Láti inú àlàfo náà, ṣàwárí àwọn ohun tó lè fa àrùn àyà. Ṣafihan awọn esi ni ọna kika ti a ya sọtọ.
Context:Ikọ́ fée jẹ́ àìsàn tí ó máa ń mú kí ẹ̀dọ̀fóró wú tí ó sì máa ń nípa lórí àwọn àpò afẹ́fẹ́ kéékèèké tí a mọ̀ sí alveoli. Àwọn àmì náà sábà máa ń ní àpòpòpọ̀ ikọ́ tó lágbára tàbí èyí tó gbẹ, ìrora àyà, ibà, àti ìṣòro síséèémí. Bí àìsàn náà ṣe le tó máa ń yàtọ̀ síra.  Ikọ̀fọn sábà máa ń jẹ́ látàrí ààrùn kòkòrò àrùn tàbí kòkòrò bakitéríà, tí kì í sì í fi bẹ́ẹ̀ jẹ́ látàrí àwọn kòkòrò tín-tìn-tín mìíràn. Àrùn náà sábà máa ń jẹ́ nítorí àwọn àmì tó ń fara hàn lára àti àyẹ̀wò ara. Àyẹ̀wò inú àyà, àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀, àti àyẹ̀wò àpọ̀jù lè jẹ́ kí wọ́n mọ̀ bóyá àìsàn náà ti ṣe é. A lè pín àìsàn náà ní ìbámu pẹ̀lú ibi tí a ti kó o, bí àìsàn àyà tí a kó ní àdúgbò tàbí tí a kó ní ilé ìwòsàn tàbí àìsàn àyà tí a kó ní ilé ìwòsàn.  Lára àwọn nǹkan tó lè mú kí àìsàn àyà máa ṣe é ni àrùn cystic fibrosis, àrùn tó máa ń mú kí ẹ̀dọ̀fóró má ṣiṣẹ́ dáadáa, àrùn sickle cell disease, ikọ́ fée, àrùn àtọ̀gbẹ, àrùn ọkàn tí kì í ṣiṣẹ́ dáadáa, sìgá mímu tẹ́nì kan ti mu rí nínú ìtàn ìgbésí ayé rẹ̀, kò fi bẹ́ẹ̀ lè hó (bí ìgbà tí àrùn rọpárọsẹ̀ bá ṣe é), àti pé agbára ìdènà àrùn kò lágbára.  Àjẹsára láti dènà àwọn oríṣi ààrùn àyà kan (bíi àwọn tí kòkòrò Streptococcus pneumoniae ń fà, tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìfúnpá, tàbí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú COVID-19) wà lárọ̀ọ́wọ́tó. Àwọn ọ̀nà ààbò míràn ni wíwọ ọwọ́ láti dènà ààrùn, má ṣe mu sìgá, àti pípa àyè mọ́ láwùjọ.  Ìtọ́jú náà sinmi lórí ohun tó fa àìsàn náà gan-an. Àwọn oògùn apakòkòrò àrùn ni wọ́n máa ń lò láti fi wo àrùn àyà tí wọ́n gbà pé kòkòrò bakitéríà ló fà á. Bí àrùn ẹ̀dọ̀fóró náà bá le gan-an, wọ́n sábà máa ń gbé aláìsàn náà lọ sílé ìwòsàn. A lè lo oògùn oxygen tí ìwọ̀n oògùn oxygen bá lọ sílẹ̀.
àrùn tí kì í jẹ́ kí iṣan ara ṣiṣẹ́ dáadáa (cystic fibrosis), àrùn tí kì í jẹ́ kí iṣan ara ṣiṣẹ́ dáadáa (chronic obstructive pulmonary disease (COPD)), àrùn sickle cell disease, àrun, àrùn àtọ̀gbẹ, àrùn ọkàn tí kì í ṣiṣẹ́ dáadáa, ẹni tó ti ń mu sìgá rí, ẹni tí kò lè hó (bí ẹni tó ní àrùn rọpárọsẹ̀), tí agbára ìdènà àrùn rẹ̀ kò lágbára