Kí Ni Àjọṣe Oríṣiríṣi Oríṣiríṣi
Context:Ìmúdàpọ̀ fọ́tòsíntésì jẹ́ ìgbésẹ̀ kan tí àwọn ewéko àtàwọn ohun alààyè mìíràn máa ń lò láti yí agbára ìmọ́lẹ̀ padà sí agbára kẹ́míkà, èyí tí wọ́n lè tú jáde nígbà tó bá yá láti mú kí àwọn ohun alààyè náà máa ṣiṣẹ́. Díẹ̀ lára agbára kẹ́míkà yìí ni wọ́n ń tọ́jú pa mọ́ sínú àwọn èròjà carbohydrate, irú bí ṣúgà àti èròjà amóúnjẹ-ta-sánsán, èyí tí wọ́n máa ń ṣe látinú afẹ́fẹ́ carbon dioxide àti omi. Ìdí nìyẹn tí wọ́n fi ń pè é ní photosynthesis, èyí tó wá látinú ọ̀rọ̀ Gíríìkì náà phōs (φῶς), tó túmọ̀ sí "ìmọ́lẹ̀", àti synthesis (σύνθεσις), tó túmọ̀ sí "fífi pa pọ̀". Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ewéko, algae, àti cyanobacteria ni ó máa ń ṣe photosynthesis; irú àwọn ohun alààyè bẹ́ẹ̀ ni a ń pè ní Photoautotroph. Ìmúdàpọ̀ fọ́tòsíntésì ló wà nídìí ṣíṣe àti pípa èròjà oxygen tó wà nínú afẹ́fẹ́ ayé mọ́, òun ló sì ń pèsè èyí tó pọ̀ jù lọ nínú agbára tó pọn dandan fún ìwàláàyè lórí ilẹ̀ ayé.
Àkọsílẹ̀ àtinú ara máa ń yàtọ̀ síra láti oríṣiríṣi ẹ̀yà ara, àmọ́ ìgbà tí àwọn èròjà protein tí wọ́n ń pè ní reaction centers tó ní chlorophyll aláwọ̀ ewé (àti àwọn èròjà pigment/chromophores míì) bá gba agbára látara ìmọ́lẹ̀ ni àtúnyẹ̀wò náà máa ń bẹ̀rẹ̀. Nínú àwọn ewéko, àwọn èròjà protein wọ̀nyí wà nínú àwọn organelles tí wọ́n ń pè ní chloroplasts, èyí tí ó pọ̀ jùlọ nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ewé, nígbà tí ó wà nínú àwọn kòkòrò bakitéríà, wọ́n wà nínú àwọn ohun tí ń bẹ nínú omi ara. Nínú àwọn ìyípadà tí ìmọ́lẹ̀ máa ń mú kó wáyé yìí, wọ́n máa ń lo agbára kan láti mú àwọn ẹ̀rọ tó bá yẹ jáde, irú bí omi, kí wọ́n lè mú afẹ́fẹ́ ọ́síjìn jáde. A lo hydrogen ti a tu silẹ nipasẹ pipin omi ni ṣiṣẹda awọn agbo ogun meji miiran ti o ṣiṣẹ bi awọn ile itaja igba diẹ ti agbara, gbigba gbigbe rẹ laaye lati ṣe awakọ awọn aati miiran: awọn agbo ogun wọnyi ni idinku nicotinamide adenine dinucleotide phosphate (NADPH) ati adenosine triphosphate (ATP), "owo agbara" ti awọn sẹẹli.  Nínú àwọn ewéko, algae àti cyanobacteria, àwọn ṣúgà ni a máa ń ṣe àdàkọ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ìgbésẹ̀ tí kò ní ìmọ́lẹ̀ nínú tí a ń pè ní Calvin cycle. Nínú ètò Calvin, carbon dioxide inú afẹ́fẹ́ máa ń dara pọ̀ mọ́ àwọn èròjà carbon tó ti wà tẹ́lẹ̀, irú bí ribulose bisphosphate (RuBP). Nípa lílo ATP àti NADPH tí a mú jáde láti inú àwọn ìgbésẹ̀ tí ó dá lórí ìmọ́lẹ̀, àwọn èròjà tí a mú jáde ni a máa ń dín kù tí a sì máa ń mú wọn kúrò láti dá àwọn èròjà carbohydrate mìíràn, bí glucose. Nínú àwọn kòkòrò bakitéríà mìíràn, àwọn ètò tí ó yàtọ̀ bíi yípadà ìyípo Krebs ni a máa ń lò láti dé òpin kan náà.