Ṣé odò kankan wà tí kò pàdé òkun?
Kódà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni! Àpẹẹrẹ kan tó gbajúmọ̀ jù lọ ni Odò Okavango, tó jẹ́ pé dípò kó ṣàn lọ sínú òkun, ńṣe ló máa ń ṣàn lọ sínú Odò Okavango Delta tó tóbi gan-an, tó sì máa ń dà nù, ní àárín aginjù Kalahari. Àwọn àpẹẹrẹ mìíràn tó tún gba àfiyèsí ni Odò Onyx - ìyẹn odò tó gùn jù lọ ní Antarctica, tó gùn tó kìlómítà méjìlélọ́gbọ̀n - tó kàn ń ṣàn láti adágún kan lọ sí òmíràn. Odò Omo, tó bẹ̀rẹ̀ ní àwọn òkè ńlá Etiópíà, tó sì wá parí ní Adágún Turkana, ní Kẹ́ńyà. Ṣùgbọ́n omi méjèèjì tó kẹ́yìn yìí máa ń ṣàn lọ sínú adágún. Èyí kì í ṣe ohun àjèjì fún odò kan, àbí? Ó dájú pé kì í ṣe bẹ́ẹ̀; àmọ́ ṣá o, nínú èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn ọ̀ràn náà, omi odò náà yóò pàdé òkun ní àsẹ̀yìnwá àsẹ̀yìnbọ̀, níwọ̀n bó ti jẹ́ pé àwọn odò mìíràn tó ń ṣàn lọ sínú òkun ló ń fa omi tó wà nínú odò náà. Àmọ́ kò rí bẹ́ẹ̀ nínú àwọn adágún yìí. Kí nìdí tó fi rí bẹ́ẹ̀? Ìdí ni pé wọ́n wà nínú ohun tí wọ́n ń pè ní àgbègbè endorheic. Nínú ìmọ̀ omi, agbada jẹ́ àgbègbè kan tí gbogbo òjò ti máa ń ṣàn jáde tí yóò sì kóra jọ sínú ibi tí wọ́n ti máa ń ṣàn jáde. Àìmọye odò ló wà káàkiri àgbáyé, tó fi mọ́ àwọn tó wà ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nìkan. Tó o bá fara balẹ̀ wo àwòrán ilẹ̀ Amẹ́ríkà, o lè rí i pé kì í ṣe gbogbo àwọn odò tó wà níbẹ̀ ló ń ṣàn lọ sínú òkun. Ìpápá tí omi ti ń ṣàn wọlé ni wọ́n; wọ́n jẹ́ ibi tí omi ti ń ṣàn wọlé, tí kò sì sí omi nínú wọn, tí iye omi tó ń ṣàn wọlé bá iye omi tó ń tú dà nù tàbí èyí tó ń dà jáde. O lè rí wọn ní gbogbo ojú-ọjọ́, ṣùgbọ́n wọ́n máa ń wà ní àwọn ibi tó gbẹ̀ gan-an - bí Kalahari - nítorí pé ibẹ̀ ni òjò ti máa ń rọ̀ tó sì máa ń tú òkun ká. Wọ́n tún sábà máa ń ní àwọn òkè ńlá tàbí àwọn òkìtì yìnyín tó máa ń dí ọ̀nà wọn lọ sí òkun. Àwọn agbègbè Endorheic tó nǹkan bí ìdá méjìdínlógún nínú ọgọ́rùn-ún ilẹ̀ ayé - bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwòrán yìí kò fi àwọn tó wà ní Àǹtárìkì hàn. Tún kíyè sí i pé mẹ́fà lára àwọn adágún tó tóbi jù lọ ní àgbáyé ló wà ní àgbègbè tó ní omi tó pọ̀ gan-an - ìyẹn adágún Turkana, Balkhash, Titicaca, Issyk-kul, àti Urmia, àti Òkun Caspian - tó jẹ́ adágún tó tóbi jù lọ láyé.