Tá a bá wo ìwé tó sọ̀rọ̀ nípa ogun tó wáyé láàárín orílẹ̀-èdè Sípéènì àti Amẹ́ríkà, ìgbà wo ni ogun náà parí, báwo ló sì ṣe parí?
Context:Ogun Amẹrika-Amẹrika[b] (April 21 <unk> August 13, 1898) bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn ìbúgbàù inú ọkọ̀ ojú omi USS Maine ní Havana Harbor ní Cuba, èyí tó yọrí sí ìdawọlé Amẹrika nínú Ogun Òmìnira Cuba. Ogun náà mú kí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà di alágbára ní agbègbè Caribbean, ó sì mú kí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà gba àwọn ilẹ̀ tí Spain ní ní Pacific. Ó yọrí sí dídíje tí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà nínú Ìyípadà ilẹ̀ Philippines àti nígbà tó yá nínú Ogun ilẹ̀ Philippines àti Amẹ́ríkà.  Ọgọ́rùn-ún ọdún kọkàndínlógún jẹ́ àkókò kan tí Ilẹ̀ Ọba Sípáníìṣì ń ṣubú, nígbà tí Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà sì ti di orílẹ̀-èdè tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ báyìí, tí wọ́n sì ti di agbára àgbègbè tí kò tóbi mọ́. Ninu ọran Ilu Sipeeni, isubu, eyiti o ti wa tẹlẹ lati awọn ọgọrun ọdun ti tẹlẹ, ni iyara ni akọkọ pẹlu ikọlu Napoleonic, eyiti yoo fa ominira ti apakan nla ti awọn ileto Amẹrika, ati aiṣedede iṣelu nigbamii (awọn alaye, awọn iṣọtẹ, awọn ogun abele) ti fi ẹjẹ pa orilẹ-ede naa ni awujọ ati ọrọ-aje. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà gbòòrò sí i nípa ọ̀ràn ìṣúnná owó ní gbogbo ọ̀rúndún yẹn nípa gbígba àwọn ìpínlẹ̀ bí Louisiana àti Alaska, àti nípa àwọn ìgbésẹ̀ ológun bí Ogun Mẹ́síkò àti Amẹ́ríkà, àti nípa gbígba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùwá-ibi-ìsádi. Ọdún mélòó kan péré ni Ogun Abẹ́lé àti Àtúnṣe Ilẹ̀ Amẹ́ríkà dáwọ́ ìgbòkègbodò yìí dúró.  Ọ̀ràn pàtàkì tó wà nílẹ̀ ni pé kí Cuba di orílẹ̀-èdè olómìnira. Àwọn ọlọ̀tẹ̀ ti ń dìde láti ọdún mélòó kan sẹ́yìn ní Cuba láti tako ìṣàkóso ilẹ̀ Sípéènì. Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ọ̀tẹ̀ yìí nígbà tí wọ́n wọ Ogun Amẹ́ríkà àti Sípéènì. Àwọn èèyàn ti bẹ̀rẹ̀ sí bẹ̀rù ogun rí, irú bí ọ̀ràn Virginius tó wáyé lọ́dún 1873. Àmọ́, nígbà tó fi máa di ìparí àwọn ọdún 1890, èrò àwọn ará Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ sí í yí padà sí ìdìtẹ̀ náà nítorí ìròyìn nípa àwọn àgọ́ ìṣẹ́niníṣẹ̀ẹ́ tí wọ́n dá sílẹ̀ láti máa darí àwọn èèyàn. Àwọn oníròyìn tí wọ́n máa ń sọ pé àwọn ń gbé ọ̀rọ̀ àṣírí sọ nípa ìwà ìkà tó ń ṣẹlẹ̀ yìí, kí wọ́n lè mú kí àwọn èèyàn túbọ̀ nífẹ̀ẹ́ sí ọ̀rọ̀ náà, kí wọ́n sì lè ta àwọn ìwé ìròyìn àti ìwé ìròyìn púpọ̀ sí i.  Àwọn oníṣòwò ṣẹ̀ṣẹ̀ bọ́ lọ́wọ́ ìdààmú ọrọ̀ ajé tó le gan-an ni, wọ́n sì ń bẹ̀rù pé ogun lè ba àwọn ọrọ̀ náà jẹ́. Ìdí nìyẹn tí ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn oníṣòwò ò fi fẹ́ lọ sógun. Ààrẹ William McKinley kò gbójú fo ìròyìn tí wọ́n fi kún un, ó sì wá ọ̀nà láti yanjú ọ̀ràn náà lọ́nà àlàáfíà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe ogun ló ń wá, síbẹ̀ McKinley múra sílẹ̀ láti kojú ogun. Ó wá ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú Spain lórí ọ̀rọ̀ òmìnira fún Cuba, ṣùgbọ́n kò ṣàṣeyọrí. Àmọ́, lẹ́yìn tí ọkọ̀ òkun tí wọ́n ń pè ní Maine, tó jẹ́ ọkọ̀ òkun tí wọ́n fi irin ṣe, tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń kó ọkọ̀ ojú omi tí wọ́ ojú òkun máa ń lò, búrẹ́ọ̀búrẹ́ ni.  Níbi tí Spain wà, ó wà ní ìgbésẹ̀ tí ó jẹ́ ti orílẹ̀-èdè, nínú èyí tí ìwé ìròyìn tí wọ́n kọ ní ipa pàtàkì, tí ó mú kí ìjọba ilẹ̀ Spain má tẹ̀rí ba kí wọ́n sì fi Cuba sílẹ̀ bí wọ́n ti fi Florida sílẹ̀ nígbà tí wọ́n dojú kọ ipò ìṣẹ́gun tí ó nira níbẹ̀, tí wọ́n sì gbé e fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọdún 1821 ní pàṣípààrọ̀ fún ìsan gbèsè ilẹ̀ Spain. Bí ìjọba ilẹ̀ Sípéènì bá gbé Cuba fún wọn, èyí ì bá dà bí àdàkàdekè látọ̀dọ̀ apá kan nínú àwùjọ àwọn ará Sípéènì, ó sì ṣeé ṣe kí ìyípadà tuntun wáyé. Nítorí náà, ìjọba yàn láti ja ogun tí wọn ò lè borí ṣáájú, dípò tí wọn ì bá fi ṣe ìyípadà, tí wọ́n sì yàn láti ṣe "ìfọ́sílẹ̀ tí wọ́n ń darí" láti lè dáàbò bo Àkóso Ìmúpadàbọ̀sípò.  Ní April 20, 1898, McKinley fọwọ́ sí ìpinnu kan tí Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ṣe, èyí tó sọ pé kí orílẹ̀-èdè Sípéènì fi orílẹ̀-èdè náà sílẹ̀, tó sì fún Ààrẹ ní àṣẹ láti lo agbára ológun láti ran Cuba lọ́wọ́ láti di orílẹ̀-èdè olómìnira. Ní ìdáhùn, orílẹ̀-èdè Sípéènì dá àjọṣe àjùmọ̀sọ̀nà pẹ̀lú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà dúró ní April 21. Lọ́jọ́ yẹn kan náà, àwọn ọmọ ogun ojú omi ilẹ̀ Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ sí í gbógun ti orílẹ̀-èdè Cuba. Àwọn méjèèjì ló bẹ̀rẹ̀ ogun, wọn ò sì ní alátìlẹyìn kankan.  Ogun tó jà fún ọ̀sẹ̀ mẹ́wàá náà wáyé ní àgbègbè Caribbean àti Pacific. Bí àwọn tó ń ru ogun sókè ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ṣe mọ̀ dáadáa, agbára òkun Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà yóò jẹ́ èyí tó ṣe pàtàkì, èyí tí yóò jẹ́ kí àwọn ẹgbẹ́ ọmọ ogun tí ń lọ sójú omi ní Cuba lè kójú ìjà sí àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Sípéènì tí wọ́n ti ń dojú kọ àwọn ìkọlù àwọn ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ Kùbá jákèjádò orílẹ̀-èdè náà, tí àrùn yellow fever sì tún ń pa wọ́n lára. Àwọn oníjàgídíjàgan náà gba ìtẹ́wọ́bọ̀ Santiago de Cuba àti Manila láìfi àṣeyọrí rere tí àwọn ẹ̀ka ọmọ ogun abẹ́lẹ̀ Sípéènì ṣe, àti ìjà líle tí wọ́n jà fún àwọn ipò bíi El Caney àti San Juan Hill pè. Madrid bẹ̀bẹ̀ fún àlàáfíà lẹ́yìn tí wọ́n rì àwọn ọkọ̀ òkun méjì tí wọ́n kó lọ sí orílẹ̀-èdè Sípéènì nínú ogun tí wọ́n jà ní ìlú Santiago de Cuba àti ní agbègbè Manila Bay, tí wọ́n sì tún rán ọkọ̀ òkun kẹta tí wọ́n ṣe lọ́nà tó túbọ̀ mọ́yán lórí pa dà sílé láti lọ dáàbò bo etíkun orílẹ̀-èdè Sípéènì.  Àdéhùn tí wọ́n ṣe nílùú Paris lọ́dún 1898 ló fòpin sí ogun náà, wọ́n sì fohùn ṣọ̀kan lórí àwọn ọ̀rọ̀ tó máa ṣe orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láǹfààní. Àdéhùn yìí mú kí orílẹ̀-èdè Sípéènì gba Puerto Rico, Guam, àti Philippines lọ́wọ́ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, ó sì fún orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láyè láti máa ṣàkóso Cuba fúngbà díẹ̀. Owó tí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà san fún Spain láti fi ra àwọn ohun èlò ìkọ́lé tó jẹ́ ti orílẹ̀-èdè Spain tó ogún mílíọ̀nù dọ́là (nǹkan bí àádọ́ta dín nírínwó mílíọ̀nù dọ́là lónìí).  Ogun tó wáyé láàárín orílẹ̀-èdè Sípéènì àti Amẹ́ríkà fòpin sí nǹkan bí ọgọ́rùn-ún mẹ́rin ọdún tí orílẹ̀-èdè Sípéènì fi wà ní Amẹ́ríkà, Éṣíà àti agbègbè Pàsífíìkì. Ìṣẹ́gun àti àdánù àwọn àṣẹ́kù tó ṣẹ́ kù lára Ilẹ̀ Ọba Sípáníìṣì jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tó bani nínú jẹ́ gan-an fún ọpọlọ orílẹ̀-èdè Sípáníìṣì, ó sì mú kí àwọn onímọ̀ ọgbọ́n orí àti òǹkọ̀wé ṣe àtúnyẹ̀wò tí ó kún rẹ́rẹ́ nípa àwùjọ Sípáníìṣì tí a mọ̀ sí Ìran Ọdún 98. Láàárín àkókò yẹn, orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ti di agbára ńlá, ó sì tún gba àwọn erékùṣù bíi mélòó kan káàkiri àgbáyé, èyí sì fa àríyànjiyàn tó gbóná janjan lórí bóyá ó bọ́gbọ́n mu kéèyàn máa gbòòrò sí i.
Ogun tó wáyé láàárín orílẹ̀-èdè Sípéènì àti Amẹ́ríkà dópin ní August 13, ọdún 1898, nígbà tí wọ́n fọwọ́ sí àdéhùn tí wọ́n pè ní Àdéhùn Paris. Àdéhùn yìí mú kí orílẹ̀-èdè Sípéènì gba Puerto Rico, Guam àti Philippines lọ́wọ́ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.