Kí nìdí tí Cato fi rò pé ó yẹ kí wọ́n pa ìlú Carthage run?
Context:Bó tilẹ̀ jẹ́ wípé Romu ṣe àṣeyọrí nínú ogun Punic méjì àkọ́kọ́, bí ó ṣe jà fún ipò àṣẹ pẹ̀lú ìlú-ìpínlẹ̀ Punic ti Carthage ní Àríwá Áfíríkà (Tunisia nísinsin yìí), ó jìyà àwọn ìrẹ̀wẹ̀sì àti àwọn ìyípadà tí ó bàjẹ́ ní ọ̀nà àwọn ìjà wọ̀nyí, ní pàtàkì ní Ogun Cannae ní ọdún 216 BC. Àmọ́, Romu borí nínú Ogun Punic Keji ọpẹ́ Scipio Africanus ní 201 BC. Lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun ìlú Carthage, ìlú náà kò fi bẹ́ẹ̀ léwu mọ́ fún Róòmù, àgbègbè kékeré kan tó tóbi tó àríwá ìlà oòrùn orílẹ̀-èdè Tunisia òde òní ló wà.  Sibẹsibẹ, Cato Censor ṣe abẹwo si Carthage ni 152 BC bi ọmọ ẹgbẹ ti aṣoju aṣofin, eyiti a firanṣẹ lati ṣe oniduro ariyanjiyan laarin ilu Punic ati Massinissa, ọba Numidia. Ọ̀gbẹ́ni Cato, tó ti ja Ogun Punic Kejì, rí bí ìlú Carthage ṣe lọ́rọ̀ tó, ó sì gbà pé ó léwu fún ìlú Róòmù. Lẹ́yìn náà ló wá ń sọ láìdábọ̀ pé kí wọ́n pa ìwé náà run, ó sì máa ń fi gbólóhùn yìí parí gbogbo àsọyé tó bá ń sọ, kódà nígbà tí ọ̀rọ̀ tó ń sọ ò bá tiẹ̀ jẹ mọ́ ọ̀ràn míì rárá. Àwọn ará ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin kọ̀ láti tẹ̀lé e, pàápàá jùlọ Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum, àna Scipio Africanus àti aṣòfin tó lágbára jùlọ. Corculum kò fara mọ́ ogun jíjà láti lè pa ìṣọ̀kan Róòmù mọ́, ó sì sọ pé ìbẹ̀rù ọ̀tá kan náà ló yẹ kéèyàn ní káwọn èèyàn má bàa ṣe ohun tí kò tọ́. Bíi ti Cato, gbólóhùn kan náà ló fi parí gbogbo àsọyé rẹ̀, ó ní: "Ó yẹ kí wọ́n gba Kátágọ́ọ̀sì là" (Carthago servanda est).
Cato rò pé Carthage ti tètè bọ́ lọ́wọ́ àwọn ìṣẹ́gun méjì àkọ́kọ́ tí wọ́n jà nígbà ogun Punic, ó sì máa rántí ìjákulẹ̀ tó wáyé nígbà ogun Cannae. Ó rò pé tóun bá pa ìlú Carthage run pátápátá, òun ò ní rí i bí ewu fún Róòmù mọ́.