Ní ìbámu pẹ̀lú ohun tó wà nínú ẹsẹ Ìwé Mímọ́ tá a tọ́ka sí yìí, olú ọba Róòmù wo ló fún gbogbo èèyàn lómìnira láti jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ Róòmù?
Context:Ọgọ́rùn-ún ọdún kẹta Sànmánì Tiwa fi àwọn ìdàgbàsókè kan tó ṣàrà ọ̀tọ̀ hàn fún Ilẹ̀ Ọba náà àti bí ó ṣe ṣeé ṣe kí ó di èyí tó ń dín kù tó sì ń wó lulẹ̀. Òfin tí Olú Ọba Caracalla ṣe lọ́dún 212 sànmánì tiwa tí wọ́n ń pè ní òfin Antoninian fún gbogbo èèyàn tó bá wà lábẹ́ ìjọba Róòmù ní ẹ̀tọ́ láti jẹ́ ọmọ ìlú Róòmù, èyí ló sì mú kí ìlú Róòmù àti ìlú Ítálì tó wà lábẹ́ ìjọba Róòmù di èyí tí kò ṣe pàtàkì mọ́. Nígbà tó fi máa di ìdajì ọ̀rúndún kẹta sànmánì tiwa, Pax Romana ti dópin, àwọn wàhálà bíi mélòó kan sì kọ lu ìjọba náà lẹ́ẹ̀kan náà ní àkókò kan tí ìtàn mọ̀ sí Ìṣòro Ọ̀rúndún Kẹta. Àkókò yìí ni ìjọba náà dojú kọ ìnáwó tó gbòde, àjálù, ìyapa àti ogun abẹ́lé tó wáyé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Ìpínyà náà parí pẹ̀lú ìjagunmólú tí Olú Ọba Aurelian ṣe sí Ilẹ̀ Ọba Palmyrene àti Ilẹ̀ Ọba Gallic ní ọdún 273 àti 274 AD, nígbà tí Aurelian ṣe ìṣọ̀kan ilẹ̀ ọba tí ó pín yẹ́lẹyẹ̀lẹ tí, ní ìbámu pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òpìtàn, ó yẹ kí wọ́n ti kú. Àmọ́, wọ́n pa Aurelian lọ́dún 276 Sànmánì Kristẹni, èyí sì dá ogun abẹ́lé mìíràn sílẹ̀. Ìgbà tí olú ọba Diocletian gorí ìtẹ́ nìkan ni wàhálà náà dópin. Ìwọ̀-oòrùn jìyà púpọ̀jù láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ìpọ́njú yìí nítorí ìyàtọ̀ yìí láàrin Ìwọ̀-oòrùn Hellenised tí ó ti fìdí múlẹ̀ tí ó sì ti gòkè àgbà àti Ìwọ̀-oòrùn tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ di ọ̀dọ́ tí ó ti gba ìjọba àti tí ó ti di Romanized tí ó ti wà títí. Ìyàtọ̀ tó wà láàárín àṣà ìṣẹ̀dálẹ̀ Ilẹ̀ Ọba Róòmù yìí, èyí tí wọ́n pín sí apá ìlà oòrùn ilẹ̀ Gíríìkì àti apá ìwọ̀ oòrùn ilẹ̀ Látìn túbọ̀ wá ṣe pàtàkì gan-an ní àwọn ọ̀rúndún tó tẹ̀ lé e, èyí sì mú kí àwọn orílẹ̀-èdè méjì tó para pọ̀ jẹ́ Ilẹ̀ Ọba Róòmù yìí bẹ̀rẹ̀ sí jìnnà síra wọn díẹ̀díẹ̀.  Olú Ọba Diocletian dá ètò ìṣàkóso kan tí wọ́n ń pè ní Dominate sílẹ̀ láti fi dáàbò bo gbogbo àwọn àgbègbè tó wà nínú ewu ní ilẹ̀ ọba rẹ̀. A lè fi àkóso náà wé ìjọba tí wọ́n ń pè ní principate, ìyẹn ẹ̀ka ìjọba aláṣẹ títóbi, èyí tó fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún ètò agbára ní Ilẹ̀ Ọba Róòmù Ìlà Oòrùn tó wà nígbà tó yá. Ìyípadà yìí wá mú kí wọ́n tún àwọn àgbègbè tí wọ́n ń ṣàkóso lé lórí ní Róòmù ṣe, wọ́n sì dín wọn kù. Diocletian pa gbogbo àfojúsùn ìṣàkóso olómìnira tì nígbà tí olú ọba kúrò ní "Ọmọ Alákòóso" tí wọ́n ń pè é tẹ́lẹ̀, ó wá di "Olúwa" - ìyẹn Olúwa àti ọ̀gá. Diocletian tun pari ilana atunto ijọba naa, lati jẹ ijọba ti o ni aṣa ti o jẹ ti ijọba ti Rome ati awọn ara Itali Romu ni ọrundun akọkọ AD si ẹda ijọba nla nibiti ile-ẹjọ ọba ko ti ni asopọ si ilu Rome tabi Italia, bayi nikan ni agbegbe ijọba Romu kan laarin ọpọlọpọ. Olú Ọba Trajan tó wá láti Hispania ni ẹni àkọ́kọ́ tó jáwọ́ nínú àṣà náà pé àwọn olú ọba tó jẹ́ ará Róòmù ní Ítálì. Nígbà tó fi máa di ìgbà ìjọba Severan, àwọn olú ọba tó pọ̀ jù lọ kì í ṣe ọmọ ilẹ̀ Ítálì. Nígbà tí Diocletian mú àwọn àtúnṣe rẹ̀ wá, èyí mú kí Sénátì Róòmù pàdánù ipa tí ó ti ń dín kù lórí ìjọba àti pé ó di agbègbè tí ó ń ṣe ìpinnu.  Ọdún 286 ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí pín ilẹ̀ ọba náà sí ìhà Ìlà Oòrùn àti Ìwọ̀ Oòrùn, nígbà tí Olú Ọba Diocletian yan Maximian gẹ́gẹ́ bí ọ̀gágun Ìwọ̀ Oòrùn. Ní ọdún 293 AD, ìjọba náà ṣe àyípadà lábẹ́ Diocletian tí a mọ̀ sí Tetrarchy. Wọ́n pín ilẹ̀ ọba náà sí apá mẹ́rin, olú ọba kan ṣoṣo ló sì ń ṣàkóso apá méjì tó tóbi jù lọ nínú ilẹ̀ ọba náà (ìyẹn Ọ̀gọ́sítọ́sì). Lẹ́yìn náà, olúkúlùkù àwọn olú ọba tí wọ́n jọ jẹ́ alákòóso yan ọ̀dọ́kùnrin kan tó jẹ́ alábàáṣiṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí késárì láti jẹ́ alákòóso tó wà lábẹ́ rẹ̀ tó sì máa ṣàkóso àgbègbè tirẹ̀. Caesar ló máa ń pín agbára láàárín àwọn méjèèjì, òun ló sì máa rọ́pò ẹni tó jẹ́ ọ̀gá nínú wọn. Olórí mẹ́rin kọ̀ọ̀kan ló ń bójú tó apá ibì kan lára ilẹ̀ ọba náà, wọ́n sì pín àwọn ìpín náà níbàámu pẹ̀lú àwọn àgbègbè tí wọ́n wà. Ìyípadà yìí ṣàpèjúwe ìyapa tó ń bọ̀ ní ọgọ́rùn-ún ọdún lẹ́yìn náà nígbà tí ìjọba náà pín sí ìlà oòrùn àti ìwọ̀ oòrùn. Àmọ́, ogún ọdún péré ni ìṣàkóso mẹ́rin náà fi wà, nítorí pé àwọn olú ọba bẹ̀rẹ̀ sí bá ara wọn jà fún agbára. Ọdún 324 ni Kọnsitatáìnì Ńlá sọ gbogbo ilẹ̀ ọba náà di ìṣọ̀kan lẹ́yìn tó parí ogun abẹ́lé tó kẹ́yìn.
Olú Ọba Caracalla fún gbogbo àwọn tó lómìnira lábẹ́ Ilẹ̀ Ọba Róòmù ní Ilẹ̀ Ọba Róòmù.