ku soo koobo kiiska Brown iyo gudida waxbarashada ee Topeka hal weedh
Context:Brown v. Board of Education of Topeka, 347 U.S. 483 (1954), waxay ahayd go'aan taariikhi ah oo ay soo saartay Maxkamadda Sare ee Maraykanka, taas oo xukuntay in sharciyada gobolka ee Maraykanka ee aasaasaya kala soocidda qowmiyadeed ee dugsiyada dadweynaha ay yihiin kuwo aan dastuuri ahayn, xitaa haddii dugsiyada la kala soocay ay si kale ugu siman yihiin tayada. Go'aanka ayaa qayb ahaan meesha ka saaray go'aankii Maxkamadda ee 1896 ee Plessy v. Ferguson, kaas oo xusay in sharciyada kala soocida midabku aysan ku xadgudbin Dastuurka Mareykanka illaa iyo inta xarumaha tartanka kasta ay isku tayo yihiin, caqiido loo yaqaanay "kala duwan laakiin isku mid ah". [1] Go'aanka Maxkamadda ee Brown wuxuu wadada u xaaray isdhexgalka wuxuuna ahaa guul weyn oo ka soo gaartay dhaqdhaqaaqa xuquuqda madaniga ah, iyo qaab loogu talagalay kiisas badan oo dacwad saameyn ah mustaqbalka.  Kiiska aasaasiga ahi wuxuu bilaabmay 1951 markii nidaamka iskuulka dadweynaha ee Topeka, Kansas, uu diiday inuu qoro gabadha Oliver Brown ee madowga ah ee deggan dugsiga hoose ee ugu dhow gurigooda, halkii ay ka dalbadeen inay bas ku raacdo dugsi madow oo gooni ah oo ka fog. Browns iyo laba iyo toban qoys oo kale oo madow ah oo ku jira xaalado la mid ah ayaa dacwad wadareed ka gudbiyay maxkamadda federaalka ee Mareykanka oo ka dhan ah Guddiga Waxbarashada Topeka, iyagoo ku andacoonaya in siyaasadda kala soocida ay ahayd mid aan dastuuri ahayn. Maxkamad gaar ah oo ka kooban saddex garsoore oo ka tirsan maxkamada gobolka Kansas ee Maraykanka ayaa xukun ku riday Browns, iyagoo ku tiirsan kiiska Plessy ee ka dhanka ah Ferguson iyo caqiidada "kala duwan laakiin siman". Browns, oo ay matalayeen qareenka ugu sareeya NAACP Thurgood Marshall, ayaa markaa racfaan ka qaatay go'aanka si toos ah Maxkamadda Sare.  Bishii Maajo 1954, Maxkamadda Sare waxay ku dhawaaqday go'aan aqlabiyad leh oo ah 9 <unk> 0 oo u taagan Browns. Maxkamaddu waxay go'aamisay in "qalabka waxbarasho ee kala go'a ay asal ahaan yihiin kuwo aan sinayn", sidaas darteedna sharciyada ku soo rogaya waxay ku xadgudbaan Qodobka Ilaalinta Sinnaanta ee Wax ka Beddelidda Afar iyo tobnaad ee Dastuurka Mareykanka. Si kastaba ha noqotee, go'aanka 14-ka bog ee go'aanka ma uusan qeexin wax nooc ah oo ah habka loo joojinayo kala soocida midabada ee dugsiyada, go'aanka labaad ee Maxkamadda ee Brown II (349 US 294 (1955)) wuxuu kaliya ku amray gobollada inay joojiyaan kala soocida "dhammaan xawaaraha la og yahay".  Koonfurta Mareykanka, gaar ahaan "Koonfurta Qoto dheer", halkaas oo kala soocida midabku ay si qoto dheer ugu xidhan tahay, falcelinta Brown ee dadka cadaanka ah badankood waxay ahayd "qaylo iyo madax adag". Hoggaamiyeyaal badan oo ka tirsan dowladaha Koonfurta iyo hoggaamiyeyaal siyaasadeed ayaa qaatay qorshe loo yaqaan "Gargaar ballaaran", oo uu abuuray Senator-ka Virginia Harry F. Byrd, si loo jahwareeriyo isku dayga lagu qasbayo iyaga inay joojiyaan kala soocidda nidaamyada dugsigooda. Afar sano ka dib, kiiska Cooper v. Aaron, Maxkamadda waxay dib u xaqiijisay go'aankeeda Brown, waxayna si cad u sheegtay in mas'uuliyiinta gobolka iyo sharci dejinta aysan awood u laheyn inay baabi'iyaan go'aankeeda.
Brown vs. Guddiga Waxbarashada ee Topeka wuxuu ahaa go'aan aqlabiyad leh oo 1954 ah oo ay soo saartay Maxkamadda Sare ee Maraykanka oo go'aamisay in kala soocidda jinsiyadeed ee dugsiyada dadweynaha ee Maraykanku ay ahayd mid aan dastuuri ahayn, taas oo wadada u xaareysay xuquuqda madaniga ah iyo isdhexgalka jinsiyadeed.