Ṣàkójọ àwọn ìdí tí aṣálẹ̀ Atcama fi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi tó gbẹ jù lọ láyé, kó o sì kọ wọ́n sílẹ̀ lọ́nà tó ṣe ṣókí.
Context:Ọ̀kan lára àwọn ibi tó gbẹ jù lọ láyé ni aṣálẹ̀ Atacama. Kò tiẹ̀ sí ohun alààyè kankan níbẹ̀ rárá nítorí pé àwọn òkè Andes tó wà ní ìlà oòrùn àti àwọn òkè Chilean Coast Range tó wà ní ìwọ̀ oòrùn ò jẹ́ kí òjò rọ̀ sórí rẹ̀. Ọ̀gbàrá Humboldt tó tutù gan-an àti ìgbì òkun Pàsífíìkì tó máa ń mú kí òjò máa rọ̀ ṣe pàtàkì gan-an kí ojú ọjọ́ Atacama má bàa gbẹ. Ìpíndọ́gba òjò tó máa ń rọ̀ ní àgbègbè Antofagasta ní Chile kò ju milimita kan lọ lọ́dọọdún. Àwọn ibùdó kan tó ń rí ojú ọjọ́ ní àgbègbè Atacama kò tíì rí òjò rí. Ẹ̀rí fi hàn pé ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé kò sí òjò tó rọ̀ ní Atacama láti ọdún 1570 sí 1971. O jẹ gbigbẹ pupọ pe awọn oke ti o de bi giga bi 6,885 m (22,589 ft) ko ni awọn glaciers patapata ati, ni apa guusu lati 25 ° S si 27 ° S, le ti jẹ glacier-free jakejado Quaternary, botilẹjẹpe permafrost gbooro si isalẹ si giga ti 4,400 m (14,400 ft) ati pe o tẹsiwaju loke 5,600 m (18,400 ft). Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ewéko kan wà ní Atacama, irú bí àwọn ewéko tó ń rí ọ̀rinrin látinú ìrì àti ìkùukùu tó ń fẹ́ wá láti Òkun Pàsífíìkì.
- tí àwọn òkè Andes tó wà ní ìlà oòrùn àti àwọn òkè tó wà ní etíkun Chile ní ìhà ìwọ̀ oòrùn ò jẹ́ kí òjò rọ̀ -Humboldt Current tó tutù àti ìjì líle tó ń jà ní agbègbè Pacific