Kí ló ṣẹlẹ̀ ní September 11, 2001?
Context:Àwọn ìkọlù September 11, tí wọ́n mọ̀ sí 9/11,[d] jẹ́ ìkọlù ìpániláyà mẹ́rin tí ó wà ní ìbáṣepọ̀ tí ẹgbẹ́ al-Qaeda ti ṣe sí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọjọ́ kọkànlá oṣù Kẹsán ọdún 2001. Láàárọ̀ ọjọ́ yẹn, àwọn apániláyà mọ́kàndínlógún jí ọkọ̀ òfuurufú mẹ́rin tó ń lọ láti Ìlà Oòrùn ilẹ̀ Amẹ́ríkà lọ sí ìpínlẹ̀ California. Àwọn afurasi náà fi ọkọ̀ òfuurufú méjì kọlu ilé gogoro méjì tó dà bí ilé ìtajà World Trade Center ní New York City, wọ́n sì fi ọkọ̀ òfuurufú kẹta kọlu Ilé Ìṣọ́ Àgbáyé ní Arlington County, ní ìpínlẹ̀ Virginia, nítòsí Washington, D.C. Bákan náà ni wọ́n ṣe fẹ́ kí ọkọ̀ òfuurufú kẹrin kọlu ilé ìjọba àpapọ̀ kan ní D.C., àmọ́ ó wọ́ sínú pápá kan nígbà táwọn èrò tó wà nínú ọkọ̀ òfuurufú náà ṣọ̀tẹ̀. Àwọn ohun tó ṣẹlẹ̀ yìí pa nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta èèyàn, ó sì dá ogun àgbáyé sí ìwà ìpániláyà sílẹ̀.
Àwọn ìkọlù September 11, tí wọ́n mọ̀ sí 9/11,[d] jẹ́ ìkọlù ìpániláyà mẹ́rin tí ó wà ní ìbáṣepọ̀ tí ẹgbẹ́ al-Qaeda ti ṣe sí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọjọ́ kọkànlá oṣù Kẹsán ọdún 2001. Láàárọ̀ ọjọ́ yẹn, àwọn apániláyà mọ́kàndínlógún jí ọkọ̀ òfuurufú mẹ́rin tó ń lọ láti Ìlà Oòrùn ilẹ̀ Amẹ́ríkà lọ sí ìpínlẹ̀ California. Àwọn afurasi náà fi ọkọ̀ òfuurufú méjì kọlu ilé gogoro méjì tó dà bí ilé ìtajà World Trade Center tó wà nílùú New York City, wọ́n sì fi ọkọ̀ òfuurufú kẹta kọlu Ilé Ìṣọ́ Àgbáyé tó ń jẹ́ Pentagon (ilé iṣẹ́ ológun orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà) ní Arlington County, ní ìpínlẹ̀ Virginia, nítòsí Washington, D.C. Bákan náà ni wọ́n ṣe fẹ́ kí ọkọ̀ òfuurufú kẹrin kọlu ilé ìjọba àpapọ̀ tó wà nílùú D.C., àmọ́ ó wọ́ lulẹ̀ nínú pápá kan nígbà táwọn èrò tó wà nínú ọkọ̀ òfuurufú náà ṣọ̀tẹ̀. Àwọn ohun tó ṣẹlẹ̀ yìí pa nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta èèyàn, ó sì dá ogun àgbáyé sí ìwà ìpániláyà sílẹ̀.  Ohun tó kọ́kọ́ kọ lu ọkọ̀ òfuurufú náà ni ọkọ̀ òfuurufú American Airlines Flight 11. Ọkọ̀ náà kọ lu ilé gogoro tó wà ní àríwá ilé ìtajà World Trade Center ní ìsàlẹ̀ Manhattan ní aago mẹ́jọ ààbọ̀ òwúrọ̀. Ní ìṣẹ́jú mẹ́tàdínlógún lẹ́yìn náà, ní aago mẹ́sàn-án ìṣẹ́jú mẹ́ta, [e] ọkọ̀ òfuurufú United Airlines Flight 175 kọ lu ilé gogoro tó wà ní ìhà gúúsù ní ilé ìtajà World Trade Center. Awọn ile giga 110-nla mejeeji ṣubu laarin wakati kan ati iṣẹju ogoji-ọkan, [f] mu ki iparun ti awọn ẹya marun ti o ku ninu ile-iṣẹ WTC, bakanna bi ibajẹ tabi iparun awọn ile miiran ti o wa ni ayika awọn ile-iṣọ. Ọkọ̀ òfuurufú kẹta, ìyẹn American Airlines Flight 77, kọ lu Ilé Ìṣọ́ Àgbáyé ní aago mẹ́sàn-án ààbọ̀ àárọ̀, ó sì mú kí apá kan lára ilé náà wó lulẹ̀. Ọkọ̀ òfuurufú kẹrin àti èyí tó kẹ́yìn, ìyẹn United Airlines Flight 93, fò lọ sí Washington, D.C. Àwọn arìnrìn-àjò tó wà nínú ọkọ̀ òfuurufú náà gbìyànjú láti gba ọkọ̀ òfuurufú náà, àmọ́ àwọn ajínigbé náà fìdí ọkọ̀ òfuurufú náà múlẹ̀ ní pápá kan ní Stonycreek Township, Pennsylvania, nítòsí Shanksville ní aago mẹ́wàá ààbọ̀ àárọ̀. Àwọn tó ń ṣèwádìí sọ pé Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà tàbí Ilé Ìṣọ́ ni ibi tí ọkọ̀ òfuurufú tí wọ́n ń pè ní Flight 93 fẹ́ lọ.  Láàárín wákàtí mélòó kan lẹ́yìn tí wọ́n ṣe àwọn ìkọlù náà, Àjọ Ìwádìí Àárín Gbùngbùn Ilẹ̀ Amẹ́ríkà sọ pé ẹgbẹ́ al-Qaeda ló ṣe é. Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fèsì nípa fífi ogun ja àwọn apániláyà àti bí wọ́n ṣe gbógun ti Afghanistan láti lé àwọn Taliban kúrò lórí oyè, tí wọn kò tẹ̀lé àwọn àṣẹ Amẹ́ríkà láti lé al-Qaeda kúrò ní Afghanistan àti pé kí wọ́n fi Osama bin Laden tó jẹ́ olórí wọn sílẹ̀. Àkọlé 5 ti Àdéhùn Àríwá Àtìláńtíìkì tí àwọn orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà lò - èyí sì ni ohun kan ṣoṣo tí wọ́n lò títí di àkókò yìí - láti pe àwọn alátìlẹgbẹ́ láti gbógun ti Al-Qaeda. Bí àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Amẹ́ríkà àti ti NATO ṣe ń wọ Afghanistan, bin Laden sá lọ sí àwọn Òkè funfun, níbi tí ó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ bọ́ lọ́wọ́ àwọn ọmọ ogun Amẹ́ríkà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé bin Laden kọ́kọ́ sẹ́ pé òun kò ní nǹkan kan ṣe pẹ̀lú àwọn ìkọlù náà, àmọ́ lọ́dún 2004, ó sọ pé òun ló ṣe àwọn ìkọlù náà. Àwọn ìdí tí Al-Qaeda sọ pé ó mú kí wọ́n ṣe é ni ìtìlẹ́yìn Amẹ́ríkà fún Israẹli, wíwà tí àwọn ọmọ ogun Amẹ́ríkà wà ní Saudi Arabia, àti àwọn ìfìyàjẹni tí wọ́n ṣe sí Iraq. Lẹ́yìn tí ó ti fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún mẹ́wàá tí wọn kò fi rí i mú, àwọn ọmọ ogun Amẹ́ríkà pa Bin Laden ní May 2, 2011. Awọn ọmọ ogun AMẸRIKA ati NATO duro ni Afghanistan titi di ọdun 2021.  Àwọn ìkọlù náà yọrí sí ikú àwọn tí kì í ṣe ajínigbé 2,977, àìmọye àwọn tí ó fara pa, àti àwọn àbájáde ìlera tí ó ṣe pàtàkì tí ó wà fún àkókò gígùn, ní àfikún sí bí ó ti wù kí ó kéré tán bílíọ̀nù $ 10 ní àwọn ohun-èlò àti ìpalára dúkìá. Ó ṣì jẹ́ ìkọlù apániláyà tí ó pa jùlọ nínú ìtàn ẹ̀dá ènìyàn àti ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo tí ó pa jùlọ fún àwọn panápaná àti àwọn òṣìṣẹ́ òfin nínú ìtàn Amẹ́ríkà, pẹ̀lú 340 àti 72 tí ó kú, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ìparun Ilé Ìtajà Tó Tóbi Jù Lọ Lágbàáyé àti àyíká rẹ̀ ba ètò ọrọ̀ ajé ìlú New York City jẹ́ gan-an, ó sì fa ìmìtìtì ọjà kárí ayé. Ọ̀pọ̀ àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ló túbọ̀ mú kí òfin tí wọ́n fi ń gbógun ti ìwà ìpániláyà túbọ̀ lágbára sí i, wọ́n sì mú kí àwọn aláṣẹ tó ń rí sí bí wọ́n ṣe ń pa òfin mọ́ àti àwọn òṣìṣẹ́ ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ túbọ̀ lágbára sí i. Oṣù mẹ́jọ ni wọ́n fi tún ibi tí wọ́n kọ́ Ilé Ìṣọ́ sí (Ground Zero) ṣe, wọ́n sì parí iṣẹ́ náà ní May 2002, nígbà tí wọ́n tún Ilé Ìṣọ́ Àgbáyé (Pentagon) ṣe láàárín ọdún kan. Lẹ́yìn tí wọ́n pẹ́ díẹ̀ nídìí àdàkọ tí wọ́n fi rọ́pò rẹ̀, ilé ìtajà One World Trade Center bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní oṣù kọkànlá ọdún 2006 tí wọ́n sì ṣí i ní oṣù kọkànlá ọdún 2014. Àwọn ibi ìrántí fún àwọn ìkọlù náà ni National September 11 Memorial & Museum ní New York City, Pentagon Memorial ní Arlington County, Virginia, àti Flight 93 National Memorial ní ibi tí ọkọ̀ òfuurufú ti wó ní Pennsylvania.