Níwọ̀n bí mo ti ka àwọn ìpínrọ̀ yìí nípa ilé ìwé gíga kan tó gbajúmọ̀ ní Scotland, tó ní àwọn nǹkan pàtàkì kan nínú, ẹ sọ fún mi ní kúlẹ̀kúlẹ̀ nípa ìgbà tí wọ́n dá a sílẹ̀ àti ibi tí wọ́n ti dá a sílẹ̀, ohun tí wọ́n fi mọ ilé ìwé náà jù lọ, àti àwọn kan lára àwọn tó gbajúmọ̀ jù lọ lára àwọn tó ti jáde nílé ìwé náà.
Context:The University of Edinburgh (Scots: University o Edinburgh, Scottish Gaelic: Oilthigh Dhùn Èideann; abbreviated as Edin. in post-nominals) is a public research university based in Edinburgh, Scotland. The University of Edinburgh (Scots: University o Edinburgh, Scottish Gaelic: Oilthigh Dhùn Èideann; abbreviated as Edin. in post-nominals) is a public research university based in Edinburgh, Scotland. The University of Edinburgh is a public research university based in Edinburgh, Scotland. The University of Edinburgh is a public research university based in Edinburgh, Scotland. The university is the oldest university in the world. Ti a da nipasẹ igbimọ ilu labẹ aṣẹ ti iwe-aṣẹ ọba ti King James VI ni 1582 ati ni ifowosi ṣii ni 1583, o jẹ ọkan ninu awọn ile-ẹkọ giga atijọ mẹrin ti Scotland ati ile-ẹkọ giga kẹfa ti o pẹ julọ ni iṣẹ lemọlemọfún ni agbaye ti o sọ Gẹẹsi. Ile-ẹkọ giga naa ṣe ipa pataki ni Edinburgh di ile-iṣẹ ọgbọn-ọgbọn akọkọ lakoko Imọlẹ Ilu Scotland ati ṣe alabapin si ilu ti a pe ni "Athens ti Ariwa". Edinburgh wà lára àwọn yunifásítì tó dára jù lọ ní United Kingdom àti ní àgbáyé.  Edinburgh jẹ ọmọ ẹgbẹ ti ọpọlọpọ awọn ẹgbẹ ti awọn ile-ẹkọ giga ti o ni iwadii, pẹlu Coimbra Group, League of European Research Universities, Russell Group, Una Europa, ati Universitas 21. Ni ọdun owo ti o pari ni 31 Keje 2022, o ni owo-wiwọle lapapọ ti £ 1.262 bilionu, ninu eyiti £ 331.6 milionu jẹ lati awọn ẹbun iwadi ati awọn adehun. O ni ẹbun kẹta ti o tobi julọ ni UK, lẹhin Cambridge ati Oxford nikan. Yunifasiti naa ni awọn ile-ẹkọ giga marun ni ilu Edinburgh, eyiti o pẹlu ọpọlọpọ awọn ile ti itan ati itumọ ayaworan gẹgẹbi awọn ti o wa ni Old Town.  Edinburgh ni yunifasiti keje ti o tobi julọ ni UK nipasẹ iforukọsilẹ ati gba awọn ohun elo ile-ẹkọ giga 75,000 fun ọdun kan, ṣiṣe ni yunifasiti keji ti o gbajumo julọ ni UK nipasẹ iwọn didun awọn ohun elo. Edinburgh ní àwọn àmì UCAS kẹjọ tí ó ga jùlọ láàárín àwọn yunifásítì ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì fún àwọn tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé ní 2020. The university continues to have links to the royal family, having had Prince Philip, Duke of Edinburgh as its chancellor from 1953 to 2010 ati Anne, Princess Royal niwon March 2011.  Àwọn ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti yunifásítì náà ní àwọn kan lára àwọn ènìyàn pàtàkì nínú ìtàn òde-òní. Ọ̀gbẹ́ni Alexander Graham Bell tó jẹ́ olùṣẹ̀dá, ọ̀gbẹ́ni Charles Darwin tó jẹ́ onímọ̀ nípa ìṣẹ̀dá, ọ̀gbẹ́ni David Hume tó jẹ́ onímọ̀ ọgbọ́n orí, àti James Clerk Maxwell tó jẹ́ onímọ̀ nípa físíìsì kẹ́kọ̀ọ́ ní ìlú Edinburgh, àwọn òǹkọ̀wé bíi Sir J. M. Barrie, Sir Arthur Conan Doyle, J. K. Rowling, Sir Walter Scott, àti Robert Louis Stevenson náà kẹ́kọ̀ọ́ níbẹ̀. Ile-ẹkọ giga naa ka ọpọlọpọ awọn olori ilu ati ijọba laarin awọn ọmọ ile-iwe giga rẹ, pẹlu awọn Alakoso Alakoso Ilu Gẹẹsi mẹta. Àwọn adájọ́ Ilé Ẹjọ́ Gíga Jù Lọ mẹ́ta ti Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gba ẹ̀kọ́ ní Edinburgh. Lati Oṣu Kini ọdun 2023, awọn onigbọwọ ẹbun Nobel 19, awọn onigbọwọ ẹbun Pulitzer mẹrin, awọn onigbọwọ ẹbun Turing mẹta, ati onigbọwọ ẹbun Abel ati Medalist Fields ti ni ajọṣepọ pẹlu Edinburgh gẹgẹbi awọn ọmọ ile-iwe tabi awọn oṣiṣẹ ẹkọ. Awọn ọmọ ile-iwe giga ti Edinburgh ti gba apapọ awọn ami-ije goolu Olimpiiki mẹwa. [b]
Yunifásítì ti Edinburgh ni ó wà ní Edinburgh, Scotland tí a dá sílẹ̀ nípa ìwé àṣẹ ọba ti Ọba James kẹfà ní 1582, tí a ṣí fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní 1583. Yunifásítì Edinburgh gbajúmọ̀ fún jíjẹ́ Yunifásítì kẹfà tó pé jùlọ ní àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Yunifásítì keje tó tóbi jùlọ ní United Kingdom níbi tí Scotland wà lónìí. Ile-ẹkọ giga iwadii ti gbogbo eniyan ti a pe ni "Athens ti Ariwa" ti awọn alumni olokiki rẹ ṣe pataki ni ilowosi si Imọlẹ Ilu Scotland, Ile-ẹkọ giga ti Edinburgh ni a mọ bi ọkan ninu awọn ile-ẹkọ giga ti o ga julọ ni United Kingdom. Àwọn tó gbajúmọ̀ bíi Alexander Graham Bell, Charles Darwin, àti David Hume, ká má ṣẹ̀ṣẹ̀ wá sọ àwọn òǹkọ̀wé tó gbajúmọ̀ bíi Sir Arthur Conan Doyle àti J.K. Rowling, àti àwọn olórí ìjọba bíi mélòó kan nínú àwọn Olórí Ìjọba Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì mẹ́ta.