text: Çingiz Aytmatovun "Ağ gəmi" əsəri bir çox yazıçıların geniş tədqiqat obyektinə çevrilmişdir. Filologiya üzrə elmlər doktoru Elnarə Akimovanın yazıçının 85 illik yubileyinə həsr etdiyi "Çingiz Aytmatov-türk ruhunun qələbəsi" adlı kitabında Azərbaycan və digər ölkə yazarlarının bu əsər haqqındakı fikirlərinə, geniş yer ayrılmışdır. Bu kitabda xalq yazıçısı Anarın "Onunla biz də fəxr edirik", deputat Nizami Cəfərovun "Böyük mədəniyyətin övladı, yaxud varisliyin poetikası" , professorlar İmamverdi Əbilovun "Narahatlığın epopeyası", Arif Məmmədovun "Ç. Aytmatov nəsrində kosmos və xaos" ("Ağ gəmi" povesti əsasında) və s. başlıqlı tədqiqat xarakterli məqalələrində "Ağ gəmi" əsərinin dərin təhlilini aparmışlar. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Mehman Həsənlinin 2020-ci ildə "Çingiz Aytmatov fenomeni və Azərbaycan" adlı kitabı çap olunmuşdur. Türk xalqları ədəbiyyatı üçün etibarlı mənbə ola biləcək bu monoqrafiyada yazıçının digər əsərləri ilə yanaşı, "Ağ gəmi" əsəri də tədqiq edilmişdir.İlk öncə Ç. Aytmatovun yaradıcılığında "Ağ gəmi" povestinin rolundan bəhs edən Mehman Həsənli daha sonra əsərdəki personajların dərin təhlilini apararaq, onları cəmiyyətdə baş verən hadisələrlə əlaqələndirmişdir. Həmçinin Mehman Həsənlinin "Çingiz Aytmatov və müasir dövrün çağırışları" adlı III Beynəlxalq İssık-kul İntellektual forumu haqqında yaranan təəssüratlardan bəhs edən "Nağıldan gerçəyə: "Ağ gəmi" və ya əbədiyaşar Aytmatov" adlı məqaləsi də vardır. XX əsrin ortalarında rejisor Bolot Şamşiyev "Ağ gəmi" povesti əsasında eyniadlı filmi çəkmişdir.