Ikf-i isalan win akayad n Manhattan Project
Context:Əšəɣəl wan Manhattan eqal umaɣ ad umaɣ dǎɣ azaman ən akinnas was assin ən adunya wa igan azarnen haratan ən nucléaire. Amukən eqal amsədu ən Etats-Unis dər tadhil tan Royaume-Uni ad Canada. Daɣ 1942 har 1946, ehan wan təmuqunt eqal daw tanhat tan major general Leslie Groves wan U.S. Army Corps of Engineers. Robert Oppenheimer eqqal emes n nuclear physicist eqqal emes n laboratory wan Los Alamos eɣnan bomben Əšiɣil wan Armée wan əšiɣil eqal atiwagan sund aɣrəm wan Manhattan falas wa dazaran ehan wa ogaran ehan eqal dǎɣ Manhattan; əsim wan ehan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan ən dagan, təwaƭ tan lalan wi namas, fal əšiɣil kul. Dǎɣ ugur, əšiɣil eqal aygan amosan amosan britannique, Tube Alloys. Əšiɣil wan Manhattan adaɣ asintan dǎɣ əmik əndarat dǎɣ 1939, mašan iwad ogaran 130 000 ən adinat dǎɣ samando ənes əd igarawan ogaran 2 milliartan ən dollars américain (aśohatnen 24 milliartan ən dollars dǎɣ 2021). A ojjaran 90% n alqim eqqal i edey n izin tan d iji n isuj win fissile, s andarran id 10% i efes d iji n albarodan Umaɣ əd igitan aqalan aygan dǎɣ ogaran 30 ihzawan dǎɣ États-Unis, Royaume-Uni əd Canada.  Əšiɣil wa igan dǎɣ təwaƭ ən əsin əmikan ən bomben atomiquetan, dak sanatat aqalnat atiwagan dǎɣ alwaq iyan, dǎɣ alwaq wan akinas: harat ən fission ən əsiknitan ən əmik ən əmik ən əmik əd harat ən əmik ən nukléaire ən amosan aśohen. Əmik wan təmuqunt tan Thin Man winan eqel aśohen fal aditiqil amitkalan dər plutonium, izar təmuqunt tan təmuqunt tan təmuqunt taśohet sitawana Little Boy ataqal aygan dǎɣ uranium-235, isotope winan ila 0,7% ən uranium iknan. Fal as eqqal a olahan id isotope wa oharan hullan, uranium-238 tolas ilan iddikud n tazayt olahan, azun n sanatat amos a assohen 3 timkarawen atiwətkalnen ye asjət ən uranium: electromagnetique, gaze əd thermique. Ajət ən ašəɣəlan atiwəjan dǎɣ Clinton Engineer Works dǎɣ Oak Ridge, dǎɣ Tennessee.  Daɣ azzaman iyyan id alxidmat fal uranium eqqal erem n iji n plutonium s ijja efes n kel farak daɣ University of California, Berkeley daɣ awatay wan 1940 Darat iji ən adariš nukléaire artificiel wazaran ən adunya, Chicago Pile-1, eqal atiwalaɣen dǎɣ 1942 dǎɣ Laboratoire métallurgique dǎɣ Uniɣersité wan Chicago, əšiɣil eqal atiwagan fal X-10 Graphite Reactor dǎɣ Oak Ridge əd fal reəcteurtan ən igitan dǎɣ Hanford Site dǎɣ əharat tan Washington, dǎɣ uran eqal ayhan əd ayhan dǎɣ plutonium. Plutonium eqal darat awa atiwazayan fal uranium, dǎɣ amitkal ən tabarat tan phosphate ən bismuth. Fat Man amosan albarod n plutonium iknan daɣ tadhilt d efes n laboratoire wan Los Alamos  Eqal deɣqanen atiwazayan fal asidu ən isalan fal əšiɣil wan atomique ən allemand. Daɣ Operation Alsos, addinat win Manhattan Project axdaman daɣ Eroba, alwaqqan iyyad daɣ ijjitan n inasjafa, s inta a id aɣran isuj n nuclear d alkadan tolas idas nat sicentist tan win Germany Hak id ijja alɣillas wa maqqoran n addabara wan Manhattan, imassukal win Soviet atomic ijjan efes daɣ program  Wa ezzaran albarod n nuclear eɣchadan eqqal bomb n ichikil n asidu daɣ amiyiz wan Trinity ijja daɣ Alamogordo Bombing d Gunnery Range daɣ New Mexico daɣ ayor wan karad daɣ achal wan awzem wan karad daɣ awatay wan 1945 Bomb tan win Little Boy d Fat Man at axdaman daɣ ayor iyyan daɣ bomban win atom n Hiroshima d Nagasaki s addinat win Manhattan Project axdaman s bomban d imutaj tan n bomban d imutaj tan n albarod fal avion tan win assahat Daɣ iwityan win darat akinnas, Manhattan Project ijja iruman n albarodan daɣ Bikini Atoll eqqalan achrut n Operation Crossroads, ijja efes n albarodan eynaynen, issewad efes n rezo n laboratwar tan win addawla, idhal fal farak wan medecine daɣ radiology tolas eɣna tijittawen n nuclear navy Ijja fal akayad d iji n albarodan win atomique har eɣanni wan United States Atomic Energy Commission daɣ ayor wan janvye daɣ awatay wan 1947
Əšiɣil wan Manhattan eqal əšiɣil wa igan dǎɣ États-Unis wa igan ye igi ən wi dazarnen albarodan ən nucléaire. Edag wa id eɣna iddikud n 2 n milyar n dollar tolas eɣna tiɣarmaten ajjotnen d izirwan n bomben šund laboratwair daɣ Los Alamos, New Mexico, reactor n nuclear daɣ Hanford, Washington, d planta tan n asissiki n uranium daɣ Oak Ridge, Tennessee Əmusanan wa ogaran təmɣire dǎɣ əšiɣil eqal Robert Oppenheimer, anumaɣ atiwazayan. Əšiɣil wan Manhattan ilzam agaraw ən liɣitan ye əsin asibaban. Aśahat wa dazaran eqal əmik wa nadobat igi ən isotope tan iyad ən uranium (uranium-235) meɣ plutonium. Awen isim net anmizlay tolas eqqal a anmazlayan hullan Amrik ikras idagan maqqornen s karad ichikilan n maršin tan i anmizlay Ijjan isotope tan addobat nen afanaz n nuclear tan Aśuhu was assin eqal əmik was təga bombe taqalat igitan ən tabarat ən nukléaire maqaran agudendǎɣ. Albarod ilan eɣaf war n oɣed addobat ad eɣlis tadlimt n nuclear andarrat Awen isim net "fizzle" Dǎɣ juillet 1945, əšiɣil wan Manhattan alil əsin asibaban əd igraw wadazaran aśahat ən nukléaire. Irum wen ən tabarat ən nukléaire eqal asitawan "Trinité" əd eqal ayfan. Ašəɣəl wan Manhattan iga assin bomben nukléaire atiwətkalnen fal Japon ɣor 1945.