Kí ni eré ìdárayá tí wọ́n ń pè ní Cricket
Ìdárayá jẹ́ eré ìdárayá tí wọ́n kọ́kọ́ dá sílẹ̀ ní England. Àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ló ṣe eré àrígbáyé. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn èèyàn ti bẹ̀rẹ̀ sí í gbá Cricket ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn àlàyé kan wà tí kò ṣe kedere nípa ìdíje yìí tí wọ́n ń ṣe ní ọ̀rúndún kẹtàlá nígbà ayé Ọba Edward Kejì. Ẹsẹ̀kẹsẹ̀ jẹ́ eré ìdárayá tí wọ́n ń fi ọ̀pá àti bọ́ọ̀lù gbá, tí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan sì ní àwọn agbábọ́ọ̀lù mọ́kànlá. Ìlépa eré náà ni láti gba iye ìlà tí ẹgbẹ́ kan lè gba nígbà tí wọ́n bá ń gba ìlà wọn láti gbá bọ́ọ̀lù kí wọ́n sì mú ẹgbẹ́ kejì jáde kí wọ́n tó dé ibi tí wọ́n ń wá. Ẹgbẹ́ kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò kòkòrò Eré ìdárayá tí wọ́n máa ń ṣe ní pápá tí wọ́n ti ń ṣe eré ìdárayá náà máa ń rí bí àgbá. Àlàfo tó wà ní àárin pápá ni a ń pè ní pápá tí ó gùn tó mítà méjìlélógún. Wọ́n máa ń fi ọ̀pá mẹ́ta sí ìparí ọ̀kọ̀ọ̀kan pápá ìṣeré náà, èyí tí wọ́n ń pè ní òpó igi. Wọ́n máa ń fi igi kékeré méjì sórí òpó igi kan tí wọ́n ń pè ní bails. Ohun tí wọ́n ń pè ní wicket nìyí. Àwọn agbágbá méjì láti ẹgbẹ́ tí ó ń gbá bọ́ọ̀lù yóò máa gbá bọ́ọ̀lù ní ìhà méjèèjì pápá. Wọ́n máa ń gbá bọ́ọ̀lù, lẹ́yìn náà, kí wọ́n sáré lọ sí ọ̀kan ọ̀kan ọ̀kan ọ̀kan ọ̀kan ọ̀kan. Onílùlùlù lè fi bọ́ọ̀lù náà ránṣẹ́ sí ààlà nígbà tí ó bá ń ta bọ́ọ̀lù lórí ilẹ̀ lẹ́ẹ̀kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ láti gba ìṣọ̀kan mẹ́rin tàbí kí ó lu bọ́ọ̀lù náà kọjá ààlà láì jẹ́ kí ó ta bọ́ọ̀lù náà lórí ilẹ̀ láti gba ìṣọ̀kan mẹ́fà. Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù yóò gbé àwọn agbábọ́ọ̀lù wọn mọ́kànlá sí oríṣiríṣi ibi nínú pápá. Ẹni tí ó bá fi bọ́ọ̀lù náà sọ́wọ́ ẹni tí ó bá fi bọ́ọ̀lù náà lù ni wọ́n ń pè ní bowler. Ohun tó yẹ kí ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù ṣe ni pé kó mú kí ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà bọ́. Oníbọn máa ń ju bọ́ọ̀lù sí pápá, ó máa ń jẹ́ kí bọ́ọ̀lù náà bọ́ lọ́wọ́ ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù. Onírúurú ọ̀nà ló wà téèyàn lè gbà yọ ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù. Ẹnìkan tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà lè ju bọ́ọ̀lù náà sí ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà, kó mú kí ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà ta bọ́ọ̀lù náà, kó sì jẹ́ kí ọ̀kan lára àwọn tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà gbá bọ́ọ̀lù náà. Ẹni tó ń ju bọ́ọ̀lù náà tún lè ju bọ́ọ̀lù náà sí ọ̀dọ̀ ẹni tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà kó bàa lè pàdánù bọ́ọ̀lù rẹ̀, kó sì kó bọ́ọ̀lù náà síbi tí wọ́n ti ń ju bọ́ọ̀lù náà tàbí kó kó bá àwọn òpó tó wà nídìí bọ́ọ̀lù náà, èyí á sì ba ọ̀nà tí wọ́n fi ń gbá bọ́ọ̀lù náà jẹ́. Àwọn tó ń gbá bọ́ọ̀lù náà yóò fi bọ́ọ̀lù náà fún un nígbà mẹ́fà nígbà tí àkókò bá tó fún wọn. Àpapọ̀ ìyọrísí ìyọrísí mẹ́fà tí agbábọ́ọ̀lù kan máa ń ju sí agbábọ́ọ̀lù mìíràn ni a ń pè ní Over. Àwọn agbatẹnirò tún lè sáré jáde nígbà tí wọ́n bá ń gbìyànjú láti gba àmì ẹ̀yẹ, tí wọ́n sì kó wọn sí ààlà ààlà ibi tí wọ́n ti lè gba àmì ẹ̀yẹ ní ìhà méjèèjì pápá. Àwọn oríṣiríṣi oríṣiríṣi eré kírékítì ló wà lóde òní. Àwọn àdàkọ wọ̀nyí ni wọ́n ń pè ní Test Cricket, One day internationals (ODI), àti Twenty20. Ní ìpilẹ̀ṣẹ̀, àwọn èèyàn máa ń fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ gbágbáágbá gbá bọ́ọ̀lù àkànṣe tí wọ́n ń pè ní cricket. Nínú àdàkọ tí ó ti pẹ́ nínú eré náà, ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní àǹfààní láti gbá bọ́ọ̀lù lẹ́ẹ̀mejì kí wọ́n sì gba ààyè láti gbá bọ́ọ̀lù lẹ́ẹ̀mejì, kí wọ́n sì lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ láti parí eré náà. Nínú ẹ̀dà eré ìdárayá òde òní, ọ̀nà eré ìdárayá yìí tí wọ́n ń pè ní Test Cricket ti di ọjọ́ márùn-ún. Nítorí náà, eré ìdárayá ìdánwò lè gùn tó ọjọ́ márùn-ún. Àwọn ìdíje àgbáyé ọjọ́ kan (tí a tún ń pè ní ODI) jẹ́ eré ìdárayá tí ó máa ń wáyé fún ọjọ́ kan. Ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní àádọ́ta (50) òṣùwọ̀n láti fi bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ mìíràn, ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan sì ní láti fi ọ̀kan gbá bọ́ọ̀lù. Ìlépa ẹgbẹ́ kan ni láti kó iye ìje tó pọ̀ jùlọ nínú àádọ́ta òṣùwọ̀n nígbà tí wọ́n bá ń dí àtakò wọn lọ́wọ́ láti kó ìje tó kéré jù tàbí kí wọ́n yọ wọ́n kúrò pátápátá. ODI sábà máa ń wà fún wákàtí 6 sí 7. Èyí tó tún gbajúmọ̀ jù lọ nínú àwọn eré ìdárayá náà ni èyí tí wọ́n ń pè ní Twenty20 tàbí T20. Ní oríṣi eré yìí, ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan máa ń gba ogún òṣùwọ̀n láti fi gbá bọ́ọ̀lù, wọ́n sì ní láti mú àwọn alátakò wọn jáde ní ogún òṣùwọ̀n tàbí kí wọ́n dín iye eré tí wọ́n lè ṣe kù. Ọ̀nà ìṣeré yìí gbajúmọ̀ gan-an nítorí pé wákàtí mẹ́ta péré ni eré náà máa ń gbà, èyí sì máa ń dín àkókò tí àwọn tó ń wo eré náà máa ń lò kù. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè ló wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ England tí wọ́n ń ṣe eré ìdárayá kíríkìtì báyìí, èyí tí ó sọ eré ìdárayá náà di eré ìdárayá àgbáyé. Àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n máa ń gbá Cricket ni England, South Africa, Australia, India, Pakistan, Kenya, Zimbabwe, Bangladesh, New Zealand, Sri Lanka, West Indies. Àwọn tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ wọlé sínú eré ìdárayá náà tún ń ṣe eré ìdárayá náà, ìyẹn Netherlands, Ireland, Namibia, UAE, Afghanistan, USA, Canada, Papua New Guinea.