Ta ni Thomas Jefferson?
Context:Thomas Jefferson (April 13, 1743[a] <unk> July 4, 1826) je omo orile-ede Amerika, oloye, amofin, onise, onimoye, ati Baba Oludasile ti o je Aare ile Amerika kẹta lati 1801 si 1809. Lára Ìgbìmọ̀ Àwọn Márùn-ún tí Àpérò Àgbáyé Kejì yàn láti kọ Ìpolongo Òmìnira, Jefferson ni olùkọ́ àkọ́kọ́ Ìpolongo náà. Lẹ́yìn Ogun Òmìnira Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti kí ó tó di ààrẹ orílẹ̀-èdè kẹta ní 1801, Jefferson ni akọ̀wé àgbà fún ìjọba ilẹ̀ Amẹ́ríkà lábẹ́ George Washington àti lẹ́yìn náà igbákejì ààrẹ orílẹ̀-èdè lábẹ́ John Adams.
Thomas Jefferson (April 13, 1743[a] <unk> July 4, 1826) je omo orile-ede Amerika, oloye, amofin, onise, onimoye, ati Baba Oludasile ti o je Aare ile Amerika kẹta lati 1801 si 1809. Lára Ìgbìmọ̀ Àwọn Márùn-ún tí Àpérò Àgbáyé Kejì yàn láti kọ Ìpolongo Òmìnira, Jefferson ni olùkọ́ àkọ́kọ́ Ìpolongo náà. Lẹ́yìn Ogun Òmìnira Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti kí ó tó di ààrẹ orílẹ̀-èdè kẹta ní 1801, Jefferson ni akọ̀wé àgbà fún ìjọba ilẹ̀ Amẹ́ríkà lábẹ́ George Washington àti lẹ́yìn náà igbákejì ààrẹ orílẹ̀-èdè lábẹ́ John Adams.  Nínú àwọn Bàbá tó dá orílẹ̀-èdè wa sílẹ̀, Jefferson ni a kà sí ẹni tí kò láfiwé nínú òye rẹ̀ tó jinlẹ̀ tó sì gbòòrò. Àwọn ìwé rẹ̀ àti ìpolongo rẹ̀ fún ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn, títí kan òmìnira èrò, ọ̀rọ̀ sísọ, àti ẹ̀sìn, jẹ́ ìmísí pàtàkì ní ẹ̀yìn Ìyípadà Amẹ́ríkà, èyí tí ó yọrí sí Ogun Ìyípadà Amẹ́ríkà, òmìnira Amẹ́ríkà, àti Òfin Amẹ́ríkà. Àwọn èrò Jefferson ní ipa lórí gbogbo àgbáyé nínú dídá àti fífún Ìlàlóye ní ìmísí, èyí tí ó jẹ́ àyípadà ní òpin ọ̀rúndún kẹtàdínlógún àti ọ̀rúndún kẹjọlá. O jẹ oludari oludari ti ijọba tiwantiwa, ijọba olominira, ati awọn ẹtọ ẹni kọọkan, o si ṣe awọn iwe-ẹri ati awọn ipinnu ni ipinle, orilẹ-ede, ati awọn ipele kariaye.  Nígbà Ìyípadà Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, Jefferson ṣojú fún Virginia ní Àpérò Àgbáyé Kejì ní Philadelphia, èyí tí ó tẹ̀síwájú Ìkéde Òmìnira ní July 4, 1776. Gẹ́gẹ́ bí aṣòfin ní ìpínlẹ̀ Virginia, ó ṣe ìwé òfin kan fún òmìnira ẹ̀sìn. Ó sìn gẹ́gẹ́ bí Gómìnà kejì ti Virginia láti ọdún 1779 sí 1781, nígbà Ogun Òdìkejì Orílẹ̀-èdè. Ní ọdún 1785, wọ́n yan Jefferson gẹ́gẹ́ bí Minisita fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fún ilẹ̀ Faransé, àti lẹ́yìn náà, bí akọ̀wé àgbà fún orílẹ̀-èdè náà lábẹ́ Ààrẹ George Washington láti ọdún 1790 sí 1793. Jefferson àti James Madison ṣètò Ẹgbẹ́ Òṣèlú-Répùbliki láti tako Ẹgbẹ́ Òṣèlú Federalist lásìkò tí Ẹgbẹ́ Òṣèlú Àkọ́kọ́ ti ń gbilẹ̀. Pẹlu Madison, o kọ awọn ipinnu Kentucky ati Virginia ni ailorukọ ni ọdun 1798 ati 1799, eyiti o wa lati ṣe okunkun awọn ẹtọ awọn ipinlẹ nipa imukuro awọn Ofin Alien ati Sedition Federal.  Jefferson àti John Adams tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó fara mọ́ ìjọba àpapọ̀ di ọ̀rẹ́ àti alátakò nínú òṣèlú, wọ́n sìn ní Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbáyé, wọ́n sì jọ ṣe ìwé Ìpolongo Òmìnira. Nínú ìdìbò ààrẹ ọdún 1796 láàrin àwọn méjèèjì, Jefferson wá ní ipò kejì, èyí tí ó jẹ́ pé gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìdìbò lásìkò náà, ó di igbákejì ààrẹ fún Adams. Ọ̀gbẹ́ni Jefferson tún bá Adams jà ní ọdún 1800 ó sì gba ipò ààrẹ. Lẹ́yìn ìgbà tí Jefferson parí ipò rẹ̀, ó wá bá Adams ṣe àlááfíà, wọ́n sì jọ kọ̀wé fún ọdún mẹ́rìnlá. Òun àti Adams méjèèjì kú ní ọjọ́ kan náà, July 4, 1826, tí ó tún jẹ́ àádọ́ta ọdún Ìpolongo Òmìnira.  Gẹ́gẹ́ bí ààrẹ, Jefferson ṣe àtìlẹ́yìn fún òkun àti òwò orílẹ̀-èdè náà lòdì sí àwọn òǹrorò òkun Barbary àti ìlànà òwò oníjàgídíjàgan ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Láti ọdún 1803, ó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣagbátẹrù ọ̀nà tí àwọn ará ìwọ̀ oòrùn ń gbà mú kí ilẹ̀ wọn gbòòrò sí i nígbà tí wọ́n ra ìpínlẹ̀ Louisiana, èyí tó mú kí ìpínlẹ̀ tí wọ́n sọ pé ó jẹ́ ti orílẹ̀-èdè náà di ìlọ́po méjì. Kí wọ́n lè rí àyè fún àwọn èèyàn láti máa gbé ibẹ̀, Jefferson bẹ̀rẹ̀ sí í lé àwọn ẹ̀yà Íńdíà kúrò ní àgbègbè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ gbà náà. Nítorí ìjùmọ̀sọ̀rọ̀ àlàáfíà pẹ̀lú Faransé, ìjọba rẹ dín àwọn ọmọ ogun kù. Wọ́n tún yàn án sípò ní 1804, ṣùgbọ́n ìgbà kejì rẹ̀ wà nínú ìṣòro ní ilé, títí kan ìgbẹ́jọ́ fún igbákejì ààrẹ tẹ́lẹ̀ Aaron Burr. Lọ́dún 1807, òwò àjèjì àwọn ará Amẹ́ríkà dín kù nígbà tí Jefferson ṣe òfin tí wọ́n pè ní Embargo Act láti fi dá àwọn ará Britain tó ń halẹ̀ mọ́ ọkọ̀ òkun àwọn ará Amẹ́ríkà lóhùn. Lọ́dún yẹn kan náà, Jefferson fọwọ́ sí òfin tó ka gbígbé ẹrú wọlé léèwọ̀.  Jefferson jẹ́ onílé oko, agbẹjọ́rò, àti olóṣèlú, ó sì mọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀ka, títí kan ìwádìí, ìṣirò, ọgbà, àti ẹ̀kọ́ ẹ̀rọ. Ó tún jẹ́ ògbóǹkangí nínú iṣẹ́ ìkọ́lé tí Palladian ṣe. Ìfẹ́ jíjinlẹ̀ tí Jefferson ní sí ìsìn àti ìmọ̀ ọgbọ́n orí ló mú kó di ààrẹ Ẹgbẹ́ Onímọ̀ Ọgbọ́n orí ti Amẹ́ríkà. Ó ta kété sí ìsìn tó wà létòlétò, àmọ́ ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn Kristẹni, ẹ̀kọ́ Epikúréì, àti ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn òrìṣà ló gbà á lọ́kàn. Jefferson kò fara mọ́ ẹ̀sìn Kristẹni, ó sì sẹ́ pé Kristi kì í ṣe Ọlọ́run. Ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́ èdè ni Jefferson, ó sì gbọ́ èdè bíi mélòó kan. Ó máa ń kọ àwọn lẹ́tà tó pọ̀ gan-an, ó sì máa ń kọ lẹ́tà sí àwọn èèyàn jàǹkànjàǹkàn bíi Edward Carrington, John Taylor of Caroline, àti James Madison. Lọ́dún 1785, Jefferson kọ ìwé Notes on the State of Virginia, èyí tí wọ́n gbà pé ó jẹ́ ìwé tó ṣe pàtàkì jù lọ ní Amẹ́ríkà tí wọ́n tẹ̀ jáde ṣáájú ọdún 1800. Ọ̀gbẹ́ni Jefferson gbé àwọn ìlànà, àwọn ìlànà, àtàwọn ẹ̀kọ́ tí Ẹgbẹ́ Àwọn Amòye fi ń kọ́ni lárugẹ.  Láti ọdún 1790, a gbọ́ pé Jefferson ní àwọn ọmọ pẹ̀lú àna rẹ̀ àti ẹrú Sally Hemings, èyí tí ó yọrí sí ohun tí a mọ̀ sí awuyewuye Jefferson-Hemings. Àyẹ̀wò DNA kan tí wọ́n ṣe lọ́dún 1998 fi hàn pé ọ̀kan lára àwọn ọmọ Sally Hemings, ìyẹn Eston Hemings, jẹ́ àtọmọdọ́mọ Jefferson. Ní ìbámu pẹ̀lú èrò àwọn ògbóǹkangí, èyí tí ó dá lórí àwọn àkọsílẹ̀ àti àyèwò ìṣirò, àti ìtàn ẹnu, ó ṣeé ṣe kí Jefferson bí ọmọ mẹ́fà ó kéré tán pẹ̀lú Hemings, títí kan ọmọ mẹ́rin tí wọ́n dàgbà di àgbàlagbà.  Lẹ́yìn tí Jefferson fẹ̀yìn tì lẹ́nu iṣẹ́ ìjọba, ó dá Yunifásítì Virginia sílẹ̀. Àwọn ògbóǹkangí àti àwọn òpìtàn tí wọ́n mọ̀ nípa ipò ààrẹ sábà máa ń yin àwọn àṣeyọrí tí Jefferson ṣe ní gbangba, títí kan ìpolongo rẹ̀ fún òmìnira ẹ̀sìn àti ìfaradà ní Virginia, ìkógun rẹ̀ ní àlàáfíà ti Ilẹ̀ Louisiana láti ilẹ̀ Faransé láìsí ogun tàbí àríyànjiyàn, àti ìwádìí Lewis àti Clark Expedition rẹ̀ tí ó ṣe àṣeyọrí. Àwọn kan lára àwọn òpìtàn òde òní kò fara mọ́ bí Jefferson ṣe dá sí ọ̀ràn ìfiniṣẹrú. Gbogbo ìgbà ni wọ́n máa ń ka Jefferson sí ọ̀kan lára àwọn ààrẹ mẹ́wàá tó dára jù lọ nínú ìtàn Amẹ́ríkà.