text: İzmir uzun müddət ispan yəhudiləri tərəfindən yaşayış yeri kimi istifadə edilməmişdir. Qüdsdəki yəhudi əhalisi 1488-ci ildəki 70 ailə artıq XVI əsrin əvvəllərində 1500-ə qədər artmışdı. Dəməşqdə 500 ailədən ibarət camaat var idi. İstanbulda isə 30 min yəhudi və 44 sinaqoq var idi. Bəyazid yəhudilərin Haliç sahilində yaşamasına icazə verdi. Misirin Qahirə şəhəri də öz qapılarını çoxlu sayda sürgün edilmiş yəhudiyə açdı. Salonikidə yəhudilər digər millətlərdən, dinlərdən və hətta ilkin yerli əhalidən çox idi və Saloniki Səfərad yəhudilərinin mərkəzinə çevrilmişdi. Onların Osmanlı imperiyası himayəsindəki vəziyyətləri hər nə qədər şişirdilmiş olsa da, yəhudilərin tolerantlıqla yaşadığını inkar etmək olmaz. Millət sistemində yəhudilər digər xalqlarla (pravoslav milləti, erməni milləti və s.) öz dinləri ilə tanınan bir icma kimi yaşamışlar. Yəhudilərin işə götürülməsində heç bir məhdudiyyət yox idi. Digər qeyri-müsəlmanlar kimi, yəhudilər də xərac (vergi) ödəməli idilər və digər qeyri-müsəlmanlar kimi onların geyiminə, at sürməsinə, orduya getməsinə müəyyən məhdudiyyətlər qoyulsa da, bəzən bu cür qadağalar və məhdudiyyətlər diqqətdən kənarda qalırdı.