Láti inú àwọn ìpínrọ̀ yìí, fún mi ní àkọsílẹ̀ àwọn agbègbè Gúúsù Ìlà Oòrùn Áṣíà tí wọ́n gbà kúrò lábẹ́ ìjọba àjùmọ̀ní lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì.
Context:Bí àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú orílẹ̀-èdè ṣe tún bẹ̀rẹ̀ ni àwọn ará Yúróòpù padà sí Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà lẹ́yìn Ogun Àgbáyé Kejì. Indonesia kede ominira ni 17 August 1945 ati nigbamii ti ja ogun ti o korira lodi si awọn Dutch ti o pada; Amẹrika fun awọn Philippines ni ominira nipasẹ Amẹrika ni ọdun 1946; Burma ṣe idaniloju ominira wọn lati ọdọ Britain ni 1948, ati pe a ti lé Faranse kuro ni Indochina ni ọdun 1954 lẹhin ogun ti o korira (Ogun Indochina) lodi si awọn orilẹ-ede Vietnamese. Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè pèsè ibi ìjíròrò fún ìfẹ́ orílẹ̀-èdè ẹni, ìtumọ̀ ara ẹni lẹ́yìn òmìnira, ìkọ́lé orílẹ̀-èdè àti ìjìnlẹ̀ àpapọ̀ ilẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ di òmìnira.  Ní àkókò Ogun Òùngbẹ, kíkojú ewu ìjọba kọ́múníìsì jẹ́ kókó pàtàkì nínú ètò láti mú àwọn ilẹ̀ náà kúrò lábẹ́ ìjọba àwọn aráàlú. Lẹ́yìn tí wọ́n ti tẹ́ ìdìtẹ̀ kọ́múníìsì lójú lásìkò Ìṣẹ̀lẹ̀ Pàjáwìrì Malaya láti 1948 sí 1960, Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì fún Malaya ní òmìnira àti lẹ́yìn náà, fún Singapore, Sabah àti Sarawak ní 1957 àti 1963 lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lábẹ́ Àjọ Malaysia. Nínú ọ̀kan lára àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìwà ipá tó gbẹ̀mí èèyàn jù lọ ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Áṣíà nígbà Ogun Dúdú, Ọ̀gágun Suharto gba agbára ní Indonesia ní ọdún 1965 ó sì bẹ̀rẹ̀ ìpakúpa tí ó tó 500,000 àwọn tí wọ́n sọ pé wọ́n jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì ti Indonesia (PKI).  Lẹ́yìn tí àwọn orílẹ̀-èdè Indochina gba òmìnira nínú ogun Dien Bien Phu, àwọn ọmọ North Vietnam gbìyànjú láti gba South Vietnam, èyí sì yọrí sí Ogun Vietnam. Ìjà náà tàn dé Laos àti Cambodia àti ìdawọlé tó lágbára láti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Nígbà tí ogun náà parí lọ́dún 1975, àwọn ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì ló ń ṣàkóso gbogbo orílẹ̀-èdè wọ̀nyí. Lẹ́yìn ìṣẹ́gun àwọn kọ́múníìsì, ogun méjì wáyé láàárín àwọn orílẹ̀-èdè kọ́múníìsì - ogun Cambodia-Vietnam ti ọdún 1975 sí 1989 àti ogun China-Vietnam ti ọdún 1979 - wọ́n jà ní agbègbè náà. Ìṣẹ́gun àwọn Khmer Rouge ní Cambodia yọrí sí ìpẹ̀yàrun àwọn ará Cambodia.  Lọ́dún 1975, ìjọba Potogí fòpin sí ìṣàkóso rẹ̀ ní East Timor. Àmọ́, òmìnira náà kò gùn tó nítorí pé Indonesia kó àgbègbè náà jọ láìpẹ́. Àmọ́, lẹ́yìn ogun tí orílẹ̀-èdè Indonesia jà fún ohun tó lé ní ogún ọdún, orílẹ̀-èdè East Timor di orílẹ̀-èdè olómìnira, àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè sì gbà pé ó wà lábẹ́ ìjọba orílẹ̀-èdè náà lọ́dún 2002. Níkẹyìn, ní 1984, ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì fòpin sí àkóso rẹ̀ lórí ilẹ̀ ọba Brunei, èyí tó fi hàn pé ilẹ̀ Yúróòpù ò ní lè ṣàkóso Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà mọ́.
Àwọn agbègbè Gúúsù Ìlà Oòrùn Asia tí wọ́n gba òmìnira ni: Indonesia, Philippines, Burma, Indochina, Malaya, Singapore, Sabah, Sarawak, East Timor, àti Sultanate of Brunei.