Kí ni àkópọ̀ ìtàn gígun ti Gurla Mandhata?
Context:Lọ́dún 1905, T. G. Longstaff, pẹ̀lú àwọn tó ń ṣamọ̀nà àwọn òkè ńlá méjì àtàwọn tó ń gbé ẹrù mẹ́fà, gbìyànjú láti gun òkè Gurla Mandhata. Wọ́n yí padà ní nǹkan bí 7,000 m (23,000 ft) lẹ́yìn tí wọ́n kó sínú ìkùukùu tí ó sì pàdé àwọn ìṣòro mìíràn. Èyí jẹ́ àṣeyọrí tó lágbára fún àkókò náà, pàápàá fún àwùjọ kékeré; ní àkókò náà kò tíì sí òkè tó ga ju 7,000 m tí a ti gùn, gíga Longstaff sì jẹ́ àkọsílẹ̀ gíga jù lọ lágbàáyé.  Lọ́dún 1935, akẹ́kọ̀ọ́ kan tó wá láti ìlú Vienna, ìyẹn Herbert Tichy, ṣe bí arìnrìn-àjò ìsìn kan tó wá láti ilẹ̀ Íńdíà, ó sì rìnrìn àjò lọ sí òkè mímọ́ Kailash. Ní ọ̀nà, ó gbìyànjú Gurla Mandhata pẹ̀lú ọ̀kan lára àwọn ẹlẹ́rù rẹ̀, Kitar. Wọ́n dé ibi gíga tó jẹ́ 23,400 ft. níbi tí yìnyín tuntun àti ojú ọjọ́ tí kò dára ti yí wọn padà.  Ní ọdún 1955 òkè náà ni ibi tí wọ́n fẹ́ lọ fún Ìrìn-àjò Himalayan Wales tí Sydney Wignall darí. Ìwádìí náà, tí ìwé ìròyìn Liverpool Daily Post ṣagbátẹrù rẹ̀, ní èrò láti gún Gurla Mandata lọ sókè, kí wọ́n sì gbé àsíá mẹ́ta kalẹ̀: Àjàrà Welsh, àsíá Orílẹ̀-èdè Olómìnira China tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ lé kúrò nípò àti Jolly Roger. Ṣaaju ki o to bẹrẹ igigirisẹ naa, ẹgbẹ naa ni awọn ologun Ilu China mu ti o fi awọn oludari naa sinu tubu ati ijiya fun oṣu meji labẹ igbagbọ pe wọn jẹ awọn amí CIA (Wignall ti funni ni otitọ lati ṣe amí fun India).  Ẹgbẹ́ àwọn ará Japan àti Ṣáínà tí Katsutoshi Hirabayashi darí ni wọ́n kọ́kọ́ gun òkè náà, ní apá àríwá òkè náà, ní May 1985. Látìgbà yẹn, àwọn èèyàn ti gun òkè náà dáadáa nígbà mẹ́fà sí i, wọ́n sì ti gbìyànjú ẹ̀ẹ̀mejì láti gun òkè náà àmọ́ pàbó ni gbogbo ìsapá wọn já sí.  Ní ọdún 1997, a gbìyànjú láti gun òkè náà nípasẹ̀ òpópónà North Face tí wọn kò gùn nígbà náà, àwọn ni Quinn Simons, Soren Peters, àti olùdarí wọn, Charlie Fowler. Àwọn tó wà nínú àwùjọ náà sa gbogbo ipá wọn, wọ́n gun òkè náà lọ sókè, àmọ́ ìjì líle àti àwọn ìṣòro mìíràn mú kí wọ́n padà sẹ́yìn. Nígbà tí wọ́n ń sọ̀ kalẹ̀, wọ́n já bọ́ láti nǹkan bí irínwó ó lé àádọ́ta [450] mítà ní ìsàlẹ̀ òkè náà ní apá àríwá. Fowler fara pa díẹ̀, nígbà tí Simons àti Peters sì fara pa gan-an nígbà tí òtútù mú wọn lọ́wọ́ àti ẹsẹ̀.  Ọ̀nà tí wọ́n máa ń gbà gun òkè náà ni pé kí wọ́n gun apá ìwọ̀ oòrùn òkè náà, kí wọ́n gun orí odò dídì Chaglung'mlungha lọ sí ibi pẹ̀tẹ́lẹ̀ òkè náà. Ọ̀pọ̀ jù lọ àwùjọ ló máa ń wọ ọkọ̀ jeep láti ìlú Lhasa, lórílẹ̀-èdè Tibet, tàbí láti ìlú Kathmandu, lórílẹ̀-èdè Nepal, kí wọ́n tó dé orí òkè náà. Àmọ́, ọ̀nà mìíràn tún wà tí wọ́n máa ń gbà débẹ̀, ìyẹn ni láti abúlé kékeré kan tó wà lórí òkè, ìyẹn Simikot, ní àgbègbè Humla tó wà ní ìwọ̀ oòrùn orílẹ̀-èdè Nepal. Lẹ́yìn náà, àwọn ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ máa ń gbé àwọn tó ń gun òkè lọ síhà àríwá, wọ́n á gba Taklakot (Burang) kọjá, wọ́n á sì lọ síbi tí wọ́n ti máa ń pàgọ́ lórí òkè náà.
Ìgbìyànjú àkọ́kọ́ láti gùn Gurla Mandhata wáyé ní ọdún 1905. T. G. Longstaff, tí àwọn alpine guide méjì àti àwọn tó ń gbé ẹrù mẹ́fà ń bá rìn, dé ibi tó ga tó ẹgbàá méje [23,000] ẹsẹ̀ bàtà, àmọ́ ó di dandan fún wọn láti yí padà nítorí àkúnya omi àti àwọn ìṣòro mìíràn. Ọdún 1935 ni akẹ́kọ̀ọ́ kan láti ìlú Vienna, Herbert Tichy àti ọmọ ẹ̀yìn kan gbìyànjú láti ṣe é. Wọ́n dé ibi gíga 23,000 feet ṣùgbọ́n wọ́n yí padà nítorí yìnyín tuntun àti ojú ọjọ́ tí kò dára. Ọdún 1985 ni àwọn ọmọ ilẹ̀ Japan àti ilẹ̀ Ṣáínà tí Katsutoshi Hirabayashi ń darí kọ́kọ́ dé orí òkè náà lápá àríwá. Látìgbà yẹn, àwọn èèyàn ti gun òkè náà dáadáa nígbà mẹ́fà mìíràn, wọ́n sì ti gbìyànjú ẹ̀ẹ̀mejì láti gun òkè náà àmọ́ pàbó ni gbogbo ìsapá wọn já sí.