Fadlan ii sheeg aragtiyaha kala duwan ee sharaxa xiriirka ka dhexeeya shaqada iyo nolosha qoyska ee ku jira qoraalkan.
Context:Aragtiyaha caadiga ah ee xiriirka Waxaa jira aragtiyo kala duwan oo ku saabsan xiriirka ka dhexeeya shaqada iyo nolosha qoyska. Aragtida xuduudaha iyo aragtida xuduudaha waa labada aragti ee aasaasiga ah ee ay cilmi-baarayaashu u adeegsadeen barashada khilaafaadka doorarka. Aragtiyaal kale ayaa lagu dhisay aasaaska labadan aragti. Labaatankii sano ee la soo dhaafay tan iyo markii la soo jeediyay aragtida xuduudaha iyo aragtida xuduudaha, kor u kaca Teknolojiyada Macluumaadka iyo Isgaarsiinta (ICT) ayaa si weyn u beddelay isdhexgalka shaqada iyo nolosha. Shaqada hadda waa la dhammaystiri karaa wakhti kasta iyo meel kasta, taasoo la micno ah in aagagga ay u badan tahay in la isku daro oo xuduudaha si dhib leh u jiraan.  Toddoba aragtiyo caan ah ayaa loo adeegsaday in lagu sharaxo xiriirkan ku saabsan xuduudaha xuduudaha; aragtiyahan waa: shaqeynta qaab dhismeedka, qeybinta, magdhowga, magdhowga dheeriga ah iyo falcelinta, kor u qaadista doorka, faafitaanka, iyo qaabka kobcinta shaqada.  Waxqabadka qaab dhismeedka Asalka aragtidaan waxaa dib loo raadin karaa bilowgii qarnigii 20aad, markii kacaanka warshadaha uu ka soocayay shaqada dhaqaalaha guriga qoyska. Horumarka farsamada ee qarnigii 19aad ee mashiinnada iyo wax soo saarka ayaa bilaabay kala goynta shaqada iyo qoyska. Si kastaba ha noqotee, waxay ahayd horraantii qarnigii 20aad in aragtida koowaad ee fikradaha shaqada iyo qoyska ay bilaabeen inay qaab yeeshaan. Qaab dhismeedka-shaqeynta oo ah mid ka mid ah aragtiyaha bulsheed ee horraantii qarnigii 20aad wuxuu ahaa musharax dabiici ah.  Aragtida qaab dhismeedka shaqada, oo soo ifbaxday kadib Dagaalkii Labaad ee Adduunka, waxaa si weyn u saameeyey kacaanka warshadaha iyo isbeddelada doorka bulshada ee ragga iyo dumarka muddadaas. Aragtidaasi waxay tilmaamaysaa in nolosha ay ku lug leedahay laba dhinac oo kala duwan: nolosha wax soo saarka ee ka dhacda goobta shaqada iyo nolosha dareenka ee guriga. Aragtida qaab dhismeedka shaqadu waxay aaminsan tahay jiritaanka kala soocida xagjirka ah ee u dhexeysa shaqada (hay'adda, goobta shaqada, ama suuqa) iyo qoysaska. Sida laga soo xigtay aragtidan, labadan (meesha shaqada iyo qoyska) waxay si fiican u shaqeeyaan "marka ragga iyo haweenku ay ku takhasusaan waxqabadyadooda dhinacyo kala duwan, dumarka guriga jooga oo sameeya shaqo muujinaya iyo ragga goobta shaqada oo qabta shaqooyin qalab ah" (Kingsbury & Scanzoni, 1993; sida lagu soo xigtay MacDermid, 2005: 18).  Hay'adaha laaluushka leh Waxaa la sheegay in khilaafaadka qoyska shaqada, gaar ahaan khilaafaadka doorka, lagu fasiri karo qaabka Lewis A. Coser ee fikradda ah "hay'adaha hunguriga leh". Hay'adahan waxaa lagu magacaabaa "sharash" macnaha ah inay ku soo rogaan shuruudo dhammaystiran oo ku saabsan ballanqaadka iyo daacadnimada shaqsiyaadka, waxayna u muuqdaan inay ka niyad jabiyaan ku lug lahaanshaha dhinacyada kale ee bulshada. Hay'adaha sida Diimaha, kooxaha, Jaamacadaha, ciyaaraha heerka sare, militariga iyo maamulka sare waxaa loo tarjumay inay yihiin hay'ado damac badan. Dhanka kale, qoyska waxaa loo yaqaanaa mid damac badan marka loo eego baahida loo qabo qofka daryeela. Marka qofku ku lug yeesho laba hay'adood oo hanti badan leh - ha ahaato xanaanada caruurta iyo jaamacada, ama qoyska iyo ciidanka, ama kuwa kale - khilaafaadka shaqada iyo doorka ayaa soo baxa.  Qaybinta Iyada oo ku saleysan aragtidan shaqada iyo qoyska ma saameynayaan midba midka kale, maadaama ay kala qaybsan yihiin oo ay ka madax banaan yihiin midba midka kale. Waxaa sidoo kale qoraalka lagu sheegay isticmaalka ereyada qeybsanaanta, madax-bannaanida, go'doominta, kala-goynta, dhexdhexaadnimada, iyo kala-goynta si loo qeexo aragtidan.  Magdhawga Sanadkii 1979, Piotrkowski wuxuu ku dooday in sida uu qabo aragtidan shaqaaluhu "u arkaan gurigooda inay yihiin meelo ammaan ah, [iyo] inay qoysaskooda u arkaan inay yihiin ilaha qancinta ee ka maqan shaqada". Waxa ka soocaya aragtida magdhawga aragtiyaha hore waa in, aragtida magdhawga, markii ugu horeysay, saameynta wanaagsan ee shaqada ee qoyska la aqoonsaday.  Magdhawga dheeriga ah iyo midka falcelinta Fikradaha magdhawga dheeriga ah iyo falcelinta waa laba kala qaybsanaan oo ka mid ah aragtida magdhawga oo la soo saaray dabayaaqadii 1980-meeyadii iyo horraantii 1990-meeyadii. Halka aragtida magdhowga ay sharraxayso habdhaqanka shaqaalaha ee ku raadsanaya abaalmarin kale oo kale, aragtiyaha magdhowga dheeriga ah iyo falcelinta waxay isku dayaan inay sharraxaan sababta ka dambeysa shaqada <unk> dhaqanka magdhowga qoyska ee shaqaalaha.  Aragtida kor u qaadista doorka marka la eego aragtidan, isku darka doorarka qaarkood waxay leedahay saamayn togan, halkii ay saamayn taban ku yeelan laheyd wanaagga. Aragtidaasi waxay sheegeysaa in ka qeybqaadashada hal door ay ka sii fiicantahay ama ka sahlan tahay ka qeybqaadashada doorka kale. Waxaa intaa dheer, aragtigan wuxuu qirayaa saameynta xun ee xiriirka shaqada iyo qoyska, taas oo, kaliya marka laga reebo xadka sare ee xadidan ay dhici karto culeys xad dhaaf ah iyo dhibaato, si kastaba ha noqotee, diiradda dhexe ee aragtigan ayaa ugu horreyn diiradda saaraya saameynta wanaagsan ee shaqada iyo xiriirka qoyska, sida xoojinta ilaha.  Qaabka shaqada loo kobciyo Aragtidaasi waa mid ka mid ah qaababkii ugu dambeeyay ee lagu sharaxayo xiriirka ka dhexeeya shaqada iyo qoyska. Sida uu qabo qaabkan, waayo aragnimada hal door (shaqo ama qoys) waxay sare u qaadi doontaa tayada nolosha doorka kale. Si kale haddii loo dhigo, qaabkani wuxuu isku dayaa inuu sharaxo saamaynta wanaagsan ee xiriirka shaqada iyo qoyska.
- Functionalism dhismaha: aragtida functionalism dhismaha muujinaysaa in nolosha waxaa si adag u kala qaybiyey inta u dhaxaysa goobta shaqada, halkaas oo nolosha wax soo saarka dhacdaa, iyo guriga ama nolosha qoyska halkaas oo nolosha dareenka qaadataa meel.  - Hay'adaha hunguriga leh: Aragtida hay'adaha hunguriga leh waxay soo jeedineysaa in hay'aduhu ay dalbadaan shakhsiyaadka, ayna ka niyad jabiyaan ka qeyb qaadashada shakhsiyaadka meelaha kale ee bulshada ama hay'adaha, taasoo horseedaysa khilaaf marka dalabyo tartan ah ay soo baxaan.  - Qaybsanaanta: Aragtida qaybsanaanta waxay ku doodaysaa in shaqada iyo nolosha qoyska ay si buuxda u kala qaybsan yihiin ama ay ka go'an yihiin midba midka kale sidaa darteedna aysan saameyn ku yeelan midba midka kale.  Magdhawga: aragtida magdhawga waxay sheegeysaa in shaqsiyaadka ay ka helaan hoyga shaqada iyo cilladaha noloshooda guriga iyo qanacsanaanta ka timaadda qoysaskooda.  -Supplemental and Reactive Compensation: Supplemental and reactive compensation waa labo aragtiyood oo qeexaya qaababka shakhsiyaadka ay u raadsadaan qaabab kale oo ku qanacsan nolosha inta ay ku xayiran yihiin shaqada iyo qoyska.  - Kordhinta doorka: Aragtida kor u qaadista doorka waxay soo jeedineysaa in ka qeybgalka hal beel bulsheed ay kor u qaadi karto qanacsanaanta iyo ka qeybgalka beesha kale - illaa xadka qaarkood oo ka baxsan culeyska xad dhaafka ah.  - Qaabka lagu kobciyo shaqada: aragtida kobcinta shaqada waxay isku dayeysaa inay sharraxdo sida khibradda hal door ama goob bulsho ay u dhammayn karto ama u kordhin karto qanacsanaanta mid kale. Qaabkan, qaabka kobcinta shaqada wuxuu la mid yahay aragtida kor u qaadista doorka.