Fadlan si kooban u sharax taariikhda AI.
Context:Aqoon isweydaarsiga Dartmouth ee 1956 waxaa soo qabanqaabiyay Marvin Minsky, John McCarthy iyo laba saynisyahano sare: Claude Shannon iyo Nathan Rochester oo ka tirsan IBM. Soo jeedinta kulanka waxaa ku jiray bayaankan: "qodob kasta oo ku saabsan barashada ama astaamo kale oo sirdoon ah ayaa si sax ah loo qeexi karaa in mashiinka loo sameyn karo inuu u ekeysiiyo". Kaqeybgalayaasha waxaa ka mid ahaa Ray Solomonoff, Oliver Selfridge, Trenchard More, Arthur Samuel, Allen Newell iyo Herbert A. Simon, dhammaantoodna waxay abuuri lahaayeen barnaamijyo muhiim ah intii lagu jiray tobanaankii sano ee ugu horreeyay ee cilmi baarista AI. Aqoon isweydaarsiga Newell iyo Simon waxay ku soo bandhigeen "Theorist Logic" iyo McCarthy waxay ku qanciyeen ka qeyb galayaasha inay aqbalaan "Artificial Intelligence" oo ah magaca goobta. Aqoon isweydaarsiga Dartmouth ee 1956 wuxuu ahaa xilligii ay AI heshay magaceeda, howlgalkeeda, guusheedii ugu horeysay iyo ciyaartoydeeda waaweyn, waxaana si ballaaran loo tixgeliyaa dhalashada AI. Ereyga "Artificial Intelligence" waxaa doortay McCarthy si looga fogaado xiriirka la leh cybernetics iyo xiriirinta la leh saameynta cyberneticist Norbert Wiener.  Barnaamijyada la soo saaray sanadihii ka dambeeyay Aqoon isweydaarsiga Dartmouth, dad badan waxay u arkeen inay yihiin, Kambiyuutarada cajiibka ah ee lagu xaliyo dhibaatooyinka ereyada aljebrada, lagu cadeeyo qaaciidooyinka joomatari iyo barashada ku hadalka Ingiriiska. Waqtigaas dad badan ma rumeysan karin in mashiinada sida "caqli badan" ay u dhaqmaan. Cilmi baadhayaashu waxay rajo wanaagsan ka muujiyeen goobaha dadku ku kulmaan iyo wargeysyada, iyagoo saadaalinaya in 20 sano gudahood la soo saari doono mashiin si buuxda u caqli badan. Wakaaladaha dawlada sida DARPA waxey lacag kusoo galiyeen goobtan cusub.  Sanadihii 1970-yadii, AI waxay la kulantay dhaleeceyn iyo dib u dhac dhaqaale. Cilmi baadhayaasha AI ma aysan fahmin dhibaatada ay la kulmeen. Rajadooda weyni waxay keentay rajooyin aan la aqbali karin, markii natiijooyinkii la balamay ay ku guul dareesteen, maalgelinta AI ayaa la joojiyay. Isla mar ahaantaana, laanta isku xirnaanta (ama shabakadaha neerfaha) ayaa gebi ahaanba la xidhay 10 sano dhaleeceynta waxyeelada leh ee Marvin Minsky ee perceptrons. Inkastoo ay adkayd aragtida dadweynaha ee AI dabayaaqadii 70-meeyadii, fikrado cusub ayaa laga baaray barnaamijyada macquulka ah, sababaynta caadiga ah iyo meelo kale oo badan.  Sanadihii 1980-meeyadii nooc ka mid ah barnaamijyada AI ee loo yaqaan "nidaamyada khabiirada" waxaa qaatay shirkadaha adduunka oo dhan aqoontuna waxay noqotay diiradda cilmi baarista caadiga ah ee AI. Isla sanadkaas, dowlada Japan waxay si xooga leh u maalgelisay AI mashruucan jiilka shanaad ee Kambiyuutarada Dhacdo kale oo dhiirigelin leh horaantii 1980-yadii waxay ahayd soo nooleynta xiriirka shaqada John Hopfield iyo David Rumelhart. Mar labaad, AI waxay gaadhay guul.  xiisaha ganacsiga ee AI kor u kacay hoosna u dhacay sideetameeyadii qaabkii caadiga ahaa ee boodhka dhaqaalaha Burburka waxaa sabab u ahaa fashilka iibiyaasha ganacsiga si ay u horumariyaan xalal kala duwan oo la shaqeyn karo. Shirkado badan ayaa ku fashilmay, fikrad ahaanna waxay ahayd in tiknoolajiyada aysan shaqeynin. Si kastaba ha noqotee, goobtu waxay sii waday inay horumar sameyso inkasta oo dhaleeceynta. Cilmi baadhayaal badan, oo ay ku jiraan horumariyaasha robotikada Rodney Brooks iyo Hans Moravec, ayaa ku dooday in hab gebi ahaanba cusub loo adeegsado sirdoonka macmalka ah.  Qeybta AI, oo hada jirta inka badan nus qarni, ugu danbeyntii waxay gaartay qaar kamid ah yoolalkeedii ugu da'da weynaa. Waxaa la bilaabay in si guul leh loogu isticmaalo dhammaan warshadaha teknolojiyadda, in kasta oo xoogaa ka dambeysa muuqaalka. Qaar ka mid ah guusha waxaa sabab u ahaa kor u qaadista awoodda kumbuyuutarka iyo qaar ayaa lagu gaadhay iyadoo diiradda la saarayo dhibaatooyinka go'doonsan ee go'doonsan iyo iyaga oo raacaya heerarka ugu sarreeya ee xisaabtanka sayniska. hadana, sumcada AI, ugu yaraa aduunka ganacsiga, ma aheyn mid si fiican loo yaqaano. Goobta gudeheeda wax yar baa laga heshiiyey sababaha keenay in A.I. uu fashilmo inuu fuliyo riyadii sirdoonka heerka aadanaha ee qabsatay mala awaalka adduunka 1960-yadii. Marka la isku daro, dhamaan arrimahan waxay gacan ka geysteen in AI loo qaybiyo qaybo hoosaadyo tartan ah oo diiradda saaraya dhibaatooyin gaar ah ama habab, mararka qaarkood xitaa magacyo cusub oo qariyay hiddaha wasakhaysan ee "xirfadaha macmalka ah". Sirdoonka macmalka ahi wuxuu ahaa mid aad u taxadar badan isla markaana aad uga guulaystay sidii uu ahaan jiray.  Tobannaankii sano ee ugu horreeyay qarnigii 21aad, helitaanka xog aad u tiro badan (oo loo yaqaan "big data"), kombiyuutarro jaban oo dhakhso badan iyo farsamooyinka barashada mashiinka horumarsan ayaa si guul leh loogu dabaqay dhibaatooyin badan oo ku saabsan dhaqaalaha oo dhan. Xaqiiqdii, Machadka Caalamiga ah ee McKinsey ayaa ku qiyaasay qoraalkooda caanka ah "Xogta weyn: Xadka xiga ee hal abuurka, tartanka, iyo wax soo saarka" in "sanadkii 2009, ku dhowaad dhammaan qaybaha dhaqaalaha Mareykanka waxay lahaayeen ugu yaraan celcelis ahaan 200 terabytes xogta la keydiyay".  Sanadkii 2016, suuqa badeecadaha la xiriira AI, qalabka, iyo softiweerka waxay gaareen in ka badan 8 bilyan oo doolar, New York Times waxay soo warisay in xiisaha AI uu gaaray "daal". Codsiyada xogta weyn waxay bilaabeen inay gaaraan meelo kale sidoo kale, sida moodooyinka tababarka ee deegaanka iyo codsiyada kala duwan ee dhaqaalaha. Horumarka barashada qotoda dheer (gaar ahaan shabakadaha neerfaha ee qotoda dheer iyo shabakadaha neerfaha ee soo noqnoqda) ayaa horseeday horumar iyo cilmi baaris ku saabsan ka shaqeynta sawirada iyo fiidiyowyada, falanqaynta qoraalka, iyo xitaa aqoonsiga hadalka.
Aqoon isweydaarsiga Dartmouth ee 1956 wuxuu ahaa xilligii ay AI heshay magaceeda, howlgalkeeda, guusheedii ugu horeysay iyo ciyaartoydeeda waaweyn, waxaana si ballaaran loo tixgeliyaa dhalashada AI. Sanadihii 1970-yadii, AI waxay la kulantay dhaleeceyn iyo dib u dhac dhaqaale. Cilmi baadhayaasha AI ma aysan fahmin dhibaatada ay la kulmeen. Sanadihii 1980-meeyadii nooc ka mid ah barnaamijyada AI ee loo yaqaan "nidaamyada khabiirada" waxaa qaatay shirkadaha adduunka oo dhan aqoontuna waxay noqotay diiradda cilmi baarista caadiga ah ee AI. Tobannaankii sano ee ugu horreeyay qarnigii 21aad, helitaanka xog aad u tiro badan (oo loo yaqaan "big data"), kombiyuutarro jaban oo dhakhso badan iyo farsamooyinka barashada mashiinka horumarsan ayaa si guul leh loogu dabaqay dhibaatooyin badan oo ku saabsan dhaqaalaha oo dhan. Sanadkii 2016, horumarka barashada qotoda dheer (gaar ahaan shabakadaha neerfaha ee qotoda dheer iyo shabakadaha neerfaha ee soo noqnoqda) ayaa horseeday horumar iyo cilmi baaris ku saabsan ka shaqeynta sawirada iyo fiidiyowga, falanqaynta qoraalka, iyo xitaa aqoonsiga hadalka.