AURKIBIDEA

ABENTURA IKARAGARRIA AIREAN

HARTZ MUTUR SOILAK

PIRATAK NOLA UXATU

IBAIAREN BAZTERRETAN

YOKOHAMAKO PORTUAN

CHRIS FARRINGTON, MARINELIAIOA

ISILEKO EHIZTARIAREN HONDAMENDIA

ABENTURA IKARAGARRIA AIREAN

Ni kapitain erretiratua nauzu, goiko itsasoan ibilia. Gazte denboran aeronauta izan nintzen, eta geure gainean dugun itsasoan barrena ibili nintzen nabigatzen. Arrisku handiak ditu lanbide honek eta niri ere tokatu zait latzak pasatu beharra. Hala ere, pasadizorik ikaragarriena orain kontatzera noan hauxe da.

Hidrogenozko globoekin hasi baino lehen gertatu zitzaidan. Garai hartan Nassau Txikia zeritzan aerostatoan egiten nituen nire hegaldiak. Aparailu handi samarra zen eta aire beroaren indarrez ibiltzen zen. Ordu batzuk besterik ez zuen irauten hegan eta mila bat baino gorago ez zen igotzen. Hala ere, aski zen nire lanerako, zeren jausgailu batean saltoak egiten ibiltzen bainintzen jolastoki eta ferietan, beti ere mila-erdi bateko alturatik behera. Uda hartan Oaklanden nengoen, Kaliforniako hiri batean, tranbia konpainia batekin kontratua egina bainuen. Konpainiak parke handi bat zuen hiritik kanpo eta, normala denez, ikuskizun bitxiak antolatzea komeni zitzaion, jendea bere lineatik ibil zedin. Astean bi igoaldi egin behar nituen,eta nire lana oso ikusgarria zen benetan garai hartako jendea entretenitzeko.

Lehenik, jausgailuetan salto egiteko aerostato haiek nolakoak ziren azalduko dizut, gertatu zitzaidana hobeki uler dezazun. Noizbait ikusi baduzu jakingo duzu nola jausgailuak berehala alde egiten zuen globotik. Hau, berriz, buelta bat emanez, hustu egiten zen, eta azkar erori ere bai, jausgailua lurrera bidean ipintzen zuelarik. Maniobra hau hobeki egiteko, zama bat ipintzen zitzaion aerostatoari goiko partean, soka luze bati lotuta. Aeronauta globoaren azpialdean egoten zen zintzilik, jausgailua eta trapezioarekin batera, eta pisu gehiago zuenez, orekan mantentzen zuen globoa. Baina gizona askatzen zenean, aparailuaren gainaldean lotutako zamak buelta erdia emanarazten zion eta globoaren ahoa gora begira gelditzen zen, aire beroa kanpora joaten zelarik. Zeregin honetarako hondar-zaku bat erabiltzen genuen Nassau Txikian.

Egun hartan jendetza handia zen leku hartan eta polizia larri zebilen, ezin eutsirik. Ikusleak elkarri bultzaka zebiltzan, gizon, emakume eta haur. Janzten nintzen gelatik irten nintzenean, hamalau eta hamasei urteko bi neskatila ikusi nituen jendeari eusteko sokatik kanpo. Harrituta geratu nintzen. Zortzi edo bederatzi urteko mutiko batekin indarka ari ziren. Mutikoa sokatik beste aldera zegoen eta handik kanpora atera nahi zuen eginahalean. Bi neskatilek, ordea, ez zioten uzten eta eskuetatik hartuta zeukaten. Une hartan ez nien jaramon handirik egin, ume jolasak zirelakoan. Baina gero gertatu zena ikusi ondoren, zirrara bizia egin zidan gertaera hark.

— George, eutsi jendeari urruti samar — esan nion nire laguntzaileari —. Bestela ezbeharren bat izango dugu hemen.

— Oraintxe noa — erantzun zuen berak.

George Guppy lagun handia nuen. Igoaldi askotan lagundu zidan eta beraren odol hotza, zentzua eta lasaitasuna ikusirik, nire bizia haren eskutan jartzen nuen, uste osoz. Globoa nola puzten zen begiratu behar zuen berak, eta jausigailuaren gauza guztiak bere puntuan zeuden ikusi behar zuen.

Nassau Txikia puztuta zegoen eta kableak tenk eginda. Jausgailua lurrean etzana zegoen eta harantzago trapezioa. Bota nuen berokia alde batera, jarri nintzen nire lekuan eta askatzeko seinalea eman nuen. Dakizunez, globoak astinaldi gogor bat ematen du hasieran, lurra uzten duenean. Oraingoan, ordea, egundoko balantza egin zuen, eta bestetan baino gehiago kosta zitzaion zuzen jartzea. Begirada bat bota nuen behera, gero eta urrunago geratzen ari zen lurraldera. Milaka lagun zeuden isilik eta gora begira. Isiltasun hura oso bitxia iruditu zitzaidan, zeren arnasa hartu eta txaloka hasteko garaia baitzen. Baina ez zen deus entzuten, ez txalorik, ez txisturik, ez bestelako hotsik... dena isiltasuna. Alabaina, Georgeren ahotsa iritsi zen niregana argi eta garbi, turutaren bitartez:

— Jaitsi, Charley, jaitsi globoa.

Zer gertatzen zen? Eskuaz adierazi nion entzun nuela berak esana eta pentsatzen jarri nintzen ea matxuraren bat ote zegoen jausgailuan. Izan ere, zertarako jaitsi behar nuen globoa, jende pila hark espero zuen saltoa egin beharrean? Eta burutazio hauetan nenbilela, beste susto bat izan nuen. Lurra mila oinetara zegoen nire azpian, eta, hala ere, haur baten negarra entzuten nuen, oso hurbil bezala. Nassau Txikia suziri bat bezala zerurantz zihoan arren, negar-hotsa ez zen isiltzen. Egia esan, larritzen hasia nintzen eta, halako batean, gora begiratu nuen negar hura nondik ote zetorren jakiteko. Hara, haur bat ikusi nuen bertan, Nassau Txikia lurrera garraiatu behar zuen hondar-zakuaren gainean. neskatila haiekin borrokan ikusi nuen mutikoa bera zen. Gero jakin nuen anaia-arrebak zirela.

Hantxe zegoen hondar-zakuaren gainean zankalatraba, erabat izututa eta sokari gogor heltzen ziola. Haizeak alde batera eragin zion globoari eta mutikoa hegaz joan zen airean hamar edo hamabi oin. Globoaren lonari kolpe handia eman zion erortzean eta ni neu ere balantzaka hasi nintzen, nahiz eta hogeita hamar bat oin beherago egon. Lurrera eroriko zela uste nuen, baina sokari heldu zion berriro eta negarrez hasi zen. Gero jakin nuenez, globoa abiatzeko zegoela, mutikoak ihes egin zien bere bi arrebei, eta sokaren azpian kuzkurtu zen, gero hondar-zakuaren gainera salto eginez. Ez dakit nola ez zen erori globotik lehenengo astinaldian bertan.Haurra ikustean, ezinegon bitxi bat sentitu nuen. Orduan ulertu nuen zergatik aerostatoa hain nekez zuzendu zen, eta zergatik Georgek berriro jaisteko eskatzen zidan. Jausgailua askatzen bazen, zakuak buelta emango zuen berehala, globoa hustu egingo zen eta lurrera abiatuko zen agudo. Itxaropen bakarra umea jaistea zen, erori baino lehen. Nola iritsi, ordea, umearengana? Niri erabat ezinezko zitzaidan. Jausgailua itxita zegoen eta globora igotzerik ez zegoen. Gainera, zer aurreratuko nuen horrenbestez? Haurra hamabost oinetara zegoen, aire zabalean eta euskarri ziztrin baten gainean.

Hau dena amen batean pentsatu nuen. Lehenik, mutiko hura lasaitu behar zen, arrisku hura gogotik kenduz. Horregatik, ezer gertatuko ez balitz bezala, agurtu egin nuen alaikiro:

— E, mutiko, zer moduz gabiltza?

Niri begiratu zidan, negar-malkoei eutsiz eta adore berriak hartuz. Baina une hartantxe, haize bolada batek astindu zuen globoa, buelta erdia emanaraziz. Berehala itzuli zen lehengo posiziora. Astinaldi honetan, mutikoak beste kolpe bat hartu zuen lonaren kontra eta berriro negarrari eman zion.

— Polita da hau dena, ezta? — galdetu nion bihotzez, jolasean bagenbiltza bezala. Eta berak erantzun baino lehen, esan nion:

— Nola duzu izena?

— Tommy Dermott erantzun zidan.

— Urte askotarako, Tommy Dermott — jarraitu nuen —. Baina nork esan zizun nirekin batera ontzi honetara igotzeko?

Barre egin zuen eta apeta hutsez bururatu zitzaiola esan zidan. Horrela jarraitu genuen hizketan, ni beldurrez josita eta solasa nola luzatu ez nekiela. Egia esan, ezin nuen besterik egin, baina koska guzia horretantxe zegoen: beraren pentsamendua arriskutik aldentzean. Gure inguruan eta azpian ageri zen ikusmira ederra seinalatu nion. Han zeuden San Franciscoko badia, laku zabal eta bare baten antzera; hiria estaltzen zuen kezko hodeia, Urrezko Atea, urrunean itsasoa eta, jaun eta jabe gisa, Tamalpais mendia, zorrotz eta lirain. Behean, gure azpian, lurrean arrastaka zebilen zerbait sumatu nuen. Banekien eskarmentuz zer ziren: zaldiz zebiltzan gizonak, lauoinka guri segika.

Aspertu zen mutikoa ingurumarira begiratzen eta berehala konturatu nintzen berriro izutzen hasi zela.

— Zenbat kobratu nahi zenuke negozio honengatik? — galdegin nion.

Segituan suspertu zen eta esan zidan:

— Zuri ongi ordaintzen al dizute?

Nassau Txikia hozten hasi zen eta lurrerako bidea hartu zuen, haize boladek batera eta bestera eragiten ziotela. Mutikoa ere balantzaka zebilen eta halako batean zakuaren kontra jo zuen. Ezpainak ikara bizitan zeuzkan eta negarrari eman zion berriro. Txantxetan eta barrezka hasi nintzen, baina alferrik. Lur jota zegoen eta laster eroriko zela uste nuen.

Etsita nengoen, zer egin ez nekiela. Orduan bat-batean konturatu nintzen ikara batek beste bat kentzen duela, eta bekozko beltzez begiratu nion, deiadar eginez:

— Heldu soka horri, mutil! Bestela jipoituko haut lurrera jaisten garenean. Ulertzen al duk?

— Bai, jauna — esan zuen, eta horrenbestez nik nahi nuena egina zegoen.

Niri begiratzen zidan eta lurrera erortzeak baino beldur gehiago ematen zion nire aurpegiak.

— Badirudi min hartu duzula zaku horrekin — esan nion errietan bezala —. Ez dezazula pentsa eserleku honetan hobeto joaten denik. Oso gogorra da eta ez da batere atsegina gertatzen.

Ateraldi xelebre bat egin zuen orduan, bide batez behatzetako oinazeak ahazten zitzaizkiolarik.

— Noiz salto egin behar duzu? — galdegin zidan —. Hain zuzen, horixe ikustera igo naiz hona.

Pena ematen zidan ezetza eman beharrak, eta ez nuela salto egin behar esan nionean, honela erantzun zidan:

— Ba egunkariek hala diote.

— Ez egin kasurik — erantzun nion —. Gaur nagi samar nago eta globoa lurreraino jaitsi behar dut, zeren nirea izanik, nahi dudana egin dezaket berarekin. Dena den, ia lurrean gara.

Eta halaxe zen, oso azkar jaitsi baikinen. Orduan mutikoa eztabaidan hasi zen nirekin, hori jendeari iseka egitea ez ote zen esanez, eta denak nire kontra jarriko zirela adieraziz. Nire kontsolamendurako, eztabaida horretan jarraitu genuen luzaro, nik nire aldetik mila aitzaki asmatzen nituelarik. Azkenik, eukalipto baso baten gainean geunden, eta lurrartzeko prestatzen hasi ginen.

— Heldu gogor! — esan nion oihuka —. Bien- bitartean, trapezioan balantzaka nenbilen, eskuetatik zintzilik jarrita, zutik lurrartzeko asmotan.

Larrain baten gainetik pasa ginen, sokan lehortzen zeuden arropa batzuen gainetik ere bai, oilategi bateko oilaskoak izutu genituen, eta berriro goraka igo ginen belar-meta baten kontra ez joateko. Eta dena aitaren batean. Gero baratza batean lurrartu genuen, eta oinak lurrean jarri nituenean, globoa segurtatu nuen, trapezioarekin buelta pare bat emanez sagarrondo baten inguruan.

Nire lanbidean gauza asko gertatu zait. Behin, airean nengoela, su hartu zidan globoak.

Beste batean, hamar pisuko etxe baten teilatu-hegaletik zintzilik gelditu nintzen. Beste zenbaitetan, bala bat bezala jaitsi naiz lurrera, jausgailu behar bezain agudo irekitzen ez zelako. Baina sekula ez naiz oraingo honetan bezain nekatua eta ahuldua sentitu. Mutiko hura nire ondoan bizirik ikusi nuenean, honela esan nion, besotik helduta:

— Tommy Dermott, magalean hartu eta egundoko jipoia eman behar dizut, mundua mundu denetik beste inongo mutikok hartu ez duena bezalakoa.

— Ez, ez ezazu horrelakorik egin — erantzun zidan, alde egin nahian bezala —. Zeuk esan zenidan ez ninduzula joko, baldin eta globoaren gainean sendo irauten banuen.

— Beno, bai — erantzun nion —; baina berdin-berdin joko zaitut horregatik. Globotan igotzen direnak jende gaizto eta makurrak dira eta irakaspen bat eman nahi dizut, horrelako jendearengandik eta globoetatik ihes egiten ikas dezazun.

Eta orduan berealdiko jipoia eman nion. Ez dakit munduko handiena izango zen ala ez, baina berak hartua zuen handiena bai behintzat.

Horrela lasaitu nintzen nolabait, zeren estualdi hark erabat jota utzi baininduen. Egun hartan kontratua hautsi nuen, eta geroztik gasezko globotan egiten ditut nire igoaldiak, zeren eta haiek askoz seguruagoak baitira.

HARTZ MUTUR SOILAK

— Hartzak aipatu ditugunez gero...

Klondikeko erregea isilik eta pentsakor gelditu zen. Hoteleko atarian beraren inguruan zeudenak jarlekuak hartu eta hurbildu egin ziren.

— Hartzak aipatu ditugunez gero — jarraitu zuen —, ez duzue ahaztu behar iparraldeko eskualdean mota asko dagoela animalia hauetatik. Esate baterako, Little Pelly inguruan hartz asko ibiltzen da uda partean, izokin bila jaitsita, eta hara joateko egun bateko bidea egin beharra dauka edozein indio edo gizon zurik. Rampart Mountains mendi-gailurretan, berriz, bada mota bitxi bat, “mendi-hegaletako hartz nabarra ” deritzana. Izen horren jatorria ere jakingarria da: Uholdeaz gero mendi-hegaletan dabil eta aldaparen behealdetik doazen hankak bi bider luzeagoak dira goikoen aldean.

Horrela dabilenean, untxi batek ere ezin dezake harrapa. Arriskugarria ote den? Ezta pentsatu ere! Nahikoa da mendia beste norabidean inguratzea, eta orduan hartz jauna salduta gelditzen da, hanka luzeak goitik eta motzak behetik dituela. Oso animalia berezia da, baina ez nizuen horretaz hitz egin nahi.

Yukon gainean bada beste mota bat hanka berdinak dituena. “Hartz nabarra eta mutur soila ” esaten diote, eta gaiztoa bezain handia da. Horregatik, ez duzu indiorik ikusiko ehiza horien bila. Gizon zuri tentelen bat, izatekotan ere. Gauza bat bakarra esango dizut hartz mutur soilari buruz: ez duela atzera egiten inoren aurrean. Zuregana datorrela ikusten baduzu, eta zeure bizia estimatzen baduzu, har ezazu beste bide bat. Bestela, edozer gauza gerta daiteke. Bidean Jehovah bera topatuko balu ere, ez pentsa baztertxo bat utziko liokeenik. Egia esateko, animalia ziztrin eta berekoi bat da. Baina garai hartan ez nekien nik haren berri. Herrialde hartara iritsi nintzenean, ezjakin hutsa nintzen hartz kontutan.

Halako batean, lurralde hartan finkatu ginenean, mendira joan nintzen urki adar baten bila, aizkora-kirten bat egiteko. Ez zen erraza behar nuena aurkitzea, eta, ibili eta ibili, bi ordu egin nituen gutxienez bidean.

Hala ere, ez nintzen asko estutu, zeren Forkietatik hurbil bainengoen, eta, besterik ezean, Joe Gee zaharrari eskatuko nion egur pusketaren bat. Abiatzerakoan urdai zati bat eta gozoki batzuk hartu nituen sakelan, goserik sentituta ere. Eta, egia esan, oso ongi etorri zitzaidan mokadu hura, nahiz eta neuk ez probatu.

Bidean nindoala, pinu tarte batean, oso urki adar polita topatu nuen. Aizkorarentzat kirtena egin nuenean, mendi-hegalera begiratu nuen. Bere lau hanken gainean balantzaka, hartz izugarri bat zetorren niregana. Muturra soildua zuen, baina garai hartan nik ez nekien ezer hartz mota horretaz.

— Orain susto bat eman behar zioat — esan nuen nire artean, eta zuhaitz artean ezkutatu nintzen.

Zain egon nintzen hogei bat metrora etorri arte, eta orduan bat-batean irten nintzen nire ezkutalekutik.

— Uuh, uuh! — oihu egin nion, izututa korrika hasiko zelakoan.

Alde egin? Bai zera! Burua altxatu zuen niri ongi begiratzeko eta aurrera jarraitu zuen.

— Madarikatu hori! — esan nuen nirekiko, erdi erotuta bezala —. Atzera eragingo diat, bai.

Orduan aterkia astintzen eta oihuka hasi nintzen, berarengana nindoan bitartean. Haizeak botatako pinu bat zegoen bidean zeharka, traba egiten zuelarik. Zuhaitzaren ondoan geratu nintzen eta hartza aurrera zetorrela ikusi nuen, geratu gabe. Une hartan ikaratzen hasi nintzen eta enborraren gainetik saltatzeko altxa zenean, aiuma luze bat egin nuen, indio komantxe baten antzera, aterkia bota aurpegira eta ihesari eman nion.

Alajaina! Buelta eman eta mendian behera hasi nintzen korrika, baina hartz zaharra atzetik zetorkidan, gero eta hurbilago. Mendi barrenean, zuhaizti batera iritsi baino lehen, zabal une bat ageri zen, behe-laino artean. Irrist egiten banuen, galdua nintzen. Horregatik, kasko uneak eta gaintxoak baliatzen nituen, lainoak nire arrastoak ezkutatu zituen arte. Animalia malapartatua, berriz, niri segika zetorren, puzka eta puzka. Halako batean, oinetakoaren orpoa ere ukitu zidan, hanka batekin.

Une hartan gauza asko pasa ziren nire burutik. Banekien gainean nuela eta ez nintzela sekula arboladiraino iritsiko. Besterik gabe, poltsikoan neukan hamaiketakoa hartu eta bota egin nuen bertan.

Ez nuen atzera begiratu arboladira iritsi arte. Eta atseginez eta pozez ikusi nuen nola hartza nire gozokiak eta urdaia jaten ari zen. Oso ongi iruditu zitzaidan, baina ez nuen planto egin bidean. Bizkor-bizkor abiatu nintzen berriro, baina bihurgune bat pasa ondoren, beste hartz bat azaldu zitzaidan, mutur soil eta soildua hura ere.

— Uuf! — egin zuen, ni ikusi orduko.

Buelta eman eta lehengo bidetik ekin nion korrikari, baina askoz azkarrago oraingoan. Amorru bizian segitzen zidan, lehengoak baino oldartsuago. Laster sumatu nuen bestea ere. Han zebilen usnaketan, nitaz galdezka bezala, hamaiketakoa bezain gozoa ote nintzen jakin nahian edo. Bai, alafede. Ni ikustean, pozik jarri zen eta saltoka niregana abiatu zen.

— Uuf! — egin zuen.

— Uuf! — bota zuen atzetik zetorrenak ere.

Bidetik irten eta sastraka artean sartu nintzen, ero bat bezala, esku eta zangoez baliatuz. Orduan burua galdu nuen erabat, lurralde oso hura hartzez beterik zegoela pentsatuz. Oroitzen naiz nola ote batzuekin estropezu egin eta nola esku-zarta bat hartu nuen, gainera zerbait erortzen zitzaidan bitartean. Beste hartz bat! Baina, zorionez, libre eta seguru nintzen, hainbeste arrisku, kolpe eta susto pasa ondoren.

— Ene Jesus! — irten zitzaidan, eta orduan konturatu nintzen gizon bat neukala aurrean, bera ere erabat harriturik.

— Hartz bat zinela uste nuen — esan nion.

Arnasa etorri arte egon zen eta gero esan zidan:

— Halaxe uste nuen nik ere.

Hari ere hartzen batek segitu zion nonbait eta otadian sartu zen ihesi. Hantxe topatu ginen, biok estropezuka.

Hartan geundela, ikaragarrizko oihu bat entzun genuen bidean eta ospa egin genuen besterik gabe. Arratsaldean Joe Gee ikustera joan ginen, eta eskopetaz armaturik, goizeko tokira itzuli ginen, hango hartzak akabatzeko asmoz. Gezurra badirudi ere, leku hartara iritsi ginenean, bi animaliak hilak zeuden. Izan ere, nik ihes egin nuenean, bi hartzak suertatu ziren bidean, eta nola inork ez zion besteari pasorik eman nahi, elkar hil arte borrokatu ziren. Hartzak eta burugogorrak izaki!

Hartzak aipatu ditugunez gero...

PIRATAK NOLA UXATU

– Ez, Bod, orain benetan ari naiz; ni berantegi jaioa naiz inondik ere. Ni ez naiz ongi moldatzen XX mende honetan. Aukeratzen utzi balidate...

— Bai, orduan XVI mendean jaioko zinen zu — moztu nion barrezka —; alegia, Drake, Hawkins, Raleigh eta horrelako nabigatzaileen garaian.

— Arrazoi duzu — baieztatu zuen Paul-ek.

Gora begira etzan zen txopa aldean, nahigabezko zizpuru bat eginez.

Gauerdia pasa berria zen eta haizeak txopa aldetik jotzen zuela, Lower San Francisco itsas golkotik Farm Island golkora gindoazen.Paul Fairfax eta biok eskolan elkarrekin ibiliak ginen. Gainera, auzoak ginen eta oso lagun onak. Diru pixka bat irabazi eta aurreratuz, eta apeta batzuk alde batera utziz, itsasontzi txiki bat erosteko sosak bildu genituen. Hogeita zortzi oineko balandra koskor bat zen, Mist izenekoa, gabia txiki bat eta gila mugikorra zuena. Paul-en aitak bazuen yate bat eta bera ibili zen, harat eta honat, guretzako moduko ontzi baten bila.

Egia esateko, Paul eta biok beraren goletan — Whim izenekoa — ibiliaren poderioz trebatu ginen ontzi kontuan, eta orain, Mist delakoaren jabe ginelarik, gure eskarmentua borobilagoa izango zen.

Mist ontzia nahiko zabala zen, eta oso eroso eta egokia gertatzen zen. Kabina gizon bat zutik sartzeko modukoa zen, eta bertako sukalde, tresneria eta kamainak aski onak ziren astebeteko bidaiak egiteko ere. Hain zuzen, lehen bidaia zen hura eta horrexegatik genbiltzan gauez itsasoan. Ilunabarrean irten ginen Oaklandetik eta orain Alameda Creeken bokaletik kanpora geunden, kresalezko estuario zabala, San Leandro badia hustu eta bete egiten duena.

— Garai haietan bai bizi zirela gizonak! — esan zuen Paulek bat-batean, ni neure burutazioetatik ateratzearren edo.

— Bikingoen denboran esan nahi dut — adierazi zuen gero.

— Oh! — erantzun nuen alaiki, eta “Kid kapitaina” jotzen hasi nintzen txistuka.

— Orain baditut neure ideiak eta iritziak — jarraitu zuen Paulek —. Jendeak erromantizismoa eta abenturak aipatzen ditu, baina abenturak eta erromantizismoa gainbehera doaz, nire ustez. Gu, izan ere, zibilizatuegiak gara. Gure XX mende honetan ez dago abenturarik.

— Baina... — moztu egin nahi nion, baina ez zidan entzuten.

— Begira ezazu, Bob — esan zidan —. Elkarrekin ibili garen denbora guzian, zer abentura izan dugu?Bai, egia esan egun batean muinoetara joan ginen eta erabat ilundu arte ez ginen itzuli, eta gosea ere sentitu genuen. Baina galdu ere ez ginen egin. Beti leku jakinean geunden. Txango bat besterik ez zen izan hura. Zera esan nahi dut, sekula ez dugula borroka egin beharrik izan geure burua defenditzeko. Ulertzen duzu? Sekula ez gaituzte pistola batez apuntatu, inoiz ez dugu ezpata bat buru gainean zintzilika eduki... eta itsasoan ibili garenean ere ez dugu inolako erasorik izan. Ezer ez, alegia.

— Zergatik ez duzu soka handia pixka bat lasatzen? — esan zuen, axolarik eman gabe bezala —. Haizea aldatzen ari da.

— Garai batean, itsasoan nabigatzen ibiltzea etengabeko abentura latza zen — jarraitu zuen berak —. Eskolatik irten berria zen mutiko bat itsas guardia bezala sartzen zen berehala, eta handik aste batzuetara, kruzeroak egiten zebilen espainol galeoien atzetik, edota beste mila gauza egiten zituen.

— Beno, gaur ere badira abenturak — erantzun nion.

Baina Paulek hizketan jarraitu zuen, nik ezer esan ez banu bezala.

— Gaur, berriz, eskolatik institutura joaten gara, institututik unibertsitatera, eta gero bulego batean sartzen gara edo doktoregoa egiten, eta gisa horretako gauzak. Baina abenturarik ez dugu ezagutzen, liburuetan irakurriak izan ezik. Orain, esate baterako, egiazko abenturaren bat sortuko balitzaigu, ez genuke zer egin jakingo. Zer deritzozu? Ez al dut arrazoirik?

— Oh, nik ez dakit — erantzun nion.

— Dena den, zuk ez zenuke koldar bat izan nahi, ezta? — galdegin zuen.

Hori gauza jakina eta nabaria zen, eta hala adierazi nion.

— Baina ez uste gero burua galtzeko koldar izan behar denik. Zer deritzozu?

Gizon bulartsuak eta ausartak estualditan jartzea komeni dela esan nion.

— Bai, baina — erantsi zuen, triste antzean — kontua da abenturarik ez dela suertatzen eta hori lotsagarria da.

— Abentura etorkizun dago — erantzun nion beldurrik gabe, zeren Paul oso mutil berezia baitzen eta nik ongi ezagutzen nuen. Asko irakurtzen zuen eta oso irudimen bizia zuen eta beste batzuetan ere antzeko umorez ikusia nuen. Horregatik esan nion:

— Abentura etortzeko dago oraino; hortaz, alferrik da kezkatan egotea.

Tarte batez isilik egon zen Paul, eta burubidez aldatua ote zen pentsatu nuen. Baina halako batean hasi zen esaten:

— Demagun, Bob Kellogg, orain bezala noraezean gabiltzan batean, gizon armatuz beteriko ontzi batek erasotzen digula. Zer egingo zenuke piratak uxatzeko?

— Eta zeuk zer egingo zenuke? — galdegin zuen haserre —. Baina eman dezagun zu hiltzera datozela.

— Nik ez dizut esaten zer egingo nukeen — erantzun nion lehor, neu ere haserre samar.

— Eta zeuk zer egingo ote zenuke, inolako armarik gabe?

— Zerbait topatuko nuke — erantsi zuen lehor baino lehorrago.

Barrezka hasi nintzen orduan.

— Ba orduantxe bai izango genukeela abentura ederra — bota nuen —. Jakizu, beraz, astakeri sail bat esan besterik ez duzula egin.

Paulek misto bat piztu zuen, erlojua begiratu eta ordu bata inguru zela ohartu zen. Erlojuari begiratzen zion beti, haren aurkako argudioren bat ateratzen zenean. Sekula ez ginen hainbeste haserretu, ia borrokan hasteko prest baikeunden. Biok borrokalari fama handia genuen, baina ez genuen inoiz halako eztabaidarik izan. Paul berriro hizketan hasi zenean, argitxo txuri bat ikusi nuen gure aurrean.

— Aingura argia — esan nuen —. A zer nolako lekua aingura botatzeko! Baliteke gilarik gabeko goleta bat izatea, erremolkearekin. Hobeto genuke hemendik aldegitea.

Gure ontziaren norabidea aldatu egin nuen, eta haizea atzetik genuela, abiadura ederrean gindoazen. Nolanahi ere, ez genuen sumatu argitxo hura zein ontzitakoa zen. Bat-batean, gure txalupak martxa galdu zuen, lokatza gainean lerratuko bailitzan. Harri eta zur geratu ginen biok. Haize gogorra zebilen eta, hala ere, ia gelditu egin ginen.

— Hemen lokatza dago nonbait. Ez dut sekula horrelakorik entzun.

Hala zioen Paulek, sinesgaitz, eta arraun bat hartuz, uretan sartu zuen eskua bustitzeraino. Ez zen hondorik ukitzen. Harriturik geunden. Haizea txistuka zebilen eta, hala ere, gure Mist ontzia ozta-ozta mugitzen zen.

Ingurumari hartan zerbait hil zela ematen zuen. Nik, berriz, nahiko lan nuen ontzia gobernatzen, haizeari ihes eginez.

— Aizu — esan nion Pauli isil samar. Izan ere, arraun hotsa entzuten zen eta argitxo zuria gure inguruan zebilen gora eta behera —. Horra hor zure pirata ontzia — esan nion txantxetan —. Presta zaitez piratak uxatzeko.

Barre algaraz hasi ginen biok, baina ilunpetatik amorruzko deiadar bat irten zen eta inguruan zebilen txalupak gurearen txopa jo zuen. Bi gizon zeuden txalupan. Atzerritarrak ematen zuten, eguzkiak erreta zeukaten azala eta buruan puntuzko txanoak zeuzkaten, marinelen ohiturari jarraiki. Gerriko zabalak eta distiratsuak zituzten, eta zangoetan uretako bota altuak. Gogoan dut oraino nolako ikara sartu zitzaidan, haietako baten belarrietan urrezko belarritakoak ikusi nituenean. Nobela liburu batetik ateratako piratak ematen zuten. Eta koadroa osatzeko, amorruz beteta zeuden eta labana ikaragarriak erakusten zituzten. Hizkera arraro batean oihuka ari ziren biak eta guk ez genien tutik ulertzen.

Txikienak eta itxura txarrena zuenak Mist-en barandan jarri zituen eskuak, eta gure ontzira jauzi egiten hasi zen.

Tximista bezala, Paulek arraunaren muturra jarri zion bularraren kontra eta bultza egin zion indarrez. Fardo bat bezala erori zen bere txalupara, baina segituan altxa zen, labana astinduz eta oihuka:

— Nire sarea puskatu duzue! Nire sarea puskatu duzue!

Eta bere jardun mordoiloan segitzen zuen, lagunarekin bat eginda. Bitartean, beste eraso baterako prestatzen ari ziren, Misten gainera igotzeko amorruz.

— Arrantzale italiarrak dira — hots egin nuen, gertatuaz jabetu nintzenean —. Halabeharrez, beraien sarean sartu gara eta gilarekin katigatu delarik, lema trabatu zaigu. Horixe da guzia. Aingura bertan bota dugula.

— Baina gizon hauek ez dute patxada handirik gero — ohartu zuen Paulek, arraunaz bultza egiten zielarik.

— Aizue, lagunak! — esan zien —. Utziguzue, mesedez, eta berehala libratuko gara. Ez genekien zuen sarea hor zegoenik. Konturatu gabe sartu gara hemen.

— Ez zarete galeran irtengo — erantsi nuen. Kalteak ordainduko dizkizuegu.

Baina dena alferrik. Edo ez zuten ulertzen guk esaten geniena edota ez zuten ulertu nahi.

— Nire sarea urratu duzue! Nire sarea urratu duzue! — hala zioen txikienak, bestea, belarritakoak zituena, deiadarka eta keinuka ari zen bitartean —. Akabatu eta hil egingo zaituztet, urde zikinok!

Paulek atzera eragin zionean, arraunari heldu zion eskuekin eta lagunak gure untzira jauzi egin nahi zuen. Ni orduan beste arraun batekin irten nintzen, eta bere txalupara erori zen atzeraka. Gauzak serio jartzen ari ziren eta berriro zutik jarri eta nire arraunari heldu zion. Egia esan, benetako ikara sentitu nuen, gizon hura oso indartsua baitzen. Ni baino indartsuagoa izan arren, txalupa gerturatu nahi zuen, baina nik bultza egiten nion eta atzera joaten zen. Gainera, eskuineko eskuan zeukan labanak traba egiten zion. Horrek kentzen zion indarrari esker, biok berdintsu genbiltzan tirabira hartan. Paul eta bere etsaiari beste hainbeste gertatzen zitzaien. Borroka latza zen, baina ezinezkoa zen hartan jarraitzea. Behin baino gehiagotan esan nien kalte guziak ordainduko genituela, baina alferrik.

Gero nire etsaiak besapean hartu zuen arrauna eta hurbiltzen hasi zen, poliki-poliki aurrera eginez. Besteak gauza bera egin zuen Paulekin. Ia gainean genituen eta gure azken fina hantxe izango zela etsita geunden.

— Mugi ezazu lema, Bob!— esan zidan Paulek isilpean.

Begiratu nion, eta aurpegia zurbil-zurbil zeukan eta hortzak estututa.

— Oh, Bob — berriro berak —, eragin iezaiozu lemari. Eragin iezaiozu lemari, Bob.

Haren borondateak adore berria eman zidan. Arrauna utzi gabe, lemari eragin nion bizkarra okertuta. Horrela Mist haizearen buruz buru gelditzen zen, eta, maniobra honen bidez, bela nagusia alde batetik bestera pasa nahi zen. Berehala oihala puzten hasi zen. Paulekin borrokan ari zen gizona jauzi egiten hasi zen gure untzira, bestea altxatzera zihoan bitartean.

— Kontuz! — oihu egin zuen Paulek —. Hor dator. Bota arrauna!

Biok batera bota genituen arraunak eta piririka erori ginen ontzi barrura. Geroxeago, haga luzea (botaloia) eta txirrika astunak buru gainean genituen balantzaka, soka nagusia txistu ka pasa zen suge baten antzera, eta gure Mist astinaldi gogor baten poderioz mugitu zen. Bi gizonek ahaleginak egin zituzten salto egiteko, baina alferrik. Gizon txikiak min hartu zuen eskuan zeukan labanaz. Han ikusi genuen bere txalupan zutik, behatz zauritu eta odolduak estutuz, aurpegia oinazez eta amorruz zimurkatzen zuelarik.

— Orain da garaia — marmaratu zuen Paulek. Salto egin ezazu kanpora.

Uretara sartu ginen biok, lemaren alde banatan, sarea zangoekin apartatu nahian. Askatu genuen azkenean. Orduan txalupara sartu ginen berriro; Paulek bela nagusiaren ardura hartu zuen eta nik lemarena. Oztopoak gainditurik, Mist aurrera zihoan bizkor, eta atzean utzi genuen argitxoa gero eta txikiagoa ageri zen.

— Orain abentura bat pasa dugunez gero, hobeto al zaude? — hala galdetu nion Pauli, jantziak aldatu eta lasai eseri ginenean.

— Hobeto aurkituko naiz — erantzun zuen bekozko zimurrez — baldin eta aste honetan amesgaiztorik izaten ez badut eta azkenean lo egiteko modua izaten badut.

IBAIAREN BAZTERRETAN

Eta zuek haizeok Kaliforniarantz jotzen duzue, zeren urrez beterik baitaude Sacramento ibaiaren bazterrak.

Mutiko bat ari zen kantari, ahots zoli eta garratzez. Mundu guztiko marinelek kantatzen duten abestia zen, aingurak bildu eta San Franciscoko portura abiatzen direnean. Mutikoak ez zuen inoiz itsasorik ikusi, baina handik hurbil Sacramento ibaia pasatzen zen. Jerry “gaztea” zeritzan mutila, zeren aitari Jerry “zaharra” esaten baitzioten. Beronengandik ikasia zuen abestia. Aitak bezala, ile gorri kizkurra zuen, begi urdin saltariak eta aurpegia zuria oreztez betea.

Jerry zaharra marinel izana zen, eta gaztaro osoan itsasoan ibilia, abesti eder haren hitzak beti gogoan zituela. Egun batez, ordea, Asiako portu batean, benetan eta emozioz beteta kantatu zuen abestia, beste hogei lagunekin batera.

San Franciscora iritsi zenean, ontziari eta itsasoari atzea eman eta bere begiez Sacramento ibaiaren bazterrak ikustera joan zen.

Urrea ere ikusi zuen, zeren Urrezko Ametsa deritzan meatzean enplegatzen baitzen. Gainera, oso iaioa zen aireko bagonetan kableak erabiltzen, ibaiaren gainetik berrehun metrotara pasatzen zirelarik.

Laster kableen eta berauen konponketa guztien arduradun egin zuten, eta halako zaletasuna sartu zitzaion ezen Urrezko Ametsa izeneko meatzean behar-beharrezkoa gertatu baitzen. Biziro maite zuen Margarita Kelly, bere emazte xarmanta, baina hau ere azken loa egitera joan zen kanposantu txikira, pinu handi eta astunen artera. Artean Jerry txikia ume koskor bat zen, doi-doi zutik mantentzen zelarik.

Jerry zaharra ez zen gehiago itsasora itzuli. Bere kableen artean geratu zen, amodio guzia Jerry txikiari eta kableei eskainiz. Urrezko Ametsa kinka larrian jarri zenean ere, enplegatu gisa jarraitu zuen konpainian, hango ondasunak begiratu eta zaintzeko.

Goiz hartan, ordea, ez zen ageri. Jerry txikia bakarrik zegoen, atalondoan eserita, abesti zaharra kantatuz.

Egun hartan berak prestatu zuen gosaria eta gosaldu ondoan mundua ikustera irten zen. Hogei bat oinetara bere aurrean, altzairuzko danborra zegoen, beraren inguruan biltzen baitzen kable luzea. Danborraren ondoan bagoneta zegoen. Kableak hara eta hona zebiltzan.

Hango makineria grabitatearen indarrez mugitzen zen. Karga zeraman bagonetak bere pisuaren poderioz gurutzatzen zuen ibaia eta, bide batez, hutsik zegoenari atzera eragiten zion. Bagoneta kargatua hustu, eta hutsa mea gehiagoz bete ondoren, maniobra berriro errepikatzen zen, eta horrela zebilen aspalditik, Jerry zaharra kableen arduradun jarri zenetik.

Jerry txikiak urrats batzuen hotsa entzun zuen hurbilean, eta moztu egin zuen kantua. Gizon bat azaldu zen pinu arteko ilunpetik, altua, alkandora urdinez jantzia, eskopeta batekin. Hall zen, Dragoi Horia deritzan meatzeko begiralea. Hango kableak ere Sacramento ibaiaren gainetik pasatzen ziren, mila bat gorago.

— Kaixo, gazte! — esan zuen, diosala eginez —. Zertan zaude hemen, hain bakarrik?

— Beno, bazterrak zaintzen — erantzun zion Jerryk hotz samar, gauzarik normalena bailitzan —. Aita joan egin da eta hementxe nago.

— Nora joan da?

— San Franciscora. Bart joan da. Anaia hil zaio eta abokatuak ikustera joan da. Bihar gaua arte ez da itzuliko.

Harrotasun pixka batez hitz egiten zuen Jerryk, Urrezko Ametsa zaindu beharrak ematen zion erantzukizunagatik eta egun hartako abenturagatik, zeren harkaitz artean eta bakarrik bizitzea ez baitzen txantxetako gauza.

— Beno, kontuz ibili — esan zion Hallek — eta ez ibili tximinokeriak egiten kableetan. Ea oreinen bat edo harrapatzen dudan hortik zehar.— Euria datorrela uste dut — esan zuen Jerryk, gizon baten itxurak hartuz.

— Ez zait batere axola bustitzea — erantzun zuen Hallek, eta han joan zen barrezka. Zuhaitz artean desagertu zen.

Jerryk igarri bezala, euria egin zuen gogotik. Hamarrak inguruan, pinuak zabuka eta intzirika zebiltzan, bordako leihoetan haizearen txistu hotsa zebilen, eta erauntsi gogorrak bota zituen tarteka.

Egun hartan, platerak garbitu eta beren lekuan jarri ondoren, etxetik ez irtetea erabaki zuen eta pentsatzen jarri zen Hall asko bustiko ote zen, eta oreinen bat harrapatuko ote zuen.

Ordu batean atea jo zuten eta ireki zuenean, gizon eta emakume bat sartu ziren estropezuka, haize-bolada batek bultzaturik. Spillane senar-emazteak ziren, haran bakarti batean bizi ziren abeltzainak, ibaitik dozena bat milatara.

— Non da Hall? — galdegin zuen Spillanek, bizkor eta lehor mintzatzen zelarik.Berehala konturatu zen Jerry gizon hura oso urduri zegoela eta Spillane andrea, berriz, kezka larriren batek nahigabeturik. Emakume argala eta gastatua zen, haren bizitzeko neke guziak aurpegian sumatzen zirelarik. Gizonak ere lan asko egindako itxura zuen: sorbaldak konkortuta, esku latzak eta ile urdindua.

— Hall ehizara joan da — erantzun zuen Jerryk —. Ibaia zeharkatu nahi al duzue?

Andrea negarrez hasi zen isilean. Spillane jauna leiho aldera joan zen, haserre antzean. Jerry eta biak kableak eta bagonetak ikusmiratzen egon ziren, erauntsi gogor hartan erdizka sumatzen zirelarik.

Lurralde hartako oihanetan bizi zirenek Dragoi Horiko kablea erabili ohi zuten, Sacramento ibaia pasatzeko. Zerbitzuaren truke, diru pixka bat kobratzen zen, eta Konpainiak Hallen soldata borobiltzeko erabiltzen zuen.

— Ibaia pasa behar dugu, Jerry — esan zuen Spillanek, erpuruaz bere emaztea seinalatzen zuelarik —. Honen aitak istripua izan du Clover Leaf meategian. Bolbora leherketa izan da. Ez dago onik irtengo den itxaropenik. Oraintxe jaso dugu berri txarra.

Jerry gaztea duda-mudatan zegoen. Spillanek kablez pasa nahi zuen ibaia, baina Jerryk ez zuen halako arriskutan sartu nahi aitaren faltan, zeren kable hura ez baitzen sekula jendea pasatzeko erabili. Gainera, aspaldi hartan erabili gabe zegoen.

— Agian laster itzuliko da Hall — esan zuen Jerryk.

Spillanek burua astindu eta galdegin zuen:

— Baina non da zure aita?

— San Franciscon — erantzun zuen Jerryk labur.

Spillane sutan zegoen eta bere haserrean, ukabila itxiaz beste eskua jo zuen. Emaztea negar bizian zegoen eta Jerryk hauxe entzun zion: “Aita hil zorian dago, hil hurren”.

Jerry bera ere negar-malkotan zegoen, eta ez zekien zer egin. Baina gizonak erabakia hartu zuen.

— Begira, mutiko — esan zuen erabaki sendoz —, andrea eta biok zuen kabletik pasa behar dugu. Martxan jarriko al duzu?

— Jerryk atzera egin zuen apur bat. Konturatu gabe, noski, bere senak arrisku batetik atera nahiko balu bezala.

— Hobe izango da Hall etorri den ikustea — idaroki zuen.

— Eta oraindik etorri ez bada?

Berriro zalantzan jarri zen Jerry.

— Neu egiten naiz arriskuaren erantzule — erantsi zuen

Spillanek —. Mutiko, ez al duzu ulertzen ibaia zeharkatu nahi dugula eta ez besterik?

Jerryk burua astindu zuen.

— Alferrik da Hallen zain egotea — jarraitu zuen Spillanek —. Zuk badakizu ongi asko oraindik ez dela itzuli eta ez dago gehiago itxaroterik. Ala, ala, utziguzu pasatzen.

Spillane andrea ikaraz bete zen bagonetan sartu zenean eta ez da batere harritzekoa, zeren izugarrizko amildegia baitzeukan azpian. Bestalde, euriz eta lainoz inguratuta zeuden eta ibaiaren beste ertza ez zen ikusi ere egiten, nahiz eta zazpiehun metrotara egon.

— Prest al zaudete! — galdetu zuen Jerryk.

— Aska ezazu! — esan zuen Spillanek deiadar batean, haizearen orroak gainditu nahian.

Hitz hauen ondoren, senar-emazteek eskuak askatu eta bagonetari heldu zioten indarrez. Jerry balazta askatzen hasi zen geldiro eta arreta handiz. Danborra bueltaka hasi zen, kablea inguruan biltzen zitzaiolarik. Bagoneta, berriz, aurrera zihoan kablean zehar.

Jerryk behin baino gehiagotan jarria zuen martxan kable hura, baina beti bere aita ondoan zuela. Balaztaren bidez, bagonetaren abiadura erregulatzen zuen. Behar-beharrezkoa zen, zeren haizeak izugarrizko balantzak eragiten baitzizkion eta bazirudien barruan zeudenak irauli egin behar zituela halako batean.

Erauntsiak hartu zituen eta Jerryk ez zeukan arrastorik bagoneta non zegoen jakiteko. Hori bai, kableari begiratzen zion adi-adi, danborraren inguruan biltzen zen bitartean. “Hirurehun oin, hirurehun eta berrogeita hamar, laurehun, laurehun eta...” — hala kontatzen zuen bere baitan, kablearen markak pasa ahala.

Halako batean, kablea gelditu egin zen. Balazta kendu zion Jerryk, baina ez zen mugitzen.

Astindu bat eman zion eskuekin helduta, baina alferrik. Ezin zuen asmatu zer gertatzen zen. Gora begiratu eta ozta-ozta ikusi zuen beste aldetik zetorren bagoneta hutsa. Berrehun eta berrogeita hamar bat oinetara zegoen geldi. Hortaz, Spillane jaun-andreak ere distantzia horretaraxe egongo ziren beste ertzetik, ibai gainean zintzilik eta laino artean galduta.

Biriketako indar guztiaz, hiru bider oihu egin zuen Jerryk, baina ez zen inolako erantzunik etorri. Ekaitzaren erdian, ez zegoen ezer entzuterik. Pentsatzen jarri zen une batez, eta hodei mugikorrak mehetu eta igo bezala egin ziren. Sacramento ibaia hazita zetorren eta ibai gainean bagoneta ageri zen, andre-gizonarekin. Hodeiak jaitsi egin ziren berehala, sekula baino lodiago.

Mutikoak orduan danborra aztertu zuen zehatz-mehatz, baina ez zuen ezer apartekorik aurkitu. Matxura nonbait beste alderdian zegoen. Ikara bizia sartu zitzaion andre-gizonak ekaitzaren erdian eta leize gainean zintzilik zeudela pentsatzean.

Korrika batean, txirrika bat eta soka batzuen bila joan zen, biltegira.

Txirrika bikoitza zen eta hala zioen berekiko, kableari lotzen zion bitartean: “Honekin lau gizonen indarra, gutxienez”. Gero tiraka hasi zen su batean, besoak eta gorputzeko zainak ia zartatzeraino. Kablea, ordea, ez zen pikorrik mugitzen. Pikardia beste alderdian zegoen inondik ere.

Zopa eginda zegoen, baina horretan erreparatu gabe, Dragoi Horirantz abiatu zen korrika. Erauntsiak bultza egiten zion atzetik, baina hainbeste korri egin ondoren, ez zuen topo egin Hallekin, balaztaren bidez bagonetaren martxa erregulatzeko. Bere kasa moldatu zen, soka lodi batez baliatuz.

Haizea txistuka eta uluka zebilen bagoneta astinduz, eta orduan ulertu zuen hobeki Spillane jaun-andreen aldartea nolakoa zatekeen. Pentsamendu honek adore berria eman zion eta inolako okerrik gabe pasa zuen ibaia, Dragoi Horiko kabletik, haize-boladarik gogorrenean.

Harri eta zur geratu zen, beste danborra ere primeran zegoela ikusi zuenean. Beraz, bi bazterretan dena ongi zegoen. Matxura erdialdean zegoen, inondik ere.

Spillane senar-emazteen bagoneta berrehun eta berrogeita hamar oinetara zegoen handik. Hantxe zeuden andre-gizonak hodei artean, bagoneta hondoan kuzkurtuta, euri-jasa eta haize-balen erasopean. Bi erauntsiren arteko barealdi batean, oihu egin zion Spillane jaunari, bagoneta aztertzeko esanez.

Spillanek ederki entzun zuen Jerryren oihua eta pixkanaka altxatuz, bagonetaren gurpilak ikusten ibili zen. Gero ibaiertzera begiratuz, esan zuen:

Hau primeran dago, mutiko.

Jerryk urrutira bezala entzun zituen hitzok. Zer arraio gertatzen zen, beraz? Hutsik zegoen bagoneta aztertu beharra zegoen. Ezin zuen ikusi, Spillane baino berrehun oin harago baitzegoen.

Hala ere, laster erabaki zuen zer egin. Hamalau urte besterik ez zituen eta oso bizkorra zen, bizitza osoan mendiartean ibilia. Aitarengandik ikasi zuen mendiak igotzen eta goialdeek ez zioten beldurrik ematen.

Danborraren ondoan zegoen biltegian kako bat eta burdinazko barra bat aurkitu zituen eta gainera soka lodi bat, oso ona.

Alferrik ibili zen ohol zati baten bila, “kontramaisu aulki’’ bat egiteko. Oholtzar batzuk bazeuden, baina ez zegoen haiek zerratzeko modurik. Hortaz, jarleku egokirik gabe moldatu beharra izan zuen.

Oso aulki xumea antolatu zuen. Kablearen inguruan soka jarri eta kibizta handi bat egin zuen, sokan eserita kablea eskuekin hartzeko moduan. Prestakizunak berehalakoan egin eta jauzi egin zuen, sokazko aulkian eseri eta kablean zehar eskuen laguntzaz aurrera egiten zuelarik. Kakoa eta burdinazko barra ere berekin zeramatzan eta baita soka mutur bat badaezpada ere. Mendi bat eskalatzen ari zela iruditzen zitzaion, baina haize zakarrak ematen zion kezkarik handiena. Haizeak astintzen zuenean eta leize ilun hartara begiratzen zuenean, ikara bizitan sentitzen zen. Izan ere, kablea zaharra izanik, zer gertatuko zen puskatuko balitz?

Beldurrez josita zegoen. Urdailean halako hutsune bat sentitzen zuen, eta belaunetan ezin menderaturiko ikara larria.

Hala ere, adoretsu egin zuen egitekoa. Kablea zaharra eta gastatua zegoen, bertatik alanbre zati zorrotzak irteten zirelarik. Horregatik, hain zuzen, Spillanerekin hitz egiteko lehen aldiz gelditu zenean, eskuak zaurituta zeuzkan, odola oparo zeriela. Bagoneta beraren azpian zegoen, oso hurbil. Hortaz, oso erraz gertatu zitzaion Spillaneri egoeraren berri ematea eta hara zertara zihoan adieraztea.

— Pozik lagunduko nizuke esan zion Spillane jaunak — baina emaztea oso gaizki dago. Dena dela, zabiltza kontuz eta poliki. Neuk sartu zintudan estualdi honetan, baina zeuk atera beharko nauzu.

— Bai, noski — erantzun zuen Jerryk —. Esaiozu emazteari laster lurrean izango dela.

Erauntsi amorratu baten erdian, eskuak zartaturik eta bularra arnasestuka, azkenean iritsi zen bagoneta hutsera. Ez zen alferrikako ibilia izan. Aski izan zuen begirada soil bat zer gertatzen zen jakiteko. Bagonetaren aurreko gurpila kabletik irtenda zegoen eta hau katigatuta zegoen gurpilaren eta txirrikaren artean.

Garbi zegoen: gurpila txirrikatik apartatu behar zen. Eta beste gauza bat: gurpila kentzen zuen bitartean, bagoneta kableari lotu behar zitzaion berak ekarri zuen sokaz.

Ordu erdiz lanean aritu ondoren, bagoneta segurtatzea besterik ez zuen egin. Gurpila ardatzarekin lotzen zuen giltza herdoildua eta hezetua zegoen. Esku batekin lanean ari zen bitartean, bestearekin gorputzari eusten zion. Ez zen giro hantxe! Ordu erdi baten buruan, giltza laxatu zuen, baina ezin zuen atera. Etsita, lana bertan behera utzi beharko zuela pentsatu zuen behin baino gehiagotan. Alegia, bere buruhausteak eta arriskuak alferrikakoak izango zirela azkenean. Orduan ideia bat burura zitzaion eta sakeletan aztarrika hasi zen, nahi zuena aurkitu arte: hamar penikeko iltze bat.

Hain zuzen, iltze honengatik izan ez balitz, iltze bila joan beharko zuen berriro. Alde ederra! Iltzea sarrailatik pasatuz, presio egin eta berehala atera zuen. Gero, burdinazko barraren bidez, gurpila askatzen saiatu zen kablea eta txirrikaren artetik. Hori lortu zuenean, berriro gurpila bere tokian jarri zuen, eta, sokaren laguntzaz, bagonetari tira egin zion, kablearen gainean jarri arte.

Lan luzea eta nekosoa izan zen. Ordubete eta erdi pasa zuen eginkizun horretan. Eta orduan, aulkitik irten eta bagonetan sartu zen. Sokak askatu eta gurpilak jirabiraka hasi ziren. Bagoneta hura bazebilen eta Jerryk pentsatu zuen bestea ere, Spillanerena alegia, martxan ibiliko zela beste aldean.

Ez zegoen balazta beharrik ere, bere pisuak kontra balantza egiten baitzion beste bagonetari. Laster azaldu ziren arrokak ibaiertzeko laino artetik, baita danbor ezaguna ere jira biraka.

Jerryk salto egin zuen lurrera, bagonetari eutsiz. Astiro eta arreta handiz egin zuen eta gero, lur jota dagoenaren aurpegiaz, danborraren ondoan etzan zen, ekaitzaren erdian negar-zotinka lehertu beharrean.

Bazuen negar egiteko arrazoirik: eskuetako oinazeak, nekea, larrialdi luze hartatik libre sentitzea, eta baita ere arriskuan egonak ziren andre-gizon haiek salbu eta onik atera zirela jakitearen poza.

Spillane senar-emazteak ez zeuden han bertan beren esker ona adierazteko. Ordurako, noski, lasterka joango ziren nonbait, Clover Leaferako bidean.

Jerry bere borda aldera abiatu zen estropezuka. Atea irekitzerakoan, bere esku odolduaz krisketa busti zuen, baina bera ez zen konturatu.Egun hartan benetan harro sentitzen zen, zeren balentria handia egina baitzuen, eta berari egia aitortzea gustatzen zitzaion.

Alabaina, bere burutazio guzien artean, arantza bat zeukan bihotzean, eta ezin zuen inola ere ahaztu:

— Tamala benetan! Nire aita han izan balitz, gaur egin dudana ikusteko!

YOKOHAMAKO PORTUAN

Antzoki kalean delakoan galduko zuen seguru aski. Jende ikaragarri zebilen alderdi hartan eta oroitzen zen, gainera, nola zubi bat pasatzerakoan norbaitek bultza egin zion. Litxarreroren bat gustura ibiliko zen ordurako, berari kendutako berrogeita hamar yen haiekin. Baina bazitekeen zabarkeriaz galduak izatea ere.

Etsi-etsian, berriro ere aztarrika ibili zen sakeletan diru zorroaren bila. Ez zen ageri. Atzeko poltsikoa miatzen ari zen eta orduan jatetxeko jabea ero bat bezala hasi zitzaion deiadarka:

— Hogeita bost yen! Ordaindu oraintxe. Hogeita bost yen!

— Bai, baina diru zorroa nonbait galdu zait — esan zuen gazteak.

Orduan jatetxeko jabeak besoak altxa eta amorruz eta oihuka esan zuen:

— Hogeita bost yen! Hogeita bost yen! Ordaindu oraintxe bertan!

Bien bitartean jendea biltzen hasi zen eta Alf Davis aztoratuta zegoen. Koadro hura komeria hutsa iruditzen zitzaion. Ezer ez eta festa. Jende hura beraren aurka zegoen, inondik ere. Jende artetik hanka egitea ere pentsatu zuen, aurrean jartzen zitzaiona baztertuz. Baina igarri balio bezala, zerbitzari moztaka eta potzolo batek besotik heldu zion.

— Ordaindu oraintxe! Ordaindu oraintxe! Hogeita bost yen! — hala zioen jabeak, amorru bizian.

Alf arnas-estuka zegoen lotsaren lotsaz, eta, hala ere, sakelak miatzen hasi zen berriro. Diru zorroa aurkitzeaz etsipena hartuta, txanpon solteren bat ote zuen itxaropena piztu zitzaion. Txamarraren sakelan hamar yeneko txanpon bat topatu zuen eta beste bat bostekoa. Eta berriki hamar yeneko txanpon bat galdu zuela gogoraturik, sakelaren jostura ebaki zuen eta hantxe azaldu zen, azalaren barenean, ale irrikatua.

Hogeita bost yen zituen eskutan, afaria ordaintzeko adina. Jabeari eman zizkion segituan, eta hau berehala baretu zen, dirua ikusi eta kontatu zuenean. Honenbestez, han zegoen jendea ere lasaitu zen eta berriketan jarraitu zuten.

Alf Davis marinel gaztea zen, hamasei urte bete berria, eta Annie Mine ontzian ibiltzen zen nabigatzen. Amerikar goleta hau Yokohamara etorria zen, denboraldi hartan harra- patutako foka-larruak Londresera eraman asmoz. Hain zuzen, huraxe zen ontzitik lehorrera irteten zen bigarren aldia, eta ekialdeko jendearen pentsaera nahiko bitxia gertatzen zitzaion. Agurrak eta kunplimenduak bukatu zirenean, barrezka hasi zen eta beste gauza batera pasa zen. Izan ere, nola joan behar zuen orain ontzira? Gaueko hamaikak ziren eta Annie Mineko txalupak erretiraturik izango ziren ordurako. Bestalde, poltsikoak hutsik zituela, bertako txalupazale bat alokatzea ere ez zen lantegi atsegina. Zer egin?

Lehenik, ingurumari guzian begiratu zuen, lagunen bat ikusten ote zuen, eta gero kaira jaitsi zen. Yokohamako kaiak ez dira oso luzeak.

Ontziek kanpoan botatzen dute aingura, eta horrela bidaiariak eraman eta ekartzen enplegatzen da bertako jende sail bat.

Dozena bat txalupa zalek, gizon eta mutiko, hots egin zioten Alf-i, beren zerbitzuak eskainiz. Denen artean, ogi puska itxurako agure bat iruditu zitzaion egokiena, hanka batetik herren egiten zuena. Salto batez sartu zen Alf txalupan eta eseri egin zen.

Oso ilun zegoen eta ezin zuen ikusi gizon hura zertan ari zen. Agian txaluparen lokarriak askatzen ari zen. Laster, ordea, zutik jarri eta Alfi begira geratu zen tinko.

— Hamar yen — esan zion.

— Bai, badakit: hamar yen — erantzun zuen Alfek, axolarik eman gabe —. Baina mugi zaitez, eraman nazazu azkar amerikar ontzira.

— Hamar yen. Ordaindu oraintxe — berriro agureak.

Alf bere onetik ateratzen hasi zen hitz gogaikarri haiek (“ordaindu oraintxe”) entzun zituenean.

— Eraman nazazu amerikar untzira eta gero ordainduko dizut — esan zion.

Baina gizonak zutik jarraitzen zuen, eskua luzatuta eta esanez:

— Hamar yen. Ordaindu oraintxe.

Alf azalpenak ematen hasi zen. Ez zeukan dirurik, diru zorroa galdu baitzuen. Baina amerikar untzira iritsi orduko ordainduko zion. Ez, ez zen untzira ere igoko. Lagunei hots egingo zien eta hauek hamar yenak emango zizkioten, bera txalupatik irten baino lehen. Horrela dena konpondurik zegoen.

Orduan, ogi puska itxurako agureak ihardetsi zion:

— Ordaindu oraintxe. Hamar yen.

Eta gauzak gehiago nahasteko, beste txalupa zaleak entzuten zeuden, kaiko eskaileretan kuzkurtuta.

Haserre eta triste, Alf txalupatik irteten hasi zen, baina agureak eutsi egin zion.

— Zuk emadazu orain alkandora. Eramango zaitut amerikar ontzira — proposatu zion.

Alf gaztea irakiten jarri zen orduantxe. Berak ez zuen bortxarik onartzen eta proposamen hura lapurreta hutsa iruditzen zitzaion. Hamar yen ez ziren ezer eta alkandora hura bi dolar kosta zitzaion, berria eta kalitate onekoa baitzen.

Hitzik esan gabe, atzea eman zion agureari, eta kai muturreraino joan zen, hango jendeak barre-algaraz eta hurbiletik jarraitzen zion bitartean. Gizon haiek indartsuak ziren gehienak eta uztaileko gaur bero hartan ez zuten jantzi askorik soinean. Itsas jendea zakarra eta zalapartaria izan ohi da nonahi ere eta Alfi ez zitzaion oso lasaigarri iruditzen gauerdian eta Japoniako hiri handi batean, jende harekin kai ertzean egotea.

Gizon sendo bat aurreratu zen, begi sarkorrak eta ile xerlo beltza zuelarik. Besteak ere harekin batera mugitu ziren, eztabaidan parte hartzeko prest.

— Emazkidazu zapatak — esan zuen gizonak —. Emazkidazu zapatak orain. Neuk eramango zaitut amerikar ontzira.

Alfek burua astindu zuen eta jendeak uste zuen proposamena onesten zuela. Alf bezalako anglosaxoi batek, ordea, ez du irainik eta mespretxurik onartzen; askatasunez jokatzea gustatzen zaio eta ez bortxaren mendean. Hortaz, txalupa zaleen jokabide hark arrazaren urguilua piztu zion Alfi. Une hartan, itxaropen guztia galduta zegoen. Ez zegoen zer eginik. Eta hantxe, kai bakarti hartan, izarren azpian eta jendaila haren erdian, zera erabaki zuen bere baitan: hobe zela hiltzea, itsuski lapurtzen uztea baino. Ez zen ausardi kontua jadanik, baizik eta printzipioak zeuden jokoan.

Orduan norbaitek bultza egin zion atzetik indarrez. Alfek txinpartazko begiratua bota zion jendeari, eta atzera egin zuten pixka bat. Jendeak gero eta zarata gehiago ateratzen zuen. Handik eta hemendik jantziak eskatzen zizkion jendeak, denek batera eta hots handian hitz eginez.

Alf isilik zegoen aspalditxo hartan, baina konturatu zen giroa bihurritzen ari zela eta onena aldegitea izango zela. Aurpegi sufritu hartan, bi begiek ilintiak ziruditen eta gorputza irmo eta tente mantentzen zuen inoren aurrean. Planta honek zirrara latza egin zien txalupa zaleei eta joaten utzi zioten, lehorrerantz abiatu zenean. Hala ere, trumilka eta samaldan jarraitu zioten, lehen baino oihu eta algara handiagoak atereaz.

Gazte sendo batek buruko kapelua kendu zion, bere ausardian. Baina buruan jarri zuenerako, sekulako kolpea erantsi zion Alfek, Iurrera botatzeraino.

Kapelua jende artean galdu zen. Baina marinel baten urguiluak ezin zezakeen kapelua bertan behera utzi. Bila hasi zen eta gizon lodikote batek hanka azpian hartuta zeukan. Tiraka hasi zen Alf, baina ezin zuen. Orduan bultza egin zion gizonari eta hau marmarka hasi zen. Alfek erronka gisa hartu zuen erantzun hura eta borrokan hasi ziren biak. Laster bota zuen lurrera beste gizona.

Alfek eskuratu zuen kapelua. Ukabilak gora zituela, erasotzeko prest jarri zen eta inguruan zeudenek ihes egin zuten zalapartaka. Beraz, oztoporik ez zuen bidean eta aurrera segitu zuen. Portuko polizia-etxolara joan zen, guardian zegoen ofizialearekin hizketatzera. Txalupa zaleak euliak bezala pilatu ziren ate ondoan, zer gertatzen zen ikusteko.

Alfek, hitz gutxitan, bere estutasunak eta gorabeherak agertu zizkion guardiari eta atzerritarren pribilegioak aipatuz, polizia-txalupa batean ontziraino eramateko eskatu zion. Ofizialak ipi-apa guziekin ezagutzen zituen “lege eta erregela guziak” eta argi eta garbi azaldu zion portuko poliziak ez zirela txalupa zaleak, eta beraien txalupak ez zirela sosik gabeko marinel parranda zaleak beraien ontzietara garraiatzeko. Esan zion, gainera, bazekiela ongi asko nola txalupa zaleak jaiotzaz lapurrak ziren, baina legearen barruan lapurtzen zuten bitartean ez zegoela zer esanik. Eskubide osoa zuten pasaia aldez aurretik kobratzeko. Bestalde, ofiziala ez zen nor txalupa zaleei bidaiari bat har zezatela agintzeko eta bidaiaren azkenean kobra ziezaiotela. Alfek ontzat eman zituen ofizialaren oharpenak, baina ez zen horrenbestez konformatu. Izan ere, aginduak emateko ahalmenik ez bazuen ere, txalupa zaleei hitzerdi bat esatea bere esku zegoela esan baitzion marinel gazteak. Orduan ofiziala kanpora irten zen eta hitzaldi suhar bat egin zien txalupa zaleei. Baina hauek ere ongi ezagutzen zituzten beren eskubideak eta poliziak bukatu zuenean, denak batera hasi ziren betiko leloa errepikatzen:

— Hamar yen! Ordaindu oraintxe! Ordaindu oraintxe!

— Ikusten duzu? Alferrik da — esan zion ofizialak. Ez dago zer eginik. Dena dela, esan diet zuri eragozpenik eta trabarik ez jartzeko.

Horrela behintzat ez duzu arriskurik izango. Gau beroa dago eta laster zabalduko du eguna. Etzan zaitez nonbait eta lo egizu. Lege eta erregelen kontra ez balego, gela honetantxe lo egiten utziko nizuke. Alfek eskerrak eman zizkion bere onginahi eta gizalegeagatik. Txalupa zale haien jokabideak, ordea, pil-pilean jarri zion bere seta eta urguilu guztia, eta auzi hura ezin zitekeen horrela gera. Gaua zoru gogorraren gainean pasatzea bere porrota aitortzea zen.

Txalupa zaleek ez al naute eraman nahi? — galdegin zuen.

“Halaxe da”, adierazi zion ofizialak keinu batez.

— Eta zuk ere ez?

Lehengo keinu bera egin zuen ofizialak.

— Beno, baina lege eta erregelek debeka al dezakete ni neure kabuz untzira joatea?

Ofiziala txundituta zegoen.

— Ez dago txaluparik — esan zuen.

— Ez dio axolarik — erantzun zuen Alfek suturik. Ni neure kabuz untzira joaten banaiz, denok lasai gelditzen gara eta ez zaio inori kalterik egiten.

— Bai, egia da — erantzun zuen ofizialak azpikeriaz.

— Baina zu ez zaitezke zeure kabuz joan.

— Oraintxe ikusiko duzu — erantzun zuen Alfek.

Mutilak airera bota zuen bere kapelua. Gero zapatak erantzi zituen, eta ondoren galtzak eta alkandora.

— Har ezazu gogoan — esan zion ofizialari ozenki — Estatu Batuetako hiritar bat naizela, eta zu Yokohamako hiria eta Japoniako gobernua zaretela jantzi hauen arduradun eta erantzule. Gabon.

Kanpora irten zen, txalupa zaleak harri eta zur utzirik, eta kairantz jo zuen korrika. Txalupa zaleak, ordea, berehala etorri ziren beren senera eta algara batean haren atzetik joan ziren. Gau gogoangarria izan zen Yokohama portuko jendearentzat. Alf gaztea kai muturrera joan zen zuzenean eta bat-batean uretara jauzi egin zuen maisukiro. Igerian zihoan bizkor halako batean iluntasunak geldiarazi zuen arte.

Ilunpe hartan, kai aldetik, giza hotsak entzuten zituen, berari deika.

Burua itzuli, eta ur gainean pausatu zen, deiak entzuteko.

— Oso ongi, oso ongi! — entzun zuen garbiro nahaspila hartan —. Orain ez ordaindu, gero ordaindu. Itzul zaitez. Gero ordaindu.

— Ez, eskerrik asko — erantzun zien —. Ez dut ezertxo ere ordainduko. Gabon.

Gero bere ingurura begiratu zuen, Annie Mine ontzia non zegoen jakiteko. Handik mila luze batera zegoen eta gauez ez zen batere erraza begiz jotzea. Lehenik, argi-distira bat ikusi zuen lekura jo zuen, gerrako ontzi baten argia nonbait. Lancaster zen, noski, Estatu Batuetako ontzi ospetsua. Annie Mine, berriz, haren ezkerretara eta urrunxeago egon behar zuen inondik ere. Baina alderdi hartan hiru argi sumatzen zituen, elkarrengandik oso hurbil. Hura behintzat ezin zitekeen izan Annie Mine. Une batez noraezean egon zen. Bizkar gainean etzan eta begiak itxi zituen, egunez ikusia zuen portuaren irudia bere gogoan berritzeko. Hasperen batez buelta erdia eman zuen berriro.

Pozik zegoen. Hiru argi haiek ingeles merkatal ontzi handiarenak ziren, noski. Hortaz, Annie Mine goleta hiru argien eta Lancaster ontziaren artean egon behar zuen. Adi-adi begira egon zen une luze batez, eta berak pentsatu zuen lekuan, hantxe zegoen dizdiz Annie Mineko ainguraren arginoa.

Gustu ematen zuen izarren dirdirapean igeri egiteak. Airea ura bezain beroa zen eta hau esne epela bezala zegoen. Ezpainetan kresalaren gazia nabari zuen eta bihotzaren taupada sendo eta konpasatuek bizitzearen plazera sentiarazten zioten.

Igerialdi hura bikaina eta istripurik gabea izan zen. Lancaster eta ingeles merkatal ontziaren ondotik igaro zen, laster Annie Minera iristeko. Saihets batetik zintzilika zegoen sokazko zurubi bati heldu, eta ontzi gainera igo zen, txintik atera gabe. Han ez zegoen inor. Sukaldean argia ikusi zuen eta kapitainaren semea izango zela pentsatu zuen, kafea prestatzen, berak egiten baitzuen ainguraren guardia. Alf brankako gaztelura joan zen. Gizonak zurrunka zeuden kamainetan, eta leku estu hartako beroa benetan itogarria iruditu zitzaion. Horregatik, kotoizko alkandora mehe bat jantzi zuen eta mota bereko galtza urdin batzuk. Gero burusi eta burko bat hartu, eta ontzi gainera jo zuen berriro.

Lokartzen hasi zenean txalupa baten hotsak esnatu zuen. Goletara zetorren eta aingura-zainari deitzen zion. Polizia zen eta Alfek atsegin-pozez jarraitu zuen elkarrizketa hura. Bai, kapitainaren semeak ezagutzen zituen jantzi haiek. Alf Davisenak ziren, ontzi hartako marinel batenak. Zer gertatu ote zen? Ez, Alf Davis ez zegoen ontzian; lehorrean zen. Lehorrean ez zegoela? Ito egingo zen, hortaz. Ondoren, ofizialak eta kapitainaren semeak batera hitz egiten zuten, eta Alfek ez zuen ezer ulertu. Gero brankara joan eta eskifaia esnatu zutela konturatu zen. Marinelek, erdi-lotan eta haserre, Alf Davis brankako gazteluan ez zegoela esan zuten. Orduan kapitainaren semea haserre bizian jarri zen Yokohamako poliziaren kontra, eta ofizialak bere lege eta erregelak aipatu zituen, erabat ernegaturik.

Ustekabean, Alf brankako gazteluan azaldu zen eta eskuak luzatuz esan zuen:

— Jantzi hauek nireak dira, inondik ere. Mila esker ontziraino ekartzeagatik.

— Ez dakit nolaz ez zaituzten ekarri jantzien barruan— erantsi zuen kapitainaren semeak.

Polizia ofizialak ez zuen deus esan, baina halako uzkurtasun batez eman zizkion jantziak jabeari.

Biharamunean, Alf lehorrera joateko prestatu zenean, txalupa zaleak keinuka eta oihuka hasi zitzaizkion begirune osoz, denak bera eramateko irrika biziz. Txalupan hartu zuenak ez zion esan “Ordaindu oraintxe”, sarrerakoan ohi zen bezala. Eta kaira irten eta txalupa zaleari hamar yen ordaintzera joan zenean, gizon hark ez zion hartu nahi izan.

— Oso ongi! — esan zion —. Zuk ez ordaindu. Zuk ez ordaindu sekula. Zu mutil ausarta zara, eta egina dago.

Eta Annie Mine portuan egon zen bitartean, txalupa zaleek ez zioten sosik kobratu Alf Davisi. Bere balentria medio, jendearen mirespena eta portuko joan-etorriak doan egitea lortu zuen.

CHRIS FARRINGTON, MARINELIAIOA

Nire aberri zaharreko ontzi batean bazeunde, ontzi mutil soila eta marinelen zerbitzari izango zinateke. Eta marinel batek, “Hi mutiko, potiza" deiadar egingo balizu, zu potizaren bila joango zinateke korrika. Eta marinelak, “Hi mutiko, nire botak!” esango balizu, zu botak ekartzera joango zinateke. Orduan gizalegez jokatuko zenuke eta “Bai, jauna” edo “Ez, jauna” esango zenuke sarritan. Baina nola amerikar ontzi batean zabiltzan, marinel batek adina balio duzulakoan zaude. Chris, ene semea, ni marinela izan naiz hogeita bi urtez, eta nik adina balio duzulakoan zaude. Gizajoa! Zu jaio baino lehen ni marinela nintzen eta zu kometekin jolasean ibiltzen zinenerako, nik nire lanbidea menderatua nuen.

— Hori bidegabekeria da, Emilio! — esan zuen Chris Farringtonek, ito beharrez minduta.

Hamazazpi urteko mutikoa zen, mehea eta liraina. Bere izate osoan arbaso yankien ondarea nabari zitzaion.

Aizu — erantzun zion suediar marinelak —, nire izena Mr. Johansen da, eta zu bezalako mukizu batek Emilio soil-soil deitzea ezin daiteke jasan. Hau amerikar ontzi batean gaudelako gertatzen da.

— Ba zuk ere Chris soil-soilik deitzen nauzu — eraso zion mutikoak.

— Zu mutil koskor bat zara.

— Bai, gizon baten lana egiten duen mutil koskorra — erantzun zion Chrisek —. Eta gizon baten lana egiten dudanez gero, badut zuk adina eskubide deitzen zaitudan bezala deitzeko. Denok gara berdinak brankako gaztelu honetan, eta zuk badakizu hori ongi asko. Hain zuzen, San Franciscon bidaia hau egiteko sinatu genuenean, marinel bezala sartu ginen Sophie Sutherland untzian eta ez zen gure artean inolako bereizketarik egin. Ez al ditut nire eginbeharrak bete, ala? Ba al duzu nire aurka ezer esan beharrik? Sekula gertatu al zarete nire lana egin beharrean edota nire partez guardian egon beharrean?

— Arrazoi osoa du Chrisek — moztu zuen seko ingeles marinel gazte batek —. Orain arte inork ez du beraren lanean sartu beharrik izan. Gure baldintza beretan sartu zen, eta guk adina balio duela erakutsi du...

— Gehiago! — bota zuen Eskozia Berriko gizon batek —. Gutariko batzuk baino gehiago! Foka taldeak harrapatu genituenean, bera izan zen ontziko lemazainik onena. Ni arraunlari bat besterik ez naiz, zu bezalaxe. Eta zu, Emilio Johansen, itsasoan hogeita bi urtez ibili ondoren, zergatik ez zara iritsi lemazain izatera?

— Oso traketsa da — esan zuen barrezka ingelesak — eta motelegia gainera.

— Horrek ez du zer ikusirik — bota zuen Jurgensen daniarrak, bere adiskide eskandinaviarraren alde jarriz —. Emilio gizona da eta marinel iaioa. Mutikoa, berriz, ez bata ez bestea.

Eta horrela jarraitu zuten eztabaidan, arrazaren ohorez batzuk (suediar, norvegiar eta daniarrak) Johansenen alde jarri zirelarik, eta ingeles, kanadar eta estatu batuarrak Chrisen alde. Aurreiritziez gain, arrazoia Chrisen aldetik zegoen, noski. Berak ongi esan zuenez, gizon baten lana egiten zuen besteek bezalaxe. Baina inork ez zuen amore ematen, eta eztabaida sortu zen marinelen artean, brankako gaztelua bi taldetan banatzen zelarik.

Sophie Sutherland ontzia fokak ehizatzen ibiltzen zen, San Franciscon erregistratua zegoen, eta Japoniako kostaldean egiten zuen bere lana, Bering itsaso aldean. Beste goleta ontziek bi masta bakarrik zeuzkaten, baina hau ontzidi guztiko handiena zen eta hiru masta zeuzkan. Labur esan, hiru mastako ontzia zen, ederki hornitua eta egin berria.

Chris Farringtonek bazekien ongi asko arrazoia bere aldetik zegoela, eta bere eginbeharrak zehatz-mehatz betetzen zituela. Hala ere, egundoko gogoa zeukan halako batean ustekabeko zerbait gerta zedin, horrela erakutsiko baitzuen eskandinaviarren aurrean bera ere marinel trebea zela.

Alabaina, ekaitz gogorra zen gau batetan, aingura baten katea biltzen ari zirela, ezker eskuko behatzak mazpildu egin zitzaizkion istripuz.

Ez zen haren errua izan. Hala ere, istripu honek itxaropen guztiak erre zizkion, zeren eta ez baitzuen ezer egiterik izan zauriak sendatu arte. Baina, gezurra badirudi ere, istripu honexek eskaini zion hainbeste irrikatzen zuen aukera.

Kapitainak laurogei urtetik gora zituen, eta ez zekien ezertxo ere itsasoko arazo eta gorabeherez. Baina bera zen ontziaren jabe eta horregatik zeraman kapitain titulua. Kontramaisua, noski, marinel trebea zen, eta bera zen egiazko kapitaina ere.

Eguraldi ona eta ehiza ona batera egokitzen zirenean, txalupak urrutira joaten ziren eta batzuetan ez ziren goletara itzultzen oso berandu arte. Egun hartan, oso eguraldi ona zen ehizarako, baina kontramaisua gero eta kezkatsuago zegoen. Ontzi gainean zebilen urduri eta etengabea zeruertzera begiratzen zuen kataloxaz. Ingurumari guztian ez zen txaluparik ageri. Eguzkia sartu zenean, txopako mastaren gainera bidali zuen Chris, baina handik ere ez zen ezer ikusten. Txalupak urrun zebiltzan nonbait eta gauerdia baino lehen ez ziren itzuliko.

Eguerdi ondoan, oso bizkor jaitsi zen barometroa eta ekaitz gogorren bat zetorrela ematen zuen.

Kontramaisua eta Chris lanean hasi ziren, ekaitzak nolanahi harrapa ez zitzan. Oihalik gehienak bildu eta barrura sartu zituzten, baita trinketa ere.

Lanak bukatu baino lehen iluna zen, eta ilunarekin ekaitza etorri zen. Itsasoa orroaka zebilen eta haize bolada batek egundoko balantza eragin zion Sophie Sutherland ontziari. Berehala zuzendu zen eta kontramaisuak, lema gobernatuz, haizea zetorren aldera eragin zion pixka bat brankari. Chris brankara joan zen, eta haizeak jotzen zuen aldera pasa zuen foke izeneko oihala. Maniobra honen bidez, goletak bira egin zuen, oihal nagusia ere ongi irekia baitzegoen.

— Jainkoak anpara ditzala gure txalupak! Hau tifoi haizea da — esan zion kontramaisuak Chrisi gaueko hamaiketan —. Lona gehiegi daukagu. Ahaleginak eginez, bil ezazu pixka bat oihal nagusia. Biok bakarrik gaude, Chris..., eta sukaldaria, noski; baina horrek ez du ezertarako balio (kapitain zaharra ere han zegoen dardaraz, biziari eutsi nahian).

Oihala biltzeko jaitsi egin behar zen eta orduan goletak, atzeko presioa galtzean, jauzi egin zuen haizearen eta olatuen indarrez.

— Har ezazu lema! — agindu zion kontramaisuak — eta adierazten dizudanean, eman gogor. Haizeari aurpegi emanez jartzen garenean, eutsi bertan. Oihala jasotakoan, berriro bira egingo dugu.

Lemari helduta, kontramaisuari begiratzen zion Chrisek eta sukaldari beldurtia brankara joan zen, ilunpetan galtzen zelarik. Sophie Sutherland olatu handien artean zebilen eta zabukada ikaragarriak egiten zituen, haizea txistuka zebilen bitartean. Deiadar bat entzun zuen Chrisek eta orduantxe darrast egin zuen goletak. Oihal nagusia erori zen, hain zuzen ere.

Lemari eragiten zion bitartean, haizearen aldaketak eta ontziaren birak segitzen zituen adi-adi. Une larria zen. Haizeak gogor jotzen zuen, eta Sophie Sutherland okertzen eta igotzen hasi zen, gora eta gora, inoiz baino gehiago. Olatu erraldoi haren gandorra gaindituko ote zuen gero?

Ez zuen ezer ikusten, baina berriro urezko murru bat altxatzen zela iruditu zitzaion, eta goleta azpian harrapatuko zuela.

Barealdi bat izan zen orduan. Sophie bere ohiko egoerara itzuli zen, eta geldi-geldi egon zen une batez. Gero balantza bat egin zuen, izugarrizko kolpea hartu aurretik.

Chrisek oihu egin zion kapitainari, bazterren bati heltzeko esanez, bera ere kolpea jasotzeko prestatzen zen bitartean. Uholde batek jo zuen bizkarrean, eta ume koskor bat bezala astindu zuen. Zorabiatuta eta indarrik gabe, ibaiak daraman lastoa bezala sentitzen zen bere baitan. Branka aldera bota zuen olatuak, trinketaren kontra sekulako kolpea ematen ziolarik. Beste olatu bat erori zen eta arrastaka eraman zuen berriro, erdi itorik uzten zuelarik.

Odoletan eta erdi sorgorturik, barandaren bila hasi zen itsumustuan, eta zutitzea lortu zuen azkenean. Galduta ikusten zuen ontzia, maniobraren bat egiten ez bazuten. Haizeak txopatik jotzen zuen bete-betean eta berriro bazetorren olatu bat gainera. Hala ere, nekearen nekez, garaiz iritsi zen lemara, kolpea saihesteko. Itsasorratzaren argia piztuta zegoen artean. Salbu ziren!

Bera eta goleta, alegia. Bere hiru lagunez ez zekien ezertxo ere.

Haien bila joateko lema uztera ere ez zen ausartzen, zeren goletaren posizioa mantentzen baitzuen nahiko lan. Hutsegiterik txikienak betiko hondamendia ekar zezakeen. Horrela bada, ehun eta berrogei libra besterik ez zen mutiko batek hartu zuen berrehun tonako ontziaren ardura, ekaitz ikaragarriaren erdian.

Ordu erdi geroago, Chrisen ondoan zegoen kapitaina, negar-zotinka eta zizpuruka. “Galduak gara”, esaten zuen negarrez. Herio-larriak jota zegoen. Sukaldea, oihal nagusia, sukaldaria, dena itsasoan hondatu zen.

— Non da kontramaisua? — galdegin zuen Chrisek, estualdi batetik irten eta arnasa hartu zuenean. Izan ere, ez zen ume jolasa halako tifoi batean goleta hura gobernatzea.

— Brankan dago, ezertarako gauza ez dela — erantzun zuen agureak —. Lerdea dariola dago, baina arnasa hartzen du oraindik. Bi besoak hautsita omen ditu, eta ez dakit zenbat saihets-hezur. Oso gaizki dago.

— Ba itoko da ontzian sartzen den uraz. Zoaz brankara — agindu zion Chrisek agureari, ontziaren ardura bere gain hartuz.

Lasai egoteko esaiozu, lemazain nagoela eta. Ahaleginak egin itzazu berari laguntzeko, eta kamaina batetara eraman ezazu.

Kapitain zaharrak branka aldera begiratu eta burua astindu zuen lastimaz. Ontziaren erdialdea urez beteta zegoen. Hantxe zegoen herioa, zelatan bezala.

— Zoaz azkar! — deiadar egin zion Chrisek. Eta agure beldurtia abiatu zenean, atzetik erantzi zion: — Eta begira ezazu zer gertatu zaion sukaldariari.

Bi ordu geroago itzuli zen kapitaina, erdi hilik. Ordenak betetzen ibili zen. Kontramaisua seguru zegoen kamaina batean, baina ezin zitekeen mugi. Sukaldaria, berriz, ez zen inon ageri. Chrisek kabinara joateko esan zion kapitainari, jantziak aldatzera.

Neke latzak eta luzeak pasa ondoren, urratu zuen eguna, egun grisa eta hotza. Chrisek bere ingurura begiratu zuen. Sophie Sutherland tifoiaren aurretik zihoan, ziztu bizian. Euririk ez zuen ari, baina haizeak zipriztin handiak harrotzen zituen uretan, oso hurbilean ez zegoen guztia lausotuz.Chrisek bi olatu tzar ikusten zituen: bata aurrean eta bestea atzean. Pazifiko itsaso haserre eta asaldatu hartan, gora eta behera zebilen goleta koskorra. Egia esan, urezko mendi tzar haien artean barakuilu maskor bat ematen zuen, olatu zakarren konpasean zalapartaka. Halako batean, ontziaren eskuinaldean, sukaldaria ikusi zuen Chrisek, mamu baten antzera uretan murgiltzen.

Oraindik beste hiru orduz ibili zen Chris haize eta olatuekin borrokan, ontzia zutik mantendu beharrez. Zurrunbilo hartan, ahaztu ere egin zitzaizkion bere behatz zaurituak. Loturak galduak zituen eta kresal hotzak bere zauri erdi itxiak hortzikatu zizkion. Hala ere, ez zuen hotzik. Ahulduta, baina izerdi patsetan zebilen. Une hartan, pozik hartu zuen kapitaina, txokolate libra batekin etorri zitzaionean. Mokadu harekin, berehala indarberritu zen.

Eguerdi inguruan, baretzen hasi zen ekaitza eta arratsaldeko seiak aldean lema uzteko moduan zegoen itsasoa. Egia esan, fokak harrapatzera joandako txalupa txiki haiek salbatuko ziren itxaropenik ez zegoen, baina badaezpada ere ibilitako eskualdera joan zen Chris. Haize gogorra zegoen artean. Eta hantxe pasa zuen gau osoa atzera eta aurrera, bazterrak miatzen.

Kontramaisu zauritua korderik gabe zegoen, burua galduta. Kapitain zaharra, berriz, han ibili zen gau guztian, gaixoa zaindu eta Chrisi lagundu. Hala esan ohi zuen Chrisek gero: “gau hartan, bidaia guztian baino gehiago ikasi nuen nabigatzen”. Argia urratu zuenean, ordea, agureak ezin zuen gehiago, eta lozorroan geratu zen.

Chrisek burusi batzuk jarri zizkion gainean, eta gero sukaldera jaitsi zen janari bila. Egia esateko, bera ere akituta zegoen erabat, biharamunean lema ondoan lokartu zen, noizean behin esnatu eta inguruan begirada bat botatzen zuelarik.

Hirugarren eguneko arratsaldez goleta desarbolatu bat topatu zuen, erabat arrakalaturik. Jende pila handi samarra sumatzen zuen ontzi gainean, eta bertaraino hurbildu zenean, bere lagunen aurpegiak ikusi zituen, beste batzuen artean. Hura zen hala beharra, hura! Hain zuzen, orduantxe zebiltzan azkenetan, hil ala bizi ontzi zaharrean. Ordubete geroago, Sophie Sutherland ontzian ziren denak, beste ontzi zaharra ondora joan zen bitartean.

Chrisen lagunak beren goletatik urrun samar joan ziren, eta ekaitza lehertu baino lehen, ontzi ezezagun hartan babestu ziren. Kanadako ontzia zen, foka ehizan ibiltzen zena. Huraxe zuen lehen bidaia, eta bera izan zen azkena ere.

Hurrengo egunean, goizeko guardian marinel guztiak ontzi gainean zeudela, Emilio Johansen kapitaina Chrisengana joan zen eta eskua eman zion. Eta gero, denek entzuteko moduan esan zion:

— Chris, zure eskutan jartzen naiz. Bejondeizula! Ni bezain marinel ona zara. Mutil ausarta eta marinel iaioa zara benetan. Harro sentitzen naiz zutaz... Eta gainera, Chris — esan zion atzera itzuliz, zerbait ahaztu balitzaio bezala —, hemendik aurrera “Emilio” deituko nauzu soil-soilik, “jauna” erantsi gabe.

ISILEKO EHIZTARIAREN HONDAMENDIA

Baina ez pentsa haiek horrelako aitzakiarik onartuko dutenik. Marra pasa duzue eta aski da. Preso hartu eta Siberian sartuko zaituzte, gatz meatzetara eramateko. Eta Osaba Sami dagokionez, nola jakingo du gorabehera honen berri? Estatu Batuetan ez da sekula egiarik jakingo. Egunkariek zera zabalduko dute: “Mary Thomas ontzia bere eskifai guztiarekin galdu da tifoialdi batean, Japonia aldeko uretan zebilela”. Hauxe zabalduko dute egunkariek eta kito. Zuek Siberiako gatz meatzetara joango zarete. Munduarentzat, ahaide eta adiskideentzat hilak izango zarete, nahiz eta berrogeita hamar urte bizi.

Honela adierazten zuen egoera John Lewis ospetsuak. “Itsasoko abokatua” deitzen zioten.

Une larria zen Mary Thomasen brankako gazteluan zeudenentzat. Beheko guardiak eta ontzi gainekoak elkarrekin hizketan ari ziren. Haizerik ez zegoenez, marinel guziak lanik gabe zeuden, lemazaina izan ezik, eta berau ere diziplina ez haustearren zegoen bere tokian. Bub Russell ontzi mutila ere brankan zegoen, zer gertatzen zen jakiteko egarriz. Une larria zen benetan. Hala adierazten zuten behintzat marinelen aurpegiek. Aurreko hiru hilabeteetan, Mary Thomas ontzia Japoniako kostaldean eta Beringeko itsasoaren iparraldean ibilia zen ehizan, fokak harrapatzen. Baina Ozeanoaren Asiako partean, aurrera egin ezinik aurkitu ziren, zeren eta errusiar kruzeroak baitzebiltzan handik bazterrak zaintzen, eskualde hartan fokak eragozpenik gabe ugaritu zitezen. Beraz, leku hura debekatua zen.

Aurreko astean, itsasoa bare-bare zegoela, laino itxi baten mendean harrapatuta geratu zen ontzia. Harrez gero, lainoa bere hartan zegoen, eta haizerik apenas nabari zen. Hala ere, ezbeharra ez zetorren hortik, zeren eta ehiztariek ez baitute presarik izaten, foka-taldeen artean dauden bitartean. Baina leku hartan itsas korronteak ipar aldera eragiten zien eta hortxe zegoen okerra. Horregatik, hain zuzen, Mary Thomasek mugako marra igaro zuen konturatzeke, eta gero eta gehiago ur arriskutsuetan barrena zihoan, hantxe baitzegoen zelatan Errusiako hartza.

Inork ez zekien zehatz-mehatz non zeuden. Astebetez ez eguzkirik eta ez izarrik ez zuten ikusi, eta kapitainak ezin zuen zehaztu ontziaren kokapena zein zen. Nolanahi ere, une batetik bestera kruzero bat azal zitekeen bertan eta eskifai guztia preso harturik Siberiara eraman. Mary Thomaseko marinelek bazekiten ongi aski nolako zorte txarra izan zuten beste ehiztari batzuk, eta horrexegatik zeuden hain kezkaturik.

— Ene adiskideok — esan zuen lemazain alemaniar batek —, hau negozio kaxkarra da. Hain zuzen, lege osoz ehiza on bat egin orduko, ezbeharren bat sortzen da, eta orduan errusiarrak azaltzen dira, larruak eta ontzia harrapatu eta Siberiara bidaltzen gaituzte denok. A zer nolako atarramendua!

— Bai, horrexek ematen du min — jarraitu zuen “itsasoko abokatuak” —. Badauzkagu mila eta bostehun larru gatzetan, denak legez atzemanak, etekin ederra ateratzeko moduan. Eta orain harrapatu eta ken diezagutela dena! Hori ondo legoke debekatutako eremuan ehizatu bagenitu, baina ur libreetan ibili garenez …

— Inolako kalterik egin ez badugu, ez digute ezer egingo ala? — galdegin zuen Budek.

— Ez zait batere ongi iruditzen zu bezalako mutiko bat jende helduen solasean sartzea — kexatu zen marinel ingeles batek, bere kamaina ertzetik.

— Hara, eskubide osoa du, Jack! — erantzun zuen “itsasoko abokatuak” —. Ez al dago, gu bezalaxe, bere irabaziak galtzeko arriskuan?

— Nik ez nituzke hiru penike eskainiko larru horien truke — esan zuen Jackek, bafada bat eginez.

Kobratzen zuenean, bere herrira joateko asmoa zuen, familia ikustera, eta orain oso umore txarrez zegoen, irabaziak ez ezik askatasuna ere galduko ote zuen beldurrez.

— Nola jakingo duten? — ebaki zuen “itsasoko abokatuak”, Buben galdera bati erantzunez

— Ur debekatuetan gaude, eta bodegan mila eta bostehun larru dauzkagu. Nola jakingo dute haiek itsaso librean ala galarazitako eremuan harrapatu ditugun?

Demagun gizon bat patrikak sagarrez beteta harrapatzen duzula. Zer pentsatuko zenuke zuk, inguru hartara haizeak eraman duela esango balizu, eta sagar haiek beste zuhaitz batekoak direla?...

Konparazio honen bidez, Bubek berehala ulertu zuen auzia eta etsipenez bezala, burua mugitu zuen.

— Nahiago nuke hiltzea Siberiara joatea baino— esan zuen arraunlari batek —. Gatz meatzetara eramaten zaituzte, eta akabatu arte lanean edukitzen zaituzte. Han sartzen bazara, ez duzu gehiago eguzki errainurik ikusiko. Are gehiago: gizon bat beste lagun bati lotuta omen zegoen, eta hau hilzean, lotuta jarraitu omen zuten. Eta zilarbizi meatzetara bidaltzen bazaituzte, berriz, lerdea darizula hilko zara. Nahiago dut urkamendia horrela hiltzea baino.

— Zer esan nahi du lerdea dariola hiltzeak?

— Galdegin zuen Jackek, kamainan esertzen zen bitartean.

— Ba zilarbizia odolean sartzen dela, alegia. Horrela izan behar du nolabait. Oiak handitu egiten dira, eta, are okerrago, hortzak beren lekutik erori. Gero ultzera latzak sortzen dira eta oinaze ikaragarritan hiltzen da. Gizonik indartsuenak ere ez du luzaroan irauten merkurio meategietan.

— Hau duk atarramendua hau! — esan zuen berriro lemazainak —. Hau duk atarramendua! Nahiago nikek Yokohaman banengo. E, zer izan da hori?

Ontziak alde batera egin zuen bat-batean eta gainaldea okertuta zegoen. Burruntzali txiki bat erori zen. Oihalak zaflaka zebiltzan eta trinketeko soka kolpeka. Gero bigarren buruzagiaren ahotsa entzun zen: “Ontzi-gainera denok, itsasora abiatzeko!”

Inoiz ez zitzaion horrelako agindu bati hain kartsuki erantzun. Itsaso barea bukatua zen. Haizea sortu zen, Hegoaldera eramango zituen haizea, salbazioa zekarren haizea. Denak ontzi- gainera irten ziren, bozkarioz saltoka. Presaka batean oihalak altxa zituzten.

Horretan ari zirela, lainoa goraka hasi zen eta ortzi beltz ederra izarrez jantzita azaldu zitzaien. Dena prest zegoen abiatzeko eta Mary Thomas saihets baten gainean okertu zen, itsas haizeak bultzaturik, eta branka hegoaldera jartzen zuela.

— Ontzi baten argiak brankaren ababorrean, jauna! — oihu egin zuen begiraleak brankako gaztelu muturretik. Dei larria ematen zuen.

Kapitainak gaueko kataloxen bila bidali zuen Bub behera. Denak haize-gerizan bildu ziren susmo txarreko ontzia begiztatzeko. Ozta-ozta sumatzen zen urrunean, gandu artean bezala. Ur haietan ibiltzeko, errusiar kruzeroren bat izango zen seguru aski. Kapitaina kataloxekin begira zegoen artean, eta atzerritar ontziaren saihetsetik sugarrak irten ziren eta ondoren danbada sendo bat. Susmo txarrak egiaztatzen hasi ziren. Mugazain zebilen ontzi bat zen, eta Mary Thomasen brankara disparatu zuen, bira eginarazteko.

— Heldu gogor lemari! — agindu zion kapitainak lemazainari, herio batean. Eta gero eskifaiari ekin zion: — Bota atzera trinketea eta fokea! Eraitsi kontra fokea! Bildu trinketeko oihala! Etorri txopara, askatu kordel handia!

Mary Thomas haizeari begira jarri zen. Abiadura galdu zuen, eta alde batera okertzen hasi zen Mendebaldetik zetozen olatuekin.

Kruzeroa gehixeago hurbildu zen, eta txalupa bat eraitsi zuen. Marinelek isilik eta izuturik zeuden. Txalupa uretara jaisten ikusi zuten eta gizonak bertan sartzen. Ofizialeen aginduak ere entzun zituzten, eta orduan txalupa beraiengana abiatu zen arraunketan. Haizea sortu zen eta itsasoa zakarregia zegoen txalupa arin hura goletaren ondora hurbiltzeko. Baina une egoki bat aprobetxatuz eta soka batzuen bidez, Mary Thomas ontzi gainera igo ziren ofiziale bat eta beste bi gizon. Txalupa urrundu egin zen berriro segurtasun bila, eta arraunak bildu zituzten, guardia batek txopan eserita lemari eusten zion bitartean.

Uniformean ageri zuenez, ontzira igo zen ofiziala errusiar armadako bigarren tenientea zen, eta Mary Thomaseko kapitainarekin ontziaren paperak aztertzera joan zen barrura. Minutu batzuen ondoan agertu zen berriro eta marinelek bidea libratu ziotelarik, bodegara pasa zen linterna batekin, gatzetan zeuden larruak ikustera. Pila ederra topatu zuen: mila eta bostehun larr u berri, hain zuzen ere. Huraxe zen denboraldi hartan harrapaturiko guztia, eta itxura guzien arabera, ondorena garbi zegoen.

— Damu dut benetan — esan zion goleta ontziko kapitainari —, baina nire eginbeharra zure ontzia bahitzea da, zeren eta larruz berriz zamaturik atzeman baitut debekaturiko eremu batean.

Dakikezuenez, bahiketa eta kartzelamendua da zuen zigorra.

Mary Thomaseko kapitainak axolagabearena egin, eta buelta eman zuen, pixka bat urrunduz. Gizon bulartsuak, nahiz eta kanpora ez azaldu, ia malkotan egon ohi dira, merezi gabeko ezbeharren bat suertatzen zaienean. Une hartan, hain zuzen, Californiako bere etxetxoa etorri zitzaion gogora, bere emazte eta bi umeekin, eta bihotzondoko zirrara sentitu zuen, zintzurretik gora zetorkiola.

Gainera, ontziko gizonen erantzukizuna bere esku zegoen. Marinelen aurrean ez zeukan kikilduta azaltzerik, berak izan behar baitzuen euskarri sendoa ezbeharrean. Bestalde, bigarren tenienteari azalpen guztiak eman zizkion, eta bazekien egoera oso larria zela. “Itsasoko abokatuak” esan bezala, itxura guztiak bere aurka zeuden. Ez zegoen zer eginik. Horrela bada, txopara joan eta paseatzen hasi zen aginpiderik ez zuen ontzi hartan.

Errusiar ofizialak hartu zuen aldi baterako ontziaren ardura. Bere gizon batzuei etortzeko esan zien, eta oihal guztiak bildu eta tolestatzeko.

Hori egiten zuten bitartean, txalupa ontzi batetik bestera zebilen, eta soka lodi bat pasa zuten, bi ontziak elkarrekin lotuz. Bien bitartean, ehiztariak taldean bildurik zeuden, eta marmarrean ari ziren ahopetik.

Lana egin ondoren, txalupara itzultzeko agindu zien tenienteak bere gizonei, lau goletan gelditzen zirelarik. Orduan itsas guardia bat igo zen untzira, bere uniforme eta ezpatarekin, eta atzemandako goletaren gobernua hartu zuen. Tenientea abiatzera zihoala, Bubekin topo egin zuen halabeharrez. Ezer abisatu gabe, besotik heldu zion eta baranda gainetik pasaraziz, zain zegoen txalupan sartu zuen, eta agur keinu bat eginez, atzetik joan zen bera ere.

Ustekabeko jokaera haren aurrean, Bub beldurrez zegoen. Lehen ere istorio lazgarriak entzunak zituen errusiarrei buruz, eta oraingo honetan begi bistan zeuzkan. Errusiaren mende preso gelditzea nahiko zoritxarra zen, baina bere lagunetatik aparte joan beharra ez zen batere hobea.

– Bub, ongi porta zaitez — oihu egin zion kapitainak, txalupa Mary Thomasen ondotik aienatu zenean — eta esan egia.

— Bai, jauna, bai — erantzun zuen bipilki, itxurak eginez.

Bubek arrazaren harrotasuna sentitzen zuen bere baitan, eta lotsa ematen zion etsai haiek, hots, errusiar hartz anker haiek, koldartzat har zezaten.

— Eta gizalegez joka ezazu — erantsi zuen lemazain alemaniarrak, bere ahots zakarra itsas orroaren gainetik entzuten zela.

Bubek eskua jasoz agurtu zituen bere lagunak, eta hauek goraka erantzun zioten. Txopan eseri zen, bertatik tenientea ikusten zuelarik. Nolanahi ere, ez zitzaion oso basatia iruditzen. Beste gizon askoren antzekoa zen, eta marinelak ere gerrako marinel gehienen itxurakoak.

Alabaina, oinpean kruzeroaren altzairua sentitu zuenean, kartzela batean zegoela iruditu zitzaion.

Lehenengotik inork ez zion begiratu. Marinelek txalupa goratu eta zutikoetan zintzilikatu zuten. Gero tximinietatik ke mordo beltzak irten ziren eta... Siberiarantz abiatu ziren. Hala uste zuen behintzat Bubek. Bat-batean Mary Thomas ere galdu zuen bistatik.

Ikuspegi triste haren aurrean, begiak lausotuta gelditu zen Bub gizajoa. Baina orduantxe bertan tenientea etorri zitzaion eta komandantearengana eraman zuen. Bubek munduko gauzarik arruntena bezala hartu zuen pasadizo hura, astero Siberiara joaten ohiturik balego bezala. Komandantearen kabinak jauregi bat zirudien Mary Thomaseko gela xumeekin alderaturik. Eta Komandantea bera ere, urrezko galoiz eta itxura handiz jantzirik, pertsonaia ospetsua gertatzen zen, goletako buruzagi sotilaren aldean.

Laster jakin zuen Bubek kruzerora zergatik eraman zuten, eta ondoren egin zioten galdeketa luzean egia soila besterik ez zuen esan. Egiak ez zion kalterik ekarriko, eta gezur batek, berriz, dena honda zezakeen. Gainera, berak ez zekien gauza handirik, jakin ere. Alegia, hegoaldeko ur libreetan ibili zirela ehizan, eta laino itxia etorri zenean, mugako marra pasa zutela konturatu gabe. Behin eta berriro esan zien, ur debekatuetan egon ziren astean ez zutela txaluparik eraitsi, ezta foka bat harrapatu ere. Baina komandanteak dena gezurtzat jo zuen, eta harroxko jarri zen, mutila kikildu nahian. Batzuetan mehatxu eta bestetan losintxa egiten zion, baina bere maltzurkeria guztia ezerezean gelditu zen Buben jatortasuna ikustean, eta azkenik irteteko agindu zion.

Baina, konturatu gabe, noski, mutilari ez zioten begiralerik jarri, eta Bub ontzi gainean zebilen batetik bestera. Noizean behin, handik pasatzen ziren marinelek ikusmiraz begiratzen zioten, baina gainerakoan bere gisa uzten zuten erabat. Gizon txikia zen eta ez zuen atentziorik erakartzen. Gainera, gaua oso iluna zen eta ontzi gaineko guardia bere arazoetan zebilen. Estropezu batzuk eginez, txopara iritsi zen, eta handik Mary Thomasen argiak ikusi zituen.

Begira eta pentsakor egon zen une luze batez, eta gero etzan egin zen kruzerotik Mary Thomas goletara zihoan soka lodiaren ondoan. Halako batean ofizial bat azaldu zen handik soka ongi zegoen ikustera, baina Bub kuzkurtu egin zen ilunpetan. Orduan ideia bat bururatu zitzaion. Zerbait egin beharra zegoen. Hogeita bi lagunen bizia eta askatasuna zegoen jokoan eta ongi irteten bazitzaion, familia zoriontsu batzuen nahigabea uxatuko zuen.

Lehenik — pentsatzen zuen berak —, eskifaiak ez zuen inolako krimenik egin eta, hala ere, Siberiara gatibu hartuta zaramatzaten gupidarik gabe.

Hori, noski, bizirik lurpean sartzea bezalatsu zen. Horretaz gain, berak ez zuen ihes egiteko esperantzarik, baina Mary Thomasen zeuden hogeita bi lagunek bazuten ihesbiderik. Eragozpen bakarra soka lodia zen, bi ontziak lotzen zituen soka hura. Noski, goletako lagunak ez ziren ausartzen mutur hartan soka moztera, zeren errusiarrek begiraleak jarriak izango baitzituzten. Ah, baina hemengo muturrean besterik zen...

Bubek ez zuen gehiago pentsatu. Arrastaka sokaren ondoraino joan zen, eta labana batez lanari ekin zion. Labanaren ahoa ez zegoen batere zorrotza, eta banan-banan ebaki zituen sokaren hariak. Bien bitartean, gero eta beldurgarriago azaltzen zitzaion Siberian jasan beharko zuen desterrua. Izan ere, horrelako zorte txarra bakarrik eraman beharra benetan izugarria zen. Eta, zalantzarik gabe, orain egiten ari zen azioak zigor gogorragoa ekarriko zion.

Pentsamendu hauetan zebilela, pauso-hotsak entzun zituen eta ezkutatu egin zen. Ofizial bat zen. Bera lanean aritu zen lekuan egon zen, baina ez zion sokari begiratu. Atzemandako goletari begira egon zen une batez, eta branka aldera joan zen berriro.Huraxe zen aukera! Bub lehengo tokira joan eta soka ebakitzen jarraiki zen. Gutxi falta zitzaion oraintxe. Eman eta eman, zas!, amore eman zuen sokak. Bub ez zen mugitu eta adi-adi jarri zen, bihotza pilpirez zuela. Inor ez zen enteratu kruzeroan.

Mary Thomasen argiak lausotzen ari zirela sumatu zuen. Urruntzen ari zen seinalea. Gero alertazko oihu bat etorri zen goletatik, bertako errusiarrek egina. Baina ez zuen inork aditu kruzeroan. Tximinietatik borborrean irteten zen kea, eta kruzeroaren motorrak taupada sendoz ari ziren.

Zer gertatzen ote zen Mary Thomasen? Bubek asma halako gogoetak egin zituen. Gauza bat zekien ziur: bere lagunak irmo mantenduko zirela, eta aise menderatuko zituztela lau gizonak eta guardia. Minutu batzuk geroago, sugarrak ageri ziren goletan. Belarriak erne jarri zituen eta pistola baten tiro-hotsa entzun zuen. Orduan, hura poza!, argi gorri berdea desagertu egin zen bat-batean. Mary Thomas aske eta salbu zen.

Ofiziale bat txopa aldera abiatu zen eta Bub brankara joan eta txalupa batean ezkutatu zen. Bazen ordua. Azkenean, alarma jo zuten.

Oihu batzuk entzun ziren, aginduak emanez. Kruzeroak darrast egin zuen. Argigailu indartsu batekin, goletaren bila hasi ziren ingurumarian, baina ez zen inon ageri.

Bub laster lokartu zen eta ez zen esnatu egunsentia argitzen hasi arte. Makina hotsa betikoa zen eta ur palastadak entzuten zituen. Ontzigaina garbitzen ari ziren seinalea. Ingurura begiratu eta Ozeano erdian zeudela konturatu zen. Dena dela, Mary Thomas ihes egina zen. Burua altxa zuenean, marinelek barre algaraz agurtu zuten. Eta itzalera eraman zuen ofizialak ere ezin zuen barregura erabat disimulatu. Hurrengo egunetan giltzapean egon zen Bub eta sarritan pentsatu zuen bere baitan, ez zeudela oso haserretuta berarekin, egin zuena egin ondoren.

Ez zebilen oso oker. Gizakiaren bihotzondoan bada berezko jatortasun bat balentriak ederresteko, nahiz eta arerio batek eginak izan. Eta errusiarrak ez ziren, inolaz ere, besteak ez bezalakoak. Hori bai, mutiko batek burla egin zien, baina ez zeukaten horregatik errietan egiterik, eta orain berarekin zer egin ez zekitela zeuden. Izan ere, zer egiten zuten mutiko bat eramatearekin, ihes egin zien ontzi osoaren izenean?Gauzak horrela, bi aste geroago, errusiar kruzero batek Estatu Batuetako gerraontzi bat gerarazi zuen, berau Vladivostokeko portutik irteten ari zela. Txalupa bat joan zen kruzerotik ontziraino, eta mutiko bat, baranda gainetik jauzi eginez, amerikar untzira igo zen. Astebete geroago, Hakodaten lehorreratu zen, eta telegrama batzuen bidez gauzak konpondu ondoren, Yokohamara trenez joateko txartela ordaindu zioten.

Geltokian jaitsi orduko, portura abiatu zen korrika kaleetan zehar. Han txalupa bat alokatu zuen, oso ezaguna egiten zitzaion ontzi batera eraman zezan. Oihalak zabalik zeuzkan eta orduantxe zegoen Estatu Batuetarantz abiatzekotan. Gehixeago hurbildu zenean, marinel batzuk ikusi zituen brankako gaztelu gainean saltoka.

— Ontzi yanki bat dator ibaitik — ari zen kantatzen “itsasoko abokatua”, ainguraren konpasean.

— Boga, boga marinelak — erantzuten zuten besteek, kantuaren konpasean gorputzak makurtu eta jasoz.

Bub txalupa zaleari ordaindu, eta untzira igo zen. Txaloka eta aupadaka hartu zuten marinel guztiek. Arnas baretu baino lehen, kapitaina besarkatzen ari zen ontzi-mutila, lagunak inguruan zituela eta segundo batean galdera pila bati erantzun beharrez.

Biharamunean, goleta bat iritsi zen Japoniako herrixka batera eta bertan lau marinel eta itsas guardia gazte bat utzi ondoren, itsasora irten zen berriro. Gizonok ez zuten ingelesez hitz egiten, baina dirurik asko bazutenez, eragozpen handirik gabe laster ziren Yokohaman.

Harrez gero, Japoniako herrixka hartako jendeak ez du ezertxo ere jakin gizon haietaz. Eta badira misterioren bat ote zen sinetsirik daudenak ere.

Nola errusiar gobernuak ez duen sekula gertaera honen berri eman, Estatu Batuek ere apenas ezagutzen duten isileko ehiztariaren hondamendia, eta, horrexegatik, ofizialki behintzat, ez dute inoiz aztertu nola demontre amerikar batzuk Tzar handiaren meneko batzuei iseka egin zieten. Esan nahi baita, nazioek ere badituztela beren sekretuak.