Tá a bá wo ohun tó wà nínú ìpínrọ̀ tó tẹ̀ lé èyí tó dá lórí bí àbùdá ṣe ń ṣiṣẹ́, kí làwọn operon, ibo ni wọ́n sì ti ń ṣiṣẹ́?
Context:Ìdarí ìsọmọ̀ èròjà abẹ́rẹ́ láti ọwọ́ àwọn ohun tí ó wà láyìíká àti nígbà ìdàgbàsókè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lè wáyé ní ìgbésẹ̀ kọ̀ọ̀kan nínú ìgbésẹ̀ bí àdàkọ, ìdìpọ̀ RNA, ìtumọ̀, àti àtúnṣe lẹ́yìn ìtumọ̀ ti èròjà aláràbarà. Ìmúlò àwọn èròjà yìí lè jẹ́ èyí tí ó dára tàbí èyí tí kò dára, ó sinmi lórí irú èròjà protein méjì tí a ń pè ní transcription factor tí ó so mọ́ DNA tí ó sún mọ́ tàbí tí ó wà ní ibi tí a ti ń mú èròjà náà jáde. Àgbájọ àwọn àbùdá tí wọ́n ní ìmúgbòkègbodò kan náà ni a ń pè ní operon, èyí tí a rí ní pàtàkì nínú àwọn prokaryotes àti àwọn eukaryotes díẹ̀ (bíi, Caenorhabditis elegans). Nínú ètò rere ti ìfọwọ́sọ̀rọ̀ àwọn ẹ̀yà àbùdá, activator ni ohun tí ó máa ń mú kí ìfọwọ́sọ̀rọ̀ ṣiṣẹ́ nígbà tí ó bá so mọ́ ìtòlẹ́sẹẹsẹ tí ó wà nítòsí tàbí ní ibi tí promoter wà. Ìṣètò tí kò dára máa ń wáyé nígbà tí èròjà mìíràn tí wọ́n ń pè ní repressor bá so pọ̀ mọ́ ìsọ̀rí DNA tí wọ́n ń pè ní operon, èyí tí ó jẹ́ apá kan operon, láti dènà ìsọ̀rí. Àwọn èròjà tí wọ́n ń pè ní inducers (bí àpẹẹrẹ, allolactose) lè dènà àwọn èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà tó ń dín èròjà kù. Àwọn àbùdá kan pàtó tí àwọn ohun tó ń múni ṣe nǹkan lè mú ṣiṣẹ́ ni a ń pè ní àwọn àbùdá tí a lè mú ṣiṣẹ́, ní ìyàtọ̀ sí àwọn àbùdá tó ń múni ṣe nǹkan tí wọ́n máa ń wà lẹ́nu iṣẹ́ ní gbogbo ìgbà. Ní ìyàtọ̀ sí àwọn méjèèjì, àwọn apilẹ̀ àbùdá tó ń ṣàkópọ̀ àwọn èròjà protein kò ní ipa kankan nínú bí àwọn apilẹ̀ àbùdá ṣe ń ṣiṣẹ́. Láfikún sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìṣàkóso tí ó ní í ṣe pẹ̀lú alátìlẹyìn náà, a tún lè ṣàkóso ìfihan jiini pẹ̀lú àwọn àyípadà epigenetic sí chromatin, èyí tí ó jẹ́ àpapọ̀ DNA àti èròjà protein tí a rí nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì eukaryotic.
Àwọn operon jẹ́ àwọn àgbájọ àwọn èròjà apilẹ̀ àbùdá tí wọ́n ní ohun kan náà tí wọ́n ń gbé lárugẹ. Wọn maa n waye ni awọn prokaryotes ati diẹ ninu awọn eukaryotes kekere bii Caenorhabditis elegans.