Kí ni Ilẹ̀ Ọba Byzantine?
Context:Ilẹ̀ Ọba Byzantine, tí a tún ń pè ní Ilẹ̀ Ọba Romu Ìlà Oòrùn tàbí Byzantium, jẹ́ ìlọsíwájú ti Ilẹ̀ Ọba Romu ní pàtàkì ní àwọn agbègbè ìlà oòrùn rẹ̀ ní ìgbà ìgbà òpin ìgbà àtijọ́ àti ìgbà ọ̀làjú, nígbà tí olú ìlú rẹ̀ jẹ Constantinople. Ó la ìyapa àti ìparun Ilẹ̀ Ọba Róòmù Ìwọ̀ Oòrùn ní ọ̀rúndún karùn-ún sànmánì tiwa já, ó sì ń bá a lọ láti wà fún ẹgbẹ̀rún ọdún sí i títí dìgbà tí Ilẹ̀ Ọba Ottoman fi gba Constantinople ní 1453. Láàárín èyí tó pọ̀ jù lọ lára àkókò tí ilẹ̀ ọba náà fi wà, òun ni ilẹ̀ tó lágbára jù lọ ní ti ọrọ̀ ajé, àṣà ìṣẹ̀dálẹ̀, àti ti ológun ní Yúróòpù. Àwọn ọ̀rọ̀ náà "Byzantine Empire" àti "Eastern Roman Empire" ni wọ́n ń lò lẹ́yìn òpin ìjọba náà; àwọn aráàlú rẹ̀ ń bá a lọ láti tọ́ka sí ìjọba wọn gẹ́gẹ́ bíi Roman Empire àti sí ara wọn gẹ́gẹ́ bíi Romans[note 2] - ọ̀rọ̀ tí àwọn Gíríìkì ń bá a lọ láti lò fún ara wọn ní ìgbà Ottoman. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìjọba Romu tẹ̀síwájú àti pé àwọn àṣà rẹ̀ ṣì wà, àwọn òpìtàn òde òní fẹ́ràn láti yàtọ̀ sí Ilẹ̀ Ọba Byzantium láti Romu Àtijọ́ nítorí pé ó dá lórí Constantinople dípò Romu, ó tọ́ka sí àṣà Gíríìkì dípò àṣà Látìn, àti pé ó jẹ́ ti ẹ̀sìn Kristiẹni Ọ́tọ́dọ́ọ̀sì Ìlà Oòrùn.
Lẹ́yìn tí Ilẹ̀ Ọba Róòmù ṣubú ní ọ̀rúndún karùn-ún Sànmánì Kristẹni, ó pín sí ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè. Apá ìlà oòrùn Ilẹ̀ Ọba Róòmù wá di Ilẹ̀ Ọba Byzantine, ìlú Constantinople sì ni olú ìlú rẹ̀ dípò Róòmù. Àwọn ará Byzantium ń bá a lọ láti máa pe ara wọn ní ará Róòmù, wọ́n sì gbà pé àwọn ni ọmọ-ọ̀dọ̀ ìjọba tí ó ti wà tẹ́lẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àṣà ìbílẹ̀ wọn jẹ́ ti Gíríìkì ju ti Látìn lọ. Ilẹ̀ Ọba Byzantium ṣì jẹ́ orílẹ̀-èdè tó lágbára jù lọ nílẹ̀ Yúróòpù títí dìgbà tí Ilẹ̀ Ọba Ottoman ṣẹ́gun Constantinople lọ́dún 1453.