authors:
Артем Черников
Ирина Халип
Андрей Санников
Владимир Халип

maintext:
У Вене праходзіць міжнародная канфэрэнцыя аб будучыні Беларусі 4 22.11.2021, 15:44
5,968
Канфэрэнцыю арганізавалі фэдэральны канцлер Аўстрыі і міністар замежных спраў гэтай краiны.
Праз эпідэмічнае становішча міжнародная канфэрэнцыя «На шляху да шчасьлівай і бясьпечнай будучыні Беларусі» праходзіць у віртуальным фармаце.
Канфэрэнцыю арганізавалі фэдэральны канцлер Аўстрыі Аляксандар Шаленбэрг і міністар замежных спраў Міхаэль Лінгарт пры ўдзеле Офісу Сьвятланы Ціханоўскай, паведамліла яе прэс-служба. Паводле Шаленбэрга, Эўропа мусіць паважаць барацьбу беларускага народу, паведмаляе «Радыё Свабода».
Што заявілі ўдзельнікі канфэрэнцыі па выніках дыскусіі
Аляксандар Шаленбэрг заявіў пра тое, што Эўропа мусіць мець дыялёг наўпрост з грамадзянскай супольнасьцю Беларусі, быць зьяднанай і ўводзіць сапраўды эфэктыўныя санкцыі супраць дзейных нелегітымных уладаў. Шлях да сапраўдных транзыту ўлады і дэмакратычных выбараў у Беларусі, на думку канцлера, пракладзе толькі рэальны дыялёг.
На пытаньне пра актыўны аўстрыйскі ўдзел у эканоміцы Беларусі, канцлер адказаў, што грошы ідуць прыватным, а не дзяржаўным кампаніям, а таксама Аўстрыя ня хоча біць санкцыямі па людзях, толькі па рэжыме. Аднак пастаянна адбываюцца дыскусіі з партнэрамі ў гэтым пытаньні. Акрамя таго, ёсьць асьцярогі, што ў выпадку поўнага згортваньня працы шэрагу кампаній, яны будуць проста замененыя ў Беларусі іншымі кампаніямі, якім, магчыма, ня будзе справы да шанаваньня правоў чалавека і іншых базавых пытаньняў.
Па словах Шаленбэрга, краіна працягне, у тым ліку празь міністра замежных спраў Беларусі Макея, дамагацца таго, каб нелегітымныя ўлады селі за стол перамоваў.
Сьвятлана Ціханоўская нагадала пра жахлівыя лічбы палітвязьняў на радзіме, а таксама забітых людзей і тых, хто быў змушаны часова пакінуць краіну.
«Лукашэнку нельга перавучыць. Яму нельга верыць. Дыялёг мусіць адбыцца толькі паміж беларусамі, прычым тады, калі выпусьцяць усіх незаконна пасаджаных у турму. Я асобна папрасіла на сёньняшняй сустрэчы палітыкаў зь іншых краін ня мець ніякіх кантактаў з рэжымам, пакуль ён ня выканае нашых патрабаваньняў».
Таксама Ціханоўская адзначыла важнасьць эфэктыўных санкцый супраць атачэньня Лукашэнкі, паколькі «дыпляматычнай мовы рэжым не разумее».
Эўракамісар Олівэр Вархеі паведаміў, што 33 мільёны эўра дапамогі ўжо пайшлі ў розныя сэктары дэмакратычнай супольнасьці Беларусі ад жніўня, а цяпер Эўропа працягне курс на дапамогу незалежнай журналістыцы, недзяржаўным арганізацыям і іншым сфэрам беларускай незалежнай супольнасьці
Міхаэль Лінгарт зазначыў, што мігранцкі крызіс ня здолеў адцягнуць увагу эўрапейскіх палітыкаў ад таго, што робіцца ўнутры Беларусі, ніхто не адмовіўся ад курсу на дэмакратычную Беларусь, на спрыяньне вызваленьню краіны. Мэта гэтых захадаў адна, — «каб кожны ў Беларусі меў шанец квітнець». Дыпляматычная акадэмія Вены аб’явіла набор 15 маладых беларусаў на праграму навучаньня.
Што казалі ўдзельнікі падчас канфэрэнцыі
Эўракамісар Олівер Вархэі прывітаў беларускую палітычную дзяячку перад пачаткам канфэрэнцыі і перадаў апошнюю інфармацыю аб завозе бясплатных вакцынаў у Беларусь: у справу ўвайшла Сусьветная арганізацыя здароўя, трэба дазьбіраць мільён вакцынаў, і Эўропа ўжо блізкая да гэтага. Ён яшчэ раз падкрэсьліў, што вакцыны — пытаньне не палітыкі, а жыцьцяў беларусаў.
Міністар замежных справаў Фінляндыі Пэка Хаавіста падкрэсьліў, што хоць людзі ня могуць цяпер адкрыта пратэставаць, гэта ня значыць, што беларусы ня хочуць перамен. Лукашэнка пры гэтым не жадае ўваходзіць у дыялёг з апазыцыяй, а ключавым пунктам для разьвязаньня крызісу зьяўляецца Расея, якая супрацоўнічае з Лукашэнкам і падтрымлівае яго.
Кіраўнік МЗС Нямеччыны Гайка Маас заявіў, што Эўразьвяз надалей працуе над санкцыямі супраць рэжыму Лукашэнкі: на мінулым тыдні быў прыняты базіс пятага пакету, куды ўвайшлі судзьдзі, пракуроры, службы бясьпекі, якія маюць дачыненьне да рэпрэсій. Таксама Эўропа і Нямеччына падтрымліваюць запуск спраў па ўнівэрсальнай юрысдыкцыі, каб спыніць беззаконьне. На саміце Ўсходняга партнэрства мусіць прагучаць голас дэмакратычных сілаў Беларусі.
Міністар замежных справаў Польшчы Зьбігнеў Раў асабліва адзначыў, што беларусы заплацілі вялізную цану за сваю мару, загінулі людзі. Эўропа і ЗША, на думку міністра, павінны быць адзіныя, а санкцыйны сьпіс — шырокім. Ён запэўніў, што міжнародная супольнасьць «ня вернецца ў статус-кво, якое было да выбараў 2020».
Намесьнік міністра замежных спраў Літвы Мантас Адаменас зьвярнуў увагу ўдзельнікў Венскай канфэрэнцыі на тое, што паляпшэньняў у Беларусі так і не адбылося: крызіс на мяжы працягваецца, а беларусаў па-ранейшаму арыштоўваюць і кідаюць у турмы. Рэформу, прапанаваную Лукашэнкам, нельга лічыць канстытуцыйнай, паколькі яе высунуў нелегітымны дыктатар, а не законны кіраўнік краіны. Зараз, на думку Адаменаса, важна змусіць рэжым размаўляць і перадаваць уладу, а таксама захаваць незалежнасьць Беларусі ад Расеі.
У сваім выступе Сьвятлана Ціханоўская адзначыла, што трэба працягваць ціск на рэжым, вызваліць усіх зьняволеных па палітычных матывах і не рабіць ніякіх саступак нелегітымнаму Лукашэнку на чале Беларусі. Дыялёг можа пачацца толькі пасьля вызваленьня ўсіх невінаватых.
«Востры гуманітарны і палітычны крызісы ў Беларусі яскрава паказваюць, што сытуацыя далёкая ад стабільнай. Дыктатар, трымаючыся за ўладу, адчуваючы поўную беспакаранасьць, працягвае тэрарызаваць ня толькі беларусаў, але й суседнія краіны. Беларусы ў сваёй краіне не пачуваюцца ў бясьпецы, а Эўропа ня можа адчуваць сябе ў бясьпецы, пакуль пры ўладзе Лукашэнка.
Вы можаце ўбачыць яго нядаўняе інтэрвію BBC, дзе ён прызнаўся ў масавых катаваньнях і садзейнічаньні кантрабандзе мігрантаў. Ён не здаецца чалавекам, які кантралюе сытуацыю. Больш за тое, ён здаецца няўпэўненым і адчайным, дзейнічае імпульсіўна і эмацыйна, імкнучыся ўсімі сіламі ўтрымацца ва ўладзе. Сёньня гэта кантрабанда мігрантаў — што ён будзе рабіць заўтра?»
Разам з гэтым, Ціханоўская выказала шкадаваньне, што чым больш зацягваецца крызіс, тым больш прывабным робіцца вяртаньне да формулаў «бізнэс у звычайным рэжыме» і «Realpolitik».
«Мы бачым гэта з памежным крызісам: рэжым збольшага атрымаў тое, чаго хацеў — пэўную дадатковую легітымнасьць праз узаемадзеяньне. Але мы падкрэсьліваем, што гэта не павінна быць нормай. Няма сэнсу зьвязвацца з рэжымам, бо яму нельга давяраць. Мы таксама бачым, што рэжым спрабуе разбурыць адзінства, якое існавала сярод эўрапейскіх лідэраў дагэтуль».
Ціханоўская заклікала да пасьлядоўнасьці ў патрабаваньнях і дзеяньнях.
«Мы не павінны траціць увагу да выбараў. Рэальныя зьмены могуць прынесьці толькі выбары, а не іх імітацыя. Прапанаваны рэжымам канстытуцыйны рэфэрэндум мае на мэце замарозіць крызіс і ўмацаваць аўтарытарную сыстэму. Два дні таму дэмакратычныя сілы Беларусі прэзэнтавалі сумесную стратэгію правядзеньня так званага рэфэрэндуму. Зараз няма ўмоў для правядзеньня дэмакратычнага рэфэрэндуму, але мы скарыстаем сваё права голасу і пазбавім рэжым якой-кольвечы легітымнасьці».
На думку Ціханоўскай, патрэбная пасьлядоўнасьць санкцыяў — калі яны будуць прынятыя, то маюць быць цьвёрдымі і без «пралазаў», бо «паўмеры толькі шкодныя».
Відэа самой канфэрэнцыя ня будзе дасяжнае ў інтэрнэце, відэатрансьляцыю прэсавай канфэрэнцыі арганізуе офіс канцлера Аўстрыі з 12-й гадзіны мясцовага часу.
Апрача арганізатараў, у канфэрэнцыі бяруць удзел камісар Эўразьвязу ў пытаньнях пашырэньня і эўрапейскай палітыкі суседзтва Олівер Вархэі, а таксама міністры замежных справаў Славеніі, Нямеччыны, Славаччыны, Фінляндыі, Латвіі і Эстоніі.
фото: Пресс-служба Светланы Тихановской
Сярод іншага, на канфэрэнцыі зьбіраюцца ацаніць ролю АБСЭ ў барацьбе з рэжымам Лукашэнкі ў шэрагу пытаньняў, сярод якіх фальсыфікацыі выбараў, гуманітарны крызіс, грубыя парушэньні правоў чалавека, наступствы для рэгіянальнай бясьпекі пасьля згону самалёта Ryanair, міграцыйны крызіс і адмова ад вяршэнства закону. Чакаецца, што Сьвятлана Ціханоўская выступіць з праграмнай прамовай.
фото: Пресс-служба Светланы Тихановской
«Правядзеньне міжнароднай канфэрэнцыі такога ўзроўню яшчэ раз падкрэсьлівае, што вырашэньне палітычнага крызісу ў Беларусі зьяўляецца цэнтральным пытаньнем для Эўропы сёньня, — адзначыла Ціханоўская. — Я ўдзячная фэдэральнаму канцлеру Шаленбэргу і міністру Лінгарту за арганізацыю гэтай канфэрэнцыі і садзейнічаньне ў пошуку канструктыўных падыходаў да ўрэгуляваньня крызісу з удзелам дэмакратычных сілаў Беларусі».
Падчас канфэрэнцыі таксама пройдуць тэматычныя дыскусіі з удзелам міжнародных экспэртаў і дыпляматаў, прадстаўнікоў грамадзянскай супольнасьці і дэмакратычных сіл Беларусі.
Улады адмовіліся ўзяць удзел
Раней афіцыйны Менск адмовіўся ад удзелу ў венскай канфэрэнцыі аб Беларусі. Міністар замежных спраў Беларусі Ўладзімер Макей назваў яе «бясплённай і бессэнсоўнай задумай».
«Больш за тое, мы разглядаем яе як абсалютна недружалюбны крок у дачыненьні да Беларусі. Ніхто з афіцыйных асобаў беларускага боку ў ёй удзелу браць ня будзе. Хай для галачкі яны правядуць гэтую імпрэзу, абмяркоўваючы каторы раз зь вядомымі беглымі апанэнтамі ўлады пэрспэктывы зьмяненьня ўлады ў Беларусі, ня маючы на тое аніякіх сілаў і здольнасьцяў», — заявіў Макей падчас сумеснай прэсавай канфэрэнцыі зь міністрам замежных спраў Расеі Сяргеем Лаўровым у Маскве.
Расейскі міністар Лаўроў падтрымаў Макея. Ён сказаў, што «так дыялёг не запускаюць».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Ціханоўская выступіла ў Эўрапейскім парлямэнце 18 24.11.2021, 15:09
8,270
фото: europarlament
Яна заклiкала Захад даць рэжыму адпор і пазбавіць ягоных рэсурсаў.
Сьвятлана Ціханоўская 24 лістапада выступіла ў Эўрапейскім парлямэнце на запрашэньне прэзыдэнта Эўрапарлямэнту Давіда Сасолі, паведамляе «Радыё Свабода».
Зьяўленьне Сьвятланы Ціханоўскай на трыбуне сустрэлі авацыямі і ўставаньнем.
Пра што гаварыла Сьвятлана Ціханоўская
Сёньня ў Беларусі палітычных зьняволеных больш, чым прысутных членаў палаты. 882 з маіх суайчыньнікаў былі пазбаўленыя волі за ажыцьцяўленьне базавых палітычных правоў, якія жыхары іншых краін Эўропы прымаюць як належнае.
Усяго год таму Алесь Бяляцкі быў з намі на паседжаньні Эўрапейскага парлямэнту, калі атрымліваў прэмію «За свабоду думкі» імя Сахарава. Праз паўгода пасьля вяртаньня дадому Алеся арыштавалі за дзейнасьць у межах Праваабарончага цэнтру «Вясна». Справа Алеся пацьвярджае, што беларускі крызіс значна бліжэй да ўсіх нас, чым можа здавацца.
Беларускі рэжым выкарыстоўвае як зброю мігрантаў, наўмысна падрываючы стабільнасьць і бясьпеку Эўропы.
Сьвятлана Ціханоўская расказвае гісторыі Дар'і Чульцовай і Кацярыны Андрэевай, Вітольда Ашурка і Дзьмітрыя Стахоўскага, Сьцяпана Латыпава, Віктара Бабарыкі, Марыі Калесьнікавай, Крысьціны Ціманоўскай, Андрэя Зэльцара, а таксама тых, хто зазнае рэпрэсіі ў Беларусі штодзень.
Як вы лічыце, ці разумеюць нас усе гэтыя беларусы, калі ім гавораць пра доўгія бюракратычныя працэсы ў ЭЗ і нюансы сусьветнай палітыкі і дыпляматыі? Ці даюць беларусам надзею і ўпэўненасьць заявы аб глыбокай заклапочанасьці?
Мы змагаемся ня толькі за нашу, але і за вашую свабоду. Бо дэмакратычныя краіны змогуць выстаяць, толькі дзейнічаючы рашуча і разам.
Я мушу сказаць: ужо становіцца позна. Са жніўня 2020 году было дастаткова сымбалічных крокаў і заяў аб салідарнасьці.
Дыктатуру можна параўнаць зь вірусам, які паражае арганізм. Каб пасьпяхова перамагчы вірус, патрэбна трохэтапная стратэгія.
Першы этап нашай стратэгіі — ізаляцыя і непрызнаньне рэжыму.
Не прызначайце новых амбасадараў у Беларусь, не прымайце амбасадараў рэжыму, калі вы паважаеце свабоду, правы чалавека і вяршэнства закону. Рэжым ці яго прадстаўнікоў нельга запрашаць на міжнародныя форумы, спартовыя ці культурныя мерапрыемствы. Сяброўства ў Інтэрполе трэба прыпыніць у адказ на недапушчальныя злоўжываньні яго інструмэнтамі. Замест гэтага дайце голас беларускаму народу. Запрашайце беларускія дэмакратычныя сілы на ўсе міжнародныя форумы, каб даць голас беларусам на самым высокім узроўні. У прыватнасьці, гэта датычыцца саміту «Ўсходняга партнэрства».
Другі этап нашай стратэгіі — лячэньне. Трэба даць рэжыму адпор і пазбавіць ягоных рэсурсаў, якія ён выкарыстоўвае для ўтрыманьня ўлады.
Працягвайце праводзіць пасьлядоўную палітыку санкцыяў. Дзякуючы ім адбываецца раскол элітаў, руйнуюцца карупцыйныя схемы, а паміж людзьмі з атачэньня Лукашэнкі зьяўляюцца рознагалосьсі. Бо ніхто не жадае падзяляць адказнасьць за злачынствы рэжыму. Будзьце рашучымі. Не дазваляйце лабістам блякаваць неабходныя санкцыі. Закрыйце ўсе пакінутыя шчыліны. Скаардынуйце вашы дзеяньні з ЗША і Вялікай Брытаніяй, каб санкцыі былі эфэктыўнымі, а не сымбалічнымі.
Будзьце пасьлядоўнымі. Не інвэстуйце ў краіну, якую кантралюе мафіёзны рэжым. Дайце рэжыму зразумець, што ня будзеце добраахвотна даваць яму рэсурсы, якія ён можа скарыстаць для рэпрэсій над уласнымі грамадзянамі.
Выконвайце міжнароднае права. Ініцыюйце перасьлед адказных за парушэньне правоў чалавека ў рамках унівэрсальнай крымінальнай юрысдыкцыі. Прыцягніце рэжым да адказнасьці за захоп цывільнага самалёта і гібрыдную атаку на межах ЭЗ. Дакумэнтуйце ўсе доказы злачынстваў рэжыму, каб гэтыя доказы леглі на стол міжнароднага трыбунала, калі ім зоймуцца Міжнародны суд ААН і Міжнародны крымінальны суд. Праявіце ініцыятыву ў гэтым кірунку.
Трэці этап стратэгіі — фармаваньне імунітэту. Зрабіце ўсё магчымае, каб дапамагчы ўмацаваць натуральны імунітэт беларускага народу. Я заклікаю Эўропу пашырыць праграму дапамогі грамадзянскай супольнасьці.
Неабходны праграмы рэабілітацыі для сем'яў рэпрэсаваных і псыхалягічнай дапамогі: людзі павінны бачыць, што іх ня кінулі.
Будзьце салідарныя! Не забывайцеся пра беларускіх палітвязьняў і іх семʼі. Не дазваляйце рэжыму маніпуляваць міграцыйным крызісам, каб схаваць жахлівую сытуацыю з правамі чалавека ў краіне. І беларусы, і мігранты цяпер закладнікі рэжыму.
Будзьце верныя вашым жа прынцыпам. Дапамажыце тым, хто быў вымушаны пакінуць краіну. Многія беларусы ўцякалі ў сьпешцы, маючы толькі кароткатэрміновыя шэнгенскія візы. Многія беларусы лічаць сябе не імігрантамі, а рэлякантамі; яны мараць хутчэй вярнуцца дадому, але зараз ім патрэбна базавая дапамога ў дробязях — як права на законнае знаходжаньне і дазвол на працу.
Будзьце верныя Эўропе. Мара аб адзінай Эўропе — гэта ня мара аб бюракратычнай сыстэме або эканамічным саюзе. Гэта мара аб салідарнасьці і сяброўстве, аб адзінстве народаў і людзей, аб іх мірным супрацоўніцтве пры павазе свабоды і годнасьці кожнага.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».

fasttext_language: be


authors:
Андрей Санников
Владимир Халип
Артем Черников
Валерий Цепкало

maintext:
Паэту Анатолю Вярцінскаму споўнілася сёння 90 гадоў 3 18.11.2021, 13:16
АНАТОЛЬ ВЯРЦІНСКІ
Менавiта на старонках яго газеты з'явіўся артыкул Пазняка i Шмыгалёва пра Курапаты.
У 1986—1990 гадах Анатоль Вярцінскі быў галоўным рэдактарам «Літаратура і мастацтва». У той час на яе старонках з'явілася мноства артыкулаў па гісторыі і культуры Беларусі, у тым і артыкул Зянона Пазняка і Яўгена Шмыгалёва пра Курапаты, пiша nn.by.
Анатоль Вярцінскі нарадзіўся ў 1931 годзе ў сялянскай сям’і, скончыў аддзяленне журналістыкі БДУ. Першы зборнік паэзіі («Песня пра хлеб») выйшаў у 1962 годзе.
У тым самым годзе Анатоль Вярцінскі пераехаў у Мінск і пачаў супрацоўнічаць з газетай «Літаратура і мастацтва». У 1986—1990 гадах быў яе галоўным рэдактарам.
З 1990 па 1995 год быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі, намеснікам старшыні пастаяннай Камісіі па пытаннях галоснасці, сродкаў масавай інфармацыі і правоў чалавека. Уваходзіў у склад камісіі, якая распрацоўвала тэкст беларускай Канстытуцыі.
За кнігу публіцыстычных нататак «Нью-ёркская сірэна» Анатоль Вярцінскі быў у 1988 годзе ўганараваны Дзяржаўнай прэміяй імя Янкі Купалы, а ў 2010 годзе за высокі ўклад у беларускую літаратуру стаў лаўрэатам прэміі «Залаты апостраф» ад рэдакцыі часопіса «Дзеяслоў».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Артем Черников
Ирина Халип
Александр Фридман
Сергей Дылевский

description: Аб яго прычынах тлумачыць эксперт.

maintext:
У гэты дзень у 1830 годзе пачалося антырасейскае паўстанне 3 29.11.2021, 18:22
1,546
Аб яго прычынах тлумачыць эксперт.
У гэты самы дзень, сто дзевяноста адзін год таму, а гэта значыць – у 1830 годзе пачалося антырасейскае паўстанне ў Каралеўстве Польскім, якое пашырылася на землі былога Вялікага Княства Літоўскага, землі сучаснай Беларусі, часткова Украіны і Летувы.
Пра механізмы узброенага супраціву таго часу, «Радыё Рацыя» гутарыць з Алесем Радзюком, даследчыкам па гэтай тэме.
- Як так бывае, што ад простага незадавальнення да ўзброеннага паўстання ляжыць вялікая дарога? Якія станы закранулі такія ўжо каардынальныя перамены ў жыцці насельніцтва Беларусі пасля ўваходжання яе ў склад Расейскай Імперыі, што яны пайшлі на гэтыя скрайнія меры?
– Тут трэба сказаць, што сама традыцыя паўстання была закладзена ў Рэчы Паспалітай яшчэ з даўніх часоў. Можна ўзгадаць тыя ж самыя канфедэрацыі, калі шляхта афіцыйна мела права паўставаць супраць караля, калі яго палітыка не задавальняла. Тут можна ўзгадаць паўстанне 1794 года пад кіраўніцтвам Тадэуша Касцюшкі якое адбылося не так даўно. Многія гісторыкі і даследчыкі лічаць, што гэтыя паўстанні 1794, 1831, 1863 гадоў – гэта паўстанні штоновага пакалення, якое выходзіла на палітычную арэну.
Тым самым яны імкнуліся сябе праявіць. Калі мы ажам пра прычыны, якія падштрухнулі людзей паўстаць у 1830-1831 гадах – гэта была незадаволенасць той унутранай палітыкай, якую праводзіцў царызм на землях Польшчы, Беларусі, Літвы і Ўкраіны, незадаволенасць сацыяльнай палітыкай, накіраваная на ліквідацыю шляхты як класа. Гэта таксама была незадаволенасць рэлігійнай палітыкай. Гэта была незадаволенасць тых жа самых сялян і мяшчан, якія пасля далучэння да Расейскай Імперыі таксама шмат страцілі ў матэрыяльным і іншых планах. Яны павінны былі выконваць рэкруцкую павіннасць, у гэты час назіралася ўзмацненне паншчыны.
Многія былыя дзяржаўныя сяляне, якія ў Рэчы Паспалітай лічыліся вольнымі, у Расейскай Імперыі апынуліся запрыгоненымі. І ўсё гэта паўплывала на тое, што сацыяльная база паўстання была досыць шырокая. Але калі мы кажам пра непасрэдную зачэпку на паўстанне – то тут канешне, нельга амінуць і французскі момант. Ўто менавіта імкненне Мікалая I задушыць французскую рэвалюцыю стымулявала кансператыўныя ўзняцця зброі. Каб не дапусціць утаржэння расейскай арміі ў братэрскую, рэвалюцыйную Францыю.
- Можа адсталасць сістэмы гаспадаркі Расейскай Імперыі стала ўсяму віной?
– Я б не сказаў. Эканамічнае развіццё не магло паўплываць на нацыянальна-взываленчы характар паўстання. Асноўнай мэтай паўстання было аднаўленне Рэчы Паспалітай, і незалежнасць ад Расейскай Імперыі. Асноўнымі тут былі палітычныя, і нацыянальна-рэлігійныя памкненні ў першую чаргу.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Наталья Радина
Ирина Халип
Дмитрий Бондаренко

description: Рэжым правакуе вайсковыя дзеянні.

title: Баркоўскі: Міграцыйны крызіс - мажлівы пачатак штучнага рэгіянальнага канфлікту на землях Беларусі, Польшчы і Украіны

maintext:
Баркоўскі: Міграцыйны крызіс – мажлівы пачатак штучнага рэгіянальнага канфлікту на землях Беларусі, Польшчы і Украіны 8.11.2021, 22:05
3,890
Павел Баркоўскі
Рэжым правакуе вайсковыя дзеянні.
На фоне сітуацыі, калі калона з тысячы мігрантаў рушыла ў бок мяжы з Польшчай з боку Беларусі, лагічна ўзнікае наступнае пытанне. Што мусіць прыкрыць гэтае штучнае нарашчэнне памежнага канфлікту? Паглынання Расеяй Беларусі? Ці нешта іншае? Карэспандэнтка Вольга Сямашка паразмаўляла з «Госцем Рацыі» – кандыдатам філасофскіх навук, каардынатарам супольнасці «Беларуская філасофская прастора» Паўлам Баркоўскім пра тое, каму спатрэбіўся міграцыйны крызіс, як на гэтым фоне пачуваецца беларускае грамадства, і ці зможа Беларусь захаваць сваю незалежнасць бліжэйшым часам.
– Натоўп тысячы мігрантаў рухаўся ў бок польскай мяжы з боку Беларусі, іх канваявалі нейкія ўзброеныя людзі, нарастае гібрыдная вайна. З вашага пункту гледжання вось гэты гвалт над беларусктім грамадствам і гвалт у дачыненні да суседзяў з боку беларускага грамадства адкуль узяўся і ёсць гарантыі таго, што ён знікне, калі наступіць новая ўладная хваля і прыйдзе новы прэзідэнт?
– Відавочна, што тыя рэпрэсіі, гвалт і тыя гібрыдныя атакі, якія мы назіраем з дапамогай мігрантаў, гэта ўсё вынікае з аднаго і таго ж кораня. Фактычна ўлады, якія разумеюць, што яны цалкам страцілі легітымнасць унутры краіны, звонку спрабуюць рабіць тое, што ў прынцыпе робіць любы дыктатарскі рэжым рана ці позна. Ён правакуе нейкія вайсковыя дзеянні, каб пад хваляй вайсковага канфлікту спісаць усе свае паразы ў адну нейкую перамогу, як ім гэта падаецца. Адпаведна сітуацыя выглядае вельмі небяспечна як для Беларусі, так і для суседзяў. Тут выключна персанальная сітуацыя, звязаная з сітуацыяй менавіта сённяшняга рэжыму. Яна, канешне, штучна падаграваецца гульцамі з Усходу, але ў дадзеным выпадку, на мой погляд, супярэчыць нацыянальным інтарэсам Беларусі, якая заўсёды якраз выступала пасярэднікам паміж Усходам і Захадам. Не ў яе інтарэсах правакаваць суседзяў на нейкія вялікія канфлікты. Таму я ўпэўнены, калі адбудзецца ўсё ж такі змена ўладаў, калі ў Беларусі мы дачакаемся свабодных дэмакратычных выбараў, то я не бачу той палітычнай сілы, якая б магла працягнуць цяперашнюю палітыку ўладаў.
– Як бы вы ацанілі палітычную сілу самога беларускага грамадства зараз, таму што з 1 лістапада быў абвешчаны агульнанацыянальны страйк? Але ці можам мы казаць пра нейкія першыя вынікі, ці ён атрымаўся, ці ўсё ідзе даволі лагічна, бо грамадства зараз так склалася?
– Цяпер у Беларусі рабіць якую-небудзь актыўнасць вельмі цяжка і небяспечна. Небяспечна таму, што рэпрэсіўная палітыка ўладаў вельмі высокая. Пры гэтым, што датычыцца менавіта страйку, ён адбываецца ва ўмовах, калі і так вялікая частка беларусаў вымушаная сядзець дома праз хваробы, хтосьці хварэе на каронавірус і сезонныя хваробы. Вялікая частка людзей таксама была звольненая і працягваюцца палітычна-матываваныя звальненні з прадпрыемстваў. І частка людзей самазанятыя, якія таксама могуць сабе дазволіць сядзець дома, каб паменшыць пагрозу жыццю. У гэтым сэнсе страйк – гэта, можна сказаць, што атрымаўся такі сінтэтычны рух сёння. Гэты рух супраць распаўсюджвання каронавірусу, гэта і рух за палітычныя правы і свабоды, і гэта рух цяпер ужо і за незалежнасць, бо арганізатары страйку лічаць, што ёсць таму вялікая пагроза з боку ўсходняга суседа. Таму ў прынцыпе фармат сядзення дома не медыйны, ён не дазваляе нам адэкватна ацаніць колькі людзей канкрэтна далучыліся да страйку, а хто проста знаходзіцца па вымушаных абставінах. Але агулам відавочна, што сітуацыя вельмі напружаная, і шмат у якіх галінах эканомікі ўжо відавочны недахоп рабочых рук. Гэта і медыцына, і транспарт, і прамысловыя прадпрыемствы. Проста гэта яшчэ не настолькі злілася ў нейкі агульны ком.
– Калі дапусціць сітуацыю, што будзе вось такі крызіс працоўных месцаў, то як спрацуе рэжым Беларусі, як ён спрацуе ў такой сітуацыі?
– Ёсць розныя варыянты. Рэжым можа проста распрадаваць свае актывы, не чакаючы наступстваў санкцый і нейкіх вялікіх абурэнняў у рабочых масах. З іншага боку – гэта, канешне, тактыка, якая нясе часовы поспех, але фактычна вымывае з рук рэжыму ўсе козыры наконт валодання асноўнымі галінамі вытворчасці. Іншая з’ява, што, канешне, будуць людзі, якія будуць хадзіць на працу і працаваць пры любых умовах. Мы гэта назіралі на пачатку 90-х, калі людзям не плацілі заробкі, але яны хадзілі на свае прадпрыемствы. Да пары да часу рэжым будзе карыстацца вось гэтым актывам, але калі адбудзецца сітуацыя нарастання санкцыйнага ціску, калі пагоршыцца сітуацыя з працоўнай міграцыяй, якая зараз адбываецца, бо шмат хто з беларусаў з’язджае за мяжу ці пераходзіць на самазанятасць, я не выключаю, што адбудзецца нейкі вялікі эканамічны калапс, калі, што б не рабіла ўлада, ёй не ўдасца ў гэтых умовах неяк даць рады эканамічнаму жыццю. Гэта будзе вяртанне нават не ў 90-я, гэта будзе такі вось калапс, які мы часткова можам назіраць у такіх рэгіёнах як Абхазія. Паўднёвая Асеція і г.д.
– А як вам падаецца, беларусы сустрэнуць нармальна гасцей з Масквы, ці гэта выльецца ў новую рэвалюцыю.
– Цяжка сказаць, бо людзі ўжо вельмі стомленыя, дэмаралізаваныя. Калі мы пачалі нашу размову з гэтага натоўпу мігрантаў і гібрыдных войнаў, вельмі незразумела, як будзе развівацца агулам сітуацыя. Я не ўпэўнены, што мы можам не стаць сведкамі нейкага рэгіянальнага канфлікту з уцягненнем Украіны, той жа Польшчы, а праз гэта і народаў іншых краін НАТА. Таму тут вельмі цяжка казаць, што адбудзецца. Відавочна, што ў любым выпадку нейкая частка беларусаў не змірыцца з паглынаннем, калі такое адбудзецца, і гэта будуць нейкія, няхай партызанскія, але спробы адстаяць
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Некаторыя беларускія бальніцы і паліклінікі шукаюць па 100 і больш спецыялістаў 2 6.11.2021, 20:24
2,114
Як мінімум кожная дзевятая вакансія ў краіне — для медыкаў.
Сёння падчас наведвання Аршанскай раённай бальніцы Лукашэнка выказаўся наконт адтоку медыцынскіх работнікаў з-за мяжу. Пра гэтую праблему СМІ перыядычна пішуць. Аднак да нядаўняга часу міністр аховы здароўя заяўляў, што праблемы недахопу кадраў няма. Між тым, зараз у Беларусі патрабуецца больш за 10 тысяч спецыялістаў у гэтай сферы.
Для параўнання, на пачатку 2020 года гэтая лічба складала каля 3 тысяч. Nashaniva.com паглядзелa, на якіх медыцынскіх спецыялістаў і ў якіх рэгіёнах попыт найбольш востры. І колькі грошай ім за гэта гатовы плаціць.
У Дзятлаўскім раёне шукаюць 102 медыкаў, у Полацкім — 107, у Баранавіцкім — 272
Да прыкладу, Дзятлаўская цэнтральная раённая бальніца, мяркуючы па дадзеных агульнарэспубліканскага банка вакансій, шукае зараз больш за сотню спецыялістаў — там 102 вакантных месцы.
Прытым 32 вакансіі на пасаду «урач» з заробкам ад 215 рублёў за 0,25 стаўкі да 800 рублёў за стаўку. Таксама востра не хапае фармацэўтаў, акушэрак, фельчараў і медсясцёр. Апошнім за поўную працоўную стаўку прапануюць 580 рублёў.
На сайце мы знайшлі амаль 30 падведамасных устаноў Дзятлаўскай цэнтральнай раённай бальніцы. Многія з іх — фельчарска-акуршэрскія пункты ў вёсках. Але, як нам расказалі ў медустанове, усе асноўныя вакансіі вольныя ўсё ж у самай Дзятлаўскай раённай бальніцы.
«Цякучка кадраў. Працаваць складана. І хоць «кавідныя» надбаўкі плацяць, людзі ўсё роўна сыходзяць, — адзначыла адна з супрацоўніц бальніцы. — Шмат вакансій, калі вы бачылі, выстаўлены на 0,25 і 0,5 стаўкі.
Гэта значыць, што не абавязкова будуць браць новага чалавека на гэтае месца. Магчыма, хтосьці з медыкаў дадаткова пагадзіцца ўзяць нагрузку. Але ісці і рызыкаваць жыццём за 250 рублёў ніхто не хоча».
У самой установе адзначылі, што каментаваць сітуацыю без Міністэрства аховы здароўя не будуць.
Журналісты вывучылі сайт Дзятлаўскай цэнтральнай раённай бальніцы. Вядучых прыём лекараў налічылі там ўсяго 17, а вакансій на пасаду «урач» сёння там вісіць аж 32. Застаецца толькі здагадвацца, у якіх умовах і з якой колькасцю пацыентаў сёння прыходзіцца спраўляцца дзеючым медыкам бальніцы.
А вось у Полацкай цэнтральнай гарадской бальніцы зараз 107 вакансій. Некалькі, праўда, для спецыялістаў-немедыкаў. Такіх, напрыклад, як бухгалтар, інжынер па ахове працы і касір.
Астатнія — для медработнікаў. Мяркуючы па размешчаных вакансіях, у медустанове таксама не хапае санітараў, медсясцёр, лабарантаў, фельчараў памочнікаў урачоў, але больш за ўсё не хапае саміх урачоў — для іх на сайце 36 вакансій. Бюджэт прапануе на стаўку прапануюць у сярэднім ад 600 да 800 рублёў.
У самой бальніцы каментаваць сітуацыю дэфіцыту медыкаў адмовіліся.
Пры гэтым, як вынікае з сайта бальніцы, у яе ўваходзяць 37 арганізацый аховы здароўя рознага профілю, у тым ліку 3 дарослых паліклінікі, дзіцячую паліклініку, стаматалагічную паліклініку, 18 фельчарска-акушэрскіх пункта.
Тым не менш, пераважная большасць свабодных вакансій, размешчаных на сайце агульнарэспубліканскага банка вакансій, адпраўляюць на адрас Полацк, пр-т Скарыны, 6, па якім знаходзіцца непасрэдна сама бальніца.
Баранавіцкая цэнтральная палітыка сёння шукае 271 спецыяліста. Таксама не хапае санітарак, фельчараў, правізараў, медсясцёр, некаторых тэхнічных работнікаў.
Амаль палова вакансій — для спецыялістаў са спецыяльнасцю «урач». Для іх Баранавіцкая цэнтральная паліклініка адкрыла 123 вакансіі. Некаторым прапануюць 0,25 ці 0,5 стаўкі, некаторым — стаўку. Заробкі, у сярэднім, ад 125 да 600 рублёў.
У паліклініцы ўдакладнілі, што ў якасці наймальніка Баранавіцкая цэнтральная паліклініка шукае спецыялістаў не толькі для сябе, але адразу для некалькіх медустаноў у горадзе: для чыгуначнай паліклінікі, гарадской паліклінікі № 2, для гарадской стаматалогіі і скурвендыспансера.
«У некоторых паліклініках не хапае па 20% медыкаў. Калі ёсць сям’я, шмат хто зараз прымае рашэнне сысці з працы і застацца дома на гаспадарцы, чым суткамі сядзець на працы ў небяспечных для жыцця умовах за 500 рублёў», — расказала нам медык з Баранавічаў.
Як мінімум, кожная дзевятая вакансія ў краіне — для медыцынскіх спецыялістаў
Усяго на дадзены момант у рэспубліканскім банку вакансій журналісты знайшлі 98 830 свабодных працоўных месцаў.
На пасаду «урач» шукалі 4429 чалавека. Заробак медыкам прапаноўвалі ад 465 рублёў (такія грошы за поўную працоўную стаўку плоцяць у Шклоўскай спецшколе — інтэрнэце) да 1200 рублёў (на гэтыя грошы можа разлічваць урач-псіхатэрапеўт у Брэсцкім абласным анкадыспансеры).
Вакансій з заробкам вышэй за 2000 рублёў усяго 10. І большасць з іх — гэта ветэрынарныя дактары. Больш за 3000 гатовы плаціць таксама ветэрынарнаму доктару ў вёсцы «Знамя» Брэсцкага раёна.
Традыцыйна больш за ўсё дактароў не хапае ў Мінску — там 831 вакансіі, далей у Брэсцкай вобласці — 778 вакансіі, у Гомельскай — 709 (гэта самая вялікая вобласць Беларусі), у Мінскай — 598, Магілёўскай — 572, у Гродзенскай — 568 (самая маленькая па тэрыторыі вобласць Беларусі), у Віцебскай — 376.
Таксама ў базе ёсць 1057 вакансій для фельчараў з заробкам 450-900 рублёў за цэлую працоўную стаўку.
На пасаду «медыцынская сястра-спецыяліст» шукаюць 2821 чалавек. Заробак вагаецца ад 475 да 1000 рублёў. Яшчэ ёсць 806 месцаў лабарантаў за 400-700 рублёў у месяц і 405 памочнікаў дактароў за 480-1150 рублёў на поўную працоўную стаўку.
Патрабуецца і 1762 санітара з заробкам у 400-1100 рублёў, а таксама 329 фармацэўтаў за 560-1100 рублёў у месяц і 52 вакансіі медыцынскага рэгістратара з заробкам у 400-1200 рублёў.
Зразумела, гэта не ўсе вакансіі ў сферы медыцыны. Але нават тых, якія журналісты знайшлі, у агульнай колькасці налічылі больш за 11 тысяч. Атрымліваецца, што нават па самых сціплых падліках кожная дзявятая вакансія ў краіне — гэта вакансія для спецыялістаў у сферы медыцыны.
«Медыкаў не хапае настолькі, што многія працуюць на 1,5 стаўкі і ўсё роўна вымушаны затрымлівацца на працы па 1,5-2 гадзіны, каб паспець прыняць усіх пацыентаў. Але нават нягледзячы на гэта, не паспяваюць, — расказала медык адной са сталічных паліклінік з 20-гадовым працоўным стажам. — Пры гэтым многія яшчэ не звольніліся толькі таму, што вырашылі дапрацаваць да заканчэння працоўнага кантракту.
Шмат хто з маладых спецыялістаў адпрацоўваюць размеркаванне і потым збіраюцца сыходзіць з прафесіі альбо актыўна шукаюць працу ў прыватных клініках Беларусі ці за мяжой. Гэта значыць, што ў бліжэйшыя гады сітуацыя ў медыцыне будзе толькі пагаршацца».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Артем Черников
Наталья Радина
Андрей Санников
Ирина Халип

description: Фотофакт.

maintext:
Белорусы Нью-Йорка вышли на акцию в поддержку общенациональной забастовки 1.11.2021, 12:02
Фотофакт.
В воскресенье белорусы Нью-Йорка вышли на акцию солидарности. Митинг провело Беларуска-Амэрыканскае Задзіночаньне (БАЗА).
Одной из тем акции стала общенациональная забастовка в Беларуси, сообщили организаторы сайту Charter97.org.
«Cіла супраціву нашага народу ў руках самых беларусаў, што трэба шанаваць нашую мову, гісторыю, культуру і нашу нацыянальную годнасьць. Нам трэба быць салідарнымі ў адстойваньні нашых нацыянальных каштоўнасьцяў, нашых правоў і нашага нацыянальнага гонару. Беларусы ўсяго сьвету павінны падтрымліваць усімі магчымымі сродкамі сваю Бацькаўшчыну», — заявили участники акции.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Беларусам варта культываваць памяць пра сваіх герояў.

title: 20 фактаў пра Слуцкі збройны чын


title: "Наша Ніва": Як прайшоў першы дзень анансаванай забастоўкі і чаго чакаць далей

maintext:
«Наша Ніва»: Як прайшоў першы дзень анансаванай забастоўкі і чаго чакаць далей 1 2.11.2021, 10:38
3,672
Меркаванні палітычных лідараў і эскпертаў.
На пачатак лістапада Беларускае аб’яднанне рабочых абвясціла старт агульнанацыянальнай забастоўкі. Пра тое, што з гэтага выйшла, «Наша Ніва» распытала лідара аб'яднання Сяргея Дылеўскага, Андрэя Саннікава, які падтрымаў стачку, і палітолага Валера Карбалевіча.
У каментары «Нашай Ніве» Андрэй Саннікаў расказаў перадгісторыю. Паводле яго слоў, як толькі ідэя забастоўкі была агучаная, ён меў шэраг сустрэч са штабамі Ціханоўскай і Бабарыкі, а таксама прадстаўнікамі НАУ.
«Я адразу падтрымаў ініцыятыву Сяргея Дылеўскага, бо лічу, што гэта вельмі важная з’ява. Нам патрэбны элемент рабочай сілы ў Беларусі, які пад ціскам амаль знік.
І тое, што існуе спроба арганізацыі рабочых, якія могуць паўстаць асобнай моцнай групай у Беларусі, можна толькі вітаць. Штабам і актывістам я сказаў, што лічу гэтае дзеянне вельмі карысным для сітуацыі ў Беларусі, і папрасіў: калі няма згоды адразу, каб не было супрацьдзеянняў. Усе на гэта пагадзіліся.
Сяргей Дылеўскі — гэта сапраўдны лідар, які дбае аб правах рабочых. А вось тыя людзі, якія кажуць, што яны яшчэ не падрыхтаваныя да забастоўкі, — да іх у мяне ніякага даверу няма», — выказаўся Андрэй Саннікаў.
Як альтэрнатыва стачцы была прапанаваная ініцыятыва народнага каранціну — самазахавання беларусаў ва ўмовах драматычнай сітуацыі з каранавірусам (застацца дома, каб уратаваць здароўе, калі ўлады не прымаюць дастатковыя меры для супрацьдзеяння пандэміі).
У выніку сам Сяргей Дылеўскі напярэдадні анансаванай ім забастоўкі прапаноўваў у сваім звароце да дэмсілаў і актываў кампраміс:
«Калі вы па якіх-небудзь прычынах лічыце немагчымым падтрымаць пачатак агульнанацыянальнага страйку, назавіце гэтую падзею як вы сабе хочаце — страйк, самаізаляцыя ці народны каранцін — і падтрымайце народ Беларусі!»
Што ў выніку?
Сам Сяргей Дылеўскі лічыць, што першы дзень прайшоў нават лепш, чым яны самі планавалі.
«Па стане на 16-ю гадзіну па мінскім часе ў бот Беларускага аб’яднання рабочых напісала каля 20 тысяч чалавек, якія засталіся дома. Гэта людзі з разнастайных прадпрыемстваў, студэнты, прадстаўнікі прыватнага бізнэсу. Мы не можам раскрываць падрабязнасці ў мэтах бяспекі».
Як былі верыфікаваныя паведамленні ў боце? Па словах Сяргея Дылеўскага, праз актыў у Беларусі, па фота з дома (у тым ліку з працоўнымі дакументамі). Сярод таго, што дасылалася, было нямала фэйкавых паведамленняў.
«Цяпер ужо відавочны першапачатковы недалік нашай каманды: трэба было звяртаць больш увагі на інфармацыю, якую нам дасылаюць, адсейваць хлусню, укіды з боку дзяржорганаў.
Але агулам працэнт пацверджаных заяў пра стачку склаў каля 75-80%. Мы ведаем, што на Мінскім трактарным заводзе ў некаторых цэхах з 600-700 штатных супрацоўнікаў не былі на працоўным месцы ад 200 да 250, на першым рудаўпраўленні «Беларуськалія» на пляцоўцы пад’ёму з розных прычын не было каля траціны супрацоўнікаў, на Мінскім аўтамабільным заводзе ў некаторых цэхах таксама не выйшлі на працу.
На шэрагу прадпрыемстваў цягам дня праводзіліся «ідэалагічныя прапрацоўкі», дзе ідэолагі расказвалі рабочым пра распачаты ў краіне страйк».
Пазітыўнымі вынікі першага дня знаходзіць і Андрэй Саннікаў.
«Пасля 25 гадоў ціску на незалежныя прафсаюзы і на рабочых нельга чакаць, што ўсё адновіцца адразу і што заводы масава стануць. Людзі праявілі асаблівую мужнасць, я вітаю гэта і лічу, што яны заслугоўваюць павагі.
Гэта толькі пачатак фарміравання моцнай рабочай сілы. Я і мае калегі, паплечнікі прытрымліваюцца трох крокаў, якія вырашаць сітуацыю ў Беларусі і прывядуць да змен: стачка, пратэсты і міжнародныя санкцыі. І мы робім усё, каб гэта падтрымаць».
Што будзе далей?
Сяргей Дылеўскі абяцае, што аб'яднанне рабочых не спыніць працу, пакуль не будуць выкананыя галоўныя патрабаванні. Сярод іх — спыненне палітычных рэпрэсій, пачатак перамоў наконт мірнай перадачы ўлады дэмакратычным сілам, выкананне канстытуцыйных правоў грамадзян.
«Мы будзем патрабаваць ад незалежных СМІ, ініцыятыў і лідараў падтрымліваць беларусаў, сачыць за сітуацыяй і не перашкаджаць беларускаму грамадству будаваць новую Беларусь», — удакладняе план дзеянняў Дылеўскі.
Ён не выключае аб’яднання з іншымі дэмсіламі ў дзеяннях, у тым ліку каардынацыю з іншымі ініцыятывамі рабочага руху.
«Яшчэ раз паўтаруся: няма ніякай розніцы, ці падтрымліваеце вы страйк, забастоўку, народны каранцін ці лакдаўн. Важна, што вы падтрымліваеце народ Беларусі і заклікаеце іх застацца дома і захаваць сваё жыццё і здароўе. Адзінае, магу сказаць дакладна: з моманту заснавання беларускага аб'яднання рабочых прайшло паўгода, і нам хапіла гэтага часу, каб падрыхтавацца да стачкі, наколькі гэта магчыма».
Што кажуць палітолагі?
З пункту гледжання палітолага Валерыя Карбалевіча, задача арганізаваць менавіта агульнанацыянальны страйк у сённяшніх умовах была нерэальнай:
«Страйк можа адбыцца ва ўмовах агульнанацыянальнага ўздыму, пратэснага руху, калі грамадства моцна палітызаванае. Такое назіралася недзе ў другой палове жніўня і ў пачатку верасня мінулага года. Тады тэарэтычна страйк мог адбыцца. А сёння са спадам пратэсту, пэўнай дэпалітызацыяй грамадства, з масавымі рэпрэсіямі і палітычнай міграцыяй разлічваць на масавы страйк не выпадае.
Гэты заклік не спрацуе на прамысловыя прадпрыемствы: у беларускім пратэсце не рабочыя складалі асноўную рухальную сілу. Гэта быў сярэдні клас, айцішнікі, людзі, якія працуюць у недзяржаўных установах. Згадайце народную забастоўку, анансаваную Святланай Ціханоўскай на 26 кастрычніка мінулага года: тады прыпынілі працу, у асноўным, прыватныя кампаніі, службы сэрвісу, пункты грамадскага харчавання».
На думку Карбалевіча, масавы страйк магчымы ў выніку новага пратэснага выбуху.
«Страйкі, як і рэвалюцыі, не адбываюцца па загадзе палітыкаў ці палітычных цэнтраў. Гэта здараецца ў выніку нейкага збегу абставін, але гэта досыць рэдкая з’ява».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Ирина Халип
Наталья Радина

maintext:
У Кельцах выйшла кніга, прысвечаная беларускай меншасці ў Польшчы 12.11.2021, 18:30
Яна называецца - «Іншыя. Беларуская меншасць на Падляшшы».
У выдавецтве ўніверсітэту Яна Каханоўскага ў Кельцах выйшла кніжка прысвечаная беларускай меншасці ў Польшчы, перадае «Радыё Рацыя»,
Кніжка «Іншыя. Беларуская меншасць на Падляшшы» выдадзена Інстытутам міжнародных адносін і дзяржаўных палітык, пад рэдакцыяй прафесараў Агнешкі Касіньскай-Метрыкі і Рафала Дудалы. Кніжка вынік сацыялагічных даследаванняў і апытанняў праведзеных сярод беларусаў Падляшша.
Pэдактар і суаўтар кнігі прафесар Агнешка Касіньска-Метрыка:
– Цікавасць да нашага Падляшша ёсць ужо некалькі гадоў. Мы вырашылі, што толькі даследаванні праведзеныя на месцы, якія б грунтаваліся на інтэрв’ю, дазволяць нам сцвярджаць, якія чыннікі ўплываюць на пачуццё беларускасці. Мы самі спрабавалі акрэсліць гэтыя чыннікі. Мы вырашылі, што іншыя меншасці, іншыя этнічныя групы, як шлёнскія групы ці тыя, што жывуць у Кашубах, добра распазнаюцца. У той жа час польскім беларусам так шмат месца не прысвечана, калі не лічыць гістарычныя працы.
- Якія ёсць стэрэатыпы і як у рэчаіснасці, калі ідзе пра беларускую меншасць?
– Мне здаецца, што наша ўяўленне, як даследчыкаў, было праверана рэчаіснасцю. Першае, гэта тое, што палякі не ведаюць беларусаў, іх уяўленне з’яўляецца памылковым. Яно грунтуецца на сялянскім уяўленні пра Падляшша, але гэта рэчаіснасць больш складаная. Існуе стэрэатып пра беларусаў. Нашым адкрыццём было тое, што ўяўленні не адпавядалі таму, што мы пабачылі на месцы. Канешне ў лепшы бок на карысць вобразу беларуса. Ён не з’яўляецца чорна-белым, ён не з’яўляецца спрошчаным. Мы сустрэлі вельмі розных асобаў. Мы правялі інтэрв’ю з асобамі з меншых мясцовасцяў, дзе беларусаў большасць па колькасці, а таксама з лідарамі меркаванняў. Спадзяюся, што гэта стварыла ўніверсальны вобраз.
- Адзін з раздзелаў называецца „Ад народнасці да нацыяналізму”. Пра што ён?
– Тут ідзе пра новы нацыяналізм, які мы назіраем на Падляшшы. Тое, што адбываецца ў Гайнаўцы, што адбываецца ў Беластоку. Маюцца на ўвазе нацыяналістычныя маршы, якія датычаць перадусім польскага асяроддзя, былі такія сігналы таксама падчас нашых размоваў. Часамі ў іх удзельнічаюць дзеці і ўнукі беларусаў. Гэта чарговыя пакаленні, якія магчыма не маюць канкрэтнага разумення пра ўласнае паходжанне, пра гісторыю Беларусі, як дзяржавы. Новыя польскія нацыяналізмы лёгка аперуюць сімваламі, якія могуць быць прыцягальнымі для маладых людзей. Тая разнастайнасць, якую мы спадзяваліся пабачыць, паводле нас, пад пагрозай паланізацыі, а таксама неанацыяналізмаў, якія магчыма ўцягнуць таксама частку асяроддзя, якое павінна больш асацыяваць сябе з беларускай меншасцю.
Першая прэзентацыя кнігі „Іншыя. Беларуская нацыянальныя меншасць на Падляшшы” адбудзецца ў гарадской бібліятэцы ў Бельску Падляшскім. Таксама з аўтарамі кнігі змогуць сустрэцца жыхары Беластока. Прэзентацыя адбудзецца ў культурніцкай прасторы „НЕТЭАТАР”. Яшчэ адна прэзентацыя кнігі „Іншыя. Беларуская нацыянальныя меншасць на Падляшшы” адбудзецца ў нядзелю ў Музеі Малой Бацькаўшчыны ў Студзіводах.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


title: Макей назваў канфэрэнцыю аб Беларусі ў Вене "бясплоднай і бессэнсоўнай задумай"

maintext:
Макей назваў канфэрэнцыю аб Беларусі ў Вене «бясплоднай і бессэнсоўнай задумай» 12 10.11.2021, 14:37
5,308
Чыноўнік закрануў гэтую тэму ў перамовах з Лаўровым.
Міністар замежных спраў Беларусі Ўладзімер Макей пасьля перамоваў з расейскім калегам Сяргеем Лаўровым у Маскве назваў канфэрэнцыю аб Беларусі, якая пройдзе 22 лістапада ў Вене, «бясплоднай і бессэнсоўнай задумай», перадае «Радыё Свабода».
«Больш за тое, мы разглядаем яе як абсалютна недружалюбны крок у дачыненьні да Беларусі. Ніхто з афіцыйных асобаў беларускага боку ў ёй удзелу браць ня будзе. Хай для галачкі яны правядуць гэтую імпрэзу», — заявіў Макей падчас сумеснай прэсавай канфэрэнцыі зь міністрам замежных спраў Расеі Сяргеем Лаўровым у Маскве.
Расейскі міністар Лаўроў падтрымаў Макея.
22 лістапада ў Вене адбудзецца міжнародная канфэрэнцыя аб Беларусі. Пра гэта заявіў на саміце Рады Эўразьвязу канцлер Аўстрыі Аляксандар Шаленбэрг. Канфэрэнцыя будзе прысьвечана дыялёгу паміж зацікаўленымі бакамі і вырашэньню беларускага крызісу, паведаміла Сьвятлана Ціханоўская.
Канцлер Аўстрыі выступіў за ўвядзеньне новых санкцый супраць арганізатараў міграцыйнага крызісу, але адзначыў, што нельга размаўляць зь Беларусьсю толькі мовай санкцый. «Мы павінны падтрымліваць хаця б мінімальны дыялёг, асабліва з грамадзянскай супольнасьцю», — сказаў Шаленбэрг. Ён дадаў, што пытаньне Беларусі — гэта эўрапейскае пытаньне.
Як стала вядома Reuters, супраць Макея могуць быць уведзеныя санкцыі Эўразьвязу.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Омар Лопес
Лейла Юнус
Артем Черников
Наталья Радина

description: Страйкуй альбо звольняць.

title: На "Камунарцы пачалiся массавыя звальненнi

maintext:
На «Камунарцы пачалiся массавыя звальненнi 4.11.2021, 18:15
5,648
Страйкуй альбо звольняць.
Чытачка «Нашай Нівы» Вольга працуе на «Камунарцы» амаль 40 год. На мінулым тыдні яе выклікала начальніца цэха і сказала, што кантракт з ёй не працягнулі, хоць да пенсіі засталося няшмат. Вольга кажа, што на прадпрыемстве створаны спісы нядобранадзейных, у якія яна і патрапіла. Пра існаванне гэтых спісаў нам паведамілі і іншыя супрацоўнікі фабрыкі.
«Да пенсіі засталося зусім нічога, і тут на мінулым тыдні мяне выклікае начальніца цэха і кажа: «Ну што, уляпалася? Пішы цяпер заяву на звальненне ў сувязі з заканчэннем дзеяння працоўнага кантракта», — расказвае Вольга.
— Я была ў шоку. Ніколі не мела дысцыплінарных і адміністрацыйных пакаранняў, спазненняў і іншых парушэнняў на працы.
Законы Беларусі я таксама не парушала. Столькі год аддала фабрыцы, а цяпер мяне выкідваюць на вуліцу, не даючы дапрацаваць толькі праз тое, што ў мяне актыўная грамадзянская пазіцыя і я супраць гвалту і беззаконня ў краіне».
Па яе словах, незадоўга да таго як жанчыне не працягнулі кантракт, папаўзлі чуткі, што на фабрыцы стварылі «спісы ненадзейных супрацоўнікаў» і ад іх нібыта будуць пазбаўляцца.
«Потым мы даведаліся, што спісы насамрэч існуюць. У іх уключаныя тыя работнікі, чые дзеці, напрыклад, хадзілі на маршы пратэстаў, хто сам хадзіў на мітынгі, хто негатыўна выказваўся ў бок улады ці падпісваўся за альтэрнатыўных кандыдатаў.
Кажуць, што ў спісе 300-400 чалавек. А гэта ж чвэрць калектыву! — расказвае жанчына — Што тычыцца мяне, то я ў мінулым годзе пакінула свой подпіс за вылучэнне ў кандыдаты ў прэзідэнты Валерыя Цапкалы. І калі на працы ў асабістых размовах у мяне пыталіся, як я стаўлюся да таго, што адбываецца ў краіне, шчыра казала, што супраць гвалту і беззаконня».
«Гавораць: «Рыпацца табе бессэнсоўна. Пойдзеш па судах — цябе задушаць»
«Мінуў год, на працоўных месцах ужо больш-менш усталявалася зацішша, і вось чамусьці раптоўна пачынаецца «зачыстка» работнікаў. Калі папаўзлі гэтыя чуткі, я здагадалася, што маё прозвішча ў гэтых спісах таксама ёсць.
Калі мне сказалі пра звальненне, я хацеў пайсці да дырэктара, каб пагаварыць з ім. Але начальніца цэха прамым тэкстам сказала: «Нават не думай, ён цябе слухаць не будзе. Там вельмі сур’ёзны загад зверху».
У аддзеле кадраў — такая ж гісторыя. Усе, нібыта, па-чалавечы разумеюць, але гавораць: «Рыпацца табе бессэнсоўна. Пойдзеш па судах — цябе задушаць. Сапсуеш жыццё і сабе, і родным». А ў мяне дзеці».
Вольга кажа, што яна такая не адна. Па яе словах, не так даўно вымусілі звольніцца слесара, які адпрацаваў на фабрыцы 15 год.
«Ён быў вельмі сумленным і адкрытым. У размовах пра падзеі ў краіне шчыра казаў, што не падтрымлівае дзеянні цяперашняй улады. Але што ў гэтым незаконнага? Кожны чалавек мае права на грамадзянскую пазіцыю. Проста задумайцеся: калі ў бліжэйшы час на фабрыцы скароцяць 400 чалавек, хто будзе працаваць? На кім яна будзе трымацца?» — разважае жанчына.
«Ведаю, што спіс складаў не дырэктар, а даслалі аднекуль зверху»
Пра існаванне спісаў «Нашай Ніве» расказала яшчэ адна супрацоўніца «Камунаркі» Таццяна. Яна адзначае, што яе прозвішча таксама ёсць у гэтым жа спісе. Па яе словах, усяго ў спісе каля 200 чалавек.
«На якой падставе людзі туды трапілі, афіцыйна ніхто не кажа. Але работнікі мяркуюць, што звальняюць тых, хто падпісваўся за альтэрнатыўных кандыдатаў, — кажа Таццяна. — Спісы дырэктар перадаў у аддзел кадраў. А ўжо адтуль перадалі кіраўнікам падраздзяленняў.
Работнікам неабходна пісаць заявы на звальненне па згодзе бакоў. Камусьці прапаноўваюць дапрацаваць да Новага года, камусьці — пісаць заяву на звальненне на працягу двух тыдняў».
Яшчэ адзін супрацоўнік «Камунаркі» адзначае, што, калі людзі не пагаджаюцца пісаць заяву па ўласным жаданні, то ім пачынаюць пагражаць звальненнем па артыкуле.
«Шукаюць нагоды прыцягнуць да дысцыплінарнай адказнасці — за спазненні і гэтак далей. А ўжо потым звольніць па артыкуле, — кажа ён. — З 1 лістапада ўжо сышлі вядучы бухгалтар, праграміст і некаторыя іншыя спецыялісты.
Звальняюць паціху, не ўсіх у адзін час. Відаць, каб шуму не было. Што тычыцца колькасці людзей у спісе, то гэта каля 150 чалавек. Ведаю, што яго складаў не дырэктар, а даслалі аднекуль зверху».
Як кажуць супрацоўнікі «Камунаркі», цяпер кіраўніцтва адсочвае сацыяльныя сеткі работнікаў, вывучае асабістыя справы і гэтак далей.
«Мабыць, баяцца, каб не распачалі забастоўку ці што? — разважаюць супрацоўнікі. — Але людзі настолькі запалоханыя і трымаюцца за свае месцы, што, здаецца, хутка адзін аднаго здаваць пачнуць. Гэта самае страшнае ў нашай сітуацыі, калі чалавек чалавеку становіцца ворагам».
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Але людзі па-ранейшаму застаюцца актыўнымі і трымаюцца разам.

title: З ліпеня ў Беларусі ліквідавана каля 400 грамадскіх арганізацый


maintext:
Генадзь Фядыніч: Нарастае ганебная практыка звальненняў ці не прыёму на працу 2 23.11.2021, 21:50
1,676
Генадзь Фядыніч
Звальняюць спецыялістаў, якіх цяжка будзе замяніць.
У Беларусі нарастае ганебная практыка звальненняў ці не прыёму на працу па палітычных матывах, – кажа Радыё Рацыі намеснік старшыні работнікаў прафсаюза працоўных радыёэлектроннай прамысловасці Генадзь Фядыніч.
– Нашыя актывісты, амаль 350 чалавек, ужо даўно з’ехалі з краіны. То бок і звальняць няма каго. Тут ёсць адзінкі. І, безумоўна, я бачу, што тут робіцца з тымі, хто, мабыць, падвозіў ваду, калі людзі мітынгавалі.
Зараз усё адсочваецца, і кожны лічыцца прадстаўнікамі дзяржавы, што ён недзяржаўны чалавек. А раз недзяржаўны, то і працаваць на дзяржаўных прадпрыемствах ты не можаш. Вось да такога выніку я прыходжу.
І хто будзе працаваць на дзяржаўных прадпрыемствах? Звальняюць спецыялістаў, якіх цяжка будзе замяніць. І гэта сёння не турбуе. Наймальніка турбуе, безумоўна, але ж ён вымушаны падпарадкоўвацца тым інструкцыям, якія даюць гэтыя спецслужбы. Вось мы бачым, што зараз людзей будуць звальняць па-ціхаму ці па дамове бакоў, ці скарачэннем, ці калі кантракт канчаецца, не будуць яго працягваць. Але гэта ўжо ідзе больш чым год, і будзе працягвацца.
- І пры прыёме на працу нейкія сумоўі наконт ідэалагічных поглядаў, чаго раней не было. Наколькі ўсё гэта законна?
- Лічу, што і сама служба ідэолагаў незаконная, яе не павінна быць на прадпрыемствах. На прадпрыемстве чалавек павінен выконваць свае працоўныя абавязкі, рабіць план, і каб наймальнік не меў да яго ніякага дачынення. А тое, як чалавек сёння думае, калі яго думкі перашкаджаюць яму выконваць план – гэта іншае пытанне. А калі – не, амаль ва ўсіх выпадках гэта супярэчыць усяму. Можа, ён з гэтай ідэалогіяй і не знаёмы, але ён трапіў у спісы, і ніхто з ім размаўляць і абараняць яго не будзе. То бок вось такім чынам. І заўтра ўсе яны будуць дармаедамі.
- І на іх падвоены ціск атрымліваецца, таму што зараз пачаў ужо дзейнічаць гэты ганебны закон пра дармаедаў. Людзі атрымліваюць жыроўкі, і за ацяпленне – у пяць разоў болей, чым раней. То бок трапляюць яшчэ і пад эканамічны прэс. Як з гэтым змагацца?
- Эканамічны прэс больш важны для чалавека, чым тое, будзе ён там працаваць ці не будзе. Гэта незаконна. Стаць сёння беспрацоўным, і ён нават не сам стаў, яго зрабілі беспрацоўным. І накласці такі штраф на камунальныя паслугі. Лічу, што трэба людзям збірацца, абмяркоўваць гэта ўсё і сказаць кіраўнікам дзяржавы: адмяняйце ўсе гэтыя незаконныя рэчы!
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Živjela Bjelarus! Як палітычна актыўны юнак вучыцца ў міжнародным каледжы ў басьнійскім Мостары 28.11.2021, 15:10
Выпускнікі маюць прыярытэтную магчымасьць працягнуць вучобу ў найлепшых унівэрсытэтах сьвету.
Летась малады мянчук стаў фігурантам адміністрацыйнай справы і пакінуў Беларусь. Цяпер ён студэнт сеткі Каледжаў Аб’яднанага Сьвету — адна зь філій месьціцца ў старажытным горадзе Мостар, што ў Фэдэрацыі Босьніі і Герцагавіны.
Дамініку Мацукевічу 18 гадоў. Нарадзіўся ў Менску, дзяды — з Валожыншчыны і Століншчыны. Пасьля менскай гімназіі № 10 паступіў у Ліцэй БДУ. Аднак форс-мажорныя абставіны вымусілі пакінуць краіну і працягнуць вучобу за мяжой, перадае «Радыё Свабода».
Загартоўка непаўналетняга пратэстоўца
Згадвае, што яшчэ падлеткам збольшага разумеў, чым хоча займацца па жыцьці, таму адпачатку абраў для сябе гісторыка-грамадазнаўчы кірунак. Тады ж стаў цікавіцца палітычнымі і сацыяльнымі працэсамі, выступаў супраць зносу крыжоў у Курапатах, а падчас масавых акцый супраць плянаў «паглыбленай інтэграцыі» ў канцы 2019 году ўпершыню сьвядома далучыўся да арганізаванага пратэсту.
«Востра стаяла пытаньне незалежнасьці Беларусі — зрэшты, як і сёньня. Я і многія аднадумцы прыядналіся да ініцыятывы „Сьвежы вецер“ Уладзімера Мацкевіча і Сяргея Бульбы, падзялялі яе праграму. Такім чынам, узімку 2019-га атрымаў для сябе першы каляпалітычны досьвед. Акрамя таго, вёў аналітычную старонку, пісаў артыкулы з улікам таго, што вучыў на грамадазнаўстве. Ну, а потым надышла вясна, пандэмія і нарэшце перадвыбарны этап. Паколькі і родныя, і сябры сям’і так ці іначай заангажаваныя ў палітычныя пытаньні, трэба было рыхтавацца».
А літаральна праз год Дамініка Мацукевіча ўжо спрабавалі прыцягнуць да адказнасьці паводле «народнага артыкула» 23.34: трапіў пад «дваровую зачыстку» практычна на фінішы леташніх пратэстаў.
«Гэта здарылася позьняй восеньню 2020 году, падчас аднаго з дваровых маршаў. Я ўжо тады ставіў пад сумненьне тактыку і стратэгію, прапанаваную лідэрствам руху, але нават калі ня згодны, усё роўна робіш дзеля духу салідарнасьці і адзінства... Ужо амаль дайшоў дахаты, па дарозе запампаваў выдаленыя тэлеграм-каналы, страціў пільнасьць, ну, і літаральна ля пад’езду падхапілі. Завезьлі ў Цэнтральны РУУС. На шчасьце, дзякуючы пэўнаму махлярству, да тэлефона з кантактамі і „дэструктыўнымі чатамі“ не дабраліся».
Дамінік зазначае, што маральна быў падрыхтаваны да «надзвычайных прыгодаў» — большая частка аднадумцаў, на якіх арыентаваўся, свае суткі ўжо адседзелі. Нават камплексаваў, што яшчэ не пацярпеў. Але, каб не спакушаць лёс празьмерным геройствам, трымаў у запасе статус «непаўналетняга арыштанта».
«Завялі ў падвальнае памяшканьне, мяне зь іншымі падлеткамі „вычленілі“ да асобнага сьледчага, які „пад капірку“ складаў пратаколы. І дарослых, і дзяцей было недзе паўсотні, многім рабілася млосна. Адзін мужчына меў праблемы з сэрцам, задыхаўся на падлозе. Афіцэры сьмяяліся, што ён хітруе, каб пазьбегнуць пакараньня. А мая знаёмая пасьля недалічылася асабістых рэчаў, непрыемна. Канечне, непараўнальна з тым, што было на Акрэсьціна ці нават па іншых аддзяленьнях. Бачыў, як у той жа дзень з трактарнага заводу ў шпіталь прывезьлі чалавека з разьбітай галавой».
На падставе складзенага пратаколу юнака і ягоных «упаўнаважаных прадстаўнікоў» літаральна засыпалі позвамі: Сьледчы камітэт, РУУС, камісія па справах непаўналетніх. Было зразумела, што «прафіляктычнымі размовамі» наўрад ці абмяжуецца.
Ратавальная эвакуацыя праз Апэніны
Падчас затрыманьня амапаўцы адчувальна перацялі юнака дубінкамі, і ён, каб не спускаць беспрычынную жорсткасьць, вырашыў зьняць у лякарні пабоі. Гэта аказалася памылкай, бо фактычна дало пачатак новай справе. Як толькі ў мэдкартцы пачынаюць фігураваць праваахоўнікі, чакай непрыемнасьцяў, усьміхаецца Дамінік Мацукевіч.
«Літаральна наступнай раніцай, а пятай гадзіне, бесьперапынны грукат у дзьверы: „Адчыняйце, міліцыя!“. Давялося хутка дэінсталяваць Windows, зрабіць іншыя перасьцярогі. На шчасьце, ламіліся не губазікі, а раённыя міліцыянты, якія, прынамсі фармальна, трымаліся працэсуальных нормаў. І хоць „бязьмежжа“ яшчэ не набыло пазьнейшых маштабаў, прававое поле ўжо было перааранае трактарам „Беларус“, стала зразумела, што працэс пайшоў, і не на маю карысьць. Хапала выпадкаў, калі заяўнік на факты гвалту лёгка ператвараўся ў падсуднага».
Маці Дамініка жыве ў Італіі, таму на сямейнай радзе нядоўга абмяркоўвалі, ці ёсьць сэнс чакаць наступнага візыту сілавікоў. Хутка падрыхтавалі дакумэнты, набылі квіткі на самалёт, і на наступны дзень патэнцыйнага фігуранта выправілі на Апэніны.
Найбольш яго засмучала, што вось так зьнянацку давялося разьвітацца з домам і сябрамі-аднакурсьнікамі: Дамінік заўсёды бачыў сябе ў беларускім кантэксьце і нават ня думаў пра замежжа. Аднак лёс распарадзіўся інакш.
«Усё трагічна, бо каб быў больш асьцярожны, мог бы застацца і зрабіць нешта карыснае, — шкадуе хлопец. — Да ўсіх падзеяў думаў, што пайду на факультэт міжнародных адносінаў БДУ. Дый наогул падавалася: нічога надзвычайнага ня здарыцца. Паступовая лібэралізацыя, канфліктная фігура памрэ, прыйдуць новыя людзі і нешта рацыянальна памяняецца, паводле Томаса Гобса (філёзаф-матэрыяліст. — РС). Але ўсё пайшло па Джону Локу (філёзаф-эмпірыст. — РС). Паўтаруся, у маёй сьвядомасьці панавала Беларусь, зьбіраўся будаваць будучыню тут. На жаль, не атрымалася».
Зьмена лякацыі дазваліла засяродзіцца на здароўі — атрыманая падчас затрыманьня траўма паўплывала на зрок. Дамінік Мацукевіч назіраўся ў дасьведчаных італьянскіх афтальмолягаў, пэўны час лекаваўся. Істотныя праблемы ёсьць дагэтуль, але яны не вырашальныя ў кароткім часавым прамежку.
Далучэньне да глябальнага адукацыйнага руху
Ужо апынуўшыся ў Італіі і ня маючы ніякай пэўнасьці наконт акадэмічнай будучыні і пэрспэктыў паступленьня ў ВНУ, хлопец пачаў шукаць альтэрнатыўныя варыянты. Так вымалявалася праграма, якую прапануюць Каледжы Аб’яднанага Сьвету, — United World Colleges.
Гэта глябальны адукацыйны рух, першая школа якога паўстала ў 1962 годзе ва Ўэльсе. Цяпер сетка налічвае блізу двух дзясяткаў навучальных установаў па ўсім сьвеце. Двухгадовы ангельскамоўны курс вядзецца на перадунівэрсытэцкім узроўні, пад адным дахам займаюцца 200–300 студэнтаў з 80–100 краінаў.
Дарэчы, першым прадстаўніком Беларусі ў міжнародных каледжах стаў палітзьняволены экс-кіраўнік «Аховы птушак Бацькаўшчыны» Віктар Фянчук (1992–1994, Уэльс, UWC Atlantic). Агулам лік беларускіх навучэнцаў пераваліў за сотню.
«У 2017 годзе мы з татам вандравалі па Бальканах і наведалі ў тым ліку Мостар. Менавіта тады пабачыў шыкоўны будынак у гішпанскім стылі, ня надта зважаючы, што тут месьціцца адзін з Каледжаў Аб’яднанага Сьвету. Ужо па вяртаньні аказалася, што ў UWC Mostar вучылася сваячка, захоплена расказвала. Я слухаў, але ня больш за тое. І толькі калі ў Італіі пачаў мітусіцца з атэстатам, наткнуўся на заклік падавацца ў United World Colleges. За тыдзень да дэдлайну запоўніў аплікацыю і паступова, крок за крокам, рушыў празь сіта адборачных тураў».
Тут свой час навучалася, а пасьля выкладала іншая беларуска, выпускніца Коласаўскага ліцэя Стася Рудак. Цяпер яна ў Нацыянальным камітэце UWC у Беларусі, дапамагае маладым землякам адаптавацца ў вялікім сьвеце аб’яднаных каледжаў.
Што да Дамініка, дык яму ўпэўненасьці дадавала маральная падтрымка менскага сябра Мірона, які таксама вырашыў паспрабаваць сілы ў няпростым спаборніцтве — на кожнае вакантнае месца прэтэндавалі больш за дзясятак абітурыентаў.
Пашчасьціла абодвум. Па выніках шматузроўневых конкурсаў і гутарак хлопцы прадэманстравалі выдатныя веды ды камунікацыйныя здольнасьці, стаўшы студэнтамі каледжаў. Дамінік выправіўся ў добра знаёмы Мостар, што ў Фэдэрацыі Босьніі і Герцагавіны (у парадку выключэньня атрымаў поўную стыпэндыю замест меркаванай частковай), Мірон — у высакагорны Дыліжан у Рэспубліцы Армэніі.
«Гэта, безь перабольшваньня, новы пачатак майго жыцьця, — усхвалявана кажа Дамінік Мацукевіч. — Натуральна, пакуль я дрэнна магу ацаніць, узважыць, што страціў, чаго ніколі не вярну і наколькі рэзка пры гэтым зьмяніўся мой лёс. Але на цяперашні момант такому павароту рад, хоць гэта і сумная радасьць, бо выдатна разумееш: праз выпрабаваньні ты многае незваротна страціў, гэта як немагчыма двойчы ўвайсьці ў адну раку. Зь іншага боку, ужо ёсьць каштоўны досьвед, які дапаможа зрабіць яшчэ больш, чым нават сабе ўяўляў. Прынамсі, на гэта вельмі спадзяюся».
Дамінік Мацукевіч выдатна валодае ангельскай (яна асноўная працоўная ў каледжы) і італьянскай мовамі, а некалькі гадоў таму пачаў яшчэ вывучаць японскую.
Лікбез на тэму беларускага супраціву
Каледж у Мостары — сярод самых маладых у разгалінаванай сетцы UWC і адзіны на тэрыторыі, яшчэ ня так даўно ахопленай вайной. Гэта першая навучальная ўстанова з дэкляраванай мэтай «рэканструкцыі грамадзтва», якое перажыло міжэтнічны канфлікт.
Тут Дамінік з ходу ўзяўся за грамадзка-палітычны «лікбез» — пад нацыянальным лёзунгам на басьнійскі манер «Živjela Bjelarus!». Нягледзячы на, здавалася б, рэзанансныя падзеі ў Беларусі, няшмат іншаземцаў разумеюць сутнасьць пратэсту. На фоне крызісных зьяваў у розных кутках сьвету «беларускі парадак дня» па-ранейшаму ўспрымаецца як другарадны.
«Выкладчыцкі склад, безумоўна, у курсе падзеяў, хоць і без асаблівых падрабязнасьцяў, збольшага ў папулярна-трылернай форме. Ёсьць студэнты, якія ведаюць пра бел-чырвона-белы „сымбаль апазыцыі“. Даводзіцца расказваць пра гістарычны сьцяг нашай дзяржавы, незалежна ад таго, хто цяпер ва ўладзе. Парадавала навучэнка з ЗША, чые продкі ў ХІХ стагодзьдзі эмігравалі з Палесься. Праз пакаленьні захавала памяць пра Беларусь, мае базавыя веды і акцэнты расстаўляе правільна. Але шмат каму трэба даводзіць, што гэта не рэгіён Расеі, а сувэрэнная краіна».
Вучэбная нагрузка і грамадзкая актыўнасьць у каледжы не замінаюць Дамініку Мацукевічу заставацца на беларускай хвалі. Як і раней, хлопец шмат вывучае і аналізуе.
«Я максымальна ў беларускім кантэксьце: працягваю глядзець Свабоду Premium, слухаю інтэрвію на „Эўрарадыё“, чытаю аналітычныя запіскі Зянона Пазьняка да надзённых падзеяў. Дарэчы, некалі ў мяне была мара вучыцца ў „Лятучым унівэрсытэце“ Ўладзімера Мацкевіча. На жаль, сёньня філёзаф за кратамі, але засталіся ягоныя выдатныя відэалекцыі і розныя падкасты. Ну і, натуральна, усе вядомыя тэлеграм-каналы, справаздачы штабоў і антыкрызісных кіраўніцтваў. Спрабую аналізаваць, рабіць высновы», — кажа студэнт-першакурсьнік.
Некалькі месяцаў беларус прыстасоўваецца да новых рэалій: актыўнічае ў аўдыторыях, абжываецца ў студэнцкім кампусе, выбіраецца на шпацыры ў цэнтар гораду, які ў першай палове 1990-х стаў арэнай жорсткіх абстрэлаў — пра тое дагэтуль нагадваюць руіны будынкаў, да аднаўленьня якіх з розных прычынаў так і не дайшло. Галоўны атрыбут Мостару — разбураны і адбудаваны каменны мост праз раку Нэрэтву — сымбалізуе шлях да міжэтнічнага замірэньня, хоць пакуль ня ўсё так аптымістычна.
«Босьнія і Герцагавіна — вельмі адметная глеба, каб на ёй вучыцца і выпраўляць памылкі. Найперш урок і напамін пра жудасьці вайны, як можна вырашыць канфлікт ці паставіць яго на паўзу. Менавіта гэтаму спрабую тут вучыцца. Так, краіна надзвычай падзеленая, і апошнім часам адносіны паміж часткамі фэдэрацыі толькі пагаршаюцца. У прыватнасьці, Рэспубліка Сэрбска заяўляе пра гатовасьць да самастойнага плаваньня, стварэньня ўласнай арміі. Адзінае, у Бялградзе сёньня пазыцыі ўжо іншыя, няма, як раней, падсілкоўваньня сэпаратысцкіх настрояў».
Маладыя навучэнцы мостарскага каледжу з Босьніі, Сэрбіі, Харватыі, Чарнагорыі збольшага пазбаўленыя спадчыннай траўмы і не адчуваюць на плячах грузу нянавісьці адзін да аднаго. Але агульная сытуацыя досыць «пажаранебясьпечная», канстатуе Дамінік Мацукевіч.
«На вуліцах гэта адчуваецца. Горад падзелены знакамітым мостам на мусульманскую і хрысьціянскую часткі, і ні ў той, ні ў другой „іншаверцы“ не вітаюцца. Здараюцца бойкі футбольных фанатаў на падставе ідэалёгіі і нацыі. Плюс мясцовае насельніцтва зусім ня можа шанаваць сваіх герояў, бо гэта апрыёры канфлікт. Дарэчы, падобная да Беларусі альтэрнатыўнасьць сьцягоў. Афіцыйны сымбаль фэдэрацыі навязаны звонку без унутранага ўхваленьня. Як вынік, кожная этнічная група выступае пад сваім сьцягам, паглыбляючы непаразуменьні».
Упершыню беларускі навучэнец апынуўся ў эпіцэнтры галоўнага сьвята фэдэрацыі — Дня дзяржаўнасьці Босьніі і Герцагавіны. Гэта стала яшчэ адной нагодай, каб параўнаць падыходы тут і ў Беларусі да дэкляраванага «народнага адзінства». Падабенствы выразныя, зазначае ён.
Агульная праблема крызісу ідэнтычнасьці
Гістарычны лёс Босьніі і Герцагавіны мае шмат паралеляў зь Беларусьсю, абапіраецца на ўласныя ўражаньні Дамінік Мацукевіч. Найперш гэта тычыцца працяглай «замарожанай» самаідэнтыфікацыі і разуменьня ўласнага месца ў цывілізацыйнай сыстэме каардынатаў.
«Крызіс ідэнтычнасьці, недахоп палітычнай культуры, нявырашаныя канфлікты, нераскаяны генацыд у Срэбраніцы — як у нас нераскаяныя Курапаты. Агулам ня вельмі вольная краіна, зьвязаная спадчынай Дэйтанскага пагадненьня (аб міры. — РС). Я бачу добрую будучыню для Босьніі і Герцагавіны ў сфэры турызму, лягістыкі, транзыту, чаму спрыяе геаграфічнае становішча. Але ў грамадзтве няма яднальнай ідэі. Спадзяюся, пакаленьне, якое тут вучыцца, яе сфармулюе — прыгожую квітнеючую лілею Бальканаў, як на аўтэнтычным басьнійскім сьцягу».
Дамінік выдатна разумее, што дыстанцыйны фармат стасункаў з радзімай рызыкуе зацягнуцца. Але гэта дадае імпэту, каб прыкласьці намаганьні і разбурыць нарэшце абсурдную для ХХІ стагодзьдзя жалезную заслону.
«Я б хацеў прайсьці шлях, каб зноў адчыніць радзіму, уварвацца ў яе. На жаль, пакуль гэта выглядае маларэальным. Ня думаю, што як толькі сыду з трапу самалёта ці выйду з аўтобуса, мяне адразу арыштуюць. Тым ня менш, градус агульнай небясьпекі досыць высокі. Гэта ня толькі стыхійныя хапуны, а нават пагроза засьвяціцца падчас рэгістрацыі на рэйс у Расеі. Ня толькі Беларусь, а ўся так званая „саюзная дзяржава“ зь яе ўніфікаванай базай зачыненая. Ну што ж? Будзем супольна працаваць, каб яе найхутчэй адчыніць, паралельна вызваліўшыся з абдымкаў Крамля».
За тры дзясяткі гадоў ад здабыцьця сувэрэнітэту беларускае студэнцкае прадстаўніцтва адзначанае ў бальшыні Каледжаў Аб’яднанага Сьвету: Армэнія, Босьнія і Герцагавіна, Вялікая Брытанія, Ганконг, ЗША, Індыя, Італія, Канада, Кітай, Коста-Рыка, Нарвэгія, Нідэрлянды, Нямеччына, Сынгапур, Танзанія, Уэльс, Тайлянд.
Атэстацыя адбываецца паводле сыстэмы IB (International Baccalaureate). У залежнасьці ад спэцыфікі ўстановы даецца магчымасьць выбару абавязковых прадметаў — ад звыклых да спэцыяльных.
Прадугледжваюцца чатыры абавязковыя складнікі: акадэмічны, творчы, спартовы, валянтэрскі. Выпускнікі маюць прыярытэтную магчымасьць працягнуць вучобу ў найлепшых унівэрсытэтах сьвету, найбольш спрыяльны рэжым для беларусаў забясьпечваюць Злучаныя Штаты.
Як паведамілі Свабодзе ў адборачнай камісіі Нацыянальнага камітэту UWC у Беларусі, на наступны навучальны год кожны мае шанец пазмагацца за поўную стыпэндыю ў адным з 12 каледжаў United World Colleges. Пры гэтым Сынгапур (UWC of South East Asia) забраніраваў адмысловую вакансію для годнага маладога беларуса, які пацярпеў ад рэпрэсій.
Заяўку да 15 студзеня 2022-га падаваць па спасылцы ТУТ.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Гаворка ішла пра неабходнасьць дапамогі палітвязьням і патрабаваньня іх поўнага вызваленьня.

title: Ціханоўская сустрэлася з высокапастаўленымі чыноўніцамі і амбасадаркай ЗША


authors:
Ирина Халип
Александр Фридман
Сергей Дылевский
Telegram-Канал
Ник И Майк

maintext:
Івонка Сурвіла: Мы годныя сыны і дочкі нашых Слуцкіх герояў 1 27.11.2021, 12:00
Старшыня Рады БНР звярнулася да суайчыннікаў з нагоды Слуцкага Збройнага чыну.
У чарговую гадавіну Слуцкага Збройнага чыну старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла зьвярнулася да суайчыньнікаў, паведамляе «Радыё Свабода».
«Бязьмежна ганаруся маім народам, які ў лістападзе 1920-га году ўзяў зброю ў рукі, каб бараніць сваю зямлю ад чужой навалы, – піша Івонка Сурвіла. – Тады яшчэ перад дзясяткамі гадоў прамываньня мазгоў прапагандай савецкай улады, народ наш адчуваў сябе гаспадаром свайго краю і ведаў цану свабоды. Першае войска БНР – 10 000 случчакоў – не пашкадавала свайго жыцьця, каб бараніць Бацькаўшчыну».
Старшыня Рады БНР заўважае, што беларускі народ ізноў апынуўся пад пагрозай чужой няволі, «але гэтым разам чужакам памагаюць свае «паліцаі» на чале з узурпатарам улады. Заміж каб бараніць свой народ, яны намагаюцца зьнішчыць яго. Яны трымаюць яго ў палоне, баронячы не сваю зямлю, а інтарэсы расейскай імпэрыі».
«Дарагія суродзічы, давайце разам 27-га лістапада аддамо даніну павагі нашым героям-случакам, якія разумелі, што няма большай каштоўнасьці, як свой вольны незалежны край. Пакажам сьвету, што мы іх памятаем і імі ганарымся, гэтак як імі ганарыліся вольныя беларусы ў сьвеце ад 1920 году. Прыйшоў час заявіць сьвету, што мы годныя сыны і дочкі нашых Слуцкіх герояў, і што мы таксама гатовыя бараніць свой край, пакуль не здабудзем нашай вольнай, справядлівай беларускай дзяржавы», – піша старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Івонка Сурвіла.
У лістападзе 1920 году тэрыторыя Случчыны апынулася па-за кантролем як польскіх войскаў, якія адышлі на захад, так і савецкіх, якія яшчэ на Случчыну не прыйшлі. У сярэдзіне лістапада ў Слуцку сабраўся зьезд Случчыны з удзелам 107 правадзейных дэлегатаў з усіх валасьцей і мястэчак рэгіёну. Зьезд абраў Раду Случчыны, абвясьціў Случчыну тэрыторыяй Беларускай Народнай Рэспублікі і заклікаў да ўзброенага змаганьня за незалежнасьць Беларусі.
Пачалася мабілізацыя. Усяго за некалькі дзён пад кіраўніцтвам прафэсійных вайскоўцаў-беларусаў была створаная рэгулярная вайсковая брыгада ў складзе двух палкоў – Першага Слуцкага і Другога Грозаўскага. Агульная колькасьць брыгады складала чатыры тысячы чалавек. 26 лістапада брыгада ўступіла ў першы бой з бальшавікамі.
Няроўнае змаганьне за Случчыну зь пераважнымі сіламі савецкай Расеі працягвалася крыху больш за месяц. У канцы сьнежня случакі перайшлі дэмаркацыйную лінію да палякаў і былі раззброеныя. Але ня ўсе. Некаторыя аддзелы як партызанскія атрады ваявалі з бальшавікамі ў БССР да сярэдзіны 20-х гадоў.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч: Адвэнт - час духоўнага адраджэння 27.11.2021, 22:42
1,964
Пачынаецца час падрыхтоўкі да святаў Божага Нараджэння.
Слова на Адвэнт 2021 арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча апублікаваў catholic.by:
«Вось надыходзяць дні, — кажа Пан, — калі Я выканаю абяцанне,
якое абвясціў пра дом Ізраэля і пра дом Юды»
(Ер 33, 14).
Глыбокапаважаныя святары, кансэкраваныя асобы, дарагія браты і сёстры!
1. Гэтыя словы прарока Ераміі прапануе Касцёл нашай увазе ў першы дзень новага Літургічнага года, які распачынаецца Адвэнтам — часам падрыхтоўкі да святаў Божага Нараджэння і чакання на другое прыйсце Хрыста.
Першы гістарычны Адвэнт завяршыўся 20 стагоддзяў таму. Цяпер мы перажываем другі, падчас якога чакаем новага прыйсця Езуса ў славе, калі Ён будзе судзіць жывых і памерлых.
Адметнасцю гэтага другога Адвэнту з’яўляецца таксама падрыхтоўка да сустрэчы з Езусам у хвіліну завяршэння нашага зямнога жыцця. Таму Адвэнт мы павінны перажываць не толькі ў духу радаснага чакання і падрыхтоўкі да святаў Божага Нараджэння, але таксама і да сустрэчы з Езусам Суддзёй, памятаючы аб тым, што яна можа наступіць нечакана.
2. Таму павучальным з’яўляецца сённяшняе Евангелле. Яно прадстаўляе сабой паралель паміж падзеямі Божага Нараджэння ў Бэтлееме дзве тысячы гадоў таму і сучаснасцю.
Калі Езус нарадзіўся, то людзі не былі гатовыя прыняць Яго. Святы Ян Хрысціцель рыхтаваў іх да гэтай падзеі, таму іх паводзінам не было апраўдання. Калі прыйдзе час другой сустрэчы з Ім — ужо як з Суддзёй, — і людзі не будуць гатовыя, то ў іх таксама не будзе ніякага апраўдання, бо Касцёл клапоціцца аб іх падрыхтоўцы.
Менавіта таму Хрыстус заклікае нас да «чування і малітвы» (пар. Лк 21, 36).
Існуе пэўны ўзровень пільнасці, які павінен быць часткай нашага хрысціянскага жыцця. Езус з Назарэта і сёння прыходзіць да нас. Але ці мы бачым Яго? А гэта момант ласкі, якую атрымліваем цяпер і там, дзе знаходзімся. Калі ў нашым жыцці не прысутнічае «цяпер», то гэта азначае, што ў той момант, калі Езус прамаўляе да нас, мы Яго не чуем, а калі знаходзіцца сярод нас або праходзіць побач, то не бачым.
Таму напрыканцы кожнага дня мы павіннны зрабіць рахунак сумлення і азірнуцца назад, каб убачыць выкарыстаныя і нявыкарыстаныя магчымасці сустрэць Езуса і такім чынам дбаць пра нашу чуйнасць і рыхтавацца да сустрэчы з Ім у вызначаны Богам дзень.
А такі дзень прыйдзе да нас усіх, хочам мы гэтага ці не. Гэтая праўда не павінна быць выключана з нашага штодзённага жыцця, бо мы народ-пілігрым у дом нябеснага Айца.
«Дзе ваш скарб, там будзе і сэрца ваша»
(Мц 6, 21), — кажа Езус. Што з’яўляецца нашым скарбам? Матэрыяльныя каштоўнасці, імкненне да ўзбагачэння, улады і задавальненняў любым коштам? Алкаголь, наротыкі, азартныя гульні і т.п.?
А ці з’яўляецца нашым скарбам малітва, якая сведчыць аб нашым знаходжанні ў гатоўнасці і чуванні?
Езус кажа, што Яго другое прыйсце будзе абвешчана страшнымі знакамі на небе і на зямлі (пар. Лк 21, 25). Хоць гэтыя словы выклікаюць страх у нашых сэрцах, тым не менш, яны павінны стаць нагодай для вялікай радасці, бо настане канец валодання злога духа і будзе ўсталявана вечнае Божае Валадарства. Гэта будзе пачатак вечнай славы і радасці для ўсіх Божых дзяцей.
3. Сёння мы распачынаем чатырохтыднёвую падрыхтоўку да Божага Нараджэння. У ноч нараджэння Езуса сэрцы і дамы жыхароў Бэтлеема зачыніліся перад Ім. Яму не было месца ў заездзе (пар. Лк 2, 6). Божы Провід сёння нам дае новую магчымасць паказаць нашыя адносіны да Хрыста і паглядзець, ці дзверы нашых сэрцаў адкрытыя для Яго.
Да святаў Божага Нараджэння мы рыхтуемся рознымі спосабамі. Трацім шмат часу і матэрыяльных сродкаў. У гэтым няма нічога кепскага, пакуль мы памятаем, што прычынай падрыхтоўкі ёсць Нараджэнне Хрыста, як кажуць словы каляднага спеву: Jesus is the reason for the Season, якія можна перакласці, што Езус з’яўляецца нагодай у гэтую пару, а не славуты «шопінг» — манія купляць, часам без меры і патрэбы.
Збаўленне распачынаецца ўваходам на шлях новага духоўнага жыцця. «Так», ці згода з Божай воляй — гэта тое, чаго чакае ад нас Бог.
Ён чакае сённяшняга «так». Не заўтра і не паслязаўтра, і не калісьці ў будучыні, але цяпер і тут. Неабходна таксама памятаць і аб тым, што заўтра распачынаецца сёння. Божая ласка заўсёды даступная нам, калі мы кажам «так» Богу і згаджаемся з Яго воляй.
Калі мы ідзем па жыцці з Езусам, і Ён вядзе нас у дом нябеснага Айца, то мы ўсё больш усведамляем Яго прысутнасць сярод нас і ў нас. Тады кожны дзень нашага жыцця становіцца днём Божага Нараджэння, а нашыя сэрцы — Бэтлеемам.
4. Сённяшняе Евангелле — гэта трывожны званочак для сучаснага духоўна дрэмлючага чалавека.
Нездарма папа Францішак падчас Сусветнага дня моладзі ў Кракаве ў 2016 годзе заклікаў юнакоў і дзяўчат не быць маладымі пенсіянерамі, але абудзіцца, устаць з канапы і абуцца ў спартовы абутак. Канапа — сімвал бяздейнасці, драмоты і нават сну. Спартовы абутак — атрыбут актыўнасці.
Каб радыёлакатар пачаў працаваць і надаваць інфармацыю пра сітуацыю ў навакольнай прасторы, неабходна раскрыць і актывізаваць яго антэны.
Сённяшняе Евангелле заклікае нас раскрыць і актывізаваць «антэны» нашых душаў, каб быць уважлівымі і ўсведамляць, што адбываецца вакол нас і ў нашых душах.
У часы майго дзяцінства пасля Другой сусветнай вайны ў нашай вёсцы Адэльск у некаторых людзей з’явіліся радыёпрыёмнікі. Паколькі не было электрычнасці, то яны працавалі ад батарэйкі, якую ў тыя часы нялёгка было набыць, бо трэба было ехаць у горад. Таму для працы радыё трэба было мець запас батарэек.
Яшчэ адной асаблівасцю тых радыё было тое, што радыёстацыя час ад часу «знікала». Трэба было весці настройку і шукаць адпаведную радыёхвалю. Зрэшты і ў наш час таксама нярэдка трэба настройваць радыё, каб прымаць адпаведную перадачу.
Падобным чынам мы павінны час ад часу настройвацца на «хвалю» Божага Закона, калі так можна выказацца. Адбывецца гэта праз чытанне Святога Пісання, малітву, сакрамэнт пакаяння, удзел у Эўхарыстыі і іншых сакрамэнтах, справах міласэрнасці і т.п.
Асаблівую ўвагу неабходна звярнуць на традыцыйнае адвэнтавае Марыйнае набажэнства — Рараты.
Заахвочваю вернікаў, у тым ліку дзяцей і моладзь, прымаць удзел ў Раратніх Імшах, каб разам з Марыяй перажываць таямніцу радаснага чакання і падрыхтоўкі нашых сэрцаў да нараджэння ў іх Збаўцы ягонай ласкай.
5. Адвэнт — гэта час духоўнага аднаўлення, для чаго патрэбны нашыя асабістыя высілкі. Мы павінны скарыстацца з гэтай магчымасці, каб нанава падрыхтаваць сваё сэрца да прыйсця Збаўцы.
Уцелаўленне Бога — гэта не аднаразовая падзея, якая адбылася дзве тысячы гадоў таму. Яна мае працяглы характар і здзяйсняецца ў сэрцы кожнага хрысціяніна ў выніку прыняцця прапановы Бога, падобна як яе прыняла Марыя падчас Звеставання 20 стагоддзяў таму.
Божая прапанова пастаянная, штодзённая, хвіліна за хвілінай. Нашае прыняцце павінна быць такім жа.
Таму наша будучыня распачынаецца цяпер і залежыць ад нас. Яна ўключае ў сябе духоўнае абуджэнне, «настройку на хвалю» Евангелля і нашае «так» Богу.
6. Адна гісторыя распавядае, як па парку ішла маладая дзяўчына. У пэўны момант яна ўсвядоміла, што за ёй нехта ідзе. Павярнулася і ўбачыла маладога чалавека. Яна спытала яго, чаму ён ідзе за ёй? Той адказаў, што яна яму вельмі падабаецца і ён хацеў прызнацца ёй у каханні.
Захоўваючы самавалоданне, дзяўчына сказала: «Мая малодшая сястра прыгажэйшая за мяне і ідзе за табой». Малады чалавек хутка азірнуўя і выявіў, што там нікога няма. «Вы жартуеце, бо ніхто не ідзе за мной», сказаў ён. На што дзяўчына адказала вельмі спакойна: «Усё ж такі ты азірнуўся! Калі б ты кахаў мяне так, як кажаш, то не пажадаў бы азірнуцца нават на маю сястру!»
А як ёсць з нашай любоўю да Хрыста? Ці мы сапраўды любім Яго самога і Яго Евангелле больш за ўсё?
Ці, можа, з’яўляемся намінальнымі хрысціянамі, якія ходзяць у касцёл толькі на Божае Нараджэнне і Пасху або на іншае вялікае свята ці пахаванне, а ўвесь час жывуць так, як быццам Бога няма, захапляюцца іншымі справамі і забываюцца пра духоўныя?
Адвэнт павінен стаць часам адказу на гэтае фундаментальнае пытанне, бо ад яго будзе залежаць нашае зямное жыццё і будучыня. Нездарма святы Аўгустын кажа, што калі Бог на першым месцы, то ўсё іншае будзе на сваім.
7. Дарагія браты і сёстры!
Віншую вас з распачатым новым літургічным годам і Адвэнтам. Няхай ён спрыяе духоўнаму адраджэнню як умове для асабістага і нацыянальнага адраджэння, якое будзе весці да такога патрэбнага супакою і адзінства у нашых сэрцах і нашай краіне.
Давяраю вас Марыі, Маці адвэнтавага чування, а свае віншаванні і пажаданні ўмацоўваю благаслаўленнем у імя Айца, і Сына, і Духа Святога.
Арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч
Старшыня Камісіі агульнага душпастырства
пры Канферэнцыі Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі
Мінск, 21 лістапада 2021 г.,
Урачыстасць Хрыста Валадара Сусвету
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Мікалай Статкевіч: Усё гэта хутка павінна завершыцца 22.11.2021, 23:22
1,396
Пазітыўныя прагнозы лідара беларускай апазіцыі.
Судовы працэс над Міколам Статкевічам, Сяргеям Ціханоўскім, Ігарам Лосікам і яшчэ некалькім палітычнымі актывістамі і блогерамі ідзе да завяршэння. Пра гэты зачынены ад грамадскасці суд з Госцем Рацыі, жонкай палітзняволенага Мікалая Статкевіча Марынай Адамовіч, паразмаўляў журналіст.
– Спачатку, канешне, пра Мікалая Віктаравіча, над якім адбываецца суд, і над іншымі ўдзельнікамі гэтага працэсу. На якім стадыі зараз працэс?
– Гэты працэс на тэрыторыі СІЗА ўжо цягнецца практычна пяць месяцаў, судзяць закрытым судом. Адвакаты знаходзяцца пад падпіскай ад неразгалошванні, што цалкам выключае асноўныя прынцыпы ажыццяўлення правасуддзя, якія задэкляраваны ў нашым заканадаўстве. Найперш гэта спаборніцтва бакоў. Адзін бок можа здымаць фільмы яшчэ да таго як прад’яўлена абвінавачванне і публічна дэманстраваць іх. Другі бок не можа сказаць нават сваякам на якой стадыі ідзе працэс. Але на сённяшні дзень, гледзячы як адбываецца сама працэдура, то верагодна завяршаюцца спрэчкі бакоў, і наступным этапам працэса павінна быць вынясенне прысуду. Калі гэта адбудзецца, дзе гэта адбудзецца, я нічога пракаментаваць не магу, бо не ведаю. Адзінае, што ў адпаведнасці з Крымінальна-працэсуальным кодэксам, нават у выпадку калі суд адбываецца ў закрытым рэжыме, вымагае вынясенне рэзулятыўнай часткі прысуду публічна. Таму я вельмі спадзяюся, што хаця б гэтая норма заканадаўства не будзе парушана. Так што чакаем. Я спадзяюся, што пра дату вынясення прысуду нас паставяць у вядомасць. Хаця не выключаю любага развіцця падзей. Вось такая сітуацыя. Усё, што я ведаю – гэта з лістоў Мікалая. Ну а паколькі ён у гэтым працэсе не ўдзельнічае, то мая інфармацыя абсалютна абмежаваная. Але яшчэ раз адзначу, што ўжо пяць месяцаў без перапынку цягнецца гэты, так званы, суд.
– І вы Міколу Віктаравіча не бачылі з моманту затрымання? Тады гэта ўжо больш года.
– Па-першае, ужо паўтара гады. Адзін раз я яго бачыла за месяц да пачатку суда, пасля таго як іх этапавалі з Жодзіна ў Гомель. Адно спатканне нам было прадстаўлена. На сённяшні дзень ужо прайшло паўгода, як я яго не бачыла. За паўтара гады – адзін раз.
– У апошніх лістах які ў яго быў настрой?
– Я думаю, што гэта лішняе пытанне, бо цяжка ўявіць, што Мікалай можа паводзіць сябе як чалавек, які расчараваўся, альбо які страціў упэўненасць. Не, наадварот. Ён вельмі падтрымлівае мяне. Вельмі падтрымлівае людзей, якія на волі. І ён бясконца аналізуе сітуацыю. Я ўвогуле здзіўляюся, як пры абмежаваным доступе да інфармацыі ён робіць такія глыбокія высновы. І яго высновы нязменна пазітыўныя, што ўсё гэта дастаткова хутка павінна завершыцца.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


authors:
Лейла Юнус
Артем Черников
Наталья Радина
Алан Флауэрс

description: Вось чаму яна дурная і недарэчная.

maintext:
У белспорту ёсць універсальная адмазка, каб нічога не бачыць і нічога не чуць Алег Гаруновіч, «Трыбуна»
3.11.2021, 15:06
1,884
Алег Гаруновіч
фота: svaboda.org
Вось чаму яна дурная і недарэчная.
Ёсць фраза, якая нязменна выклікае ўва мне лёгкую злосць і жаданне зрабіць саркастычную заўвагу. Звычайна да яе звяртаюцца, калі тлумачаць або сваю бяздзейнасць, або нейкі ўчынак, які ідзе насуперак сумленню, але, тым не менш, робіцца пад ціскам абставін.
Да жніўня мінулага года я чуў гэтую фразу ў асноўным ад беларускіх спартоўцаў. Напрыклад, калі яны наважваліся на нейкі неадназначны трансфер і траплялі пад крытыку заўзятараў. Але ў апошнія месяцы яе можна пачуць ад самых розных людзей:
– Ну, ты ж разумееш, у мяне сям’я, мне трэба яе карміць.
Звычайна гэта гаворыцца з разлікам на спачувальны адказ:
– Ну, так, сям’я – гэта святое.
У спорце «прыкрыццё сям’ёй» працягвае захоўваць свой каларыт, калі да яго звяртаюцца людзі, якія – ты ведаеш дакладна – штомесяц атрымліваюць на картку не менш за восем сярэднямесячных заробкаў звычайнага працаўніка, а то і больш. Нядаўна Аляксей Бага тлумачыў, чаму ён пагадзіўся на прапанову «Шахцёра». Пытанне яму задавалі без палітычнага кантэксту, але адказ атрымаўся ўніверсальным. Дакладна такія ж фармулёўкі выкарыстоўваюць футбалісты, калі ў іх цікавяцца, чаму яны маўчаць або нават падпісваюцца за гвалт у краіне.
«У мяне ёсць сям’я, якую трэба забяспечваць, паднімаць на ногі дзяцей. Можам рэзюмаваць: працую ў «Шахцёры», таму што я карміцель сваіх родных», – адказаў Бага.
Слова «карміцель» асабіста мяне ўводзіць у зман. Калі чую яго, адразу ўяўляю сялянскую хату з земляной падлогай. Вялізную сям’ю на сем дзяцей, якой пагражае то голад, то сухоты, то яшчэ якая трасца, а доктар далёка, ажно ў мястэчку. Бацька – у лапцях ад усходу да світання арэ зямлю і моліцца на ўраджай, бо без яго ўзімку будзе зусім цяжка. Але калі зямліца ўродзіць, можна і да крапівы дацягнуць, а там ягады пойдуць. Карацей, перад вачыма паўстае беларуская сялянская драма ў стылі Коласа і Мележа.
Але сярод спартоўцаў усё насамрэч не так трагічна. Калі браць больш-менш запатрабаваных у Беларусі футбалістаў і трэнераў, то гаворка не ідзе пра жыццё ад заробку да заробку. Нічога такога. І калі б прадстаўнікі спорту былі больш шчырымі ў сваіх матывах пазбягання публічных выказванняў, мы б чулі штосьці такое: «Кватэра ёсць, але ж збудаваў і дом, трэба рамонт зрабіць, набыць мэблю. Ну, шкада людзей, але чаго мне вытыркацца наперадзе ўсіх? І што гэта зменіць? А так плацяць, і ўвогуле я не цікаўлюся палітыкай».
Мне, калі што, такі адказ быў бы больш даспадобы, чым проста маўчанне, але гэта не азначае, што я прыняў бы яго з паразуменнем.
Можна з галавы да пят апрануць дзяцей у Mothercare, але як у сённяшняй Беларусі пазбавіцца адчування, што гадуеш вязняў у канцлагеры? Можна будаваць катэдж у Драздах, але як не думаць пра тое, што гэта ўсяго толькі барак павышанай камфортнасці, з якога цябе ў любы момант могуць выкінуць? Як вучыць дзяцей адрозніваць дабро ад зла, калі сам баішся ўслых называць рэчы сваімі імёнамі?
Увогуле, я да цяперашняга часу перакананы, што выхаванне дзяцей і ўвогуле сям’я – гэта штосьці большае, чым накарміць. Гэта штосьці большае, чым мець да стала ды яшчэ шмоткі ў шафе. Сям’я – гэта і прынцыпы, і каштоўнасці, і памкненні. Да чаго імкнецца наш спорт акрамя спажывання? Шчыра кажучы, я не ведаю, але вялікіх прафесійных або грамадзянскіх амбіцый не бачу. Ну, хіба што ў тых, хто быў змушаны з’ехаць за мяжу, пакуль калегі рупяцца пра сем’і.
І можа стацца так, што ўжо праз некалькі гадоў дзеці пойдуць у школу і атрымаюць падручнік гісторыі, у якім будзе і пра Акрэсціна, і пра гвалт над беларусамі. I дома, у прыстойным катэджы, можа прагучаць няёмкае пытанне: мама/тата, а што вы рабілі ў той час? Не ведаю, ці будзе гучаць пераканаўча адказ пра тое, што гулялі ў футбол/хакей/штосьці яшчэ. А можа, увогуле падпісваліся за катаванні, бо лічылі, што так і трэба? Ну а што, сведкі, якія чулі стрэлы ў Курапатах, казалі даследчыкам і такое.
Хаця будзе яшчэ больш сумна, калі гэтае пытанне не прагучыць, а падручнікаў з апісаннем здзекаў у лукашэнкаўскіх турмах не надрукуюць. І ў адказе за гэта таксама будзем мы, бацькі. Хавацца ў бягучых патрэбах – гэта яшчэ і крадзеж будучынi ў сваіх дзяцей. Перакладанне на іх адказнасці, таму што мы, бацькі – дарослыя, моцныя, разумныя, – баімся вырашыць вельмі важнае пытанне. Баімся адкрыць рот, баімся гаварыць тое, што думаем.
Яшчэ зраблю невялікую заўвагу, якая, магчыма, здзівіць маўклівую частку спартыўнай супольнасці і ўвогуле ўсіх, хто прыкрываецца клопатам пра блізкіх: сем’і ёсць не толькі ў вас. Яны ёсць і ў іпэшнікаў, якія выходзілі на пратэсты. І ў рабацяг, што падтрымалi стачку. І ў Сашы Герасімені. У любога, хто не хавае сваю пазіцыю, ёсць сям’я – або муж/жонка з дзецьмі, або бацькі. У прынцыпе, гэта зручна. Той жа Саша Івулін меў усе падставы сказаць: буду маўчаць, бо мне трэба стварыць сям’ю, я проста хачу размножыцца. Але ці гучыць гэта цалкам па-чалавечы?
Нашыя бацькі, калі абіралі Лукашэнку ў сярэдзіне 90-х, хацелі проста карміць свае сем’і, а не ствараць беларускую краіну магчымасцяў. Пакуль кармілі, не заўважылі, як адбудавалі ўзорны савецкі канцлагер і для сябе, і для тых, каго так хацелі накарміць.
Алег Гаруновіч, «Трыбуна»
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


maintext:
Мігранты працягваюць штурмаваць мяжу пры падтрымцы сілавікоў Беларусі 24.11.2021, 21:00
2,280
За апошнія суткі было зафіксавана 267 спробаў нелегальнага перасячэння польскай мяжы.
За апошнія суткі было зафіксавана 267 спробаў нелегальнага перасячэння мяжы мігрантамі з боку Беларусі. У тым ліку тры сілавыя спробы, паведамляе “Радыё Рацыя”.
„Мігранты пад наглядам беларускіх сілавікоў паводзілі сябе агрэсіўна”, – паведаміла падчас сённяшняй прэс-канферэнцыі ў Шудзялове, прэс-сакратар падляшскага падраздзялення памежнай службы маёр ацярына Здановіч:
Wczoraj tj.23.11 ok.19.00 grupa ponad 100 agresywnych cudzoziemców siłowo forsowała granicę🇵🇱🇧🇾. W służby polskie rzucano kamieniami.
Atak odbywał się pod nadzorem białoruskich służb.#zgranicy pic.twitter.com/vGwLO5MVvb — Straż Graniczna (@Straz_Graniczna) November 24, 2021
– Аддзел памежнай службы ў Дубічах, у групе з таго боку было каля 100 чалавек. Сцэнарый, які на жаль паўтараецца кожную ноч. Агрэсіўныя паводзіны, кіданне камянямі, кавалкамі дрэва, страбаскопы, каб асляпіць супрацоўнікаў і жаўнераў, якія ахоўваюць межы нашай дзяржавы. Асобы, якім удалося прарвацца на тэрыторыю нашай краіны, былі адразу ж затрыманыя. Дваім, з той вялікай групы асобаў, была аказана медычная дапамога. Адна асоба паскардзілася на дрэнная самаадчуванне, а другая на пашкоджанне нагі.
Як паведаміла маёр Кацярына Здановіч, дзве чарговыя спробы сілавога перасячэння мяжы групамі прыблізна трыццаць і сорак чалавек мелі месца ў ваколіцах Мельніка над Бугам.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».


description: Фрагменты ўспамінаў скульптара.

title: Алесь Шатэрнік: Дзіўна было чытаць на чыгунных дзверках печкі слова "Менск"

maintext:
Алесь Шатэрнік: Дзіўна было чытаць на чыгунных дзверках печкі слова «Менск» 1 24.11.2021, 16:24
1,574
Алесь Шатэрнік
Фрагменты ўспамінаў скульптара.
Скульптар Алесь Шатэрнік, які цяпер жыве ў ЗША, працуе над кнігай успамінаў, частка якіх прысвечаная жыццю ў пасляваенным Менску. «Радые Рацыя» прадстаўляе вашай увазе фрагменты ўспамінаў Алеся Шатэрніка, якія друкуюцца ўпершыню.
Вуліца Рэвалюцыйная ў Менску
Пачну ўспамін пра Менск з гэтых мясцін. Вярнуліся ў Менск мы ў 1945 годзе. Была ноч. Нашае сямейства сядзела на мяхах, якія маці забрала з Расеі, дзе мы перасядзелі акупацыю. Сустракаў нас на Менскім вакзале мамін старэйшы брат, дзядзька Іван, Іван Адамавіч Юдзіцкі. Рослы чалавек, вышэй за метр восемдзесят. Нам трэба было сядзець на гэтых мяхах і ратаваць свой скарб, бо адзін з мяхоў у нас усе ж скралі злодзеі. Нічога дзіўнага – паваенны час. І вось з’яўляецца дзядя Ваня, дзвюмя рукамі трымаючы драўляны дрын. Так і замацаваўся ў памяці гэты родны чалавек, як легендарны герой. Калі я рабіў Вітаўта, то постаць атрымалася падобная, толькі Вітаўт трымае меч. Жыў дзядзька Іван на вуліцы Рэвалюцыйнай у Менску.
Вуліца Рэвалюцыйная ў Менску Пачну ўспамін пра Менск з гэтых мясцін. Вярнуліся ў Менск мы ў 1945 годзе. Была ноч. Нашае сямейства сядзела на мяхах, якія маці забрала з Расеі, дзе мы перасядзелі акупацыю. Сустракаў нас на Менскім вакзале мамін старэйшы брат, дзядзька Іван, Іван Адамавіч Юдзіцкі. Рослы чалавек, вышэй за метр восемдзесят. Нам трэба было сядзець на гэтых мяхах і ратаваць свой скарб, бо адзін з мяхоў у нас усе ж скралі злодзеі. Нічога дзіўнага – паваенны час. І вось з’яўляецца дзядя Ваня, дзвюмя рукамі трымаючы драўляны дрын. Так і замацаваўся ў памяці гэты родны чалавек, як легендарны герой. Калі я рабіў Вітаўта, то постаць атрымалася падобная, толькі Вітаўт трымае меч. Жыў дзядзька Іван на вуліцы Рэвалюцыйнай у Менску.
Дамы на Рэвалюцыйнай стаялі шчыльна і падзяляліся ці то праездам, ці ні вялікім дворыкам. Насупраць дома № 4 быў прыбудаваны друкарскі цэх, а з левага боку была шкляная шыльда з назвай друкарні ,,Красный печатник”. Друкарня месцілася ў дзіўных цагляных прыбудовах. На прыканцы друкарскага цэху была прыбудавана металічная лесьвіца, па якой можна было ўзняцца на другі паверх суседняга дому, дзе таксама былі памяшканні друкарні. Часам друкарня вырабляла дзіўныя „ксівы” у чырвоным каленкоравым пераплеце – ці то кэгэбісцкія, ці то міліцэйскія ці то іншыя пасведчанні. Такімі пасведчаннямі пацаны маглі хваліцца адзін перад адным. А што тычыцца адкідаў вытворчасці друкарні, якая працавала вельмі напружана, то яны скідаліся проста ў двары ў вялізныя драўляныя скрыні, дзе асабліва не залежваліся, бо печкі трэба было паліць штодня.
Яшчэ можна было набраць бабітавых палосак з наборам словаў з друкарскай вытворчасці. Палоскі бабіта легка плавіліся на вогнішчы, з іх пацаны адлівалі цюшкі для гульні на грошы. Ставілі горку манетаў і цюшкі кідалі, чыя бліжэй да стопкі манетаў, той разбіваў стопку манет першы. Асаблівай удачай было, калі адным кідком трапляў у стопку манет. Гэта быў выйгрыш кідальніка.
Менск – сапраўдная назва нашага горада
Канец дома падпіраў выраблены з цэглы кантрафорс, побач збітыя з дошак корабы вялікія, куды скідваліся адкіды паперы з друкарні, якія нагадвалі доўгія локшыны. Печкі ў доме ацяпляліся замест дроваў паперай. Раніцай жыхары дома набівалі па пару мяхоў паперы і палілі ў сваіх печках. Ацяпляльная сістэма ў драуляных ці цагляных дамах у Менску – асобная тэма. Гэта прыгожая з мастацкага погляду керамічная кафля з геральдычнымі і расліннымі выявамі, тэмы якіх адлюстроўвалі даўніну нашага горада. Ацяпленне жытла кафельнымі печкамі – цэлы пласт мастацкай культуры. А якія выкарыстоўваліся металічныя прыстасаванні – дзверкі, камфоркі, каласнікі.
Нам, вярнуўшымся з Расеі, дзіўна было чытаць на чыгунных дзверках печкі слова Менск – сапраўдную назву нашага горада.
Дзіцячыя гульні на вуліцы Рэвалюцыйнай
У доме нашым №4 было некалькі пад’ездаў. Двара для гульні не было. На першым паверсе пад’езда №1 калідор хлопцы выкарыстоўвалі як баскетбольную пляцоўку. Паганяць у футбол ішлі ў двор трыццатай школы – гэта аднапавярховы гістарычны будынак насупраць дома №15, дзе раней быў ,,Інбелкульт”. Праз шмат год на сцяне гэтага дома размясцілі, зробленую мной мемарыяльную шыльду – напамін пра ,,Інбелкульт”.
Цікавы момант. Двары ў бок Нямігі спалучаліся, як правіла, дахамі звычайна крытымі бляхай. Хлеўчукі, аднапавярховыя цагляныя будынкі, а пад дахамі гэтых забудоў хлопцы стваралі ўтульныя і цікавыя ,,штабы”. Звычайна нешта збіралі, хавалі. Нават быў і своеасаблівы банк: збіраліся грошы для гульні ў „цюшку” ці аб сценачку. Накопленыя сродкі рыхтавалі да святаў – „Першамай” ці „Кастрычніцкія”. Набывалі сітро і цукеркі. А Васька, мой стрыечный брат, меў дома ў тумбачцы складзеныя ахайна паштоўкі маляўнічыя, блакнот і вялізны альбом з малюнкамі. А асобны патаемны „загашнік” – зяленая вялікая паперка пяцьдзесят рублеу, сто рублеу светла-зяленай паперы з выявай Леніна. Тумбачка захавала і мой невялікі эцюд, зроблены алеем на кардонцы ў весну 1954 года. Мне было 13 гадоў, Васілю 15. Успамін таго часу: вялікае вандраванне пехам у пошуку натуры з Рэвалюцыйнай у бок Батанічнага саду, адтуль да Трактарнага і ТЭЦ-3. Праз вуліцу Днепроўскую трапілі ў раен Ангарскай. На той час Ангарскай не было, а раен быў аддадзены пад забудову прыватных дамоў. Памятная вясна. Няхітры мой эцюдзік. Я намаляваў: хатка, слуп электрычны і па бірузовым небе коцяцца бела-ружовыя рулькі аблокаў.
Фігуры з крэму
Дзядзька Іван Адамавіч Юдзіцкі апынуўся кулінарам у высокіх партыйных кабінетах ня быўшы партыйцам. Як гэта атрымалася? Пад Менскам у Ждановічах быў санаторый, дзе ен падлетак, сірата, старанна дапамагаў пры сталоўцы. На яго звярнулі ўвагу, прынялі на працу, дзе ен шліфаваў свае майстэрства. А талент, мастацкасьць – ад прыроды.
Дзядзька Іван займаўся аздабленнем тартоў фігурамі з крэму. Пасля вайны ў Менску адбылася кулінарная выстава. Багатыя жанчыны, жонкі начальнікаў, успрымалі ўпрыгожанні на тартах, як творы мастацтва. Выстава кулінарная, цэлы сад-флаўрс з ружаў. Ружы дзядзька Іван рабіў з тонка нарэзаных пласьцінак з бурака. Рабіў пасля вырабы з крэму. Часам прыносіў крэм дамоў, крэм стаяў у шуфлядзе, куды мы дабіраліся і елі сталовымі лыжкам. Дзядзька Іван быў асабіста знаемы з Панамарэнкам. Іван добра граў у більярд, і Панамарэнка яго запрашаў. Гэтая тэма – асобная, трэба сабрацца і напісаць не проста так, з наскоку, бо есць факты якія расцягнутыя па часе.
Скачивайте и устанавливайте мессенджер Telegram на свой смартфон или компьютер, подписывайтесь (кнопка «Присоединиться») на канал «Хартия-97».