Waa maxay farqiga u dhexeeya korontada iyo cufku?
Context:Michael Faraday ayaa soo bandhigay fikradda korontada. Meelaha korontada waxaa abuura jidhka korontada ku shaqeeya ee ku jira meelaha ku hareeraysan, waxaana ka dhasha xoog ku shaqeeya wax kasta oo kale oo ku shaqeeya gudaha. Meelaha korontada ku shaqeeya waxay u dhaxeeyaan laba xamuul si la mid ah sida meelaha cufku u shaqeeyaan waxay u dhaxeeyaan laba cuf, oo la mid ah, waxay u sii dheereeyaan dhinaca aan dhammaadka lahayn waxayna muujinayaan xiriir laba jibbaaran oo ka soo horjeeda masaafada. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jira kala duwanaansho muhiim ah. cufku marwalba wuxuu soo jiitaa laba maado oo isku xidhan, halka korontadu keeni karto soo jiidasho ama iska caabin. Maadaama jirka weyn sida meeraha guud ahaan uusan lahayn lacag, meeraha korontada ee masaafada fog sida caadiga ah waa eber. sidaa daraadeed cufku waa awooda ugu weyn ee ka jirta meel fog ee caalamka inkastoo ay aad uga liidato. Aagga korontada guud ahaan wuu ku kala duwanaan karaa meel bannaan oo xooggiisa hal dhibic ayaa lagu qeexaa sida xoogga (halkii halbeeg lacag ah) oo ay dareemi laheyd lacag joogto ah, oo aan la dareemi karin haddii la dhigo dhibicdaas. Xamuulka fikradaha ah, oo loo yaqaan 'xajinta tijaabada', waa inuu ahaadaa mid aad u yar si looga hortago in goobta korontada ee u gaarka ah ay carqaladeyso goobta ugu weyn iyo sidoo kale waa inay ahaataa mid aan dhaqso lahayn si looga hortago saameynta aagagga magnetic. Maadaama ciidanka korontada lagu qeexo xoog, xoogguna uu yahay vector, oo leh baaxad iyo jiheyn labadaba, sidaa daraadeed waxa ka soo baxaya in ciidanka korontada uu yahay vector. Cilmiga ku saabsan korontada oo ay abuuraan walxaha korontada ku shaqeeya waxaa loo yaqaannaa elektaroostatik. Goobta waxaa lagu arki karaa xariiqyo khayaali ah oo jiheeya dhinac kasta oo isku mid ah sida goobta. Fikraddan waxaa soo bandhigay Faraday, oo ereyga 'khadadka xoogga' weli mararka qaarkood la isticmaalo. Khadadka goobtu waa jidadka ay bartilmaameedka dhibicdu raadinayso inay sameyso markii lagu qasbay inay ku dhex socoto goobta; si kastaba ha noqotee waa fikrad mala awaal ah oo aan lahayn jiritaan jireed, goobtiina waxay dhex martaa dhammaan meelaha u dhexeeya khadadka. Khadadka meeraha ee ka soo baxa eedeymaha joogtada ah waxay leeyihiin dhowr astaamood oo muhiim ah: marka hore, waxay ka soo baxaan eedeymaha togan waxayna ku dhammaadaan eedeymaha taban; marka labaad, waa inay galaan gudbiye kasta oo wanaagsan oo xaglo toosan leh, iyo saddexaad, inaysan waligood is dhaafsan karin ama isku xirnaan karin.
Meelaha korontada ku shaqeeya waxay u dhaxeeyaan laba xamuul si la mid ah sida meelaha cufku u shaqeeyaan waxay u dhaxeeyaan laba cuf, oo la mid ah, waxay u sii dheereeyaan dhinaca aan dhammaadka lahayn waxayna muujinayaan xiriir laba jibbaaran oo ka soo horjeeda masaafada. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jira kala duwanaansho muhiim ah. cufku marwalba wuxuu soo jiitaa laba maado oo isku xidhan, halka korontadu keeni karto soo jiidasho ama iska caabin.