Kí ni àwọn ajá?
Context:Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ni wọ́n ti ń sin àwọn ajá fún ìwà wọn, agbára wọn, àti àwọn ànímọ́ wọn. Irú àwọn ajá yìí yàtọ̀ síra gan-an ní bí wọ́n ṣe rí, bí wọ́n ṣe tóbi tó àti bí àwọ̀ wọn ṣe rí. Wọ́n máa ń ṣe ọ̀pọ̀ nǹkan fáwọn èèyàn, irú bíi pípa ẹran, títọ́jú agbo ẹran, rírán ẹrù, ààbò, ríran àwọn ọlọ́pàá àti àwọn ológun lọ́wọ́, bíbá wọn kẹ́gbẹ́, ìtọ́jú, àti ríran àwọn aláàbọ̀ ara lọ́wọ́. Láti ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún sẹ́yìn, àwọn ajá ti wá mọ bí wọ́n ṣe lè máa hùwà bíi ti èèyàn, ọ̀rọ̀ nípa àjọṣe tó wà láàárín èèyàn àti ajá sì ti di ohun tí wọ́n máa ń gbé yẹ̀ wò lemọ́lemọ́. Ipa tí wọ́n ń ní lórí àwùjọ ẹ̀dá ènìyàn yìí ló mú kí wọ́n máa pè wọ́n ní "ọ̀rẹ́ tímọ́tímọ́ jù lọ fún ènìyàn".
Ajá (Canis familiaris tabi Canis lupus familiaris) jẹ àtọmọdọ́mọ ìkookò. Wọ́n tún máa ń pè é ní ajá tí wọ́n ń gbé nínú ilé, ó wá láti ara ìkookò tí kò sí mọ́ nígbà ayé Pleistocene, ìkookò òde òní sì ni ìbátan tó sún mọ́ ajá jù lọ. Àwọn ajá ni àwọn ẹranko tí àwọn ọdẹ tó máa ń kó ẹran jọ kọ́kọ́ fi ṣe ẹran ọ̀sìn ní ohun tó lé ní ẹgbàá mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [15,000] ọdún sẹ́yìn, ìyẹn ṣáájú kí iṣẹ́ àgbẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀. Nítorí ìbákẹ́gbẹ́ pẹ́ pẹ́ tí wọ́n ní pẹ̀lú ènìyàn, àwọn ajá ti gbòòrò sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé inú ilé, wọ́n sì ti ní agbára láti máa jẹ oúnjẹ tí ó ní èròjà ìrẹ̀pọ̀ nínú, èyí tí kò tó fún àwọn ẹranko mìíràn.