Ibo ni Estonia wà?
Context:Estonia,[a] tí a mò sí Orílẹ̀-èdè Olómìnira Estonia,[b] jẹ́ orílẹ̀-èdè kan ní Òkun Baltic ní Àríwá Yúróòpù. O wa ni aala si ariwa nipasẹ Gulf of Finland kọja lati Finland, si iwọ-oorun nipasẹ okun kọja lati Sweden, si guusu nipasẹ Latvia, ati si ila-oorun nipasẹ Lake Peipus ati Russia. Ilẹ Estonia ni ilẹ nla, awọn erekusu nla ti Saaremaa ati Hiiumaa, ati diẹ sii ju awọn erekusu 2,200 miiran ati awọn erekusu ni etikun ila-oorun ti Okun Baltic, ti o bo agbegbe lapapọ ti 45,339 square kilomita (17,505 sq mi). Ìlú Tallinn tó jẹ́ olú ìlú orílẹ̀-èdè Estonia àti ìlú Tartu tó jẹ́ olú ìlú orílẹ̀-èdè Estonia ló tóbi jù. Èdè Estonia ni èdè abínibí àti èdè osise ti Estonia; èdè àkọ́kọ́ ti ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ènìyàn rẹ̀, àti èdè Finnish kejì tí a sọ jùlọ lágbàáyé. Ilẹ ti o jẹ Estonia ti ode oni ni Homo sapiens ti ngbe ni o kere ju 9,000 BC. Àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Estonia tí wọ́n gbé ayé ní ayé àtijọ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹ̀yà abọ̀rìṣà tó kẹ́yìn ní Yúróòpù láti gba ẹ̀sìn Kristi lẹ́yìn ogun àjùmọ̀sìn Livonian tí Póòpù fọwọ́ sí ní ọ̀rúndún kẹtàlá. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún tí Ilẹ̀ Ọba Teutonic, Denmark, Sweden, àti Ilẹ̀ Ọba Rọ́ṣíà fi ṣàkóso orílẹ̀-èdè Estonia, ní àárín ọ̀rúndún kọkàndínlógún, orílẹ̀-èdè Estonia bẹ̀rẹ̀ sí í dá yàtọ̀. Èyí ló wá yọrí sí Ìpolongo Òmìnira Estonia ní February 24, 1918, èyí tí ìjọba ilẹ̀ Rọ́ṣíà àti ìjọba ilẹ̀ Jámánì tó ń bára wọn jagun nígbà yẹn ṣe. A ti ṣe ijọba tiwantiwa jakejado pupọ julọ ti akoko laarin ogun, Estonia kede ailagbara ni ibesile Ogun Agbaye Keji, ṣugbọn orilẹ-ede naa ni a ṣe ariyanjiyan ni ọpọlọpọ igba, ti o lu ati ti o gba, akọkọ nipasẹ Soviet Union ni 1940, lẹhinna nipasẹ Nazi Germany ni 1941, ati nikẹhin ti tun gba ni 1944 nipasẹ, ati ti a darapọ mọ, USSR bi isakoso subunit (Estonian SSR). Ni gbogbo igba ti Soviet gba 1944-1991, de jure ipinle Estonian tẹsiwaju ti a ti fipamọ nipasẹ awọn aṣoju ti ilu okeere ati ijọba ti o wa ni igbekun. Lẹ́yìn tí "Ìyípadà Tó Ń Kọrin" tó wáyé ní Estonia ní ọdún 1988 sí 1990 tí kò sì da ẹ̀jẹ̀ sílẹ̀, ó di dandan pé kí orílẹ̀-èdè náà di òmìnira kúrò lọ́wọ́ Soviet Union ní August 20, 1991. Estonia jẹ orilẹ-ede ti o ni idagbasoke, pẹlu owo-ori ti o ga julọ. Orílẹ̀-èdè olómìnira ti Estonia jẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ olómìnira ti ìjọba ìbílẹ̀, tí ìjọba pín sí 15 maakond (ìpínlẹ̀). Àwọn èèyàn tó ń gbé ibẹ̀ kò ju mílíọ̀nù kan ààbọ̀ lọ, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè tó kéré jù lọ nínú àwọn orílẹ̀-èdè tó wà nínú ẹgbẹ́ àwọn ará Yúróòpù, ẹgbẹ́ tó ń lo owó yúróòpù, àjọ tó ń rí sí ètò ọrọ̀ ajé lágbàáyé, ẹgbẹ́ Schengen, àti àjọ NATO. Lóde òní, àwọn èèyàn sábà máa ń ka Estonia sí ọ̀kan lára àwọn "orílẹ̀-èdè Baltic" mẹ́ta tàbí "àwọn orílẹ̀-èdè Baltic".
Estonia jẹ orilẹ-ede European Union kekere kan ti o wa ni Ariwa Europe lori Okun Baltic kọja lati Finland ati ti o ni aala nipasẹ Lativa si guusu ati Russia si ila-oorun. Àwọn èèyàn tó ń gbé ibẹ̀ ò ju mílíọ̀nù kan àti ọgbọ̀n ọ̀kẹ́ [1,300,000] lọ, orílẹ̀-èdè yìí sì wà lára àwọn orílẹ̀-èdè tó kéré jù lọ nílẹ̀ Yúróòpù. Orílẹ̀-èdè Rọ́ṣíà ló gba orílẹ̀-èdè yìí ní apá tó pọ̀ jù lọ nínú ọ̀rúndún ogún gẹ́gẹ́ bí apá kan USSR. Loni o mọ fun owo-ori giga ti o ni idagbasoke ati bi ọmọ ẹgbẹ ti Eurozone, OECD, agbegbe Schengen ati NATO.