Ii soo koobid dagaalkii 1812
Context:Dagaalkii 1812 (18 Juun 1812 <unk> 17 Febraayo 1815) waxaa la dagaalamay Mareykanka iyo xulafadiisa asalka ah ee ka soo horjeeda Boqortooyada Ingiriiska iyo xulafadooda ku sugan Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska, oo ay ka qaybqaateen Spain oo xaddidan Florida. Xiisadaha waxay ka yimaadeen khilaafaadka muddada dheer ka taagnaa ballaarinta dhuleed ee Waqooyiga Ameerika iyo taageerada Ingiriiska ee qabaa'ilka asalka ah ee Mareykanka ee ka soo horjeeday dejinta gumeysiga Mareykanka ee Waqooyiga Galbeed.
Dagaalkii 1812 (18 Juun 1812 <unk> 17 Febraayo 1815) waxaa la dagaalamay Mareykanka iyo xulafadiisa asalka ah ee ka soo horjeeda Boqortooyada Ingiriiska iyo xulafadooda ku sugan Waqooyiga Ameerika ee Ingiriiska, oo ay ka qaybqaateen Spain oo xaddidan Florida. Waxay bilaabatay markii Mareeykanka uu ku dhawaaqay dagaalkii 18 June 1812. Inkastoo shuruudaha nabadda lagu heshiiyey heshiiskii Ghent ee bishii Diseembar 1814, haddana dagaalku si rasmi ah uma dhammaan ilaa heshiiskii nabadda uu ansixiyay Congress-ka 17kii Febraayo 1815.  Xiisadaha waxay ka yimaadeen khilaafaadka muddada dheer ka taagnaa ballaarinta dhuleed ee Waqooyiga Ameerika iyo taageerada Ingiriiska ee qabaa'ilka asalka ah ee Mareykanka ee ka soo horjeeday dejinta gumeysiga Mareykanka ee Waqooyi Galbeed Territory. Arrimahan ayaa sii xoogeystay 1807 ka dib markii ay ciidamada badda ee Boqortooyada Ingiriiska ay bilaabeen inay ku soo rogeen xayiraado adag ganacsiga Mareykanka ee Faransiiska iyo ragga saxaafadda ee ay sheegeen inay yihiin dad Ingiriis ah, xitaa kuwa haysta shahaadooyinka dhalashada Mareykanka. Ra'yiga Mareykanka wuxuu ku kala qaybsan yahay sida looga jawaabo, in kasta oo aqlabiyadda aqalka iyo Aqalka Sare ay u codeeyeen dagaalka, haddana waxay u kala qaybsameen khadadka xisbiyada, iyadoo Xisbiga Jamhuuriga-Dimuqraadiga uu taageeray iyo Xisbiga Federaalka ee ka soo horjeeday. Wararka ku saabsan tanaasullada Ingiriiska ee la sameeyay si looga fogaado dagaalka ma aysan gaarin Mareykanka illaa dabayaaqadii Luulyo, waqtigaas oo khilaafku horeyba u socday. Badda dhexdeeda, ciidamada badda ee Boqortooyada Ingiriiska ayaa si wax ku ool ah u xanibay ganacsiga badda ee Mareykanka, halka inta u dhaxaysa 1812 ilaa 1814 ciidamada caadiga ah ee Ingiriiska iyo malleeshiyaadka gumeysiga ay ka adkaadeen taxane weerarro Mareykan ah oo ka dhan ah Upper Canada. Tani waxaa la isku dheelitiray Mareykanka oo ku guuleystey koontaroolka Waqooyi Galbeed Territory guulo laga gaaray Lake Erie iyo Thames sanadkii 1813. Markii Napoleon uu xilka ka degay 1814kii, Ingiriisku wuxuu awood u yeeshay in ciidamo dheeraad ah loo diro Waqooyiga Ameerika iyo Royal Navy si ay u xoojiyaan go'doominta, taasoo curyaamisay dhaqaalaha Mareykanka. Bishii Agoosto 1814, wadahadal ayaa ka bilaabmay Ghent, iyadoo labada dhinacba ay doonayeen nabad; dhaqaalaha Ingiriiska waxaa si ba'an u saameeyey xayiraadda ganacsiga, halka Fedaraaliyiintu ay isugu yimaadeen Shirweynihii Hartford bishii Diseembar si ay u soo bandhigaan diidmadooda dagaalka.  Bishii Agoosto 1814, ciidamada Ingiriiska waxay gubeen Washington, ka hor inta guushii Mareykanka ee Baltimore iyo Plattsburgh bishii Sebtember ay soo afjartay dagaalka waqooyiga. Dagaalku wuxuu ku sii socday Koonfurta Bari ee Mareykanka, halkaas oo dabayaaqadii 1813 dagaal sokeeye uu ka dhex qarxay koox Creek ah oo ay taageereen ganacsatada Isbaanishka iyo Ingiriiska iyo kuwa ay taageereen Mareykanka. Waxaa taageeray miliskii Mareykanka ee General Andrew Jackson, Creeks-ka Mareykanka taageeray waxay ku guuleysteen guulo taxane ah, oo ay ku dhammaadeen qabsashada Pensacola bishii Nofeembar 1814. Horraantii 1815, Jackson wuxuu ka adkaaday weerarkii Ingiriiska ee New Orleans, isaga oo ku guuleystey inuu noqdo caan qaran iyo guushii dambe ee doorashadii madaxtinimada Mareykanka ee 1828. Warka guushaas wuxuu soo gaaray Washington isla waqtigaas oo la saxiixay heshiiskii Ghent, kaas oo asal ahaan dib ugu soo celiyay booskii ka horeeyay dagaalkii. In kasta oo Ingiriisku ku adkeystay in tani ay ku jirto dhulalkii ay lahaayeen asxaabtooda asalka ah ee Mareykanka ka hor 1811, maadaama Kongareesku uusan u aqoonsan inay yihiin quruumo madax-bannaan, Mareykanku ma raacin qodobbadan oo Ingiriiskuna ma uusan sameynin dadaal ay ku qasbayaan inay sidaas sameeyaan. Dadka u dhashay Mareykanka waxaa markii danbe loosoo riixay galbeedka wabiga Mississippi.