Waa maxay hiddo-wadaha?
Cilmiga hiddo-wadaha (genetics) wuxuu bartaa hiddo-wadaha, kala duwanaanshaha hiddo-wadaha, iyo hiddo-wadaha noolaha. Waa qayb muhiim ah oo ka mid ah cilmiga noolaha, sababtoo ah hiddaha ayaa muhiim u ah isbeddelka noolaha. Gregor Mendel, oo ahaa Augustinian Moravian friar ka shaqeeya qarnigii 19aad ee Brno, wuxuu ahaa qofkii ugu horeeyay ee si cilmiyaysan u barto cilmiga hidda-wadaha. Mendel wuxuu bartay "dhaxalka sifooyinka", qaabka ay sifooyinka waalidka uga dhaxlaan caruurtooda waqti ka dib. Wuxuu arkay in noolaha (dhirta digirta) ay dhaxlaan astaamo iyada oo loo marayo "unugyada dhaxalka" gooni ah. Ereygan, oo ilaa maanta la isticmaalo, waa qeexitaan aan caddayn oo ku saabsan waxa loo yaqaanno 'gene'.  Dhaxalka sifooyinka iyo farsamooyinka hiddo-wadaha ee hiddo-wadaha ayaa weli ah mabaadi'da asaasiga ah ee hiddo-wadaha qarnigii 21aad, laakiin hiddo-wadaha casriga ah ayaa ballaariyay si ay u bartaan shaqada iyo dabeecadda hiddo-wadaha. Qaab dhismeedka iyo shaqada hidda-wadaha, kala duwanaanshaha, iyo qaybinta waxaa lagu bartaa macnaha unugyada, noolaha (tusaale ahaan heerka ay ka sarreeyaan), iyo macnaha guud ee dadweynaha. Cilmiga hiddo-wadaha waxaa ka dhashay dhowr qaybood oo ay ka mid yihiin hiddo-wadaha molecule, epigenetics iyo hiddo-wadaha dadka. Noocyada noolaha ee lagu barto qaybta ballaadhan waxay ku baahsan yihiin qaybaha nolosha (archaea, bacteria, iyo eukarya).  Geedi socodka hiddo-wadaha wuxuu la shaqeeyaa deegaanka noolaha iyo waayo-aragnimadiisa si uu saameyn ugu yeesho horumarka iyo dabeecadda, oo badanaa loo yaqaan dabeecadda iyo korinta. Jawiga gudaha ama dibada unugyada ee unugyada nool ama noolaha ayaa kordhin kara ama yareyn kara transcription gene. Tusaale caan ah waa laba geedood oo ka mid ah geedo isku mid ah, mid la dhigo cimilo dhexdhexaad ah iyo mid ka mid ah cimilo qalalan (oo aan lahayn biyo ku filan ama roob). Inkastoo celceliska dhererka labada geed ee hadhuudhka ah laga yaabo in laga helo hiddo ahaan in ay isku mid yihiin, midka cimilada qalalan wuxuu ku koraa oo keliya nus dhererka midka cimilada dhexdhexaadka ah sababtoo ah biyo la'aan iyo nafaqo la'aan deegaankiisa.