадкладная. Прэм'ер-міністр Матэвуш Маравецкі прыгразіў «эканамічнымі крокамі» з мэтай вызвалення «закладнікаў рэжыму". У інтэрв'ю газеце Die Welt намеснік міністра замежных спраў Польшчы Марцін Пшыдач запэўніў, што эскалацыя дзеянняў беларускага рэжыму не застанецца без адказу. Польскі палітык нагадаў, што ЕС – як супольнасць не можа заплюшчыць вочы на тое, што адбываецца ў Беларусі. Польшча больш чакаць рэакцыі ЕС не будзе. Краіна ўвяла санкцыі супраць суддзі, які вядзе працэс над старшынёй Саюза палякаў Беларусі, пацвердзіў Пшыдач.
«Рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі супраць польскай меншасці - яшчэ адзін этап эскалацыі канфлікту ў Беларусі. Дыктатар не толькі атакуе этнічную меншасць, але і імкнецца да таго, каб канфлікт атрымаў «двухбаковы» характар, накіраваны супраць польскага ўрада -члена ЕС», - піша штодзёнка.
Гэта праблема для Еўрасаюза. Газета нагадвае, што нават на жорсткае падаўленне паслявыбарчых пратэстаў у Беларусі, еўрапейцы знайшлі адказ позна, пасля жорсткіх спрэчак, а ўведзеныя санкцыі былі адносна мяккія.
Зараз салідарнасці ЕС патрабуе Польшча, а ўсё гэта ў той час, калі Еўракамісія ў асноўным займаецца крызісам, выкліканым пандэміяй каранавіруса. «Аднак, у сітуацыі адсутнасці хутка ўзгодненай пазіцыі ЕС, Польшча вымушана дзейнічаць самастойна. Тым часам існуе пагроза эскалацыі напружання паміж Варшавай і Мінскам», - перасцерагае газета.
У адказ на пытанне выдання, дэпутат Еўрапарламента ад партыі «Зялёныя» Віёла фон Крамон-Таўбадэль адназначна заявіла, што паводзіны рэжыму Лукашэнкі ў дачыненні да польскай меншасці – гэта міжнародны дыпламатычны скандал, які павінен быць жорстка асуджаны міжнароднай супольнасцю.
«Варшава вітае такія заявы, але яны не заменяць канкрэтных дзеянняў», - падкрэслівае аўтар тэксту ў нямецкай штодзёнцы Die Welt.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Владимир Халип
Андрей Санников
Сяргей Законнікаў

title: Да перамогі адзін крок

maintext:
Да перамогі адзін крок 2 16.04.2021, 20:33
3,476
Прагноз ад святара пра перамены ў Беларусі.
- Часта пытаюцца ў мяне, так што ж будзе з Беларусю, ці можна чакаць чаго добрага, бо мы не бачым перспектывы перамогі дабра, але з роспачай канстатуем неспыняючыюся хвалю рэпрэсій рэжыма Лукашэнка, піша ксёндз Вячаслаў Барок для krynica.info.
Ведаеце, я, як святар, з упэўненасцю магу сказаць адно: ўсталяваны рэжым у Беларусі не мае будучыні і асабіста я, ужо цяпер бачу яго агонію. Чаму бачу так і не інакш? Толькі таму, што ўся гэтая дзяржаўная сыстэма збудаваная на хлусні і гэтага мне дастаткова, каб сказаць, што прыхільнікам такога развіцця падзей перамога не свеціць. У гэтым свеце цешыцца славай перамогі можна тады, калі прымаеш удзел у тым што паходзіць ад Бога. „Бо ўсё, што народжана ад Бога, перамагае свет”. (1Ян 5,4) Хлусня, якая праявілася як вынік прынцыповага нежадання ўлады не лічыць галасы на выбарах, не можа паходзіць ад Бога, бо ад Бога праўда і справядлівасць. А значыць і сістэме гэтай наканавана цярпець крах.
Чаму ж тады, калі ад Бога праўда і справядлівасць, а Бог перамог свет, тыя, хто выказаўся за гэтыя каштоўнасці, сёння рэпрэсаваныя? Чаму ж мы не назіраем перамогі праўды?
Тут таксама ўсё проста. Каб убачыць перамогу праўды, нам пазасталося зрабіць усяго толькі адзін крок! Трэба перамагчы свой унутраны страх. Пакуль жывеш у страху, ніколі не будзеш свабодным. У свеце можа даўно змяніцца сітуацыя і ўжо могуць дзьмуць вятры пераменаў, прыносячы паветра свабоды і разганяючы застаязшыйся смурод хлусні, а ты і надалей, калі не вызвалішся са сваіх страхаў, гэтага не ўбачыш і не адчуеш, бо будзеш пазаставацца рабом.
Ведаеце, нашае грамадства сёння падобнае да супольнасці Апосталаў пасля ўваскрашэння Ісуса. Іх настрой Евангеліст Ян апісвае так:
“Дзверы дома, дзе збіраліся вучні былі замкнёныя ад страху перад юдэямі”. (Ян 20,19)
Заўважце, Апостал Ян піша, калі перамога дабра над злом ужо адбылася, жыццё перамагло смерць, праўда ўзяла верх; і гэта ў той час вучні ўсё яшчэ сядзелі зачыніўшыся, як тыя хто пацярпелі жыццёвую паразу. Чаму так?
Яны ж наогул не былі вінаватыя. Яны нічога кепскага не зрабілі, каб хавацца. Іх “віна” была толькі ў тым, што яны паверылі ў словы Ісуса: Валадарства Божае наблізілася. Яны паверылі, што жыццё можна збудаваць на каштоўнасцях праўды і справядлівасці і пайшлі за Ісусам.
Але ж вядома, Ісуса схапілі, судзілі і ўкрыжывалі. Апосталы не разумелі таго, што дзеялася вакол. Быць можа не разумелі таксама і таго, як сталася магчымым, што народ у адзін момант называў Ісуса царом, а ў іншы момант крычаў укрыжуй яго. Народ, праз свае крыкі з патрабаваннямі прысуду і маўклівае назіранне над расправай над Ісусам, падпісаўся ў злачынстве.
Але ж гэта ўсё ўжо было ў мінулым, бо негледзячы на ўсё гэта, перамога Ісуса адбылася, а Апосталы былі ў страху. Чаму так? Бо вучні самі яшчэ не паверылі ў перамогу Ісуса.
І вось тут і ёсць лёсавызначальны пункт. Наша вера. Яна, як кажа Ян, і ёсць “перамогай, якая перамагла свет”( 1Ян 5,4 ). Нам трэба паверыць у Ісуса, у перамогу дабра, у перамогу Бога над светам. “Хто ж перамагае свет, калі не той, хто верыць, што Ісус ёсць Сынам Божым?” (1Ян 5,5) Вядома, там дзе ёсць вера, больш не будзе месца на страх.
Калі пазбавімся страху, то зможам не толькі захапляцца дзіцячай беспасрэднасцю 13гадовай дзяўчынкі, якая спантанна з патрэбы сэрца на асфальце напісала адно слова “Жыве” і за гэта патрапіла на дзве гадзіны на міліцэйскі пастарунак, а яе маці прыцягнута да адміністратыўнай адказнасці; але зможам асягнуць прынцыпова іншы, больш якасны ўзровень жыцця.
Улада дарослых, якая баіцца свабоды дзяцей і зацята змагаецца з дзіцячым жаданнем жыць, не мае будучыні.
Апосталы перажылі шмат , але няхай будзе вядома вам, што калі пазбавіліся страху, то Ісус дазволіў ім не толькі сярод юдэяў прапаведваць, але і ва ўсім свеце. Зрэшты, праўда Евангелля стала мацнейшай нават за сілу легіёнаў Рымскай імперыі. Рым рухнуў так, як і руйнаваліся Богам муры турмы, за якія траплялі не раз апосталы за прапаведванне праўды (пар. Дз 16,26). А вось хрысціянства далей існуе. І далей ёсць тыя, хто сваім прапаведваннем сёння кажа: страх можна перамагчы.
Не бойцеся! Хрыстос сапраўды ўваскрос. Ён нішчыў муры турмы апосталаў, знішчыць і муры турмы, за якімі сёння седзяць вязні сумлення.
Я малюся, каб Хрыстос прынёс нам мір і супакой. А гэта будзе тады, калі будзем мець веру ў Бога, праўду і справядлівасць.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Біскуп Казімір Велікаселец павіншаваў католікаў з Вялікаднем 4.04.2021, 9:10
Казімір Велікаселец
Ён пажадаў беларусам радасці і надзеі, якую нясе Уваскрослы Хрыстус.
Біскуп Казімір Велікаселец звярнуўся да беларусаў з вiншаваннямi на Вялікдзень:
— Глыбокапаважаныя святары, кансэкраваныя асобы, браты і сёстры!
Чарговы раз мы адзначаем галоўнае хрысціянскае свята — Вялікдзень… Уваскрасенне Езуса пераконвае нас, што ў змаганні са злом і смерцю апошняе слова заўсёды застаецца за Богам.
Азіраючыся на гісторыю збаўлення чалавецтва, мы можам зразумець, што ўсё Святое Пісанне канцэнтруецца вакол асобы Езуса Хрыста, які памёр і ўваскрос, бо ў пасхальным здарэнні спаўняюцца ўсе абяцанні Бога. Мы верым, што Хрыстус сваёй крывёю вызваліў увесь свет ад ярма граху і смерці і, уваскросшы, даў нам надзею на ўдзел у вечным жыцці ў супольнасці святых…
Уваскрасенне Езуса адкрывае нам, што цялесная смерць — гэта яшчэ не канец. Таму адзінае, што нас павінна хваляваць, гэта каб мы не апынуліся ў стане духоўнай смерці.
Смерць у такім сэнсе азначае жыццё, аддалёнае ад Бога. Духоўная смерць пачынаецца з цяжкога граху — свядомага, дабравольнага і прамога парушэння Божых запаведзяў. Цялесная смерць — гэта толькі брама, за якой ідзе працяг таго, што мы абралі на зямлі.
Радасная навіна аб уваскрасенні Езуса заключаецца ў тым, што мы ўжо тут, на зямлі, удзельнічаем у вечным жыцці. Дзякуючы ўваскрасенню Хрыста ў кожным верніку ёсць зерне ўваскрасення…
Ужо больш як год людзі свету перажываюць роспач і няўпэўненасць у сваёй будучыні. Пандэмія каранавірусу яшчэ раз паказала, якое крохкае існаванне чалавека нават у эпоху сучасных тэхналогій…
Гэты вірус прынёс бяду ў нашыя дамы і на нашыя вуліцы. Нам можа здавацца, што Бог маўчыць, пакуль церпяць невінаватыя. Хрыстус вучыць нас з годнасцю пераносіць цярпенне, і Ён неабыякавы да нашых жыццёвых клопатаў.
Пустая магіла, у якую паклалі цела Езуса, сімвалізуе мост, які пабудаваў Хрыстус, — мост паміж смерцю і жыццём, паміж роспаччу і надзеяй. Ідучы шляхам Месіі, мы таксама можам будаваць масты еднасці нават там, дзе гэта здаецца немагчымым. Мы спадзяемся, што пасля смерці нас не чакае небыццё. Уваскрасенне — гэта мост, які вядзе за межы смерці. Ад нас залежыць, ці захочам мы, каб кожны жыццёвы выбар набліжаў нас да жыцця з Богам, бо цялесная смерць можа адкрыць нам Божае Валадарства ў поўнай меры.
Там, дзе ёсць падзелы, мы можам быць творцамі гармоніі, прабачэння і паяднання. Праз гэта мы будзем сведчыць пра надзею ўваскрасення і любоў Хрыста да кожнага чалавека не толькі на словах, але і праз учынкі. Сіла ўваскрасення, атрыманая падчас хросту, дзейнічае ў нас, калі ў нас ёсць гатоўнасць любіць, ісці за нашым Панам, калі мы маем настойлівасць у ахвярнасці дзеля іншых, вернасць парывам сэрца, якія дапамагаюць нам пераадольваць эгаізм.
Чалавек носіць у сабе вобраз нябачнага Бога, а таму праяўленне любові да бліжняга паказвае, наколькі мы любім нашага адзінага Айца ў Небе.
Памятайма, што праз сваё ўваскрасенне Хрыстус запрашае нас стаць больш чалавечнымі. Езус перасцерагае нас ад такой формы веры, калі чалавек толькі кліча «Пане, Пане», але насамрэч не выконвае волю Бога, бо ігнаруе патрэбы сваіх братоў і сясцёр…
13 красавіка 1991 года святы Ян Павел II аднавіў структуры Каталіцкага Касцёла ў Беларусі. Гэта было магчыма дзякуючы адвазе тых вернікаў і пастыраў нашай зямлі, якія ў часы пераследу не гублялі надзеі ў Богу, якія захавалі і перадалі веру ў Бога наступным пакаленням; якія не толькі з пакорай чакалі ўваскрасення Касцёла, давяраючы словам Хрыста, што брамы пякельныя не перамогуць Яго, але і дзейнічалі: вучылі дзяцей маліцца, патаемна рыхтаваліся да сакрамэнтаў споведзі і Камуніі, да сужэнства, да святарства, клапаціліся аб вяртанні касцёлаў…
Дарагія браты і сёстры, жадаю вам радасці і надзеі, якую нясе Уваскрослы Хрыстус…
Віншую католікаў і тых хрысціянаў, якія сёння адзначаюць гэтае свята!
Віншую нашых праваслаўных братоў, якія цяпер, падчас Вялікага посту, рыхтуюцца да святкавання пасхальнай таямніцы. Дарагія праваслаўныя і ўсе людзі добрай волі, аб’яднаўшы нашы намаганні, мы можам быць знакам еднасці і надзеі для свету.
На радаснае і плённае перажыванне Вялікадня ад усяго сэрца вас благаслаўляю.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Проста трэба памятаць пра гэта.

title: Андрусь Такінданг: Кожны з нас - герой і пераможца

maintext:
Андрусь Такінданг: Кожны з нас – герой і пераможца 10.04.2021, 12:37
Андрусь Такінданг
Фото: budzma.org
Проста трэба памятаць пра гэта.
Андрусь Такінданг – мастак, музыка, паэт, удзельнік музычных гуртоў Recha і Harotnica mix. Мінулай восенню ён стаў адным з многіх, хто пацярпеў ад рэжыму за падтрымку мірнага супраціву, але сам лічыць адседжаныя «суткі» дробяззю ў параўнанні з іншымі гісторыямі, піша «Салідарнасць».
Калі ў 2009 годзе на дзяржканале АНТ з’явілася моўная рубрыка, якую вёў Андрусь і расказваў пра значэнне рэдкіх беларускіх слоў, здавалася – вось ён, яшчэ адзін крок да падтрымкі мовы дзяржавай. Але «адліга» аказалася часовай, праз пэўны час рубрыка знікла; а колькі наогул зараз мовы на дзяржТБ, можа лёгка праверыць кожны ахвотны.
Затое расквітнела недзяржаўная ініцыятыва «Мова нанова» – моўныя курсы, дзе Андрусь Такінданг часты музычны госць, з 2014 наведалі тысячы людей у розных гарадах Беларусі і замежжа.
– У чым, на ваш погляд, папулярнасць курсаў беларускай мовы – нават у цяперашніх умовах, калі могуць наўпрост прыйсці і забраць у РАУС студэнтаў і выкладчыкаў, а беларускамоўныя рызыкуюць атрымаць ярлык «змагар»?
– Моўнае пытанне было вельмі «эрагеннай зонай» для беларусаў. Насамрэч і раней былі добрыя, станоўчыя водгукі, калі людзі чулі беларускую мову, але былі і рэзка негатыўныя. Цяпер моўнае пытанне рэзка актуалізавалася, бо людзі, відаць, хочуць даць сабе адпачынку ад нейкага гвалту, адасобіць сябе ад фашыстаў – і гэта, робіцца, безумоўна, з дапамогай мовы.
Я заўважыў, што нават прыбіральшчыцы ў гандлёвых цэнтрах і кантралёры ў метро, чуючы беларускую, таксама стараюцца перайсці на яе. На мой погляд, выкарыстоўваючы мову, людзі такім чынам спрычыняюцца да незалежнай Беларусі, да нацыянальнай культуры. Нават калі яны не з’яўляюцца носьбітамі мовы, то ёсць усім вядомыя простыя словы – «да пабачэння», «дзякуй», «калі ласка».
Гэта спроба паказаць, што мы – беларусы, мы адэкватны народ, і мы не маем дачынення да гэтай жэсці, цемрашальства, якое адбываецца. Выяўляецца гэта ўсімі магчымымі спосабамі: і дваравымі канцэртамі, якія падтрымліваюць мірны пратэст супраць гвалту, і стаўленнем «мова фрэндлі»…
«Страх знікаў з першымі акордамі»
– Дарэчы, пра дваравыя канцэрты. Увосень адбылася неверагодная іх хваля, (Recha выступіла больш як 50 разоў!), а слухачы нярэдка прызнаваліся: «Мы раней і не ведалі, колькі ў нас добрых музыкаў». Вы адчулі ўсплёск папулярнасці ў гэты час?
– Так, гэта былі «залатыя месяцы» адраджэння беларускай культуры і ў тым ліку музыкі, і мы ўбачылі, колькі людзей пасля канцэртаў прыходзілі паслухаць іншыя нашы запісы ў інтэрнэце – гэта бачна па праглядах, колькі пісалі ўдзячных водгукаў, пазнавалі на вуліцы – і гэта, канешне, нахтняе і дае крылы.
Мабыць, упершыню мы так поўна адчулі сябе салідарнымі, запатрабаванымі, убачылі насамрэч, як тое, што мы рабілі каля 20 гадоў, цікава і актуальна. Даводзілася нават адмаўляцца ад некаторых выступаў, бо іх было часам некалькі на дзень, і мы фізічна не паспявалі паўсюль.
Упершыню не хапала не рабочых на заводзе, а музыкаў і лектараў, – усміхаецца Андрусь, узгадваючы, што на дваравых канцэртах да музычнай часткі далучалася асветніцкая – лектары расказвалі пра мову, пра гісторыю, і людзі не разыходзіліся, нават калі было дрэннае надвор’е.
– Як на мой густ, то «Рэху» якраз вельмі пасаваў гэты фармат – выступ на адкрытай пляцоўцы, хай сабе невялікай, але каб кожны ахвотны мог пачуць і ўбачыць, і зараз такіх дваравых канцэртаў, той атмасферы вельмі нестае. А вам якіх пляцовак і публікі нестае?
– Вядома, патрэба ў канцэртах, у тым ліку ў вулічных канцэртах, ёсць. І зараз яны адбываюцца – можа быць, гэта не так афішуецца, але ёсць. І нават сёння, калі гэта зрабілася небяспечным, людзі ўсё адно збіраюцца і музыка па-ранейшаму гучыць.
– А ўлады спрабуюць гэта спыніць. Пасля аднаго з канцэртаў у Каменнай горцы затрымалі і музыкаў Recha. Пэўна, гэта не было нечаканасцю, бо вас выклікалі папярэдне на «прафілактычныя размовы», і ўсё ж – ці было страшна выпраўляцца на чарговы выступ, ведаючы, што можаш не вярнуцца дадому, а трапіць за краты?
– Страшна бывала заўсёды перад канцэртам. А ўжо падчас выступу, калі ты бярэш у рукі інструмент і выконваеш сваю справу, думаеш пра іншае – каб добра праспяваць, добра зайграць. У прынцыпе, гэта было і адной з мэтаў дваравых канцэртаў – каб пераадолець страх. Таму страх знікаў з першымі акордамі, а пасля было прыемна і радасна.
– А на 15 сутках хіба было «прыемна і радасна»?!
– Ну, па-першае, нам пашчасціла, што мы нейкі час былі разам, і мелі магчымасць, седзячы ў закрытым памяшканні, мо ўпершыню за шмат гадоў, проста паразмаўляць, паслухаць адзін аднога, не спяшаючыся, пажартаваць, нешта распавесці – для нас гэта было каштоўна і вельмі важна. Таму нават «турэмны досвед» атрымалася перапрацаваць на нешта карыснае. Я нават успрымаў «суткі» як своеасаблівую ўзнагароду, прызнанне таго, што мы ўсё робім правільна.
Потым, калі нас раздзялілі, маімі суседзямі былі вельмі цікавыя людзі – навукоўцы, айцішнікі, – людзі, якія па сутнасці ствараюць нашу краіну, самыя лепшыя яе прадстаўнікі і актыўныя грамадзяне. Іх таксама было вельмі цікава слухаць і даведвацца штосьці новае, і мы таксама падтрымлівалі, падбадзёрвалі адзін аднаго.
Вядома, пабытовыя ўмовы пераносіліся цяжка, але мы нават за кратамі адчувалі салідарнасць і падтрымку беларусаў, былі моманты, калі чулі, як сігналілі машыны, і ведалі, што нас – пераважная большасць.
– Праўда, што і пазней «органы» не выпусцілі вас з-пад увагі і нават прыходзілі з праверкай у вёску, дзе жыве ваша бабуля, але яна ім дала ў хвост і грыву?
– Было такое, што нам тэлефанавалі і запрашалі здаць адбіткі пальцаў, ці там прафілактычная бяседы з найбольш актыўнымі праводзілі. А да маёй бабулі сапраўды прыходзіла дэлегацыя, нібыта праверыць умовы, у якіх жывуць на вёсцы людзі сталага веку. Распытвалі яе пра сваякоў, чым займаюцца, журналіст мясцовы сказаў пра Такінданга, і бабуля прачытала ім лекцыю пра тое, што ўнук малайчына, распаўсюджвае беларускасць, а яго за гэта затрымліваюць і на 15 сутак, а ў вас, шаноўныя, няма грошай і жадання, каб дарогу падлатаць і іншыя праблемы вырашыць…
Бабуля малайчына, але гэта сітуацыя выклікала пэўнае раздражненне, бо прыйшло ў хату шэсць чалавек, а бабулі ўжо 80 год, і пандэмію ніхто не адмяняў. І навошта прыйшоў з сацработнікам і старшынёй сельсавета маёр міліцыі, незразумела…
Карацей, я за бабулю сваю не хвалююся, але каб на яе месцы была іншая бабуля, не такая адважная, не такая адукаваная і граматная, то маглі б быць і негатыўныя наступствы.
– Нават захоўваючы асцярожны аптымізм, разумееш, што сёння музыкам складана, як ніколі: у спісах затрыманых сустракаеш усё новыя знаёмыя прозвішчы, нехта вымушаны наогул з’ехаць з краіны, як гурт «Разбітае сэрца пацана», якім пасля «сутак» не далі нармальна працаваць, «гастролькі» не даюць, канцэртныя пляцоўкі зачыняюцца…
– Трэба час ад часу даваць сабе нейкую «разгрузку», бо ўмовы насамрэч вельмі няпростыя. Мы зараз, напрыклад, ірванулі на адпачынак у горы, вырашылі крыху аднавіцца фізічна і маральна, здароўе паправіць. Таксама мы з гуртом вырашылі больш займацца запісам песень – тым больш, назбіралася шмат таго, што планавалі запісаць, а ўсё неяк не даходзілі рукі.
Летась жа праз пандэмію таксама значная частка канцэртаў і фэстаў адмянілася, давялося неяк пераасэнсоўваць сваю працу. Рабілі анлайн-канцэрты…
– Дарэчы, як вам гэты досвед?
– Вялікі анлайн мы зайгралі на фэсце «Музыка побач», дзе ўдзельнічалі многія беларускія музыкі, і, што вельмі важна, сабраныя грошы ішлі ў падтрымку рэпрэсаваных артыстаў. Наш «Шчыры анлайн» з продажам білетаў адбыўся ў студзені, потым быў яшчэ шэраг розных выступаў. Вялікая ўдзячнасць арганізатарам: гэта дзівоснае адчуванне, калі ты граеш у адным месцы, а цябе слухаюць у розных кутках Беларусі і за яе межамі, калі слухачы з розных краін наўпрост анлайн задаюць розныя пытанні, і ты на іх адказваеш.
Але, безумоўна, жывых канцэртаў нішто не заменіць, і пасля аднаго з дваравых выступаў я казаў, што, сябры, давайце сустрэнемся ў «Мінск Арэне», дзе адбудзецца святочны гала-канцэрт.
«Зараз мы наноў адкрываем адзін аднаго»
– Ведаю, што слухачы падтрымлівалі вас не толькі словамі – хтосьці прысылаў тэматычны торцік, хтосьці бясплатна падвозіў… Якія выпадкі найбольш запомніліся?
– Сапраўды, было вельмі шмат прыемных рэчаў. Аднаго разу таксіст, даведаўшыся, што мы едзем на дваравы канцэрт, адмовіўся браць грошы, сказаў, што такім чынам хоча падтрымаць. Часта дарылі сцягі раёнаў, вельмі прыгожыя і крэатыўныя паштоўкі – у мяне іх ужо шмат назбіралася.
А яшчэ была такая гісторыя – калі мы гралі канцэрт, пасля якога нас затрымалі, на Нёманскай, там было адкрыццё каляднага малюнка (яго жыхары папярэдне ўзгаднілі з ЖЭСам), дык вось пасля нашага затрымання людзі перанеслі на сцяну і мой малюнак – гэта было вельмі кранальна, і копія атрымалася вельмі ўдалая.
А калі я выйшаў з «сутак», акрамя музыкаў, знаёмых і незнаёмых, мяне сустракалі прадстаўнікі гэтага кварталу, якія адмыслова прыехалі ў той дзень на Акрэсціна… Таму гэтыя 15 сутак – нейкая драбніца ў параўнанні з той салідарнасцю, падтрымкай, любоўю, якую мы адчулі. І таму для мяне няма ніякага сумневу, што мы пераможам (перамаглі ўжо, але трэба гэту перамогу зафіксаваць, каб яна была і юрыдычнай, і фактычнай).
– Вы аздаблялі малюнками першы сезон «Казак з Маляванычам». Як яно – разумець, што твая аўдыторыя памаладзела ў некалькі разоў?
– Гэта вельмі класна. І сам Маляваныч пабываў на сутках, і яшчэ некаторыя людзі, якія ўдзельнічаюць у гэтым праекце – то-бок, падабралася такая кампанія зняволеных, – смяецца Андрусь. – Праект таксама быў вельмі дарэчы: я выйшаў з «сутак» і патрапіў на каранцін, бо захварэў на каранавірус, а тут такі цудоўны варыянт – можна сядзець дома і адсылаць праз інтэрнет малюнкі, не парушаючы ўмоваў каранціну.
Было вельмі прыемна, калі пасля на вуліцах падыходзілі і маладыя матулі, і нават бабулі – і казалі, што бачылі мае малюнкі ў Маляваныча. А не так даўно запрашалі ў прыватную школу правесці ўрок па маляванні, я захапіў частку гэтых ілюстрацый – дзеці таксама іх пазналі, узрадаваліся…
Для мяне відавочна, што ў людзей ёсць вялікая прага, запатрабаванасць гэтых беларускіх праектаў – музычных, мастацкіх, анімацыйных. Зараз мы наноў адкрываем для сябе адзін аднаго і пачынаем цаніць сваё.
У часе працы адкрыў для сябе некаторыя народныя казкі – напрыклад, пра святога Пятра і святога Іллю, лепш зразумеў наш народны гумар, іронію беларускую, якая не заўжды адразу заўважная, і ўпадабаў многіх персанажаў, якіх маляваў.
– Самае кароткае, але напэўна, самае складанае пытанне: што далей? Адкуль узяць сіл, каб прайсці гэты шлях?
– Я зараз прыгадваю свайго старэйшага сябра Алеся Пушкіна, які ў вязніцы і якому пагражае велічэзны тэрмін. Наколькі я памятаю, нават у самых складаных сітуацыях ён карыстаўся пачуццём гумару.
Я, калі сядзеў у вязніцы, узгадваў беларускіх аўтараў, прынамсі Уладізміра Караткевіча.
Каб не апусціць рукі, нехта абапіраецца на музыку, нехта – на беларускую гісторыю, культуру, нехта на пачуццё гумару, хтосьці – на веру, хтосьці – на сваіх сяброў. Кропак судакранання, ад якіх можна адштурхнуцца і рушыць далей, шмат, трэба толькі знайсці.
…Кожны дзень, які мы пражываем, важны – каб, выйграўшы гэтую вайну, ты мог сказаць: я застаўся адэкватным чалавекам, я не стаў фашыстам. Гэта велічэзны шанец для нас, для кожнага чалавека, ці то ты музыкант, ці то рабочы – стаць пераможцам.
За гвалтам няма будучыні, толькі смерць і разбурэнне. А тыя, хто хоча адэкватнасці, дабрыні, зычлівасці, – гэта вялікі гонар для кожнага з нас, абараняць самае лепшае, што ёсць у свеце: добрыя ўзаемаадносіны, любоў, дабрыню, міласэрнасць. Проста трэба памятаць пра гэта, пра тое, што кожны з нас – герой, малайчына і пераможца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Важна памятаць пра тое, кім мы ёсць"

maintext:
«Важна памятаць пра тое, кім мы ёсць» 17.04.2021, 12:10
Дарафей Фіёнік
Як стваральнік музея ў Студзіводах вяртае жыхароў Падляшша да беларускіх традыцый і культуры.
Госць «Радыё Рацыя» – стваральнік Музея Малой Бацькаўшчыны ў Студзіводах Дарафей Фіёнік – ужо шмат гадоў вяртае жыхароў Падляшша да сваіх традыцый і культуры. Хоць пандэмія каронавіруса ўплывае на ўсе аспекты нашага жыцця, але не замінае нам памятаць пра тое, кім мы ёсць.
- Цікава дазнацца, якія ёсць навіны, тым больш у такі перыяд. Вы заўсёды ў гэты час рыхтаваліся да сваіх фестываляў: “Там по маёвуй росі” , “Олень по бору ходзіць”. Ужо другі год пачынаем жыць у пандэміі, які лёс фестываляў, што плануеце ў гэтым годзе?
- Для мяне гэты час благаслаўлёны. Я адпачываю, але не ў сэнсе, што нічога не раблю. Пасля 20-ці гадоў “катаргі” арганізацыйнай, будаўнічых спраў і іншых, атрымалася зрабіць пэўныя справы, на якія дасюль не было часу. Напрыклад, выданне кніг. Некаторыя рукапісы ляжалі пару гадоў, а тут стала больш часу, і выйшла кніжка “Мяшчанская вёска Відава” Пятра Белаказовіча, кніжка Зоі Сачко для дзяцей “А колісь як было?”, выйшлі два нумары “Бельскага гостінца” і нумар “ Мельніцкага гостінца”, цяпер рыхтуем кнігу Віктара Стахвюка “Подых цемры”.
Аднавілі мы і працу Школы падляшска-беларускіх культурных і гістарычных традыцый. Ужо мелі пару сустрэч. Ідзе цікавая мастацкая работа, ствараецца “Тэлятыцкая панарама”. Пару гадоў супольна з зацікаўленымі асобамі з Польшчы, Беларусі і Расеі рэалізуем важную працу па адраджэнні культурных і гістарычных традыцый тэрыторыі праваслаўнага прыхода Тэлятычы.
Зараз паўстае “Тэлятыцкая панарама” Міраслава Здрайкоўскага. Фактычна не захавалася на тэрыторыі Падляшша гістарычных гравюр, такіх, якія маюць, напрыклад, Гародня ці Берасце. На Падляшшы ніякі горад такіх гравюр не мае. Таму мусім ствараць цяпер. Калі ідзе размова пра час вясны, які надышоў, то ў нас так скалалася ўжо некалькі гадоў, што арганізуючы “Там по маёвуй росі”, мы сышлі са сцэны на вуліцы, на палі, лугі, на людскія панадворкі.
Пачынаем з 1-га траўня, бо гэта Вялікая субота. У гэты дзень мы адкрываем пленарную выставу ў Студзіводах – здымкі за 15 год Вячаслава Панасюка, які дакументуе штогод, як збіраюцца людзі асвячаць пасху ля крыжа.
А збіраецца да ста чалавек, усе Студзіводы! А 6-га траўня, на Юр’е, абходзім жыта на полі ў Старых Порубах з караваем, з качаннем каравая, спяваннем “агулек”, з карагодамі. 9-га траўня плануем падобныя карагоды ў вёсцы Тапілец. 8-га траўня плануем быць у Махнатым, абходзіць жыта на полі. Думаю, што такое веснавое ажыўленне менавіта песнямі, абрадамі, як паказвае гэтая сітуацыя, універсальнае. І працягваецца пастаянная праца нашых калектываў – гэта “Жэмэрва”, “Жэўжыкі” і “Осочнікі”. І гэта ўсё студыі фальклору.
І мы можам выступаць, а можам і не выступаць. Бо мы даследуем фальклор, расшыфроўваем запісы, апрацоўваем іх, самі сабе ствараем нагоды, каб паспяваць, выйсці на прыроду, на поле на Юр’е, не чакаем, калі нас хтосьці запросіць на сцэну. Для нас важна, што мы выхоўваем дзяцей, моладзь, што маем патэнцыял запісаных традыцый: песень, абрадаў, танцаў, музыкі інструментальнай, што можам камусьці гэта перадаць і навучыць.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: "Я веру, што ў гэтым годзе ён будзе дома"

maintext:
«Я веру, што ў гэтым годзе ён будзе дома» 5.04.2021, 13:02
1,094
Якім прадстаўляе дзень вызвалення дзяўчына палітвязня Рамана Канановіча.
Палітвязень Раман Канановіч асуджаны на чатыры гады калоніі ўзмоцненага рэжыму за тое, што 10 жніўня ў раёне метро «Пушкінская» паспрабаваў адцягнуць агароджу, якая замінала прайсці. Яго дзяўчына Валерыя распавяла «Новаму Часу», чаму пайшла на шматлікія курсы, як вучыць каханага французскай мове, рыхтуецца да вяселля і якім уяўляе дзень вызвалення.
Раман і Валерыя разам амаль два гады. Як распавядае дзяўчына, гэта было каханне ледзь не з першага погляду.
— Гэта было адно з найлепшых спатканняў у маім жыцці, — узгадвае Валерыя першую сустрэчу з Раманам. — Ён адвёў мяне на дамбу, там быў вельмі прыгожы краявід, зладзіў пікнік. Мы сядзелі ўсю ноч. Яшчэ адзін момант, які падкупіў: мы з ім жылі ў розных частках горада. Ён выклікаў таксоўку, і спачатку адвёз дадому мяне, а потым паехаў да сябе. Рома — джэнтльмен, а яшчэ ён вельмі добры, крыху рассеяны, камунікабельны, заўжды ўсім дапамагае.
Абвінавачанне пабудавана на фатаграфіі
Раман Канановіч працуе праграмістам, вельмі захоплены сваёй прафесіяй і палітыкай ніколі не цікавіўся. Але хацеў развіваць сваю краіну і разумеў, што вынікі выбараў 9 жніўня — хлусня. Увечары 10 жніўня ён быў у сваякоў у раёне станцыі метро «Пушкінская» і выйшаў на вуліцу, каб ісці дамоў. Гэтага хапіла, каб трапіць пад крымінальны пераслед. Валерыя распавядае, што ўсё абвінавачанне будавалася вакол адной фатаграфіі, зробленай у той вечар карэспандэнтам аднаго з замежных СМІ.
Паводле абвінавачання, Раман Канановіч «9 жніўня і ў наступныя дні прыняў удзел у загадзя спланаваных масавых беспарадках у Мінску, якія выявіліся ў непасрэдным здзяйсненні пагромаў, узброенага супраціву прадстаўнікам улады, супрацоўнікам АУС у форменным абмундзіраванні». У выстаўленым палітвязню абвінавачанні сказана, што ён «10 жніўня, будучы дасведчаным з розных крыніц аб планаваных супрацьпраўных дзеяннях, прыбыў на ўчастак мясцовасці па адрасе на Прытыцкага, 32-28, для выказвання незаконнымі спосабамі сваіх грамадска-палітычных поглядаў і пратэстаў праз дэструктыўную дзейнасць, накіраваную, у тым ліку, на абвастрэнне напружанасці ў грамадстве, прыняў актыўны ўдзел у сумесных дзеяннях натоўпу, якія груба парушаюць грамадскі парадак». Таксама абвінавачанне сцвярджала, што Раман нанёс шкоду філіялу «Мінскія цеплавыя сеці» РУП «Мінскэнэрга» шляхам «раскамплектавання металічнай канструкцыі ў выглядзе 12 жалезных штыроў», «выняў з іншымі неўстаноўленымі асобамі не менш за чатыры металічныя пруты з агароджы» і перамясціў іх да барыкадаў з мэтай «палягчэння сабе і іншым удзельнікам масавых беспарадкаў, стварэння перашкоды для перамяшчэння супрацоўнікаў і транспарту АУС». Адметна, што прадпрыемства выставіла кампенсацыю шкоды ў памеры… 0 рублёў 00 капеек.
Раман віну не прызнаў і адмовіўся ад дачы паказанняў.
Не думаў, што яго затрымаюць
Хлопца затрымалі 16 кастрычніка. Валерыя распавядае, як гэта адбывалася:
— Спачатку прыйшлі па месцы прапіскі да мамы, але яго там не аказалася, бо ён жыў асобна. Мама яму пра гэта сказала, мы ведалі, што едуць людзі. У нас яшчэ было такое стаўленне да праваахоўнікаў — думалі, можа, агледзяць кватэру. Рома ведаў, што ён ні ў чым не вінаваты. Але ніхто не думаў, што яго будуць затрымліваць, ён сказаў мне, каб я ехала на працу, а ён застанецца, сустрэне іх і пагаворыць. Я паехала, па дарозе мы перапісваліся. Каля 9 раніцы ён напісаў: «Я цябе моцна кахаю» і выдаліў дыялог.
Валерыя гаворыць, што ператрусу ў кватэры не было, бо, калі яна ўвечары туды прыехала, нічога не змянілася.
З РУУС, куды адразу адвезлі Рамана, ён змог патэлефанаваць маці. Так, дзякуючы пошукам каханага, Валерыя з ёй і пазнаёмілася. Пасля хлопца адвезлі на Акрэсціна, тры дні ён правёў у ІЧУ, адтуль яго перавялі ў СІЗА на Валадарскага, дзе Раман утрымліваецца і цяпер.
«Падрыхтавацца да такога немагчыма»
За ўвесь гэты час Валерыі ўдалося ўбачыць Рому толькі на судзе. Яна зазначае, што малады чалавек вельмі схуднеў. 10 лютага суддзя Ленінскага раёна Таццяна Шоцік прызнала яго вінаватым па ч. 2 артыкула 293 Крымінальнага кодэкса (удзел у масавых беспарадках).
— Каб даказаць віну па яго артыкуле, павінны былі сысціся некалькі фактараў: удзел у масавых беспарадках, наяўнасць гвалту, непадпарадкаванне супрацоўнікам міліцыі, наяўнасць зброі, нанясенне шкоды маёмасці. Ну, дапусцім, удзел даказаны — ёсць фатаграфія, і тут ужо ніхто разбірацца не будзе. Зброі не было, гвалту не было, не прывялі нават якога-небудзь пацярпелага ў балаклаве. Не было пашкоджання маёмасці. Па-добраму, атрымліваецца адміністрацыйны артыкул: адседзеў 15 сутак — і да пабачэння. Тое, што ўсё гэта не даказана — гэта не мае словы, гэта агучваў пракурор на пасяджэнні. І запытаў чатыры гады ўзмоцненага рэжыму. Гэта такі сюр.
Калі Валерыя распавядае, які шок перажыла падчас вынясення прысуду, у яе дрыжыць голас. Але яна бярэ сябе ў рукі і ўжо спакайней працягвае: насамрэч ілюзій адносна выраку асаблівых не было, адвакат раіў настройвацца на тэрмін.
— Мы чыталі навіны і разумелі, што такі вынік магчымы, — гаворыць дзяўчына. — Усім па гэтым артыкуле даюць падобныя тэрміны, бо ёсць пэўная ўстаноўка. Але ўсё роўна падрыхтавацца да такога немагчыма.
Вучыць французскую мову праз лісты
Валерыя і Раман пішуць адно аднаму штодня. Дзякуючы гэтаму ўдаецца прабіваць «паштовую блакаду». З ліставаннем здараюцца перабоі: напрыклад, лісты не даходзілі з канца снежня і да пачатку студзеня і з канца лютага да пачатку сакавіка. Але агулам перапіска больш-менш стабільная.
— У мяне, напэўна, самыя шалёныя лісты, бо я пішу яму пра ўсё. За дзень з табой не асабліва шмат чаго адбываецца, але ў мяне ёсць канал «Добрыя навіны», я адкрываю яго і пачынаю распавядаць, што, умоўна кажучы, Маск плануе адкрыць гатэль на Месяцы ці ў Мінскім заапарку казляня пасябравала з бегемоцікам. Пішу словы падтрымкі. Ён мне піша, што мае лісты яго моцна падтрымліваюць. А яшчэ я пырскаю лісты парфумай, каб у яго заўсёды быў мой пах.
У лістах маладыя людзі стараюцца не закранаць нічога таго, што магло б не прайсці цэнзуру. Нядаўна Валерыі ўдалося паразмаўляць з мужчынам, які сядзеў з Раманам і сышоў на «хімію», і ад яго яна змагла крыху даведацца пра стан хлопца.
— У яго цяпер «сінусоіда»: то здаецца, што вось-вось усё атрымаецца, то роспач. Але такое, мне здаецца, ва ўсіх. Агулам ён трымаецца, ён вялікі малайчына, і я ўпэўнена, што ён не зламаецца.
У СІЗА Раман шмат чытае, яшчэ ўвосень родным удалося перадаць яму кнігі па праграмаванні і англійскай мове. Пасля суда Валерыя пачала вучыць яго французскай мове. Паколькі падручнікі ў перадачы не прынялі, дзяўчына спрабуе займацца з каханым французскай праз лісты, але так, каб было зразумела і цэнзару — бо лісты на замежных мовах не прапускаюць.
У камеры Рамана ёсць тэлевізар, таксама да яго даходзіць «Новы Час», і ён разумее, што адбываецца. Яму піша шмат людзей, атрымаў нават ліст з Бразіліі. Валерыя зазначае, што хлопец вельмі добра аналізуе інфармацыю і робіць трапныя высновы.
«Я стала мацнейшай і смялейшай»
— Да ўсёй гэтай сітуацыі мы, напэўна, адзін аднаго недаацэньвалі, — усміхаецца дзяўчына. — Цяпер я разумею, што побач са мной не хлопец, а сапраўды мужчына.
Каб прасцей было перажываць час расстання з каханым, Валерыя, хімік па адукацыі, апроч працы стараецца нагрузіць сябе дадатковымі заняткамі: тры разы на тыдзень яна вывучае англійскую мову, яшчэ два дні вучыцца ў аўташколе. Дапамагаюць родныя і сябры — усе вельмі з’ядналіся, арганізуюць перадачы для Рамана, падтрымліваюць маральна.
— Зона камфорту для мяне цяпер — гэта замкнуцца ў сваім маленькім свеце і нікога да сябе не падпускаць, шкадаваць сябе. Але і я сама, і сябры не дазваляюць мне гэтага рабіць.
У бліжэйшых планах Рамана і Валерыі — распісацца. Яны праз маму на спатканні дамовіліся распісацца, а потым на 14 лютага Раман падарыў Валерыі пярсцёнак. Хоць, смяецца дзяўчына, прапановы хлопец ёй
не рабіў і яна ўсё ж чакае гэтага прыгожага моманту, але так з’явіцца магчымасць бачыцца на спатканнях. Праўда, пакуль замест звычайнага для маладых прыемнага хвалявання даводзіцца праходзіць «перадвясельны квэст» паміж аддзелам ЗАГС, СІЗА і судом, каб сабраць неабходныя дакументы
— Мне здаецца, што я ў кастрычніку і я цяпер — гэта два розныя чалавекі, — прызнаецца суразмоўца. Я стала мацнейшай і смялейшай. Я параўноўвала гэта з тым, што, калі мы з Ромам хадзілі ў залу, трэнер дадаваў вагу, і ты ляжыш, на цябе ўсё цісне, і думаеш, што не можаш зрабіць гэтае практыкаванне. А потым аказваецца, што можаш. Але тут пытанне не ў тым, ці ты можаш, а ў тым, ці цябе гэта прыцісне. Я не гатовая да таго, каб мяне прыціснула.
Трыванне гэтага цяжару даецца Валерыі нялёгка. І ўсё ж яна ўдзячная лёсу за тое, што такая гісторыя здарылася з ёй і Раманам. Яна дапамагла раскрыць новыя якасці адно ў адным, стаць больш дарослымі і вывесці адносіны на глыбейшы ўзровень, чым яны былі раней.
«Ён патэлефануе і скажа, каб мы выклікалі яму таксі»
— У мяне няма адчування, што я развіталася з ім на чатыры гады, — зазначае Валерыя. — Мне здаецца, так думае любы чалавек, які здольны аналізаваць. Калі паглядзець хаця б на эканамічны аспект — усё становіцца зразумела. Я веру, што ў гэтым годзе ён будзе дома.
Валерыя чакае каханага і ўяўляе, як будзе выглядаць дзень яго вызвалення. Яна мяркуе, што гэта здарыцца нечакана.
— Ён патэлефануе з незнаёмага нумара і скажа, каб мы выклікалі яму таксі. Я ўпэўнена, што гэта будзе сітуацыя, калі рэзка ў адзін дзень усіх выпусцяць.
Пасля вызвалення дзяўчына марыць з’ехаць з каханым на нейкі час адпачыць на мора. Але зусім з’язджаць з Беларусі яна не хацела б: пераканана, што і яна, і Раман могуць прынесці карысць тут. Праўда, зазначае Валерыя, усё будзе залежаць ад таго, у якой краіне Раман выйдзе на волю. Калі тут усё застанецца па-ранейшаму, магчыма, давядзецца з’ехаць.
Пакуль жа дзяўчына перадае каханаму, што тут усё працягваецца, і ўсё будзе добра, і што дома яго чакаюць. Трэба не адчайвацца, азірнуцца назад, убачыць, колькі ўжо пройдзена, і верыць, што лепшае абавязкова наступіць.
— Я вельмі хачу яму сказаць, каб ён ні на секунду не сумняваўся ні ў сабе, ні ў нас. З намі ўсё нармальна, і ніхто не думае апускаць рукі, усе гатовыя змагацца. А яшчэ — ён неверагодна моцны, сапраўдны воін дабра!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Ганна Севярынец: Беларусы сталі на парадак мацнейшымі 2 23.04.2021, 14:05
Ганна Севярынец
Фота: greenbelarus.info
Тое, што зараз адбываецца, многія не могуць укласці ў галаву.
«Тое, што цяпер адбываецца, многія не могуць укласці ў галаву. Я магу, бо ўсё гэта ўжо было... Для даследчыкаў таго часу значна меней «дзіўных рэчаў». Мы не задаем пытання: «Як так можна?» Бо мы разумеем, што толькі так і можна. Тое, што цяпер адбываецца, — гэта абсалютна лагічны працэс. І з боку ўладаў, і з боку тых, хто ўладам супрацьстаіць», — распавяла Ганна Севярынец «Зялёнаму парталу».
Як мінулае дапамагае разумець сучаснасць
Дваравыя лекцыі, сустрэчы з інтэлектуаламі, навукоўцамі, выкладчыкамі, паэтамі і музыкамі — адна з адметнасцяў грамадзянскай актыўнасці, якая выбухнула ў Беларусі мінулым летам і не сціхла да сёння.
Спадарыня Ганна — настаўніца, літаратуразнаўца, даследчыца беларускай літаратуры 1920—1930 гадоў за гэты час правяла не адзін дзясятак лекцыяў у розных дварах і розных населеных пунктаў Беларусі. І лічыць, што ў такой актыўнасці ёсць сваё тлумачэнне, ёсць свая гістарычная заканамернасць і абавязкова будзе плён.
Спадарыня Ганна распавяла нам пра тое, хто прыходзіць на дваровыя лекцыі, чаму людзі цікавяцца паэзіяй і прозай пачатку мінулага стагоддзя, і чаму так важна ўмець рэфлексаваць і выносіць урокі з мінулага.
Паралельная рэальнасць
«Для мяне ўсё пачалося з Новай Баравой. Ужо былі нейкія канцэрты, лекцыі. І я пераймалася, чаму не там? Але гэта не было так, што ты выходзіш і кажаш: «Вось я!» Людзі самі выбіралі тэмы, і я нават пэўны час перажывала, чаму такая не запатрабаваная, — распавядае настаўніца. — Але ў верасні разам са Змітром Дашкевічам Ганна трапіла ў Новую Баравую. І гэта была паралельная рэальнасць. Атмасфера вольнасці вельмі ўражвала»
Пасля, кажа спадарыня Ганна, былі іншыя раёны сталіцы, іншыя гарады, мястэчкі і нават вёскі.
«Людзі былі абсалютна розныя. Дапамагаў мой досвед удзелу ў настаўніцкіх конкурсах. Калі ты мусіш увайсці ў незнаёмы клас, і нельга рабіць адно і тое ж у розных класах. Гэты досвед дзіўным чынам спрацаваў у дварох. Бо нават сталічныя двары — усе розныя».
Узгадвае спадарыня Ганна двор у Калодзішчах, які спачатку нават «напужаў».
«Там былі людзі, якіх я ніколі раней не бачыла на такога кшталту імпрэзах. Расказваць пра літаратуру людзям з заводаў, людзям, якім спачатку трэба патлумачыць азы, было і цяжка, і кранальна. Аказваецца, ты са сваім высакалобым досведам запатрабаваны».
За час лекцый Ганна напрацавала пэўны змест, які быў прыдатны для ўсіх, бо ў пэўны час такія сустрэчы сталі канвеерам.
«Адвёў восемь урокаў, едзеш на адну лекцыю, на іншую, а назаўтра — зноў. У тыдзень такіх выступаў бывала і тры, і чатыры, і пяць…», — узгадвае Ганна.
Людзьмі звацца
У асноўным тэмай лекцый Ганны былі — 1920—1930 гады і беларуская літаратура ў той час.
«Гэта вельмі актуальна, вельмі цікава, гэта падмурак той сітуацыі, якую мы маем зараз. Мы гэтага не ведалі, мы гэта ўпусцілі, мы гэта не адрэфлексавалі, і таму мы цяпер зноў у тым самым часе», — кажа Ганна.
Якраз у 1920—1930 гады адбыўся вельмі падобны да сённяшняга выбух цікаўнасці да ўсяго беларускага. Таксама як сёння па гарадах і мястэчках ездзілі са спектаклямі і вершамі людзі. Быў такі ж самы эмацыйны ўздым.
«Людзі хацелі людзьмі звацца», — тлумачыць спадарыня Ганна.
На думку літаратуразнаўцы, тэксты паэтаў тых часоў напісаныя нібыта пра сённяшні час, пра сучасную Беларусь.
«Усё тое, што мы цяпер толькі шукаем, з чым упершыню сутыкаемся, што для нас — драма, немагчымы досвед, яны ўсё прайшлі, напісалі пра гэта вершы і завяршылі сваім жыццём», — кажа Ганна.
Лекцыі па літаратуры выклікалі вельмі эмацыйны водгук слухачоў, кажа настаўніца і літаратуразнаўца. Пры чым гэты водгук, па словах Ганны, нельга было атрымаць ні ў які іншы час.
«Ужо пачыналася зіма, было вельмі студзёна, людзі гадзіну і дваццаць хвілін стаялі і слухалі. І яны б стаялі, калі б я распавядала і дзве, і дзве з паловай гадзіны. З сабачкамі, з дзецьмі... Яшчэ два гады таму мы ў цёплы ўтульны музей збіралі 10—15 чалавек, і лічылі гэта добрай імпрэзай. А тут — 50—60 чалавек на марозе, на нагах, увечары, пасля працы».
І не толькі стаялі і слухалі, але і пасля лекцыі падыходзілі з пытаннямі, каментарамі, пісалі ў сацыяльных сетках, задавалі пытанні пра кніжкі, шукалі спасылкі…
Не задушаць
Русіфікацыя, вынішчэнне беларускага друку, беларускай кніжкі, беларускай гісторыі… Усё гэта моцна ўплывала на Беларусь і беларусаў. Але яны працягвалі заставацца сабою.
Мы увесь час — гэта мы. Мы не ведалі адзін аднаго да гэтага лета таму, што нам не давалі гэтага ведаць. У нас выхоўвалі комплекс нацыянальнай непаўнавартасці. Нам не давалі ведаць сваю гісторыю, сваіх герояў, гэта была абсалютна свядомая палітыка, якая пачалася яшчэ з 1795 года.
Але так пабудаваны цяперашні свет, кажа спадарыня Ганна, што «ты не можаш без грунту».
«Гэта ўсё, што цяпер робіцца ў школе, — гідрапоніка. Можна вырасціць памідоры на гідрапоніцы, але ж гэта не памідоры. Гэтак сама і чалавек. Ён расце толькі на сваім грунце».
Па словах літаратуразнаўцы, і сёння ў беларусаў застаецца, хоць і вельмі невялікі, але шанец, што беларусы зноў праваляцца ў інтравертнасць, вернуцца па сваіх хатках.
«Мы не людзі бясконцага выбуховага дзеяння. Выбухнулі раз у 30 год, пасля перапрацавалі гэта ўсё, пасля зноў выбухнулі. Можа ў гэтым і ёсць сакрэт таго, што нас душаць-душаць, ды ніяк не задушаць».
Нічога не скончыцца
«Калі людзі адкрываюць сваё, у іх унутры адбываецца такая гарманізацыя з сабою і сусветам, ні з чым не параўнальная. Ты жывеш — ніхто і нішто. І адчуваеш сябе нейкім другасным. А тут раптам цябе паказваюць, што ты — прадстаўнік аднаго з самых цікавых народаў у Еўропе. Народа нескаронага, вельмі незвычайнага, народа, які даў свету сотні людзей выкшталцоных якасцяў… А з кім чалавеку лепей ідынтыфікавацца? З цярпілам, як нас паказвае чужая літаратура, альбо з гэтым складаным, няпростым, закрытым, але глыбокім чалавекам, які мае годнасць, які ў цяжкі час становіцца чалавекам бліскучых маральных якасцяў».
«Мы маем хітрынку і кукіш у кішэні, але адначасова мы — рамантычныя, упэўненыя ў святле, даверлівыя».
«Вялікая колькасць працы ў нас наперадзе. Але ж не першы раз. Пасля 1914 года мы былі абсалютна разбітыя, пасля 1921 года (Рэвалюцыя, Грамадзянская вайна, польская акупацыя) — тут нічога не было, пасля 1945 года — уся краіна была зруйнаваная. Вельмі хутка беларусы адбудоўваліся. І адбудуюцца, таму што мы такія».
Мы можам, канешне, не рэфлексаваць, але ўжо цяпер ясна, што калі ты не адрэфлексаваў, то зноўку туды ж трапіш. Пажывеш яшчэ трыццаць год — і сваім дзецям падорыш тое, што маеш цяпер.
Гэты досвед, падмацаваны самаахвярнай працай культурнікаў, бо сёння ўсе, хто мае доступ да слова, зараз вельмі актыўныя, дасць свой плён, упэўненая спадарыня Ганна. Тым больш, што людзі зараз не такія цёмныя, маюць моцную інфармацыйную прастору, і ўвогуле «беларусы ўвайшлі ў 2020 год на парадак мацнейшымі, чым на пачатку мінулага стагоддзя».
Усё заканамерна
«Тое, што зараз адбываецца, многія не могуць укласці ў галаву. Я магу, бо ўсё гэта ўжо было. Розніца толькі ў тым, што адна справа — чытаць у архіве пра такое, выйшаў з архіва, падыхаў і бачыш вакол жыццё. А калі мы трапілі ў сітуацыю, калі гэта і ёсць жыццё, яно цяжка. Але ж мы ведаем і заканамернасці таго, як гэта адбываецца, для даследчыкаў таго часу значна меней «дзіўных рэчаў». Мы не задаем пытання: «Як так можна?» Бо мы разумеем, што толькі так і можна. Тое, што цяпер адбываецца, гэта абсалютна лагічны працэс. І з боку ўладаў, і з боку тых, хто ўладам супрацьстаіць».
Але як і ў любым іншым працэсе, у сённяшнім ёсць вілка, куды пойдзе развіццё падзей.
«Калі ты вывучаеш біяграфіі іншых людзей, ты ацэньваеш, як яны рабілі. А калі гэты выбар даводзіцца рабіць цябе, ты разумееш, наколькі ён невыносна цяжкі. Тым больш, што цяпер заўсёды ёсць магчымасць скласці валізу, з'ехаць і гэта ўжо не твая гісторыя».
Усё робіцца
«Самае галоўнае, што трэба разумець, гэта тое, што публічная інфармацыя не адпавядае інфармацыі сапраўднай. Бо крыўдна за двары, мы такім чынам абясцэньваем тое, што робіцца нават цяпер. Мы не маем права гэта абясцэньваць, бо людзі робяць гэта з апошніх сіл, у напружанні. Казаць, што нічога не робіцца, вельмі не правільна. Усё робіцца», — запэўнівае спадарыня Ганна.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Нiна Багiнская: Людзі ўспомнілі свой гістарычны нацыянальны Бел-Чырвона-Белы Сьцяг і масаю выйшлі 5.04.2021, 14:28
Нiна Багiнская
Легенда супраціву расказала пра тое, што натхняе асабiста яе на пратэст.
Спецыяльна для Deutsche Welle Нiна Багiнская напiсала каментар пра яе бачанне сiтуацыi ў Беларусi.
– Маці наша, Беларусь наша, колькі яшчэ будуць зьвінець ланцугамі дзеці Твае?
«Собака бьющую руку лижет». О не, не, не, мы нашчадкі Міколы Гусоўскага, мы племя Скарыны, браты Кастуся Каліноўскага! Мы ўжо вам не сабакі!
Беларусь ліцьвінская - краіна жаноцкага роду. Жаноцкі род - гэта вытрымка: вычакаць час, здольнасьць ператрываць мажлівую небясьпеку. Інтэлект жанчыны вышэйшы за мужчынскі, бо, нарадзіўшы дзіця, жанчына мае клопат аб захаваньні роду, а гэта значыць, роднага этнасу, Бацькаўшчыны. Мужчына - ваяр, цяга да войнаў, заваёў, улады - гэта мужчынскі род.
Тысячагадовая гісторыя Беларусі - гэта гісторыя абароны, захаваньня свайго этнасу ад ворагаў, што праз нашу краіну (цэнтар Эўропы) ішлі на ўсе бакі Сьвету. На гэта патрэбна больш адвагі, чым забіваць. Наша хрысьціянская заступніца Беларусі - Сьвятая Эўфрасіньня Полацкая. Яе крыж, зроблены Лазарам Богшам, знаходзіўся ў Магілёўскім краязнаўчым музэі, зьнік падчас II Сусьветнай вайны…
Рэпрэсii ў мiнулым i ў сучаснай Беларусi
Пасьля II Сусьветнай вайны людзі пацягнуліся да дабра, да міра. Краіны з імпэрскім таталітарным утварэньнем пачалі руйнавацца. Толькі праўда, справядлівасьць, добрыя ўчынкі захоўваюць жыцьцё людзей, жыцьцё нашай плянэты Зямля. Сэнс жыцьця чалавека - не пагубіць экалёгію чалавека, захаваць добрыя стасункі паміж людзьмі, расьлінным і жывёльным сьветам.
А для гэтага трэба прыпыніць работу зла. Мы нелюдзі, калі ў сучасным Сьвеце Зямлі хоць адна нацыя (народ), хоць адна расьліна ці жывёліна загіне, прыпыніць сваё існаваньне. На жаль, войны, рэпрэсіі не прыпыніліся. У Беларусі аднавіўся сталінскі фашызм 20-30-х гадоў прошлага стагодзьдзя. Лукашэнка збудаваў таталітарную сыстэму, абустроіў зьнішчэньне правоў і свабод чалавека. Фактычна на Беларусі ўзьнікла рабаўладаньне. У гэтым яму дапамагае імпэрская Пуцінская Маскоўская дзяржава - «Россия».
Мы, народ беларускі, вінаваты, што столькі год - больш дваццаці - трывалі ягоную антынародную сыстэму, але ў 2020 г., нарэшце, ізноў падняліся на вызваленьне. Сталі вядомы Ціханоўская, Калеснікава, Цапкала... Людзі ўспомнілі свой гістарычны нацыянальны Бел-Чырвона-Белы Сьцяг, забаронены ўладаю Лукашэнкі, і масаю пайшлі на пратэсты.
Беларусы - не рабы
Шэлінг і Гегель, нямецкія філёзафы ў 30-50 гг. 19 стагодзьдзя, зрабілі ўплыў на грамадзкую думку ня толькі свайго народа, але і народа Расеі. Гэтыя філёзафы падзялілі народы на гістарычныя (якія кіруюць) і негістарычныя (якія падпарадкоўваюцца). Мой народ апынуўся ў кагорце негістарычных, але мой народ не раб і на працягу ўсёй гісторыі вызваляўся ад тых, хто жадаў над ім гаспадарыць. Кастусь Каліноўскі натхніў многія пакаленьні на вызваленьне ад прымусу суседніх краін - гэта нацыянальны запавет Паўстаньня ў 1863 годзе.
Зараз у 2020 годзе гісторыя вызваленьня паўтарылася. Народ паўстаў супраць тыраніі Лукашэнкі, супраць інтэграцыі з Расеяй, супраць русіфікацыі. Нас рэпрэсуюць турмою, штрафамі, ёсьць забітыя. Гэта грамадзянская вайна. Я ў свае 74 гады не баюся - хто не радзіўся, той не памрэ, дык паміраць трэба чалавекам, а не быдлам-сьвіньнёю.
Прыкладам чалавечнасьці, розуму, сьмеласьці можа быць навагрудзкая лекарка Саламея Пільштынова (Русецкая) «Авантуры майго жыцця».
Маімі арыенцірамі сталі Ларыса Геніюш ("Споведзь"), а яшчэ Зоська Верас (1892-1991 гг.), зьбіральніца словаў і зёлак. «… ахвярная працаўніца на маларасцяробленых лядах беларускай культуры ды гісторыі. Не маючы ў паслужным спісе ўніверсітэцкіх дыпломаў, закончыўшы ўсяго толькі гімназію і агародніцка-пчалярскія курсы, яна, тым не менш, ні ў якой справе не выглядала дылетантам - пісала вершы і апавяданьні, перакладала п’есы для школьных тэатраў, склала запатрабаваны і сёння "Беларуска-польска-расейска-лацінскі батанічны слоўнік», рэдагавала часопісы «Заранка», «Пралескі» і «Беларуская борць» (апошні - спецыялізаваны, для пчаляроў). Зоська Верас пражыла ладную частку жыцця..." Гэта укладаньне, прадмова Міхася Скоблы да кнігі спадарыні Верас, якая была выдадзена ў 2015 годзе ў Менску, - «Пакуль рука пяро трымае. Успаміны, лісты». Зоська Верас была жывой сьведкай нашай гісторыі і пасьпела ў сваіх лістах данесьці праўду людзям, выкрывала фальш савецкай гістарыяграфіі.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Кіраўнік Беларускага касцёла просіць аднавіць трансляцыю імшы па радыё 8.04.2021, 19:04
фота: catholic.by
Трансляцыя нядзельных святых Імшаў з мінскай катэдры адбывалася бесперапынна з 2000 года па жнівень 2020 года.
У нядзелю 11 красавіка святая Імша ў 8.15 з архікатэдральнага касцёла Найсвяцейшага Імя Марыі ў Мінску можа трапіць у эфір беларускага радыё. Як паведаміў у размове з Catholic.by пробашч архікатэдры ксёндз канонік Антоні Клімантовіч, Апостальскі адміністратар Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі sede vacante біскуп Казімір Велікаселец ад імя шматлікіх беларускіх парафій скіраваў ліст у Белтэлерадыёкампанію і Мінгарвыканкам з просьбай аднавіць нядзельную трансляцыю ранішняй святой Імшы.
Ксёндз Антоні Клімантовіч адзначыў, што афіцыйнага пацвярджэння аб аднаўленні радыётрансляцый ён асабіста не атрымаў, аднак быў паінфармаваны супрацоўнікамі Белтэлерадыёкампаніі, што 11 красавіка парафіяльная святая Імша а 8.15 трапіць у жывы радыёэфір.
Пробашч архікатэдры мае надзею, што трансляцыя святой Імшы адбудзецца, прычым не толькі 11 красавіка, але вернецца ў штонядзельную праграму Белтэлерадыёкампаніі.
Інфармацыя будзе ўдакладняцца.
Трансляцыя нядзельных святых Імшаў у 8.15 з мінскай катэдры адбывалася бесперапынна з 2000 года па жнівень 2020 года. У адну са жнівеньскіх нядзель мінулага года без тлумачэнняў з боку Белтэлерадыёкампаніі спынілася ўключэнне набажэнстваў у жывым эфіры. Нагадаем, што да катэдры на працягу некалькіх гадоў радыётрансляцыі нядзельных Імшаў вяліся з касцёла святога Сымона і святой Алены ў Мінску (Чырвоны касцёл).
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Суполка мастакоў "Пагоня" адзначыла сваё 30-годдзе выставай "Разам"

maintext:
Суполка мастакоў «Пагоня» адзначыла сваё 30-годдзе выставай «Разам» 3.04.2021, 12:09
У межах супольнага вернісажу праходзіць і персанальная выстава аднаго з заснавальнікаў «Пагоні» Алеся Марачкіна.
Творчай суполцы «Пагоня» пры Саюзе мастакоў Беларусі 30 гадоў. У сталічным Палацы мастацтва адкрылася супольная выстава яе сяброў «Разам», перадае «Радыё Рацыя».
Распавядае старшыня суполкі мастак Юрый Піскун:
– За трыццаць гадоў суполка панесла вялікія страты. Многія нашы выдатныя майстры пайшлі з жыцця. Але памяць пра іх у нашых сэрцах захоўваецца. І мы хочам, каб на гэтай выставе ўсе мы былі разам. Разам былі і тыя, хто зараз працуе ў нашай суполцы, і тыя мастакі, каторыя ўжо адышлі ад нас, каторыя сочаць магчыма за намі з Нябёсаў і застаюцца разам з намі.
У межах супольнага вернісажу сяброў творчай суполкі «Пагоня» ў Палацы мастацтва праходзіць і персанальная выстава аднаго з яе заснавальнікаў і першага старшыні мастака Алеся Марачкіна.
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Фото: Радыё Рацыя
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Трэба яднацца!

maintext:
Меркаванне: Трэба ствараць вольныя хаўрусы супраціву 5.04.2021, 19:30
1,070
Трэба яднацца!
– Наша краіна стомлена ад дыктатуры! Крызіс апатыі, падаўлення праў і свабод ўсё больш крочыць па нашай Радзіме, - пiша чытач “Басты!”
Сябры! Трэба ствараць вольныя хаўрусы супраціву, то бок касту людзей, неабыякавых да лёсу сваёй краіны і свайго народа, якія лічаць правы чалавека найвышэй інтарэсаў вусатага.
Ёсьць шмат чатаў. І гарадзкія, і раённыя, то бок, трэба ствараць суполкі падтрымкі любых пратэстных настрояў. Паўсюль казаць людзям, як рабіць страйкі-забастоўкі, як распаўсюджваць ўлёткі, маляваць графіці.
Трэба інфармаваць насельніцтва пра любыя пратэсныя акцыіі пры дапамозе інфармацыйных матэрыялаў а гэтак жа інтэрнэт-сустрэч (супольнасцяў).
Трэба яднацца! Патрэбны зьмены, патрэбна свабода, патрэбна незалежнасьць, патрэбны новыя свабодныя выбары! Трэба быць актыўнымі! Не вешаем нос, што паўсюль менты. Аказваем супраціў любымі сродкамі! Трэба не на кухнi варыць дома боршч, а знайсці пару гадзін свайго часу, для таго каб сказаць гучнае - дастаў! А наконт сродак — іх шмат!
Галоўнае не журыцца, а працягваць барацьбу! Жыве Беларусь!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Баста» и создавайте историю свободной Беларуси.