Níbàámu pẹ̀lú ìpínrọ̀ tó tẹ̀ lé e yìí, ṣàkọsílẹ̀ àwọn òkè Himalaya tí wọ́n ṣàyẹ̀wò tí wọ́n sì ṣàwárí wọn ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún.
Context:Lọ́dún 1802, àwọn ará ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe ìwádìí kan nílẹ̀ Íńdíà, ìyẹn Great Trigonometrical Survey of India, kí wọ́n lè mọ ibi tí àwọn òkè tó ga jù lọ lágbàáyé wà, bí wọ́n ṣe ga tó àti orúkọ tí wọ́n ń pè wọ́n. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà ní gúúsù Íńdíà, wọ́n sì ń lọ síhà àríwá, wọ́n lo àwọn òkúta ńláńlá tí wọ́n fi ń díwọ̀n ọ̀run, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn wúwo tó kìlógíráàmù márùn-ún [500], tó sì gba àwọn ọkùnrin méjìlá láti gbé wọn, kí wọ́n lè mọ ibi tó ga jù lọ. Wọ́n dé ìsàlẹ̀ àwọn òkè Himalaya ní àwọn ọdún 1830, ṣùgbọ́n Nepal kò fẹ́ gba àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì láyè láti wọ orílẹ̀-èdè náà nítorí ìfura wọn. Wọ́n kọ̀ jálẹ̀ láti gba àwọn òṣìṣẹ́ tó ń ṣàyẹ̀wò ilẹ̀ náà láyè láti wọ orílẹ̀-èdè Nepal.  Àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ní láti máa bá ìwádìí wọn lọ láti Terai, agbègbè kan tó wà ní gúúsù Nẹ́pálì, èyí tó jọra pẹ̀lú àwọn òkè Himalaya. Nǹkan ò rọrùn rárá ní Terai nítorí òjò tó ń rọ̀ gan-an àti àìsàn ibà. Àìsàn ibà pa àwọn mẹ́ta lára àwọn òṣìṣẹ́ tó ń ṣe ìwádìí náà, àwọn méjì míì sì fi iṣẹ́ náà sílẹ̀ nítorí àìlera.  Bó ti wù kó rí, ní ọdún 1847, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ń bá ìwádìí náà lọ, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àyẹ̀wò tó kún rẹ́rẹ́ nípa àwọn òkè Himalaya láti àwọn ibùdó ìwádìí tó jìnnà tó nǹkan bí ogún kìlómítà. Ojú ọjọ́ kò jẹ́ kí wọ́n lè ṣe iṣẹ́ náà láàárín oṣù mẹ́ta tó gbẹ̀yìn ọdún. Ní oṣù November ọdún 1847, Andrew Waugh, tó jẹ́ Ọ̀gá Tó Ń Wo Ilẹ̀ Íńdíà ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, ṣe àwọn àyẹ̀wò bíi mélòó kan láti ibùdó Sawajpore ní ìhà ìlà oòrùn Òkè Himalaya. Nígbà yẹn, òkè Kangchenjunga ni wọ́n kà sí òkè tó ga jù lọ lágbàáyé, inú rẹ̀ sì dùn nígbà tó kíyè sí òkè míì tó wà ní ẹgbẹ̀rún mẹ́tàlélógún [230] kìlómítà síbi tó wà. John Armstrong, tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó wà lábẹ́ Waugh, náà rí òkè náà láti apá ìwọ̀ oòrùn, ó sì pè é ní òkè "b". Waugh yóò kọ̀wé lẹ́yìn náà pé àwọn àyẹ̀wò náà fi hàn pé òkè "b" ga ju Kangchenjunga lọ, ṣùgbọ́n níwọ̀n bí àwọn àyẹ̀wò náà ti jìnnà tó, wọ́n nílò àyẹ̀wò tí ó sún mọ́ra fún ìwádìí. Lọ́dún tó tẹ̀ lé e, Waugh rán òṣìṣẹ́ kan tó ń ṣe ìwádìí padà sí Terai láti lọ fara balẹ̀ kíyè sí òkè "b", àmọ́ àwọsánmà dí i lọ́wọ́.  Ní ọdún 1849, Waugh rán James Nicolson lọ sí agbègbè náà, ẹni tí ó ṣe àyẹ̀wò méjì láti Jirol, 190 km (120 mi) lọ́nà. Nigbana ni Nicolson gba theodolite ti o tobi julọ o si lọ si ila-oorun, o gba awọn akiyesi 30 lati awọn ipo oriṣiriṣi marun, pẹlu ti o sunmọ julọ jẹ 174 km (108 mi) lati oke.  Nicolson padà sí Patna tó wà létí Odò Ganges láti ṣe àwọn ìṣirò tó pọn dandan tó dá lórí àwọn ohun tó rí. Àwọn ìsọfúnni rẹ̀ tí kò tíì ṣe àtúnṣe fún fi ìlàjì gíga tó jẹ́ 9,200 m (30,200 ft) fún òkìtì "b", ṣùgbọ́n èyí kò ka ìtàkùn ìmọ́lẹ̀ sí, èyí tí ó máa ń yí gíga padà. Àmọ́, nọ́ńbà náà fi hàn kedere pé òkè "b" ga ju òkè Kangchenjunga lọ. Àìsàn ibà kọ lù Nicolson, ó sì di dandan fún un láti padà sílé láì parí àwọn ìṣirò rẹ̀. Michael Hennessy, tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olùrànlọ́wọ́ Waugh, ti bẹ̀rẹ̀ sí í fi nọ́ńbà Róòmù sàmì sí àwọn òkè, Kangchenjunga sì ni wọ́n ń pè ní Òkè Kẹsàn-án. Wàyí o, Peak "b" ni wọ́n wá mọ̀ sí Peak XV.  Lọ́dún 1852, nígbà tí Radhanath Sikdar tó jẹ́ onímọ̀ ìṣirò àti aláròjinlẹ̀ ọmọ ilẹ̀ Íńdíà tó wá láti Bengal ń ṣiṣẹ́ ní orílé-iṣẹ́ tó wà ní Dehradun, òun ni ẹni àkọ́kọ́ tó mọ òkè Everest gẹ́gẹ́ bí òkè tó ga jù lọ lágbàáyé, nípa lílo àwọn ìṣirò onímọ̀ ìjìnlẹ̀ tó dá lórí ohun tí Nicolson ṣe. Ìkéde tí ìjọba ṣe pé Peak XV ni ibi tó ga jùlọ ni wọ́n fi pẹ́ fún ọdún bíi mélòó kan bí wọn ṣe ń ṣàyẹ̀wò àwọn ìsọfúnni náà léraléra. Waugh bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ lórí àwọn ìsọfúnni tí Nicolson rí ní ọdún 1854, ó sì lò tó nǹkan bí ọdún méjì pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ lórí àwọn ìsọfúnni náà. Níkẹyìn, ní March 1856, ó sọ ohun tó rí nínú ìwé kan tó kọ sí igbá kejì rẹ̀ ní Calcutta. Kangchenjunga ni a sọ pe o jẹ 8,582 m (28,156 ft), lakoko ti Peak XV ni a fun ni giga ti 8,840 m (29,002 ft). Waugh parí èrò sí pé Òkè Peak XV ni "ó ṣeé ṣe kó jẹ́ òkè tó ga jù lọ lágbàáyé". Peak XV (ti wọn ni ẹsẹ) ni a ṣe iṣiro lati jẹ gangan 29,000 ft (8,839.2 m) giga, ṣugbọn ni gbangba ni a kede lati jẹ 29,002 ft (8,839.8 m) lati le yago fun imọran pe giga gangan ti 29,000 ẹsẹ (8,839.2 m) ko jẹ nkan diẹ sii ju iṣiro ti o yika lọ. Nígbà míì, wọ́n máa ń pe Waugh ní "ẹni àkọ́kọ́ tó gbé ẹsẹ̀ rẹ̀ lé orí Òkè Everest".
Àwọn ìwádìí tí wọ́n ṣe ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún ló jẹ́ kí wọ́n mọ àwọn òkè Kangchenjunga àti Òkè Everest tó wà ní àfonífojì Himalaya.