Ṣètò àwọn ohun ìjà wọ̀nyí láti ìgbà tó ti pẹ́ jù lọ sí ìgbà tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jù lọ, níbàámu pẹ̀lú ìgbà tí wọ́n kọ́kọ́ ṣe wọ́n.  Idà Ohun Abúgbàù Tó Nípọn Ọ̀bẹ ọwọ́ Ìbọn tí wọ́n fi ń ṣe àdáni Ọ̀bẹ
Ọ̀nà tó tọ̀nà ni: àáké, idà, ìbọn, ìbọn àgbéléjìká, bọ́ǹbù runlérùnnà.  Ọ̀bẹ́ ọwọ́ jẹ́ ohun ìjà ìgbà ayé òkúta tó ti wà láti ohun tó lé ní mílíọ̀nù kan ọdún sẹ́yìn, ó sì ti wà tipẹ́tipẹ́ ṣáájú Homo sapiens. Àwọn idà àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe ni wọ́n ṣe ní nǹkan bí ọdún 3,300 ṣáájú Sànmánì Kristẹni ní Yúróòpù ní ìbẹ̀rẹ̀ Ìgbà Idà Idà. Ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé ọ̀rúndún kẹẹ̀ẹ́dógún ni wọ́n kọ́kọ́ ṣe àwọn ìbọn yìí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ò mọ ibi tí wọ́n ti wá gan-an. Ọdún 1862 ni wọ́n ṣẹ̀dá ìbọn Gatling, wọ́n sì kọ́kọ́ lò ó lójú ogun nígbà Ogun Abẹ́lé ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Ọdún 1945 ni wọ́n ṣẹ̀dá bọ́ǹbù runlérùnnà gẹ́gẹ́ bí apá kan Ìpolongo Manhattan.