waa maxay entropy
Context:Entropy waa fikrad cilmiyeed, iyo sidoo kale hanti jir ahaaneed la qiyaasi karo, oo inta badan la xiriirta xaalad fowdo, kala duwanaansho, ama hubin la'aan. Ereyga iyo fikradda waxaa loo adeegsadaa meelo kala duwan, laga bilaabo termodynamics-ka caadiga ah, halkaas oo markii ugu horreysay la aqoonsaday, si loo sharaxo microscopic ee dabeecadda ee fiisikiska tirakoobka, iyo mabaadi'da aragtida macluumaadka. Waxay heshay codsiyo ballaaran oo ku saabsan kiimikada iyo fiisikiska, nidaamyada bayoolojiga iyo xiriirkooda nolosha, cilmiga meeraha, dhaqaalaha, cilmiga bulshada, sayniska cimilada, isbedelka cimilada, iyo nidaamyada macluumaadka oo ay ku jiraan gudbinta macluumaadka isgaarsiinta.
Entropy waa fikrad cilmiyeed, iyo sidoo kale hanti jir ahaaneed la qiyaasi karo, oo inta badan la xiriirta xaalad fowdo, kala duwanaansho, ama hubin la'aan. Ereyga iyo fikradda waxaa loo adeegsadaa meelo kala duwan, laga bilaabo termodynamics-ka caadiga ah, halkaas oo markii ugu horreysay la aqoonsaday, si loo sharaxo microscopic ee dabeecadda ee fiisikiska tirakoobka, iyo mabaadi'da aragtida macluumaadka. Waxay heshay codsiyo ballaaran oo ku saabsan kiimikada iyo fiisikiska, nidaamyada bayoolojiga iyo xiriirkooda nolosha, cilmiga meeraha, dhaqaalaha, cilmiga bulshada, sayniska cimilada, isbedelka cimilada, iyo nidaamyada macluumaadka oo ay ku jiraan gudbinta macluumaadka isgaarsiinta.  Fikradda Thermodynamics waxaa soo jeediyay saynisyahanka Scottish-ka ah iyo injineerka William Rankine sanadkii 1850-kii iyadoo la adeegsanayo magacyada Thermodynamic function iyo Heat-potential. Sanadkii 1865, fiisikistaha Jarmalka Rudolf Clausius, oo ka mid ahaa aasaasayaashii hormuudka u ahaa cilmiga Thermodynamics, ayaa qeexay inay tahay qaybta ugu yar ee kuleylka ilaa heerkulka degdegga ah. Markii hore waxa uu ku tilmaamay isbedel-ka kooban, Jarmalka Verwandlungsinhalt, ka dibna waxa uu sameeyay erayga entropy oo ka yimid eray Giriig ah oo isbedel ah. Isaga oo tixraacaya dastuurka iyo qaab dhismeedka microscopic, 1862, Clausius wuxuu u fasiray fikradda sida macnaheedu yahay kala goynta.  entropy waa in geedi socodka qaar ka mid ah ay yihiin aan la soo celin karin ama aan macquul ahayn, marka laga reebo shuruudaha ah in aan lagu xadgudbin ilaalinta tamarta, tan dambe waxaa lagu muujiyay sharciga koowaad ee thermodynamics. Entropy wuxuu udub dhexaad u yahay sharciga labaad ee thermodynamics, kaas oo sheegaya in entropy-ka nidaamyada go'doonsan ee loo daayay horumarka iskiis ah uusan hoos u dhici karin waqtiga, maadaama ay had iyo jeer gaaraan xaalad isku dheelitirnaan thermodynamic ah, halkaas oo entropy-ka uu ugu sarreeyo.  Fiisikistaha reer Austria Ludwig Boltzmann wuxuu sharaxay entropy inuu yahay cabirka tirada qaababka microscopic ee suurtagalka ah ama xaaladaha atomooyinka shaqsiyadeed iyo molecules-ka nidaamka oo u hoggaansamaya xaaladda macroscopic ee nidaamka. Wuxuu sidaas ku soo bandhigay fikradda khalkhalka tirakoobka iyo qaybinta suurtagalnimada ee aag cusub oo termodinamikada ah, oo loo yaqaan farsamooyinka tirakoobka, wuxuuna helay xiriirka ka dhexeeya isdhexgalka microscopic, oo isbedbeddelaya ku saabsan qaabeynta celceliska, ee dabeecadda macroscopically la arki karo, oo ah qaab sharci logarithmic fudud, oo leh joogto u dhigma, joogtada Boltzmann, oo noqotay mid ka mid ah joogtada caalamiga ah ee qeexaya Nidaamka Caalamiga ah ee Casriga ah (SI).  Sanadkii 1948, saynisyahankii Bell Labs Claude Shannon wuxuu soo saaray fikrado tirakoob oo la mid ah oo lagu cabbiro hubin la'aanta microscopic iyo badnaanta dhibaatada khasaaraha soo noqnoqda ee macluumaadka calaamadaha isgaarsiinta. Kadib soo jeedinta John von Neumann, Shannon wuxuu ku magacaabay hay'addan macluumaadka maqan si la mid ah isticmaalkeeda farsamada tirakoobka sida entropy, wuxuuna dhaliyay aagga aragtida macluumaadka. Qeexitaankan waxaa loo aqoonsaday inuu yahay qeexitaan caalami ah oo ku saabsan fikradda entropy.