Kí Ni Àyẹ̀wò Àyẹ̀wò?
Àgbéyẹ̀wò àyè jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà ìṣède tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ àwọn ohun tí ó ń lo àwọn ohun tí ó jẹ́ ti àyíká, ti ẹ̀rọ, tàbí ti ilẹ̀. Àgbéyẹ̀wò àyè gba oríṣiríṣi ọ̀nà tí wọ́n fi ń ṣe àgbéyẹ̀wò oríṣiríṣi ọ̀nà, pàápàá àwọn ìsọfúnni nípa àyè. O le ṣee lo ni awọn aaye ti o yatọ bi astronomy, pẹlu awọn ẹkọ rẹ ti gbigbe awọn galaxies ni cosmos, tabi si imọ-ẹrọ iṣelọpọ chi, pẹlu lilo rẹ ti "ibi ati ọna" awọn alugoridimu lati kọ awọn ẹya okun waya ti o nira. Ní ìtumọ̀ tí ó dín kù, ìwádìí nípa àyè jẹ́ ìwádìí nípa àyè, ọ̀nà tí wọ́n ń lò fún àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó jẹ́ ti ènìyàn, pàápàá jùlọ nínú ìwádìí nípa àyè. O tun le ṣee lo si genomics, bi ninu data transcriptomics.  Àwọn ọ̀ràn tó díjú máa ń wáyé nínú àyẹ̀wò àyẹ̀wò, ọ̀pọ̀ nínú wọn ni kò ṣe kedere tàbí kí wọ́n yanjú pátápátá, ṣùgbọ́n wọ́n jẹ́ ìpìlẹ̀ fún ìwádìí tó ń lọ lọ́wọ́ báyìí. Èyí tó ṣe pàtàkì jù lọ nínú wọn ni ìṣòro dídá ibi tí àwọn nǹkan tí à ń ṣèwádìí nípa wọn wà ní àyè wọn mọ̀. Ṣiṣakojọpọ awọn ilana ti onínọmbà aaye jẹ nira nitori nọmba nla ti awọn aaye iwadii oriṣiriṣi ti o wa, awọn ọna ipilẹ oriṣiriṣi ti o le yan, ati ọpọlọpọ awọn fọọmu ti data le gba.