Nípa lílo àwọn àpẹẹrẹ tí a mú látinú ìpínrọ̀ yìí, pèsè àwọn ewu ńláńlá fún ènìyàn pẹ̀lú àyípadà ojú-ọjọ́ nínú àkọsílẹ̀ kúkúrú tí a fi àlàfo ṣe
Context:Àwọn àbájáde tí àyípadà ojú ọjọ́ ń fà ń nípa lórí àwọn èèyàn níbi gbogbo lágbàáyé. Ní báyìí, a lè rí àwọn àbájáde rẹ̀ ní gbogbo ilẹ̀ ayé àti ní gbogbo agbègbè òkun, àwọn àgbègbè tí kò fi bẹ́ẹ̀ ní ìdàgbàsókè ló sì wà nínú ewu jù lọ. Bí ooru bá ń mú gan-an, ó lè ní "ìpalára tó burú jáì, tó gbòde kan, tí kò sì ṣeé yí padà" fún àwọn èèyàn àti àwọn ohun alààyè. Àwọn ewu náà kò bára dọ́gba, àmọ́ ó sábà máa ń pọ̀ jù fún àwọn èèyàn tí kò rí já jẹ ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ti gòkè àgbà àti àwọn tó ń gòkè àgbà.  Àjọ Ìlera Àgbáyé sọ pé àyípadà ojú ọjọ́ ni ewu tó tóbi jù lọ tó ń wu ìlera àgbáyé léwu ní ọ̀rúndún kọkànlélógún yìí. Ìṣòro ojú ọjọ́ tó burú jáì máa ń fa àìsàn, ó sì máa ń ṣekú pa ọ̀pọ̀ èèyàn. Oríṣiríṣi àrùn tó ń ranni, irú bí ibà dengue àti ibà, máa ń tètè tàn kálẹ̀ níbi tí ojú ọjọ́ ti móoru. Àwọn ọmọ kéékèèké ló máa ń tètè níṣòro àìtó oúnjẹ. Àwọn ọmọdé àtàwọn àgbàlagbà ló máa ń tètè fara pa nígbà tí ooru bá mú gan-an. Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO) ti ṣírò pé láàárín ọdún 2030 sí 2050, àyípadà ojú-ọjọ́ yóò fa nǹkan bí àádọ́ta-lé-nírínwó [250,000] ikú sí i lọ́dọọdún. Wọ́n ṣàyẹ̀wò bí ooru ṣe ń pa àwọn arúgbó, bí àrùn ìgbẹ́ gbuuru ṣe ń pọ̀ sí i, àrùn ibà, ibà dengue, omíyalé tó ń ṣẹlẹ̀ láwọn etíkun, àti àìjẹunrekánú tó ń ṣẹlẹ̀ láàárín àwọn ọmọdé. Ó lé ní ọ̀kẹ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n [500,000] àgbàlagbà míì tó máa kú lọ́dọọdún tó bá fi máa di ọdún 2050 nítorí pé oúnjẹ ò wà tó sì tún jẹ́ èyí tó dáa mọ́. Nígbà tó fi máa di ọdún 2100, ìdá àádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún sí ìdá àádọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn tó wà láyé ló ṣeé ṣe kó máa gbé nínú ipò ojú ọjọ́ tó lè gbẹ̀mí àwọn èèyàn nítorí bí ooru àti ọ̀rinrin ṣe máa ń pọ̀ tó.  Ìyípadà ojú-ọjọ́ ń nípa lórí ètò oúnjẹ. Ó ti mú kí irè àgbàdo, àlìkámà, àti ẹ̀wà tí wọ́n ń pè ní soybean dín kù kárí ayé láàárín ọdún 1981 sí 2010. Bí ooru ṣe máa ń mú gan-an lọ́jọ́ iwájú tún lè mú kí irè oko tó pọ̀ jù lọ kárí ayé dín kù sí i. Ó ṣeé ṣe kó jẹ́ pé àwọn orílẹ̀-èdè tó wà ní ìsàlẹ̀ ló máa ní àbájáde búburú lórí àwọn irè oko, nígbà tó jẹ́ pé àwọn àbájáde tó máa wáyé ní ìhà àríwá lè dára tàbí kí wọ́n burú. Àwọn èèyàn tó lé ní mílíọ̀nù méjìlélọ́gọ́sàn-án [183] mìíràn kárí ayé, pàápàá jù lọ àwọn tí owó tó ń wọlé fún wọn kéré, wà nínú ewu ebi nítorí àwọn àbájáde wọ̀nyí. Ìyípadà ojú ọjọ́ tún ń nípa lórí àwọn ẹja. Ní gbogbo ayé, ìwọ̀nba díẹ̀ ló máa wà tí wọ́n lè pa. Àwọn àgbègbè tí omi inú yìnyín wà, àwọn àgbègbè tó ti gbẹ, àti àwọn erékùṣù kéékèèké wà nínú ewu tó pọ̀ jù láti ní ìṣòro omi nítorí àyípadà ojú ọjọ́.  Àkóbá tí àyípadà ojú ọjọ́ lè ṣe fún ètò ọrọ̀ ajé lè burú jáì, ó sì ṣeé ṣe kí àbájáde rẹ̀ burú jáì. Ó ṣeé ṣe kí àyípadà ojú ọjọ́ ti mú kí ìyàtọ̀ tó wà nínú ètò ọrọ̀ ajé kárí ayé pọ̀ sí i, ó sì ṣeé ṣe kí èyí máa bá a lọ bẹ́ẹ̀. Àwọn àgbègbè tó máa ní ipa tó lágbára jù lọ ni àwọn tó wà ní gúúsù aṣálẹ̀ Sàhárà ní Áfíríkà, níbi tí ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn tó ń gbé ibẹ̀ ti gbára lé àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tó wà nínú ilẹ̀ àti nínú iṣẹ́ àgbẹ̀, àti Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà. Báńkì Àgbáyé fojú bù ú pé àyípadà ojú ọjọ́ lè sọ àwọn èèyàn tó lé ní mílíọ̀nù méjìlá di òtòṣì tó bá fi máa di ọdún 2030.  Àìdọ́gba tó wà nísinsìnyí lórí ọrọ̀ àti ipò láwùjọ ti burú sí i nítorí àyípadà ojú ọjọ́. Ìṣòro ńlá tó wà nínú dídènà àyípadà ojú-ọjọ́, yípadà, àti àtúnṣe sí àyípadà ojú-ọjọ́ ń dojú kọ àwọn èèyàn tí wọn kò rí já jẹ tí wọn kò lágbára lórí àwọn ohun àmúṣọrọ̀. Àwọn ọmọ ìbílẹ̀, tí wọ́n ń gbé lórí ilẹ̀ wọn àti àyíká wọn, yóò dojú kọ ewu fún ìlera wọn àti ọ̀nà ìgbésí ayé wọn nítorí àyípadà ojú-ọjọ́. Ìwádìí tí àwọn ògbóǹkangí ṣe fi hàn pé ipa tí àyípadà ojú ọjọ́ ń kó nínú rògbòdìyàn ológun kéré gan-an tá a bá fi wé àwọn nǹkan bíi àìdọ́gba láwùjọ àti nínú ètò ọrọ̀ ajé àti agbára ìjọba.  Àwọn erékùṣù tó wà nísàlẹ̀ àtàwọn àgbègbè etíkun wà nínú ewu nítorí bí omi òkun ṣe ń ga sí i, èyí sì ń mú kí omíyalé máa pọ̀ sí i. Nígbà míì, omi òkun máa ń bo ilẹ̀ mọ́lẹ̀ títí láé. Èyí lè mú kí àwọn èèyàn tó ń gbé láwọn erékùṣù bíi Maldives àti Tuvalu di aláìní orílẹ̀-èdè ìbílẹ̀. Ní àwọn àgbègbè kan, bí ooru àti ọ̀rinrin ṣe ń pọ̀ sí i lè burú débi pé àwọn èèyàn ò ní lè fara dà á. Bí ojú ọjọ́ bá yí padà tó burú jù lọ, àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ sọ pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdá kan nínú ìdá mẹ́ta àwọn èèyàn tó ń gbé ayé, tí wọ́n á máa gbé ní àyíká tó gbóná gan-an tí kò sì ṣeé gbé, irú èyí tá à ń rí ní Sahara báyìí. Àwọn nǹkan wọ̀nyí lè mú kí àwọn èèyàn máa ṣí láti ibì kan lọ síbòmíràn nítorí àyíká wọn, yálà láàárín orílẹ̀-èdè kan tàbí láàárín orílẹ̀-èdè kan sí òmíràn. Àwọn èèyàn púpọ̀ sí i ni wọ́n ń retí pé kí wọ́n sá kúrò nílùú wọn nítorí bí òkun ṣe ń ga sí i, nítorí ojú ọjọ́ tó le koko àti nítorí rògbòdìyàn tó ń wáyé nítorí ìdíje tó ń lọ lọ́wọ́ lórí àwọn ohun àmúṣọrọ̀ inú ayé. Àyípadà ojú-ọjọ́ tún lè mú kí àwọn èèyàn túbọ̀ di ẹni tí kò ní ààbò, èyí sì lè mú kí àwọn èèyàn di "àwọn èèyàn tí kò ní ààbò" tí wọn ò lè ṣí lọ síbòmíì nítorí àìrí àwọn ohun àmúṣọrọ̀.
- Ìṣòro tó ń kojú àwọn èèyàn kárí ayé nítorí bí ojú ọjọ́ ṣe máa ń le tó, bí irè oko ṣe máa ń pọ̀ tó, àti bí àwọn àrùn tó ń ranni ṣe máa ń pọ̀ sí i (ìyẹn ni pé ó máa ń rọrùn láti tàn kálẹ̀ nígbà tí ojú ọjọ́ bá ti móoru)  - Ìpalára fún ààbò oúnjẹ nítorí ìkékúrú èso àti ipa lórí àwọn ẹja  - Ìpalára tí àjálù ojú-ọjọ́ ń ṣe fún ọ̀rọ̀ ìṣèlú àti ìyípadà tó dé bá àwọn ohun àmúṣọrọ̀ àdáni àti ti àgbẹ̀  - Ìdàgbàsókè nínú ọrọ̀ àti àìdójọ́gba láwùjọ àti ọrọ̀ ajé bí àyípadà ojú-ọjọ́ ṣe ń nípa lórí àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní ẹ̀gbẹ́, tí wọ́n gbára lé ilẹ̀ àti àwọn àyíká tí ó so mọ́ ọn