text: Reformasiya edilmiş Rusiya dövlətinin tərkibində Qafqaz federasiyası ideyası 19-cu əsrin son illərində Gürcüstanın siyasi mənzərəsinə hakim mövqe tutan gürcü sosial-demokratiyasının ideoloqları tərəfindən də səslənmişdir. Əvvəlcə Gürcüstan sosial-demokratları millətçiliyə qarşı idilər və ona rəqib ideologiya kimi baxırdılar, lakin onlar öz müqəddəratını təyinetmə tərəfdarları olaraq qaldılar. Tarixçi Stiven F. Consun sözləri ilə desək, “bu, milli mədəniyyətin müdafiəsinə üstünlük verilən gürcüsayağı sosializm idi”. Gürcü sosial-demokratları ümumrusiya sosialist hərəkatında çox fəal idilər və 1905-ci ildə parçalandıqdan sonra Qərbi avropalı həmkarlarının nisbətən liberal ideyalarına sadiq qalan menşevik fraksiyasının tərəfinə keçdilər.