Ta ni LBJ?
Context:Lyndon Baines Johnson (/ˈlɪndən ˈbeɪnz/; August 27, 1908 <unk> January 22, 1973), tí wọ́n sábà máa ń pè ní LBJ, jẹ́ olóṣèlú ará Amẹ́ríkà tí ó sìn gẹ́gẹ́ bí ààrẹ kẹrìndínlógójì ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1963 sí 1969. Ó ti sìn gẹ́gẹ́ bí igbákejì ààrẹ kẹtàdínlógójì láti ọdún 1961 sí ọdún 1963 lábẹ́ Ààrẹ John F. Kennedy, ó sì búra láìpẹ́ lẹ́yìn tí wọ́n pa Kennedy. Aṣojú ìjọba àpapọ̀ láti Texas, Johnson tún sìn gẹ́gẹ́ bíi aṣojú ìjọba àpapọ̀, aṣojú ìjọba àpapọ̀ àti olórí ọ̀pọ̀ jùlọ nínú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin. O ni iyatọ ti jijẹ ọkan ninu awọn alakoso diẹ ti o ṣiṣẹ ni gbogbo awọn ọfiisi ti a yan ni ipele apapo.
Lyndon Baines Johnson (/ˈlɪndən ˈbeɪnz/; August 27, 1908 <unk> January 22, 1973), tí wọ́n sábà máa ń pè ní LBJ, jẹ́ olóṣèlú ará Amẹ́ríkà tí ó sìn gẹ́gẹ́ bí ààrẹ kẹrìndínlógójì ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ọdún 1963 sí 1969. Ó ti sìn gẹ́gẹ́ bí igbákejì ààrẹ kẹtàdínlógójì láti ọdún 1961 sí ọdún 1963 lábẹ́ Ààrẹ John F. Kennedy, ó sì búra láìpẹ́ lẹ́yìn tí wọ́n pa Kennedy. Aṣojú ìjọba àpapọ̀ láti Texas, Johnson tún sìn gẹ́gẹ́ bíi aṣojú ìjọba àpapọ̀, aṣojú ìjọba àpapọ̀ àti olórí ọ̀pọ̀ jùlọ nínú ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin. O ni iyatọ ti jijẹ ọkan ninu awọn alakoso diẹ ti o ṣiṣẹ ni gbogbo awọn ọfiisi ti a yan ni ipele apapo.  Wọ́n bí Johnson sí oko kan ní Stonewall, Texas, nínú ìdílé olóṣèlú àdúgbò kan, ó ṣiṣẹ́ olùkọ́ ní ilé ẹ̀kọ́ gíga àti olùrànlọ́wọ́ fún ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin kí ó tó di aṣòfin ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ilẹ̀ Amẹ́ríkà ní 1937. Ní 1948, ó gba ìdìbò Sénátì ní Texas lẹ́yìn ìṣẹ́gun díẹ̀ àti àríyànjiyàn nínú ìdìbò ìbẹ̀rẹ̀ ti Ẹgbẹ́ Olùṣàkóso Àpapọ̀. A yàn án sípò Olùdarí Ìpínlẹ̀-ìbílẹ̀ ní 1951. Ó di olórí ẹgbẹ́ òṣèlú Democratic ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ní 1953 àti olórí ẹgbẹ́ òṣèlú tó pọ̀ jùlọ ní 1954. Lọ́dún 1960, Johnson díje fún ipò Ààrẹ látọ̀dọ̀ àwọn Olóṣèlú. Ní àsẹ̀yìnwá àsẹ̀yìnbọ̀, Sẹ́nétọ̀ Kennedy borí Johnson àti àwọn alátakò rẹ̀ yòókù fún ìyànsípò náà, lẹ́yìn náà ó ya ọ̀pọ̀lọpọ̀ lẹ́nu nípa fífún Johnson ní àtìlẹ́gbẹ́ rẹ̀ fún ipò igbákejì ààrẹ. Ẹgbẹ́ Kennedy-Johnson ló borí nínú ìdìbò ààrẹ ọdún 1960. Igbakeji Aare Johnson gba ipo Aare ni Oṣu kọkanla ọjọ 22, ọdun 1963, lẹyin ti wọn pa Aare Kennedy. Ní ọdún tó tẹ̀lé e, wọ́n yan Johnson sípò ààrẹ nígbà tí ó ṣẹ́gun nínú ìdìbò tí wọ́n fi borí Senetọ Barry Goldwater láti ìpínlẹ̀ Arizona, tí ó sì gba 61.1% nínú ìbò tí àwọn ènìyàn fẹ́ràn nínú ìdìbò ààrẹ ọdún 1964, ìpín tí ó pọ̀ jùlọ tí oludije ààrẹ kankan ti gba láti ìdìbò ọdún 1820.  Ìṣèlú abẹ́lé Johnson ni láti mú àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú gbòòrò sí i, ètò tẹlifíṣọ̀n fún gbogbo ènìyàn, gbígbádùn ètò ìlera, ìrànlọ́wọ́ fún ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ ọnà, ìdàgbàsókè ìlú àti ìgbèríko, àti àwọn iṣẹ́ ìjọba. Lọ́dún 1964, Johnson lo ọ̀rọ̀ náà "Great Society" láti ṣàpèjúwe àwọn ìsapá wọ̀nyí. Láfikún sí i, ó gbìyànjú láti dá àwọn ipò ìgbésí ayé tó dára sí i fún àwọn ará Amẹ́ríkà tí wọ́n jẹ́ aláìní nípa dídarí ìpolongo kan tí wọn kò pè ní "Ogun sí Ipò Òṣì". Gẹgẹbi apakan awọn igbiyanju wọnyi, Johnson fọwọsi Awọn atunṣe Aabo Awujọ ti ọdun 1965, eyiti o yori si ẹda ti Medicare ati Medicaid. Johnson tẹ̀lé ìgbésẹ̀ àwọn tó ṣáájú rẹ̀ láti fún NASA lókun, ó sì sọ Àtòjọ Apollo di ohun tó ṣe pàtàkì jù lọ ní orílẹ̀-èdè náà. Ó gbé Òfin Ẹ̀kọ́ Gíga ti ọdún 1965 kalẹ̀ èyí tí ó dá àwọn owó ìdánilójú fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ìjọba àpapọ̀ ṣe. Johnson fọwọsi Ofin Iṣilọ ati Ofin Iṣilọ ti 1965 eyiti o fi ipilẹ fun eto imulo Iṣilọ AMẸRIKA loni. Èrò Johnson lórí ọ̀rọ̀ ẹ̀tọ́ aráàlú mú kó ní àríyànjiyàn pẹ̀lú àwọn aláwọ̀ funfun mìíràn, tí wọ́n jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ southern Democrats. Àmì ẹ̀tọ́ aráàlú rẹ̀ ni wípé ó fọwọ́ sí Òfin Ẹ̀tọ́ aráàlú ti 1964, Òfin Ẹ̀tọ́ Ìdìbò ti 1965, àti Òfin Ẹ̀tọ́ aráàlú ti 1968. Lákòókò tí ó wà ní ipò ààrẹ, ipò òṣèlú Amẹ́ríkà yí padà púpọ̀, bí àwọn aláwọ̀ funfun tí wọ́n jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ gúúsù tí wọ́n ti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú Democrat nígbà kan rí ṣe bẹ̀rẹ̀ sí ṣí lọ sí ẹgbẹ́ Republican Party àti àwọn aláwọ̀ dúdú tí wọ́n ń dìbò bẹ̀rẹ̀ sí ṣí lọ sí ẹgbẹ́ òṣèlú Democrat Party. Nítorí àtòjọ àtòjọ rẹ̀ nínú ilé, ipò ààrẹ Johnson ṣe àmì ìparí ètò ìfọwọ́sowọ́sí òde òní ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.  Ààrẹ Johnson wáyé lásìkò Ogun Abẹ́lé, nítorí náà ètò òṣèlú àjèjì rẹ̀ ṣe pàtàkì sí dídènà ìjọba kọ́múníìsì. Ṣaaju ki o to di aarẹ rẹ, AMẸRIKA ti kopa ninu Ogun Vietnam, ti o ṣe atilẹyin fun South Vietnam lodi si Ariwa komunisti. Lẹ́yìn ìjà ojú omi kan tó wáyé ní 1964 láàárín Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti Àríwá Vietnam, Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin gbé Àpinnu tó dá lórí Òkun Tonkin, èyí tó fún Johnson láṣẹ láti dáwọ́ lé ogun abẹ́lé ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà. Iye àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Amẹ́ríkà tó wà ní Vietnam pọ̀ sí i lọ́nà tó kàmàmà, àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Amẹ́ríkà àtàwọn ará Vietnam tí wọ́n kú sì pọ̀ sí i. Johnson tún gbòòrò àwọn iṣẹ́ ológun ní Laos tó jẹ́ aládùúgbò láti pa àwọn ọ̀nà ìpèsè North Vietnamese run. Lọ́dún 1968, ogun tí àwọn ará Kọ́múníìsì pè ní Tet Offensive, mú kí àwọn tó ń ta ko ogun túbọ̀ pọ̀ sí i, pàápàá láàárín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n ti tójúúbọ́ láti wọṣẹ́ ológun ní àwọn yunifásítì. Ní Yúróòpù, ìjọba Johnson tẹ̀síwájú láti gbé ìgbésẹ̀ àti láti gbé àjọṣepọ̀ àti ìsopọ̀ ìṣèlú àti ọrọ̀ ajé ti Ìwọ̀-oòrùn Yúróòpù lárugẹ gẹ́gẹ́ bí àwọn tó ṣáájú rẹ̀ ti ṣe.  Johnson tún dojú kọ àwọn ìṣòro mìíràn nílùú rẹ̀ pẹ̀lú rògbòdìyàn kẹ́lẹ́yàmẹ̀yà ní àwọn ìlú ńlá àti bí ìwà ọ̀daràn ṣe ń pọ̀ sí i. Àwọn alátakò rẹ̀ nínú òṣèlú lo àǹfààní náà, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í sọ pé kí ìjọba máa mú "òfin àti ètò" wá. Johnson bẹ̀rẹ̀ ipò rẹ̀ pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ti gbogbo ènìyàn, ṣùgbọ́n ìtẹ́wọ́gbà rẹ̀ dínkù ní gbogbo ìgbà tí ó wà ní ipò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn aráàlú ṣe di ẹni tí inú wọn kò dùn sí ogun Vietnam àti rògbòdìyàn abẹ́lé. Johnson kọ́kọ́ gbìyànjú láti díje fún àtúndìbò; ṣùgbọ́n, lẹ́yìn àbájáde tí kò dára nínú ìdìbò àkọ́kọ́ ní New Hampshire, ó fàkókò rẹ̀ sílẹ̀. Ogun naa jẹ ọrọ idibo pataki ati idibo idibo idibo 1968 ri oludije Republican Richard Nixon ṣẹgun igbakeji aarẹ Johnson Hubert Humphrey. Nígbà tí ipò ààrẹ parí ní ọdún 1969, Johnson padà sí oko rẹ̀ ní Texas, ó tẹ àwọn ìwé ìrántí rẹ̀ jáde, ó sì ń fi ara rẹ̀ pa mọ́ ní àwọn ọ̀nà mìíràn títí tó fi kú nítorí àrùn ọkàn ní ọdún 1973.  Johnson jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ààrẹ tí àríyànjiyàn ti pọ̀ jùlọ nínú ìtàn Amẹ́ríkà. Èrò àwọn èèyàn àtàwọn ọ̀mọ̀wé nípa ohun tó fi sílẹ̀ ti yí padà gan-an látìgbà tó ti kú. Àwọn òpìtàn àti àwọn ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ ka Johnson sí ẹni tó wà nípò gíga nítorí àwọn àṣeyọrí tó ṣe nínú ọ̀ràn ètò ìṣèlú abẹ́lé. Ìṣàkóso rẹ̀ gbé ọ̀pọ̀ òfin pàtàkì kalẹ̀, èyí tó mú àwọn àyípadà pàtàkì wá nínú àwọn ẹ̀tọ́ aráàlú, ètò ìlera, àti ètò ẹ̀kọ́. Ni idakeji, Johnson ni a ṣe ariwo gidigidi fun eto imulo ajeji rẹ, eyini ni jijẹ ipa Amẹrika ni Ogun Vietnam.