Kí ló fa Ogun Abẹ́lé ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà?
Context:Àwọn òpìtàn tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ Ogun Abẹ́lé Amẹ́ríkà lónìí gbà pé ìpamọ́ ẹrú ní Amẹ́ríkà ni olórí ète àwọn ìpínlẹ̀ Gúúsù mọ́kànlá (ìpínlẹ̀ méje kí ogun náà tó bẹ̀rẹ̀ àti ìpínlẹ̀ mẹ́rin lẹ́yìn tí ó bẹ̀rẹ̀) tí wọ́n kéde ìdásílẹ̀ wọn kúrò ní Amẹ́ríkà (Union) tí wọ́n sì darapọ̀ láti dá Ẹgbẹ́ Àwọn Ìpínlẹ̀ Amẹ́ríkà (tí a mọ̀ sí "Confederation") sílẹ̀. Àmọ́, nígbà tí àwọn òpìtàn ní ọ̀rúndún kọkànlélógún gbà pé ìjà tó wáyé lórí ìfiniṣẹrú kò jẹ́ "ohun tó fa" ogun náà nìkan, ṣùgbọ́n ó jẹ́ "ohun tó fa" ogun náà, wọ́n ní àríyànjiyàn lórí àwọn apá tí ìjà náà dá lé (tí ó jẹ́ ti èrò orí, ti ọrọ̀ ajé, ti ìṣèlú, tàbí ti ẹ̀dá) tó ṣe pàtàkì jùlọ, àti lórí ìdí tí Àríwá kò fi gbà kí àwọn ìpínlẹ̀ Gúúsù yapa kúrò. Àwọn alátìlẹyìn ẹ̀kọ́ tí wọ́n ń pè ní ẹ̀kọ́ tí wọ́n ń pè ní Lost Cause ti sẹ́ pé ìfiniṣẹrú ni olórí ohun tó fa ìpínyà náà, èrò tí àwọn ẹ̀rí tó pọ̀ jù lọ nínú ìtàn ti fi hàn pé kò tòótọ́, pàápàá àwọn ìwé tí àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n kọ̀ sílẹ̀ náà kọ̀ láti kọ̀ sílẹ̀.
Ọ̀pọ̀ àwọn òpìtàn gbà pé ọ̀ràn nípa ìfiniṣẹrú ni olórí ohun tó fa Ogun Abẹ́lé ti Amẹ́ríkà. Gbogbo àwọn ìpínlẹ̀ mọ́kànlá tó wà ní gúúsù fẹ́ kí àṣà ìfiniṣẹrú máa bá a lọ bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ṣe dìbò láti ya ara wọn sọ́tọ̀ kúrò ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà. Àwọn ìpínlẹ̀ wọ̀nyí wá kéde ara wọn ní àwọn Ìpínlẹ̀ Àjùmọ̀ṣe ti Amẹ́ríkà, tí a tún mọ̀ sí Ìpínlẹ̀ Àjùmọ̀ṣe. Bákan náà, ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn òpìtàn gbà pé ìfiniṣẹrú ló fa ogun náà, èrò wọn sì yàtọ̀ síra nípa àwọn apá tó ṣe pàtàkì jù lọ nínú ogun náà (tó jẹ́ ti èrò orí, ti ọ̀ràn ìṣúnná owó, ti ìṣèlú, tàbí ti ẹ̀dá). Èrò wọn tún yàtọ̀ síra lórí ìdí tí àwọn ìpínlẹ̀ Àríwá kò fi jẹ́ kí àwọn ìpínlẹ̀ Gúúsù rọ́pò wọn nínú àjọ náà. Àwọn ọmọlẹ́yìn ẹ̀kọ́ tí a mọ̀ sí Ẹ̀kọ́ Òdì ti sẹ́ wípé ìfiniṣẹrú ni ohun tó fa ogun náà, ṣùgbọ́n èrò yìí ti jẹ́ àrídájú nípa ẹ̀rí tí ó pọ̀, títí kan àwọn ìwé ìdásílẹ̀ àwọn ìpínlẹ̀ Gúúsù.