Tá a bá wo ìwé kan tó sọ̀rọ̀ nípa Àjọ Àwọn Orílẹ̀-Èdè Tó Ń Ta Epo Rẹ̀, ìgbà wo ni wọ́n dá àjọ OPEC sílẹ̀, báwo sì làwọn onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé ṣe ṣàpèjúwe agbára tí OPEC ní lórí ọjà epo?
Context:Àjọ àwọn Orílẹ̀-èdè tó ń ta epo rọ̀bì (OPEC, /ˈoʊpɛk/ OH-pek) jẹ́ àjọ tí ó ń jẹ́ kí àwọn orílẹ̀-èdè tó ń ta epo rọ̀bì ṣiṣẹ́ pọ̀, kí wọ́n lè kópa pọ̀ nínú ọjà àgbáyé kí wọ́n sì rí èrè tó pọ̀. O da ni ọjọ 14 Oṣu Kẹsan ọdun 1960 ni Baghdad nipasẹ awọn ọmọ ẹgbẹ marun akọkọ (Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia, ati Venezuela), lati ọdun 1965, o ti jẹ olú ni Vienna, Austria, botilẹjẹpe Austria kii ṣe ọmọ ẹgbẹ OPEC. Gẹgẹ bi Oṣu Kẹsan ọdun 2018, awọn orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ 13 ṣe iṣiro fun ida 44 ti iṣelọpọ epo kariaye ati ida 81.5 ti awọn ifipamọ epo ti a fihan ni agbaye, fifun OPEC ni ipa nla lori awọn idiyele epo kariaye ti a ti pinnu tẹlẹ nipasẹ ẹgbẹ ti a pe ni "Awọn Arabinrin Meje" ti awọn ile-iṣẹ epo ti orilẹ-ede pupọ.  Bí wọ́n ṣe dá àjọ OPEC sílẹ̀ jẹ́ ìyípadà ńlá kan tó mú kí orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan ní àṣẹ lórí àwọn ohun àmúṣọrọ̀ ilẹ̀, àwọn ìpinnu tí àjọ OPEC ṣe sì wá kó ipa pàtàkì nínú ọjà epo àgbáyé àti àjọṣe àgbáyé. Àbájáde rẹ̀ máa ń lágbára gan-an nígbà tí ogun tàbí rògbòdìyàn tó wáyé láàárín àwọn aráàlú bá mú kí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkókò dí dí dí pípín nǹkan lọ́wọ́. Ní àwọn ọdún 1970, àwọn ìkálọ́wọ́kò tí wọ́n ṣe sí ìmújáde epo rọ̀bì mú kí owó epo ròkè gan-an, ó sì tún mú kí owó tó ń wọlé fún àjọ OPEC àti ọrọ̀ wọn pọ̀ sí i, èyí sì ní àbájáde tó lágbára gan-an tó sì máa wà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún lórí ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé. Ní àwọn ọdún 1980, àjọ OPEC bẹ̀rẹ̀ sí í gbé àwọn góńgó ìmújáde kalẹ̀ fún àwọn orílẹ̀-èdè tó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀; ní gbogbo gbòò, nígbà tí wọ́n bá dín àwọn góńgó náà kù, owó epo máa ń lọ sókè. Eyi ti ṣẹlẹ laipẹ lati awọn ipinnu 2008 ati 2016 ti agbari lati ge ipese ti o pọju.  Àwọn onímọ̀ nípa ọrọ̀ ajé ti ṣàpèjúwe OPEC gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìwé ìwé nípa àjọ kan tó ń fọwọ́ sowọ́ pọ̀ láti dín ìdíje ọjà kù, ṣùgbọ́n èyí tí àwọn ìjíròrò rẹ̀ wà lábẹ́ ààbò ẹ̀kọ́ ààbò ìjọba lábẹ́ òfin àgbáyé. Ní àwọn ọdún 1960 àti 1970, àjọ OPEC ṣe àtúntò ètò ìkápá epo lágbàáyé láṣeyọrí, kí agbára láti ṣe ìpinnu àti èyí tó pọ̀ jù lọ nínú èrè wà ní ọwọ́ àwọn orílẹ̀-èdè tó ń mú epo jáde. Lati ọdun 1980, OPEC ti ni ipa ti o lopin lori ipese epo agbaye ati iduroṣinṣin owo, bi o ti jẹ pe awọn ọmọ ẹgbẹ ṣe ẹtan nigbagbogbo lori awọn adehun wọn si ara wọn, ati bi awọn adehun ọmọ ẹgbẹ ṣe afihan ohun ti wọn yoo ṣe paapaa ni isansa ti OPEC.  Awọn ọmọ ẹgbẹ OPEC lọwọlọwọ ni Algeria, Angola, Equatorial Guinea, Gabon, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Nigeria, Republic of Congo, Saudi Arabia, United Arab Emirates ati Venezuela. Lákòókò kan náà, Ecuador, Indonesia àti Qatar jẹ́ ọmọ ẹgbẹ OPEC tẹ́lẹ̀. Ẹgbẹ́ ńlá kan tí wọ́n pè ní OPEC+ ni wọ́n dá sílẹ̀ ní òpin ọdún 2016 kí wọ́n lè máa darí ọjà epo rọ̀bì lágbàáyé.
Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹsàn-án ọdún 1960 ni wọ́n dá Ẹgbẹ́ Àwọn Orílẹ̀-Èdè Tó Ń Ta Epo Sílẹ̀ (OPEC) sílẹ̀. Àwọn onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀ ajé ṣàpèjúwe Àjọ Àwọn Orílẹ̀-Èdè Tó Ń Ṣòwò Orílẹ̀-Èdè (OPEC) gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ kan tí wọ́n dá sílẹ̀, èyí tó máa ń dín ìdíje tó wà ní ọjà kù nípa dídá àwọn orílẹ̀-èdè tó wà nínú ẹgbẹ́ náà lẹ́tọ̀ọ́ láti máa ṣòwò. Àbájáde àwọn àfikún epo tí àjọ OPEC ń pèsè máa ń lágbára gan-an lákòókò tí ogun bá ń jà tàbí nígbà tí rògbòdìyàn bá wáyé láàárín àwọn aráàlú, ìyẹn nígbà tí wọ́n bá ti dín ìpèsè epo rọ̀bì kù. Ìwà àdàkàdekè àwọn orílẹ̀-èdè tó jẹ́ mẹ́ńbà OPEC ń dín agbára tí wọ́n ní lórí ọ̀ràn epo àti iye tí wọ́n ń tà kù.