Jọ̀wọ́ fún mi ní àkọsílẹ̀ kúkúrú kan tí a kọ àwọn èròǹgbà tí ó ṣàlàyé àwọn apá tí ó yàtọ̀ síra nínú ìbáṣepọ̀ àárín iṣẹ́ àti ìgbésí ayé ìdílé tí a ṣe nínú àyọkà yìí.
Context:Àwọn ẹ̀kọ́ tó gbajúmọ̀ nípa ìbátan náà Àwọn èrò orí mélòó kan wà tó ń ṣàlàyé onírúurú nǹkan nípa àjọṣe tó wà láàárín iṣẹ́ àti ìdílé. Ẹ̀kọ́ ààlà àti ẹ̀kọ́ ààlà ni àwọn ẹ̀kọ́ pàtàkì méjì tí àwọn olùṣèwádìí ti lò láti fi ṣèwádìí àwọn àtakò ipa yìí. Àwọn èròǹgbà mìíràn tún wà tí wọ́n gbé karí àwọn èròǹgbà méjì yìí. Láàárín ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún tó ti kọjá látìgbà tí wọ́n ti kọ́kọ́ dá àbá nípa ààlà àti ààlà, bí àwọn ẹ̀rọ ìgbàlódé ṣe ń tàn kálẹ̀ ti yí ìfiwéra tó wà láàárín iṣẹ́ àti ìgbésí ayé padà pátápátá. Iṣẹ́ lè parí níbikíbi níbikíbi níbikíbi níbikíbi, èyí tó túmọ̀ sí pé ó ṣeé ṣe kí àwọn ẹ̀ka àkànṣe máa dà pọ̀, tí àwọn ààlà kò sì sí.  A ti lo awọn imọ-jinlẹ meje lati ṣalaye ibasepọ yii lori aala-ala-ala; Awọn imọ-jinlẹ wọnyi ni: iṣẹ ṣiṣe ti ara, pipin, isanpada, afikun ati isanpada atunṣe, imudara ipa, pipin, ati awoṣe ọlọrọ iṣẹ.  Iṣẹ́-ṣiṣe ti ara ẹni Ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún ni èrò yìí ti bẹ̀rẹ̀, nígbà tí rògbòdìyàn ìṣòwò bẹ̀rẹ̀ sí mú kí iṣẹ́ àti ilé ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìtẹ̀síwájú nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún ló mú kí iṣẹ́ àti ìdílé pínyà. Àmọ́, kì í ṣe títí di ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún ni àwọn èròǹgbà nípa ìdílé àti iṣẹ́ fi bẹ̀rẹ̀ sí í fara hàn. Iṣẹ-ṣiṣe-ṣiṣe gẹgẹbi ọkan ninu awọn ẹkọ-ọrọ ti o ni imọran ti ibẹrẹ ọdun 20th jẹ oludije adayeba.  Ẹ̀kọ́ nípa iṣẹ́-ṣiṣe tí ó jẹ́ ti ìṣẹ̀dá, èyí tí ó yọjú lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì, ní ipa púpọ̀ láti ọ̀dọ̀ ìyípadà nínú iṣẹ́ tí àwọn ọkùnrin àti àwọn obìnrin ń ṣe láwùjọ lákòókò yìí. Ẹ̀kọ́ yìí fi hàn pé ìgbésí ayé èèyàn dá lórí apá méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀: apá tó ní í ṣe pẹ̀lú iṣẹ́, èyí tó máa ń wáyé níbi iṣẹ́, àti apá tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbálòpọ̀, èyí tó máa ń wáyé nínú ilé. Ẹ̀kọ́ nípa ìṣiṣẹ́ tí a gbé kalẹ̀ gbàgbọ́ nínú wíwà tí ó wà nínú ìyàsọ̀tọ̀ tó gbòòrò láàárín iṣẹ́ (ìgbìmọ̀, ibi iṣẹ́, tàbí ọjà) àti ìdílé. Gegebi ẹkọ yii, awọn mejeeji (ibi iṣẹ ati ẹbi) ṣiṣẹ dara julọ "nigbati awọn ọkunrin ati awọn obinrin ṣe amọja awọn iṣẹ wọn ni awọn aaye ọtọtọ, awọn obinrin ni ile ti n ṣe iṣẹ ifarahan ati awọn ọkunrin ni ibi iṣẹ ti n ṣe awọn iṣẹ irinṣẹ" (Kingsbury & Scanzoni, 1993; bi a ti sọ ninu MacDermid, 2005: 18).  Àwọn Ilé Iṣẹ́ Tó Jẹ́ Onímọtara-ẹni-nìkan A ti jiyan pe awọn rogbodiyan ile-iṣẹ, ni awọn rogbodiyan ipa pataki, le ṣe itumọ ni awọn ofin ti imọran Lewis A. Coser ti "awọn ile-iṣẹ ti o ni ifunni". Àwọn ilé-iṣẹ́ wọ̀nyí ni a pè ní "oníwọra" ní ọ̀nà tí wọ́n fi ń ṣe àwọn ohun tí ó ní gbogbo gbòò lórí ìfọkànsìn àti ìdúróṣinṣin àwọn ènìyàn, tí wọ́n sì máa ń dẹ́rù bà wọn láti kópa nínú àwọn ìgbòkègbodò àwùjọ mìíràn. Wọ́n ka àwọn àjọ bí àwọn ẹgbẹ́ ìsìn, àwọn ẹ̀ya ìsìn, àwọn ọ̀mọ̀wé, àwọn eléré ìdárayá tó gbajúmọ̀ jù lọ, àwọn ológun àtàwọn òṣìṣẹ́ àgbà sí àwọn àjọ tó jẹ́ oníwọra. Ní òdìkejì ẹ̀wẹ̀, ìdílé náà ni wọ́n kà sí ilé iṣẹ́ oníwọra nítorí àwọn ohun tí wọ́n ń béèrè lọ́wọ́ ẹni tó ń bójú tó wọn. Nigbati eniyan ba ni ipa ninu awọn ile-iṣẹ ti o ni ifunra meji - boya o jẹ itọju ọmọ ati ile-ẹkọ giga, tabi ẹbi ati ologun, tabi awọn miiran - awọn iṣẹ-ṣiṣe ati awọn rogbodiyan ipa dide.  Ìpín Ní ìbámu pẹ̀lú èrò orí yìí, iṣẹ́ àti ìdílé kò ní ipa lórí ara wọn, nítorí pé wọ́n pín sí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, wọn ò sì ní nǹkan ṣe pẹ̀lú ara wọn. Àwọn ìwé tí wọ́n kọ tún sọ nípa lílo àwọn ọ̀rọ̀ bí ìyàsọ́tọ̀, òmìnira, pínyà, pínyà, àìdásí-tọ̀túntòsì, àti ìyàsọ́tọ̀ láti ṣàpèjúwe èrò yìí.  Ìsanwó Lọ́dún 1979, Ọ̀gbẹ́ni Piotrkowski sọ pé níbàámu pẹ̀lú èrò yìí, àwọn òṣìṣẹ́ "máa ń wo ilé wọn gẹ́gẹ́ bí ibi ààbò, [wọ́n sì] máa ń wo ìdílé wọn gẹ́gẹ́ bí ibi tí wọ́n ti lè rí ìtẹ́lọ́rùn tí iṣẹ́ kò lè fúnni". Ohun tó mú kí ẹ̀kọ́ nípa ìsanwó yàtọ̀ sí àwọn ẹ̀kọ́ tó ti wà tẹ́lẹ̀ ni pé, nínú ẹ̀kọ́ nípa ìsanwó, fún ìgbà àkọ́kọ́, wọ́n ti mọ ipa rere tí iṣẹ́ ní lórí ìdílé.  Àfikún àti àtúnṣe àtúnṣe Awọn imọ-jinlẹ ti o ṣe afikun ati atunṣe jẹ awọn iyatọ meji ti imọ-jinlẹ ti o ni ilọsiwaju ti o ni idagbasoke lakoko awọn ọdun 1980 ati ibẹrẹ awọn ọdun 1990. Lakoko ti imọran isanpada ṣe apejuwe ihuwasi ti awọn oṣiṣẹ ni ṣiṣe awọn ẹsan miiran ni aaye miiran, awọn imọran isanpada afikun ati atunṣe gbiyanju lati ṣe apejuwe idi ti o wa lẹhin iṣẹ-iṣanpada ẹbi ti awọn oṣiṣẹ.  Ẹ̀kọ́ nípa ìgbéga ipa Gẹ́gẹ́ bí èròǹgbà yìí ṣe fi hàn, dípò kí àpapọ̀ àwọn ipa kan ní ipa búburú lórí ìlera, ó ní ipa rere lórí rẹ̀. Ẹ̀kọ́ yìí sọ pé téèyàn bá ń kópa nínú ipa kan, ó máa mú kó rọrùn fún un láti kópa nínú ipa kejì. Pẹlupẹlu, imọ-jinlẹ yii jẹwọ ipa odi ti ibasepọ iṣẹ-ẹbi, ninu eyiti, nikan kọja opin oke kan ti o le ṣẹlẹ ati ibanujẹ, sibẹsibẹ, idojukọ aringbungbun ti iwoye yii jẹ nipataki lori awọn ipa rere ti iṣẹ ati ibasepọ ẹbi, gẹgẹbi imudarasi awọn orisun.  Àpẹẹrẹ ìmúlọ́po iṣẹ́ Ẹ̀kọ́ yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àbá tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ gbé kalẹ̀ láti ṣàlàyé àjọṣe tó wà láàárín iṣẹ́ àti ìdílé. Ní ìbámu pẹ̀lú àwòkọ́ṣe yìí, ìrírí nínú ipa kan (iṣẹ́ tàbí ìdílé) yóò mú kí ìwàláàyè dára sí i nínú ipa kejì. Ní àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn, àpẹẹrẹ yìí ń gbìyànjú láti ṣàlàyé àwọn ipa rere tí ìbáṣepọ̀ iṣẹ́ àti ìdílé ní.
- Structural Functionalism: Ẹ̀kọ́ nípa structural functionalism fi hàn pé ìgbésí ayé èèyàn pín sí méjì, ibi iṣẹ́, níbi tí ìgbésí ayé tó lè mú nǹkan jáde ti máa ń wáyé, àti ilé tàbí ìdílé, níbi tí ìgbésí ayé tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbálòpọ̀ ti máa ń wáyé.  - Awọn ile-iṣẹ ti o ni ifunni: Ẹkọ ti awọn ile-iṣẹ ti o ni ifunni sọ pe awọn ile-iṣẹ ṣe awọn ibeere ti o gbooro lori awọn ẹni-kọọkan, ati ki o dẹkun ikopa ti ẹni kọọkan ni awọn agbegbe awujọ miiran tabi awọn ile-iṣẹ, ti o yori si ija nigbati awọn ibeere idije ba dide.  - Ìyàtọ̀: Ìyàtọ̀ èrò orí sọ pé iṣẹ́ àti ìgbésí ayé ìdílé pín sí ìyàtọ̀ pátápátá tàbí pé wọn kò ní nǹkan kan ṣe pẹ̀lú ara wọn, nítorí náà wọn ò ní nǹkan kan ṣe pẹ̀lú ara wọn.  - Ìsanwó: Ẹ̀kọ́ nípa ìsanwó sọ pé àwọn ènìyàn máa ń wá ibi ìsádi kúrò nínú iṣẹ́ àti àwọn àléébù rẹ̀ nínú ìgbésí ayé ilé wọn àti ìtẹ́lọ́rùn tí ó ń wá láti inú ìdílé wọn.  - Ìsanwó àfikún àti àtúnṣe: Ìsanwó àfikún àti àtúnṣe jẹ́ ẹ̀kọ́ méjì tó ń ṣàpèjúwe àwọn ọ̀nà tí àwọn ènìyàn ń gbà wá àwọn ọ̀nà mìíràn láti rí ìtẹ́lọ́rùn nínú ìgbésí ayé nígbà tí wọ́n bá wà ní ààrin iṣẹ́ àti ìdílé.  - Ìgbéga ipa: Ẹ̀kọ́ nípa ìgbéga ipa sọ pé kíkópa nínú ìgbòkègbodò kan lè mú kí ìtẹ́lọ́rùn àti kíkópa nínú ìgbòkègbodò mìíràn pọ̀ sí i - títí dé ààlà kan tó kọjá èyí tó lè mú kí ìgbòkègbodò pọ̀ sí i.  - Àwòṣe Ìlówó Iṣẹ́: Ẹ̀kọ́ nípa ìlówó Iṣẹ́ gbìyànjú láti ṣàlàyé bí ìrírí nínú ipa kan tàbí nínú ìgbòkègbodò kan ṣe lè ṣe àfikún tàbí kí ó mú ìtẹ́lọ́rùn kún nínú òmíràn. Ní ọ̀nà yìí, àwòkọ́ṣe ìmúgbòòrò iṣẹ́ jọ ti ẹ̀kọ́ nípa ìmúgbòòrò ipa.