Ho sebelisa mehlala e nkiloeng serapeng, fana ka likotsi tse kholo ho batho ka phetoho ea maemo a leholimo lenaneng le lekhuts'oane le nang le lintlha
Context:Liphello tsa ho fetoha ha tlelaemete li ama batho hohle lefatšeng. Hona joale litlamorao li ka bonoa lik'honthinenteng tsohle le libakeng tsa maoatle,'me libaka tse tlaase, tse sa tsoelang pele li tobane le kotsi e khōlō ka ho fetisisa. Ho futhumala ha lefatše ho tsoelang pele ho ka ba le liphello tse "tebang, tse pharaletseng le tse ke keng tsa khutlisoa" ho batho le tikolohong. Likotsi tsena ha li aroloe ka ho lekana, empa ka kakaretso li kholoanyane ho batho ba nang le menyetla linaheng tse tsoelang pele le tse tsoetseng pele.  Mokhatlo oa Lefatše oa Bophelo o khethile ho fetoha ha tlelaemete e le tšokelo e khōlō ka ho fetisisa bophelong bo botle ba lefatše lekholong la bo21 la lilemo. Boemo ba leholimo bo feteletseng bo baka likotsi le ho shoa ha batho,'me ho hlōleha ha lijalo ho baka khaello ea phepo e nepahetseng. Mafu a tšoaetsanoang a kang feberu ea dengue le malaria a fetisoa habonolo ha boemo ba leholimo bo futhumetse. Bana ba banyenyane ke bona ba hlaseloang ka ho fetisisa ke khaello ea lijo. Bana le batho ba hōlileng ba kotsing ea ho chesoa ke mocheso o feteletseng. Mokhatlo oa Lefatše oa Bophelo (WHO) o hakantse hore pakeng tsa 2030 le 2050, ho fetoha ha tlelaemete ho tla baka lefu le eketsehileng la batho ba ka bang 250 000 ka selemo. Ba ile ba hlahloba mafu a bakoang ke ho chesa ha batho ba hōlileng, keketseho ea ho ba le letšollo, malaria, dengue, likhohola lebōpong la leoatle le khaello ea phepo e nepahetseng baneng. Ho hakanngoa hore ho tla shoa batho ba baholo ba fetang 500 000 selemo le selemo ka 2050 ka lebaka la ho fokotseha ha lijo tse fumanehang le tsa boleng bo tlaase. Ka 2100, karolo ea 50 ho ea ho ea 75 lekholong ea baahi ba lefatše e ka 'na ea thulana le maemo a leholimo a sokelang bophelo ka lebaka la liphello tse kopaneng tsa mocheso o feteletseng le mongobo.  Phetoho ea boemo ba leholimo e ama tšireletseho ea lijo. E bakile ho fokotseha ha lihlahisoa tsa poone, koro le linaoa tsa soya lefatšeng ka bophara pakeng tsa 1981 le 2010. Ho futhumala ha lefatše nakong e tlang ho ka' na ha etsa hore lihlahisoa tsa lijalo tse khōlō li fokotsehe le ho feta. Mohlomong tlhahiso ea lijalo e tla ameha hampe linaheng tse tlaase, ha liphello tse ka leboea li ka ba molemo kapa tsa ba mpe. Batho ba eketsehileng ba limilione tse 183 lefatšeng ka bophara, haholo-holo ba nang le chelete e tlaase, ba kotsing ea ho bolaoa ke tlala ka lebaka la liphello tsena. Phetoho ea maemo a leholimo e boetse e ama palo ea litlhapi. Lefatšeng ka bophara, ho tla tšoasoa litlhapi tse fokolang. Libaka tse itšetlehileng ka metsi a leqhoa, libaka tse seng li ntse li omme le lihlekehleke tse nyenyane li kotsing e khōlō ea ho haelloa ke metsi ka lebaka la ho fetoha ha tlelaemete.  Tšenyo ea moruo e bakoang ke ho fetoha ha tlelaemete e ka ba e tebileng'me ho na le monyetla oa hore ho be le liphello tse kotsi. Ho ka etsahala hore phetoho ea maemo a leholimo e se e ekelitse ho se lekane ha moruo oa lefatše,'me ho hakanngoa hore mokhoa ona o tla tsoela pele. Boholo ba liphello tse mpe bo lebeletsoe Afrika e ka boroa ho Sahara, moo boholo ba baahi ba teng ba itšetlehileng ka mehloli ea tlhaho le ea temo le Asia Boroa-bochabela. Banka ea Lefatše e hakanyetsa hore phetoho ea maemo a leholimo e ka etsa hore batho ba fetang limilione tse 120 ba futsanehe ka 2030.  Ho se lekane hona joale ho thehiloeng leruong le boemong ba sechaba ho mpefetse ka lebaka la ho fetoha ha tlelaemete. Mathata a maholo a ho fokotsa, ho ikamahanya le maemo, le ho hlaphoheloa likotsing tsa boemo ba leholimo a tobane le batho ba khetholloang ba nang le taolo e fokolang holim'a mehloli. Batho ba matsoalloa a moo, ba phelang ka mobu le tikoloho ea bona, ba tla tobana le kotsi bophelong ba bona le mekhoa ea bona ea bophelo ka lebaka la ho fetoha ha tlelaemete. Tlhahlobo ea litsebi e ile ea fihlela qeto ea hore karolo ea phetoho ea maemo a leholimo lintoeng tse hlometseng e bile e nyenyane ha e bapisoa le lintlha tse kang ho se lekane ha sechaba le moruo le bokhoni ba mmuso.  Lihlekehleke tse tlaase le libaka tse lebōpong la leoatle li sokeloa ke ho phahama ha bophahamo ba leoatle, e leng se etsang hore ho be le likhohola khafetsa. Ka linako tse ling, leoatle le lahleheloa ke naha ka ho sa feleng. Sena se ne se ka etsa hore batho ba lihlekehlekeng tse kang Maldives le Tuvalu ba se ke ba ba le naha ea habo bona. Libakeng tse ling, ho phahama ha mocheso le mongobo ho ka ba matla hoo batho ba ke keng ba khona ho ikamahanya le maemo. Ha maemo a leholimo a fetoha hampe, mehlala e bontša hore hoo e ka bang karolo ea boraro ea batho e ka' na ea phela libakeng tse chesang haholo le tse sa lokelang ho ba le baahi, tse tšoanang le tse teng hona joale Sahara. Lintho tsena li ka susumetsa ho falla ha tikoloho, ka hare ho linaha le pakeng tsa linaha. Ho lebeletsoe hore batho ba bangata ba tla tlameha ho baleha ka lebaka la ho phahama ha bophahamo ba leoatle, maemo a leholimo a feteletseng le lintoa tse bakoang ke ho hlōlisana ka matla ka mehloli ea tlhaho. Phetoho ea boemo ba leholimo e ka boela ea eketsa ho ba tlokotsing, e lebisang ho "batho ba qabeletsoeng" ba sa khoneng ho falla ka lebaka la ho haelloa ke mehloli.
- Tšokelo e khōlō ea bophelo bo botle lefatšeng ka bophara ka lebaka la maemo a leholimo a feteletseng, khaello ea lijalo le keketseho ea mafu a tšoaetsanoang (a fetisoang habonolo ha boemo ba leholimo bo futhumetse)  - Liphello tsa ho fokotseha ha lihlahisoa tsa lijalo le liphello ho baahi ba litlhapi  - Tšenyo ea moruo e bakoang ke liketsahalo tse mpe tsa boemo ba leholimo le ho senyeha ha mehloli ea tlhaho le ea temo  - Keketseho ea leruo le ho se lekane ha moruo le sechaba ha phetoho ea maemo a leholimo e ama baahi ba khethiloeng ba itšetlehileng ka mobu le tikoloho e amanang le oona