sidee bay u badashay fasiraada kelmada dabeecadu waqtiga oo dhan?
Context:Dabeecadda, macnaheedu ballaaran yahay, waa dunida jireed ama caalamka. "Dabeecadda" waxaa loola jeedaa dhacdooyinka adduunka jir ahaaneed, iyo sidoo kale nolosha guud ahaan. Cilmiga dabiiciga ah waa qeyb weyn oo ka mid ah cilmiga, haddii aysan aheyn qeybta kaliya. Inkastoo ay dadku qayb ka yihiin dabeecadda, haddana dhaqdhaqaaqa aadanaha waxaa badanaa loo fahmaa inuu yahay qayb ka duwan dhacdooyinka kale ee dabiiciga ah.  Ereyga dabiiciga ah waxaa laga soo qaatay Old Faransiiska dabiiciga ah waxaana laga soo qaatay ereyga Laatiinka ah ee natura, ama "dabeecadaha muhiimka ah, dabeecadda dabiiciga ah", iyo waqtiyadii hore, macno ahaan macnaheedu waa "dhalashada". Falsafadda qadiimiga ah, natura waxaa badanaa loo adeegsadaa tarjumaadda Laatiinka ee erayga Giriigga ah ee physis (φύσις), kaas oo asal ahaan la xiriira astaamaha asaasiga ah ee dhirta, xayawaanka, iyo astaamaha kale ee adduunka si ay u horumariyaan iyaga u gaar ah. Fikradda dabeecadda guud ahaan, caalamka jir ahaaneed, waa mid ka mid ah dhowr ballaarinta fikradda asalka ah; waxay ku bilaabatay codsiyada asaasiga ah ee ereyga φύσις by falsafada pre-Socratic (inkasta oo ereygan uu lahaa aragti firfircoon markaa, gaar ahaan Heraclitus), oo si joogto ah u helay lacag tan iyo markaas.  Qaab-cilmiyeedkii casriga ahaa ee soo ifbaxay qarniyo badan ka hor, dabeecadda ayaa noqotay mid aan firfircooneyn, kuna soconaysa shuruucda rabbaaniga ah. Iyada oo kacaanka warshadaha, dabeecadda ayaa sii kordheysa loo arko inay tahay qayb ka mid ah xaqiiqda laga xaday faragelinta ula kac ah: sidaa darteed waxaa loo tixgeliyey inay tahay mid quduus ah oo ay leeyihiin caadooyin qaarkood (Rousseau, transcendentalism American) ama decorum kaliya oo loogu talagalay ilaha rabbaaniga ah ama taariikhda aadanaha (Hegel, Marx). Si kastaba ha ahaatee, aragti muhiim ah oo dabiici ah, oo u dhow midkii ka horreeyay Socrate, ayaa dib u dhashay isla waqtigaas, gaar ahaan Charles Darwin ka dib.  Isticmaalka kala duwan ee ereyga maanta, "dabeecadda" badanaa waxaa loola jeedaa cilmiga dhulka iyo duurjoogta. Dabeecadda waxaa loola jeedaa guud ahaan dhirta iyo xayawaanka nool, xaaladaha qaarkoodna waxaa loola jeedaa geeddi-socodka la xidhiidha walxaha aan noolayn - habka noocyada waxyaabaha gaarka ah ay u jiraan oo ay isbeddelaan iyaga u gaar ah, sida cimilada iyo juqraafiyada dhulka. Waxaa badanaa loo qaataa macnaheedu yahay "deegaanka dabiiciga ah" ama duurjoogta - xayawaanka duurjoogta ah, dhagaxyada, kaynta, iyo guud ahaan waxyaabahaas aan si weyn loogu beddelin faragelinta aadanaha, ama sii jiraya inkasta oo faragelinta aadanaha ay jirto. Tusaale ahaan, walxaha la soo saaray iyo isdhexgalka aadanaha guud ahaan looma tixgeliyo inay yihiin qayb ka mid ah dabeecadda, haddii aan loo aqoonsanayn, tusaale ahaan, "dabeecadda aadanaha" ama "dabeecadda oo dhan". Fikradan caadiga ah ee waxyaabaha dabiiciga ah ee wali la heli karo maanta waxay muujineysaa kala duwanaansho u dhexeeya dabiiciga iyo macmalka, iyadoo macmalka loo fahmay inuu yahay waxa uu keenay miyirka aadanaha ama maskaxda aadanaha. Iyadoo ku xiran macnaha guud, ereyga "dabiiciga" waxaa sidoo kale lagu kala saari karaa wax aan dabiici ahayn ama wax ka sarreeya dabiiciga.
Waqtiyadii hore dabeecadda waxaa laga soo qaatay erayga Giriigga ah ee physis (oo loo turjumay Laatiinka sida natura), taas oo la xiriirta astaamaha dabiiciga ah ee dhirta, xayawaanka. Intii lagu guda jiray soo bixitaanka habka casriga ah ee sayniska waxaa lala xiriiriyay xaqiiqda aan firfircooneyn ee ay dhaqaajiyeen sharciyada rabbaaniga ah. Ka dib kacaankii warshadaha, waxaa loo arkay inay tahay qayb ka mid ah xaqiiqda oo ka go'an faragelinta la doonayo.