Kí ni CRISPR?
CRISPR (ìkékúrú fún clustered regularly interspaced short palindromic repeats) jẹ́ ẹbí DNA tí a rí nínú genomes ti àwọn prokaryotic organisms bíi bacteria àti archaea. Àwọn ìsọfúnni wọ̀nyí wá láti inú DNA àwọn bacteriophages tó ti kó àrùn ran prokaryote. Wọ́n máa ń lò ó láti rí DNA láti inú àwọn bacteriophages kan náà kí wọ́n sì pa á run nígbà tí wọ́n bá ń ṣe àwọn àìsàn mìíràn. Nítorí náà, àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ wọ̀nyí ń kó ipa pàtàkì nínú ètò ààbò tó ń dènà kòkòrò àrùn (ìyẹn anti-phage) nínú àwọn prokaryotes, tí wọ́n sì ń pèsè ọ̀nà kan tí kòkòrò àrùn fi ń dènà àrùn. A rí CRISPR ní nǹkan bí 50% nínú àwọn genomes tí a ṣe àtòjọ nínú àwọn kòkòrò bakitéríà àti ní nǹkan bí 90% nínú àwọn archaea tí a ṣe àtòjọ nínú wọn.  Cas9 (tàbí "CRISPR-associated protein 9") jẹ́ èròjà tí ó ń lo àwọn ìlà CRISPR gẹ́gẹ́ bí ìtọ́ni láti mọ̀ àti pín àwọn ìlà DNA pàtó tí ó jẹ́ àfikún sí ìlà CRISPR. Àwọn èròjà Cas9 pẹ̀lú àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ CRISPR ni ìpìlẹ̀ ìmọ̀-ẹ̀rọ tí a mọ̀ sí CRISPR-Cas9 tí a lè lò láti ṣe àtúnṣe àwọn èròjà inú àbùdá nínú àwọn ohun alààyè. Iṣẹ́ àtúnṣe yìí ní oríṣiríṣi àwọn ohun èlò tó fi mọ́ ìwádìí ìjìnlẹ̀ nípa ìwàláàyè, ìdàgbàsókè àwọn ohun èlò ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ nípa ìwàláàyè, àti ìtọ́jú àwọn àrùn. Ìdàgbàsókè ọ̀nà àtúnṣe àbùdá CRISPR-Cas9 ni a mọ̀ nípasẹ̀ Ẹ̀bùn Nobel nínú Ẹ̀kọ́ Ìṣègùn ní ọdún 2020 èyí tí a fún Emmanuelle Charpentier àti Jennifer Doudna.  Ní ọdún 2022, nínú ìgbésẹ̀ kan ní United States Patent and Trademark Office (interference 106,115), Patent Trial and Appeal Board pinnu wípé olùṣèwádìí fún US patent tí ó bo ìmúṣẹ CRISPR-Cas9 nínú eukaryotic cells ni Feng Zhang, ọ̀jọ̀gbọ́n ní Broad Institute.