Bí a bá wo ìwé tó sọ̀rọ̀ nípa Karl Marx, sọ fún mi ìgbà tó kú, àwọn ẹ̀kọ́ wo ló kọ́ àti àwọn yunifásítì wo ló lọ.
Context:Karl Heinrich Marx FRSA (German: [maʁks]; 5 May 1818 <unk> 14 March 1883) je onimoye ara Jamani, onimo-ọrọ aje, onimo-akọọlẹ, onimo-ara-aye, onimo-ọrọ-ọrọ oselu, onise iroyin, onigbọwọ ọrọ-aje oselu, ati onigbọwọ iṣelu. Àwọn ìwé rẹ̀ tó gbajúmọ̀ jùlọ ni ìwé pẹlẹbẹ The Communist Manifesto ti ọdún 1848 àti ìwé Das Kapital tó ní ìdìpọ̀ mẹ́rin (1867-1883). Ìmọ̀ ìṣèlú àti ìmọ̀ ọgbọ́n orí tí Marx gbé kalẹ̀ ní ipa tó lágbára gan-an lórí ìmọ̀ ọgbọ́n orí, ètò ọrọ̀ ajé, àti ìtàn ìṣèlú. Orúkọ rẹ̀ ni wọ́n máa ń lò gẹ́gẹ́ bí orúkọ, orúkọ, àti gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kọ́ nípa àwùjọ.  Ìlú Trier, lórílẹ̀-èdè Jámánì ni wọ́n bí Marx sí, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin àti ìmọ̀ ọgbọ́n orí ní yunifásítì Bonn àti ti Berlin. Ó fẹ́ Jenny von Westphalen tó jẹ́ òǹkọ̀wé nípa eré orí ìtàgé àti òṣèlú ní ọdún 1843. Nítorí àwọn ìwé tó kọ nípa ìṣèlú, Marx di aláìní-ìjọba, ó sì gbé ní ìgbèkùn pẹ̀lú ìyàwó àti àwọn ọmọ rẹ̀ ní London fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, níbi tó ti ń bá a lọ láti mú èrò rẹ̀ dàgbà ní ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú onímọ̀ ọgbọ́n orí ará Jámánì Friedrich Engels, ó sì tẹ àwọn ìwé rẹ̀ jáde, ó ṣe ìwádìí ní Gbọ̀ngàn Ìkàwé British Museum.  Àwọn èròǹgbà tí Marx gbé kalẹ̀ nípa àwùjọ, ètò ọrọ̀ ajé, àti òṣèlú, tí wọ́n ń pè ní Marxism, sọ pé àwọn àwùjọ ènìyàn ń dàgbà nípasẹ̀ ìjà láàárín ẹgbẹ́ òun ọ̀gbà. Nínú ọ̀nà ìṣẹ̀dá olómìnira, èyí hàn nínú ìjà tó wà láàrin àwọn ẹ̀ka alákòóso (tí a mọ̀ sí bourgeoisie) tí ó ń ṣàkóso àwọn ọ̀nà ìṣẹ̀dá àti àwọn ẹ̀ka òṣìṣẹ́ (tí a mọ̀ sí proletariat) tí ó mú àwọn ọ̀nà ìṣẹ̀dá wọ̀nyí ṣeé ṣe nípa títa agbára iṣẹ́ wọn ní pàṣípààrọ̀ fún owó oṣù. Nípa lílo ọ̀nà tí ó ṣe pàtàkì tí a mọ̀ sí ẹ̀kọ́ nípa ohun tí ó wà nínú ìtàn, Marx sọ àsọtẹ́lẹ̀ wípé ọ̀nà ìṣúnná owó máa ń mú ìdààmú àárín àwọn ènìyàn bí àwọn ètò ọ̀rọ̀-ajé àti ọ̀nà ìṣúnná owó ti ìgbà àtijọ́ àti wípé àwọn ìdààmú yìí yóò yọrí sí ìparun ara rẹ̀ àti ìyípadà rẹ̀ nípasẹ̀ ètò tuntun tí a mọ̀ sí ọ̀nà ìṣúnná owó ọ̀jọ̀gbọ́n. Fun Marx, awọn iyatọ kilasi labẹ kapitalisimu - ti o jẹ apakan si aiṣedede rẹ ati iseda ti o ni ipalara - yoo fa idagbasoke ti kilasi kilasi ti kilasi kilasi, ti o yori si iṣẹgun wọn ti agbara oloselu ati nikẹhin idasile ti alaini kilasi, awujọ komunisti ti o jẹ nipasẹ ajọṣepọ ọfẹ ti awọn aṣelọpọ. Marx ṣe akitiyan fun imuse rẹ, ni sisọ pe kilasi oṣiṣẹ yẹ ki o gbe igbese iṣọtẹ proletarian ti o ṣeto lati ṣubu kapitalisimu ati mu igbala ti awujọ-aje.  Wọ́n sọ pé Marx jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èèyàn tó ní ipa tó pọ̀ jù lọ nínú ìtàn ẹ̀dá èèyàn, wọ́n sì ti yìn ín wọ́n sì tún ti ṣàríwísí rẹ̀. Iṣẹ́ tó ṣe nínú ètò ọrọ̀ ajé ló fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún àwọn èròǹgbà kan tó wà nísinsìnyí nípa iṣẹ́ àti àjọṣe tó wà láàárín iṣẹ́ àti owó orí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ògbóǹkangí, àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́, àwọn ayàwòrán, àti àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú káàkiri àgbáyé ni àwọn ìwé Marx ti nípa lórí, tí wọ́n sì máa ń yí èrò rẹ̀ padà tàbí tí wọ́n máa ń yí i padà. Ọ̀pọ̀ ìgbà la máa ń pe Marx ní ọ̀kan lára àwọn tó kọ́kọ́ gbé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì nípa àwùjọ kalẹ̀.
Karl Marx kẹ́kọ̀ọ́ nípa òfin àti ìmọ̀ ọgbọ́n orí ní yunifásítì Bonn àti ti Berlin. Ó kú ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 1883.