Ṣàlàyé èéfín dúdú àti funfun nígbà ìdìbò Póòpù
Context:Láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kọkàndínlógún, wọ́n máa ń sun àwọn ìwé ìdìbò tí àwọn kádínà máa ń lò lẹ́yìn ìdìbò kọ̀ọ̀kan láti fi hàn pé ìdìbò náà ti forí ṣánpọ́n. Dípò ìyẹn, bí èéfín náà kò ṣe pọ̀ tó ló fi hàn pé ìdìbò náà yọrí sí rere. Látọdún 1914 ni èéfín dúdú (fumata nera) tó ń jáde láti inú ààrò tí wọ́n ṣe fúngbà díẹ̀ sórí òrùlé Ṣọ́ọ̀ṣì Sistine ti ń fi hàn pé ìbò kò wáyé, nígbà tí èéfín funfun (fumata bianca) ń jẹ́ káwọn èèyàn mọ̀ pé wọ́n ti yan póòpù tuntun.  Ṣaaju si ọdun 1945 (nigbati Pius XII yipada fọọmu ibo lati lo awọn iwe idibo ti a ko fowo si, ti a ṣe ni akọkọ ni ọdun 1958), epo epo lori awọn iwe idibo ti o nira ti a ṣe apejuwe loke ni ipa ti ṣiṣe ẹfin lati sisun awọn iwe idibo boya dudu tabi funfun, ti o da lori boya a ti fi ọya ọrinrin kun tabi rara. Títí di ọ̀rúndún ogún, ńṣe ni wọ́n sábà máa ń fi ìda oyin pa mọ́ sára òwú tí wọ́n fi ń pa ẹ̀fọ́. Fífi ìwúkàrà tí wọ́n fi ọ̀rá ẹran nìkan ṣe kì í mú èéfín olómi funfun tó pọ̀ jáde bíi ti ìwúkàrà tí wọ́n fi ìwúkàrà oyin ṣe. Nígbà àpérò tí wọ́n ṣe lọ́dún 1939, wọ́n ṣì í lóye díẹ̀ nípa àwọ̀ èéfín, èyí sì túbọ̀ hàn kedere nígbà àpérò tí wọ́n ṣe lọ́dún 1958. Àìsí òwú tí wọ́n fi ń di àwọn ìwé ìdìbò mú kí wọ́n máa ṣiyèméjì nípa àwọ̀ èéfín tó wà nínú àpéjọ náà lọ́dún 1958. Àbá Siri dá lórí ìdàrúdàpọ̀ tó wáyé lórí àwọ̀ èéfín ní ọjọ́ àkọ́kọ́ àpéjọ náà.  Látọdún 1963 ni wọ́n ti ń fi àwọn kẹ́míkà kún iná tí wọ́n ń jó èéfín náà láti mú kí èéfín náà túbọ̀ dúdú tàbí kó dà bí funfun. Bẹ̀rẹ̀ láti ọdún 2005, bí èéfín funfun ṣe ń yọjú tún máa ń jẹ́ káwọn èèyàn mọ̀ pé ìdìbò náà ti kẹ́sẹ járí.  Ní àsìkò ìdìbò ọdún 2013, Vatican fi àwọn kẹ́míkà tí wọ́n fi ń sọ èéfín di àwọ̀ hàn - èéfín dúdú náà ní èròjà potassium perchlorate, anthracene, àti sulfur nínú; èéfín funfun náà ní èròjà potassium chlorate, lactose, àti pine rosin nínú.
Láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kọkàndínlógún, wọ́n máa ń sun àwọn ìwé ìdìbò tí àwọn kádínà máa ń lò lẹ́yìn ìdìbò kọ̀ọ̀kan láti fi hàn pé ìdìbò náà ti forí ṣánpọ́n. Dípò ìyẹn, bí èéfín náà kò ṣe pọ̀ tó fi hàn pé ìdìbò náà yọrí sí rere. Látọdún 1914 ni èéfín dúdú (fumata nera) tó ń jáde láti inú ààrò tí wọ́n ṣe fúngbà díẹ̀ sórí òrùlé Ṣọ́ọ̀ṣì Sistine ti ń fi hàn pé ìbò kò wáyé, nígbà tí èéfín funfun (fumata bianca) ń jẹ́ káwọn èèyàn mọ̀ pé wọ́n ti yan póòpù tuntun.  Ṣaaju si ọdun 1945 (nigbati Pius XII yipada fọọmu ibo lati lo awọn iwe idibo ti a ko fowo si, ti a ṣe ni akọkọ ni ọdun 1958), epo epo lori awọn iwe idibo ti o nira ti a ṣe apejuwe loke ni ipa ti ṣiṣe ẹfin lati sisun awọn iwe idibo boya dudu tabi funfun, ti o da lori boya a ti fi ọya ọrinrin kun tabi rara. Títí di ọ̀rúndún ogún, ńṣe ni wọ́n sábà máa ń fi ìda oyin pa mọ́ sára òwú tí wọ́n fi ń pa ẹ̀fọ́. Fífi ìwúkàrà tí wọ́n fi ọ̀rá ẹran nìkan ṣe kì í mú èéfín olómi funfun tó pọ̀ jáde bíi ti ìwúkàrà tí wọ́n fi ìwúkàrà oyin ṣe. Nígbà àpérò tí wọ́n ṣe lọ́dún 1939, wọ́n ṣì í lóye díẹ̀ nípa àwọ̀ èéfín, èyí sì túbọ̀ hàn kedere nígbà àpérò tí wọ́n ṣe lọ́dún 1958. Àìsí òwú tí wọ́n fi ń di àwọn ìwé ìdìbò mú kí wọ́n máa ṣiyèméjì nípa àwọ̀ èéfín tó wà nínú àpéjọ náà lọ́dún 1958. Àbá Siri dá lórí ìdàrúdàpọ̀ tó wáyé lórí àwọ̀ èéfín ní ọjọ́ àkọ́kọ́ àpéjọ náà.  Látọdún 1963 ni wọ́n ti ń fi àwọn kẹ́míkà kún iná tí wọ́n ń jó èéfín náà láti mú kí èéfín náà túbọ̀ dúdú tàbí kó dà bí funfun. Bẹ̀rẹ̀ láti ọdún 2005, bí èéfín funfun ṣe ń yọjú tún máa ń jẹ́ káwọn èèyàn mọ̀ pé ìdìbò náà ti kẹ́sẹ járí.  Ní àsìkò ìdìbò ọdún 2013, Vatican fi àwọn kẹ́míkà tí wọ́n fi ń sọ èéfín di àwọ̀ hàn - èéfín dúdú náà ní èròjà potassium perchlorate, anthracene, àti sulfur nínú; èéfín funfun náà ní èròjà potassium chlorate, lactose, àti pine rosin nínú.