Bí mo bá rí àkọsílẹ̀ kan nípa Lee Kuan Yew, sọ fún mi ìgbà tí wọ́n bí i, ìgbà tí wọ́n di ààrẹ, àti ohun tí wọ́n ṣe tó gbajúmọ̀ jù lọ nígbà tí wọ́n wà nípò.
Context:Lee ni a bi ni ile on 16 September 1923, akọkọ ọmọ to Lee Chin Koon, a Semarang bi Singaporean, ati Chua Jim Neo, ni 92 Kampong Java Road ni Singapore, ki o si apakan ti awọn British Empire. Àwọn òbí Lee méjèèjì jẹ́ ọmọ ìran kẹta tí wọ́n kàwé ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, tí wọ́n jẹ́ ọmọ ìran Hakka láti Ìpínlẹ̀ Dabu. Orúkọ tí wọ́n sọ ọ́ ni 'Kuan Yew,'[a] tó túmọ̀ sí 'ìmọ́lẹ̀ àti ìmọ́lẹ̀ rírẹwà,' tó túmọ̀ sí 'tó fi ògo ńláǹlà fún àwọn baba ńlá ẹni.' Bàbá àgbà Lee Lee Hoon Leong, tí a ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí "ẹni tí ó ti ṣe ìwọ̀-oòrùn jùlọ", ti ṣiṣẹ́ ní àwọn ọkọ̀ ojú omi ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gẹ́gẹ́ bí alábòójútó owó, ìdí nìyẹn tí ó fi fún Lee ní orúkọ ìwọ̀-oòrùn 'Harry'  Gẹ́gẹ́ bí olórí ìjọba láti ọdún 1959 sí 1990, Lee ṣe àbójútó ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlọsíwájú ní Singapore. O ṣe abojuto iyipada ti Singapore lati orilẹ-ede erekusu kan pẹlu oṣuwọn giga ti alainiwewe ati pe ko si awọn ohun alumọni si orilẹ-ede ti o ni idagbasoke pẹlu eto-ọrọ ti o ni owo-ori giga laarin iran kan, ti a pe ni igbagbogbo (lati inu iwe-akọọlẹ tirẹ) bi 'Lati agbaye kẹta si agbaye akọkọ'. Iye tí orílẹ̀-èdè Singapore ń mú jáde fún ẹnì kọ̀ọ̀kan wọn (GNP) ti lọ sókè láti $1,240 ní 1959 sí $18,437 ní 1990. Iye àwọn tí kò níṣẹ́ lọ́wọ́ ní Singapore ti dín kù láti ìpín mẹ́tàlá àti márùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún lọ́dún 1959 sí ìpín kan àti mẹ́tàdínlógún nínú ọgọ́rùn-ún lọ́dún 1990. Iye owó tí wọ́n ń ná lórí òwò ilẹ̀ òkèèrè ti pọ̀ sí i láti bílíọ̀nù méje ó lé ọgbọ̀n mílíọ̀nù dọ́là lọ́dún 1959 sí bílíọ̀nù méjìléláàádọ́ta dọ́là lọ́dún 1990. Láwọn àgbègbè mìíràn, iye ọdún táwọn ará Singapore ń retí pé àwọn á lò láyé nígbà tí wọ́n bá bí wọn ti pọ̀ sí i láti ọdún márùndínláàádọ́rin [65] lọ́dún 1960 sí ọdún mẹ́rìnléláàádọ́rin [74] lọ́dún 1990. Iye àwọn èèyàn tó ń gbé ní Singapore ti pọ̀ sí i láti mílíọ̀nù kan ààbọ̀ lọ́dún 1959 sí mílíọ̀nù mẹ́ta lọ́dún 1990. Iye àwọn ilé tí wọ́n kọ́ fún gbogbo èèyàn ní Singapore ti lọ sókè láti 22,975 lọ́dún 1959 (tó wà lábẹ́ àjọ Singapore Improvement Trust nígbà yẹn) sí 667,575 lọ́dún 1990. Iye àwọn tó mọ̀ọ́kọ-mọ̀ọ́kà ní Singapore ti pọ̀ sí i láti ìpín méjìléláàádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún lọ́dún 1957 sí ìpín àádọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún lọ́dún 1990. Àwọn ìlà tẹlifóònù tó wà fún ọgọ́rùn-ún àwọn ará Singapore ti pọ̀ sí i láti mẹ́ta lọ́dún 1960 sí méjìdínlógójì lọ́dún 1990. Iye àwọn àlejò tó ń wá sí Singapore ti lọ sókè láti ọ̀kẹ́ márùn-ún [100,000] lọ́dún 1960 sí mílíọ̀nù márùn-ún ó lé ọgbọ̀n [5,300,000] lọ́dún 1990.
Ọdún 1923 ni wọ́n bí Lee Kuan Yew. Ó sìn gẹ́gẹ́ bí Olórí Ìjọba Singapore láti ọdún 1959 sí 1990. Iṣẹ́ tó gbajúmọ̀ jùlọ tí ó ṣe ní ọ́fíìsì rẹ̀ ni àbójútó ìyípadà Singapore láti orílẹ̀-èdè erékùṣù kan pẹ̀lú iye àìmọ̀wé tó ga àti kò sí àwọn ohun àmúṣọrọ̀ àdáni sí orílẹ̀-èdè tí ó ti gòkè àgbà pẹ̀lú ètò ọrọ̀ ajé tí ó ní owó wọlé gíga ní ìran kan ṣoṣo, tí wọ́n máa ń pè ní (láti inú ìwé ìtàn ara ẹni rẹ̀) 'Láti ayé kẹta sí ayé àkọ́kọ́.