Láti inú ìwé náà, wo àwọn ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́ àwọn ilé tó wà ní Budapest. Fi àmì ọ̀rọ̀ àti ọ̀rọ̀ díẹ̀ sẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn.
Context:Budapest ni awọn ile ti o ṣe pataki ni ọpọlọpọ awọn aṣa ati lati awọn akoko akoko ti o yatọ, lati awọn igba atijọ bi Ilu Roman ti Aquincum ni Óbuda (Agbegbe III), eyiti o jẹ ni ayika 89 AD, si Ile-ọba ti o jẹ igbalode julọ ti Arts, musiọmu aworan igbalode ati gbọngan ere orin.  Pupọ awọn ile ni Budapest jẹ kekere: ni ibẹrẹ ọdun 2010 o wa ni ayika awọn ile 100 ti o ga ju mita 45 (148 ft). Iye àwọn ilé gíga-gíga kò fi bẹ́ẹ̀ pọ̀ nítorí òfin tí wọ́n ṣe nípa ilé kíkọ́, èyí tí wọ́n ṣe láti dáàbò bo àyíká ìlú ńlá tí ìtàn wà nínú rẹ̀ àti láti mú àwọn ohun tó yẹ kí wọ́n ṣe gẹ́gẹ́ bí Ibi Àmì Ogún Àgbáyé ṣẹ. Àwọn òfin tó lágbára wà fún ìtòlẹ́sẹẹsẹ, ìfọwọ́sí àti kíkọ́ àwọn ilé gíga-gíga, ìdí nìyẹn tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlú kò fi ní irú àwọn ilé gíga-gíga bẹ́ẹ̀. Àwọn kan lára àwọn tó ń wéwèé ìlú á fẹ́ kí àwọn òfin tó wà fún kíkọ́ àwọn ilé olókìkí dín kù, wọ́n sì ti sọ pé ó ṣeé ṣe kí wọ́n kọ́ àwọn ilé olókìkí síbi tó jìnnà síbi táwọn èèyàn ti máa ń kọ́ ìlú.  Nínú ètò ìṣirò àwọn ọ̀nà ìkọ́lé, Budapest ni a ṣe àfihàn ní gbogbo àkókò, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìlú Romu ti Aquincum tí ó dúró fún àwọn ọ̀nà ìkọ́lé ìgbàanì.  Ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́lé tó tẹ̀ lé e ni ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́lé tí wọ́n ń pè ní Gothic ní Budapest. Àwọn ilé bíi mélòó kan tí wọ́n kọ ní ọ̀nà Gothic ṣì wà ní àgbègbè Castle District. Awọn ile ti o ṣe akiyesi ni no. 18, 20 ati 22 ni Országház Street, eyiti o pada si ọrundun 14th ati No. 31 Úri Street, eyiti o ni iwaju Gothic ti o pada si ọrundun 15th. Àwọn ilé mìíràn tí wọ́n ní àwọn ohun tí wọ́n ń lò nínú àṣà Gothic ni Ṣọ́ọ̀ṣì Inner City Parish Church, tí wọ́n kọ́ ní ọ̀rúndún kejìlá, àti Ṣọ́ọ̀ṣì Mary Magdalene, tí wọ́n parí ní ọ̀rúndún kẹẹ̀ẹ́dógún. Àwọn ilé tí wọ́n jẹ́ àrà ọ̀tọ̀ jùlọ tí wọ́n ní ọ̀nà Gothic ni ó jẹ́ Neo-Gothic, bíi àwọn ibi tí wọ́n mọ̀ jùlọ ní Budapest, Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Hungary àti Ìjọ Matthias, níbi tí wọ́n ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun èlò ìpilẹ̀ṣẹ̀ (tí wọ́n kọ ní ọ̀nà Romanesque ní ọdún 1015).  Orí tó kàn nínú ìtàn ìmúra ẹ̀dá ènìyàn ni ìmúra ìgbà Renaissance. Ọ̀kan lára àwọn ìlú tó kọ́kọ́ ní ipa tí ọ̀nà ìkọ́lé Renaissance ní ni Hungary, pàápàá jù lọ ní Budapest. Àṣà yìí bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn ìgbéyàwó tí Matthias Corvinus Ọba ṣe pẹ̀lú Beatrice ti ìlú Naples lọ́dún 1476. Ọ̀pọ̀ àwọn ayàwòrán, àwọn oníṣẹ́ ọnà àti àwọn oníṣẹ́ ògiri láti Ítálì wá sí Buda pẹ̀lú ayaba tuntun náà. Lónìí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé ìbílẹ̀ tí wọ́n kọ́ ní ìgbà àjàyípadà ti parẹ́ nígbà ìtàn Buda, ṣùgbọ́n Budapest ṣì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ìbílẹ̀ àti ilé ìbílẹ̀ tuntun, bí Ilé Ìwòran Ìlú Hungary, St. Stephen's Basilica àti Ilé Ẹ̀kọ́ Ẹ̀kọ́ Ìjìnlẹ̀ Hungary.  Ní àkókò tí àwọn ará Tọ́kì ń ṣàkóso (1541<unk>1686), àṣà Islam gbèrú ní Budapest; wọ́n kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé ìjọsìn àti ilé ìwẹ̀ ní ìlú náà. Awọn wọnyi ni awọn apẹẹrẹ nla ti faaji Ottoman, eyiti o ni ipa nipasẹ awọn Musulumi lati kakiri agbaye pẹlu Tọki, Iran, Arab ati ni iwọn ti o tobi julọ, faaji Byzantine bakanna bi awọn aṣa Islam. Lẹ́yìn tí Ẹgbẹ́ Ọ̀tá Mímọ́ ṣẹ́gun ìlú Budapest, wọ́n fi àwọn ṣọ́ọ̀ṣì rọ́pò ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn sínágọ́gù, wọ́n sì sọ àwọn ilé gogoro tó ní òrùlé di ilé gogoro tí wọ́n fi ń pe ìró àti ilé gogoro tí wọ́n fi ń pe tẹ́ńpìlì. Nígbà tó yá, òpópónà tó wà ní àárín gbùngbùn ìlú Budapest, tó wà ní gẹ̀rẹ́gẹ̀rẹ́, wá di ibi ìtajà kan tó kún fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ èèyàn láti Ìlà Oòrùn ayé, tí "ìró àwọn ràkúnmí tó ń rìnrìn àjò lọ sí Yemen àti Íńdíà" kún inú rẹ̀. Ní ti gidi, Budapest jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ibi díẹ̀ tó wà láyé tí àwọn ilé ìwẹ̀ tó jẹ́ ti àwọn ará Tọki ti wà títí dòní, irú bí ilé ìwẹ̀ Rudas tàbí ilé ìwẹ̀ Király. Ìlú Budapest ni ibi tó wà ní apá àríwá jù lọ níbi tí wọ́n ti rí ibojì olókìkí Sufi Dervish ará Turkey, Gül Baba. Àwọn àṣà ìbílẹ̀ tó yàtọ̀ síra tó wà ní Hungary dà bí ẹni pé wọ́n jọ ń bára wọn rìn dáadáa, bí ẹni pé gbogbo àṣà ìbílẹ̀ àti ọ̀nà ìkọ́lé tó yàtọ̀ síra yìí ni a dà pọ̀ sínú àṣà ìbílẹ̀ Hungary fúnra rẹ̀. Àpẹẹrẹ kan tó fi bí ìlú náà ṣe jẹ́ ẹni tó ní ẹ̀mí ìrẹ̀wẹ̀sì hàn ni apá òkè gbàgede ìlú náà, tí wọ́n pè ní Szechenyi. Nígbà tí àwọn ará Turkey dé ìlú náà, wọ́n kọ àwọn ilé ìjọsìn níbí tí wọ́n sì fi ṣọ́ọ̀ṣì St. Bertalan tí wọ́n kọ ní ọ̀nà Gothic rọ́pò rẹ̀. Awọn rationale ti reusing awọn ipilẹ ti awọn tele Islam ile mosque ati atunkọ sinu Gothic Ìjọ sugbon Islam aṣa faaji lori o jẹ deede Islam ti wa ni ṣi han. Ọ̀rọ̀ tí wọ́n fi ń ṣàpèjúwe ohun tó mú kí wọ́n ṣe bẹ́ẹ̀ ni spolia. Wọ́n pe ilé ìjọsìn náà ní djami ti Pasha Gazi Kassim, djami sì túmọ̀ sí ilé ìjọsìn ní èdè Arabì. Lẹ́yìn tí wọ́n lé àwọn ará Turkey àtàwọn Mùsùlùmí kúrò ní Budapest tí wọ́n sì pa àwọn èèyàn ibẹ̀ nípakúpa, àwọn Kristẹni tún bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ibẹ̀, wọ́n sì sọ ibẹ̀ di ṣọ́ọ̀ṣì kan, ìyẹn Inner City Parish Church (Budapest). Wọ́n yọ ilé gogoro náà àti ẹnu ọ̀nà tó wà fún àwọn ará Turkey kúrò. Ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́ ilé náà ló fi hàn pé ó jẹ́ ilé tó ní ọ̀pọ̀ nǹkan àrà ọ̀tọ̀ tó ti ṣẹlẹ̀ sẹ́yìn, ìyẹn ni pé ó ní "àwọn ibi àdúrà méjì tó wà títí dòní, tí wọ́n dojú kọ Mekka, àti àmì kan tó ń ṣàpẹẹrẹ Ìjọsìn Kátólíìkì tó wà lókè ilé náà, ìyẹn àgbélébùú kan tó ń yọ sókè lókè òṣùpá tó ń yí pa dà nílẹ̀ Tọki".   Afárá tó gbajúmọ̀ jù lọ nílùú Budapest, ìyẹn Chain Bridge, tó jẹ́ àmì ìdàgbàsókè ìlú náà ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún, tí wọ́n kọ́ lọ́dún 1849 Lẹ́yìn ọdún 1686, ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́ àwọn ilé náà ni ọ̀nà tí wọ́n gbà kọ́ àwọn ilé tó jẹ́ tàwọn Kátólíìkì ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún sí ọ̀rúndún kejìdínlógún. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé tí wọ́n kọ́ ní ọ̀nà Baroque ló wà ní Budapest, ọ̀kan lára àwọn ilé tó dára jù lọ tí wọ́n kọ́ ní ọ̀nà Baroque ni Ṣọ́ọ̀ṣì St. Anna tó wà ní gbàgede Batthyhány. Apá kan tó fani lọ́kàn mọ́ra nílùú Budapest ni Óbuda tí àwọn arìnrìn-àjò kì í fi bẹ́ẹ̀ rìnrìn-àjò sí, tó jẹ́ pé ojú pópó ìlú náà tún ní àwọn ilé tó lẹ́wà tí wọ́n ṣì wà títí dòní, tí wọ́n ní òpópónà tí wọ́n kọ ọ̀nà Baroque sí. Àgbègbè Castle tún jẹ́ ibì kan tó yẹ kó o ṣèbẹ̀wò sí, níbi tí wọ́n ti kọ́ Ọgbà Ọba Buda tó jẹ́ òlé olókìkí jù lọ àti ọ̀pọ̀ àwọn ilé mìíràn tí wọ́n kọ́ ní ọ̀nà Baroque.  Àwọn ilé tí wọ́n kọ ní àṣà àtayébáyé àti èyí tí wọ́n kọ ní àṣà àtayébáyé ni èyí tó kàn nínú ìlà àkókò náà. Kì í ṣe ọ̀kan péré ni ọ̀gbẹ́ni Budapest ní, àmọ́ ó ní ọ̀gbẹ́ni méjì tí wọ́n jẹ́ ògbóǹkangí nínú ọ̀nà tí wọ́n ń gbà kọ́lé. Mihály Pollack (1773<unk>1855) àti József Hild (1789<unk>1867), kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ilé tí ó lẹ́wà tí wọ́n jẹ́ ti Classicist ní ìlú náà. Díẹ̀ lára àwọn àpẹẹrẹ tó dára jù lọ ni Ibi Ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí ti Orílẹ̀-Èdè Hungary, Ṣọ́ọ̀ṣì Lutheran ti Budavár (tí Pollack ṣe ẹ̀ka méjèèjì) àti ibùjókòó olórí orílẹ̀-èdè Hungary, ìyẹn Ààfin Sándor. Ọ̀kan lára àwọn ibi tó gbajúmọ̀ jù lọ tí wọ́n sì mọ̀ bí ẹni mowó nílùú Budapest ni Ọ̀nà Abánáṣiṣẹ́ tí wọ́n ń pè ní Széchenyi. Awọn ile ayaworan Romantic meji ti o dara julọ ni Budapest ni Sinagogi Nla ni Dohány Street ati Vigadó Concert Hall lori Danube Promenade, awọn mejeeji ṣe apẹrẹ nipasẹ ayaworan Frigyes Feszl (1821<unk>1884). Ohun mìíràn tó tún yẹ ká kíyè sí ni Ibùdókọ̀ Rélùwéè Ìwọ̀ Oòrùn Budapest, August de Serres ló ṣe é, Ilé Iṣẹ́ Eiffel tó wà ní Paris ló sì kọ́ ọ lọ́dún 1877.   Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Ilẹ̀ Hungary, tí wọ́n kọ́ parí lọ́dún 1904 Art Nouveau wọ aṣọ ni Budapest nipasẹ awọn ifihan ti o waye ni ati ni ayika 1896 ati ṣeto ni asopọ pẹlu awọn ayẹyẹ ẹgbẹrun ọdun ti Hungary. Art Nouveau ni Hungary (Szecesszió ni Hungarian) jẹ idapọpọ ti awọn ọna ayaworan pupọ, pẹlu idojukọ lori awọn ohun pataki ti Hungary. Ọkan ninu awọn oludari awọn ayaworan Art Nouveau, Ödön Lechner (1845<unk>1914), ni iwuri nipasẹ India ati Syria ayaworan bi daradara bi aṣa aṣa aṣa Hungary. Ọ̀kan lára àwọn ilé rẹ̀ tó lẹ́wà jù lọ ní Budapest ni Ibi Ìkóhun-ìṣẹ̀ǹbáyé-sí ti Àwọn Iṣẹ́-Ọ̀nà. Àpẹẹrẹ mìíràn fún Art Nouveau ní Budapest ni Gresham Palace níwájú Chain Bridge, Hotel Gellért, Franz Liszt Academy of Music tàbí Budapest Zoo àti Botanical Garden.  Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlú ńláńlá tó fani mọ́ra jù lọ lágbàáyé, ó sì ṣàpèjúwe àwọn àkókò pàtàkì nínú ìtàn olú ìlú Hungary.  Àjọ UNESCO Ìdajì kejì ọ̀rúndún ogún tún rí, lábẹ́ ìjọba kọ́múníìsì, kíkọ́ àwọn ilé gbígbé (panelház), bíi ti àwọn orílẹ̀-èdè Ìlà Oòrùn Yúróòpù mìíràn. Ní ọ̀rúndún kọkànlélógún, Budapest dojú kọ àwọn ìpèníjà tuntun nínú iṣẹ́ ọnà rẹ̀. Ìfúnpá fún àwọn ilé gíga-gíga kì í ṣe ohun tí kò ṣeé já ní koro láàárín àwọn ìlú ńlá ayé òde òní, ṣùgbọ́n pípa àrà ọ̀tọ̀ ìlú Budapest mọ́ àti àwọn ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí wọ́n gbà kọ́ ọ, pẹ̀lú àwọn àgbègbè tí ó ní ewéko tútù, ń mú kí Budapest ṣe àtúnṣe sí wọn. Ìṣẹ́ ọnà ìgbàlódé ní àyè ńlá nínú ìlú. Awọn aaye gbangba ṣe ifamọra idoko-owo nla nipasẹ iṣowo ati ijọba pẹlu, nitorinaa ilu ti ni awọn square tuntun patapata (tabi tunṣe ati tunṣe) awọn square, awọn papa ati awọn iranti, fun apẹẹrẹ ilu ilu Kossuth Lajos square, Deák Ferenc square ati Liberty Square. Ọpọlọpọ awọn ami-ami ni a ṣẹda ni ọdun mẹwa to kọja ni Budapest, bii Ile-iṣere Orilẹ-ede, Ile-ọba ti Arts, Rákóczi Bridge, Megyeri Bridge, Budapest Airport Sky Court laarin awọn miiran, ati awọn miliọnu mita mita ti awọn ile ọfiisi tuntun ati awọn iyẹwu. Ṣugbọn awọn anfani nla tun wa ninu idagbasoke ohun-ini gidi ni ilu naa.
Gothic; Renaissance; Ottoman; Baroque; Classical; Neoclassical; Àkókò Òní