DABILEN HARRIAK OROLDIORIK EZ

Felipe Juaristi

1

Bizitzak ez du zentzurik bera bizitzen ez bada. Eta bizitzen den bizitzak, edo, bestela esanda, bizitzen dela sentitzen den bizitzak ez du zentzurik arrastorik uzten ez badu. Nola adierazi bestela bizi izan dela, bizi izan garela, bizi izan dugula? Ramiro Pinillak Las ciegas hormigas eleberrian zinaurrien eta gizakien bizitzak alderik alde jartzen ditu. Zinaurriek aurrean jartzen zaizkien oztopo guztiak gainditzen dituzte; gizakiek ere bai. Zinaurriek, beren etxea suntsituz gero, beste bat eraikitzen dute; gizakiek ere bai. Dena da den bezalakoa, alegia izan behar duen bezalakoa. Bizitza bizi dute, sentimendua sentitzen dute, argiak argitzen ditu, ilunak iluntzen. Galdera gehiegi egin gabe. Zergatik?, zertarako? Galdu egiten dira bizitzaren uholdeak itsasora eramanak. Besterik gabe egiten diren gauzak dira. Bizi denak badaki dabilen harriari ez zaiola oroldiorik itsasten, geldi dagoenari baizik.

Aristotelesek Etican utzi zigun besterik gabeko horren formulazioa, besterik gabe horren indar bultzatzailea bilatuz. Javier Agirrek egindako itzulpenetik hartzen dut testu hau

“Ikusten duenak ikusten duela hautematen badu, eta entzuten duenak, entzuten duela, eta ibiltzen denak, ibiltzen dela, eta berdin, gainerako kasuetan ere jarduten dugula hautematen den zerbait badago, beraz, hautematen dugunean, hautematen ari garela hautematen dugu eta pentsatzen dugunean, pentsatzen ari garela, eta hautematen ari garela eta pentsatzen ari garela hautematea, bagarela hautematea da (existitzea hautematea eta pentsatzea baitzen), eta bizi garela hautemate berez atsegina bada (bizitza berez ona baita, eta gure baitan ongi bat dagoela hautematea atsegina da), eta bizitza nahigarria bada, eta gehienbat onak direnentzat –haientzat izatea ona eta atsegina baita– (ona berez denaz kontzienteak direnak gozatzen baitira); eta gizaki bertutetsuak bere buruarekiko duen egoera adiskidearekiko ere badu (adiskidea beste ni bat baita), orduan izatea bera bakoitzarentzat nahigarria den modu berean, horrelakoa izango da adiskidearena ere, edo antzekoa”.

Ez dakit Patxi López de Tejada ados egongo ote den Aristotelesekin.

“Bizitza daukanak dena dauka”, esaten digu liburu honetako aforismo batean. Bizitza daukanak ez-dena ere badauka. Ez-bizitza, izan ere, bizitza ere bada, bizitzaz honatago dagoen eta haratago ere zabaltzen den bizitza baita. Labur esanda, bizitzak dena eta ez-dena hartzen ditu bere baitan.

Poetek konturik arruntenak ere bereizteko gaitasuna dute. Rilkek idatzi zuen:

“Mirari eder bat gertatu da munduan. Hala eta guztiz ere, sentitzen dut: bizitza osoa bizitzeko da”.

Baina Rilkek harreman berezia zeukan bizitzarekin. “Heriotza bizitzaren bazter alderdia da eta guk ez argitua”, idatzi zion Polonian lanak argitaratu zizkion lagun bati.

“Bizitza heriotzarekiko esposizioa besterik ez da”, idazten du Patxi López de Tejadak liburu honetan.

Bizitza osoa bizitzeko da baina, normalean, berandu konturatzen gara horretaz, bizitza joan denean bere bidetik, eta iritsiak garenean puntu batera non etena ikusten dugun, emakume jostariak urradura edo haustura ikusten duen bezala, higatutako soinekoan.

“Heriotza guztiak alferrikakoak izan dira, heriotza guztiak beharrezkoak izan dira gu hemen izateko”, da Patxi López de Tejadaren baieztapena, ezezkoan ere. Baina benetan eta benaz gogoeta egiten hasita pentsa dezakegu heriotza bizitzaren ifrentzua dela, edo, pentsatu nahi ez izanez gero, bizitzaren amaiera-puntua.

Heriotza ez da ez-bizitza. Ez-bizitza beste zerbait da. Bizitza bizi duenak badaki, heriotza ispiluaren beste aldea baino ez dela, ikusezina, baina gure zentzumenek harrapatzen erraza. “Ikusezinaren erleak”, deitzen zien Rilkek, bizitzan zehar heriotzara bidean ematen ziren pausuei: bizi-arrastoei, hain zuzen. Bizi gara, askotan, heriotzaz pentsatu gabe; baina, heriotza gure esistentziaren kale kantoian dugu, bizitzaren mugan, atezuan eta zelatari.

“Dena esperientzia berezi bihurtu nahi izatea bizitza galtzeko biderik errazena da”, Patxi López de Tejadaren arabera.

Esperientzia, izan ere, denborak erein duen uzta da, itxaronaldiaren fruitua, berez etortzen dena, sorreratik landuz gero. Bizitzak helburu bat duela erakusten du: zelai bat belar joriz janztea, edo fruitu arbola bat igaliz betetzea, edo emakume bat haurrez aberastea. Esperientzia domina bat da, general batek erakuts lezakeen horietakoa; baina bizitza beste zerbait da. Ez du ezer behar, bizitza bera baino.

2

Bizitzaren arrastoa mila modutan utz daiteke, lurrean ez bada, bestelako guneetan.

“Uretan idaztea”, esaldiak iraun ezin dezakeen zerbait idaztea adierazten du. Uretan idatz daiteke, baina urak, bare edo haserre, idatzitakoa oro eramaten du berarekin. Halakoxeak dira zenbait pentsamendu, burura etorri ahala hiltzen dira, idatziak edo esanak izateko aukera handirik gabe. Baina ezin bizi pentsamendurik gabe, edo, hobeto esanda, ezin bizi pentsamendua adierazi gabe. Guri, kristau tradizioko euskaldunoi, sinestun izan ala ez, txiki-txikitatik, barnean gorde behar den egia balitz bezala, esan zaigu sormen ekintza oro hizkuntzaren ekintza dela: hitzaren eraikina. Esatea sortzea da, esatea adieraztea den bezala. Eta gizon-emakumeok egoera ezberdinak adierazten ditugu: bedeinkatzen eta onesten dugu on egiten diguna; madarikatzen eta gutxiesten gaitz egiten diguna; baimentzen dugu edo debekatzen, onerako edo txarrerako dela uste duguna; baieztatzen edo ezeztatzen dugu, egoera baten mesede edo kalteak aipatzen zaizkigunean. Hitzak egia esateko, argitzeko, azaltzeko balio duen bezala, erabil daiteke bera egia ezkutatzeko, gezurra esateko: uretan idazteko. Gezurraren tornua ere bada hitza.

Idaztea ordea ez da uretan edo airean edo elurretan idaztea, Gandiagak egin zuen bezala. Idaztea gerorako arrastoak uztea da.

“Egia esatea bezain garrantzitsua da hitz egokiekin esatea”, Patxi López de Tejadaren esaldia da, eta horrek beste alor batera ekartzen gaitu, estiloarenera. Idaztea ariketa estetikoa ere bada.

Hitzak liluratzen gaitu eta bizitzaren zati handi bat hizketan pasatzen dugu, edo burura etorritakoa idatziz, idazteko gogoa baldin badugu, gero eta jarrera ez ohikoagoa, dena dela eta dena esan behar bada.

Aforismoa da hitz egoki eta neurtuekin egia esateko ahalegina. Antzinako greziarren artean sortua, artearen edo zientziaren maisutza eta jakituria adierazteko laburpentzat jotzen zen orduko garai hartan. Hipokratesi zor dizkiogu lehen aforismoak, aforismo gisa sailkatutakoak esan nahi dut, euskaraz Juan Kruz Igerabidek itzuliak. “Luzea da artea, laburra bizitza”, esaterako. Bere laburrean gogoaren luzamendurako aukera ematen digu. Senekak berak esaldi hori hartu zuen abiapuntutzat Bizitzaren laburtasunaz idazteko. Imanol Unzurrunzagaren itzulpenetik testu hau hartu dut:

“Hilkorren artean gehiengoa, o Paulino, Naturaren okerraz da kexu, hain aldi laburrerako sortarazi gaituelako eta eman zaigun aldigune hau hain arin, hain laster igarotzen baita non, gutxi batzuk salbu, gainontzekoak bizitzeko prestatze garaian, bizitzak berak baztertzen dituen. Eta ustez orokorra den gaitz honengatik, ez da soilik jentilaje zarpaila edota herri xume axolagabea intzirika ibili dena; gizon argitsuen kexuak ere sortarazi ditu sentipen honek. Hortik dator medikuen printzearen oihu esanguratsua: "Bizitza laburra da, artea luze"

Bizitza laburra bada, zertarako luzakerietan galdu?

Erdi Aroan eta Errenazimendu garaian hitz laburra nagusi izan zen, hitz lau eta luzearen aldean. Erakusbidetzat hartua izan zen, moralaren akuilutzat, eta horrek eman zion aforismoari oraindik duen sen didaktikoa. Aforismoa, geroztik, moralaren babesle eta haren itsu-mutila da.

Morala eta moralkeria bereiztu behar dira, honaino iritsiak garenez gero. Nietzschek aforismoa erabili zuen, bere ideiak zabaltzeko, eta orduko morala egurtu eta astintzeko. Baina horrek ez du esan nahi bera amorala edo inmorala zenik, beste moral klase batekoa baizik. Eta munduan inor balego amoral edo inmoral denik, edo amoral edo inmoraltzat hartua izan daitekeenik, moralaren zentzu estu, irmo eta itxia zabaldua delako da.

Patxi López de Tejadaren aforismo hauek ez dute galderarik egiten. Erantzunak ematen dituzte.

“Heriotzak bakarrik askatzen gaitu oroimenaren esklabotasun gozoetatik”, irakurtzen da liburu honetan, eta arrazoi ote duen ala ez pentsatzen jarri gabe, esan behar da bere horretan borobila dela esaldia, esan gabe esaten baitu, edo esan nahi gabe ia.

Edo beste hau, oso esanguratsua da. Aforismoaren iturri klasikoetara bultzatzen gaitu.

“Zoriontsu hura bizitza amaitutakoan zera esan dezakeena, gizakia izan naiz”.

Edo Modernitatera, bestela, existentzialismoaren erro beretik hartzen duenez ondorengo esaldi honek indarra.

“Modernitatearen erronkarik nabarmenena gizakia zergatik hein batean libre izatea lortu ondoren zoriontsuago ez den azaltzen saiatzea da”.

Gizakia hiltzen dela zorionik gabe idatzi zuen Camusek, eta guk bere horretan dihardugu, gure bizitzaren arrastoak utzi nahian, gure ondoren etorriko direnek uler ditzaten, eta jakin dezaten, horrela, nor eta zer izan garen.

ETENPUNTUAK

1.- Planetaren bildotsa kizkurtu besterik ez dugu egin hirurogei mendeetan zehar, eta orain nahasia eta malkarra dela diogu.

2.- Mundua geuregandik salbatzen duen bakarra nagiaren bedeinkazioa da.

3.- Ez dugu inoiz gure errealitatea eraikitzen bukatuko. Natura arerioa, baliabidea, tresna, plataforma, gaia da, baina desbideratzeko eta matxinatzeko joera du. Berrosatua bakarrik interesatzen zaigu, edo zatitua, isolatua.

4.- Bere jaioterritik bere munduko hiriburu egiten duenak nor den badaki.

5.- Denbora gehiegi igaro da.

6.- Arrezifeko fosilak lagako ditugu, ahaztutako itsasoak bezala.

7.- Txikiak bakarrik ohi dauka denboraren poderioz gu akabatzeko behar den engainatzeko gaitasuna.

8.- Dagoen erlijio beharrarekin erkatuz gero erlijio gutxi samar dago.

9.- Gure aroak orokorraren galera ekarri du, dena berezia omen da orain.

10.- Zein zaila den heleniarrak izatea, garai bakoitzeko giroan hondoratzen gara beti.

11.- Urrunera heldu arren, ozeanoa guretzat beti kanpoko espazioa izango da nolabait.

12.- Egia esatea bezain garrantzitsua da hitz egokiekin esatea.

13.- Bizitzako eskarmenturik bitxienetakoa dugu iragana nola aldatzen doan ikustea.

14.- Hondartzetan unibertsoaren historia osoa irudikatzen da, haren gailurra, komunioa eta mistika.

15.- Behar beste denbora ez ohi dugu inoiz izan.

16.- Kanposantuak dira errealetik geratzen den gutxienetakoa gure plastikozko mundu honetan; ez omen dugu oraindik gaurkotzen eta edulkoratzen asmatu.

17.- Emakumeek horrenbeste denbora ematen dute bizia sortzen eta besteak zaintzen ezen bizitza gehiago baloratu behar dute halabeharrez.

18.- Unibertso honek izan duen infekziorik arriskutsuena eta bortitzena gara, planeta honetan inkubatzen eta azken urteotan kanpoaldera barreiatzen hasteko zorian.

19.- Aitzakia aurkitu ohi dugu baliabideak ez genituelakoa, baina baliabideak gu ginen.

20.- Kontzientzia-zerra baten hortzak gara.

21.- Ez dakigu gure bizitzan zerk ireki zuen gure gogoa arlo batzuetan, zerk itxi zuen beste batzuetan.

22.- Gure iragana zuen etorkizuna da.

23.- Besteen joeren arrunkeria behatzea da mundua lagunkoia egiten diguna, hori izanik ere ziurtasun sentsazio faltsua elikatzen diguna.

24.- Ezin daiteke bat inon hobeto ezkutupean egon hilerri batean lurperaturik baino.

25.- Orotariko zenbaki bat esistitu behar da, infinitua ez den zenbaki zehatz bat, gure zenbaki guztiak barruan dauzkana.

26.- Gehiegizko kontsumo kultural eta artistikoak sentimena gogaitzen du, zakarrak egiten gaitu ezjakinen modura.

27.- Nonbait gure gorputzak gure arimak baino berezitasun gehiago zeuzkala sinetsi nahi genuen.

28.- Hizkuntzaren itsasotik konbentzioak birusen modura hedatzen dira.

29.- Azkeneko glaziazioak pagoak ekarri zizkigun, erromatarrek gaztainondo eta olibondoak, indianoek haritz amerikarrak eta palmerak. Eta guk… guk lekua egiten dugu datorren hurrengorako.

30.- Horren erraza da okertzea.

31.- Gudek hildako eta elbarri mordo bat besterik ez dituztela utzi aldarrikatu nahi dugu, baina egiatan dena laga digute, aurrera eginarazi eta baterarazi gaituen ia guztia.

32.- Zikinkeria mota berrien bila dihardugu jo eta su, ondoren garbitzeko erak asmatzeko beharra izateko beste arrazoirik gabe.

33.- Ideiak geneak bezalakoak dira, mutazioak izaten dituzte hizkuntzako gure kiribilean errepikatzean, batzuk onuragarriak, beste batzuk kaltegarriak, beste batzuk auskalo.

34.- Etorkizuna besterik ez duen norbait nahi duzuela? Umeengana edo alzheimer gaixoengana jo.

35.- Horrelako azal fina garatu badugu munduaren lazturen erdian, horren esangura maitatzeko izan daiteke soilik.

36.- Euskara egiatan desagertuko denean, beste arlo batean munduan bakarra izatea lortuko du, hileta-elizkizunik luzeena eta ehorzle zerrendarik anitzena izan duen hizkuntza izatea hain zuzen ere.

37.- Bakarrik egon nahi izateko baten batekin egon behar dugu.

38.- Zoriontasuna denbora gelditzea lortzean datza; pare bat aldiz erdiesten baldin badugu bizitzaldi oso batean zehar, batek zori eta patu onekoa dela esan dezake.

39.- Egiten dugun gehiena besteei zer kontatu izateko egiten dugula dirudi, hizkuntzazko eta artaldekeriazko gure mundu erreferentzialetik ihes egin ezinik.

40.- Denbora gehiago eskatzen du norberari gustatzen zaiona eta betetzen duena aurkitzeak eskuratzeak baino.

41.- Aurrerapen bat lortu ahal izateko eboluzioak indibiduoa hil egin behar du, eta berri baten genetan berrikuntza probatu.

42.- Oroimena galtzen duenak etorkizuna galtzen du.

43.- Norbera behar beste ona izan ez delako aitzakia ia beti egiazkoa da, ia beti faltsua da.

44.- Zahartzaroan pertsonak bizirik irauteko arrazoi bakarra hilda ez egotea dela ulertzen du.

45.- Mundu honek zerbait jakitearen ardura ematen digu denoi.

46.- Suaren eta elektrizitatearen menpe jarri dugu gure burua, eta haien patu bera pairatuko dugu.

47.- Espainia arrotza sentitzen da munduan aspalditik, Ingalaterrak aldiz mundua bere sentitzen du oraindik, baina ez harrotasunez, malenkoniaz baino.

48.- Itsasontziak abereak bezalakoak dira, bularra higituz hazten zaie eta joatean erabat desagertzen dira arrastorik utzi gabe, saiheski batzuk salbu akaso.

49.- Arrakastak edo porrotak ez dute ezer aldatzen izatearen izaeran, baina gure hautematea eragiten eta baldintzatzen dute.

50.- Bat atzerrian denean ere berean izateko ematen zaion aukera zibilizazioaren konbentziorik bitxi eta miresgarrienetakoa da.

51.- Historia da gure garaiko produktu bihurtzen gaituena.

52.- Belaunaldi bakoitzak iraganaren berri ona dakar besopean, eta belaunaldi bakoitzeko aurrelaririk nabarmenenek iragana elkarri igartzera ekiten diote jo eta su.

53.- Ilargia ez dabil gure atzetik, gu gara jarraitzen diogunak.

54.- Mundua ikasten dugu mundua irakurri ahal izateko, beste arrazoirik gabe.

55.- Bat libre da bere txokoetan errege sentitzen denean.

56.- Ez dago minak sendatzeko min handiagoak bezalako botikarik, arimakoak direnean batez ere.

57.- Dena idatzita dago dagoeneko, dena ahaztuta dago dagoeneko.

58.- Bizitzara iritsi garen guztiok hautatuak izan gara.

59.- Handia berez justifikatzen dela ematen du.

60.- Zezenaren begi-ninian bere errukirik gabeko bake itsua agertzen da.

61.- Ez dakigu horrenbeste indar zertarako dugun kolpeak jasotzen hasten garen arte.

62.- Irauten duenari jakinduriaren bat suposatu ohi diogu.

63.- Ez dizkiogu loari orduak lapurtzen, berak guri lapurtu nahi dizkigunei gatxezkie edo berreskuratzen ditugu.

64.- Zenbaitetan zaletasunetara jotzen dugu ziurtasunen bila aisialdian ere.

65.- Heriotzak etengabeko berreraikuntza prozesu batera behartzen gaitu. Ahanzturak ere bai.

66.- Europan gero eta biztanle gutxiago dagoela diote, baina gure bazterretan jendetza itzela dago beti.

67.- Geure gorputzak gurekin konspiratzen du gehienetan, beraz eritasuna traizio bezala besterik ezin dugu ulertu, eta ez bakarrik patuarena edo jainkoarena.

68.- Etorkizuna hiltzen da, iragana ez da hiltzen.

69.- Antzinako luxuak luxuzkoagoak ziren.

70.- Gure sekretuetan gure ergeltasunaren neurria dago.

71.- Hogeita hamar mila urte onartzeko gezur baten kontrakoak ez duela zertan egia izan.

72.- Bizitza amets bat dela arratsaldeengatik pentsa genezake bakarrik, ez goizengatik.

73.- Iluntasunik ez balego ez genuke argiarentzat hitz bat izango.

74.- Itsasoak dena freskatzen du.

75.- Batek hirira bizitzera joan nahi duenean, dena bertan dagoela uste du, badaki bertan egon delako, baina bat hiriko auzo batera ailegatzen denerako ez dago ezer bertan.

76.- Fededunak munduarekin ezkonduta daude.

77.- Gauean izatearen iturrietatik edaten jarraitzen dugu.

78.- Beste bizidunak gu baino urtetsuagoak balira ez legoke erlijiorik.

79.- Erbesteratuak berriro ikasi behar du bizitzen.

80.- Asmakizun bat benetan jeniala dela nabaritzen da harrigarria suertatzen denean beste bati lehenago bururatu ez izana.

81.- Hizkuntza tresna nagusia da ulertua ez izateko.

82.- Umeentzat ez dena ez da inorentzat.

83.- Horren barneratuta daukagu arroztasun sentipena ezen kanpoan bizitako denbora eta han izandako eskarmentuak era guztiz ezberdin batez gureganatzen eta gogoratzen ditugun, kanpotar baten begietatik –geureak badira ere- bizi izandakoak direlako.

84.- Isiltzen dena ahaztu egin ohi da.

85.- Kalkulatzea gizakiak egin duen benetako jenialitate bakarra da.

86.- Ez zaio haizeari oztopo egin behar.

87.- Libre izatea edozein gauza egin ahal izatea da, ez guztia egin ahal izatea.

88- Sare sozialek ideia berrien iraungitze data laburtu dute.

89.- Biblia irakurgai sakratutzat jotzen zen jendeak irakurtzen ez zekien garaietan.

90.- Estresa ez da ezer ez egiteaz edota erabateko atsedenaz sendatzen, eginbehar txikien segidaz baino, beti beldurtia den gure gogo sakonari bizitza erritmo mantsoago bat badagoela gogoratzen diona.

91.- Ilusiorik handiena solidoarena da.

92.- Atzera begira hamarkadak izan zuten baino nortasun gehiago bazutela dirudi. Tipikoaren distortsioa izango da, idealizazio mota arruntenetakoa.

93.- Ziurtasunarekin etorkizunaren oroitzapena galdu genuen.

94.- Zirkua bezalakoak gara, eta gure eszenatokia goazen leku guztietan muntatzen dugu

95.- Ia beti porrotera garamatzan geure buruaz funtsik gabeko ziurtasun bera da garaipenera eraman gaitzakeen gauza bakarra.

96.- Monumentuei gizasemeoi gertatzen zaigun gauza bera gertatzen zaie: jarduera nukleoengandik urrun hobeto kontserbatzen dira.

97.- Dena esperientzia berezi bihurtu nahi izatea bizitza galtzeko biderik errazena da.

98.- Antzinako grekoa eta latina egungo grekoa eta erromantzeak baino askoz ere perfektuagoak eta adierazkorragoak baziren, orduko gizarte eta inguruneak gureak baino sinpleagoak izanik, agian horrek hizkuntzak komunikazio tresna gisa herrien arima egitan islatzen duela frogatzen du, arima besterik ez.

99.- Keinu fisikoek era partzial eta zalantzazko batez adierazten gaituzte, baina ahotsak gure gogo osoa edukitzen du.

100.- Astelehenak gure zain daudela dirudi.

101.- Aurreko leku berberetara geure erabakiengatik itzultzen gara, ez inork ekartzen gaituelako, ezta inertziaz ere.

102.- Zenbat jendek ez ote ditu ametsak etorkizunean ahaztuta lagatzen.

103.- Hilezkortasunerako grinek ez diote ezer frogatzen bere inguruan urteetan beste batzuk erortzen ikusi dituenari, ez dute ezer azaltzen.

104.- Harrigarria dena ez da aspaldiko xehetasunak gogoratzeko ahalmena, gure mundua osatzen zuten gauzak ahazteko ahalmena baizik.

105.- Denak agortze zantzuak erakusten ditu, denak gaztetasun kimuak dauzka.

106.- Herrien balioak haien gauzekin ehortzita gelditzen dira.

107- Ez zizuela inork ezer galdetu? Inork ez zigun ezer galdetu gutako inori.

108.- Bakarrik handitzen gara, baina besteek txikiagotzen gaituzte.

109.- Etorkizun osoa ez datza oroitzapenetan.

110.- Umeek bakarrik dakite zenbat pisatzen duen kulturak.

111.- Batek, gailentzen denean, bere baldintza propioak sortzen ditu. Baldintzak ezartzen eta gogorarazten zaizkie bakarrik umeei eta oraindik nagusitu ez direnei.

112.- Mendiak sekretuak oihukatzeaz nekatuta daude.

113.- Modernitatean galduta gabiltza; etorri berriak garela nabaritzen da.

114.- Diseinuan okertzea materialetan okertzea baino larriagoa da.

115.- Euria etengabe egiteko, aldez aurretik eguzkiak itsasoko urak etengabe lurrindu behar izan du.

116.- Zorigaitzen aurreko gure ustekabea ez da bakarrik aurrerantzean beti hobera joko dugula asumitzen dugulako, hobeagoa denetik atzera jotzea zailagoa suertatzen delako ere bada.

117.- Egiatan interesatzen zaiguna bere kabuz itzultzen da.

118.- Gure gogoak herri ezberdinak dira, bakoitza bere kultura eta tradizioekin. Kortesia arau guztiak kontuan izanik ere, gaizkiulertuak saihestezinak dira.

119.- Papereko kontsumoak baliabideak agortzeko arriskuan jarri zituen unean, hain justu, posta elektronikoa nagusitu zen; zaldien simaurra hirietako kaleak kolapsatzeko zorian zegoenean, hain zuzen ere, autoak etorri ziren.

120.- Nostalgia apetatsua da, beti gehiago uzten dugu aurrean atzean baino.

121.- Dohain bereziena edertasunak hunkitua izateko sentiberatasuna da, betetasun unerik handienak ahalbideratzen baititu.

122- Sinesteko joera daukagu egiazkoagoa dela luzaro irauten duena.

123.- Sasoiak besterik ez gara elkarrekiko.

124.- Baserrietan isolaturik bizitza osoa eman ondoren kanposantuan bakarrik biltzen dira elkarrekin, hilda daudenean. Pisuetan isolaturik bizitza eman ondoren…

125.- Badirudi gauzak ez zaizkigula egiatan gertatzen haiek adierazteko modua aurkitzen dugun arte.

126.- Gizarte tradizionala errealitate sozial eta ekonomikoaren gainean hazi egiten da, bizimodua mundu profesional objektibo, gogor eta zorrotz batean bideratzen saiatzen direnen bizkarretik, parasito nagi eta garesti baten gisara, behin eta berriro argi geratzen den arren gainegitura hori mantentzerik ez dagoela.

127.- Translazioaren gainean eserita, errotazioaren gainean eserita, eboluzioaren gainean eserita, denborarekin higitzen, jarioz.

128.- Herri zaharrei pintura usaina darie.

129.- Zerbait ikusi nahi dugunean edozein gauzatan edo gertakaritan ikusten dugu.

130.- Ederragoak dira bizitza osoan hogeita hamar kilometroko eremutik urrunago ez zihoazen jendeek tokiei eta gauzei jartzen zizkieten izenak.

131.- Hobeto interpretatuko genuke gure papera aldi berean idazten ibili behar izan ez bagenu.

132.- Koherenteenak inoiz pentsatzen ez dutenak dira.

133.- Toki bakoitzak bere denbora dauka.

134.- Badago gure bakardadeak nori leporatu.

135.- Mendiek gizakiak garela gogorarazten digute.

136.- Muturreko jarreren erakargarritasuna bestaldean hutsa besterik ez dagoelako susmotik datorkie.

137.- Galdera on bat norberak bere buruari galdetzen diona da, zeinaren erantzuna ez dakien, jakina.

138.- Zuhaitz oro zaharra da, belar oro gaztea da.

139.- Egile benetan on bat ospeak bakarrik egiten du komertziala.

140.- Denak gara tantaloak maitasunean.

141.- Desioa bere indar betean eboluzioak ausaz eragindako bihurgune bat besterik ez izatea bere osotasunean inoiz ezingo dugun asumitu zerbait da.

142.- Mintzatzen garen bakoitzean handitu egiten gara.

143.- Sexua gure izaeran idatzita dagoela ematen du, gu bakardadearen aurka borrokatzera behartzeko besterik ez.

144.- Hautsitzat jotzen ditugun idatzita ez dauden arauen existentzia nork egiaztatu bilatzen dugu.

145.- Horrenbeste atzo iragan ondoren, bihar bakar bat dagoelako ustean jarraitzen dugu.

146.- Bizitza batean zehar pertsonen adiurreari buruz ikasten den oinarrizko lezioa hau da: gizatasuna dela gizaki batek lezakeen ezaugarririk arraroena eta preziatuena; mundua gizatasunik gabe badabilela ulertzen denean bakarrik hartzen du zentzua.

147.- Dena galdu daiteke mintzatuz.

148.- Gailentzeko zorian gaude beti, amore emateko edo kapitulatzeko zorian gaude beti.

149- Ezin dugu sinetsi beste hiri batean, beste giro batean, beste garai batean ezagututakoa berehalakoan kalean topatzen dugunean, beste mundu batean.

150.- Planetaren azken eguna, dena normal.

151.- Itzultzen ari gara beti.

152.- Arbasoen garaietatik zerbait bagarela pentsatzea aterperik ziurrenetakoa da, erabiltzen saiatzen ez garen bitartean.

153.- Badirudi mundua biratu egiten dela gu leku berean gaudela sentiarazteko bakarrik.

154.- Lurra egarriago den eremuetan gizakiek itoago ohi daukate izpiritua.

154.- Erlojuz eta guri begira dauden argazkiez inguratzen gara, ginen umeenak barne.

155.- Min bakoitzari zentzu bat bilatzea bihozbera bezain alferrikakoa da.

156.- Mamuak bezala bizi gara bata bestearen ondoan, egunez egun eta bizitza osoan zehar, ez baitiogu elkarri heldu egiten inoiz edo behin baino eta maiz berandu denean, bat joan denean eta dagoeneko erantzungo ez duenean deitzen badiogu. Bata bestearen ondoan isilik edo garrantzirik gabeko gauzez hizketan, isilik egoteko beste modu bat dena, eta gertuko bat egiatan betirako isiltzen zaigunean, orduan bai, deika hasten gara, alferrik.

157.- Defendatzeko modurik efektiboenetakoa pentsaraztea da.

158.- Termino birtualetan informazioa aurkezteko modu bat besterik ez garela esan liteke.

159.- Erlijioak ere ez zuen herriak batzeko behar beste indarrik izan.

160.- Itsasoko eta kostaldeko bizitzaren ezegonkortasunak bere handitasunen soilik dira parekoak.

161.- Modernitateak gure denboraren jabe egin gaitu.

162.- Erromatarrek telebista izan balute latinez egingo genuke oraindik.

163.- Sinesgaitza da zer-nolako trebezia garatzen dugun beste bati leporatzeko denok egiten dugunagatik. Gizarte espiazioa omen, badirudi hipokresiarik gabe erkidegoak ezin duela aurrera egin.

164.- Idealizaziorik gabe ez legoke ez ezkontzarik ezta bestelako inolako konpromisorik ere. Ezinbestekoa zaigu nolabait elkarbizitza antolatua eratzeko.

165.- Esan behar duen horretan kontzentratuta dagoenak ez dauka entzuteko abagunerik.

166.- Zelako bakea dagoen espazioan, nola nabaritzen den oraindik ez garela hartara iritsi.

167.- Dena entrenamendu bat da geroan egingo dugun edozein gauzatarako, inoiz egingo ez dugun ezertarako batez ere.

168.- Lan egiteko denok saltzen diogu arima deabruari, baita elkarrekin bizitzeko ere.

169.- Gauzek beti hobera jo dezakete, oinarrizko horretaz jabetzean datzalarik gaztetasunaren sekretua.

170.- Orbainak eta zauriak dira munduak gure gorputzean idazten dituen hitzak gure bizitzako abestiarentzat.

171.- Bizitzen nola irakatsi, seme-alabek azkeneko aurreneko galdera horren aurrean kokatzen gaituzte.

172.- Zenbat krimen ez ote dira egingo hitza betez.

173.- Zebra-bidearen aurrean gelditzen den batengatik, semaforoa noiz aldatuko zain, arauak betetzearren, mundua galdu edo salbatu egingo da.

174.- Sentimentalismoa ez da ezer, sentimentalismorik gabe ez gara ezer.

175.- Jakintsua bere gizaki izaerari datxekion lehia hondagarriari hein batean uko egiten dion hori da, apur bat animalien antzera bizitzera itzultzeko.

176.- Guk normaltasuna haiek zirela uste genuen; eta haiek, gu ginela.

177.- Ez da norberaren ametsak bete gabe bat zoriontsu izan daitekela bakarrik, zera da, Itakara iritsiz gero, amets guztiak betetzea lortzen badu ziur aski ez dela zoriontsu izango.

178.- Zibilazio mendebaldarrean norberekoikeriak errespetatzen ikasi dugu.

179.- Jendeak errealitatearen ardura hartzen du etxeko animaliekin: ez ditu izan nahi gero ez galtzeko; izanez gero, maitasuna ematen die, eta, gehiegi sufritzen hasten direnean, sakrifikatu egiten ditu. Haiekin bakarrik baina.

180.- Erantzuten hasi ahal izateko, lehenago galdetzen hasi behar izan genuen.

181.- Bizitza osorako amodioaren tradiziozko kultura santua, beste bat bilatzera bultzatzen gaituena, hari gure zoriontasunaren ardura leporatzeko.

182.- Nolakoa zatekeen munduaren historia beti euria ariko balu.

183.- Gelditzen zitzaigun kontsolamendu bakarra patuak aukeratuak izan ginelako ustea zen, sufritzeko bada ere, eta hori ere gezurra da.

184.- Ez du ezerk eragiten gugan lurra gurea delako irudipena ekologiak eta espezieen ikasketak baino gehiago.

185.- Errefutaezinak diren ondorioek ustezko premisa errefutaezinak eragin ohi dituzte.

186.- Jendeari horrenbeste kostatzen zaio entzutea ezen defendatzean kontzentratu egiten den senez, prebentiboki bada ere.

187.- Maite dugunaren heriotzaren aurrean zibilizazio osoa desagertu egiten da, eta kultura gordinik azaltzen da.

188.- Funtzionaltasunak salbatuko gaitu, funtzionaltasunak akabatuko gaitu.

189.- Ez dago mugarik gizakiak beren buruaren bila irits daitezkeen iraganeko urruntasunean.

190.- Argazkietan gauzak islatu egiten dira, edertasun gehiago edo gutxiagoz, esanahi gehiago edo gutxiagoz, margolanetan aldiz gauzak mundutzen dira, Heidegerrek dioen moduan.

191.- Bat bere buruarekin mintzatzen denean serio egoten da.

192.- Gure zaletasunek ez digute ogirik ematen, beraz eskatzen duten denbora ematen saiatzen baldin bagara estresa eragiten digute, ez baldin badiegu ematen behar beste denbora frustrazioa eta antsietatea sentitzen dugu, eta lagatzen baldin baditugu hutsa nagusitzen da gure baitan.

193.- Baloreak norabideak izaten dira, hau da, errenuntziak.

194.- Zelako bakea zendu zirenekin izan genituen errietetan.

195.- Badago aldea iruzurgilearen jokabidearen eta bere buruari entzute handia eman nahian suspenditzen duen irakaslearen artean, iruzurgileak dirua, metatutako lana eta bakea besterik ez ditu lapurtzen.

196.- Zenbat jendek ez ote du bere iraganarekiko fedea galdu.

197.- Asimilatuak ahal izateko gauzek astia behar dute gertatzeko, eta, gehienetan ez dutenez gero, ez ohi ditugu asimilatzen, beren osotasunean behintzat.

198.- Gure gorputzak ez dauka lekurik bere baitan gorde nahi dugun ororentzat.

199.- Zahartzaroak auzoko mundura ekartzen gaitu berriro.

200.- Zertarako balio du gehienetan jendeak bat zuzen dabilela jakiteak ondorioetaz libratzeko ez bada? Hobeto lo egiteko? Norbera epaile izanda? Beste batek izatekotan ulertuko luke epaitu edo irizpidea eman baino lehen?

201.- Aholkuak merke saltzen dira, ematea errepikatzea bezain erraza balitz. Aholku on batzuk baliotsuak dira entzun nahi dituenarentzat ordea, atzera begira aholku onek zorte asko behar izan dutela antzematen bada ere.

202.- Gauza garrantzitsuetarako ez da inoiz unea.

203.- Gaur goiz da, bihar berandu da.

204.- Liluratuta geldituko ginateke gure burua Euskal Senatu Eta Herria gisara izendatuta ikustean, edota Espainiar edota Frantziar Senatu Eta Herria, txundituta eta harrituta, senatua herriaren bestelako edo kanpoko osagai bat izan litekeelako ideia berak gure zentzu demokratikoa higuintzen baitu, gure pentsamoldean ezin baita ordezkariz osatuta ez dagoen herri erakunde bat kontzebitu ere. Hala ere SPQR-k beste ebokazio bat dakarkigu gogora, herri eta zibilazio batena, lurrari lotuta ez dagoena eta munduan zehar abian dena, bere burua aberasten eta amesten eta besteak aberasten eta amestarazten, haziak botatzen eta haziak jasotzen, dabilenak hartzeko utzi egin behar duen modu berean. Beren garaian Espainia bezala edota Frantzia eta Britainia Handia bezala.

205.- Umezaroan eta nerabezaroan erretzen gaituen labea esposizioa deitzen da. Orain, gure aroan seme-alabak esposiziotik babesten baldin baditugu gure buruarekin heldutasunean egin dugun bezala, ez al dira gordinik geratuko betiko?

206.- Gizateria ia beti, une bakoitzean, bidegurutze batean egon da, eta ia sekula ez du bide erabat zuzena aukeratzen asmatu.

207.- Egunez itsasoko ertza uhintzen dakusagu, gauez espazioko ertza uhintzen dakusagu.

208.- Denok guztia gure erara nahi dugu.

209.- Horren jabetza sentimendu estua daukagu mundu osoarekiko ezen ez dugun joan nahi ahal ditugun bazter guztiak ikusi gabe.

210.- Artea marka da, hatza.

211.- Bakea ez datza naturan, eraiki egin behar da.

212.- Pertsona bat maitatzen dugunean munduaren bukaeraraino jarraituko gintuzkeela suposatzen dugulako da hein batean, baina ez da horrela, hori gure familia gertukoek egingo lukete bakarrik, eta hori ere ez da ziurra.

213.- Kezka eta buruhauste handirik gabeko bizitza batekin amets egiten duenari konpromiso intimoenak datozkio bueltan erretiroan.

214.- Ile gutxiko tximu zutituak gara, gure kasuan argi ezarengatik koloregabetuak, kolpeak saihesten eta beste erremediorik ez dagoenean jasaten aurrera egiten dugunak jo eta su, atsedenik gabeko bidai batean lur baterantz gure ametsetan baino beste inon existitzen ez dena.

215.- Egunean zehar bero den edozeri hurbiltzen saiatzen gara, eta gauez gure baitan gordetakoa piztu eta horrekin gure burua berotzen saiatzen gara.

216.- State of denial, esamolde bikain hori asmatu duen herri batek ezin dezakeela praktikan jarri pentsatzea ere.

217.- Isiltasunak bakarrik defenditzen du adimen presuntzioa.

218.- Denboraren poderioz profilak nitidoagoak egiten doaz.

219.- Dazaguzkigun kanpoko planetetako paisaia eta giroa gogaikarriak dira. Bizitzarik gabe aniztasunik ez eta aberastasunik ere ez.

220.- Ziurtasunek murrizten gaituzte, edo gu murrizteko joera dute, gure buruaren aurka jartzen baikaituzte.

221.- Nolabaiteko lehia bat sortzen da beti ea nork dakizkien hobeto idatzita ez dauden arauak.

222.- Gure heriotzaren gaineko ziurtasunak guztiari zentzua ematen diola dirudi, baina ez dio ezeri zentzurik ematen.

223.- Betazalik gabeko begiak izaten amaituko dugu, sugeen modura.

224.- Batek ez duenean ezer egiten bere gorputzaren hilobian atseden hartzen du.

225.- Dorre guztiak eror daitezke.

226.- Industria handia ez dirudi pertsonentzat egina.

227.- Larunbatero ordua atzeratuko balute ere, batzuk astean zehar berandutuko lirateke oraindik.

228.- Heldutasuna etortzen sentitzen ez dugulako bakarrik iristen zaigu.

229- Psikologia teologiako ikasgai zabaldu bat besterik ez da.

230.- Umezaroak iragazki bat dauka besteen askatasunak ikustea ahalbideratzen duena, baina ardurak ez.

231.- Egunak zenbatzea hilzorian dagoenak egiten duen moduan.

231.- Argi berri bakoitza gure begiak itzaltzen doa.

232.- Zoriontsu hura bizitza amaitutakoan zera esan dezakeena, gizakia izan naiz.

233.- Ez dakigu inoiz zehazki denbora gure alde noiz dagoen.

234.- Hemendik bi mila urtera gure ondorengoek plastiko detektagailuak erabiliko dituzte.

235.- Denak laguntzen du, denak oztopatzen du.

236.- Urpeko animaliak beren berezko grabitaterik ezean bizi dira, haientzat gu garelarik estraitsasotarrak, arrotzak, astunak, geldoak, oxigeno etereoa arnas egiten dutenak.

237.- Gainontzeko guztiok zeudenak baino askoz hobeagoak ginela uste genuen, eta berdinak edo okerragoak gara.

238.- Zein efikazak garen gure gorpuak ezkutatzen.

239.- Igandeko jantziekin aurkeztu ohi gara lan zikina egitera.

240.- Bizitza osoa borrokan ematen dugu bihar bat ez balego bezala, inoiz heltzen ez den bihar bat iristeko itxaropenaz.

241.- Iraganeko sufrimendu guztiek bizitzera behartzen gaituzte.

242.- Historia gero eta azkarrago doan heinean gero eta nabariago agertzen da heriotzaren behar kulturala.

243.- As a matter of fact esaten dute ingelesez, de hecho gazteleraz, zer bestelako matter bat izan daiteke ba?

244.- Posible zela sinestu izanak posible egin zuen.

245.- Denbora gehiago ematen dugu gure aukerak defendatzen, gure buruaren aurrean besterik ez bada ere, hartzen eman genuena baino.

246.- Zuhaitzek ematen dizkiete sakontasuna, nortasuna eta misterioa bazterrei, ez pertsonek.

247.- Euskarak nortasun ikur izateari utziko dion unean desagertuko da.

248.- Umetan plastikoak gara, eta urteen poderioz mamitzen eta gogortzen goaz, eta pitzatzen.

249.- Ezin da gurasoen jokabidea baloratu aita edo ama izan arte, ezin da irakasleen zerbitzuaren kalitatea irizpide egokiaz epaitu eskolak eman arte, ezin du epailearen lanaz balioa duen iritzi bat plazaratu epaitzeko trantzean izan ez denak, lehiaketa artistiko edota literarioetako ebazpenak oro har deskalifikatzeak edukirik ez dauka ez baldin badator ardura hori norbere gain hartzeko eskarmentutik.

250.- Kultura gizakien eta errealitatearen arteko urruntasuna da.

251.- Nondik dator bakar-bakarrik geure buruarekin solasean ari garenean erabiltzen duguna erregistrorik errealena den ustea.

252.- Ordua erlatiboa zaio erlojua erabiltzen ez duenari, beste inori ez.

253.- Dena gure gorputz bakunean datza.

254.- ‘Itsaso ozeanoa’ esaten bazen ‘planeta mundua’ esan beharko genuke.

255.- Kultura mendebaldar osoa pertsona hil baino lehen aldi batez bada ere iratzarrita egoteko ametsean datza.

256.- Nostalgiaren gaia idealizazioaren oroimena da.

257.- Gauza bera behin eta berriro galdetzen dihardugu entzun nahi dugunaren antzeko zerbait entzun arte.

258.- Adinarekin jakintsuak beren idealizazioetatik askatzen doaz, eta ergelak gero eta gehiago murgiltzen dira haietan.

259.- Denok errege jaiotzen gara, denok gure erresumatik urrun, denok gure erresuman.

260.- Idealizaziorik gabeko egun bat gizatasunik gabeko egun bat litzateke.

261.- Goratzen gaituen adinak garaitzen gaitu.

262.- Ezkutatzeko bi era nagusi dago, jende asko dagoen lekuan edota inor ez dagoenean.

263.- Zirrara biziak eragiten dituena arriskuan dago.

264.- Unibertsoa, ezagutzen dugun bezala, eternala da.

265.- Zerbait lortzeko hagitz nahi izatea behar da, eta nahi izana ez erakustea.

266.- Gu geu gara gauza txikiei pisu itzela ematen diegunak denboraren laguntzaz, arretaz edo oroimenaz edo ahanzturaz, jabetzaz edo ezaz, topaketaz edo gabeziaz, desioaz edo errefusapenaz, norberaganatzeaz edo urruntasunaz. Ez jakiteaz ere bai sarritan.

267.- Benetako lagunak ez dira bolada txarretan edota ezbehar handien aurrean zure alde gelditzen direnak edo gerturatzen eta laguntza ematen edo eusten zaituenak, ondo doakizunean zurekin pozten eta zure arrakasta eta lorpenez egiatan gozatzen dutenak baino.

268.- Jaiotzen garen etxean ere galduta gaude.

269.- Mamu istorioek nolabaiteko eginkizun bat izan behar dute nortasun orekatu baten garapenean, objektibotasunaren aroan erabiltzen jarraitzen baitira eta nerabeak izutzen, agian gogo bakoitzaren baitan gizateriaren ilunpetik argitasunerako ibilaldia irudikatzeko asmoz, ez dadin ahaztu.

270.- Badirudi gure aita eta amarekiko harremanean, eta gure aiton–amonekikoan, ezin dugula nolabaiteko arketipoetatik alde egin, ezin ditugula pertsona berezi gisa baloratu ezta tratatu haiekin lotzen gaituen senidetasuna aldenduz, ezin dugula edo, hobeto esanda, onartzen dugula perspektiba hartzea guri ez dagokigula, onerako eta txarrerako.

271.- Ez genekien zer nahi genuen, ez dakigu zer nahi izango dugun.

272.- Munduan ez da iraganerako lekurik gelditzen, eta beharbada horregatik barruan daramagu.

273.- Itsasaldiak abisuak dira, itsasoak berriro irentsi egingo gaitu.

274.- Ez bakarrik gure gurasoak, gure arbasoak ere gure haragian sufritzen, irabazten eta galtzen dutenak eta hiltzen direnak badirela uste badugu, arduraren pisuak ez digu ibiltzen ere utziko. Edo alderantziz? Edonolako erantzukizun posiblea disolbatu egiten al du pentsaketa horrek?

Askatasuna aurrera begiratzetik dator hein handi batean, eta ondasunak jainkoa bezalakoak dira, irakurri nahi dieguna besterik ez digute esaten.

275.- Gutxiago gehiago da oroimenaren errepublikan.

276.- Zibilizazio osoa optimistek, kartsuek eta ameslariek eratu dute.

277.- Gauaren ondotik lainoa dator.

278.- Besteen edo geure aurrean gure aukerak justifikatzeko arrazoiak besterik ez ohi dugu aurkitu.

279.- Chordata izena gure taxonetako bati ipini zionak gure bizkarrezurraren soka eusten edo astintzen duen zerbait edo norbait egon behar duela suposatuko zuen.

280.- Izenak bidaltzen dizkiogu etsi-etsian mezuen modura erantzuten ez duen mundu gor bati.

281.- Europa urmaelez josi genuen, zisneen modura ederrak, burgoiak eta leialak izatearekin amets egiten genuelako.

282.- Guden urritzeak zerbait bagarela erakusten du.

283.- Gure buruari zer garen galdetzen diogunean nondik gatozen erantzun ohi dugu.

284.- Gugan eragina duena bakarrik interesatzen zaigu.

285.- Mundu anglosaxoiaren tentsio praktikoak beren eraikuntza kulturalen altuera murriztu du, baina askoz ere solidoagoak egin ditu.

286.- Dagoeneko ez diegu jaramonik egiten ezta etorkizun trafikatzaileei ere.

287.- Galtzeko ez da sinetsi behar.

288.- Hamar urterekin ume batek bere bizitzaren zortziren bat bizi ditu, zorte onez edo txarrez, eta ez du ezer bizi oraindik, edo dena bizi du?

289.- Bihotzaren giharra zaila da erlaxatzen.

290.- Gure hirian gure iraganari aurre egin behar diogu etengabe, eta beste hiri batean are gehiago.

291.- Agian unibertsoaren etengabeko zabalpena da gure intensio jarraia eragiten duena.

292.- Kontrola izateko daramagun borroka kixoteskoa bezain alferrikakoa da.

293.- Zenbat eta musika gehiago kanpotik entzun gero eta gutxiago entzuten dugu barrutik.

294.- Gure aroak ziurtasunak eskatzen dizkie sendagile eta abokatuei, eta batzuk ematera ausartzen dira.

295.- Mendiak eta leizeak zorroztasuna galtzen doaz, izotzak urtzen doaz eta gu distira galtzen goaz, hori da egia biribila.

296.- Gauzek ez dute beste garrantzirik, ematen dieguna baino.

297.- Jaioterrietan begiraden nolabaiteko kosmopolitismoa garatzen da zenbaitetan, bizitzak aurrera egin ahala auzo ezberdinetan bizi eta lan egiten dugun heinean.

298.- Beharbada bizidunen lurraren gainean izandako epopeiako gertaerarik nabarmenetakoa baleak itsasoan behin betiko barneratu zirenekoa da.

299.- Kanposantuan denak espazio-denboran bidaiatzen ari dira.

300.- Bikainak ez diren lanetan irrigarria dirudi grinak.

301.- Badirudi hizkuntzak biosferan flotatzen duela, baina ondo trinkotu eta zorroztuz gero errealitatean barneratze nabarmena lortzen du.

302.- Erromak harrian idazten zuen, New Yorkek kristalean idazten du.

303.- Pertsonek bakarrik osatzen dituzte munduak.

304.- Umezaroaren zamaz libratu ondoren beste inoiz ez egiazko autobiografia bat idatzi daiteke.

305.- Bi pertsona mota daude munduan, diru eskaleak eta arreta eskaleak.

306.- XIXgarren mendean elektrizitatea bideratzen asmatu genuen baina grisaren aroa hasi zen.

307.- Orokorrean nabaritzen da baten batek begiratzen digunean bere gorputzetik edo bere gorputzaren barrenetik egiten duen.

308.- Gizakiaren bizitzak historia iragaiten ikusteko behar beste iraun ohi du.

309.- Hitzik gabeko jendea ez da besteei agindutakoa ez diena betetzen, bere buruari gauzak agintzen ez dizkiona baino.

310.- Artifizialak ez dauka naturalaren ñabarduren aberastasunik, gure hautematearen eta gure sintesi ahalmenaren neurria daukalako.

311.- Denbora zabaltzeko errezetak digerigaitzak dira.

312.- Liburutegi unibertsaleko lanetan bi sail nagusi besterik ez dago, oroimen liburuak eta asmakizun liburuak.

313.- Orain arte izan dena ez da unibertsoaren sistole bat baino izan.

314.- Premien zibilizazioan 'orain' da beharbada gehien abusatua izaten den hitza, umeek detektatzen duten gezur lehenetarikoa.

315.- Naturaltasunezko lau bat hamarkada aski izan dira kortesia arauei, baita absurdoenei ere, zentzu osoa itzultzeko.

316.- Egiptoren garaietatik nazioek ez dute hilobi lapurren belaunaldiak besterik sortu bata bestearen atzetik.

317.- Etorkizuna amaitu ahal izango bagenu…

318.- Bikote askok porrot egiten dute baten eta bestearen idealizazioak ez direlako baliokideak suertatzen, idealizazioak izan arren, edo idealizazioak direlako hain zuzen ere.

319.- Gizakia mila urteez erlijioan ehortzita igaro ondoren (berak bere burua lurperatu zuelarik), orain lanari eta masen kulturari alienazioa deritzegu.

320.- Euriak denok barruan generaman zerbait deskargatu egiten du.

321.- Argizko kutsadurarik?

322.- Eguerdian dena biluzik dago.

323.- Gure habiak Europako tenpluan eraikitzen ditugu.

324.- Arazoek mundutik banatzen gaituzte.

325.- Historia ez da neurtzen, pisatu egiten da.

325.- Eskola jazarpeneko sari bat zintzotasuna behar baino lehen agertzen duenarentzat, lan esplotazioko sari bat lanari behar den baino hobeto edo kementsuago ekiten dionarentzat, abusu, haustura traumatiko eta seme alabengandik banatzeko sari bat bere bikotea behar baino gehiago maite duenarentzat.

326.- Seme-alabak metropoliek beren koloniak tratatzen zituzten moduan tratatuko bagenitu bederen, ez genituzke inoiz abandonatuko.

327.- Idazlan literarioek zerbait gerta dadin behar dute orokorrean, margolanek aldiz orokorrean zera behar dute, ezer ez dadin gerta.

328.- Gizakia, gezurra esaten duen animalia zalantzarik gabe, gai da nonbait fantasiazko bere paradigma ia osoa eguneratzeko belaunaldi bakoitzean, erlijio eta psikologia berri batzuk asmatuz.

329.- Zelako izadiko ikuskizun zoragarria diren poloak, ura materiako lau egoeretan aldi berean, likidoa, solidoa, gaseosoa hodeietan, eta plasman gure baitan.

330.- Kazetaritza anglosaxoian idazkera objektiboagoa da baina pertsonalistagoa da aldi berean, kazetaritza kontinentalean aldiz idazkera ez da horren pertsonalista, baina subejtiboagoa da, bitxia benetan.

331.- Norbait benetan galduta dago ez arazo edota zailtasun handiak topatzen dituenean bakarrik, nor den eta bere ametsak zein diren garbi ez dakienean baizik.

332.- Lanbideek baliabideak ematen dizkigute, baina arima lapurtzen digute.

333.- Kanpoko espazioan gure gorputzak absolutuak lirateke.

334.- Denborak bakarrik eusten gaitu, bera gabe erori egingo ginateke.

335.- Baten bati gai bat benetan interesatzen baldin bazaio, ez du inoiz horren inguruan irakurtzen amaituko.

336.- Estereotipo bat osatzerakoan osatzeko balio ez duena baztertzen dugula dirudi.

337.- Umezaroan mundu gehiago dago.

338.- Iragana ere aldatzen digute etengabean.

339.- Idealizazio mailak zibilizazio maila ematen du.

340.- Gure ekintza planak egiten dihardugu, besteen sentiberatasuna suposatuz.

341.- Idazteak eztabaidan jartzen gaitu gure buruarekin.

342.- Gastronomia janaria egun bat baino gehiago iraunarazten duen artifizio mentala da.

343.- Ez ditugu istripuak onartzen ezta digeritzen ere denbora laburrean gertatzen eta gauzatzen direlako, eta guri denbora luzean edo epe luzerako bizitzen irakatsi digute, mentalki bada ere, edo horretarako ebolutiboki programatuta gaude beharbada, auskalo.

344.- Elektrizitatea da modernitatearen odola, eteten baldin badugu zorigaiztoko garaietara itzuliko gara, etsipenez oroitzen bide ditugunak.

345.- Zoritxarreko orduan denok sutondora gerturatzen gara.

346.- Argi elektrikoak gure eguna bikoiztu zuen eta musika grabatuak gure oroimena bikoiztu zuen, baina ordenagailuek ez dute gure adimena bikoiztu.

347.- Norengatik egin duzu? Niregatik, guregatik edo zeuregatik?

348.- Lilura munduko pozoia, lilura munduko nektarra.

349.- Zientzia saioekin baino askoz oldarkorragoa izan zen erlijio antolatua ustezko sorginkeria eta heresiekin, egiarekiko beldurra baino premiazkoagoa baitzen mitoaren monopolioa babestea.

350.- Beste ozeano batean edota beste azal batean dastatzen dugun bakarra gure ziztua da.

351.- Norbera bere munduan, baina bere burua besteekiko definituz beste inola ez.

352.- Aura elektroiak dira.

353.- Zahartzaroak gure geneak errebelatzen ditu argazkilari likido baten modura.

354.- Gauzen inguruan pentsatzera jarrita perspektiba hartzea deitu ohi diogu etorkizun urrunago edo gertuago batean kokatzen saiatzeari, ez urrundik, ahalik eta atxikimendurik edota sentipenik gabeko ikuspegi batetik ikusten saiatzeari baizik.

355.- Besteenak guretarren aurrean balio du, beste inon ez.

356.- Ezberdinak jazarriak izaten dira, berdinak zapalduak izaten dira.

357.- Mundu materialean gauzei garrantzi erlatiboa pisuak ematen die, grabitateak alegia.

358.- Jainkoaren jostailuk beren etxetxoetan gordeta, batzuk galdurik…

359.- Gure egia makalaren faltsugarritasun perimetroa etsi-etsian defenditu behar da, gure bizitzan zehar egiten dugun garrantzizko bakarra bada ere.

360.- Gure garaian zuzentasuna, informaltasuna eta gertutasuna erabiltzen ditugu itxura egiteko dagoeneko ez dugula adeitasunaren urruntasun faltsuaren itxura egiten.

361.- Ia mundu guztia kalean agertzen da goizero edo eguerdiro berean ezer gertatu ez balitz, ezer gertatzen ez balitz bezala.

362.- Ez dago beste argudioren beharrik hemen gaudela baino.

363.- Iragana gero eta puska txikiagotan apurtzen zaigu

364.- Zerbait berri egin nahi izanez gero gurean sinetsi egin behar dugu beste inork sinisten ez duenean.

365.- Bizi garen leku gehienak ez lekuak dira, inondik bilduak eta epe laburrean desegiten direnak, baina horien artean ez leku nabarmenenak itsasontziak dira, itsasontzi handiak, bolada batez bizitzaz beteak eta ondoren ezereztatuak izaten direnak zuzenean, mamuak aterperatzeko paradarik ere izan gabe.

366.- Harreman pertsonalak zentzuz kargatzeko aldez aurretik iraganaz kargatu behar dira.

367.- Espezie guztioi bizitzak deitzen digu kostaldera.

368.- Itsaso eta ozeano ezezagun eta babesgabeak antzina–antzinatik geure komunikabide nagusiak izanak geure ziurtasunen huskeria azaltzen du.

369.- Ez dugu inoiz onartuko zoriak gure bizitzan jokatzen duen papera.

370.- Hildako guztiak beren lekuetara itzultzen dira azkenean.

371.- Erlijioetan zismarik ez balego ezin genitzake haien akatsak zein bertute nagusiak hauteman.

372.- Mila urte barru askatasunezko ametsak izango ditugu oraindik.

373.- Ahanzturarik gabe barkamenik ez.

374.- Definizio bat gauzak zer ez diren adieraziz hastea ez da azalpen bat, justifikazio bat baizik.

375.- Egunero gure buruari galdetu beharko genioke ea gizakiak garen.

376.- Gauza bakarra dago erudizioa inspiraziorekin ordezkatu nahi izatea baino okerragoa, inspirazioa erudiziorekin ordezkatu nahi izatea.

377.- Gure gorpuztasunaren jabetasuna materialki ezberdina da: ez gaude era berean presente buruan edo esku batean esaterako.

378.- Sekretuez bakarrik dakitenek ez dakite ezer.

379.- Zua aurkikuntza izan zen zeinaren gainean zibilazio osoa eratu zen.

380.- Iraganak bakarrik oraina amaitzen du.

381.- Belaunaldi bakoitzak behar baino lehenago edo behar baino beranduago sortu dela uste ohi du, eta bat ere ez da jabetzen mundua afaltzeko une egokian jaio denetz.

382.- Etorkizuna ehorzten, iragana igartzen.

383.- Tximu gisa gure bizitza zikloa jaiotzea, haztea eta ugaltzearekin betetzen da, gizaki gisa gure bizitza zikloa gure ametsak gauzatzen direnean betetzen da, edo ez da betetzen ez baldin badira gauzatzen.

384.- Etorkizuna iragana baino arreagoa da.

385.- Munduaren historia osoan oraindik ez da gizaki bakar bat jaio bere askatasuna erabiltzen jakin duenik.

386.- Amodioan ironiarik ez.

387.- Oroitzapenak ez ohi dira etorkizunari buruzko iragarpenak baino fidagarriagoak.

388.- Ura eta inguratzen gaituzten hezetasuna gu digeritzen doaz disolbatu arte.

389.- Modernitateko aurrerapen eta atzerapen franko ikuspuntu publikoaren handiagotzetik datoz.

390.- Gure kulturaren egungo epopeia hedonista histeria erlijiosoko itzalaldi batean amaituko da segur aski.

391.- Historia da gainontzekoez egiatan arduratzera eramaten gaituen jarduera gutxienetakoa.

392.- Badirudi euskal kultura bi muturren artean bizi dela beti, intimitatea edo diluzioa.

393.- Agian biografietan erakartzen gaituena hasiera eta amaiera zehatz bat dituztela da.

394.- Mundu guztiak akatsak egiten ditu noizean behin, akats larriak zenbaitetan, baina ezkutatzeko eta gainditzeko trebezia da aldea markatzen duena.

395.- Horrenbeste iraultzen ostean zuzenbide zibila ahaztu zaigu.

396.- Edertasunaren ideiala ez bageneuka ez genuke ezer egingo.

397.- Elurra ari duenean berehala kentzen dute, eta istripu edo ezbehar bat gertatzen denean hondakinak jasotzen dituzte ahal bezain laster, edota baten bat hiltzen denean gorpua eramaten dute segituan; ez dute ezer benetan gertatzen uzten.

398.- Zenbateraino beste bat behar dugu hor uneoro.

399.- Mundua handiagoa egiten zaigu ezagutzen ez dugunean, eta gure txokoak baino hobea dela pentsatzen dugunean.

400.- Luxu guztiak azkar galtzen dira, irauten dutenak batez ere.

401.- Belartzek eta orbelek xuxurlatu egiten dute, loreek garrasi egiten dute.

402.- Akatsen aitorpenean, ulermena estigmaren ataria besterik ez da.

403.- Galderek gero eta gehiago setiatzen gaituzte eta erantzunek ez gaituzte askatzen.

404.- Muturreko antagonismoak ez ohi dira gatazka baten zioa.

405.- Ez da bakarrik ez dakiela inork besteak nola lagundu, zera da, ez dakiela inork nola lagundua izan ere.

406.- Zelako amets ederra eta eroa den lantzen ez duenarentzat bere buruak lantzeari ekiten diola pentsatzea.

407.- Hamar urtero gure gorputzeko zelula oro berritu egiten da, izpiritua omen delarik gure formari eusten dion ontzi bakarra.

408.- Puntu batera helduta, batek edozein gauza azaltzeko gaitasuna garatzen du.

409.- Margolanek egileen ametsak islatzen dituzte, argazkiek beren bakardadea.

410.- Museoak beterik daude mundua handiagoa zenean zegoenaz.

411.- Umezaroaren zirkulua aitatasun edo amatasunarekin soilik elipsatzen da.

412.- Jaiotakoan denonak garela ematen du, baina hazten garen heinean gure arbasoenak bereziki egiten hasten gara.

413.- Ez dago norberekoikeriarik gabe nork bere buruaz beste egiterik.

414.- Irakurtzen dutenak dira nondik doazen ikustera zuhaitzetara eta muinoetara igotzen diren bakarrak.

415.- Heriotza zigorra dagoen herrietan kondenatua osasun egoera onean egotea exijitu ohi da.

416.- Elkar sailkatzeko irrikatan gaude.

417.- Masen kulturaren gainezkatzeak kultura klasikoa erreskatatuko du.

418.- Zergatik egin behar dugu axola ez baligu bezala egiatan guztioi axola zaigunean?

419.- Gure biokimikak (oharkabean gobernatzen gaituzten geneak, irauteko beste asmorik gabe) sexu-grinaren bidez ugaltzera bultzatzen gaituenean iruzur egiten omen digu, eta gure biokimikak bihotzean sartzen digun lorpenen bidezko hilezkortasun nahiarekin iruzur egiten omen digu bata eta bestearen arteko lehiaz gizateriaren maila orokorra igo dadin eta modu horretan denboraren poderioz bizitza baldintzek hobera jo dezaten. Maitatzeko zerk edo nork egiten digu iruzur? Zeintzu dira iruzur horiek guztiak pairatzen dituzten gure ustezko egiazko interesak? Existitzen al dira? Norberekoikeria ez al da beste iruzur/irudipen/alienazio bat?

420.- Euskarak inoiz baino hiztun gehiago ditu egun, inoiz baino liburu, abesti, lege, film eta komunikabide gehiago. Gutxiengotuta eta diglosia egoera batean dagoela? Hein batean eta zenbait eremutan bai, baina diglosia egoera batean egon da azken bi mila urteetan, latinarekin lehen eta latinetik eratorritako hizkuntza erromantzeekin ondoren, gaztelera, gaskoia, frantsesa. Onena etortzeko ohi dago eta nostalgia sentimendu arriskutsu bat da, gure iragan pertsonala eta kolektiboa maneiatu eta apaindu egiten diguna geure buruari iruzurra egiten, helenoek ondo zekiten bezala, malenkonia deitzen baitzuten, behazun beltza.

421.- Gabeziek ez digute etorkizuna lapurtzen, oroitzapenak lapurtzen dizkigute.

422.- Gezurrik gabe mundua ez litzateke bizigarria izango.

423.- Munduko zonifikazioa ez dugu burutu oraindik, ez hirietakoa ezta geure bazterretakoa ere.

424.- Autobiografiak gauez kontatu beharko lirateke, sutondoan, argi batetik bestera eta muga horiekin.

425.- Bizitza bat baino gehiago eman genezake kortesia arauak ikasten.

426.- Aurrenik hondarrak, gero hezurrak, eta orain ADNa, zerbait uzteko gure setak beti aterperen bat aurkituko du.

427.- Bat bakarrik dagoenean dena berria dirudi.

428.- Zor bat bizitzeko arrazoi bat bada zalantzarik gabe.

429- Ahoa deitzen dugunean baino ez daukagu, gainontzeko denboran aurpegiko pitzadura bat besterik ez da.

430.- Hori guztia zeinaren alde egiten dugun gu baino handiagoa izan dadin nahi dugu, herria, kausa, lana, baina finean gure tamainakoa da, ezin baitu besterik.

431.- Egun berria, akats berria.

432.- Harriak ez du iraupena luzatzen, oroimena luzatzen du.

433.- Badaude bakardade errusiarrak, eta badaude bidaiko bakardade modernoak, amerikarrak izatera ere iristen ez direnak.

434.- Bihurgune horretatik pasatzen garen bakoitzean hondartzatik itzultzen egongo gara, hamabost urterekin.

435.- Europako mendietan ere Bederatzigarren Sinfoniak Erroma iristen balego bezala jotzen du.

436.- Zibilizazio zahar eta jakintsuak hildakoenganako kultuak bereizten ditu, beti leialak baitzaizkigu.

437.- Gaztetan gure gorputzaren errepublikaren jabe gara, zaharretan denboraren gainean bakarrik agintzen dugu.

438.- Ez dauka ezerk zauri batek baino nortasun handiagorik.

439.- Sargori itogarri batek urruntasun oro handitzen du, kale bakoitzaz herri bat egiten duelarik ia.

440.- Geure oroimena autoritate argudio gisa hartu ohi dugu.

441.- Izpiritua da programagarria ez den gure aldea.

442.- Zibilizazio osoa ez saritutako ahaleginen gainean euskarritzen da.

443.- Diskurtso edo pertsona batek izan dezaketen mugarik nabarmenetakoa zerbait defendatu beharra da, edo zerbaitetik defendatu beharra, edo aurreko zerbaiti (berea edo beste batena) eutsi beharra. Horixe baita tamalez burujabetasunagatik ordaindu behar ohi den salneurria, nolabaiteko koherentzia itxura gorde beharra.

444.- Haurrek beren erara hau beren mundua ez dela badakite, ez zaharrek eta gainontzekoek bezala, eta horrek zoriontsu izateko aukera bat ematen die bederen.

445.- Gero eta urrunago gaude geuregandik, beraz geure buruarekin topo egiteko gero eta parada gehiago ditugu.

446.- Zentzu bat bilatuko ez bagenu ez geneukake geure burua epaitzeko beharrik.

447.- Denok itsaso berberaren ertzera etorri gara.

448.- Euskara inperioek salbatu zuten eta nazioak akabatzen ari dira.

449.- Denok preso gaude globoan.

450.- Seme–alabak planetara dakartzagu materiak eta biologiak ematen dizkiguten ahalbideen bitartez (eta ematen dizkigutelako soilik), eta gero materialak eta hilkorrak direlako kexatu egiten gara.

451.- Gure garaiko zarpailkeria eta arrunkeria, eta dagigunaren edota gurea den guztiaren hutsalkeria, iragankortasuna eta iraunkor izateko guraren eza, aurrikusgarritasuna eta zakarkeria moldakorra… buruan darabilgunean zera oroitu beharko genuke, herritar xumearen eta txiroaren boteretze eta eskubide eskuratze prozesu berak gerrak amaitu zituena katedralak eraikitzeari utzi ziona dela. Zapalduta eta zenbait erauzpen eliten menpean pobrezian murgilduta dagoen gizarte aberats batengan bakarrik dira posible handitasun eta handikeria nagusiak.

452.- Gizakia gezur multzo bat da, gezurren azpian aterpetzen den eta gezurrez elikatzen den izaki bat, gezurretatik bizimodua ateratzen duena eta gezurrez maitemintzen dena. Gezurrentzat bizi eta hil, gezurretan barrena gezurrezko errealitatetik ihesi uneoro.

453.- Nortasun rol guztiak kulturalak dira, zalantzarik gabe, baina badaude nortasun rol batzuk kultura batzuetan edo batean aurkitzen direnak eta gainontzekoetan ez; are gehiago, badaude garai batean aurkitzen direnak eta geroztik galdu egiten direnak. Paregabeak gara beraz gure izaeran, paregabeak arropa kulturalak janzteko eran.

454.- Zer gertatzen da? Ba bi gauza nabarmen gertatzen ari dira egun, batetik erlijioaren urrezko korapiloak askatuta bazter orotik gabiltzala gure kontzientzia eta erantzukizun astunak besoetan deserosoki daramatzagularik non utzi edo zati batean edo osorik nori pasa aurkitu ezinik, eta bestetik gure mundu burges moderno antolatuaren normaltasunaren azpian, non dena lehenago edo beranduago dabilen eta arazo ororentzat konponbide bat asmatzea dagoen, gure hondamena eratzen ari da.

455.- Zorionez ez gara geure jaiotzarekin ezta aurreneko haurtzaroarekin oroitzen; horrek nonbait gure bestelakotasuna gogorarazten eta gure isolamendu mentala murrizten du.

456.- Malenkonia oroimenaren hutsegite eta iruzurra dela onartzen dugu, geure iragana gezur gupidatsuekin estaltzen diguna, baina aldiz badirudi ez dugula inoiz asumituko gure garaiko zitaltze orokorraren inguruko buruhaustea iraganetik onenaz aparte beste ezer ez gordetzeko joerak sortu edo eragin dezakeela, kezka horren izaera hutsala eta errepikaria alegia.

457.- Eboluzioko engranaje handian zertarako balio du tristurak?

458.- Hegan egiten duen ia edozerk irribarre bat eragiten digu.

459.- Gaztelerazko prestigio eta frantzesezko prestige latinezko praestigium-tik datoz, prestidigitazioa bezala, eskuko hatzekin egiten diren magia trikimailuak izendatzen dituena; beste frogarik behar ospearen izaera hutsala, itxurazkoa eta iruzurrezkoa betidanik nabaria izan dela ikusteko?

460.- Arimak gara, puzten gaituen airea dena.

461.- Euririk ez kanpoko espazioan.

462.- Denoi denbora gainera erortzen zaigu.

463.- Inguratzen gaituen orok ikusi ez ditugun aldeak dauzka.

464.- Zientzia bat metodo bat da, dena ikusten ahalbideratu diezagukeena baina ikuspuntu bakar bakun batetik.

465.- Ez gaituzte gogoratzen, hartu ziguten itxura gogoratzen dute, besterik ez.

466.- Nork esango zuen garaien hasieran ia bat izaten amaituko genuela, Gizateriaren hasieran nork esango zuen horren ezberdinak izango ginela.

467.- Amaiera heltzean gure gorputza besterik ez garela onartzen dugu, ordura arte bere baitan espetxeratuta gaudela uste dugun arren.

468.- Errealitatearekiko gertutasuna da garrantzia determinatzen duena.

469.- Ez dago pertsonak limurtzeko modu efektiboagorik dagoeneko zuk pentsatzen duzuna beren kasa pentsa dezaten uztea baino.

470.- Laugarren dimentsioa noosfera da, ezagutza eta ondare unibertsalaren partaide izateak perspektiba altuera bat ematen duelarik eta noizbehinka bertigoa eragin dezakeelarik lurretik oinak altxa gabe, baina egiatan eta praktikoki, egunerokoan, beste bizitza bat ahalbidera diezagukeelarik inoiz txokotik ateratzen ez bagara ere.

471.- Norbait joaten den bakoitzean mundua hil egiten da.

472.- Denek gauza bera nahi al dugu?

473.- Erabaki egokiak denborazko perspektiba duenak bakarrik har ditzake.

474.- Nazioak oroimenean mamitu egiten dira, diasporako beren seme-alaben malenkoniako arragoan xehetasunak eta ñabardurak galdu eta batzen amaitzen direlarik.

475.- Oreka da gauzak batuta mantentzen dituena denboran. Orekarik edo zentzurik gabe gauzek ez diote elkarrekin egoteari eusten.

476.- Horrenbeste kultura bisuala daukagu metatuta gogoan ezen dagoeneko ia ez dago egoerarik, ezohikoa izan arren, erabat bestelakoa suerta dakigukeenik.

477.- Derrigortu beharko gintuzkete gure izenaren aurretik ‘Tximu’ hitza aipatzera pare bat belaunaldiz, ardura hartu arte edota gutxienez behar den bezala gogoratu arte.

478.- Pertsona baten aurrean gertatzen ez zaiguna ez da gertatzen.

479.- Aro modernoaren hasiera zerak markatu zuen, gizakiak bizirauteko borroka atzean utzi edo nolabait gainditu izanak eta iruzur edota huts eginda sentitzen hasi izanak, emaitzekin, emaitzen ezarekin, edo sinpleki borroka beste maila batean jarraitzeko beharrarekin. Modernitatea zibilizazioaren frustrazioaren garaia da, non gaztetan amaigarria edo gaindigarria zirudienak mantentze kostu itzelak eta bere barneko ezegonkortasuna agertzen dituen, ametsak besterik ez direla eta ikusten diren azalak itxurak besterik ez direla errebelatuz.

480.- Lehenengo gizakirik ez zen, gauzak non amaitzen edota non hasten diren ikusterik edo esaterik gehienetan ez dagoelako. Prozesuak besterik ez gara, unibertsoan den edozer bezala.

481.- Digitalak eman digun handienetakoa gure gertuko mundu fisikoa eta gure izaera bera iraunkorragoa eta solidoagoa delako ustea eragin izana da, beste birtual baten sorrerak bakarrik hau ‘erreal’ bat eratzea edo asmatzea ahalbideratu zigularik.

482.- Izendapenak isilpekoak izan ohi dira.

483.- Natura ezkontza bat da non gonbidatuak garen, nahiz eta azkeneko lekuetan egon eta gauza handirik ez dugun ikusten ezta entzuten ere.

484.- Bakean hiltzea lortzeko era bakarra, eta tarteka duintasunez bizitzen saiatzeko ere, norberak bere egia propio txiki bat eraikitzeari ekitea da, ez gehiago ez gutxiago, eta besterik ez.

485.- Mundua dentsoa da, baina hutsik dago.

486.- Beti dago bihar gehiago gaur baino.

487.- Hautatzeko baztertu egin behar da, eta baztertzea askotan deuseztatzea da.

488.- Elizak ez dauka beste bekaturik mundua daukalako pentsamenduaren parekorik.

489.- Batzuek zerbaiten justifikazioa baino haratago ez dute ikusten.

490- Batek botila erdi hutsik ikustea aukeratzen badu ahalegin ezak ikus ditzake nonahi.

491.- Ez dago gu guztiok baino sendoagoa denik.

492.- Ura, gauzak edo gu, zerbait irakiteko zorian dago.

493.- Soro bateko eguerdiko isilean kultura osoa hil da.

494.- Ez dago gizateriaren historian heroi bat goiz batean beretik irten eta errealitateari zuzenean aurre egiten dionaren parekorik.

495.- Maila fisikoan paregabeak egiten gaituena ziur aski ez dira aurpegiaren ezaugarriak edota gorputzaren itxura, kolorea baizik.

496.- Santuen artean itzal luzeagoa izan dute bihurriek iraultzaileek baino.

497.- Intimitate bortxaketarik handienetakoa da baten bat bere baitan aterpetzen ez uztea.

498.- Planeta honetan gose, aterpe eza edo hotza pairatzen duen gizaki bat egongo den bitartetan ezin dugu libre izan, eta hori elkarrekin daukagun menpekotasun nagusietakoa da. Bestearen miseria gorriak lotu egiten baikaitu.

499.- Zerbait egiteari ekiten diogun bakoitzean funtsezkoenean amore ematen dugu.

500.- Sormena eskarmentuarekin iraungi egiten da.

501.- Unibertso honek daukan izugarriena determinazioa da.

502.- Gure intimitatea ezkutatzen dugu aurrena bere bila joan behar izateko ondoren.

503.- Aholku emaileak egoskorrak ohi dira.

504.- Bizitza daukanak dena dauka.

505.- Konplizitatea sen bat da giza arimaren baitan norberekeria bezain errotuta dagoena.

506.- Sinpleen mundua hauskorragoa da.

507.- Harrigarria ez da beti egiten duguna ulertzen duen publiko baten bila gabiltzala, maiz aurkitzen dugula baizik.

508.- Erretirorik amestuena erlijioa da, ardura eta erantzukizun ororen disoluzioa.

509.- Edozein gai sakonki lantzeak antzinakoak zein handiak ziren erakusten digu, baliabide askoz urriagoekin, modernitatearen haustura irudikeriaren atzetik ikusita.

510.- Bizitza aski luzea da zerbait ikasteko.

511.- Umearen munduan ez da ezer aldatzen, ez da inor hiltzen, dena horrela izan da betidanik eta horrela izango da betirako, zerbait gertatzen den arte…

512.- Egia bakar batek gure iragan osoa berreraiki dezake.

513.- Giza harremanak testuinguru erreal batean gauzatzen dira nolabait gizarte erakunderen batez baldintzatuta ez daudenean.

514.- Beharbada egun bat etorriko da non planetako biztanle guztiek zerbaitetan parte hartuko duten, izateaz aparte.

515.- Ametsek dena eskatzen digute, eta betetzen saiatzeko gehiena galdu behar izaten dugu, gu geu barne.

516.- Kulturak onerako eta txarrerako zure ingurutik ateratzen zaitu.

517.- Zerbait izugarrizkoa badago enbor pila batean, errautsak baitira liburuenak zeinen papera ez den oraindik osatu, udak oraindik ireki ez dituen hostoetan ere bai, gu geu edozein bazter ilunetan gautzanok, hil aurretik ere. Ez da uzta bat, ez da hor biolinik ezta oherik susmatzen, izan ezin diren gauzetako pila bat da besterik ez, izan ez diren gauzetako pila bat, dagoeneko ez diren gauzetako pila bat.

518.- Ez du inork neurtzen asmatzen ez norbere indarrak ezta norbere nekea ere.

519.- Erlojuek gu neurtzen gaituzte, ez beste inor eta ezer.

520.- Jokatzen ere ez dugu galtzen ikasten.

521.- Iraultza eta berrikuntza kontzeptuen izanak gizarteak bere bizirautea bermatzen zein efizientea den frogatzen du, erakundeen transmisio mekanismo guztiak nola babesten eta funtzionatzen mantentzen duen edozein sorrera eta edonolako hausturen gainetik, bere burua nola berregiten duen etengabe eta gizakien birjartzea ia nabaritu gabe.

522.- Logomania, zentzuari buruzko obsesioa, belaunaldi bakoitzean bizitza salbatzen digun gaixotasuna da.

523.- Europako historian ez da iparraldeik ezta hegoalderik izan.

524.- Arazo txikiagoak izango bagenitu handituko genituzke, desokupatuek egiten duten moduan.

525.- Gure barne mundua egunero zabaltzen da, orduoro, unibertsoa bezala, lotan gauden tarteetan salbu (orduan berrantolatu egiten da agian). Goizean jaiki eta geure ertzak ikustatzera ere ez gara heltzen.

526.- Bakterientzat gutako bakoitza herrialde bat da.

527.- Urruntasunak heriotzak bezainbesteko ospea ematen du.

528.- Bat bazter batean sortzen da, auzo batean hazten, hiri batean koskortzen eta herrialde batean eta munduan gizentzen, baina unibertsoan hiltzen ez denak ez du bete patua bete.

529.- Gau eta egun borrokari eusten diogu jo eta su eta gero non eta nori amore eman ez dugu aurkitzen.

530.- Hezibideak eta kulturak bakarrik eman diezagukete zehatza denez gozatzeko behar den abstrakzio maila.

531.- Inork unibertsoan gure tokia ikusiko balu, mendian euripean lo egiteagatik sendo sentitzea irrigarria irudituko litzaioke.

532.- Bizitzarik ez dagoen guneetan soilik gaude ziur.

533.- Gure garaiko heroiak eta munstroak ere objektiboaz nekatzen ez direnak dira.

534.- Hitza betetzea asaldatze erarik gordinena da.

535.- Milaka urte zibilizaziokoek ez dute mundua gure neurrira egokitzen lortuko.

536.- Kultura amerikarra kultura europarra da, beharrik gabe baina.

537.- Zein ezberdinak ikusten diren tokiak urrundik etortzean.

538.- Heriotzak bakarrik askatzen gaitu oroimenaren esklabotasun gozoetatik.

539.- Kultura bakoitzak bere esparruan induskatzen du, baina ez dute denek errealitatean barneratze maila bera lortzen. Erlatibismo eta berdintasunaren fabulek zailtasuna hartu ohi dute aitzakiaz.

540.- Hau ez da munduko antzerki handia, mozorro festa luze bat baizik, eta besterik ez.

541.- Dagiguna nonbait guztiona da, baina nekea norberarena da bakarrik.

542.- Non dena hasi zen dena amaitu zela sinesteko joera agertzen omen dugu.

543.- Absolutu orok bazterrak ditu, ozeanoak zein ura, basamortua, gaua, dirua, egia.

544.- Zerbait zaintzen duenak bere burua gutxiago zaintzen du.

545.- Norbere egia eta norbere gezurraren artean ez dago alde handirik.

546.- Giza mekanismoek eta makinetakoek ere zenbaitetan funtzionatzeko joera harrigarria dute.

547.- Posta elektronikoa, bideokonferentzia edota telefono berak ere zerbait faltsuzkoa dute. Posta fisikoak bakarrik erakusten baitu bere-betean gabeziak eta urruntasunak pribazio gisa ematen dion xarma mingotsa.

548.- Unibertso honetan bizitza definitzerik balego zera litzateke definizioa, aurreikus ezin daitekeena.

549.- Itxoiten jakitea eta larrialdiak antzemateko eta haiei aurre egiteko gaitasuna ez ohi dira batera biltzen pertsona berberengan.

550.- Umeen edertasunak helduen itsustasuna behar duela dirudi munduaren gorritasunari aurre egiteko, umeak beren itsustasun propioa garatzeko gauza diren artean.

551.- Elkar tratatzeko era berriak esploratzen gaude beti.

552.- Ez da ezer ulergarria bere ingurugirorik gabe.

553.- Norberak bere munduarekin bere erara engainatzen du bere burua, eta norbera munduarekin bere erara desengainatzen da.

554.- Arraroa suertatzen da inolako eskola okultista sortu ez izana geure orezta eta orinen konstelazioetan etorkizuna irakurtzen diguna.

555.- Desberdintasunez unatzen ez dena ez da irekia, mamigabea da.

556.- Beste errudun baten ezean, batek beti lepora diezazkieke bere ajeak gurasoei.

557.- Hilkorrak ez bagina ez geneukake infinituaren intuizioa.

558.- Dauzkagun oharkabeko giharren artean, bihotza edota arnas sistema kasu, zoritxarraren aurrean hazi edo uzkurrarazten gaituena dago.

559.- Kopuruek dena argitzen dute.

560.- Ezin da beti azturen aurka defendatu.

561.- Denbora hiriak apurtzen doa, ez hirien ideia, hiriak berak baizik, baita hiritarren bizitzak ere. Eta ez ditu inork apurrak jasotzen.

562.- Ezinezkoa suertatzen zaigu jarraibideak ez segitzen ikastea, hona ekarri gaituenak hona josten gaitu.

563.- Baten batek bere buruaz beste egiten duenean bihotza apurtzen duena ez da salba zezakeen ezer ez esan izana, baizik eta jakitea nonbait bazegoela hura salba zezakeen zerbait esan genezakeena eta esan ez genuena, berdin diolarik zein azaleko edo zentzugabea izan zitekeen; gauza da asmatzen ez genuela jakin.

564.- Urteak ez dira toki guztietan modu berdinean metatzen.

565.- Bat bere garaian zentzen da.

566.- Portuetako urak salbokonduktuak irensten ditu.

567.- Ebalua ditzakegun behar bakarrak iraganekoak dira.

568.- Denborak bere sekretu propioa dauka, izatearenaz beste, ezerezaz betea eta inertziarik gabe aurrera egiten duena.

569.- Ez dago munduan beste handitasunik geure baitan aurki dezakeguna baizik.

570.- Geure lanak plazaratu arte soilik elikatzen ditugu, maiz hazten jarraitzen ez duten arren.

571.- Gure esanahien eskekotasunean psikologoak txirotasun gorrienean bizi dira. Haiena bai dela gizatiarra, gizatiarregia.

572.- Zer eginkizun ebolutibo leukake tristurak?

573.- Urak dena sendatzen du.

574.- Gizasemeak, historia eta arte bakoitza bezala, gero eta azkarrago hazten doaz inora ezerantz.

575.- Egun batek beste batetik bakarrik sendatzen gaitu.

576.- Denok lekaideak gara munduko monasterioan, denok artzainak, denok erregeak.

577.- Gauaren magia osoa zabal dadin iluntzearen abandonua eta hotz luzea behar dira, baina egunerako ez gaitu ezerk prestatzen.

578.- Egungo gizarte mediatikoan politikariak apaizen antzekoak dira, ezin dituzte emozioak espontaneoki agertu (eta egokitzen denean antzeztu behar izaten dituzte), ez eta lagunarteko festa batean mozkortu, ez eta edozein erreakzio edo iritzi naturaltasunez adierazi ere politikoki zuzentasun eza batean erortzeko arriskuz, esaldi bakar batekin karrera politiko luze bat amai daitekeelako egun batetik bestera. Zuzentasun politikoa eta tontoena inoiz ez gogaitzea irizpidetzat dituzten komunikabideen begirada itogarriaren pean politikariek ezin dezakete beren pertsonai edo katamalo publikoa utzi edo kendu eguneko hogeita lau orduetan, urteko hirurehun eta hirurogeita bost egunetan. Moral erlijiosoaren hipokresiak pederastia eragin zuen, ea orain hipokresia publiko horretatik zer ateratzen den, beno, begi bistan daukagu dagoeneko.

579.- Izatearen egiak kulturaren atzean aurki daitezke beste inon ez.

580.- Bizitzak lurraren gainean metatzen dira mundua munduago egiteko.

581.- Jaioberriei izen bat baino gehiago jartzeko ohitura zaharrak ez du izu erlijiosoaren numen katolikoen babespean kokatzeko beharra agertzen soilik, gizakiaren izaera anitza eta helezinaren intuizioa ere bai agian.

582.- Gizakia afektuen menpean hasteko eta amaitzeko programatuta dago.

583.- Egunero iraganaren diktaduraren aurka burutzen dugun matxinadak porrot egiten du.

584.- Gorpuak izugarriak egiten dituena da: barruan ez gaudela.

585.- Idealizazioa da bikote maitasuna pozoitzen duena. Hasieran dagokion baino oxigeno gehiago sartzen baitio eta horrela azkarrago herdoilarazten du.

586.- Gizakiaren izaera jainkotiarra galdetzeko ahalmenean nabarmentzen da, erbestealdi profanoan galtzeko gaitasunean, eta baldintzapen sozialari erantzuten dakien nor bat badagoelako sinesmenean.

587.- Hondamendi morala lehen ibilaldiarekin hasi zen.

588.- Irakurtzea denbora besterik kentzen ez digun jarduera bakarrenetakoa izango da.

589.- Tximinoak gara tximinoak arrainak diren adina.

590.- Denei gustatuko litzaiguke gure hilarrian “Libre izan zen” jartzea, baina denok badakigu ez ginela izan.

591.- Historiako gailurreko uneak arteen, zientzien eta jakintzen artean bateratze uneak izan dira beti, antzinako Heladea, Errenazimendua edota Ilustrazioa kasu, eta geure buruari zera galdetu beharko genioke, ea espezializaziorako daukagun seta gure garaian ez ote den gainbehera zantzu bat.

592.- Heriotza beti bat-batekoa da.

593.- Hitz bat baldin badago gure zibilizazioa definitzen duena hori “interesa“ da, denboraren poderioz esanahiz betetzen goazena.

594.- Agian euskal gogoan gizabanakoarenaren zilegitasuna onartzen zailtasun edota susmo kultural bat egon daiteke, erromantizismotik trantsizio ez-oso bat, niaren erditasuna egungo mendebaldeko zibilizazioan eten bat bere errealitatearekiko ikuspuntu orokorra asumitzea galarazten duena, eta salneurririk garestienean ordaintzen ari dena. Baliteke batzar, biltzar eta asanbladetako tradizio errotuak, antzinako gertuko demokraziakoak alegia, eztabaida zuzenaren mitifikazio bat eragin izana gurean beharbada, gizarte orokorraren iritzia eratzeko prozesu konplexuen balorazioaren kaltean, eta horrekin batera aspaldi honetan edozein kezka sozialen inguruan “kolektibo“ bat sortzeko joera, garapen bereziak ernarazteko gauza bailiran. Egiazko kolektibo bakarra gizarte bera osoa ez bailitzan, edo gizateria bera ere hein batean, eta gure historian eta munduko historian ere “talde egiek“ aski min eta gatazka ez bailuten egin. Ezin da herrien eboluzioen izaera dialektikoa ukatu, nabaria delako, baina aurrera egiteko indarra egiten duten antagonismoen sorreran beti gizabanakoa dago. Plazaratzeko elkarrekintzez gain, tesiak gizabanakotik kolektibizatzera igarotzea talde posizionamenduen moduan ankilosazio bilakaera suertatzen baita beti, ideiak aberastu eta sistematizatu egiten dituena, bai, baina aldi berean usteltzen eta deshumanizatzen dituena, gizaseme bakarra irizpide ororen helburu eta jatorri izanik, eta talde guztiak gizartearen irudipen distortsionatu bat, itxurazko antzezpen bat, tertuliano argiak berehala jabetzen diren bezala. Egia gutxik eusten diote irekitasunari eta argiarekiko eta denborarekiko esposizioari, eta horien artean ez dago “talde egia“ bakar bat ere.

595.- Zenbaitetan nostalgia krepuskularrak hartzen gaituela dirudi; gurea iraganeko edozein garai bezain epikoa da.

596.- Ezin daiteke beste batekin zentzuz mintzatu bere buruarekin mintzatu ez bada.

597.- Haurtzaroa intimitatea besterik ez dagoen bizitzako garaia da.

598.- Etorkizuna antzeztera kondenatuta gaude iragana etengabe errepikatzen den bitartean.

599.- Jakinduriak soilik txertatzen du ezagutzaren albo ondorio nagusiaren aurka, munduaren txikiagotzea.

600.- Ez dago kosmopolitismorik abertzaletasun sublimatua ez denik, hortaz Julien Bendak salatzen zuen kleroaren traizioa ez zelarik konfesio arrazional unibertsaletik egindako apostasian burutu, kosmopolitismoari funtsa ematen zion abertzaletasun heleniarretik egindako abandonuan baizik.

601.- Ezeztea erraza da.

602.- Historia Europan eta Asian sare bat da zeinean denak, pertsonak eta herriak, beren ametsetatik eror daitezkeen lurra jo gabe eta saioan hil gabe.

603.- Kanposantuak eta baselizak aireportuan errealitate plano berean daude.

604.- Atzerrian ez dago begirunez jokatzerik.

605.- Liburuetan ez dago maltzurkeria handiagorik egileak bere buruarekin baino beste batekin mintzatzen agertzen denean egiten duena baino, zu poetikoa agerikoa ez denean gehienbat.

606.- Ipar Amerikaz… misterio bat suertatzen zaizkigu ipar amerikarren hainbat ohitura eta ikuspegi, hala nola erakusten duten elkarkidetasun kontzientzia sendoa, une larrienetan batez ere, bizitza gehiena arrabaletako etxe urrun eta isolatuetan eman arren, gu baino jarduera publiko askoz gutxiago egiten, backyardeko senideen arteko eta bizilagunen arteko barbakoez izan ezik; edota izatearen aurrean orokorrean hartzen duten jarrera materialista eta pragmatikoa, Cioranek leporatzen zien sakontasun izpiritual eza hain zuzen ere, daukazuna zarelako hilobi izugarri horren azpitik, bitartean erlijioekiko berebiziko miresmena izanik eta beren ofizioetarako atxikimendu eta dohain berezi bat agertuz, gurean egun inon gertatzen ez den moduan; edo bestetik beren eskuzabaltasuna eta elkarri laguntza emateko erakusten duten prestutasuna, versus laguntza hori bera gizarte mailan eskubide batzuen araberako eskema batean antolatzeko edozein saioren aurrean agertzen duten senezko errefusa, kolektibismoa suposatzen duelakoan; edo iragan historiko klasiko baten gabezia nola tratatzen duten, transzendentzia historikoaren eta zentzu konbentzionaleko gloriaren sentimendu nabarmen baten bidez; edo beste bat, muturreko indibidualismoa, gizarte posizioaz eta ingurukoen iritziari buruzko kezka neurotiko bat pairatzen duten buru berberetan; edota hasiera batetik irizpide eta balore antiklasistak eta antiformalistak harroin gisa aukeratu zituen herri batean formak eta itxurak inon baino gehiago modu horretan nagusitzea; edo beste maila batean, idearium meritokratikoa ildo bezala onartu izana, eta aldi berean talentu naturalez eta beste arlo batean genealogiaz eta familien historien inguruko horrelako seta jarraikorra izatea; edo bestaldetik beren probintzianismo politiko txundigarria gu baino askoz kosmopolitagoa den nazioarteko politikaren gaineko ikuspegi batean, beren potentzia bezalako errola barne; edo helezin diezaiokegun bakezaletasun mota bat egun onartezina iruditzen zaigun militarismo baten barruan; erlatibismo morala solipsismo eta integrismo moralaren baitan…; edo finean, eta igual gu gehien harritzen gaituena, beren buruei irizpide aitortzea beste kulturak epaitzeko, eta hori betiere irekiak izan direlako kultur haien balioa onartzeko edota haiengan giza kondizioaren izendatzaile komuna ikusteko bezain zuhurrak izan direlako.

Europatik ikusita ulergaitzak suertatzen zaizkigu Ipar Amerikako gizartearen kontraesanak, beraien way of life eta pentsamoldeak gero eta arrotzagoak omen zaizkigu, haien dinamismoa gu etengabe gainditzea dirudiela. Agian kultur mendebaldarrekiko geure jabetasun sentimendua kolokan jartzen dutelako, gure mesfidantza eragiten baitu ezberdintasun orok, mendebaldar izateko era bakarra gurea bailitzan eta gizartearen ongizatea ziurtatzeko bide bakarra gurea bailitzan, nahiz eta hamarkadero Ipar Amerikakoak oro har Europako herriak baino aurreratuagoak daudela ematen duen, eta guk onartu baino askoz aurretiagotik Atlantikoa mare nostrum berria bilakatu den arren.

607.- Ideiek galderak luzatzen dituzte, besterik ez.

608.- Egunero munduarekiko gure urruntasuna handitzen da.

609.- Zerbait gelditzen da beti galtzeko.

610.- Zentzuaren goseak eragin duen asmakizunik nabarmenena, jainkoaren ideiaz aparte, urte bakoitzari izen bat jartzearena da.

611.- Eraildakoak nekez egokitzen dira hilerriko beren lekuetara.

612.- Baserriaren abandonuak, haren bakardade harroak, beti galtzen ari den haren edertasunak, haren mami ahistoriko eta misteriotsuak, euskaldunoi ez digu erretiroaren fantasia aztoratzen bakarrik, beste edozein kulturatan agian egingo lukeen moduan, birrosaketaren behinolako sen bat eragiten digu halaber, bestelako baldintza batzuetan dena posible litzatekeelako ustea, ez garena besteei leporatzeko behar grinatsua alegia.

613.- Denboraren iruzurrik handienetakoa ez da iragankortasuna, gure mundua jarraikorra delako ilusioa baino, iraunkorra bailitzan eta segundo bakar batean dena alda ez baliteke bezala.

614.- Izadian eta munduan dena hitzartzen dela dirudi gure koloreen bizitasuna gal dezagun.

615.- Saltzen duten eternitate fantasian parte hartzeko, erlijioek sortu ziren aroetako arropak janztea exijitzen dute.

616.- Agenda gainezkatzen den heinean premiazkoa ez dena izateari uzten doa nolabait, irrealitate guneren batean barrena atzeratuz.

617.- Egun batzuk badaude zeinetan dena atzo dela ematen duen.

618.- Denbora ahaztuta utzi duenaren bila itzuli ohi da.

619.- Heriotza guztiak alferrikakoak izan dira, heriotza guztiak beharrezkoak izan dira gu hemen izateko.

620.- Gizateria hildako bakoitzarekin garaitua suertatzen da.

621.- Munduko errege egin ginenean mundu izateari utzi genion.

622.- Historiak eta poesiak gertakari konkretuei izena jartzeko bokazioa partekatzen dute.

623.- Zeruko marrak ikusi edo irakurri nahi dituztenentzat soilik daude han goian.

624.- Batek gainontzekoaren gainean euri egin nahi badu, azkenean lehortu egiten da.

625.- Kategoria absolutuetan pentsatzeak, eternitatea kasu, eginkizun ebolutiboren bat behar du izan, baina izaki dagoeneko kontziente bat bizirauten saiatzen zen arokoa.

626.- Azterketarik ez dago sinplifikaziorik gabe.

627.- Nolakoak lirateke espainiarrak Penintsula eta Amerikako espazio ireki handietan elkarrengandik isolamenduan herri bezala hazi beharrean lurralde estu batean bizi behar izan balute? Holandarren modura adibidez? Hegoko inbasio batek bultzatuta Iparrean konprimatuta jarraitu behar izan balute mende ilunetan egon ziren moduan?

628.- Heriotzak eragiten digun deskokapena hein handi batean gertakizun bakuna izateak sortzen du, ulerkuntza kulturalentzat zeinen gainetik zibilizazioa eraikitzen den helezina.

629.- Zergatiak deskribapenen baitan sartzea diskurtsoaren iruzur sinple baina eraginkorrenetakoa da.

630.- Harrigarria ez da iraganaldia idealizatzea, orainaldiarekiko zabarkeria baizik, gehienei denbora madarikazio bat bezala erortzen baitzaie gainera.

631.- Hilobiak ere zahartu egiten dira.

632.- Gure adimenak irauten duena bakarrik egia izan daitekeela usteko joera garatu duela dirudi.

633.- Hilerria, txikitutako subjektuen lorategi hori non arima galdu bakarrak bisitariak garen.

634.- Euriak uretatik erabat ateratzen amaitu ez dugula gogorarazten digu.

635.- Betetzen goazen urteak beste haurtzaro dauzkagu.

636.- Okerrenean ere gizakia zerbait idealaren bila dabil.

637.- Edozein ezagutza motak mundua txikiagoa egiten du, edozein ezagutza motak mundua handiagoa egiten du.

638.- Shakespearengan besteak beste zera ikus dezakegu, mamuak alde egin zutenetik soilik gure kontzientziak isiltzeari utzi ziola eta erruak leporatzen hasi zitzaigula. Mamuak esanekoak omen dira, nahi dugunean eta nahi dugun eran badatoz eta badoaz, entzun behar duguna diote eta nahi edo behar dugun beste beldurra eragiten digute, ez gutxiago ez gehiago.

639.- Ardurak gure kontzientzian gosea eta asea eragiten du, baina ardura hutsak ez du ezer konpontzen.

640.- Gure baitan dauden mundu apurrak edo islak besterik ez gara.

641.- Irauten duten gauzek ziurtasun sentsazio bat eragiten digute, zeinaren faltsutasuna irauten ez duenak agertzen baitu.

642.- Estatu Batuetan etxeak zurez eraikitzen dituzte bien bitartean soilik bizi direla onartzen dutelako.

643.- Bazter bakoitza mundu bat izan liteke, izan daiteke.

644.- Munduko ur guztiak nahastu egiten dira guregan.

645.- Zenbat elkarrizketa ez ote dautza azpiegitura eta eraikuntza bakoitzaren azpian. Hartu-emanen arkeologiak paperetan aitzurtzen du, beste inon ez.

646.- Seme-alabek munduan beste ezerk eman ezin diezagukeena ematen digute, zentzua.

647.- Jainkoak lurraren gainean guk gure iraganaren gainean daukagun antzeko ikuspegi eta ahalmenak izango ditu.

648.- Irakurtzeko dauden liburuen kopurua, etengabe areagotzen doana, hilezkortasuna nahi izateko zio nahikoa da. Ikasteko hizkuntzak, ezagutzeko munduko bazterrak, egiteko lagunak, izateko amodioak, taberna urrunak non arrats-gauak alferrik galdu… eta halere iristen garenerako kaleko hizkeran bestelako hitzak eta esamoldeak erabiltzen dira, txokoak aldatu dituzte eta pertsonak hazi egin dira eta ezberdinak dira. Liburuek ere beste gauzak esaten dituzte… Goazen lekuetara heltzerik ez dago, eta gure frustrazioa ez dator denbora ezin luzatzetik, ezin zabaltzetik eta itzultzetik baizik.

649.- Ezta jainkoak ere ez du bere burua denontzat garrantzitsu egitea lortu.

650.- Zentzurik ez duten gauzek ez dute irauten, eta zentzudunek ere ez.

651.- Jendea ez omen da berriaren superstizioan erortzeaz nekatuko.

652.- Estatu Batuetan ez dago santurik apenas, haientzako Testamentu Zaharra Europan gertatu zelako. Iberoamerikan aldiz santu franko dago, jatorrizko zibilizazio baten pobrezia-aberastasuna gordetzen dutelako, ez baitira gure seme-alabak.

653.- Zibilizazio bat zera da, ureztaketa instalazio zabal batek eragindako uzten ziklo bat, non inperio batek hoditeria eta kanalizazioak (legeak, erakundeak) ezarri dituen eta beste kultura batek ura (baloreak, ametsak eta ideial estetikoak) isuri duen. Gauza da historian zehar herriek praktikoak edo espiritualak izateko joera erakutsi ohi dutela, anitzak eta hainbat mendeko bizitza luzea izan arren, eta orokorrean ura bildu duena ez dela banatu duena. Inperio bat ez baita baloreen kontu bat, nahiz eta zenbait balore irizpidetzat edo oinarritzat izan, logistika kontu bat baizik, eta hortaz zori historikoak nahi izan baitu etnia sortzaileek jasotako eta gordetako ur preziatua beste herri hedatzaile eta pragmatiko baten ontzi solidoagoetara pasatzea. Horrela, adibidez, Heladeren jarauntsia Erromako tutueriatik etorkizunera jario zen, eta geroko katolizismo judeo-erromatarra Espainiako esklusetatik hedatu zen beste kontinenteetara.

Salbuespen nagusia Iraultzako Frantzia liteke agian, gizakiaren jatorrizko eskubide eta askatasunen birusak Napoleonen armaden bizkar zorro propioetan bidaiatu baitziren.

654.- Badaude esandako esaldi batzuk denboran zintzilik geratzen direnak, non euskarritu aurkitu ezinik.

655.- Psikologiaren eta erlijioaren salmentan salneurrien arteko aldea justifikatzen duena ez omen da gaiaren kalitatea, huskeria bera biltzen duen paperaren kalitate historiko–kolorista ezberdina baizik, alde batetik batak antzinakotasunaren eta sustraitzearen aitzakiaz hilezkortasunaren plazeboa eskaintzera ausartzen den bitartean, besteari tradizio sekular motzak lurrean zoriontasunaren edota betetasunaren plazeboa eskaintzeko besterik ez diolarik ematen. Merkatari finen ukitua nabaritzen baita hemen ideien azokan, zabor izpiritual bera bestelako ontzietan poteratuta eta bestelako etiketekin saltzen delako bizitza egunen truke salneurri erabat ezberdinetan, bata garestia eta bestea merke samarra, horrela eskasi boladetan ere gezurren hornidura ondo ateratzen dela bermatuz.

656.- Ziurgabetasunen mundu batean ziurtasuna bertute nagusi eta estimatuena den era berean, antsietate giro batean askikeria da jasanezinena suertatzen den handiustea.

657.- Zientziak eta ezagutza eremu orok, kanpoko errealitate delako hari gertuketa objektiboenak egiten saiatzen direnak ere, giza kondizioa esploratzeari ekiten diote, besterik ez.

658.- Ez du inork iruzurtzat hartzen norbere oroimenaren gezurrez engainatua izatea.

659.- Bizitzako boladetan, zeinetan familia, lagun edo kideen konpainiaz babestuak izan garen, ereindakoa hazi ohi dugu bakardadean.

660.- Tratu publikoa idealizatzen irakasten digute, egiatan gehienetan degradatzailea den arren.

661.- Bizitza hain laburra da, eta izateko esperientziak horren zabalak eta anitzak, ezen zaila suertatzen den garrantzitsuenak diren ala ez hautemateko paradak aurkitzea eta sortzea.

662.- Jo eta su arraunean aritu arren, ez gara lehenago helduko mundu-lasterrean sinpleki flotatuz baino.

663.- Planeta osoa oihukatzeko daukagu eta oihartzuna itzultzen diguten txokoetara jotzen dugu behin eta berriro.

664.- Gutunak geure buruari idazten dizkiogu.

665.- Edari eta jaki makinen aurrean lan talde bat tarte bat hartzen ari da giro formal batean. Haietako batek txanpona sartu baina makinako gailua trabatu egiten da, eta ez daki zer egin berak, egoera deseroso batean aurkitzen da. Ez dago inor nori kexa bat zuzendu, eta familiarra ez zaion jende baten aurrean ezin kolpeka eta bultzaka hasi, baina ezer ez egiteak ere lotsa eragiten dio. Zer da ba lotsa eragiten diona une hutsal horretan, ba ezusteko desatsegin baina garrantzirik gabe horrek kolokan jarri duela gaur egungo gizarte bizitzako itxurazko taburik nagusienetakoa, askikeria.

666.- Hazi egiten gara, zabaltze hutsaz, desagertzea eragiten duen erabateko sakabanatzeraino.

667.- Mundua ispilu handi bat da, ematen dioguna besterik ez digu itzultzen, eta zenbaitetan, behin bederen, hori ere ez.

668.- Erlijioaren arerio nagusia ez da eszeptizismoa, banalizazioa baizik. Erlijioaren belarra garrantziaren lurrean haz daiteke, beste inon ez.

669.- Ez dago metodorik umeak gaizkiari aurre egiteko prestatzen dituenik, baina, harrigarria bada ere, zintzo jokatzeko prestatzea da emaitzak lortzen dituena.

670.- Belaunaldi bakoitza hobeagoa izan daiteke, belaunaldi bakoitza hobeagoa da, belaunaldi bakoitza okerragoa da.

671.- Bizkarrezurra gure Babel dorrea zen eta da, eta eraikitzeari ekiten diogu uneoro geure bi hanketako zutitasun fantasiari eusteko nahian, baina makurtuta dirau, erortzeko zorian ia beti.

672.- Estatu Batuetako inperioaren kasuan harrigarria ez da agintearen sotiltasun morala ez mendekotasunaren izaera ekonomiko eta kulturala, metropoliaren tamaina baizik, herria berari begira bakarrik ez dirudi inoiz horrelako esparru zabalean kultura bakarreko elkartasun bat garatu denik planeta osoan, Txinaren salbuespenarekin agian, eta ez da inoiz jabari kolonial bat eraiki munduan zehar horren oinarri trinko baten gainetik, zeinean metropolia gune kolonizatua eta eragin eremua inoiz baino askoz sendoagoa dela ematen duen.

673.- Umezaroan eta gaztaroan gure mundu espiritual osoa nagusitzen dela sinestera iristen gara, eta gehienetan sinesmen horren baitan bizi gara heldutasunean ere, noizbait gertakarien metaketa hutsak edo adinaren efektuek gogorarazten diguten arte mundu izpiritual oso hori inguru fisikoaren funtzio bat besterik ez dela, eta benetan den bakarra bizitzara heltzean ikusi genuen materia bakuna dela, gure irudimena ahalbideratzen eta betetzen duena, berez garatzen eta eta eraldatzen dena, eta berarekin espiritualtasun oro sortzen eta desagerrarazten duena, gu barne subjektuk bezala, sortzen eta desagerrarazten.

Heroiak, maiteminduak, artistak eta egia esan gizaki guztiok gure mundu espiritualean bizi gara, besterik ez balego bezala eta guk azkenean zerbait erabakiko bagenu bezala, asmatzera iritsiz ere ez garela benetan garena (materiari izatea patetikoki ukatuz) helezina den bestelako zerbait baizik, arima, gure ni erreala omen zeinari materian trabatuta gelditzea gertatu zaion, eta nondik etorkizun batean askatuko garen zeru batera igarotzeko (geu bakarrik, beste animalia edo bizidunik ez) non materiarik ez den egongo; eta hori historia batean zehar non gizaseme bakoitzari gaixotasunek, istripuek eta gehienbat eguneroko mugek etengabe lotzen eta jotzen zuten eta zerk agintzen zuen agertzen zioten bitartean.

Zientziaren garapenaz ikasi eta onartu ez dugun arte zein den aurrera egiteko bide bakarra ez diogu materiari leku xume bat onartu gure hiperunibertso izpiritual erraldoian, eta hori gogoz bestera eta behartuta ia. Materia gaixoa, jakingo balu berak zein handiak garen, zein mugatuta dagoen bera, ez gu, eta zein askeak garen…

674.- Lurrak bere intimitatea igarotzen du unibertsoaren baitan.

675.- Historia idazten da eta herexak induskatu egiten dira gizaki talde bakoitzak lehenengo belaunaldi kontzientea dela uste duelako.

676.- Egunero gertakarien suharriari irakaspen baten txinparta kolpeka erauzten saiatzeari ekiten diogu, inolako aukerarik ez dagoenean ere, gure aurrera egitearen sua biziraunarazteko asmoz.

677.- Baten batek ekarri gintuela dirudi hau guztia sostengatzeko eta ibilian mantentzeko, eta zainduko duen hurrengo belaunaldia sortzeko eta hazteko, besterik ez.

678.- Etorkizunean gaur baino tradizio gehiago egongo da, eta ez metaketa hutsagatik soilik, etorkizunak iragana zabalduko baitu.

679.- Kultura herrikoiak urtero belar, lore eta zuhamuxka ereintza galanta bultzatzen zuen eta duen bitartean, non goi kulturaren zuhaitz lerdenak haz daitezkeen, masen kulturak bere aldetik, adin-nagusitasunera XX. mendean heldu den unetik, gizasemearen arimaren oroimen ilunean meatzaritzari ekiten dio bakarrik. Pribatutasun kontzeptu bera ere kolokan jartzeaz aparte, esklabotasun garaietatik ikusi ez zen bezala, sineskeriak Ilustraziotik salbatzen saiatzen da jo eta su, irudi eta soinuaren erregistratzeko sistema berriak erabiltzen ahaleginduz izpirituen izatea `frogatze’arren, eta halaber behin egia diskurtsoen ezaugarri prestigiotsu bat besterik ez dela onartzea lortu duelarik, arte gehienetan genero berezi bat sortuz izpirituen izate hori biziagoki irudikatzen duena.

680.- Uzkurtzerik gabe sakontzerik ez dago, arrain abisalen modura denboraren poderioz presiora moldatzen goazen arren.

681.- Egiatan ibaiak bezalakoak gara, ozeanoa osatzera destinatuak, baina bidean nonbait lurrunduta galtzen direnak gehienbat.

682.- Batek ideia oso argi bat daukanean ez ditu bere baieztapenak besterik ikusten nonahi, baina ideia hori bera baztertzen duenean bere ezeztapenak dira edonon ikusten dituenak.

683.- Gure nahiak dira gure arazoen neurria ematen dutenak.

684.- Hamarna bizitza xahutzen ditugu aukeraketa bakoitzean, baina aukerarik ez dago bizitza bat bizi nahi badugu.

685.- Anakronia ilustratuen oholtza da izatearen mina arintzen duen ariketarik bakarrenetakoa, eta nostalgia ez bezala hordigarria edota astuna suertatzen ez dena, galera zirrara ergel bat albo-ondorio gisa uzten duen arren.

686.- Handikeria funerarioek galdera ikur bat ezartzen dute Darwinen tesiaren gainean. Zer eginkizun ebolutibo betetzen du gizabanakoaren ahanzturarekiko beldurrak? Besteengan bizirauteko grina edota iraupenaren fantasia eragitea ote?

687.- Gaztetan edozeinek munduko pisu osoa sumatzen du sorbaldan, zuzengabekeria, ezbehar eta ankerkeria ororen ardura, eta iraganeko gertakari historikoen berri izatean ere sumindu egiten da. Zahartzaroan berriz norbera egin dezakeenaren irismenaren mugez jabetzen denean, zinikoa ez izatea erronka bakarra dela dirudi.

688.- Telefono soinuak nolabait deiaren eta oihuaren arteko tartea aurkitu du.

689.- Bizitzak aurrera egin ahala zera deskubritzen goaz, pertsonek zenbat eta moldatze arazo gehiago izan orduan eta besteei mundua nola doan azaltzeko irrika gehiago agertu ohi dutela. Bizitza bera bere osotasunean ez dago ulertzerik, jakina, baina gizarteko elkarbizitzan oinarrizko harremanak, funtsezko elkarrekikotasunak, begirune eta pribatutasun perimetroak eta ahaleginen (ez zortearen) arabera gertatzen diren gauzak ulertzeko edo onartzeko zailtasun gehiago izaten dituztenak izan ohi dira gainontzekoei gai horiek gidatzen dituzten arauak edota irizpideak erakutsi nahian dabiltzanak oldarki, irakasteko seta hori moldatzeko ezgaitasunaren zantzua delarik. Eta zeresanik ez gaitz hori ezagutza arlo bihurtzen saiatzera iristen direnak, auto-laguntza titulupean.

Noski ezaguera ororen iturria existentziari geure jatorrizko moldatu ezina dela, bizitzarekiko geure alteritate sentipena, baina norbere buruari mundua azaltzeko beharra eta mundua aitzakiatzat hartuz norbere burua besteei azaltzeko beharraren artean badago aldea.

690.- Nork esan diezaioke umezurtzari gizakia zeluletako bilketa aleatorio bat besterik ez dela.

691.- Gizakion nortasuna horren konplexua da ezen beti aurki baitaiteke aitzakia bat edo beste edonori buruz ongi edo gaizki mintzatzeko.

692.- Zibilizazioa aukeren etengabeko sorreraren gainean sostengatzen da.

693.- Errealistarentzat iraganean gertatu zen orok gertatu egin behar zuen, zaila izaten delako errealismoa determinismotik bereizten.

694.- Erlijioek askatasunaren subiranotasuna eman digun jainko bat nahi dute, gezurra esateko gaitasuna eman digun bat ezin luketelako onartu, edo saldu.

695.- Etorkizuna hemen zegoen dagoeneko.

696.- Zerbait badago zibilizazio arrazionalean gure sentimenduen izaera erreala onartzea galarazten diguna.

697.- Bizitza berarekin egiten duguna da, ez gehiago, ez gutxiago ere.

698.- Denborak aurrera egin ahala berria berriagoa da, eta zaharragoa aldi berean.

699.- Gure gogoaren zoruan nortasun euskalduna, latinoa eta europarra aurkitzen ditugu ahalegin handirik egin gabe indusketa arkeologiko bateko jalkinen modura, edozer agertu edo artikulatu baino lehen edota ondoren.

700.- Gizarte mailan defenda dezakeguna besterik ez gara, eta horregatik mundu guztiak umeak, zaharrak eta makalak oro har baztertu egiten ditu.

701.- Ez da inor bere gorputzaren konplexutasuna ulertzeko gai, eta gutxiago ere asumitzeko edota menperatzeko, hori bera jainko edota izaki espiritualengan sinesten hasteko zergatietako bat izanik.

702.- Ondorengo gertakari batek bakarrik eman diezaioke garrantzia aurreko bati.

703.- Sektarismo kristau gandutsuak erromatarren zibilizazioaren goreneko hiru osagaietako bi, ingeniaritza, hitzaren zentzu zabalean (gizartekoa eta industriala), eta zuzenbidea banpirizatu egin zituen, eta inperio bera ere azkenean suntsitzea lortu zuen hirugarrena erabat erauziz, estatu hura eraikitzea eta zabaltzea ahalbideratu zuen aurrekorik gabeko tolerantzia erlijioso eta kulturala. Egia da baita ere zibilizazio haren hutsune eta bizio nagusiak gainditzen lagundu zuela, esate baterako jokoen eta ikuskizunen izaera odoltsua, esklabotasun edota genero eta gizarte klaseen arteko ezberdintasun gorria, baina horrek eta latinaren finkatze eta salbatzearen aldeko egindako ekarpenak ordain txikia dirudite hondatutako osoaren alboan, eta Gizateria mila urteko superstizio eta sektarismopeko iluntasun batean sartu izanaren alboan are gutxiago.

704.- Ilustraziotik jaiotako zibilizazioaren bekatu larri bakarra neurgarriaren esklabo egin izanarena da.

705.- Sentiberatasun zaurituen lurrean beste inon ez da hazten misantropiaren gangrena.

706.- Askatasuna ontzi bat da, barruan dena eduki dezakeena, ez daukalako ezer.

707- Berrehun eta berrogeita hamar urte eman ditu Europak dagoeneko erlijioaren oskoletik ateratzen, Erdi Aroko ilunpetik Antzinateko eta etorkizuneko argitara itzultzen, eta ez du erabat azaleratzea lortu oraindik.

708.- Humanitateak lantzeak aiurri artistikoak orekatu ohi ditu, urteen poderioz hunkipen eta laidoei aurre egiteko perspektibaren antigorputzak inkubatzen dituelarik, eta horrela beharbada ez ditu odol jarioak gutxitzen, baina bai ziur aski zauriak lehenago sendatzen eta orbantzen laguntzen duela.

709.- Gehienetan baliabideak iristen direnerako helburuak aldatu egiten dira.

710.- Ez dago erromantikorik insomnioduna bezala, berak sentimendu eta baloreen alderantzikatze absolutua garatzen duelako.

711.- Sekta kristauak Antzinate Klasikoa eta latina hozkeriaz akabatu zituen formolean gordetzeko, eta horregatik ez da paradoxa Errenazimendutik aurrera Erroma eta Heladeko argia arakatzen hasi zirenean latinaren gainbehera hasi izana hizkuntza kulturala gisa. Ez da egia alegia latina Errenazimenduan hiltzen hasi zela hizkuntza erromantzeen loraldi literarioaren eskutik; latina hilik zegoen Antzinate argitsua eta kultura klasikoa eraila izan ziren unetik, eta monasterio zein kalonjetzetan, eta unibertsitateetan ere, haren momia zen erabiltzen zena. Errenazimenduan gertatu zena zera da, latinaren seme-alabek zorutik altxatu eta duintasunez eta errespetu osoz lurperatu zutela, bere oroimenak iraun zezan eta bere seme-alabetan, eta bere seme-alaben seme-alabetan bizi zedin.

712.- Bakardaderako astia aurkitu behar da.

713.- Jainkorik baldin badago literatoen joko bera jokatzen du gurekin, elipsia.

714.- Helduei gizarteei gertatzen zaien gauza bera gertatzen zaie, horren bizitza konplexua daukatela ezen edozein gauzak edo gertakarik, dena delakoa, berehala galtzen baitu garrantzia, beti erlatiboa baita.

715.- Interesatzen zaigun oro mundu honetan dago, zientzia fikzioa ere bai.

716.- Ez ohi gara besteei azaltzen saiatzen, guk geuk ulertzen ez duguna baino.

717.- Jesusen mezu erlijiosoaren erakargarritasun ia eutsiezina honako honetan datza, ordurako eta ordutiko moralista ia ororen mezua kontenziozkoa zelakoan, zuhurtziazkoa eta proportzionaltasunezkoa, sakrifizioan ere, izarizkoa, eta Jesusenak aldiz gainezkatzea aldarrikatzen du, maitasunak suposatzen duen galera eta besterentzea. Ez azken batean senak iradokitzen duen kontserbaziozkoa, kontsumaziozkoa baizik.

718.- Ez dago bideak badaudela bezalako gezurrik.

719.- Ez dugu inor inoiz erabat ehorzten lortzen.

720.- Gure galdera handiek argi hutsak zentzua daramala horren sinplea den egia bat ulertzea galarazten digute.

721.- Trenak pasatzen berandutzen dira.

722.- Bakardadeak gainontzeko guztia azaltzen du.

723.- Maitasun galduek eta atsekabeek balizak lagatzen dituzte geure barneko uretan, kandela piztuak gure barrunbeetan inoiz itzaltzen ez direnak; egun batean ez baldin baditugu ikusten, aditzen edo usaintzen… horrek hilda gaudela esan nahi du.

724.- Ia belaunaldi bakoitza horren harroputza da, non mundua amaitzen baitu pentsatzen jartzeko, egiten duena apur bat gehiago hondatzea besterik ez den arren.

725.- Gizasemea akaso izaki bizidun bakarra da bestelako gauza bat izatea amesten duena.

726.- Ihes egiten jakitea bezain garrantzitsua da itzultzen jakitea.

727.- Gure hilobian gure gorpua etzango da, baina gure gorputz helduaren baitan izan ginen ume haren gorpua eta arima dautza.

728.- Azkeneko guduez ere arrazoia nortzuk zeukatenetz eta norekin bat etor gaitezkeenetz ari gara.

729.- Hizkuntza bakoitzak bere arau gramatikal propiok asmatzen ditu.

730.- Geure jainkoak gara.

731.- Ez dago gardentasuna bezalako kamuflajerik.

732.- Modernitatea gure gogoa diziplinatzen saiatu izan arren, une bat iritsi ohi da zeinean zenbakiek ez duten ezer adierazten.

733.- Eboluzioaren ekuazioa jatorri ezberdineko bi espezie diferentek egokitzapen erantzun berberetara iristen direnean ebazten da.

734.- Masen kulturak zibilizazio bat honda dezakeenik zalantzan ipintzen duenak Erroma begiratu beharko luke, nola zirkoak mugak defendatzen edo zabaltzen erabil zitezkeen ehunka mila gerlari bikain akabatu zituen hondarraren gainean ergel multzo baten behe ikuskizunen egarria asetzeko, edota ipuin kristauak tolerantzia erlijioso eta kultural integratzailea nola erauzi zuen erabat.

735.- Ideia edo amets orok afektuen eta dedikazioen ekonomia propio eta berezi bat eragiten du.

736.- Iraganak ez dio gezurrak esateari uzten.

737.- Mundu guztia isilik, norbera espektroa delako ustean, besteei, gainontzekoei, bizidunei begira.

738.- Ez dago matxinada handiagorik bati tokatzen zaiona baino luzaroago bizitzea baino.

739.- Itzulpenak ahots baten oihartzunak dira erdara bakoitzaren izpirituan burrunba egiten dutenak.

740.- Modernitatearen diskurtsoan nahasi ohi da moderazioa, mezuaren testuinguruan kokapena bezala, eta fragmentazioa, ispilu kritikoaren haustura bezala.

741.- Denborak dena iritziaren paperean biltzen du, gertakariak objektuen gisara eta guregandik beste eginda agertuz.

742.- Nagiak izaten dira zerbaitetarako berandu dela antzematen duten aurrenekoak.

743.- Hizkuntzek manipulatzailearen kontzeptua eta hitza sortzeko ausardia adina izan dute, besteak baino gehiago oraindik manipulatzen dutenentzat.

744.- Ez ditugu ideiekiko leialtasunak pertsonekiko leialtasunetatik bereizten.

745.- Objektiboa denak ere ez ohi du geure burua konbentzitzen.

746.- Gure patuaren aurka erreboltatu ginen egun hartatik, unibertsoaren lege eta indarrik funtsezkoena hautsiz, grabitatea hain zuzen ere, geure gorputza lurretik altxatuz, daukagun oro inondik gure etengabeko iraultzatik baino atera dugu; eta halere termino historikoetan ikusita atzeratzen gaituen errealismo, zentzu praktiko, balazta erreakzionario edota edonolako tradizionalismorik gabe bidetik irtengo ginen akaso. Ez dezagun gure burua engaina, epe motzerako begirada da aurrerapen handiak ekarri dizkiguna.

747.- Esklabotasunaren eta mendekotasunaren fantasiak emantzipazioaren fantasiarekin ordezkatzen saiatzen gara.

748.- Hiltzeko era heriok harrapa gaitzakeen une ezberdin beste daukagu.

749.- Ez dugu inoiz onartzen amaituko zein garrantzirik gabea den gauzak errazak edo zailak suertatu izana. Ez dio inori axola gauzak lortzea zenbat kostatu zaikigun edo non edo nola ikasi edo eskuratu ditugun.

750.- Ezin dugu bi aldiz murgildu jende berberean.

751.- Grinak eta beharrak soilik dakite konstantzia elikatzen.

752.- Hiltzearekin eteten den bakarra nia da; zerbait gehiago etengo balitz unibertso osoa hilobi bat besterik ez litzateke, bere burua bisitatzen legokeena behin eta berriro.

753.- Kristautasunak ez zuen Erromatar Inperioa suntsitzearekin aski izan, ezta bere gainetik astunki esertzearekin ere konkista irain gisara.

754.- Atzerritarrari ahultasuna eta esposizioa ez datozkio bakarrik hizkuntzaren arroztasunetik, harreman eta ohituren ezjakintasunetik, aterpe finko fisiko edo psikikoren ezetik, erakundeak nola erabili behar direnen berri ez izatetik, deserrotzetik, senitarte edo bestelako segurtasun sareren gabeziatik edota edozein egoeratan besteen ezaxolagabekeria hotzagoa egitetik, baizik eta, halaber, nagusiki akaso, bere berehalako errealitatean murgilduta gizarte orokorreko goi kultura eta erretorika politiko eta mediatikorekin kontakturik ez izateak eragiten dion isolamenduak bereziki zapalgarria egin izanatik. Kanpotarraren auto-exijentzia zibiko eza berari eskatu dakioken edonolako eredugarritasun zibikoa bezain lekuz kanpo dago.

755.- Erloju eta egutegirik gabe astiroago haziko ginateke eta lehenago zahartuko ginateke.

756.- Horrenbeste urteren ondoren ez dakigu zer den aurpegian irakurtzen duguna.

757.- Ez dago izpirituaren gaixotasun sofistikatuagorik iraganaren hainbat gertakari zehatzekiko atxikimendua baino.

758.- Batek ez ohi daki noiz bilakatu den iraganeko norbait beste batentzat.

759.- Errealitate beraren gainean etengabe eratzen ditugun perspektiba berrien artean susmoa akaso arriskutsuenetakoa da, ez bakarrik pertsonei buruz ikuspegi erabat ezberdina ematen duelako, geure besteak epaitzeko eta aurreiritziak osatzeko joerak elikatuta fantasia badelako ere arrazionaltasuna eta sen onaren balazta gutxienetakoa daukana.

760.- Konbentzioren batez maleziazko edota ironiazko iruzkinak konfiantza edota etxekotasuna eragiten dute pertsonen arteko harremanetan, edo ustez eragin behar dute behintzat.

761.- Soberan izatea lortzen dugun denbora gal dezakegu bakarrik.

762.- Estolda-zulo-presak gara, gainetik datorkigunetik atxiki dezakegunaz ia soilik bizi gara, edo ugal dezakegunaz.

763.- Zentzu praktikoa, zentzu praktiko izugarria geure beldur eta itxaropenengandik alienatzen gaituena.

764.- Egunero gure iraganaren zati bat bederen lurperatzea bageneuka.

765.- Mamuak mamuak dira oroituak diren bitartean.

766.- Erlijioa ez zen hasi lehenbiziko izarpe eta babesgabetasunekin, ez lehenbiziko intuizioekin, heriotzaren inguruko lehen jabetzeekin edota lehen galera eta ehorzketekin ere, ezta ustelkeriaren eskarmentuarekin ere, ez aldaketak eta zikloak ulertzeko ezintasunetik edo eragiteko nahietatik, ezta lehen zurztasun garrasiekin ere; filosofia grekoa piztu zen puntu berean ernatu zen erlijioa, paradoxikoki, izatea guregandik zerbait beste zela antzinako gizakiaren susmoarekin, izatea ongia zela, eta gu izatearekiko beste zerbait baginenez litekeena zela beregandik urrun egotea eta litekeena zela ere beregana gerturatzea. Horretaz ustezko egiazko errealitaterako bidea aurkitu eta erakutsi behar izana, bertaratzeko edo hobeto esanda itzultzeko (noizbait egiazko izatetik egotzitakoak omen ginen), arauak izendatu eta jarraitu behar izana, zentzua azaltzekoa, geure burua osatu beharra…

767.- Ehundik gora urtez biziko bagina ez ginateke txarragoak, txarragoa mundua litzateke.

768.- Sortu dugun munduan ez omen dago ezer elektrizitate eta diruarekin ez dabilenik.

769.- Denak zentzu praktiko bat dauka, izango ez balu ez litzateke existituko ere gure gogoan.

770.- Zerbaiten jakin-mina pizteko hainbat era badaude, baina zerbaiten jakingura galaraztea zailagoa litzateke.

771.- Jarauntsiengatik ez balitz ez luke inork jadanik heriotza aipatuko.

772.- Kristautasunak Erroma suntsitu zuen printzipioz antitetikoak diren bi ideien aleazio batez: ordura arte ezezaguna zen misteriotsuarekiko erabateko alienazio bat, alde batetik; eta berdinak garela eta gizabanako bakoitza baliotsua dela ustea, zibilizazio erromatarrari mila bat urtez helezina suetatu zitzaion pentsamolde bat, bestaldetik.

773.- Kulturak zibilizazioak izatera igarotzen dira beren partaideak setak baino ideiak izatera igarotzen diren heinean.

774.- Denok gara beste baten fundazioak.

775.- Kristautasunaren arrakastaren neurria Erroma banpirizatu zuen heinak ematen du. Jazarpenen eta martirien kondaira ofizialaren itzalpean ez dago azterketa sakon edo zorrotzik egin beharrik kristau erlijioa Erromarik gabe zer gauza gutxi zatekeen irudikatzeko: egitura hutsetik abiatuta, adibidez, eta saldutako mito ororen modura, kosmosa zeharkatzen duen ustezko izpiritu sendotasunak izan arren, erromatar ingeniarien nazioarteko galtzaden sarerik gabe eta latinaren hizkuntz baliabiderik eta barne logikarik gabe zertan geldituko zen judutasun mota hori, sekta lokal batean ziurrenik, eta hori irautea lortu izan balu.

Bizkarroitasun hori zenbateraino izan zen deliberatua eta kalkulatua erreparatzeko ez da mugimendu nabarmenenak kontuan izan behar besterik: non kokatu zen erlijio berriaren egoitza sakratua, hiriburua? Belenen? Nazareten? Jerusalemen ote? Ez, Erroman bertan, inperioaren bihotzean; eta erlijio berriaren festa nagusia noiz finkatu, Jesusen jaiotza ospatzen duena alegia? udaberrian?, ebanjelioek kontatzen dutenaren arabera gertatu zenean? Ez ba, Erromako festa nagusian, Saturnalietan, Solis invictus ospatzeko senitarteak biltzen, oturuntzak egiten eta elkarri opariak ematen zizkioten egunetan eta kalean jaiak antolatzen ziren sasoian, halabeharrez une hartan bertan jaioa baitzen Jesus.

Hizkuntza sakraturik? Bai, latina bera jakina, ez arameara ez hebreera; latinaren adierazgarritasunak eta lingua franca status garatuarenaren odola erabat edan arte. Eta hortik zenbat tenplu, kultu leku, ohitura, tradizio eta abar okupatuak eta garbituak izan ziren atera kontu, numenak adbokazio marianoetan bihurtuta barne, eta etika greko erromatar klasiko beraz ere jabetu eta berridatzi arte.

Zergatik ote zen kristautasuna Erromak esetsitako erlijio bakarra, Erroma hark bere hedapen mundiala tolerantzia erlijioso, filosofiko eta politikoaren gainean eraiki zuena? Ez al zuten asmatu agian jainkotutako enperadoreak jauresteko errefusapen horren atzean beste zerbait ikusi zutenak, Erromako eta orokorrean zibilizazio klasikoaren balore guztiak eta gizakiarenganako sinesmenarekiko jatorrizko intolerantzia bakan bat ausaz?

Ez dago ikusi besterik Erromarekin eta mundu klasikoarekin oro har zer gertatu zen kristautasuna nagusitu zenean, gainontzeko guztia erauziz…

776.- Egiazko tabu bat bilakatu da heziketa unibertsalak guztiok prokusto bihurtu gaituela aipatzea, arlo gehienetan, finean ez dagoelako beharbada demokrazia bezain zoragarriki intolerantea den sistemarik, bere asetasun jabetasuna barnean arrazionalizatuta baitauka.

777.- Bizitzan bati gerta dakioken okerrena norbait bat izatearen esklabo bihurtzea da, inor ez izateari eutsiz soilik jarrai dezakelarik batek unibertsoko errege izaten.

778.- Bizitza animalien gisara berriro gozatzeko geure baitako kobazulotik atera behar dugu.

779.- Heriotza ez da bakarrik gure gorputzak munduarekiko esposiziotik hartzen duen atsedena, gure arimak gure pertsonaiarengandik hartzen duena ere bada.

780- Paisaietan zapata konpontzen ari dena zapataria da eta ogia egiten ari dena okina da.

781.- Ez zaizkio inoiz faltako defektuak ikusi nahi dizkiogunari.

782.- Modernitatearen erronkarik nabarmenena gizakia zergatik hein batean libre izatea lortu ondoren zoriontsuago ez den azaltzen saiatzea da.

783.- Atzera begira gogorapenak urrundik desagertzen dakuskigu, gauzak beren hartara itzuliko bailiran gu gabe, eta ez da gure arrasto ezaz jabetzen garela bakarrik: gure gogorapenak, gure iragana guretzat horren garrantzitsua zena eta eguneroko gauza bakoitzean baldintzatzen gintuena, gu garela ulertzen dugu, besterik ez.

784.- Gure arropa, gure aterpe eta garraiatzeko baliabideak ere hitzez eginak dira, batzuk errealitaterik ia gabekoak direlarik, sintetikoak, kontzeptu boluntaristez osatuak edo beteak.

785.- Bikaintasunak sinpleki ona dena estimatzea eta gozatzea ere galarazi ohi du.

786.- Horrenbeste gauza dauzkagu deskubritzeko ezen deskubrituz gero dauzkagunak galduko genituzke.

787.- Gu denontzat hizkuntzak aurpegi multzo bat besterik ez dira.

788.- Deserosoak suertatzen zaizkit jendetsuak diren ekimen edo ekitaldi kulturalak, zerbait gaizki egin den susmoa eragiten baitidate nonbait. Baten batek horrek kausa galduen xarma ikusi nahi izatea edo frustrazioaren sublimazio gainditzailea islatzen duela esango luke, baina ez dut uste hori denik.

Egia esan, kezka kulturala edota edonolako deialditan parte hartzeko dudan oroimenetik, pertsona urriko multzoak dakuskit soilik, bizpahirukoak maiz. Elkarteetako bilerak eta batzar orokorrak ere, kontzertuak, erakusketak, hitzaldiak, ikastaroak, indusketa arkeologikoak, poesia errezitaldiak, poesia, saiakera edo mota guztietako liburu tirada txikiko aleren bat eskuratzea ere…

Spenglerren esaldi hura darabilt buruan behin eta berriro, azken orduan beti izan dela soldadu talde txiki bat zibilizazioa salbatu duena. Azken ordu orotan, egunero. Zeren arlo politikoan lagun gutxi biltzea porrot bat izan baitaiteke duintasun gehiago edo gutxiagoz eramana, egungo politikan Herriaren izenean mintzatzen delako, atzetik armada bat datorkigula suposatuz, hala ez bada ere, baina arlo kulturalean elitismorako betarik ez ohi dago, non aukeraturik ez dagoelako orokorrean; norberak bere burua aukeratzen du, sentitzen duen egarria besterik ez ordezkatuz eta asetu nahian.

Bestea, masen kulturako bilera multitudinarioak kirol edota kontzertuetan, edo bestelako ekitaldien inguruan, baina baita herexa ospetsuetan edo munduko hiriburuetako museoetan metatzen diren jendetzak ere, arrotzak zaizkio kulturari.

Aitzitik ez da hezkuntza sisteman edo hedabideetan borroka kultural orokorraren lilura elikatzen: aurrelarien ariman garrantziaren kontzientziak gizarte errekonozimendu zabalaren nostalgia eragiten du etengabe, belaunaldiz belaunaldi.

Kulturaren jarauntsiak unibertsaltasunaren argiaren erlantza erakusten duelako berehala, pixka bat igurztean, eta betiereko izaera horren zirrara eragiten du, mundu guztiaren interesekoa delakoan aurkitzen edo tratatzen den xehetasun bakoitzean, baina egiten dena berotzen duen eguzkia gar bat besterik ez da, esku gutxiren artean mirakuluz piztuta bizirauten lortzen duen sugartxoa, bazter anitzeko lagunartetan.

789.- Aroen etengabeko gainditzearena, modernitatetik postmodernitatera eta haratago, gero eta epe laburrenetan, gure beste harropuzkerietako bat da. Superstizioaren ilunpetatik gizakiaren indarrak eta ahalmenak erabat askatu artean ez da Ilustrazio bera ere gaindituko.

790.- Noiz zehazki hasten ote da altuago omen dagoen orain hau, nondik atzera begiratu eta iragana epaitu.

791.- Itxuren mundu honetan ez ohi dakigu zenbateraino kontuz ibili behar dugun tratatzen ditugun pertsonekin, zein hauskorrak edota sentiberak diren edota zein puntutaraino dauden erreta edo minduta.

792.- Zure estimuak eta interesak dosifikatu itzazu eta ez duzu egia jakingo munduak aurrean jartzen dizun arte, munduak aurrean jartzen dizunean ere.

793.- Gero eta hildako gehiago jartzen dizkiogu elkarri denboraren mahaian.

794.- Heriotzaren pertsonifikazioa eta objetibazioa gure fantasia frankoren jatorria da.

795.- Errenazimenduko iratzarpenari leporatu ohi diogu gizakiak bere borondate hutsez norabide guztietan eta aldi berean haz daitekeelako ustea, baina egiatan Ilustrazioan bakarrik ausartu ziren aurrelariak entziklopedia bat sortzera.

796.- Ez gara gauzen aurrean galtzen, gauzen aurreko gure nortasuna da aurkitzen ez duguna.

797.- Zibilizazioak eta aroak saltsak dira, besterik ez, agertu ginenetik munduak haragi bera jaten baitu.

798.- Sentibera ez da gauzak kontuz bideratzen dituena, besteek gauzak kontuz egin ez ditzaketelako ardura bere gain hartzen duena baizik.

799.- Ozeanoaren edertasuna kostaldean dago, unibertsoaren edertasuna gure lurrean dago.

800.- Historiak badu joera gero eta hildako gehiago produzitzeko gero eta baliabide gutxiagoren truke.

801.- Egingo dugun edozerk hilko gaitu.

802.- Giza barne-lilurapena eta ergeltasuna neurri batera iritsi dira non gizakioi iraganean edota etorkizunean jaiotzeko aukera emango baligute askok, gehienek igual, iragana aukeratuko luketen.

803.- Batek ez duenean besteengandik ezer espero laguntza bakoitza opari bat da, batek lehiatu nahi ez duenean garaipen bakoitza patuaren keinu bat da.

804.- Ingalaterra Erromantizismoak hondatu zuen. Alemania eta Frantzia, arrazionalismoak.

805.- Gizarteko subkultura, kultura ofizial eta kontrakultura guztiak ospitalean amaitzen dira eta era berean.

806.- Heroi bakar bat badago Gizateriaren historian, zero zenbakia asmatu zuen pertsona.

807.- Egia elkarri kontatzen diogun zerbait da.

808.- Gure lurra iraganaz bete dugu, eta zer?

809.- Bizitzaren erdian utzi gaituzte, hegaztiak ozeanoaren erdian agertzen diren modura, jakin gabe, zerbaiten bila.

810.- Nekadura gure nahien jomugen neurriek ematen dute, beste ezerk ez.

811.- Zergatik idealizazioaren aurka jarri geure baitako onena eta txarrena atera baldin badu geuregandik? Gezurrezkoa delako?

812.- Egin dezakegun edozer hamarkada baten barruan egongo da eta ontzi horren forma hartuko du.

813.- Ezagutzaren bide orotik galdera handietara itzultzen gara behin eta berriro.

814.- Badirudi gehiago egokitzen direla bizitzara plan handiak egiten ez dituztenak, baita gutxiago bizi direla ere. Bizitza bera baita geure ametsen Prokustoren ohea, bana hori gizajoa soberazko gunea uzten duena…

815.- Gerrek ez dute iragana aldatzen, etorkizuna aldatzen dute bakarrik.

816.- Hemen ezertarako ez gaudelako atsedenaren baitan norberak bere zentzu propioa bilatu beharraren madarikazioa datza.

817.- Obituario guztien amaieran zera esan beharko luke… eta hau dena egin zuen hiltzera zihoala zekielarik.

818.- Zentzua ematen diguna askatasuna kentzen ez diguna edo gutxienez ematen ez diguna da, askatasuna ematen diguna.

819.- Bitalismora espiritualtasunetik itzul daiteke soilik, jatorrizko bizizaletasunean gelditzea txakur bizitza eramatea baita.

820.- Ezkortasuna arrazoi ebolutiboren batengatik garatu dugun pentsamolde edo sen batengatik sortzen da, zeinaren arabera gertatzen zaigun zerbait negatibotzat jotzen dugunean gakoaren egia aurkitzen asmatu dugun susmoa otutzen zaigun, eta hortaz gai horretan itxuren azpian datzana bezain negatiboa badelako sinesmena errotzen zaigu.

821.- Uretan sartzea da beste mundu batean sartzeko daukagun aukera bakarra honetatik atera gabe.

822.- Noosferako argi magikoak gauza oro deskubrimendu objektu bihurtzen du.

823.- Gizasemeon mintzoan hitz oro kultuak dira, hitz bakoitza kultu bat da, inbokazio bat, eta ez dago erlijio oinarrizko, superstizioso eta fantasiosoagorik hizkuntza bera baino.

824.- Bizitzak aurrera egin ahala eta bertan barneratzen garen heinean zera da gertatzen zaiguna, denboraren igarotzera ohitzen garela, denboraren igarotzera ez garela ohitzen.

825.- Okerrago egin genezakeen ia beti.

826.- Batak besteari ateratzen dizkiogun hitzak odola bezalakoak dira.

827.- Isiltasuna da hipokresiatik babesten gaituen geruza bakarra.

828.- Benetan iraganera itzuli nahi dugu?

829.- Edozein gauzak antzematen diren baino zehaztasun gehiago dauzka, ñabardura gehiago, hortaz edertasuna kanpoko itxurarekiko faltsua edo faltsugarria den harreman bat da, eta horregatik ezin da egia osorik izan, erdi egiez osatu gabeko errefusagarriak diren egien artean higitzen delarik gure pentsaera.

830.- Zein zaila suertatzen den oinarrizkoa ondo bideratzea bizitzan.

831.- Gotorlekuak eraikitzen ditugu etsaia bakarrik defendatzen dutenak, behin asaldatuta.

832.- Hilei sinetsi egiten diegu.

833.- Hitz bereziak, antzinakoak, ezohikoak edota arraroak, distiratzen gelditzen dira mintzairaren jarioan, irakurketaren jarioan, oroimenen jarioan; fondoko basan denbora urratzen gelditzen baitira, eta beren etengabeko erlantz horren begiradarekin topo egitean gainontzeko guztia dakarkigute bueltan.

834.- Sentiberatasuna munduarekiko esposiziorik nagusiena eta munduan biziaruteko estrategiarik nabarmenena da, minak eta nozitzeak soilik egiten baikaituzte indartsu.

835.- Hizkuntza munduaren gaineko gure jabetza titulua da.

836.- Edonon gure inguruan gizaki oro bere bizitza galtzen ari da.

837.- Bakardadeak bizitzari eskatzen geniona ematen digu, bakardadeak bizitzari eskatzen geniona kentzen digu.

838.- Denoi era adeitsu eta baketsu batez esango baligute: hi, hi iruzur bat haiz, horrela, orokorrean, nagusiki, nork ez luke jakingo egia dela?, nork esango luke egia ez denik?, nork asmatuko luke erantzun bat ematen, orokorrean, nagusiki?, zer erantzun?, “denok bezala”?

839.- Jendeek abestiek pobreziatik salbatzen dituztela pentsatzen dute.

840.- Ezin izan ditut inoiz amaitu Danteren Divina Commedia ezta John Milton Paradise Lost ere, Borgesek eta beste altu askok horren estimu handitan zeuzkaten lanak. Ez diot puntua ikusten ikusten alegiazko leku batetaz bakarrizketa hiperboliko jarraiari.

Nire errua izango da, zeren lan literarioak baloratzeko nire irizpide nagusi ondoko hau da, formaren azpitik edota forman bertan antzematea ea egilearen egia ausardiaz eta modu zehatz batez islatuta dagoen. Beste era batez esanda, bizi garen gezur sareen artean ea idazlearen izpiritua ehuna hausten soma daitekeen arrain zangar baten gisara.

Alegiazko lekuetaz egitea zure hiriko giroez ikuspegi bat adierazteko proposamen bikaina eta liluragarria iruditzen zait, Jonathan Swiften Gulliver’s Travelsen bezala¸ edo irla urrun bakarti batean galduta egoteaz eta zure bizitza berriro eratzeaz, barne isolamendua eta bizitza funtsezkoarekin berrantolatzeko saioak irudikatzeko, Daniel Defoeren Robinson Crusoen bezala, aparta.

Baina existitzen ez den leku batetaz deskribapen luzeean luzatzea… badakit poeta finean bere buruaz baino beste ezertaz ez dela ari, baina hala eta guztiz ere gaia berez aspergarria suertatzen zait.

Gustu berezi bat?, pentsamolde orijinal bat ote? Ez dut uste, horretan oso garaikidea naizelakoan nago. Beharbada beste testuinguru batean beste batek zera esango luke, zein XXI. Mendekoa den tipo hau, bere humanismo berantiarrarreko kezkekin eta egiaren inguruko kontzeptu estu horretaz bere ardurarekin, egia gizakiak ingurukoari zuzentzen dion begiradan etzango balitz bezala.

841.- Estatu baten handitasuna gerra bat galdu gabe gal dezakeen bataila kopuruaren arabera neurtzen baldin bada, pertsona baten handitasuna bizitza galdu gabe gaindi ditzakeen zoritxarren kopuruaren arabera neurtu liteke agian.

842.- Jendea maite duenak zera topatuko du gaur egun, jendeak gero eta gutxiago maite duela bere burua, beste bat izan nahi dute edota beste batekin egon, bereziak izan eta bereziekin izan; norbere burua maitatzea besterik ez dela gelditzen ematen du.

843.- Denok bizitza pasatzen dugu etorkizuna ahazten.

844.- Familia barneko larritasun eta estutasunak, eskola-jazarpena, lan esplotazioa, bikote desegite traumatikoak… zerk egiten gaitu horren zorigaiztokok gure arbasoen bizitzarekin gure burua erkatuz gero? Zer da gure pobrezia haienaren aldamenean? Zer da gure sufrimendua haien etengabeko galeren aldean? Zer gure erronkak haiek gainditu behar izan zituzten zailtasun eta malurren aldean? Zer dela eta, zer zela eta agertzen dira horren harro eta irribarretsu ere argazkietan? Zerk egin zituen beren bizitza edozein ikuspuntutik miserableen baitan gu baino beteago, osatuago, ausartago?

845.- Konplexutasunerako egokipen ebolutibo maila batera iristen ari gara non gauza bakunez gozatzeko ahalmena galtzen hasiak gauden.

846.- Hemen gaude erabaki tribial eta ezustekoengatik, bai kolektiboki bai gizabanako gisa, eta egia hori, geure buruari lehenengo gezurrak asmatzeko beharra eragiten diona, ezin du inongo mitok estali, izan pertsonala izan gizartekoa.

847.- Kazetarien erregistroak genius lociren ikuspuntutik at ez luke zentzurik; nonbait sustraitutako subjektibotasun batetik emana izan behar du, angelu geografiko (eta etniko) finko batetik ez bada maila bateko egunerokotasuna ikusezina bailitzan. Herri nomadetan ez du ematen kazetaritza eta komunikabideak ezagutzen ditugun modukoak liratekeenik, eta ez arrazoi logistikoengatik bakarrik, perspektiba geldi baten historiaren oroimenaren euskarri baten ezagatik gehienbat.

848.- Ile gehiena galdu genuen gure bizirauteko lanabesik oinarrizkoenetakoa lortzeko, gure azalaren sentikortasuna.

849.- Bizitzan ia dena elkarri ematen diogun tratuan datza.

850.- Egiaren ideiarik gabe ez legoke erlijiorik, eta horrela egiaren kontzeptu eta irizpidearen sorrerak, osaketak eta trinkotzeak bakarrik ahalbideratzen du euskarri horren gainean gezurrik nagusienak, garatuenak eta sofistikatuenak eraikitzea.

851.- Gauzak ondo edo gaizki egon ohi dira haien ondoren gertatzen denaren arabera.

852.- Orainalditik ezer gera ez dadin erarik egokiena zehazki dagoen bezala gordetzen saiatzea da.

853.- Giza gertatzearen dentsitatearen gehiagotze eta bizkortzeak historiako tartaren zati gero eta handiago bat ematen digu gure bizitzako tartean.

854- Gauza bera maiz jatera heltzen gara ez gustuko dugulako, ohiturak eman digun segurtasun sentipenarengatik baizik.

855.- Orainaldia ez da inoiz amaitzen.

856.- Bizidun bakoitza osatzen duen sistema organiko multzo zoragarriari erreparatuko bagenio behin eta berriro animalia edota landare bat jateko eskuartean daukagun bakoitzean ez genituzke inoiz jango. Izaera gandutsu eta ankerrak bakarrik ahalbideratzen du bizirautea.

857.- Kidetasuneko mugak ezberdintasunarenak bezain oreka-gaitzak dira.

858.- Adiskidantza osatu dela adeitsu izateari uzten zaionean jakiten da.

859.- Trenbide geltokiak katedralak higatzen joan dira, aireportuak hilerriak husten joan dira, itsasoko portuak mendilerroak kolonizatzen joan dira, errepideak mugak josten joan dira.

860.- Bizitzaz blai gabiltzanean gure baitan den umeari ateratzea kosta egiten zaiola dirudi.

861.- Guztiari aplikatzen diogu gauzak bukatzeko eta osorik egiteko superstizioa.

862.- Geruzak eta azalak estalgabetzen ditugu muina beste ontzi batzuetan sartzeko bakarrik

863.- Telebistako iragarleak dei bat jasotzen du, gizon bat mintzatzen zaio zera jakin nahi duena, ea bere maitea berarekin jarraituko duen. “Gaizki ikusten zaitut, aztoratuta“, esaten dio iragarleak. “Ez, ondo nago, ondo gaude”, dio gizonak.

Iragarle mozoloak, gizakiez izarrez beste dakiena, ez du bereizten ikasi etorkizunarekiko beldurra eta etorkizunarenganako itxaropena.

864.- Betetasunaren lezioa izatearen prekarietatearen jabetzak irakasten du.

865.- Eboluzioak dinosaurioak txori bihurtu bazituen, tximuok barrutik hegan eginarazi ziguten.

866.- Mespretxua da baliabide erretorikorik garrantzitsuenetakoa eta ziur aski lirikoena.

867.- Aberri bezala maitatuak ez diren lurrak ez dira ezer.

868.- Bizitza heriotzarekiko esposizioa besterik ez da.

869.- Herri guztiak nomadak dira, nomadak denboran.

870.- Denok tximu berberengandik gatozela diogu tximu berberengandik etorriko ez bagina bezala.