kí ni stoicism
Context:Ẹ̀kọ́ Stoicism jẹ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí Hellenistic tí Zeno ti Citium dá sílẹ̀ ní Athens ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹta ṣáájú Sànmánì Kristẹni. O jẹ imoye ti iwa rere ti ara ẹni ti o ni imọran nipasẹ eto iṣaro rẹ ati awọn iwoye rẹ lori aye adayeba, ni idaniloju pe iṣe ti iwa rere jẹ mejeeji pataki ati to lati ṣaṣeyọri eudaimonia (idunnu, lit. 'ọkàn rere'): ọkan n dagba nipasẹ gbigbe igbesi aye iwa. Àwọn Sítọ́ọ̀kì sọ pé ọ̀nà tó lọ sí eudaimonia ni pé kéèyàn lo ìgbésí ayé rẹ̀ láti máa hùwà rere kó sì máa gbé níbàámu pẹ̀lú ohun tí Ọlọ́run dá.  Yàtọ̀ sí ìlànà ìwà rere tí Aristotle gbé kalẹ̀, àṣà Stoic jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì tí wọ́n gbà gbé ìwà rere kalẹ̀. A mọ àwọn Stoics ní pàtàkì fún kíkọ́ni pé "ìwà rere nìkan ni ohun rere" fún ènìyàn, àti pé àwọn ohun tí ó jẹ́ ti ìta, bí ìlera, ọrọ̀, àti ìdùnnú, kìí ṣe rere tàbí búburú nínú ara wọn (adiaphora) ṣùgbọ́n ó ní iye gẹ́gẹ́ bí "ohun tí ìwà rere lè gbé ìgbésẹ̀ lé lórí". Ọ̀pọ̀ lára àwọn ọmọlẹ́yìn Stoic, irú bíi Seneca àti Epictetus, tẹnu mọ́ ọn pé nítorí pé "ìwà rere nìkan ti tó fún ayọ̀", ọlọ́gbọ́n èèyàn lè ní ìfaradà nígbà tí nǹkan ò bá rọgbọ fún un. Àwọn Sítóíkì tún gbà pé àwọn èrò tí ń pani lára kan máa ń wá látinú àṣìṣe ìdájọ́, wọ́n sì gbà gbọ́ pé ó yẹ kí àwọn èèyàn máa sapá láti ní ìfẹ́ ọkàn (tí wọ́n ń pè ní prohairesis) tó bá "ìwà ẹ̀dá mu". Nítorí ìdí èyí, àwọn Sítọ́ìkì gbà pé kì í ṣe ohun tí ẹnì kan sọ ló máa fi ìmọ̀ ọgbọ́n orí rẹ̀ hàn, bí kò ṣe bó ṣe ń hùwà. Láti gbé ìgbé ayé rere, ẹnìkan ní láti lóye àwọn òfin ètò ìṣẹ̀dá níwọ̀n ìgbà tí wọ́n ti gbàgbọ́ pé gbogbo nǹkan ló ti gbilẹ̀ nínú ìṣẹ̀dá.  Ẹ̀kọ́ Stoicism gbilẹ̀ jákèjádò ilẹ̀ Róòmù àti ilẹ̀ Gíríìsì títí di ọ̀rúndún kẹta Sànmánì Tiwa, ọ̀kan lára àwọn ọmọlẹ́yìn ẹ̀ sì ni Olú Ọba Marcus Aurelius. Ó ṣubú nígbà tí ẹ̀sìn Kristẹni di ìsìn ìjọba ní ọ̀rúndún kẹrin Sànmánì Kristẹni. Láti ìgbà náà wá, ó ti rí àtúnṣe, pàápàá jù lọ ní àkókò Renaissance (Neostoicism) àti ní àkókò òde òní (Modern Stoicism).
Ẹ̀kọ́ Stoicism jẹ́ ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí Hellenistic tí Zeno ti Citium dá sílẹ̀ ní Athens ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹta ṣáájú Sànmánì Kristẹni. O jẹ imoye ti iwa rere ti ara ẹni ti o ni imọran nipasẹ eto iṣaro rẹ ati awọn iwoye rẹ lori aye adayeba, ni idaniloju pe iṣe ti iwa rere jẹ mejeeji pataki ati to lati ṣaṣeyọri eudaimonia (idunnu, lit. 'ọkàn rere'): ọkan n dagba nipasẹ gbigbe igbesi aye iwa. Àwọn Sítọ́ọ̀kì sọ pé ọ̀nà tó lọ sí eudaimonia ni pé kéèyàn lo ìgbésí ayé rẹ̀ láti máa hùwà rere kó sì máa gbé níbàámu pẹ̀lú ohun tí Ọlọ́run dá.  Yàtọ̀ sí ìlànà ìwà rere tí Aristotle gbé kalẹ̀, àṣà Stoic jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà pàtàkì tí wọ́n gbà gbé ìwà rere kalẹ̀. A mọ àwọn Stoics ní pàtàkì fún kíkọ́ni pé "ìwà rere nìkan ni ohun rere" fún ènìyàn, àti pé àwọn ohun tí ó jẹ́ ti ìta, bí ìlera, ọrọ̀, àti ìdùnnú, kìí ṣe rere tàbí búburú nínú ara wọn (adiaphora) ṣùgbọ́n ó ní iye gẹ́gẹ́ bí "ohun tí ìwà rere lè gbé ìgbésẹ̀ lé lórí". Ọ̀pọ̀ lára àwọn ọmọlẹ́yìn Stoic, irú bíi Seneca àti Epictetus, tẹnu mọ́ ọn pé nítorí pé "ìwà rere nìkan ti tó fún ayọ̀", ọlọ́gbọ́n èèyàn lè ní ìfaradà nígbà tí nǹkan ò bá rọgbọ fún un. Àwọn Sítóíkì tún gbà pé àwọn èrò tí ń pani lára kan máa ń wá látinú àṣìṣe ìdájọ́, wọ́n sì gbà gbọ́ pé ó yẹ kí àwọn èèyàn máa sapá láti ní ìfẹ́ ọkàn (tí wọ́n ń pè ní prohairesis) tó bá "ìwà ẹ̀dá mu". Nítorí ìdí èyí, àwọn Sítọ́ìkì gbà pé kì í ṣe ohun tí ẹnì kan sọ ló máa fi ìmọ̀ ọgbọ́n orí rẹ̀ hàn, bí kò ṣe bó ṣe ń hùwà. Láti gbé ìgbé ayé rere, ẹnìkan ní láti lóye àwọn òfin ètò ìṣẹ̀dá níwọ̀n ìgbà tí wọ́n ti gbàgbọ́ pé gbogbo nǹkan ló ti gbilẹ̀ nínú ìṣẹ̀dá.  Ẹ̀kọ́ Stoicism gbilẹ̀ jákèjádò ilẹ̀ Róòmù àti ilẹ̀ Gíríìsì títí di ọ̀rúndún kẹta Sànmánì Tiwa, ọ̀kan lára àwọn ọmọlẹ́yìn rẹ̀ sì ni Olú Ọba Marcus Aurelius. Ó ṣubú nígbà tí ẹ̀sìn Kristẹni di ìsìn ìjọba ní ọ̀rúndún kẹrin Sànmánì Kristẹni. Láti ìgbà náà wá, ó ti rí àtúnṣe, pàápàá jù lọ ní àkókò Renaissance (Neostoicism) àti ní àkókò òde òní (Modern Stoicism).