Kí ni àwọn òfin ìṣiṣẹ́ mẹ́ta tí Newton ṣàpèjúwe?
Context:Àwọn òfin Newton nípa ìrìn jẹ́ òfin mẹ́ta pàtàkì nínú ẹ̀ka ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ ẹ̀kọ́ ẹ̀rọ tí ó ń ṣàpèjúwe ìbáṣepọ̀ tí ó wà láàrin ìgbésẹ̀ ohun kan àti agbára tí ó ń ṣiṣẹ́ lórí rẹ̀. A lè ṣàkópọ̀ àwọn òfin wọ̀nyí báyìí:  Ara kan máa ń wà ní ìsinmi, tàbí kó máa rìn ní ìyára kánkán ní ìlà tó dúró ṣánṣán, àyàfi tí agbára kan bá gbé e. Nígbà tí ipá bá gbé ìgbésẹ̀ sí ara kan, iye ìgbà tí agbára ìṣesí rẹ̀ yí padà yóò dọ́gba sí agbára náà. Bí àwọn ohun méjì bá ń lo agbára lórí ara wọn, agbára wọn á dọ́gba, àmọ́ ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe é máa yàtọ̀ síra. Ọ̀gbẹ́ni Isaac Newton ló kọ́kọ́ sọ àwọn òfin ìṣesí mẹ́ta yìí nínú ìwé rẹ̀ tó pè ní Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Ìlànà Ìmọ̀ Ìjìnlẹ̀ Nípa Ìmọ̀ Ìjìnlẹ̀ Nípa Ìṣẹ̀dá), èyí tó kọ́kọ́ jáde lọ́dún 1687. Newton lo wọn láti ṣèwádìí àti láti ṣàlàyé bí ọ̀pọ̀ àwọn nǹkan àti ètò tó jẹ́ ti ara ṣe ń rìn, èyí tó fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún ìmọ̀ ẹ̀rọ ìgbàanì. Láti ìgbà ayé Newton, a ti tún àwọn èrò inú nípa físíìsì ìgbàanì ṣe ní àwọn ọ̀nà mìíràn, tí ó ní àwọn ọ̀nà ìṣirò tí ó yàtọ̀ síra tí ó ti mú àwọn òye tí a kò mọ̀ nínú ìpilẹ̀ṣẹ̀, ìlànà Newton. Àwọn ààlà sí àwọn òfin Newton tún ti jẹ́ àwárí; àwọn àbá tuntun jẹ́ dandan nígbàtí àwọn ohun kan bá ń rìn ní iyara gíga (ìmọ̀lára àkànṣe), tí wọ́n tóbi (ìmọ̀lára àkànṣe), tàbí tí wọ́n kéré gan-an (ìmọ̀lára àpapọ̀).
1. Àwọn ohun tó ń ṣẹlẹ̀ Ara kan máa ń wà ní ìsinmi, tàbí kó máa rìn ní ìyára kánkán ní ìlà tó dúró ṣánṣán, àyàfi tí agbára kan bá gbé e. Ìkejì. Nígbà tí ipá bá gbé ìgbésẹ̀ sí ara kan, iye ìgbà tí agbára ìṣesí rẹ̀ yí padà yóò dọ́gba sí agbára náà. Ìkẹta. Bí àwọn ohun méjì bá ń lo agbára lórí ara wọn, agbára wọn á dọ́gba, àmọ́ ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe é máa yàtọ̀ síra