Kí ni ìdánwò ìwà?
Context:Ìpilẹ̀ṣẹ̀ àgbéyẹ̀wò ìwà jẹ́ láti ọ̀rúndún kejìdínlógún àti ọ̀rúndún kọkàndínlógún, nígbà tí wọ́n ti ń ṣe àgbéyẹ̀wò ìwà nípa lílo phrenology, ìyẹn díwọ̀n àwọn kókó tó wà lórí egungun orí èèyàn, àti physiognomy, èyí tó ń ṣe àgbéyẹ̀wò ìwà ní ìbámu pẹ̀lú ìrísí ẹnì kan. Ọ̀gbẹ́ni Francis Galton lo ọ̀nà mìíràn láti fi díwọ̀n ìwà ẹnì kan níparí ọ̀rúndún kọkàndínlógún. Lórí ìpìlẹ̀ àbá èrò orí tí Galton gbé kalẹ̀, ó fojú díwọ̀n iye àwọn ọ̀rọ̀ àkànṣe tó ń ṣàpèjúwe ìwà ẹnì kan nínú ìwé atúmọ̀ èdè èdè Gẹ̀ẹ́sì. Nígbà tó yá, Louis Leon Thurstone ṣàtúnṣe àkójọ tí Galton ṣe, ó sọ ọ́ di ọgọ́ta ọ̀rọ̀ tí wọ́n sábà máa ń lò nígbà yẹn láti ṣàpèjúwe ìwà ẹnì kan. Nípasẹ̀ àgbéyẹ̀wò àwọn ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ àwọn olùkópa 1300, Thurstone rí i pé ó ṣeé ṣe fún òun láti dín iye àwọn orúkọ tí kò tó nǹkan tó jẹ́ 60 yìí kù sí méje tó wọ́pọ̀. Ilana yii ti itupalẹ ifosiwewe ti awọn adjectives ti o wọpọ ni Raymond Cattell lo nigbamii (olumulo ti o tọka julọ julọ ti Ọgọrun ọdun 20th) ti o da lori awọn iwe akọọlẹ ti a ṣe atunyẹwo ẹlẹgbẹ), ẹniti o lo data ti o ju 4000 awọn ọrọ ti o ni ipa lati inu iwe-itumọ Gẹẹsi ti o pari ni ipari ni ikole ti Ibeere Ẹya Ẹya Ẹya mẹrindinlogun (16PF) eyiti o tun ṣe iwọn awọn ifosiwewe eniyan keji-meji mẹjọ. Ninu ọpọlọpọ awọn introspective (ie, subjective) awọn ohun elo ijabọ-ara ẹni ti a ṣe lati wiwọn awọn iwọn eniyan Big Big Five ti o ni imọran, boya julọ ti o gbajumo julọ ti jẹ Atunwo Eniyan NEO (NEO-PI-R). Bibẹẹkọ, awọn ohun-ini psychometric ti NEO-PI-R (pẹlu itupalẹ ifosiwewe rẹ / iṣiro iṣiro) ti ni ibawi pupọ.
Àyẹ̀wò ìwà jẹ́ àyẹ̀wò tí a fi ń díwọ̀n ìwà ènìyàn. Ọgọ́rùn-ún ọdún kejìdínlógún ni wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe é. Oríṣiríṣi ọ̀nà ló wà tá a lè gbà mọ irú ẹni téèyàn jẹ́. A ṣe àwọn àyẹ̀wò yìí láti fa ìmọ̀ nípa ohun tí ẹnì kan fẹ́ràn, ọ̀nà ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan mìíràn.