Wá àlàyé nípa ìdí tí wọ́n fi pa Mary Celeste tì.
Context:Mary Celeste (/səˈlɛst/; igbagbogbo a tọka si aṣiṣe bi Marie Celeste) jẹ ọkọ oju omi oniṣowo ti a forukọsilẹ ni Amẹrika, ti a mọ julọ fun wiwa ti o wa ni ṣiṣan ati ti o fi silẹ ni Okun Atlantic kuro ni Awọn erekusu Azores ni Oṣu kejila ọjọ 4, ọdun 1872. Ọkọ̀ òkun kan tí wọ́n ń pè ní Dei Gratia, tó jẹ́ ti ilẹ̀ Kánádà, rí ọkọ̀ òkun náà nígbà tó wà nínú ìdààmú, àmọ́ ó ṣì lè rìn lójú òkun. Ọjọ́ mẹ́wàá sẹ́yìn ni wọ́n kọ àkọsílẹ̀ tó gbẹ̀yìn sínú ìwé ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Ó ti kúrò ní New York City lọ sí Genoa ní November 7 ó sì ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun èlò nígbà tí wọ́n rí i. Ọtí tí wọ́n kó sínú ọkọ̀ òkun náà kò bà jẹ́, bẹ́ẹ̀ náà làwọn nǹkan ìní awakọ̀ náà kò bà jẹ́. Kò sẹ́ni tó rí ẹnikẹ́ni lára àwọn tó wà nínú ọkọ̀ náà, kò sì sẹ́ni tó gbọ́ nípa wọn mọ́.  Wọ́n kọ́ Mary Celeste ní erékùṣù Spencer's Island, Nova Scotia, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í rìnrìn àjò lábẹ́ ìforúkọsílẹ̀ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gẹ́gẹ́ bí Amazon ní ọdún 1861. A gbe e lọ si ohun ini ati iforukọsilẹ Amẹrika ni ọdun 1868, nigbati o gba orukọ tuntun rẹ. Lẹ́yìn náà, ó bẹ̀rẹ̀ ìrìn àjò rẹ̀ lọ títí di ọdún 1872. Ni awọn igbẹjọ igbala ni Gibraltar lẹhin imularada rẹ, awọn oṣiṣẹ ile-ẹjọ ṣe akiyesi awọn aye oriṣiriṣi ti foul play, pẹlu iṣọtẹ nipasẹ awọn atukọ ti Mary Celeste, ikọlu nipasẹ awọn atukọ Dei Gratia tabi awọn miiran, ati ipinu lati ṣe iṣeduro iṣeduro tabi igbala. Kò sí ẹ̀rí kankan tó fi hàn pé àwọn èrò yìí tòótọ́, ṣùgbọ́n àwọn ìfura tí wọn kò rí ojútùú sí ló mú kí owó ìràpadà tí wọ́n fún àwọn tí wọ́n bá rí i pé àwọn bọ́ nínú omi kéré.  Àwọn ìwádìí tí wọn kò rí àbájáde rẹ̀ mú kí àwọn èèyàn máa rò ó láìdáwọ́dúró nípa bí ohun tí wọ́n ń sọ ṣe jẹ́ àdììtú tó, ìtàn náà sì ti di èyí tó ṣòroó lóye nípa fífi àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ àṣìṣe àti àròsọ kún un léraléra. Lára àwọn àbá tí wọ́n ti gbé jáde ni pé èéfín ọtí líle tó ń jáde látinú ọkọ̀ náà lè ṣàkóbá fún àwọn òṣìṣẹ́ ọkọ̀ náà, ilẹ̀ lè mì lábẹ́ omi, omi lè ṣàn, ẹja squid ńlá kan lè gbéjà kò wọ́n, àwọn nǹkan abàmì sì lè ṣẹlẹ̀.  Lẹ́yìn tí wọ́n gbọ́ ẹjọ́ tí wọ́n ṣe ní Gibraltar, Mary Celeste ṣì ń bá iṣẹ́ rẹ̀ lọ lábẹ́ àwọn onílé tuntun. Lọ́dún 1885, ọ̀gá ọkọ̀ òkun rẹ̀ mọ̀ọ́mọ̀ fi ọkọ̀ náà rì ní etíkun Haiti gẹ́gẹ́ bí apá kan ìfọ̀kànbalẹ̀ tí wọ́n ń gbìyànjú láti ṣe. Ọ̀pọ̀ ìgbà làwọn èèyàn ti sọ ìtàn bí wọ́n ṣe pa á tì lọ́dún 1872, wọ́n sì ti fi ṣe eré nínú àwọn ìwé, ìwé àròkọ, eré àti sinimá, orúkọ ọkọ̀ òkun náà sì ti di ohun táwọn èèyàn fi ń ṣàpèjúwe bí wọ́n ṣe pa á tì láìnídìí. Ní ọdún 1884, Arthur Conan Doyle kọ "J. Habakuk Jephson's Statement", ìtàn kúkúrú kan tí ó dá lórí àdììtú náà, ṣùgbọ́n ó kọ orúkọ ọkọ̀ náà sí Marie Celeste. Ìtàn náà gbajúmọ̀ débi pé ọ̀nà tí wọ́n ń gbà kọ ọ́ pọ̀ ju bí wọ́n ṣe kọ ọ́ ní ìpilẹ̀ṣẹ̀ lọ.
Àwọn èròǹgbà nípa ìdí tí wọ́n fi pa Mary Celeste tì ni ìdìtẹ̀ látọ̀dọ̀ àwọn òṣìṣẹ́ Mary Celeste; ìwà òǹrorò; ìdìtẹ̀ láti ṣe ètò ìbánigbófò tàbí ìtanilólè; àti fífi àwọn òṣìṣẹ́ sílẹ̀ nítorí èéfín ọtí tí ó ń gòkè láti inú ẹrù náà, ìmìtìtì ilẹ̀ abẹ́ omi, omi tí ń ṣàn, ìkọlù látọ̀dọ̀ òkòtó ńlá kan, àti àfikún ààlà.