booktegi.eus

http://www.bidehuts.net/

Hitzaurrea

Behin batean Maddi, gure bederatzi urteko alaba, Mursegoren kontzertu batera eraman nuen. Han geratu zen. Eta, zortzi hilabete igaro diren arren, ez da oraindik itzuli.

Mikroipuin bat izan zitekeen goiko hori, Mursegoren musikak eragiten duen bahitura-sentsazioa islatzeko egokia, agian. Sinetsita bainago Mursegoren pop-ak harrapatzen duen horietakoa dela: Hiru diskoa, lehenengo kantatik hamaikagarreneraino, horren lekuko da. Eta pop-a diot, hitzaren zentzu zabal eta nobleenean: rocketik, abangoardiatik, klasikotik eta (geografia ezberdinetako) folketik edaten duen pop-a da Mursegorena; hau da, egungo musika herrikoia alegia, hemengoa, “hemen” leku guztiak direlako jada. Pop bat non hizkuntzak nahasten baitira, euskara atzerrikoa, gaztelania erbeste galaktiko batekoa eta portugesa edo suomiera (kasik) etxeko bihurtuz. Hiru entzuten bururatu zait, bestalde, euskal musikan inoiz benetako tropikalismorik existitu bada, orain eta hemen dela (“Euskadi Tropikal” haren haizeak iparraldetik etorri zirela iruditu zait niri beti…).

Badago beste kontu bat, azkenik, azpimarragarria, eta aurreko diskokoekin konpartitzen dutena Hiru honetako kanta gehienek: istorio bat dutela bere baitan, ipuin bat ia; filmezale batek, ordea, diskoko kanta askoren izaera zinematikoa nabarmenduko luke, ziurrenik. Pelikulak eta ipuinak gustatzen zaizkigunontzako opariak dira, edonola ere, Mursegoren diskoak. Eta hiru dauzkagu honezkero: biblioteka txiki bat.

Eta honek goiko mikroipuinaren amaierara nakar atzera. Honatx:

Promoaren testuari azkeneko puntua ipini, CD jogailua gelditu eta bertatik atera dut Mursegoren diskoa. Norbait atea jotzen ari dela ohartu naiz orduan, eta, niri «Aurrera!» esateko astirik eman gabe ere, hemezortzi edo hemeretzi urteko gazte bat sartu da gelan: «Aita! Aurkitu egin zaitut, azkenean! Non ibili zara denbora honetan guztian…?». Eta Maddik, gure alabak, gainera egin dit jauzi, ni besarkatzeko asmoz.

Iban Zaldua

Irudiak

1, 21, 39 – Ramon M. Zabalegi

5, 10, 12, 15, 17, 31 – Victor Iriarte

7, 9, 32, 38 – Ivan Montero

11, 14 – Luis Beltza

18, 19, 22, 25, 27 – Juan G. Andres

29, 35 – Igor Zalbidea

36 – ‘Amama’ filma

37 – Asier Altuna.

Ende

Eguna argitzen ari da tren geltokian.

Negua bukatu da azkenean eta esnatu egin naiz.

Agurtu eta abesten jarraitzeko ordua heldu da

Trena irtetera doa,

trena irtetera doa,

trena irtetera doa.

Eguna argitzen ari da tren geltokian,

bizitzak eta heriotzak bagoi berean bidaiatzen dute

Iparralderantz doan bagoian.

Oraindik goiz da “MUR-SE-GO”oihukatzeko

baina saguzaharra esnatu da.

Oraindik goiz da, baina izotza urtzen hasia da.

Presta zaitez, hau bidaia bat da, bidaia luze bat.

Ziutateak, mendiak, kobazuloak, zoologikoak,

sukaldeak, Europa erdia, Afrika, itsaso

eta itsasazpiak zeharkatuko ditugu.

Bizitza eta heriotza eskua emanda,

galtzeko beldurrik gabe,

bizkorrago joateko beldurrik gabe

hegan ateratzeko beldurrik gabe,

beldurrik gabe.

Victor Iriarte

Donki Kongu

3, 2, 1, 0... Joku hau hastera doa:

Donkey Kong-ek Pauline darama eskaileratan gora ohiuka:

“Help me! Help me!”.

Jumpman arotzak, soineko urratudun ilehoria askatzea du helburu, bera bait da bere ametsetako printzesa:

“Zaude lasai askatuko zaitut,

oh Pauline ene maitea!”.

Bibotea konpondu, txapela jantzi eta hor doa bere azukre koxkorra erreskatatzera.

Bienbitartean Donkey Kong tximino erraldoiak barrileteak botatzen dizkio, baita suzko bolatxoak.

Salto, bira, txiribuelta, oztopo guztiak saiestuz,

Jump, jump, go, go!

Bigarren pantaila pasa du eta hirugarrenera heltzean igogailuan gora eta behera ibili behar du. Objetu jauzilarien gainetik salto egin eta goitik erortzen zaizkion pisuen azpitik korrika egin, barrilete eta suzko bolak gero eta ugariagoak.

Ondo dabil benetan fin Jumpman Mario Bros jauna, markagailua ere gorantz doa:

6.996, 6.997, 6.998, 6.999, 7.000 puntu!

BONUS, hiru aukera gehiago!

Heldu da azkenean amaierako pantailara, ehun metro eraikinean gora, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 errematxe lurretik kendu eta Donkey gorila laister batean erori da , grabitatearen indarrak bultzatuta.

Paulinekin dago Mario, pare bat segundu baino iraungo ez duen zoriontasunean,

Oh, meu coraçao, esto se acaba,

Game Over, Game Over.

Zuek zarete za!

Zabal, zaburrak, zahato, zahi, zahin-birrin, zahittu, zaindu, zaldi, zaldi-bide, zaldizkuak, zaldun, zaltegi, zama, zamar, zamarra, zamau, zan, zan-bedar, zanga, zan-gorri, zan-oker, zan-tiratu, zan-zuzen, zapaburu, zapaldu, zapaluna, zaparrada, zapasalto egin, zapatari, zapatu ingles, zapero, zapi, zapixak jo, zapo, zapo-bedar, zapoburutx, zapo-kipula, zapo-lora, zapo-perretxiko, zapu-berbeta, zaputs, zaputz, zapustu, zara, zaragi, zarba, zarbo, zarbo-ezkaillo, zardai, zaregin, zarratu, zartara, zartau, zatar, zaunka, zauri, zazpihortz.

Zuek zarete za-za-za!

Zuek zarete za-za-za

Itsas urpekarien dantza

Zatoz, zatoz gurekin

Kaltzetinen irlara

han erakutsiko dizugu

itsas urpekarien dantza.

Ez ahaztu aletak eta neoprenoa,

betaurreko eta tuboa

berunezko zinturoia.

Olagarro jauna, manta arraina,

eta itsas izarrak,

erakutsiko dizute zein den

dantza honen koreografia.

Heldu da momentua,

dantzatzeko garaia.

Hemen da, badator,

dantzarako unea.

Pausu bat atzera

beste bat aurrera,

gira eta buelta

burbuxak.

Hegaluzea pistoarekin

Osagaiak:

4 hegaluze solomo lodi, hezur eta azalik gabe, 220 g bakoitzak.

4 baratxuri ale.

Kg erdia barazki-pisto, dagoeneko maneatua.

3 koilarakada oliba olio.

Ximiko bat irin.

Xorta bat ardo zuri.

Olioa eta baratxuriak, erditik moztuak, jarriko ditugu padera batean. Gorritu orduko aterako ditugu baratxuriak. Hegaluze puskak ipiniko ditugu ondoren, irinetan pasa eta gero. Binaka egingo ditugu, pare bat minutuan: txigortuta geratuko dira kanpotik eta mamitsu barrutik. Erretilu batera aterako ditugu, olioa isur dezaten. Pisto beroan sartuko ditugu ondoren solomoak: su eztian edukiko ditugu gutxienez 5 minutuan, kazolari eragin eta eragin, xorta bat ardo zuri isuri bitartean. Sutatik atera eta epeltzen utziko dugu kazola. Epe baten ondoren, berriro edukiko dugu kazolan su ezti-eztian, beste 5 bat minutuan. Sutatik atera eta zerbitzatu.

Europa zaharreko banpiroen guda

Gaua zen itsas beltzean guda hasi zenean,

eta gure hegalak itsasontzien haizeoihal bihurtu ziren.

Sebastopol, Bucarest, Estambul, Transilvania, Dardalenoetako itsasartea, Karpatoetako mendiak, Varsovia, Berlin, Rotterdameko portua, Normandia, Bilbao, Bilbao, Bilbao…

Berandu da, berandu heldu gara eta denak hilda daude jada.

Ez dago ezer egiterik, ez da odolik geratzen, beraien artean elkar hil dute.

Baso guztiak erre dituzte, ez dago deus ere,

orain gu ere desagertuko gara.

Ez da ezer geldituko, hau bukaera da,

amaitu da, ezingo dugu biziraun.

Eta milaka milioi urte barru, berdina gertatuko balitz

idatzita utziko dugu egin beharrekoa:

“Hurrengoan bizkorrago korrika egin”,

ez zaitezte izkutatu lurrez betetako hilkutxa batian.

Hurrengoan ez itxaron odolaren berotasuna desagertu arte, ez egon zai.

Eta beste aukera bat egongo balitz, heldu zaitezte dena bukatu baino lehen.

Karrikakorri azkar ibili, hainka egin ezazue

Karrikakorri bizkor, kozka egin ezazue.

Denborak ez bait dizue

jaten emango.

Denborak ez bait dizue

jaten emango.

Victor Iriarte

Iraganik gabeko emakumea

Ez dut gogoratzen

trenez egin genuen lehenengo bidaia.

Ez dut gogoratzen

zein barkutan zeharkatu genituen izotzezko itsasoak.

Ez dut gogoratzen

zer gertatu zen Iparralde zabalera heltzean.

Zuk diozunez

fabrika ondoko tabernan kantatzen nituen tango zahar finlandiarrak,

te poltsatxo bat eramaten nuen poxpolo kaxa batian sartuta,

banekien “kanela” hitza esaten finlandieraz.

Eta hau maitasun abesti bat balitz,

iraganik gabeko emakumearen abestia litzateke.

Marku Peltola izango nuke ondoan

begietara begiratuz galdezka

noiz eta nola,

noiz eta nola,

galdu genuen dena

MicroscopioDe lejos todo se ve,

más pequeñito.

De lejos todo se ve,

más pequeñito.

Pero señoras y señores, hacia 1610 Galileo según los italianos o Zacharias Janssen en opinión de los holandeses inventaron el...

MMMIIICCCRRROOOSSSCCCOOOPPPIIIOOO.

Así los organismos microscópicos, micoorganismos unicelulares, microbios autónomos, procariotas, eucariotas, bacterias, protozoos, algas, hongos e incluso los organismos de tamaño ultramicroscópico como los virus, hasta entonces invisibles al ojo humano, pudieron ser estudiados por la microbiología. Aquellos pequeños seres diminutos que corrían, correteaban, de un lado para el otro del cristal fueron analizados, diseccionados, inspeccionados, gracias a aquel invento revelador como fue el...

MMMIIICCCRRROOOSSSCCCOOOPPPIIIOOO

------------------------------------------

Urrutitik dena txikiago ikusten da.

Urrutitik dena txikiago ikusten da.

Baina jaun andreok, italiarren ustez, 1610ean, Galileok edo holandarrek diotenez berriz Zacharias Janssenek,

MMMIIIKKKRRROSSSKKKOPPIOOOAAA,

asmatu zuten.

Honela, organismo mikroskopikoak, microorganismo unizelularrak, mikrobio autonomoak, prokariotak, eukariotak, bakteriak, protozooak, algak, onddoak , baita orain arte gizakiarentzat ikustezinak ziren tamaña ultramikroskopikodun birusak, mikrobiologiak ikertu ahal izan zituen.

Kristalaren alde batetik bestera igerian zebiltzan izaki ñimiñoak, aztertuak, desekzionatuak, miatuak izan ziren asmakizun errebelatzaile bihurtu zen

MMMIIIKKKRRROSSSKKKOPPIOOO-ari esker.

Argia zara

Munduko azken hiriko azken kaleko azken etxean bizi zara,

inor inoiz ere egon ez den lekuan.

Bertan ematen dituzu mende ororen urte ororen gau eta egun oro,

Beti eta beti bizi izan zara bertan

eta postalik ez da sekula iritsi zure buzoira.

Inork ez du zure sekretua antzematen.

Inork ere ez dizu inoiz ere galdetu

konpainiarik behar duzun,

norbaitekin afaltzea maite duzun,

norbaitekin hegan egitea,

norbaitekin paseatzea.

Ahantzi zitzaien galdera horiek egitea

Esaidazu non bizi zaren, non zauden, nor zaren.

Gutun bat idatzi dizut

edo again abesti bat.

Victor Iriarte

Zaldi basatiak

Gau epela sutondoan,

zaldi basatiak urrutian.

John Huston, Arthur Miller

Clark Gable, Montgomery Clift

eta Marilyn.

Kantuan, whiskya eta kafea edaten dute,

Nahiz eta tartean ixilik egoten ere badakiten.

“Zer egingo dugu bihar?” galdetzen du norbaitek.

“Mendebalderantz joan,

zaldi basatien bidetik”.

Victor Iriarte

El paseo

Árbol, Cielo, Montaña, Sombra, Nubes, Hielo, Nieve, Río, Agua, Paseo, Caballo Perdedor, Pájaro, Sombra, Ojos, Vino, Gloria, Pasos, Trueno, Helada, Tiempo, Pantano, Manos, Luces, Piedras, Nieve, Nieve, Nieve, Vivos, Muertos, Luz, Luz

Luz

Más Luz

Más Luz

Más Luz

Y Tú

Y Tú

Más Tú

Más Tú

Tú

Tú

Tú.

--------------------------------------------

Zuhaitza, Zerua, Mendia, Itzala, Lainoak, Izotza, Elurra, Erreka, Ura, Pasialdia, Zaldi Galtzaile, Txoria, Itzala, Begia, Ardoa, Gloria, Pausuak, Trumoia, Izozte, Denbora, Aintzira, Eskuak, Argiak, Harriak, Elurra, Elurra, Elurra, Bizidunak, Bizigabeak, Argia, Argia, Argia

Argia

Argiago

Argiago

Argiago

Eta zu

Eta zu

Zureago Zu

Zureago Zu

Zu

Zu

Zu

Victor Iriarte

Savana violenta

Zeu zara pantera gizona

zeu oihaneko erregea

emaiguzu zure boterea

ikustezin bihurtzeko ahalmena

ehiztari ausartaren kemena

katamotzaren ikusmena

beldar lepidopteroaren usaimena

hontz zuriaren entzumena

Emaiguzu zure boterea

emaiguzu zure indarra

Komodoko dragoiekin meriendatzeko

pirañadun erreketan bainua hartzeko

angila elektrikoa eskuekin laztantzeko

krokodriloei hortzak garbitzeko

sabanako lehoiari muxu emateko

zenbait igelen azala miazkatzeko

Emaiguzu zure boterea

emaiguzu zure indarra

Cumbia villera de la Ciudad Armera

Cumbia esquimal no está tan mal, cumbia esquimal no está tan mal, ponte los guantes, ponte las botas, ponte orejeras, ponte manoplas.

No está tan mal aunque no es tropical, yo a ti te quiero el frío da igual.

Cumbia esquimal, cumbia esquimal, saltos de esquí, amor boreal, pantalón doble, grasa de foca, termolactíl, lana en la boca, no está tan mal, es animal, antes del fuego echamos la sal.

Neu naiz zure gasolina, neu zure penizilina, berotzeko klima, behar duzun bitamina. Cumbia esquimal, no está tan mal, yo a ti te quiero la fiebre da igual. Ahaztu ‘couldina’, ahaztu ‘aspirina’, ahaztu morfina, gora anfetamina!

Amor boreal, amor sin igual, la cumbia villera antitropical. Kendu sordina, jarri martxan turbina, zuk behar duzuna da nire gasolina. Nik diñot ‘dame más gasolina, dame más dame más dame más...’, emaidazu zure gasolina.

Quitanieves para mi, quitanieves para ti, ‘frigodedo’ zuretzat, ‘frigodedo’ neretzat.

---------------------------------------------------------------------------

Kunbia eskimala, ez dago horren batere hain gaizki, jantzi itzazu eskularruak, jantzi itzazu botak, Jantzi itzazu orejerak, Jantzi itzazu manoplak

Nahiz eta tropikala ez izan, kunbia eskimala ez dago horren gaizki, nik maite zaitut, hortzak berdin dio

kunbia eskimala , kumbia eskimala, eski jauziak, maitasun boreala, fraka bikoitza, foka koipea, termolaktila, artilea ahoan, horren gaizki ez dago, basatia da, sua egin baino lehen , gatza botatzen dugu

yo soy tu gasolina, yo tu penicilina, la gasolina que necesitas para templar el clima. Kunbia eskimala horren gaizki ez dago, nik maite zaitut, sukarrak berdin dio. Olvida la “couldina”, olvida la “aspirina”, olvida la morfina

¡viva la anfetamina!

maitasun boreala, maitasun paregabea, kunbia villera antitropikala, quita la sordina , pon en marcha esa turbina

lo que tú necesitas es mi gasolina. Yo te digo: : “emaidazu zure gasolina”, “dame más gasolina”

“dame más gasolina”,

elurra kentzeko makina zuretzat , elurra kentzeko makina niretzat , “Frigodedo” para ti, “Frigodedo” para mi.

Victor Iriarte eta Mursego

Eusnob

Kafea eta galletaken ezagutu zintudan, Kokoshca-k Nicoren Desertshore pintxatu zuen egun hartan, Garrelen filmografia osoa buruz aipatu zenidan, zeure herriko zineklubean mahai inguruak gidatzen zenituela. Nouvelle Vague eta zinema japoniarrean aditua, Fritz Lang, Truffaut, Tati, Duras, Varda, Visconti, Houston, Kaurismaki, Kiarostami, Kusturika, Kawase, Kurosawa, Kim ki duk, Won Kar Wai, Jarmusch, Buñuel, Val del Omar, Rosales, Iriarte, Lakuesta eta Jordáren mireslea…

Zu euskal intelektuala,

homo sapiens kontzeptuala,

ahoa ireki eta berehala

konturatu ginen eusnob bat zinela.

Musikazale amorratua,

soziologian doktoratua,

makrobiotikan aditua,

artista frustratua.

Liburujale aseezina,

saiakera filosofikoen irakurle fina,

zutabegile geldiezina,

blogosferako gatz eta pipermina.

Berria, Argia, RDL eta Ruta 66-en harpideduna. Carne Cruda, El septimo vicio, Lizardiren baratzaren entzulea. Zabaleta, Ocariz, Rozas, Rodríguez ahizpak, Jeletonen zale sutsua. Galfarsoro, Escohotado, Zizek, Deleuze, Lacanen jarraitzaile petoa.

Zu euskal intelektuala,

homo sapiens kontzeptuala,

ahoa ireki eta berehala

konturatu ginen eusnob bat zinela.

Usopop, Primavera Sound, Xiru, Lemon Day, Bebarruko Jardunek, Sonar… Ertz festibalera tapoirik gabe joaten zarenetakoa… Anjel Erroren twittak retwitteatzen dituztenetakoak, berak bezala taktel txandala gorbatarekin gonbinatzen duzu. A topa tolondro, Love of 74, Separata, Lapiko kritikoa… egunero begiratzen dituzu. Berlin eta New Yorkera bidaiak... Ajoblanco zaharrak irakurri, egun Jot down eta Diagonala…

Zu

VIVIR

Rafael Berriori

‘Vivir es sentirse perdidos y las únicas ideas verdaderas son las de los náufragos. El que no se siente de verdad perdido, se pierde inexorablemente’ Ortega y Gasset

Vivir es cruzar los mares, beber sus puertos, oler a sal, subir todos los volcanes, pasear sus islas, conocer sus faros, tatuarse una sirena, un corazón, un mapa misterioso, la letra a, dos anclas, una goleta, seis nombres de mujer, y tres de hombre, una fecha de futuro y otra fecha, a la espalda, de pasado. Vivir es una piedra brillante, es la deriva, el viento sur, los mares fríos, sus témpanos, palmeras, huracanes la calma, el azul de la aurora, y de la vía láctea, el eco, de las ballenas, de las ballenas, de las ballenas. Vivir es una balsa de la medusa, ya sin nadie, ya sin rumbo, ya sin miedo, y a la vez, los cuatro puntos cardinales.

Bizitzan ere, noraezean egiten du aintzinera naufragoak, ez du biderik aurkitzen ez mugarik zeharkatzen, halaxe du bizirik irauten.

--------------------------------------------------------------------------------------------

a Rafael Berrio

“Bizitzan ere, noraezean egiten du aintzinera naufragoak, ez du biderik aurkitzen ez mugarik zeharkatzen, halaxe du bizirik irauten.”

Bizi izatea itsasoak zeharkatzea da, haien portuak edatea, gatza usaintzea, sumendi guztiak igotzea, haien irletan paseatzea, haien itsasargiak ezagutzea, sirena bat tatuatzea, bihotz bat, mapa misteriotsu bat, a hizkia, bi aingura, goleta bat, sei izen emakumezko eta hiru gizonezko, data bat etorkizunekoa eta, bizkarrean, iraganekoa beste bat.

Bizi izatea harri distiratsu bat da, jitoa, hego-haizea, itsaso hotzak, haien izotz-puskak, palmerak, urakanak, barea, urdina egunsentiarena eta Esne Bidearena, oihartzuna baleena, baleena, baleena, baleena.

Bizi izatea Medusaren baltsa bat da, inor gabe jada, norabide gabe jada, beldur gabe jada, eta, era berean, lau puntu kardinalak.

Vivir es sentirse perdidos y las únicas ideas verdaderas son las de los náufragos. El que no se siente de verdad perdido, se pierde inexorablemente.

Victor Iriarte

Otte

Batak txerto bat aurkitu du, besteak sofa bat eskuratu du subasta etxean

Batak hitzegiteko erraztasuna du, besteak txikigarri tontuak erabiltzen ditu: irriño, laguntto

Batak dirua irabazten du burtsan, bestea tratuan dabil beti auzoko dendetan

Batak plater konplikatuak egiten ditu adiskideentzat, bestearen platerei beti falta zaie gatz piska bat

Batak puntualtasunez garraiatzen du merkantzia, bestea puntualkeriaz aritzen da asto lanetan

Batak goxotasunez jotzen du txistua, bestea goxokeriaz aritzen da txistuka

Batak garbitasunez ukitzen nau, besteak garbikeriaz urratzen nau

Batak adeitasunez egiten du eztula, besteak adeikeriaz garbitzen du zintzurra

Batak doitasunez irakurtzen du, besteak doikeriaz pasatzen ditu orriak

Bata duintasunez bizi da, besteak duinkeriaz bizirauten du

Batak azkartasunez gidatzen du, besteak baldarkeriaz mugitzen du bolantea

Batak xarmantasunez edaten du, bestea xarmankeriaz mozkortzen da

Batak etorri atsegina du, bestea berritsu hutsa da. Batak xaloki egiten du negar, bestea umekeriaz hasten da negar batean

Bata galantaskoa da besteentzat, bestea hor ibiltzen da besteak berotzen

Bata edadedun gizon dotorea da, bestea atso zaharra

(Louise Bourgeoisen ‘Otte’ poemaren moldaketa)

Nietzschek zaldi bat besarkatu zuen

Ni etxean nengoela pentsatzen, ni etxean

Nietzschek zaldi bat besarkatu zuen Torinon

Existitzeari utzi baino lehenago

Nietzschek zaldi bat besarkatu zuen Torinon, negarrez...

Haren lepoko zainetan odola sentituz

Ni etxean nengoela pentsatzen, ni etxean,

Nietzschek zaldi bat besarkatu zuen Torinon

Barkamena eskatuz gizakiaren basakeriagatik

Lepoan muin eman zion, lepoan muin zaldiari

Ni etxean nengoela pentsatzen, ni etxean

Nietzschek zaldi bat besarkatu zuen Torinon

Ex East itzeari utzi baino lehenago,

Zaldiaren arnasa, zaldiaren odola zainetan barrena

Ni etxean nengoela, Nietzschek Torinon...

Zure liburu guztiek baino gehiago esaten dit horrek, Nietzsche maitea,

zuk zaldi bat

besarkatzeak

Torinon,

negarrez...

Harkaitz Cano

LAS MINAS DEL REY SALOMÓN

Montaña dentro sal

montaña fuera estás

los monos salen ya

area errekan barna

ura ate atzean

urrea urjauziaren azpian da.

Montaña dentro sal

montaña fuera ya

Rey mono

grita a los suyos

Reina se enfada

la reina se enfada

el tesoro madre

dime dónde está

tú dime dónde estás

tú dime dónde vas.

Los monos centinelas

gritan sin parar

el tesoro madre

dime dónde está

esaidazu ama

altxorra non den

esaidazu ama nora zoazen.

Mosquitos como arañas

te perseguirán

arañas como erizos

te quieren matar.

Hona hemen meatzeak

beldurra meatzetan

oihana meatzetan

miedo en las minas

selva en las minas.

Esaidazu ama non zauden.

Oh rey de la montaña! Oh reina!

Tom Simpson ziklista

eta Arthur Cravan boxeolaria

esaidazu ama non dauden.

A los pies tenía

bajo la montaña

cerca la colina una casa…

¡Viva!

Es el tesoro madre

es lo que yo tenía

madre es lo que yo quería

una casa en África.

horra altxorra ama

huraxe nik neukana

huraxe nik nahi nuena

etxe bat Afrikan

Salanikalesala

Salanikale, Markina Burkina,

Salanikale, Zaldibia Namibia,

Salanikale, Zumaia Zimbabwe,

Salanikale, Barrundia Burundi,

Salanikale, Zierbana Botswana,

Salanikale, Ea Eritrea,

Salanikale, Añana Ghana,

Salanikale, Zaldibar Zanzíbar,

Salanikale, Maule Mali,

Salanikale, Etxebar Dakar,

Salanikale, Nikalesala,

Ungubani Ingomalako,

Indokazi Umbaba,

Inkosikasi Umama,

Likupi Molete,

Iganda Kunuye,

Isibili Kutatu,

Okune Amatatu.

Berlin sutan

Zure izena,

leku bat,

zure izena leku bat da.

Kaleak,

zure eskuak,

nire eskuak dira

zure odola, nirea.

Zure izena,

etxeak,

etxe guztiek zure izena,

leiho guztiek zurea.

Leku oro gara,

gauza oro gara,

animalia oro gara,

gu gara.

Zure izena existitzen ez den leku bat besterik ez da.

Berlin sutan, Berlin sutan, Berlin sutan, Berlin sutan.

Victor Iriarte

Retaguardia

Ez dut maite abangoardia, ez dut maite situazionismoa, ez dut maite modernismoa, are gutxiago postmodernismoa.

Ez dut maite abangoardia, ez dut maite situazionismoa, ez dut maite modernismoa, are gutxiago postsituazionismoa.

‘Yo prefiero la ensalada a Beethoven y Sinatra, a Vivaldi, uvas pasas que me dan más calorías’.

Itsas urpekarien dantza

Zatoz, zatoz gurekin

Kaltzetinen irlara

han erakutsiko dizugu

itsas urpekarien dantza.

Ez ahaztu aletak eta neoprenoa,

betaurreko eta tuboa

berunezko zinturoia.

Olagarro jauna, manta arraina,

eta itsas izarrak,

erakutsiko dizute zein den

dantza honen koreografia.

Heldu da momentua,

dantzatzeko garaia.

Hemen da, badator,

dantzarako unea.

Pausu bat atzera

beste bat aurrera,

gira eta buelta

burbuxak.


http://www.booktegi.eus/

SORGINBASOA

JOHN BUCHAN

ITZULPENA:

ARITZ BRANTON

Denbora, aitonak esaten zuenez, geldirik zegoen haren haran hartan.

Baina esapide horren egiatasunak ez zuen berak baino luzeago iraun: aitonaren hilobiaren gainean zeuden bitxiloreak ihartu orduko, mundu berri bat ari zen ate-joka. Hori duela hogeita hamar urte gertatu zen, eta, gaur egun, bukatuta dago iraultza. Parrokiaren izena aldatu egin dute; eliza – harana bi mendetan zehar zaindu zuren kutxa zuria– eraberritu egin dute, adreiluzko estilo gorri aspergarri bat ezarriz; orain, trenbide nagusi bat dago Aller ibaiaren ertzean barrena, eta horren gainean dabilen zerbitzu bikainak ehun miliatik ekartzen ditu udatiarrak; etxeak eta dendak Oreinmendiko itzalpean taldekatu dira; ospe oneko barnetegi bat dago gazteentzat; bi ostatu, biak zaharberrituta; auto-lantegi bat eta banketxe bat.

Orain, gunerik garrantzitsuena ez da herri zaharra, berria –geltoki ondoan dagoena– baizik, eta, herri zaharrean, lastoz egindako teilatu batzuk baino ez daude, erreka baten ondoan barreiatuta. Gizakiaren etsairen batek estolda bat bezain zuzen joaten irakatsi dio errekari eta porlanezko zubi bat jarri du haren gainean; etxeetako lastozko teilatuak xafla berde metalikoz ordezkatu dira. Elizako esparru zaharreko hondakinetan bakarrik ez dute muturra sartu; horiek gogoratzen ditudan bezalaxe daude, belaunetaraino iristen diren lapaitzez eta osinez inguratuta, eta birrintzen ari den morterorik gabeko hesi batez Crossbasketeko behi ikusnahiengandik babestuta.

Jende zaharra ere joan da eta haien izenak ere desagertzen ari dira eskualdetik. Hawkshawtarrak ni jaio baino askoz lehenago desagertuta zeuden Kaledoniatik; hamazazpigarren mendean, Edinburgoko familia burges errespetagarri bat etorri zen; orain, familia horrek mendebaldeko leinu baldarrago bati utzia dio lekua.

Orain, baserritar gehienak berriak dira, eta laborariek ere –zeinen leinuek iraunkorragoak izan behar bailukete– mugitu egin dituzte beren hezur motelak. Postariak jakinarazi dit gaur egun Woodileen ez dagoela Monfriestarrik, Pennecuiktar bat bakarra dagoela eta Ritchietar eta Shillinglawtar bina baino ez daudela; garai batean, berriz, oso ugariak ziren abizen horiek.

Hain eraberrituta dagoen mundu batean, alferrikakoa zen haurtzaroan txunditu ninduten kontakizunak bizirik aurkitzeko itxaropena izatea. Inork ere ezin zidan esan noiz eta zergatik bihurtu zen hondakin Crossbasketeko lokaztiaren ondoan dagoen eliza, eta barrabasek hilarriak estali. Gehienek ez zekiten eliza izana zela ere.

Horrek ez ninduen harritzen, Woodileeko elizak ia hiru mende zeramatzan-eta erabili gabe: txikia nintzenean ere, lagun gutxik zekien azken artzainaren berri ematen. Afera kontakizuna izateari utzia zion, eta ‘lelo’ hutsa bihurtua zen orain; guztiek bazekiten zerbait, baina gutxik azal zezaketen esanahia.

Nire jakin-mina Jess Blanek, baserri-arduradun baten alabak akuilatu zuen lehenengo aldiz. Nik egindako zerbaitek sumin-zurrunbilo batean murgilduta, erregutu egin zuen Woodileeko artzainari geratu zitzaiona niri ere gerta zekidala, eta hori, esan zidanez, ni "deabruak harrapatzea eta berarekin eramatea" izango zen.

Beldurtu samar, umezainari eraman nion kontua, eta hark, erabat asaldatuta, "buru-huts lotsagabetzat” jo zuen Jess, "umeen burua gezur beltzez betetzen dituen horietakotzat". "Ez beldurtu, maitea", lasaitu ninduen. "Deabrua ez zen Woodileeko artzainaren bila etorri. Beti entzun dut gizon ona eta lagunkoia zela. Maitagarriak etorri ziren, bihotza. Eta, horiekin, pozik bizi izan zen eta pozik hil, eta ez zitzaion inoiz ezer falta izan".

Gogoan dut informazio hori jolaskideek osatzen genuen klani eraman niola; beren etxeetan hedatu zuten eta baieztapenak edota ezeztapenak jasota itzuli ziren. Batzuek deabruarenari eusten zioten; beste batzuek, maitagarrienari; beraz, agerian geratu zen tradizioak bi ahots zituela. Maitagarrienok besteak baino gehixeago ginen, eta, apirileko iluntze batean, hondoratuta zegoen eliza ondoan izan genuen borrokan, deabruarenak menderatu egin genituen eta gure bertsioa kanonikotzat jarri. Baina, datu bakar hori izan ezik –Woodileeko artzaina maitagarriekin alde egin zuela–, kanona hutsik geratu zen.

Urte asko geroago, liburu eta leku anitzetan aurkitu nuen kondaira: Herbehereetako unibertsitate batean zegoen inkunable batean; Lancashire konderriko familia katoliko baten liburu-gelan; Wisharten Montrose liburuaren bigarren edizio batean egindako ohar batzuetan; Hebronen kapitain baten eta Londreseko eskularru-egile baten egunkarietan; neska galestar baten ikasliburuan.

Kontakizuna ondo samar osatu ahal izan nuen, baina kostatu egiten zitzaidan ezagutzen nuen Woodileen kokatzea. Paisaia hori zibilizatua zen, misteriorik gabea, zedarrituta, misteriorik gabea: konifero aukeratuez osatutako basoek –metodikoki landatuek– eta harrizko hesi matematikoek inguratzen zituzten muino-tontor biluziak, sasoi batzuetan, goibelak, baina, normalean, Pickwick jaunaren burusoiltasunaren antzekoak; haranaren hondoan, larre lerrotuak; erreken neurritasuna arretaz drainatuta zegoen eskualde hartan; herriko beira, harri eta metal dotoreak…

Egia zen Aller ibaiak etxekotu gabeko erreka ederrak iragaten zirela handik bi miliatara; horrez haraindi, zelai ilunen gainean altxatzen ziren muinoak, zeruaren erdiraino, eta Rood ibarrak ezpata bat sartzen zuen zeruaren bihotzean. Baina Woodilee bera… Nortasuna nora joan zitzaion? Antzina (liburuetatik nekien), Melanudrigillgo baso handia goitik jaisten zen eta, olatu beltzez osatuta, herriaren ertzak ere zipriztintzen zituen. Baina, asfaltozko errepide distiratsuak, pil-pilean zeuden telegrafo-kableak, etxebizitza txukunak, larre perfektuak eta zainduak baino zainduagoak ziren basoak ikusita, ezin nuen irudi hori berreskuratu.

Halako batean, iluntzean, Oreinmenditik, beste modu batean ikusi nuen. Zeruak berunezkoa zirudien, bitxia, eta, ilunabar aldera, ostarte urdin bat zekarren; beraz, itzalak era bitxian ageri ziren.

Hasieran, zera pentsatu nuen, hain ondo ezagutzen nuen lekuari begira nengoela: jenerala izan banintz, eta kanpainan ibili, Woodileeri arreta handia emango niokeen, talaia bat zelako. Eskoziako erdigunea eta hegoaldea lotzen dituen mendatearen erdian –errepideen eta ureen igarobidean– zetzan eta –esango ote dut?– espirituaren igarobidean, muinoen zintzurrean baitzegoen, ereiten den lurraldearen eta basamortuaren artean.

Ekialdera begiratu nuen, eta, nire ezkerretara eta atzean, muino irekiak zeuden –zeinen azken zentimetroa ere aprobetxatuta baitzegoen– eta antzinako Manann eskualdea, Piktoen lurralde nagusia. Zeruertza mozten zuen ikatz-meategiaren goialdeak, garrantzirik gabeko muinoak, zelai kuadrodunak… ez zuten lortu eskualde horrekiko lilura baretzea, eta, iluntze hartan, bazirudien antzinako gauza bati begira ari nintzaiola; otso baten gisakoa zen, baina, oraingoz, ardi-larruz mozorrotuta…

Muino handiak eskuinetara pilatuta zeuden; hantxe zituzten gure erreka guztiek sorburua. Horiei aldaketa gutxi ekartzen zieten eguraldiak eta denborak; baina argi misteriotsu horrek siluetak bortizki erakusten zituen eta xehetasunak ezkutatzen, eta, hala, muinoek urrunegiak eta beldurgarriegiak ziruditen nirekin egunero hitz egiten zuten haran horietako erraldoi atseginak izateko. Nire oinetatik behera, Woodilee zegoen, eta mirari bat gertatu zen: bazirudien ilunantz bat –eklipse baten itzala bezalakoa– oharkabean jarria zela parrokiaren gainean. Irudipen bat ikusi nuen, eta argi nuen hala zela, baina nire buruak onartu egin zuen ikusi nuena, bilatzen ari nintzen irudipena eman baitzidan.

Orain dela hirurehun urteko Woodilee zen. Eta nire buruak, abian jarri eta gero, irudipenez jotako begiek ikusten ez zituzten gauzak ikusten zituen horien ordez… Ez zegoen errepiderik, bideak bakarrik –lokaztietan, istiltsuak eta muinoetan, harrizkoak–, eta Edinburgora joaten ziren alde batetik, eta Carlisle-ra, bestetik. Etxe bakan batzuk ikusi nituen, zohikatza bezain marroiak, baina, elizalde zaharraren muinoaren gainean, elizaren lau hormak ikusi nituen, eta, haren ondoan, artzainaren etxea, intsusaz eta lizarrez inguratuta.

Orain, Woodilee ez zen eguzkiaren eta haizearen begietarako parrokia ireki bat. Baserriez osatutako nahaspila bat baino ez zen; alimalekoa eta iluna zen, zerbaitek lotuta eta zanpatuta; horrek, muinorik garaienak izan ezik, beste guztia estaltzen zuen; mendi-bizkarrak indargetzen zituen; haranak itotzen; ia errekako ertzetaraino, gainezka egiten zuen; paisaia gainean zetzan, lurrera botatako larruzko beroki iletsu bat balitz bezala.

'Melanudrigill' izena etorri zitzaidan ahora eta banekien Woodilee hiru mendetan zehar inork ikusi ez zuen bezala ikusi nuela; garai haietan, bere izenak esaten duen bezala, Kaledoniako Basoaren hondar baten itzalpean zegoen oraindik ere; antzinako baso hartan, behinola, Merlinek harpa jo zuen eta Arturok bere tropa bildu…

Haranean, tren batek txistu egin zuen; katigamendu-etxola batean, argiak piztu ziren, eta ezabatu egin zitzaidan irudipena. Baina, trinkotzen ari zen ilunabarrean maldan behera nenbilela, konturatu nintzen nire umezaroan ez zela Woodileen herria lehen inguratzen zuen basoaren oroitzapen osoa ezkutatu, Melanudrigill izena ahaztuta neukan arren. Jock Dodds zaharraren ahotsa neukan gogoan; berrogeita hamar urtez ibili zen Kaledonian basozain; errementeria ondoan zegoen harri handiaren gainean eserita, istorioak kontatzen zizkidan, eta nik gozatu egiten nuen horiek adituta. Bere aitaren gainean hitz egiten zidan, baita aitaren aitari buruz ere; azken hura, fusil batez armatuta, heroi bat izan zen.

"Neguko goizetan, goroldioaren gainean edo zuhaitz batean gelditzen zen, eta, Clyde haranetik Allerrera etortzen zirenean, beltxarga basatiak eta antzara grisak harrapatzen zituen. Bai, eta orein ugari ere hiltzen zituen". Eta inguruan ez zegoela oreinik esaten nionean, Jockek burua astintzen zuen eta esaten zidan aitonaren garaian Basobeltz osoa ez zegoela erabat suntsituta. "Windywaysen, zati handi bat zegoen, eta beste bat, Reiverslawetik honantz".

Baina, Basoaren gainean gehiago galdetzen nionean, Jockek ez zidan gauza zehatzik esaten. Batzuen arabera, erromatarrek landatu zuten lehenbizi; beste batzuek esaten zuten Michael Scott zaharrak jarri zuela… "Piztientzat, ezkutatzeko leku ederra zen, baita aztientzat ere…". Basoaren galbidea aspaldi hasi zen, eta azken hondarrak erregai erabili zituzten Jocken aitaren garaian, Hamasei Eguneko Elurteko negu horretan…

Gogoratu nuen leku sakratuak eta beldurgarriak ere bazeudela oraindik. Udaberriko eta udako ilunabarretan, inor ez zen Mariaren Gurutzera –garoz inguratutako harri bat, formarik gabea– joaten, baina, San Juan egunean, eguerdian, neskek mendiko loreez apaintzen zuten. Woodilee errekan, bazegoen tarte bat, herriaren eta orain drainatuta dagoen Fennan Moss-en artean, non, jendearen ustez, amuarrainik ez baitzen inoiz agertzen. Baina batez ere aipatzekoa da Reiverslaweko arbi-zelai hoberenaren erdian zegoen iturria; umeok Katalina Egarria esaten genion, baina helduek, Apaizaren Iturria, eta, aipatzen zutenean, burua astindu edo hasperen egiten zuten: hortik atera omen zen Woodileeko artzaina mundutik eta maitagarrien lurraldera joan.

………

David Sempillek Jaunaren mila seiehun eta berrogeita laugarren urteko abuztuaren hamabostean ekin zion Woodileeko apaizgoari.

Ez zen ezezaguna haranean, umetan oporrak aitonarekin ematen zituelako, hura Roodfooteko errotaria baitzen. Urte horietan, eliza bakoitzaren erabakiek lehentasuna zuten eta patroien ahotsek ez zuten hain garrantzi handirik: Sempill jauna, ziotenez, "herriak deituta" iritsia zen, eta, horren ondorioz, dei hori egin zuen parrokiak harenganako interes handia zuen.

Urtebete lehenago lizentziatu zen Edinburgon; ekaineko azken igandean ordenatu zuten Woodileen; abuztuko lehenengo igandean, Mungo Muirheaden ahots sendoak –Kirk Allerreko artzainak– ongi etorria eman zion sermoi batekin.

Daviden gauzak –gehienak, liburuak– zortzi zaldi handik ekarri zituzten Edinburgotik, eta, Carnwath Mosseko toki arriskutsuak saihestu ondoren, elizaren eta Woodilee errekaren artean zegoen apaizetxe heze eta txikiaren goiko gela batean zeuden jarrita.

Alargun zintzo bat, Isobel Veitch izenekoa, aurkitu zuten etxea kudeatzeko eta, dena prest zegoela, lehengusuaren Newbiggineko etxetik etorri zen David, behor grisaren gainean, etxean geratzera.

Woodilee ikusi zuenean, abestu egin zuen; etxeko erlaitzetik pasatzeko burua makurtu zuenean, otoitz egin zuen; baina ia negar egin zuen, esker onak eta poztasunak eraginda, gela txiki horretan –'estudioa' esaten zion– eseri zenean, maite zituen liburuak apaletan ikusi zituenean eta bere aurrean mahai hura –non lan handiak idatziko baitzituen– eta kanpoan, erdi beiraztatuta zegoen leihoan zehar, lorategiko andere-mahats zuhaixkak eta errekaren zilarrezko izpiak ikusi zituenean.

Lehenengo ordua jabetza esploratzen eman zuen. Apaizetxea txikia eta mozkotea zen, eta, txilarrez egindako teilatuan, erle-kolonia batzuk zeuden. Aurreko aldeak elizara joaten zen errepidearekin egiten zuen bat, zerrenda berde eta estu batek izan ezik, zeinen ertzak errekatik ekarritako harri leun eta zuriez markatuta baitzeuden.

Atzean, lorategi bat zegoen, hogei bat sagarrondorekin; haren fruta hain txikia zenez, ia ez zuen merezi hura biltzea. Eta honako hauek ere bazeuden: arropa zuritzeko esparru berde bat, basa-gereziondo bat, eta lur zati bat, krabelinekin eta ira-belarrekin, eta beste bat, zauribelarrekin, txortaloekin, maioranarekin eta halako belar estimatuekin.

Apaizetxearen alde batean, garagardo-lantegi bat eta aletegi bat zeuden, soldata gisa jasotzen zuen janaria gordetzeko; beste aldean, zalditegi bat, bi abereentzat, eta hiru ukuiluko behitegi bat; buztinez egindako oilotoki bat, eta, eliza-esparruaren hesiek osatzen zuten angeluan, meta bat, lur-osinez inguratuta.

Barruan, etxea ez zen erosoa, eta, abuztuko egun bero hartan ere, lurrezko zoruetatik gora etortzen zen hotza, indarrez. Atea irekitzea zen sabai baxuko sarreraren argi-iturri bakarra.

Eskuinetara, egongela zegoen: sabaia oholez jantzita zegoen; zorua egurrezkoa zen; igeltsuz egindakoak ziren horma zakarrak; artzainaren zortzi eguneko erlojua (John Atchisonek egina, 1601ekoa) hantxe zegoen; etxean egokituta zegoen dagoeneko.

Ezkerretara, Isobelen sukaldea zegoen, eta, handik, garagardo-lantegira joaten zen, ate batetik; sukaldeko atzealdean, Isobelen ohea zegoen, horman gordeta; eta soto txiki bat, txakur-txabola bat bezain txikia.

Goiko solairura, egurrezko eskailera batetik joaten zen; esku-eskailera bat bezain pikoa zen, eta artzainaren logelaraino ailegatzen zen: luxuzkoa zen hura, sutondoa baitzuen. Hortik, ate batek gonbidatuen logela bakarrera eramaten zuen; beste batek, sutondorik gabeko gela batera: artzainaren estudioa; une hartan, jabetzaren lekurik mirarigarriena zen gela hura Davidentzat.

David harat-honat zebilen, noraezean, eskolatik itzuli den mutiko bat balitz bezala, eta, egia esan, ez zirudien eskolako mutil bat baino askoz zaharragoa: harea-koloreko ile indartsua zuen, aurpegi gorrixka eta bizkar zuzen eta argala.

Garagardo-lantegian, hartzidura etenarazi zuen, eta, aletegian, bere arropa zikindu, eta itxura penagarria zuen. Etxetik kanpo, kezkatuta begiratzen zion Isobelek: David sagarrondoen fruta dastatzen ari zen eta errefusatutako aleak teilatu gainean zegoen arabazozoari botatzen ari zitzaizkion.

Orduan, Daviden deiadarrei erantzunez, Isobelek azpil bat ur ekarri zion, goizeko bidaian pilatu zuen hautsa kentzeko. Abuztuko eguzkiak patio txikia berotzen zuen. Soinu guztiak inguru hartako eguerdiko burrunba lasaigarrian urtzen ziren: haraneko errekaren soinua; elizako esparruko errementeriaren klaka; han urruti Windywaysen zeuden ardiak; krabelinetan zebiltzan erleak.

Davidek irribarre egin zuen, masailak igurzten zituen bitartean, eta Isobelen aurpegi zahar zimelduak –zeinak sagar baten antza baitzuen– beste irribarre batekin erantzun zion: "Bai, jauna", esan zuen, "gure bizitzak leku onuragarri eta atsegin batera iritsi dira. Jainkoari eskerrak!"

Davidek 'Amen' kartsu batekin erantzun zion, eta, eskuoihala airetatik itzultzen ari zitzaiola, atean entzun zen zalapartak Daviden lehenengo bisitarien berri eman zien.

Hiru ziren, ondoko parrokietako artzainak: gazteari Woodileera ongi etorria ematera etorriak ziren, beren ponien gainean. Animaliak zalditegian eta behitegian gorde zituzten, eta hirurak arropa zuritzeko lur zatiaren ondoan zegoen banku zakarraren gainean eseri ziren.

Normalean, herrian bazkalduko zuten, Sempill jaunak ez zezala horientzat ezer presta, eta ez ziren horrela agertuko, aurrez jakinez gero abisatu gabe bazkaltzera gonbidatuko zituela. Baina amore eman zuten Isobelen aldarri abegitsua zela eta; emakumeari igoera soziala iruditzen zitzaion apaizetxean zen lehenengo egunean halako gertaera bat izatea. "Sempill jaunari jaunek hemen ez bazkaltzea lotsagarria irudituko litzaioke, oso…". Etxea ederki hornituta zegoela… Oraintxe oilo bat sartua zuela lapikoan… Basoilar pare bat –goiz horretan Chasehopetik bidali zituztenak– erretzeko prest zeuzkala…

Hirurek bihozberatasunez eta itxaropenez egin zuten irribarre. "Abigail aparteko bat duzu, Sempill jauna. Emakume aratza eta mehatza; Woodileeko apaizetxea ondo gobernatuko du".

Mungo Muirhead artzain jaunak bizkarrik gabeko aurpegi alimalekoa zuen, lepo argal baten eta gorputz trakets baten gainean. Ezpain meheak zituen eta ahoa abokatu batena balitz bezala ixten zen; sudurra, haragitsua; begi gris handiak, normalean, behi batenak bezain hausnarkariak ziren, baina, batzuetan, piztu egiten zitzaizkion, zuhurtasuna adieraziz. Larru zurbilekoa zen eta azkar burusoiltzen ari zen; beraz, lehen begi-kolpean, aurpegiak mendi perfektu bat ematen zuen, eta kolorerik gabeko azalak, zelai aldapatsua. Kirk Allerreko artzaina zenez, nagusia zen beste artzainen artean, eta, hirixka batean bizi zenari egokitzen zitzaion bezala, beltzez jantzita zegoen; lepagora zeraman eta txano beltz bat.

Ebenezer Proudfoot artzain jauna, eremuko Bold herrixkakoa, beste molde batekoa zen. Baserritar baten gisara, tweedezko arropa gris latza zeraman; eta, buruan, txapela urdina; haren oinetakoak lodiak ziren, larruzko lokarriekin; antzinako polaina frisatuak zeuzkan jantzita. Handia eta gihartsua; aurpegi estuan eta begi txiki urdinetan, indar zakarra eta kemen sutsua zituen.

Hirugarrena, James Fordyce jauna, ondoko parrokiako zen, Cauldshawekoa, eta xehea eta argala zen; zurbila, osasun-arazoengatik edo gehiegi ikasteagatik. Arropa urdin zaharrez jantzita zegoen eta abuztuko eguzkipean ere, tapakia zeraman sorbalda gainean. Masailezur argalen uzkurdurak bekoki mehea zapuzten zion, eta ahoa zimeltzen zitzaion etengabe, zalantzatan edota minak balego bezala; baina begi marroiek itxura salbatzen zioten; neskato batenak bezain leunak eta malenkoniatsuak ziren.

Eguerdian, bazkaltzera eseri ziren.

Jarraituko du…