Kí Ni Ìmọ̀ Ìbílẹ̀?
Ẹ̀kọ́ nípa àbùdá ni ìwádìí nípa àwọn àbùdá, àwọn ìyàtọ̀ tó wà nínú àbùdá, àti bí àwọn ohun alààyè ṣe máa ń jogún ara wọn. Ó jẹ́ ẹ̀ka pàtàkì nínú ẹ̀kọ́ nípa ohun alààyè nítorí pé àjogúnbá ṣe pàtàkì fún ìdàgbàsókè àwọn ohun alààyè. Gregor Mendel, ọmọ ìjọ Moravian Augustinian kan tó ń ṣiṣẹ́ ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún ní Brno, ni ẹni àkọ́kọ́ tó kẹ́kọ̀ọ́ nípa apilẹ̀ àbùdá lọ́nà sáyẹ́ǹsì. Mendel kẹ́kọ̀ọ́ nípa "irú-ọmọ-ọmọ-ọmọ-ọmọ", ìyẹn ni àwọn ìlànà tí àwọn òbí máa ń fi àwọn ìwà kan fún àwọn ọmọ wọn láti ìgbà dé ìgbà. Ó ṣàkíyèsí pé àwọn ohun alààyè (àwọn ewéko ẹ̀wà) máa ń jogún àwọn ànímọ́ nípasẹ̀ "àwọn ẹ̀yà ìran tí ó yàtọ̀ síra". Ọ̀rọ̀ yìí ṣì wà títí dòní olónìí, àmọ́ ó jẹ́ àlàyé tí kò ṣe kedere nípa ohun tí wọ́n ń pè ní àbùdá.  Àbùdá tí a fi ń jogún àti ọ̀nà tí a fi ń jogún àwọn èròjà molikula nínú àwọn ẹ̀yà-ara jẹ́ àwọn ìlànà àkọ́kọ́ nínú ẹ̀kọ́ nípa àbùdá ní ọ̀rúndún kọkànlélógún, ṣùgbọ́n àwọn ẹ̀kọ́ nípa àbùdá òde òní ti gbòòrò sí i láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa iṣẹ́ àti ìwà àwọn ẹ̀yà-ara. Àwòrán àti iṣẹ́, ìyàtọ̀, àti ìkápá jẹ́ ẹ̀kọ́ nínú ọ̀rọ̀-ìmọ̀ nípa sẹẹli, ẹ̀dá (bí àpẹẹrẹ, ipò), àti nínú ọ̀rọ̀-ìmọ̀ nípa àwọn ènìyàn. Àbùdá ti dá oríṣiríṣi ẹ̀ka sílẹ̀, títí kan ẹ̀ka àbùdá, ẹ̀ka epigenetics àti ẹ̀ka àbùdá àwọn ènìyàn. Àwọn ohun alààyè tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa rẹ̀ ní àgbègbè tó gbòòrò dé ibi gbogbo tí ìwàláàyè wà (archaea, bacteria, àti eukarya).  Àwọn ètò àbùdá máa ń ṣiṣẹ́ pa pọ̀ pẹ̀lú àyíká àti ìrírí ara láti nípa lórí ìdàgbàsókè àti ìwà, èyí tí a sábà máa ń pè ní àyíká lòdì sí ìdàgbàsókè. Àyíká inú tàbí ìta inú sẹ́ẹ̀lì ti sẹ́ẹ̀lì alààyè tàbí ohun alààyè lè mú kí àdàkọ àbùdá pọ̀ sí i tàbí kí ó dín kù. Àpẹẹrẹ kan ni irúgbìn àlìkámà méjì tí wọ́n fi àbùdá wọn jọra, èyí tí wọ́n gbìn sí ibi tí ojú ọjọ́ ti móoru àti èyí tí wọ́n gbìn sí ibi tí ojú ọjọ́ ti gbẹ táútáú (tí kò ní òjò tàbí òjò tó pọ̀ tó). Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àbùdá lè mú kí iye àgbàdo méjì náà dọ́gba, síbẹ̀ ìdajì iye àgbàdo tó wà ní àgbègbè tó gbẹ táútáú nìkan ni àgbàdo tó wà ní àgbègbè tó tutù táútáú máa ń dàgbà dé nítorí pé kò sí omi àtàwọn èròjà aṣaralóore nínú àyíká rẹ̀.