text: İbtidai icma quruluşunun dağılmasından sonra Azərbaycan ərazisində eramızdan əvvəl IV minilliyin sonu III minilliyin əvvəllərində Mesopotamiya ilə sıx əlaqədə olan erkən tayfa birləşmələri yaranmağa başladı. Bu dövlət qurumlarının dağılmasından sonra yaranan ilk dövlət Manna idi. Manna çarlığı (e.ə. IX-VI əsrlər) Assuriya və Urartu ilə əlaqəsi olan ən qədim çarlıqlardan biri idi. Eramızdan əvvəl 8-ci əsrin sonlarından eramızdan əvvəl VII əsrin əvvəllərinə kimi kimmerlər və skiflər, eləcə də saklar və massagetlər tez-tez basqınlar təşkil etdiyi üçün ərazinin hərbi-siyasi tarixində mühüm rol oynamağa başladılar.