Ṣé ó yẹ kéèyàn lọ sí Qumran?
Context:Qumran (Hebrew; Arabic) jẹ́ ibi ìwalẹ̀pìtàn ní West Bank tí wọ́n ń darí ní Qumran National Park ní Israel. O wa lori pẹtẹlẹ marl gbigbẹ nipa 1.5 km (1 mi) lati eti okun ariwa iwọ-oorun ti Okun Òkú, nitosi ibugbe Israeli ati kibbutz ti Kalya.  A kọ ibudó akoko Hellenistic lakoko ijọba ti olori Hasmonean John Hyrcanus (134<unk>104 BCE) tabi diẹ nigbamii. Àwùjọ àwọn Júù kan ló ń gbé Qumran ní apá ìparí àkókò Tẹ́ńpìlì Kejì, èyí tí ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ọ̀mọ̀wé fi ń mọ ẹ̀ya ìsìn àwọn Essene; síbẹ̀, wọ́n tún sọ pé àwọn àwùjọ mìíràn tún wà. O ti lo julọ ti akoko titi di 68 CE ati pe awọn ara Romu run ni akoko Ogun Juu-Romu akọkọ, o ṣee ṣe bi pẹ bi 73 CE. Nígbà tó yá, àwọn Júù tó ṣọ̀tẹ̀ lò ó nígbà Ìdìtẹ̀ Bar Kokhba. Lóde òní, ìlú Qumran làwọn èèyàn mọ̀ sí ìlú tó sún mọ́ àwọn hòrò Qumran, níbi tí wọ́n kó àwọn Àkájọ Ìwé Òkun Òkú pa mọ́ sí. Roland de Vaux ló ṣe àwọn ìwalẹ̀pìtàn tó ṣe pàtàkì jù lọ ní Qumran ní àwọn ọdún 1950, ó sì tún ṣe àwọn ìwalẹ̀pìtàn tó wáyé nígbà tó yá.  Lati Ogun Ọjọ mẹfa ti ọdun 1967, Qumran ti wa ni iṣakoso nipasẹ Israel Nature and Parks Authority.
Qumran jẹ́ ibi ìwalẹ̀pìtàn kan ní West Bank tí wọ́n ń darí ní Qumran National Park ti Israel. O wa lori pẹtẹlẹ marl gbigbẹ nipa 1.5 km (1 mi) lati eti okun ariwa iwọ-oorun ti Okun Òkú, nitosi ibugbe Israeli ati kibbutz ti Kalya.  A kọ ibudó akoko Hellenistic lakoko ijọba ti olori Hasmonean John Hyrcanus (134<unk>104 BCE) tabi diẹ nigbamii. Àwùjọ àwọn Júù kan ló ń gbé Qumran ní apá ìparí àkókò Tẹ́ńpìlì Kejì, èyí tí ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ọ̀mọ̀wé fi ń mọ ẹ̀ya ìsìn àwọn Essene; síbẹ̀, wọ́n tún sọ pé àwọn àwùjọ mìíràn tún wà. O ti lo julọ ti akoko titi di 68 CE ati pe awọn ara Romu run ni akoko Ogun Juu-Romu akọkọ, o ṣee ṣe bi pẹ bi 73 CE. Nígbà tó yá, àwọn Júù tó ṣọ̀tẹ̀ lò ó nígbà Ìdìtẹ̀ Bar Kokhba. Lóde òní, ìlú Qumran làwọn èèyàn mọ̀ sí ìlú tó sún mọ́ àwọn hòrò Qumran, níbi tí wọ́n kó àwọn Àkájọ Ìwé Òkun Òkú pa mọ́ sí. Roland de Vaux ló ṣe àwọn ìwalẹ̀pìtàn tó ṣe pàtàkì jù lọ ní Qumran ní àwọn ọdún 1950, ó sì tún ṣe àwọn ìwalẹ̀pìtàn tó wáyé nígbà tó yá.  Lati Ogun Ọjọ mẹfa ti ọdun 1967, Qumran ti wa ni iṣakoso nipasẹ Israel Nature and Parks Authority.