Ho latela temana ena, polelo e tummeng ka ho fetisisa ea John Dalberg-Acton e ne e le efe, hona o ile a e bua le mang?
Context:John Emerich Edward Dalberg-Acton, 1st Baron Acton, 13th Marquess of Groppoli, KCVO, DL (10 Pherekhong 1834 <unk> 19 Phuptjane 1902), ea tsejoang ka ho fetisisa e le Lord Acton, e ne e le rahistori oa K'hatholike oa Lenyesemane, ralipolotiki le sengoli. O hopoloa haholo ka polelo eo a ileng a e ngola lengolong leo a ileng a le ngolla mobishopo oa Anglican ka 1887:  "Matla a senya,'me matla a feletseng a senya ka ho feletseng. Hangata banna ba baholo ke banna ba babe... "  Ka 1870, hammoho le motataisi oa hae Döllinger, Acton o ile a hanyetsa mehato ea ho phatlalatsa thuto ea ho se etse phoso ha mopapa Lekhotleng la Pele la Vatican, a etela Roma ho ea e hanyetsa, empa a qetella a sa atleha. Ho fapana le Döllinger, Acton ha aa ka a fetoha Mok'hatholike oa Khale,'me o ile a tsoela pele ho ea 'Miseng kamehla; o ile a amohela litšebeletso tsa ho qetela a le makhatheng a lefu la hae. Kereke e K'hatholike ha ea ka ea leka ho mo qobella. Ke ka lebaka lena, lengolong leo a ileng a le ngolla setsebi le moruti Mandell Creighton, la April 1887, Acton a ileng a bua mantsoe ana a tummeng ka ho fetisisa:  Empa haeba re ka buisana ka ntlha ena ho fihlela re fumana hore re batla re lumellana,'me haeba re lumellana ka ho feletseng ka ho se tšoanelehe ha ho nyatsa ha Carlyle le ho nyatsa ha Bafarisi historing, nke ke ka amohela molao oa hao oa hore re lokela ho ahlola Mopapa le Morena ho fapana le banna ba bang, ka ho nahana hore ha baa etsa phoso. Haeba ho e-na le boikhohomoso bo itseng, bo ka lehlakoreng le leng, khahlanong le ba nang le matla, bo eketseha ha matla a ntse a eketseha. Boikarabello ba histori bo tlameha ho lefella tlhokahalo ea boikarabelo ba molao. Matla a senya,'me matla a feletseng a senya ka ho feletseng. Hoo e batlang e le ka mehla batho ba baholo ke batho ba babe, esita le ha ba e-na le tšusumetso eseng bolaoli, haholo-holo ha u eketsa tšekamelo kapa bonnete ba hore bolaoli bo tla senya. Ha ho na bokhelohi bo bobe ho feta ba hore ofisi e halaletsa ea e tšoereng. Ke hona moo ho latola Bok'hatholike le ho latola Boitaolo ho kopanang le ho boloka mokete o phahameng,'me pheletso e ithuta ho lokafatsa mokhoa oo. U ne u ka fanyeha monna ea se nang boemo joaloka Ravaillac; empa haeba seo motho a se utloang ke' nete, joale Elizabeth o ile a kōpa motšoaruoa hore a bolaee Mary,' me William III oa Engelane o ile a laela mosebeletsi oa hae oa Scotland hore a felise leloko. Mona ke mabitso a maholohali a kopantsoeng le litlōlo tsa molao tse khōlō ka ho fetisisa; ka lebaka le itseng le sa tsejoeng, u ne u tla tlohela linokoane tseo. Ke ne ke tla ba fanyeha ka holimo ho Hamane, ka mabaka a totobetseng a toka, le ho feta moo, ka holimo ho eena ka lebaka la saense ea histori.  Ho tloha ka nako eo ho ea pele o ile a qoba likhang tsa thuto ea bolumeli. O ile a inehela ho baleng, ho ithuteng le ho ba le botsoalle le batho ba bang. Le hoja a ne a e - na le bokhoni ba ho ithuta, e ne e le motho oa lefatše le ea sebetsanang le litaba, e seng motho ea ratang ho bala haholo. Lingoliloeng tsa hae tse hlokomelehang feela e ne e le moqoqo o tsoileng matsoho ho Quarterly Review ea Pherekhong ea 1878 ka "Democracy Europe"; lipuo tse peli tse fanoeng Bridgnorth ka 1877 ka "The History of Freedom in Antiquity" le "The History of Freedom in Christianity" - tsena tsa ho qetela ke tsona feela likarolo tse bonahalang tseo a li kopantseng tsa "History of Liberty" ea hae e neng e reretsoe nako e telele; le moqoqo oa bo-rahistori ba Jeremane ba sejoale-joale tokollong ea pele ea English Historical Review, eo a thusitseng ho e theha (1886). Ka mor'a 1879 o ile a arola nako ea hae pakeng tsa London, Cannes le Tegernsee e Bavaria, a thabela botsoalle ba metsoalle ea hae. Ka 1872 o ile a fuoa lengolo la tlhompho la Doctor of Philosophy ke Univesithi ea Munich; ka 1888 Cambridge e ile ea mo fa lengolo la tlhompho la Doctor of Laws,'me ka 1889 Oxford ea mo fa Doctor of Civil Law;'me ka 1890 o ile a fuoa tlotla e phahameng ea thuto ea ho ba setho sa All Souls College, Oxford.
Lengolong le eang ho Mandell Creighton, John Dalberg-Acton o ile a bua mantsoe a hae a tummeng ka ho fetisisa: "Matla a na le tšekamelo ea ho senya,'me matla a feletseng a senya ka ho feletseng. Hoo e batlang e le kamehla batho ba baholo ke batho ba babe, esita le ha ba e - na le tšusumetso empa ba se na matla, haholo - holo ha u eketsa tšekamelo kapa bonnete ba hore ba tla senyeha ka matla a bolaoli".