Iyini 'ikarma' ngokwenkolo yobuBuddha?
IKarma iyisici esiyinhloko nesiyisisekelo semfundiso yobuBuddha evamile kuwo wonke amasiko obuBuddha. Umqondo wobuBuddha weKarma uyinqubo engokwemvelo esebenza ngazo zonke izenzo zethu zokuzikhethela futhi engadingi inhlangano yangaphandle noma amandla ahlulelayo.  Ikarma ebuBuddha akufanele ibhekwe njengobulungisa bokuziphatha, noma indlela yomvuzo nesijeziso, edinga umzimba wangaphandle noma igunya lokunquma ukuthi ubani noma yini okufanele ijeziswe futhi ivuzwe. Kukholelwa ukuthi uGautama Buddha wafinyelela ekuqondeni okuphelele kokuthi inqubo yeKarma isebenza kanjani phakathi nobusuku bokukhanyiselwa kwakhe okugcwele lapho, ngeso laphezulu (dibbacakku), uBuddha ebona ukuthi ezinye izidalwa zifa kanjani futhi zizalwa kabusha ezimweni ezijabulisayo nezingajabule ngokuya ngeKarma yazo.  Ngokwe-Cula-kammavibhanga sutta ye-Majima Nikava (ukuqoqwa kwezinkulumo zobude obuphakathi zikaBuddha), i-brahmin encane egama layo lingu-Subha yayisondele kuBuddha futhi yabuza ukuthi kungani kwakukhona ukungalingani okukhulu kangaka phakathi kwabantu ngokwemibono yokuba nokuphila okufushane noma okude, ukugula noma impilo, okubi noma okuhle, okunamandla noma okungenamandla, abampofu noma abacebile, abaphansi noma abaphakeme, abangenalwazi noma abahlakaniphile, njll. UBuddha wabe esechaza ukuthi: "zonke izidalwa eziphilayo zingabanikazi bezenzo zazo, izindlalifa zezenzo zazo, zivela ezenzweni zazo, zihlobene ngezenzo zazo, zinezenzo zazo njengendawo yazo yokukhosela nokuthi isenzo noma iKarma ehlukanisa izidalwa njengezingaphansi neliphezulu  Igama elithi Karma ngesiPali, nelithi karma ngesiSanskrit, lisho isenzo kodwa lihlanganisa kuphela izenzo ezihloselwe, ezenziwe ngenhloso futhi eziholela emiphumeleni ngokushesha noma kamuva. Ingqondo (citta) ngokwayo ayikwazi ukwenza noma ukuqondisa noma yisiphi isenzo esingokwengqondo, esingokomlomo noma esingokomzimba futhi yinhloso, intando, umzamo wengqondo noma intando (cetana) eqondisa noma yisiphi isenzo esingokwengqondo, esingokomlomo noma esingokomzimba.  Ngakho uBuddha wathi: "Cetanaham bhikkhave kammam vadami I-cetayitva kammam karoti, kayena, vacaya, manasa"  "Yinkululeko yokuzikhethela engiyibiza ngokuthi iKarma, ngokuzikhethela umuntu wenza iKarma ngomzimba, ngezwi noma ngengqondo".