Kí nìdí tí Christopher Columbus fi rò pé òun ti wọ ọkọ̀ òkun lọ sí Éṣíà dípò Amẹ́ríkà? Àwọn àwòrán ilẹ̀ wo ló ní lọ́wọ́?
Ohun tó mú kí Columbus gbà gbọ́ pé òun ti dé Éṣíà wà nínú àwòrán ilẹ̀ Òkun Àtìláńtíìkì kan láti ọdún 1474, èyí tí Paolo dal Pozzo Toscanelli tó jẹ́ onímọ̀ ìṣirò, onímọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa sánmà àti onímọ̀ nípa ohun tó wà lójú ọ̀run tó sì tún jẹ́ ọmọ ìlú Florence ṣe. Nígbà tó yá, Bartholomew fi àwòrán yìí sínú ìwé atlas tó dá lórí ìtàn àti ìwé ìtàn ní Amẹ́ríkà lọ́dún 1884, ó sì fi àwọn àgbègbè tó ní àwọ̀ búlúù tó tàn yòò sára àwòrán náà hàn, ìyẹn àwọn àgbègbè tí kò sí lórí àwòrán náà ní ìpilẹ̀ṣẹ̀.  Ọ̀gbẹ́ni Toscanelli jẹ́ àpẹẹrẹ rere fún Columbus, tó gba lẹ́tà kan lọ́wọ́ rẹ̀ ní June 25, ọdún 1474. Wọ́n fi lẹ́tà náà ránṣẹ́ sí Fernam Martins tó jẹ́ àlùfáà ṣọ́ọ̀ṣì kan ní Lisbon, tó wá gba Toscanelli nímọ̀ràn ní orúkọ Ọba Alfonso Karùn-ún nípa bóyá ó ṣeé ṣe láti gba ọ̀nà tó wà ní ìwọ̀ oòrùn lọ sí Íńdíà.  Ó ṣe kedere nínú àwòrán ilẹ̀ náà pé ètò tí Toscanelli ṣe, èyí tó fojú kéré bí ayé ṣe rí, ló mú kí Columbus ṣe irú nǹkan bẹ́ẹ̀, ó sì tún mú kó ṣi ọ̀nà gbé. Ìṣirò tí kò tọ̀nà yìí ló mú kí Columbus gbà gbọ́ pé òun ti dé Japan dípò ilẹ̀ tuntun kan tí òun kò mọ̀ rárá tó wà láàárín Yúróòpù àti Éṣíà.  Ohun tí Toscanelli ní lọ́kàn ni pé kí wọ́n máa rìnrìn àjò lọ sí apá ìwọ̀ oòrùn, kí wọ́n gba ìlà oòrùn ayé kọjá, kí wọ́n lè dé ilẹ̀ Íńdíà àtàwọn orílẹ̀-èdè tó lọ́rọ̀ ní Ìlà Oòrùn Éṣíà. Àwòrán ilẹ̀ tí Toscanelli fi sínú ìwé náà, èyí tí kò sí mọ́ báyìí, ní apá ìwọ̀ oòrùn ilẹ̀ Yúróòpù àti Áfíríkà, àti apá ìlà oòrùn ilẹ̀ Éṣíà, tí Òkun Àtìláńtíìkì sì wà láàárín wọn. Àmọ́ ṣá o, Toscanelli fi àṣìṣe gbà gbọ́ pé ọ̀kan nínú mẹ́ta ibi tí ayé yí ká nìkan ni ibi tó jìnnà sí, ìyẹn sì kéré gan-an ju ibi tó jìnnà sí.  Ninu lẹta kan, Toscanelli kọ, laarin awọn ohun miiran:  Mo ti sọ tẹ́lẹ̀ rí pé ọ̀nà kan wà tí wọ́n máa ń gbà kọjá òkun lọ sí ilẹ̀ àwọn èròjà atasánsán, èyí tó kúrú gan-an ju ọ̀nà táwọn ará Potogí gbà kọjá lórílẹ̀-èdè Guinea. Ìdí nìyí tí Ọba Ọba fi ń béèrè fún ìsọfúnni lórí ọ̀ràn yìí, tàbí kó kúkú sọ pé kí n ṣàlàyé rẹ̀ lọ́nà tó ṣe kedere débi pé àwọn èèyàn tí kò mọ nǹkan kan nípa sáyẹ́ǹsì pàápàá á lè lóye pé ọ̀nà yìí wà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé mo mọ̀ pé ó dá lórí bí ayé ṣe rí bí àgbá, síbẹ̀ kí n lè túbọ̀ lóye ara mi kí n sì mú kí iṣẹ́ náà rọrùn, mo pinnu láti fi hàn pé irú ọ̀nà bẹ́ẹ̀ wà nípa lílo àwòrán òkun kan tí wọ́n ṣe lọ́nà àkànṣe. Nítorí náà, mo ránṣẹ́ sí Ọ̀gágun ní àwòrán ojú-ọ̀nà kan tí èmi fúnra mi yà, níbi tí mo ti sàmì sí àwọn etíkun àti àwọn erékùṣù tí a lè lò gẹ́gẹ́ bí ibi tí a ti máa bẹ̀rẹ̀ irú ìrìn àjò bẹ́ẹ̀, àti ní ìrìn àjò yìí, kí ó máa tọ ọ̀nà tí ó dúró ṣinṣin sí ìwọ̀ oòrùn