text: Yollar və məmləkətlər haqqında kitablar janrı IX əsrdə yaranmışdır . Bu janrın ilk kitabı müsəlman coğrafiyaşünası İbn Xordadbehin “Yollar və məmləkətlər haqqında kitab”ıdır. Müəllif burada əsas diqqəti rayonlar və şəhərlər arasındakı yolların təsvirinə, aralarındakı məsafələri dəqiq göstərməyə həsr etmişdir. Əl-Məsudi (ö. 956) xilafət əyalətlərindən birində poçt rəhbəri vəzifəsində çalışan İbn Xordadbehin coğrafiyasını elçilər və poçtalyonlar üçün elm adlandırsa da, yollar və məmləkətlər haqqında kitablar sayəsində topoqrafiya 9-10-cu əsrlərdə Ön Asiyanın ərazisi Antik dövrün sülh topoqrafiyasından daha yaxşı məlumdur. Akademik Bartold onları “ərəb coğrafi ədəbiyyatının ən qiymətli əsərləri” adlandırmışdır .P.Kristensenə görə, yollar və məmləkətlər haqqında kitablar, o cümlədən Yəqubinin “Ölkələr kitabı” və Qudama ibn Cəfərin “Torpaq vergisi kitabı” məmurlar tərəfindən dövlət məmurları üçün yazılmış inzibati və fiskal cib kitabçaları olmuşdur .