text: Bütün Tacikistanın ən məşhur və qiymətli muzey eksponatı adətən muzeydə nümayiş etdirilən Budda nirvanada heykəli adlanır. Uzunluğu 12,85 m, çəkisi 5,5 ton olan heykəl Acına-təpədə erkən orta əsrlərə aid Buddist monastırının arxeoloji tədqiqatları zamanı aşkar edilib və bu gün dünyada Buddizmin ən böyük və ən qədim abidələrindən biridir. Professor Boris Litvinski 1966-cı ildə Buddanın gil heykəlini kəşf etmişdi. Heykəl eramızın VI—VIII-ci əsrlərinə aiddir. Heykəlin bəzi hissələri bir-birindən fərqlənir, çünki VII əsrdə ərəb istilası zamanı heykəl zədələnmişdir. Ondan yalnız bədənin aşağı hissəsi və başı qalmış, bədənin orta hissəsi isə 1990-cı illərin ortalarında Vera Fominsin başçılıq etdiyi Ermitaj bərpaçıları komandası tərəfindən bərpa edilmişdir. Tədqiqatdan sonra heykəl Tacikistanın Milli Arxeologiya Muzeyində sərgilənib. 1999-cu ildə Acına-Təpə Buddist kompleksi Budda heykəli ilə birlikdə Tacikistanda YUNESKO-nun mədəni irsinə namizədlər siyahısına daxil edilmişdir. 2001-ci ildə Tacikistanın müstəqilliyinin 10-cu ildönümü münasibətilə ABŞ hökuməti heykəlin bərpası üçün 30.000 dollar məbləğində qrant ayırmışdır. Həmin dövrdə bu heykəlin bir neçə nüsxəsi yaradılmışdır.