Ìtàn Linux
Context:Ètò ìṣiṣẹ́ Unix ni wọ́n dá sílẹ̀ tí wọ́n sì ṣe é ní 1969, ní ilé iṣẹ́ Bell Labs ti AT&T, ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, látọ̀dọ̀ Ken Thompson, Dennis Ritchie, Douglas McIlroy, àti Joe Ossanna. Ọdún 1971 ni wọ́n kọ́kọ́ tẹ Unix jáde, èdè assembly ni wọ́n sì fi kọ ọ́. Ní ọdún 1973, nínú ọ̀nà tí ó ṣe pàtàkì, Dennis Ritchie kọ ọ́ padà ní èdè C (àyàfi àwọn ohun èlò kan àti àwọn ìlànà I/O). Ìwúlò èdè tí ó wà ní ipele gíga ti Unix mú kí ó rọrùn láti gbé e sí orí oríṣiríṣi oríṣiríṣi kọ̀ǹpútà.  Nitori ẹjọ ti o ti kọja ti o ni idiwọ lati wọle si iṣowo kọnputa, AT&T fun ni iwe-aṣẹ koodu orisun ti ẹrọ ṣiṣe bi aṣiri iṣowo si ẹnikẹni ti o beere. Nípa bẹ́ẹ̀, Unix yára gbèrú, ó sì di èyí tí àwọn ilé ẹ̀kọ́ àtàwọn ilé iṣẹ́ ń lò. Ní ọdún 1984, AT&T yọ ara rẹ̀ kúrò nínú àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń ṣiṣẹ́ ní àdúgbò, wọ́n sì dá a sílẹ̀ kúrò nínú ọ̀ranyàn rẹ̀ láti má ṣe wọlé sí ọ̀ràn kọ̀ǹpútà; tí wọ́n dá a sílẹ̀ kúrò nínú ọ̀ranyàn yẹn, Bell Labs bẹ̀rẹ̀ sí ta Unix gẹ́gẹ́ bí ohun èlò tí wọ́n ní láṣẹ, níbi tí wọn kò ti gba àwọn oníṣe láyè láti ṣe àtúnṣe rẹ̀.  Onix Systems bẹ̀rẹ̀ sí ta àwọn iṣẹ́-iṣẹ́ Unix tí ó dá lórí kọ̀ǹpútà alágbèéká ní 1980. Lẹ́yìn náà, Sun Microsystems, tí wọ́n dá sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àtúnyẹ̀wò tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe ní Yunifásítì Stanford, tún bẹ̀rẹ̀ sí í ta àwọn ètò iṣẹ́ orí kọ̀ǹpútà tí wọ́n ń lò ní Unix ní 1982. Lakoko ti awọn ibudo iṣẹ Sun ko lo ohun elo PC ti ọja bi Linux ti dagbasoke nigbamii fun, o ṣe aṣoju igbiyanju iṣowo aṣeyọri akọkọ ni pinpin microcomputer ti o jẹ olumulo-ọkan akọkọ ti o ṣiṣẹ eto iṣiṣẹ Unix kan.  Níbi tí Unix ti ń di ohun tí a fi ń ṣe àdáni, ètò GNU, tí Richard Stallman dá sílẹ̀ ní ọdún 1983, ní àfojúsùn láti dá "ètò software tí ó bá Unix mu" tí ó jẹ́ software tí ó ní òmìnira. Ọdún 1984 ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà. Lẹ́yìn náà, ní 1985, Stallman bẹ̀rẹ̀ Free Software Foundation ó sì kọ GNU General Public License (GNU GPL) ní 1989. Ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1990, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ètò tí wọ́n nílò nínú ètò ìṣiṣẹ́ (bíi àwọn ìwé-ìwé, àwọn olùṣàtúnṣe, àwọn atúnṣe-àkọsílẹ̀, àlàfo ìlà àṣẹ, àti ètò wíńdò) ni wọ́n ti parí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ohun èlò tí ó wà ní ìsàlẹ̀ bí àwọn awakọ̀ èlò, àwọn ẹ̀mí èṣù, àti kernel, tí wọ́n ń pè ní GNU Hurd, kò tíì parí.  A ṣe ẹda MINIX nipasẹ Andrew S. Tanenbaum, olukọni imọ-ẹrọ kọnputa, ati tu silẹ ni ọdun 1987 bi eto iṣiṣẹ ti o kere julọ ti o dabi Unix ti o fojusi awọn ọmọ ile-iwe ati awọn miiran ti o fẹ lati kọ awọn ilana eto iṣiṣẹ. Bó tilẹ̀ jẹ́ wípé gbogbo àwọn ìlànà ìpilẹ̀ṣẹ̀ MINIX wà fún gbogbo ènìyàn láti lò, àwọn ìlànà ìyọ̀ǹda kò jẹ́ kí ó jẹ́ sọfitiwia ọ̀fẹ́ títí dìgbà tí ìyọ̀ǹda náà yí padà ní oṣù Kẹrin ọdún 2000.  Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò tẹ̀ ẹ́ jáde títí di ọdún 1992, nítorí àwọn ìṣòro tó jẹ mọ́ òfin, ìdàgbàsókè 386BSD, láti inú èyí tí NetBSD, OpenBSD àti FreeBSD ti wá, ṣáájú ti Linux.  Linus Torvalds ti ṣalaye ni awọn ayeye ọtọtọ pe ti o ba jẹ pe kernel GNU tabi 386BSD ti wa ni akoko (1991), o ṣee ṣe ki o ko ṣẹda Linux.
Linux, ètò ìṣiṣẹ́ kòmpútà tí wọ́n dá ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1990 láti ọwọ́ onímọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀-ìmọ̀ (FSF).  Nígbà tí ó ṣì jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní Yunifásítì Helsinki, Torvalds bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe Linux láti dá ètò kan tó jọ MINIX, ètò ìṣiṣẹ́ UNIX. Ní ọdún 1991 ó tú àdàkọ 0.02; Àdàkọ 1.0 ti Linux kernel, ìpilẹ̀ṣẹ̀ ètò ìṣiṣẹ́ náà, ni a tú sílẹ̀ ní ọdún 1994. Láàárín àkókò kan náà, Richard Stallman tó jẹ́ ògbóǹkangí onímọ̀ nípa ètò orí kọ̀ǹpútà ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà àti àjọ FSF sapá láti ṣe ètò ìṣiṣẹ́ kan tó dà bíi ti UNIX tí wọ́n ń pè ní GNU. Ni idakeji si Torvalds, Stallman ati FSF bẹrẹ nipasẹ ṣiṣẹda awọn ohun elo fun ẹrọ ṣiṣe akọkọ. A wá fi àwọn ohun èlò yìí kún inú ẹ̀rọ Linux láti dá ètò kan tó pé pérépéré tí a ń pè ní GNU/Linux, tàbí, tí a kò fi bẹ́ẹ̀ mọ̀, Linux nìkan.