Mpolelle liphoso tse seng kae tsa Human Development Index ho tsoa temaneng ena
Context:Human Development Index (HDI) ke lenane la lipalo-palo le kopaneng la tebello ea bophelo, thuto (karolelano ea lilemo tsa sekolo tse phethiloeng le lilemo tse lebelletsoeng tsa sekolo ha li kena tsamaisong ea thuto), le lits'oants'o tsa chelete ea motho ka mong, e sebelisetsoang ho beha linaha maemong a mane a nts'etsopele ea batho. Naha e fumana boemo bo phahameng ba HDI ha nako ea bophelo e le telele, boemo ba thuto bo le holimo,'me chelete e kenang ea naha ka kakaretso (GNI) (PPP) ka motho e le holimo. E ile ea hlahisoa ke setsebi sa moruo sa Pakistani Mahbub ul Haq'me ea tsoela pele ho sebelisoa ho lekanya nts'etsopele ea naha ke Ofisi ea Tlaleho ea Nts'etsopele ea Batho ea Lenaneo la Nts'etsopele la Machaba a Kopaneng (UNDP).  Tlaleho ea 2010 ea Ntšetso-pele ea Batho e hlahisitse Index ea Ntšetso-pele ea Botho (IHDI) e ntlafalitsoeng ke ho se lekane. Le hoja HDI e bonolo e ntse e le molemo, e ile ea bolela hore "IHDI ke boemo ba sebele ba nts'etsopele ea batho (e nahanang ka ho se lekane), ha HDI e ka talingoa e le lenane la nts'etsopele ea batho 'e ka khonehang' (kapa boemo bo phahameng ka ho fetisisa ba HDI) bo ka finyelloang haeba ho ne ho se na ho se lekane".  Lethathamo lena le thehiloe mokhoeng oa nts'etsopele ea batho, o ntlafalitsoeng ke Mahbub ul Haq, o thehiloeng mosebetsing oa Amartya Sen mabapi le bokhoni ba batho,'me hangata o hlophisitsoe ho latela hore na batho ba khona ho "ba" le ho "etsa" lintho tse lakatsehang bophelong. Mehlala e kenyeletsa <unk> ho ba: ea fepehileng hantle, ea nang le bolulo, le ea phetseng hantle; ho etsa: mosebetsi, thuto, ho vouta, ho kenya letsoho bophelong ba sechaba. Tokoloho ea ho khetha ke ea bohlokoa <unk> motho ea khethang ho lapa (mohlala, ha a itima lijo ka mabaka a bolumeli) o fapane haholo le motho ea lapileng hobane a sa khone ho reka lijo, kapa hobane naha e le tlaleng.  Lenane lena ha le nahane ka lintlha tse'maloa, tse kang leruo la motho ka mong kapa boleng bo itseng ba thepa naheng. Boemo bona bo etsa hore linaha tse ling tse tsoetseng pele haholo, tse kang litho tsa G7 le tse ling, li be boemong bo tlaase.
Index ea Nts'etsopele ea Batho e ile ea ntlafatsoa ka 2010 ka lebaka la meeli e'maloa. Ho lumeloa hore HDI e lekanya "bokhoni" ba tsoelo-pele ea batho e neng e ka finyelloa haeba ho ne ho se na ho se lekane. Index ea Ntšetso-pele ea Botho (IHDI) e ntlafalitsoeng e ntlafalitsoeng ke ho se lekane ke boemo ba 'nete ba nts'etsopele ea batho (e ikarabellang bakeng sa ho se lekane). Ntlha ea bobeli, HDI ha e nahane ka lintlha tse'maloa, tse kang leruo la motho ka mong kapa boleng bo itseng ba thepa naheng. Boemo bona bo etsa hore linaha tse ling tse tsoetseng pele haholo, tse kang litho tsa G7 le tse ling, li be boemong bo tlaase.