Báwo làwọn awalẹ̀pìtàn ṣe ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ohun tó ti ṣẹlẹ̀ kọjá?
Àwọn awalẹ̀pìtàn máa ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ohun tó ti ṣẹlẹ̀ kọjá nípa lílo onírúurú ọ̀nà tó bá ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì mu, irú bíi ṣíṣe ìwádìí, ṣíṣe ìwalẹ̀pìtàn, ṣíṣe àyẹ̀wò, ṣíṣe àlàyé, àti kíkọ ìròyìn. Wọ́n á kọ́kọ́ pinnu ibi tí wọ́n fẹ́ kẹ́kọ̀ọ́ sí. Lẹ́yìn náà, wọ́n á wá fi oríṣiríṣi ọ̀nà ṣe àyẹ̀wò àgbègbè náà, lára àwọn ọ̀nà náà ni pé kí wọ́n ṣe àyẹ̀wò àgbègbè náà kí wọ́n lè mọ ibi tí wọ́n ti rí àwọn ibi tó yẹ kí wọ́n wò. Lẹ́yìn náà, wọ́n á wá walẹ̀ láti rí ẹ̀rí tó fi hàn pé ibẹ̀ làwọn èèyàn ń gbé tẹ́lẹ̀. Èyí ló máa ń mú kí wọ́n rí àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tàbí àwọn nǹkan àtayébáyé. Lẹ́yìn náà, wọ́n á wá gbé àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé náà lọ sí ibi ìdánrawò, wọ́n á sì ṣe àyẹ̀wò wọn. Àyẹ̀wò yìí ní nínú fífọ àwọn nǹkan ìṣẹ̀ǹbáyé náà mọ́, dídá ọjọ́ àti iṣẹ́ wọn, àti kíkó àwọn nǹkan ìṣẹ̀ǹbáyé náà sínú ibi ìpamọ́ ìsọfúnni níbi tí a ti lè ṣe àyẹ̀wò ìṣirò síwájú sí i. Lẹ́yìn táwọn awalẹ̀pìtàn bá ti kó gbogbo ìsọfúnni yìí jọ, tí wọ́n sì ti ṣàyẹ̀wò wọn, wọ́n á wá ṣe àlàyé lórí ohun tí wọ́n rí. Àwọn ìsọfúnni yìí lè sọ ìgbà tí ẹnì kan gbé ibì kan, àwọn tó ń gbé ibẹ̀, ohun tí wọ́n ń jẹ, àti ìgbà wo nínú ọdún tí ẹnì kan gbé ibì kan. Nígbà tí àwọn awalẹ̀pìtàn bá ti ṣe àlàyé lórí àwọn ìsọfúnni náà, wọ́n á kọ ìròyìn kan tó sọ kúlẹ̀kúlẹ̀ nípa iṣẹ́ tí wọ́n ṣe àti àlàyé tí wọ́n ṣe nípa ibi tí wọ́n hú jáde. Ìròyìn náà ṣe kúlẹ̀kúlẹ̀ gan-an nítorí pé ìwalẹ̀pìtàn máa ń ba àwọn ibi tí wọ́n ń ṣèwádìí nípa wọn jẹ́. Àwọn fọ́tò, àwọn àkọsílẹ̀ tó wà lórí ilẹ̀, àti àkọsílẹ̀ àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tí wọ́n rí àti àlàyé nípa ibi tí wọ́n kọ́ ọ sí wà nínú ìròyìn náà.