Ti a ba fun ọ ni iwe itọkasi kan nipa GDPR, sọ fun mi bi GDPR ṣe ṣe iranlọwọ lati daabobo data ti ara ẹni.
Context:Ìpèsè Ààbò Ìsọfúnni Gbogbogbo (2016/679, "GDPR") jẹ Ìpèsè kan nínú òfin EU lórí ààbò ìsọfúnni àti ìpamọ́ ní EU àti Àgbègbè Ọ̀rọ̀-ajé Europe (EEA). GDPR jẹ ẹya pataki ti ofin aṣiri EU ati ti ofin ẹtọ eniyan, ni pataki Abala 8 (1) ti Iwe-aṣẹ ti Awọn ẹtọ Ipilẹ ti European Union. Ó tún dá lórí fífi àwọn ìsọfúnni ara ẹni ránṣẹ́ síbi tó jìnnà sí àgbègbè EU àti EEA. Ète pàtàkì ti GDPR ni láti mú kí àkóso àti ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn lórí àwọn àlàyé ti ara ẹni wọn sunwọ̀n sí i àti láti mú kí àyíká ètò ìṣàkóso rọrùn fún òwò àgbáyé. Ìlànà yìí ló rọ́pò Ìlànà Ààbò Dátà 95/46/EC, ó sì ní àwọn ìlànà àti àwọn ohun tí wọ́n ń béèrè nípa ìtọ́jú àwọn àdáni tí wọ́n ń gbé ní Àgbègbè Ètò Àjọṣe Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ̀-Ètò Ilẹ-Ètò Ilẹ-Ètò Ilẹ-Ètò Ilẹ-È A gba GDPR ni ọjọ 14 Oṣu Kẹrin ọdun 2016 o si di agbara lati bẹrẹ ni ọjọ 25 Oṣu Karun ọdun 2018. Bi GDPR ṣe jẹ ilana, kii ṣe itọnisọna, o jẹ adehun taara ati ti o wulo, ati pese irọrun fun awọn aaye kan ti ilana lati ṣe atunṣe nipasẹ awọn orilẹ-ede ọmọ ẹgbẹ kọọkan.  Gẹ́gẹ́ bí Ìgbìmọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè Ilẹ̀ Yúróòpù ṣe sọ, "Ìsọfúnni tó ní í ṣe pẹ̀lú ẹnì kan tó ṣeé dá mọ̀ tàbí tó ṣeé dá mọ̀. Bí o kò bá lè dá ẹnì kan mọ̀ ní tààràtà látinú ìsọfúnni yẹn, o ní láti ṣàyẹ̀wò bóyá ẹni náà ṣì ṣeé dá mọ̀. O gbọ́dọ̀ gbé ìsọfúnni tó ò ń lò yẹ̀ wò pa pọ̀ pẹ̀lú gbogbo ọ̀nà tó ṣeé ṣe kí ìwọ tàbí ẹnikẹ́ni mìíràn lò láti dá ẹni náà mọ̀". Àwọn àlàyé tó ṣe pàtó nípa àwọn ọ̀rọ̀ bíi "ìmọ̀ àdáni", "ìmúlò", "ẹni tí à ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀", "olùdarí", àti "olùṣe àbójútó" wà nínú Àpilẹ̀kọ 4 ti Ìforúkọsílẹ̀.  Àwọn Ìlànà A kò lè ṣe àbójútó àwọn ìsọfúnni nípa ara ẹni àyàfi tí ẹ̀rí bá wà pé ó kéré tán ẹ̀tọ́ kan wà fún ṣíṣe bẹ́ẹ̀. Àpilẹ̀kọ kẹfà sọ pé àwọn ète tó bófin mu ni:  (a) Bí ẹni tí à ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ bá ti gbà láti ṣe ìtọ́jú àwọn àlàyé ara ẹni rẹ̀; (b) Lati mu awọn adehun adehun ṣẹ pẹlu ẹni ti o ni data, tabi fun awọn iṣẹ-ṣiṣe lori ibeere ti ẹni ti o ni data ti o wa ni ilana ti titẹsi si adehun kan; (c) Láti ṣe ìgbọràn sí àwọn ojúṣe tí òfin gbé kalẹ̀ fún ẹni tó ń bójú tó ìtọ́jú ìsọfúnni; (d) Lati daabobo awọn anfani pataki ti koko-ọrọ data tabi ẹni miiran; (e) Lati ṣe iṣẹ kan ni anfani gbogbogbo tabi ni aṣẹ osise; (f) Fun awọn ire to tọ ti oluṣakoso data tabi ẹni kẹta, ayafi ti awọn ire ti ẹni ti data jẹ tabi awọn ẹtọ rẹ ni ibamu pẹlu iwe-aṣẹ ti awọn ẹtọ ipilẹ (paapaa ni ọran ti awọn ọmọde).  Ààbò àwọn ìsọfúnni àdáni Àwọn alágbàwí àti àwọn tó ń ṣètò ìtọ́jú àdáni gbọ́dọ̀ gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó bá yẹ kalẹ̀ ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ètò àjọ láti mú àwọn ìlànà ààbò àdáni wọ̀nyí ṣẹ. Àwọn ètò ìṣòwò tó ń bá àwọn ìsọfúnni nípa ara ẹni lò gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tí a gbé kalẹ̀ tí a sì ṣe pẹ̀lú àwọn ìlànà náà, kí wọ́n sì pèsè àwọn ààbò láti dáàbò bo àwọn ìsọfúnni náà (bí àpẹẹrẹ, lílo orúkọ àdàkọ tàbí sísọ orúkọ ẹni di aláìmọ̀ nígbà tí ó bá yẹ). Àwọn tó ń bójú tó ìsọfúnni gbọ́dọ̀ ṣe àwọn ètò ìsọfúnni lọ́nà tó máa jẹ́ kí àwọn èèyàn mọ bí wọ́n ṣe lè dá wà. Fun apẹẹrẹ, lilo awọn eto aṣiri ti o ga julọ ti o ṣee ṣe nipasẹ aiyipada, nitorinaa awọn akojọ data ko wa ni gbangba nipasẹ aiyipada ati pe ko le ṣee lo lati ṣe idanimọ koko-ọrọ kan. Kò sí ìtọ́jú àdáni tí a lè ṣe àyàfi tí ìtọ́jú yìí bá wáyé lábẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpìlẹ̀ òfin mẹ́fà tí a tò léèwọ̀ nínú òfin náà (ìfohùn ṣọ̀kan, àdéhùn, iṣẹ́ ìjọba, ire tó ṣe pàtàkì, ire tó bófin mu tàbí òfin). Nígbà tí ìtọ́jú bá dá lórí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò, ẹni tí à ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ ní ẹ̀tọ́ láti fà á padà nígbàkigbà.  Àpilẹ̀kọ kẹtàlélógójì sọ pé aláṣẹ tó ń bójú tó ìsọfúnni ní ọ̀ranyàn lábẹ́ òfin láti sọ fún aláṣẹ tó ń bójú tó ìsọfúnni náà láìjáfara àyàfi tí àṣìṣe náà kò bá ṣeé ṣe láti fa ewu fún àwọn ẹ̀tọ́ àti òmìnira àwọn èèyàn. O ni o pọju wakati 72 lati mọ nipa ikọlu data lati ṣe ijabọ naa. A gbọdọ sọ fun awọn ẹni-kọọkan ti a ba pinnu ewu giga ti ipa ti ko dara (Abala 34). Ní àfikún sí i, ẹni tó ń ṣe ìtọ́jú yóò ní láti sọ fún ẹni tó ń bójú tó ìtọ́jú náà láìjáfara lẹ́yìn tó bá ti mọ̀ nípa àṣìṣe nínú ìtọ́jú àwọn àlàyé ara ẹni (Ẹ̀ka 33). Sibẹsibẹ, ifitonileti si awọn ẹni-kọọkan data ko nilo ti o ba jẹ pe oluṣakoso data ti ṣe awọn igbese aabo imọ-ẹrọ ati eto-iṣẹ ti o yẹ ti o jẹ ki data ti ara ẹni ko ni oye si ẹnikẹni ti ko ni aṣẹ lati wọle si wọn, gẹgẹbi fifi ẹnọ kọ nkan (Abala 34).  Alábòójútó Ààbò Data  Àpilẹ̀kọ kẹtàdínlógójì sọ pé kí wọ́n yan alábòójútó ààbò ìsọfúnni. Ti o ba ti processing ti wa ni gbe jade nipa kan ti ijoba alase (ayafi fun awọn ile-ẹjọ tabi ominira idajọ alase nigba ti sise ni wọn idajọ agbara), tabi ti o ba ti processing ise ni o ni deede ati ki o eto monitoring ti data koko lori kan ti o tobi asekale, tabi ti o ba ti processing lori kan ti o tobi asekale ti pataki isori ti data ati ti ara ẹni data ti o ni ibatan si ẹbi idajọ ati awọn ẹṣẹ (Abala 9 ati Article 10) a data idaabobo osise (DPO) -a eniyan pẹlu amoye imo ti data idaabobo ofin ati awọn adaṣe - gbọdọ wa ni yàn lati ran awọn olubasọrọ tabi processor ni ibojuwo wọn ti abẹnu ibamu pẹlu awọn ilana.  Aṣoju DPO le jẹ ọmọ ẹgbẹ oṣiṣẹ lọwọlọwọ ti olutọju tabi processor, tabi ipa naa le jẹ ita si eniyan ita tabi ibẹwẹ nipasẹ adehun iṣẹ kan. Ní gbogbo ọ̀ràn, àjọ tó ń bójú tó ọ̀ràn ìpamọ́ ẹ̀dá gbọ́dọ̀ rí i dájú pé kò sí ìforígbárí èrè nínú àwọn ojúṣe tàbí èrè mìíràn tí DPO lè ní. Àjọ tó ń bójú tó ọ̀ràn ìtọ́jú àdáni gbọ́dọ̀ tẹ àwọn ìsọfúnni tó jẹ mọ́ ẹni tó ń bójú tó àdáni jáde (bí àpẹẹrẹ, nínú ìwé tó ń sọ nípa ìpamọ́) kí wọ́n sì forúkọ wọn sílẹ̀ fún aláṣẹ tó ń bójú tó àdáni náà.  DPO jẹ iru si oṣiṣẹ ibamu ati pe o tun nireti lati ni oye ni iṣakoso awọn ilana IT, aabo data (pẹlu ṣiṣe pẹlu awọn ikọlu cyber) ati awọn ọran ilosiwaju iṣowo pataki miiran ti o ni nkan ṣe pẹlu idaduro ati ṣiṣe ti data ti ara ẹni ati ti o ni imọran. Àwọn ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe é kọjá pé kí wọ́n mọ bí òfin àti ìlànà tó dá lórí ààbò ìsọfúnni ṣe ń tẹ̀ lé òfin. DPO gbọdọ ṣetọju akojọ data laaye ti gbogbo data ti a gba ati ti o fipamọ ni orukọ agbari naa. Àlàyé síwájú sí i nípa iṣẹ́ àti ipa tí alábòójútó ààbò ìsọfúnni ní ni a fúnni ní 13 December 2016 (tí a tún ṣe ní 5 April 2017) nínú ìwé ìtọ́ni kan.  Àwọn àjọ tí wọ́n wà ní ìta EU tún ní láti yan ẹnìkan tí ó wà ní EU gẹ́gẹ́ bí aṣojú àti ẹni tí wọ́n lè bá pàdé fún àwọn ojúṣe GDPR wọn (Article 27). Iṣẹ́ yìí yàtọ̀ sí ti DPO, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ẹrù iṣẹ́ kan wà tó jọra tó fi hàn pé DPO tí a yàn náà lè ṣe iṣẹ́ yìí.
Ìlànà Ààbò Ìsọfúnni Gbogbogbo pèsè àwọn ìtọ́sọ́nà lórí ìpamọ́ àti ṣíṣe àbójútó àwọn ìsọfúnni àdáni. Ìsọfúnni nípa ara ẹni ni gbogbo ìsọfúnni nípa ẹni tí a mọ tàbí ẹni tí a lè dá mọ̀, tí a tún mọ̀ sí ẹni tí à ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Àwọn ìsọfúnni àdáni ní àwọn ìsọfúnni bíi:  orúkọ àdírẹ́sì Nọmba káàdì ìdánimọ/àṣẹ ìrìnnà owó tó ń wọlé ojúlówó àṣà Adirẹsi Àlàkalẹ Ayelujara (IP) àwọn ìsọfúnni tí ilé ìwòsàn tàbí dókítà ní (tí ó ń dá ẹnì kan mọ̀ ní pàtó fún ìdí ìlera).  Àwọn ẹ̀ka àkànṣe ti àwọn àlàyé O kò le ṣe àtúnṣe sí àwọn ìwífún nípa ẹnìkan:  ẹ̀yà tàbí ẹ̀yà tó ti wá ìbálòpọ̀ àwọn èrò òṣèlú àwọn ohun tí wọ́n gbà gbọ́ nípa ìsìn tàbí ìmọ̀ ọgbọ́n orí ẹgbẹ́ òṣèlú àwọn ìsọfúnni nípa àbùdá, àwọn ìsọfúnni nípa ohun alààyè tàbí ìsọfúnni nípa ìlera àyàfi nínú àwọn ọ̀ràn pàtó (bí àpẹẹrẹ, nígbà tí wọ́n bá fún ọ ní ìfọwọ́sí tó ṣe kedere tàbí nígbà tí ìtọ́jú bá pọndandan fún ìdí pàtàkì tó jẹ mọ́ ire gbogbo ènìyàn, ní ìbámu pẹ̀lú òfin EU tàbí ti orílẹ̀-èdè) àyàfi tí òfin EU tàbí ti orílẹ̀-èdè bá fàyè gbà á.  Ta ló ń ṣe àbójútó àwọn ìsọfúnni tó jẹ ti ara ẹni? Nígbà tí àtúnyẹ̀wò bá ń lọ lọ́wọ́, àwọn iléeṣẹ́ tàbí àjọ tó ń bójú tó àtúnyẹ̀wò náà lè pín àtúnyẹ̀wò náà. Ninu iyipo yii awọn profaili pataki meji lo wa ti o ni ibatan si sisẹ data ti ara ẹni:  Olùdarí data - pinnu ète àti ọ̀nà tí a gbà ń ṣe àbójútó àwọn ìsọfúnni ara ẹni. Oníṣiṣẹ́ data - ó ń tọ́jú àwọn ìsọfúnni tí ó sì ń ṣe àbójútó wọn ní orúkọ ẹni tí ó ń darí ìsọfúnni. Ta ló ń ṣọ́ bí wọ́n ṣe ń lo àwọn ìsọfúnni tó jẹ ti ẹnì kan nínú ilé iṣẹ́? Òṣìṣẹ́ tó ń bójú tó ọ̀ràn ààbò ìsọfúnni, tó lè jẹ́ pé ilé iṣẹ́ ló yàn án, ló máa ń bójú tó ọ̀nà tí wọ́n ń gbà bójú tó ìsọfúnni, òun ló sì máa ń fún àwọn òṣìṣẹ́ tó ń bójú tó ìsọfúnni ní ìsọfúnni nípa ojúṣe wọn. DPO tún ń fọwọ́ sowọ́ pọ̀ pẹ̀lú Àjọ Tó Ń Bójú Tó Ààbò Ìsọfúnni (DPA), tó ń ṣe bí ẹni tó ń bá Àjọ Tó Ń Bójú Tó Ààbò Ìsọfúnni àti àwọn èèyàn sọ̀rọ̀.  Ṣiṣẹ data fun ile-iṣẹ miiran Ẹni tó ń bójú tó ìsọfúnni lè lo ẹni tó ń ṣe ìtọ́jú ìsọfúnni tó bá fúnni ní ìdánilójú tó tó, ó sì yẹ kí èyí wà nínú ìwé àdéhùn tó wà láàárín àwọn méjèèjì. Àdéhùn náà tún gbọ́dọ̀ ní àwọn gbólóhùn pàṣẹ bíi mélòó kan nínú, bí àpẹẹrẹ, pé ẹni tó ń ṣe ìtọ́jú náà yóò ṣe ìtọ́jú àwọn àlàyé ara ẹni tí ẹni tó ń bójú tó ìtọ́jú náà bá pàṣẹ fún un nìkan.  Àkọsílẹ̀ ìyókù Nígbà tí wọ́n bá gbé àwọn ìsọfúnni ara ẹni lọ síbi tí kì í ṣe ti EU, ààbò tí GDPR ń pèsè gbọ́dọ̀ bá àwọn ìsọfúnni náà rìn. Èyí túmọ̀ sí pé bí o bá ń kó ìsọfúnni lọ sí òkèèrè, ilé-iṣẹ́ rẹ ní láti rí i dájú pé o tẹ̀lé ọ̀kan lára àwọn ìlànà tó wà nísàlẹ̀ yìí:  Àjọ EU ka ààbò tí orílẹ̀-èdè tí kì í ṣe ọmọ EU náà fún sí èyí tó tó. Àwọn ìgbésẹ̀ tó yẹ ni ilé-iṣẹ́ rẹ yóò gbé láti pèsè àwọn ààbò tó yẹ, bíi kíkó àwọn àkànṣe gbólóhùn sínú àdéhùn tí wọ́n bá ẹni tó ń kó ìsọfúnni wá láti òkèèrè náà ṣe. Àwọn ìdí pàtó kan wà tí ilé-iṣẹ́ rẹ fi ń ṣe ìfiwéra náà (ìfiwéra) bíi pé kí ẹni náà fọwọ́ sí i. Ìgbà wo ni wọ́n gbà kí wọ́n máa ṣe ìwádìí? Àwọn òfin ààbò ìsọfúnni ti EU túmọ̀ sí pé o gbọ́dọ̀ ṣe àbójútó ìsọfúnni lọ́nà tó tọ̀nà, tó sì bófin mu, fún ète pàtó kan tó bófin mu, kí o sì máa ṣe àbójútó ìsọfúnni tó pọn dandan láti ṣe ète náà. O gbọdọ rii daju pe o pade ọkan ninu awọn ipo wọnyi lati ṣe ilana data ti ara ẹni; o:  ẹni tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ ti fọwọ́ sí i nilo data ti ara ẹni lati mu adehun adehun pẹlu ẹni kọọkan ṣẹ ó nílò àwọn ìsọfúnni nípa ara ẹni láti mú ojúṣe kan tó bá òfin mu ṣẹ nilo data ti ara ẹni lati daabobo awọn anfani pataki ti ẹni kọọkan ṣe ilana data ti ara ẹni lati ṣe iṣẹ naa ni anfani gbogbo eniyan ń ṣiṣẹ́ fún ire tó bá òfin mu ti ilé-iṣẹ́ rẹ, níwọ̀n ìgbà tí àwọn ẹ̀tọ́ àti òmìnira pàtàkì ti ẹni tí a ń ṣe ìtọ́jú àwọn ìsọfúnni rẹ̀ kò bá ní ipa tó lágbára. Tó bá jẹ́ pé àwọn ẹ̀tọ́ tí ẹnì kan ní ló ṣe pàtàkì ju ohun tí iléeṣẹ́ rẹ ní lọ, o ò lè ṣe àtúnṣe sí àwọn ìsọfúnni náà.   Mímọ̀ pé o fara mọ́ ìtọ́jú àwọn ìsọfúnni - Ìmọrírì Ọtun si wiwọle ati ẹtọ si gbigbe data Ètò láti ṣe àtúnṣe àti ẹ̀tọ́ láti ṣe àtakò Ọ̀tọ̀ láti pa á rẹ́ (ọ̀tọ̀ láti di ẹni tí a gbàgbé) Ṣiṣe ipinnu adaṣe ati ṣiṣe profaili Àwọn àṣìṣe ìpamọ́ ìpamọ́ ìpamọ́ ìpamọ́ ìpamọ́ Fífèsò sí àwọn ìbéèrè Àwọn àgbéyẹ̀wò ipa Kíkọ àkọsílẹ̀