Iyada oo ku saleysan qoraalka tixraaca, maxay ahaayeen dalalka ugu waaweyn iyo xulafada Dagaalkii Labaad ee Adduunka?
Context:Dagaalkii Labaad ee Adduunka ama Dagaalkii Labaad ee Adduunka, oo inta badan loo soo gaabiyo WWII ama WW2, wuxuu ahaa dagaal caalami ah oo socday 1939 ilaa 1945. Inta badan wadamada aduunka, oo ay ku jiraan awoodaha waawayn, waxay ku dagaalameen iyagoo qayb ka ah labo isbaheysi oo ciidan oo iska soo horjeeda: xulufada iyo dhidibada. Dad badan oo ka qeyb qaatay dagaalkaas waxay gacan ka geysteen dhaqaalaha, warshadaha, iyo cilmiga sayniska si ay u gacan geliyaan dagaalkaas, iyagoo meesha ka saaray kala duwanaanshaha u dhaxeeya dadka rayidka ah iyo ciidamada. Diyaaraduhu waxay ciyaareen door muhiim ah, iyagoo awood u siiyay duqeymaha istiraatiijiyadeed ee xarumaha dadweynaha iyo gaarsiinta labada hub ee kaliya ee nukliyeerka ah ee waligood lagu isticmaalay dagaalka.  Dagaalkii Labaad ee Adduunka wuxuu ahaa dagaalkii ugu khasaaraha badnaa taariikhda; waxaa ku dhintay qiyaastii 70 ilaa 85 milyan oo qof, oo intooda badan ay ahaayeen dad rayid ah. Tobaneeyo milyan oo qof ayaa u dhintay xasuuq (oo ay ku jiraan Holocaust), gaajo, xasuuq, iyo cudur. Guuldaradii Axis ka dib, Jarmalka iyo Japan ayaa la qabsaday, maxkamadihii dembiyada dagaalka waxaa lagu soo oogay hogaamiyayaashii Jarmalka iyo Japan.  Sababaha Dagaalkii Labaad ee Adduunka ayaa laga dooday, laakiin arrimaha ka qayb qaatay waxaa ka mid ahaa Dagaalkii Labaad ee Talyaaniga iyo Itoobiya, Dagaalkii Sokeeye ee Isbaanishka, Dagaalkii Labaad ee Shiinaha iyo Japan, Dagaalkii Xuduudaha ee Soofiyeeti iyo Japan, Kororka Faashisnimada ee Yurub, iyo xiisadaha Yurub ee ka dambeeyay Dagaalkii Koowaad ee Adduunka. Dagaalkii Labaad ee Adduunka guud ahaan waxaa loo arkaa inuu bilaabmay 1dii Sebtember 1939, markii Jarmalka Nazi, oo uu hoggaaminayay Adolf Hitler, uu ku soo duulay Poland. Boqortooyada Ingiriiska iyo Faransiiska ayaa ugu dambeyntii ku dhawaaqay dagaalkii Jarmalka 3dii Sebtember. Heshiiskii Molotov-Ribbentrop ee bishii Agoosto 1939, Jarmalka iyo Midowgii Soofiyeeti waxay kala qaybiyeen Poland waxayna calaamadiyeen "aagga saameynta" ee Finland, Estonia, Latvia, Lithuania iyo Romania. Laga soo bilaabo dabayaaqadii 1939 ilaa horraantii 1941, ololeyaal iyo heshiisyo taxane ah, Jarmalku wuxuu qabsaday ama xakameeyay qaarada Yurub, isbahaysi milatari oo ay la lahaayeen Talyaaniga, Japan iyo dalal kale oo loo yaqaan Axis. Ka dib bilowgii ololihii Waqooyiga Afrika iyo Bariga Afrika, iyo dhicitaankii Faransiiska badhtamihii 1940, dagaalku wuxuu sii socday inta badan inta u dhaxaysa awoodaha Axis ee Yurub iyo Boqortooyada Ingiriiska, oo ay ku jiraan dagaalkii Balkanka, Dagaalkii hawada ee Ingiriiska, Blitz ee Boqortooyada Ingiriiska, iyo Dagaalkii Atlantikada. Bishii Juun 22, 1941, Jarmalku wuxuu hogaamiyay awoodaha Axis ee Yurub ee ku soo duulay Midowgii Soofiyeeti, furitaanka Eastern Front, tiyaatarkii ugu weynaa ee dagaal ee taariikhda.  Japan, oo hadafkeedu ahaa in ay qabsato Aasiya iyo Baasifigga, waxay dagaal kula jirtay Jamhuuriyadda Shiinaha sanadii 1937. Bishii Diseembar 1941, Japan waxay weerartay dhulalka Mareykanka iyo Ingiriiska oo leh weerarro isku mar ah oo ka dhan ah Koonfur-bari Aasiya iyo Bartamaha Baasifigga, oo ay ku jiraan weerarkii ay ku qaadeen ciidamada Mareykanka ee Pearl Harbor taas oo keentay in Mareykanka iyo Boqortooyada Ingiriiska ay ku dhawaaqaan dagaal ka dhan ah Japan. Dowladaha Yurub ee dhinaca Axis waxay ku dhawaaqeen dagaal ka dhan ah Mareykanka si ay isugu taageeraan. Japan waxay si dhakhso leh u qabsatay badi galbeedka Baasifigga, laakiin horumarkeeda ayaa la joojiyay 1942 kadib markii ay ku guuldareysatay Dagaalkii Midway ee muhiimka ahaa; markii dambe, Jarmalka iyo Talyaaniga waxaa looga adkaaday Waqooyiga Afrika iyo Stalingrad ee Midowgii Soofiyeeti. Dib u dhacyo muhiim ah oo dhacay 1943 - oo ay ku jiraan guuldarooyin Jarmal ah oo ka dhacay Bariga Bariga, duulaankii Allied ee Sicily iyo dhulka Talyaaniga, iyo weerarradii Allied ee Baasifigga - waxay ku kharash gareeyeen awoodaha Axis-ka iyo waxay ku qasbeen inay dib ugu laabtaan istiraatiijiyad dhan kasta. Sanadkii 1944kii, xulufada reer galbeedka waxay weerareen Faransiis ay Jarmalku qabsadeen, halka Midowgii Soofiyeeti ay dib u soo cesheen dhulkii ay lumiyeen waxayna dib u riixeen Jarmalka iyo xulufadaheeda. Intii lagu jiray 1944 iyo 1945, Japan waxaa ku dhacay dib u dhacyo qaarada Aasiya, halka Xulufada ay curyaamiyeen Ciidamada Badda ee Japan waxayna qabsadeen jasiiradaha muhiimka ah ee galbeedka Baasifigga.  Dagaalkii Yurub wuxuu ku dhammaaday xoraynta dhulalkii Jarmalku qabsadeen iyo duulaankii Jarmalka ee Xulafada Galbeedka iyo Midowga Soofiyeeti, oo ku dhammaaday Burburkii Berlin ee ciidamada Soofiyeeti, isdilkii Hitler, iyo ka bixitaanka shuruud la'aan ee Jarmalka 8 May 1945. Ka dib markii Japan ay diiday inay isu soo dhiibto shuruudaha Baaqa Potsdam (oo la soo saaray 26kii Luulyo 1945), Mareykanka wuxuu ku tuuray bambooyinkii ugu horreeyay ee atomiga ah magaalooyinka Japan ee Hiroshima 6dii Ogosto iyo Nagasaki 9dii Ogosto. Markii ay soo wajahday duulaan ku soo fool leh jasiiradaha Japan, suurtagalnimada qaraxyo kale oo nukliyeer ah, iyo midowgii Soofiyeeti oo ku dhawaaqay dagaalkii ka dhanka ahaa Japan kahor duulaankii Manchuria, Japan waxay ku dhawaaqday 10kii Ogosto rabitaankeeda ah inay is dhiibto, iyadoo saxiixday dukumiinti is dhiibid ah 2dii Sebtember 1945.  Dagaalkii Labaad ee Adduunka wuxuu beddelay isku dheelitirka siyaasadeed iyo qaab dhismeedka bulshada adduunka wuxuuna aasaas u ahaa nidaamka caalamiga ah ee quruumaha adduunka intii lagu jiray Dagaalkii Qaboobaa iyo ilaa maanta. Qaramada Midoobay waxaa loo aasaasay inay kobciso iskaashiga caalamiga ah iyo ka hortagga khilaafaadka mustaqbalka, iyadoo awoodaha waaweyn ee guuleysta - Shiinaha, Faransiiska, Midowga Soofiyeeti, Boqortooyada Ingiriiska, iyo Mareykanka - ay xubno joogto ah ka noqdaan Golaha Ammaanka. Midowgii Soofiyeeti iyo Maraykanku waxay isu beddeleen dalalka awooda badan, waxayna bilaabeen dagaal qabow oo socday ku dhawaad nus qarni. Burburkii Yurub ka dib, saameynta awoodaha waaweyni way yaraadeen, taasoo keentay in la tirtiro gumeysigii Afrika iyo Aasiya. Wadamadii ugu badnaa ee ay waxyeeladu ka soo gaartay warshadaha ayaa u dhaqaaqay dhanka soo kabashada dhaqaalaha iyo ballaarinta. Isdhexgalka siyaasadeed iyo dhaqaale, gaar ahaan Yurub, wuxuu ku bilaabmay dadaal lagu doonayo in looga hortago colaadaha mustaqbalka, in la joojiyo cadaawadihii ka horeeyay dagaalka, iyo in la abuuro dareen aqoonsi guud.
Wadamadii ugu muhiimsanaa ee ku lug lahaa dagaalkii labaad ee aduunka waxay ahaayeen Jarmalka, Japan, Talyaaniga, Ingiriiska, Mareykanka, Midowga Soofiyeeti, iyo Shiinaha waxaana loo qaybiyay laba xulufo oo is diidan oo loo yaqaan Allies iyo Axis. Isbahaysiga Axis wuxuu ka koobnaa Jarmalka, Japan, iyo Talyaaniga halka Isbahaysiga Allies uu ka koobnaa Boqortooyada Ingiriiska, Mareykanka, Midowga Soofiyeeti, iyo Shiinaha.