Ha u fuoa temana e buang ka GDPR, mpolelle hore na GDPR e thusa joang ho sireletsa boitsebiso ba motho ka mong.
Context:Molao oa Kakaretso oa Ts'ireletso ea Lintlha (2016/679, "GDPR") ke molao oa molao oa EU mabapi le ts'ireletso ea data le boinotšing ho EU le European Economic Area (EEA). GDPR ke karolo ea bohlokoa ea molao oa lekunutu oa EU le molao oa litokelo tsa botho, haholo-holo Article 8 (1) ea Charter ea Litokelo tsa Motheo tsa European Union. E boetse e sebetsana le ho fetisoa ha boitsebiso ba botho ka ntle ho libaka tsa EU le tsa EEA. Sepheo se ka sehloohong sa GDPR ke ho matlafatsa taolo le litokelo tsa batho ka bomong mabapi le boitsebiso ba bona le ho nolofatsa tikoloho ea taolo bakeng sa khoebo ea machaba. E nka sebaka sa Directive 95/46/EC ea Ts'ireletso ea Ditaba, molao ona o na le litokisetso le litlhokahalo tse amanang le ts'ebetso ea data ea botho ea batho, bao ka molao ba bitsoang "ba angoa ke data", ba leng EEA,'me e sebetsa ho khoebo efe kapa efe - ho sa tsotelehe sebaka sa eona le bochaba kapa bolulo ba batho bao ho buuoang ka bona - e sebetsanang le tlhaiso-leseling ea botho ea batho ka har'a EEA. GDPR e ile ea amoheloa ka la 14 Mmesa 2016 mme ea qobelloa ho qala ka la 25 Mots'eanong 2018. Kaha GDPR ke molao-motheo, eseng taelo, e tlama ka kotloloho ebile ea sebetsa,'me e fana ka monyetla oa hore likarolo tse ling tsa molao-motheo li fetoloe ke linaha tsa litho ka bomong.  Ho ea ka Khomishene ea Europe, "tlhahisoleseding ea botho ke boitsebiso bo mabapi le motho ea khethiloeng kapa ea ka khetholloang. Haeba u sa khone ho khetholla motho ka ho toba ka boitsebiso boo, joale u lokela ho nahana hore na motho eo o ntse a ka khetholloa. U lokela ho ela hloko boitsebiso boo u bo sebetsanang hammoho le mekhoa eohle eo ka ho utloahalang ho ka etsahalang hore uena kapa motho e mong le e mong a e sebelise ho khetholla motho eo". Litlhaloso tse nepahetseng tsa mantsoe a kang "tlhahisoleseding ea botho", "ho sebetsana", "tlhahlobo ea data", "mookameli", le "processor" li boletsoe ho Article 4 ea Molao.  Melao-motheo Lintlha tsa botho li ke ke tsa sebetsoa ntle le haeba ho na le bonyane motheo o le mong oa molao oa ho etsa joalo. Article 6 e bolela hore merero e molaong ke:  (a) Haeba motho eo data e sebetsanang le eena a fane ka tumello ea ho sebetsana le data ea hae ea botho; (b) Ho phethahatsa boitlamo ba konteraka le taba ea data, kapa bakeng sa mesebetsi ka kopo ea taba ea data e leng mothating oa ho kena konterakeng; (c) Ho phethahatsa boitlamo ba molao ba molaoli oa data; (d) Ho sireletsa lithahasello tsa bohlokoa tsa motho ea nang le data kapa motho e mong; (e) Ho phetha mosebetsi o molemong wa setjhaba kapa ka matla a semmuso; (f) Bakeng sa lithahasello tse nepahetseng tsa molaoli oa data kapa motho oa boraro, ntle le haeba lithahasello tsena li hatelloa ke lithahasello tsa motho eo data e sebetsanang le eena kapa litokelo tsa hae ho latela Charter of Fundamental Rights (haholoholo ha ho tluoa bana).  Tšireletseho ea data ea botho Baokameli le ba sebetsang ka boitsebiso ba botho ba tlameha ho kenya tšebetsong mehato e loketseng ea theknoloji le tlhophiso bakeng sa ho kenya tšebetsong melao-motheo ea tšireletso ea boitsebiso. Mekhoa ea khoebo e sebetsanang le boitsebiso ba botho e tlameha ho raloa le ho hahuoa ho nahanoa ka melao-motheo le ho fana ka litšireletso ho sireletsa boitsebiso (mohlala, ho sebelisa mokhoa oa ho se tsejoe ka lebitso kapa ho se tsejoe ka ho feletseng moo ho loketseng). Baokameli ba data ba tlameha ho rala litsamaiso tsa tlhahisoleseling ba nahanne ka boinotšing. Ka mohlala, ho sebelisa maemo a phahameng ka ho fetisisa a boinotšing ka ho sa feleng, e le hore li-dataset li se ke tsa fumaneha phatlalatsa ka ho sa feleng'me li ke ke tsa sebelisoa ho khetholla taba. Ha ho na data ea motho e ka sebetsoang ntle le haeba e sebetsoa ho latela e 'ngoe ea metheo e tšeletseng ea molao e boletsoeng ke molao (tumello, konteraka, mosebetsi oa sechaba, thahasello ea bohlokoa, thahasello e nepahetseng kapa tlhokahalo ea molao). Ha ts'ebetso e ipapisitse le tumello, motho eo data e sebetsanang le eena o na le tokelo ea ho e hlakola neng kapa neng.  Article 33 e bolela hore molaoli oa data o tlas'a tlamo ea molao ea ho tsebisa ba boholong ba boholong ntle le ho lieha ntle le ha ho ka etsahala hore tlōlo e ka baka kotsi litokelo le bolokolohi ba batho ka bomong. Ho na le nako e ka holimo ho lihora tse 72 ka mor'a ho tseba ka tlōlo ea data ho etsa tlaleho. Batho ka bomong ba tlameha ho tsebisoa haeba ho fumanoa kotsi e kholo ea tšusumetso e mpe (Karolo ea 34). Ho feta moo, motho ea sebetsanang le boitsebiso o tla tlameha ho tsebisa molaoli ntle le tieho e sa hlokahaleng ka mor'a ho lemoha tlōlo ea data ea botho (Sengolo sa 33). Leha ho le joalo, tsebiso ho batho bao ho buuoang ka bona ha e hlokehe haeba molaoli oa data a kentse tšebetsong mehato e loketseng ea ts'ireletso ea tekheniki le tlhophiso e etsang hore data ea hau e se utloisisehe ho motho ofe kapa ofe ea sa lumelloang ho e fumana, joalo ka ho patala (Sengolo sa 34).  Ofisiri ea ts'ireletso ea data  Article 37 e hloka ho khethoa ha ofisiri ea ts'ireletso ea data. Haeba ts'ebetso ea ts'ebetso e etsoa ke bolaoli ba sechaba (ntle le makhotla kapa ba boholong ba ikemetseng ba boahloli ha ba sebetsa ka matla a bona a boahloli), kapa haeba ts'ebetso ea ts'ebetso e kenyelletsa ho lekola khafetsa le ka mokhoa o hlophisehileng ba batho bao litaba li sebetsoang ka bongata, kapa haeba ts'ebetso e etsoa ka bongata ea mekhahlelo e khethehileng ea data le data ea motho e amanang le likotlo tsa botlokotsebe le litlolo tsa molao (Lingolo tsa 9 le Article 10) ofisiri ea ts'ireletso ea data (DPO) - motho ea nang le tsebo ea molao ea ts'ireletso ea data le litloaelo - o tlameha ho khethoa ho thusa molaoli kapa processor ho lekola ho latela ha bona ka hare ho Molao.  Mohlanka ea khethiloeng oa DPO e ka ba setho sa hajoale sa basebetsi ba molaoli kapa processor, kapa karolo eo e ka abeloa motho ea kantle kapa lefapha ka konteraka ea ts'ebeletso. Leha ho le joalo,'mele oa ho sebetsana le litaba o tlameha ho netefatsa hore ha ho na kgohlano ea lithahasello mesebetsing kapa lithahasellong tse ling tseo DPO a ka bang le tsona. Lintlha tsa ho ikopanya le DPO li tlameha ho phatlalatsoa ke mokhatlo o sebetsanang le litaba (mohlala, tsebisong ea lekunutu)'me li ngolisoe le mookameli oa tlhokomelo.  DPO e tšoana le ofisiri ea ho latela melao'me ho boetse ho lebeletsoe hore e be le tsebo ea ho laola mekhoa ea IT, ts'ireletso ea data (ho akarelletsa le ho sebetsana le litlhaselo tsa cyber) le litaba tse ling tsa bohlokoa tsa ts'ebetso ea khoebo tse amanang le ho boloka le ho sebetsana le boitsebiso ba botho le bo bobebe. Tsebo e hlokahalang ha e felle feela tabeng ea ho utloisisa hore na melao le melaoana e mabapi le tšireletso ea boitsebiso e lateloa joang. Ofisiri ea DPO e lokela ho boloka lethathamo la boitsebiso bohle bo bokelloang le bo bolokiloeng lebitsong la mokhatlo. Lintlha tse ling mabapi le mosebetsi le karolo ea ofisiri ea ts'ireletso ea data li fanoe ka la 13 Tšitoe 2016 (e ntlafalitsoeng ka la 5 Mmesa 2017) tokomaneng ea tataiso.  Mekhatlo e thehiloeng ka ntle ho EU e tlameha ho khetha motho ea thehiloeng EU e le moemeli le ntlha ea ho ikopanya bakeng sa boitlamo ba bona ba GDPR (Sengolo sa 27). Ena ke karolo e arohaneng le ea DPO, le hoja ho e-na le boikarabelo bo tšoanang bo bontšang hore karolo ena e ka boela ea etsoa ke DPO ea khethiloeng.
Molao-motheo oa Tšireletso ea Boitsebiso o fana ka tataiso mabapi le ho boloka le ho sebetsana le boitsebiso ba botho. Boitsebiso ba botho ke boitsebiso leha e le bofe bo mabapi le motho ea khethiloeng kapa ea khethollang, eo hape a tsejoang e le taba ea boitsebiso. Lintlha tsa botho li kenyelletsa tlhahisoleseding e kang ea bona:  lebitso aterese Nomoro ea karete ea boitsebiso/ phasepoto chelete setšoantšo sa setso Aterese ea Internet Protocol (IP) data e bolokiloeng ke sepetlele kapa ngaka (e khethollang motho ka mokhoa o ikhethileng bakeng sa merero ea bophelo bo botle).  Likarolo tse khethehileng tsa data U ke ke ua sebetsana le boitsebiso ba botho ba motho e mong:  morabe kapa morabe tšekamelo ea ho kopanela liphate maikutlo a lipolotiki litumelo tsa bolumeli kapa tsa filosofi ho ba setho sa mokhatlo oa basebetsi boitsebiso ba liphatsa tsa lefutso, ba biometric kapa ba bophelo bo botle ntle le maemong a khethehileng (mohlala, ha u fuoe tumello e hlakileng kapa ha ho hlokahala ho sebetsana le mabaka a thahasello e kholo ea sechaba, motheong oa molao oa EU kapa oa naha) Lintlha tsa botho tse amanang le liqoso tsa botlokotsebe le litlolo tsa molao ntle le haeba sena se lumelloa ke molao oa EU kapa oa naha.  Ke mang ea sebetsanang le boitsebiso ba botho? Nakong ea ts'ebetso, data ea botho e ka feta lik'hamphaning kapa mekhatlong e fapaneng. Ka hare ho potoloho ena ho na le litlaleho tse peli tse ka sehloohong tse sebetsanang le ho sebetsana le boitsebiso ba botho:  Motho ea laolang boitsebiso - o etsa qeto ka morero le tsela eo boitsebiso ba botho bo sebetsoang ka eona. Mohlophisi oa data - o boloka le ho sebetsana le data lebitsong la molaoli oa data. Ke mang ea shebang hore na boitsebiso ba botho bo sebetsoa joang ka har'a khampani? Mohlanka oa Tšireletso ea Boitsebiso (DPO), eo mohlomong a khethiloeng ke k'hamphani, o ikarabella ho lekola hore na boitsebiso ba botho bo sebetsoa joang le ho tsebisa le ho eletsa basebetsi ba sebetsanang le boitsebiso ba botho ka boikarabelo ba bona. DPO e boetse e sebelisana le Lekhotla la Tšireletso ea Boitsebiso (DPA), e le sebaka sa ho ikopanya le DPA le batho ka bomong.  Ho sebetsana le boitsebiso bakeng sa khampani e 'ngoe Molaoli oa data a ka sebelisa feela processor ea fanang ka tiiso e lekaneng, tsena li lokela ho kenyelletsoa konterakeng e ngotsoeng pakeng tsa mekha e amehang. Konteraka e tlameha hape ho ba le lipehelo tse'maloa tse tlamang, mohlala, hore processor ea data e tla sebetsana le data ea motho feela ha e laetsoe ho etsa joalo ke molaoli oa data.  Ho fetisetsa boitsebiso ka ntle ho EU Ha data ea botho e fetisetsoa ka ntle ho EU, tšireletso e fanoang ke GDPR e lokela ho tsamaea le data. Sena se bolela hore haeba u romela boitsebiso linaheng tse ling, k'hamphani ea hao e tlameha ho etsa bonnete ba hore e 'ngoe ea mehato e latelang ea lateloa:  EU e nka hore tšireletso ea naha eo e seng ea EU e lekane. Khamphani ea hau e nka mehato e hlokahalang ho fana ka litšireletso tse loketseng, tse kang ho kenyelletsa lipehelo tse khethehileng konterakeng e lumellaneng le morekisi oa data ea kantle ho Europe. Khamphani ea hao e itšetleha ka mabaka a khethehileng bakeng sa ho fetisetsa (ho tlosoa ho molao) joalo ka tumello ea motho ka mong. Ke neng moo ho sebetsanang le boitsebiso ho lumelloang? Melao ea EU ea tšireletso ea data e bolela hore u lokela ho sebetsana le data ka tsela e hlokang leeme le e molaong, bakeng sa morero o itseng le o nepahetseng'me u sebetse feela data e hlokahalang ho phethahatsa morero ona. U tlameha ho netefatsa hore u phetha e 'ngoe ea maemo a latelang ho sebetsana le boitsebiso ba botho; u:  ba fuoe tumello ea motho ea amehang hloka datha tsa botho ho phethahatsa boitlamo ba konteraka le motho hloka data ea botho ho phethahatsa tlamo ea molao hloka data ea botho ho sireletsa lithahasello tsa bohlokoa tsa motho ka mong ho sebetsana le dintlha tsa botho ho phethahatsa mosebetsi molemong wa setjhaba ba sebetsa ka lithahasello tse nepahetseng tsa k'hamphani ea hau, ha feela litokelo tsa motheo le litokelo tsa motho eo data ea hae e sebetsitsoeng li sa amehe haholo. Haeba litokelo tsa motho eo li phahametse lithahasello tsa k'hamphani ea hao, joale u ke ke ua sebetsana le boitsebiso ba hae.   Ho lumellana le ho sebetsoa ha data - tumello Tokelo ea ho fihlella le tokelo ea ho fetisoa ha data Tokelo ea ho lokisa le tokelo ea ho hanyetsa Tokelo ea ho hlakoloa (tokelo ea ho lebaloa) Ho etsa liqeto ka boiketsetso le ho etsa profiling Ho tlōla ha data <unk> ho fana ka tsebiso e nepahetseng Ho arabela likōpo Litlhahlobo tsa tšusumetso Ho boloka tlaleho