Ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ̀ tí ìmọ̀-ẹ̀rọ ń gbé jáde? Ṣàlàyé gbogbo wọn ní ṣókí pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ.
Context:Ìdàgbàsókè ìmọ̀ ẹ̀rọ jẹ́ ẹ̀kọ́ nípa ìyípadà tó gbòòrò nínú àwùjọ nípa lílo ìmọ̀ ẹ̀rọ. Onímọ̀ ọgbọ́n orí ọmọ ilẹ̀ Czech náà Radovan Richta ló gbé èrò yìí kalẹ̀.  Ìran Ènìyàn Nínú Ìyípadà; Ìwòye Nípa Àsìkò Tó Ti Kọjá, Ìsinsìnyí àti Ọjọ́ Ọ̀la Réré, Ìwé Masefield, 1993. Ìmọ̀-ẹ̀rọ (tí Richta pè ní "ohun tí a dá nípa lílo agbára èrò orí àti ti ara fún àdáni láti lè ní iye kan") máa ń wáyé ní ìpele mẹ́ta: irinṣẹ́, ẹ̀rọ, àti ẹ̀rọ aládàáṣe. Ó sọ pé ohun méjì ló ń mú kí ìyípadà yìí wáyé:  Àkókò tí ẹ̀dá ènìyàn wà ṣáájú ìgbà tí wọ́n kọ́kọ́ dáyé, tí gbogbo àwọn ẹranko yòókù ṣì wà nínú rẹ̀ títí dòní olónìí (yàtọ̀ sí àwọn ẹyẹ àti àwọn ẹranko tí wọ́n ń pè ní primates) kì í ṣe àkókò tó bọ́gbọ́n mu rárá fún àwọn èèyàn tó wà ṣáájú ìgbà tí wọ́n kọ́kọ́ dáyé.  Bí ìmọ̀-ẹ̀rọ ṣe jáde, èyí tí ìdàgbàsókè èrò orí mú kó ṣeé ṣe, ló ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́: ohun èlò. Ohun èlò kan máa ń jẹ́ kéèyàn lè ṣe iṣẹ́ kan lọ́nà tó gbéṣẹ́, irú bí ọfà, pólò, tàbí òòlù tó máa ń jẹ́ kí iṣẹ́ ọwọ́ túbọ̀ gbéṣẹ́ kí ọwọ́ rẹ̀ lè tẹ ohun tó ń fẹ́. Nígbà tó yá, àwọn ohun èlò tí ẹranko ń lò, irú bí pólò àti ẹṣin, mú kí ọ̀nà tí wọ́n ń gbà mú oúnjẹ jáde pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá ju ti àwọn tó ń ṣọdẹ tí wọ́n sì ń kó oúnjẹ jọ. Àwọn irinṣẹ́ yìí máa ń jẹ́ kéèyàn lè ṣe àwọn nǹkan tí kò ṣeé ṣe láti ṣe nípa ara nìkan, irú bíi kéèyàn máa fi awò amúniyọ̀ṣẹ̀ẹ́ wo àwọn nǹkan kéékèèké, kéèyàn máa fi àgbá àti kẹ̀kẹ́ gbé àwọn nǹkan tó wúwo, tàbí kéèyàn máa gbé omi tó pọ̀ nínú korobá.  Ìgbésẹ̀ kejì nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ ni bí wọ́n ṣe ṣe ẹ̀rọ náà. Ẹrọ (ẹrọ ti o ni agbara lati jẹ deede diẹ sii) jẹ ọpa ti o rọpo apakan tabi gbogbo nkan ti ipa ti ara eniyan, ti o nilo iṣakoso awọn iṣẹ rẹ nikan. Àwọn ẹ̀rọ bẹ̀rẹ̀ sí í pọ̀ sí i nígbà tí ọ̀làjú dé, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ẹ̀rọ amúlùmálà omi tí wọ́n ń pè ní ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ ti wà tipẹ́tipẹ́.  Bí àpẹẹrẹ, a lè sọ pé ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, ọkọ̀ ojú irin, kọ̀ǹpútà àti iná ló wà nínú ayé. Àwọn ẹ̀rọ máa ń jẹ́ káwọn èèyàn lè ṣe ohun tó ju agbára wọn lọ. Fífi ẹ̀rọ kan sí oko, ìyẹn ẹ̀rọ amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́, mú kí èso oúnjẹ pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá ju ti ẹṣin àti ọ̀bẹ lọ.  Ìpele kẹta àti ìkẹyìn nínú ìdàgbàsókè ìmọ̀-ẹ̀rọ ni ẹ̀rọ aládàáṣe. Ẹ̀rọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ̀ kúrò ni ẹ̀rọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ̀. Àwọn ẹ̀rọ tí wọ́n lè fi irú nǹkan bẹ́ẹ̀ ṣe ni aago orí kọ̀ǹpútà, ẹ̀rọ tó ń yí tẹlifóònù pa dà, ẹ̀rọ tó ń mú kí ọkàn èèyàn pa dà ṣiṣẹ́ dáadáa àti ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà.  Ó ṣe pàtàkì láti lóye pé àwọn ìpele mẹ́ta náà ṣàpèjúwe ìfilọ́lẹ̀ àwọn oríṣi ìmọ̀-ẹ̀rọ tó ṣe pàtàkì, nítorí náà àwọn mẹ́ta náà ṣì ń bá a lọ ní lílò lọ́nà tó gbòòrò lóde òní. Àwọn irinṣẹ́ kan ni ọ̀kọ̀, pólò, búlọ́ọ̀lù, ọ̀bẹ, àlàfo, àti ẹ̀rọ amúṣánṣán.
ìpele àkọ́kọ́: irinṣẹ́. Ohun èlò kan máa ń jẹ́ kéèyàn lè ṣe iṣẹ́ kan lọ́nà tó gbéṣẹ́, irú bí ọfà, pólò, tàbí òòlù tó máa ń jẹ́ kí iṣẹ́ ọwọ́ túbọ̀ gbéṣẹ́ kí ọwọ́ rẹ̀ lè tẹ ohun tó ń fẹ́. Nígbà tó yá, àwọn ohun èlò tí ẹranko ń lò, irú bí pólò àti ẹṣin, mú kí ọ̀nà tí wọ́n ń gbà mú oúnjẹ jáde pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá ju ti àwọn tó ń ṣọdẹ tí wọ́n sì ń kó oúnjẹ jọ. Àwọn irinṣẹ́ yìí máa ń jẹ́ kéèyàn lè ṣe àwọn nǹkan tí kò ṣeé ṣe láti ṣe nípa ara nìkan, irú bíi kéèyàn máa fi awò amúniyọ̀ṣẹ̀ẹ́ wo àwọn nǹkan kéékèèké, kéèyàn máa fi àgbá àti kẹ̀kẹ́ gbé àwọn nǹkan tó wúwo, tàbí kéèyàn máa gbé omi tó pọ̀ nínú korobá.  Ìgbésẹ̀ kejì nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ ni bí wọ́n ṣe ṣe ẹ̀rọ náà. Ẹrọ (ẹrọ ti o ni agbara lati jẹ deede diẹ sii) jẹ ọpa ti o rọpo apakan tabi gbogbo nkan ti ipa ti ara eniyan, ti o nilo iṣakoso awọn iṣẹ rẹ nikan. Àwọn ẹ̀rọ bẹ̀rẹ̀ sí í pọ̀ sí i nígbà tí ọ̀làjú dé, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ẹ̀rọ amúlùmálà omi tí wọ́n ń pè ní ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ ti wà tipẹ́tipẹ́.  Bí àpẹẹrẹ, a lè sọ pé ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, ọkọ̀ ojú irin, kọ̀ǹpútà àti iná ló wà nínú ayé. Àwọn ẹ̀rọ máa ń jẹ́ káwọn èèyàn lè ṣe ohun tó ju agbára wọn lọ. Fífi ẹ̀rọ kan sí oko, ìyẹn ẹ̀rọ amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́, mú kí èso oúnjẹ pọ̀ sí i ní ìlọ́po mẹ́wàá ju ti ẹṣin àti ọ̀bẹ lọ.  Ìpele kẹta àti ìkẹyìn nínú ìdàgbàsókè ìmọ̀-ẹ̀rọ ni ẹ̀rọ aládàáṣe. Ẹ̀rọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ̀ kúrò ni ẹ̀rọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ̀. Àwọn ẹ̀rọ tí wọ́n lè fi irú nǹkan bẹ́ẹ̀ ṣe ni aago orí kọ̀ǹpútà, ẹ̀rọ tó ń yí tẹlifóònù pa dà, ẹ̀rọ tó ń mú kí ọkàn èèyàn pa dà ṣiṣẹ́ dáadáa àti ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà.