Ta ni Malcom X?
Context:Malcolm X (tí wọ́n bí ní Malcolm Little, tí wọ́n tún ń pè ní el-Hajj Malik el-Shabazz; May 19, 1925 <unk> February 21, 1965) jẹ́ òjíṣẹ́ Mùsùlùmí ará Amẹ́ríkà àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn tí ó jẹ́ ẹni tí ó gbajúgbajà lákòókò ètò ẹ̀tọ́ ará ìlú. Agbẹnusọ fun Orilẹ-ede Islam titi di ọdun 1964, o jẹ alagbawi ohùn fun agbara dudu ati igbega Islam laarin agbegbe dudu. Àkọsílẹ̀ nípa ìgbésí ayé rẹ̀ lẹ́yìn ikú rẹ̀, èyí tí ó fọwọ́ sowọ́ pọ̀ pẹ̀lú Alex Haley, ni a tẹ̀ jáde ní 1965.
Malcolm X (tí wọ́n bí ní Malcolm Little, tí wọ́n tún ń pè ní el-Hajj Malik el-Shabazz; May 19, 1925 <unk> February 21, 1965) jẹ́ òjíṣẹ́ Mùsùlùmí ará Amẹ́ríkà àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọnìyàn tí ó jẹ́ ẹni pàtàkì lásìkò ètò ẹ̀tọ́ aráàlú. Agbẹnusọ fun Orilẹ-ede Islam titi di ọdun 1964, o jẹ alagbawi ohùn fun agbara dudu ati igbega Islam laarin agbegbe dudu. Àkọsílẹ̀ nípa ìgbésí ayé rẹ̀ lẹ́yìn ikú rẹ̀, èyí tí ó fọwọ́ sowọ́ pọ̀ pẹ̀lú Alex Haley, ni a tẹ̀ jáde ní 1965.  Malcolm lo ìgbà ọ̀dọ́ rẹ̀ láti gbé ní àwọn ilé ìtọ́jú ọmọ tàbí lọ́dọ̀ àwọn ìbátan lẹ́yìn ikú bàbá rẹ̀ àti ìgbà tí ìyá rẹ̀ wọ ilé ìwòsàn. Ó dá ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwà ọ̀daràn, wọ́n sì dá ẹjọ́ ọdún mẹ́wàá lẹ́wọ̀n lọ́dún 1946 fún olè jíjà àti olè jíjà. Ní ọgbà ẹ̀wọ̀n, ó darapọ̀ mọ́ Orílẹ̀-èdè Ìsìláàmù (ó gba orúkọ Malcolm X láti ṣàpẹẹrẹ orúkọ ìdílé àbínibí rẹ̀ tí a kò mọ̀ ní Áfíríkà nígbà tí ó ń pa "orúkọ ẹrú aláwọ̀ funfun náà 'Little' tì"), lẹ́yìn tí ó sì gba àbádòfin rẹ̀ lọ́dún 1952 ó di ọ̀kan lára àwọn aṣáájú tó ní ipa jùlọ nínú àjọ náà. O jẹ oju gbangba ti agbari naa fun ọdun mejila, ti o ṣe atilẹyin fun agbara dudu ati iyatọ ti awọn ara ilu Amerika dudu ati funfun, ati ṣofintoto Martin Luther King Jr. ati iṣipopada awọn ẹtọ ọmọ ilu ti o wọpọ fun idojukọ rẹ lori aiṣedeede ati isopọmọ ti ẹya. Malcolm X tún fi ìmọrírì hàn fún àwọn àṣeyọrí tí Orílẹ̀-èdè náà ṣe nínú ètò ààbò fún àwùjọ, irú bíi ètò ìtọ́jú àwọn tó ń lo oògùn olóró lọ́fẹ̀ẹ́. Láti àwọn ọdún 1950 síwájú, àjọ Federal Bureau of Investigation (FBI) ti ń ṣọ́ Malcolm X.  Ní àwọn ọdún 1960, Malcolm X bẹ̀rẹ̀ sí ní ìjákulẹ̀ sí Ẹ̀sìn Ìsìláàmù àti aṣáájú rẹ̀, Elijah Muhammad. Lẹ́yìn náà, ó gba ẹ̀sìn Sunni Islam àti ẹ̀sìn àwọn ọmọlúàbí lẹ́yìn tí ó parí ìrìnàjò Hajj sí Mekka, ó sì di ẹni tí a mọ̀ sí "el-Hajj Malik el-Shabazz", èyí tí ó túmọ̀ sí "The Pilgrim Malcolm the Patriarch". Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀ tó rin ìrìn àjò káàkiri Áfíríkà, ó sọ̀rọ̀ ní gbangba láti fi Ẹ̀sìn Ìsìláàmù sílẹ̀, ó sì dá Ẹ̀sìn Ìsìláàmù Mùsùlùmí, Inc. (MMI) àti Àjọ Pan-African ti Ìṣọ̀kan Afro-Amẹ́ríkà (OAAU) sílẹ̀. Ní gbogbo ọdún 1964, ìjà tó wà láàárín òun àti Ẹgbẹ́ Òṣèlú Islam túbọ̀ ń le sí i, àwọn èèyàn sì ń halẹ̀ mọ́ ọn léraléra pé àwọn máa pa á. Ní February 21, ọdún 1965, wọ́n pa á nílùú New York City. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Nation mẹ́ta ni wọ́n fi ẹ̀sùn ìpànìyàn náà kàn tí wọ́n sì fi ẹ̀wọ̀n gbére fún ìgbà tí kò mọ́; ní ọdún 2021, méjì nínú àwọn ẹ̀sùn náà ni wọ́n gbà sílẹ̀. Àròsọ nípa ìpakúpa náà àti bóyá àwọn olórí tàbí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ mìíràn nínú Orílẹ̀-èdè, tàbí àwọn agbófinró ló ṣètò tàbí tí wọ́n ràn án lọ́wọ́, ti wà fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún.  Àkọsílẹ̀ kan tí wọ́n ń jiyàn nípa rẹ̀, tí wọ́n fi ẹ̀sùn kàn pé ó ń wàásù ẹ̀tanú àti ìwà ipá, Malcolm X tún jẹ́ àkọsílẹ̀ tí wọ́n ń fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rọ̀ sọ nínú àwùjọ àwọn ará Amẹ́ríkà tí wọ́n jẹ́ aláwọ̀ dúdú àti àwọn ará Amẹ́ríkà tí wọ́n jẹ́ Mùsùlùmí nítorí ìlépa rẹ̀ fún ìdájọ́ òdodo ẹ̀yà. Wọ́n fi ọjọ́ Malcolm X, tí wọ́n fi ń ṣe ìrántí rẹ̀ ní onírúurú ìlú káàkiri Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, bọ̀wọ̀ fún un lẹ́yìn ikú rẹ̀. Ọgọ́rọ̀ọ̀rún àwọn òpópónà àti àwọn ilé ìwé ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni wọ́n ti sọ orúkọ wọn di ọlá fún un, nígbà tí Audubon Ballroom, ibi tí wọ́n ti pa á, ni wọ́n tún ṣe ní ọdún 2005 láti fi ṣe ilé Malcolm X àti Dr. Betty Shabazz Memorial and Educational Center.