booktegi.eus

JUAN LUIS ZABALA

ez dut nik asmatu

Poesia

AURKIBIDEA

Hitzaurrea

Etorri

Berdin dio

Zalantza

Hire bila nabilen

Bustita

Bilanak

Inon izatekotan

Ez zarete

Ni gehiago naiz

Poltsa beroa

Adiskidetasuna

Pornoa

Poema hermetikoa

Sexua

Hemen egon da larria

Azken espaloien muturretan

Ulertzen ez dudana

Gizon bat lotan

Zero puntua

Etxe horiek guztiak

Hortxe bertan, urrun

Ezer hautsi gabe

Zedarritu gabeko etxe atariak

Aukerak

Idazlea idazle

Pertsonaren erdian

Bizi nahi

Zeharka

Hau amorrazioa!

Gero eta gela honetakoago

Autorretratu urduria

Hitzezko etxe hau

Garrasika hasi arte

Goroldiomin

Harrotzeko premia

Poeta hipokondriako gisa

Gaizki hitz egiteko premia

Ulergarria den orotik aparte

Ez dakit arnasa hartzen

Lo egin behar denean lo

Bizitzaren balkoitik

Ibai berria

Injustizia hau naizen bitartean

Espainia txakurra

ETA, ETA eta ETA

Noiz entzun zenuen lehen aldiz?

Egunkariak, politika eta bizitza

Gutxieneko erosotasuna

Hautsa etxe barruan

Denbora, heriotza eta beldurra

Pneumatikoen perspektiba

Artizarra eta txorizoa

Kultura

Neke hau

‘A Place Called Distance’

Junkie 80

Hobeak hobe du

Egia poetikoaren kontzeptuaz

Hileta baten ondoren

Besteak ikusita

Arrazoiak

Klonatu, klonatu, klonatu

Txoria, leihoa, kantua

Mikel Laboaren errautsak Agiñan

Leonard Cohenen semea

Zergatik gustatzen zait Leonard Cohen?

Hitzaurrea

Bilduma honetan jasotako poema guztiak 1988tik 2017ra arteko tartean idatziak dira, eta denak zeuden aurretik ere irakurgai, paperean ez bada sarean, baina ez nik orain arte argitaratu dudan poema liburu bakarrean, Hautsia natza (BBK-Euskaltzaindia, 2000).

Liburu baten aterperik gabeko poema solteak dira, beraz, banan-banan idatziak denak, ez proiektu poetiko handiago baten barruan. Seguru asko ez luke mereziko denak paperezko liburu formal batean argitaratzea, baina pentsatu dut egokia litzatekeela, Booktegik eskainitako aukera baliatuta, denak batuta irakurleen eskura jartzea sarean, irakurleek gero poemekin nahi dutena egin dezaten. Bada, adibidez, bildumako poemak kantu-hitz bihurtutakorik. Horretarako eta beste zernahitarako erabilgarri daude hemen.

Ez dut nik asmatu izenburua jarri diot bildumari, adierazteko neuk bilatu gabe, ia-ia “nahi gabe”, “etorri” zaizkidan poemak direla, hala esaterik baldin badago. Batzuetan poeta ez da bere poemen “errudun” sentitzen, haiek idaztea beste erremediorik izan ez duela iruditzen zaiolako. Sandro Giacobberen Il Giardino Proibito kantua etorri zitzaidan gogora horretaz pentsatu nuen batean; hortik izenburuaren ideia, eta baita atariko aipuarena ere, jakina.

Juan Luis Zabala

“Scusa tanto

se la vita è così,

non l'ho inventata io”

(“Barkatu,

bizitza horrelakoa da,

ez dut nik asmatu”)

(Sandro Giacobbe, Il Giardino Proibito)

Etorri

Nahi dunanean etorri.

Itsasoari begira egongo naun,

begiak ortzaizean galduta,

eta kontatzeko istorio bat

izango dudala agintzen dinat,

tristea seguru askorik.

Berdin dio

Berdin dio

zure begien koloreak.

Berdin dio.

Berdin dio

zure galtzak duen zimurrak.

Berdin dio,

berdin dio.

Berdin dio

ekarriko zaituen autobusaren matrikulak.

Berdin dio zure irribarreak.

Baina berdin dio orobat

zu nor zaren ere,

berdin dio, berdin-berdin dio,

eta horixe da min ematen duena,

min berdin ez diona,

min guztiona dena,

min mina, min lehenetan lehena,

min mina, min azkenetan azkena,

min dena gure egiazko barrena,

min zer garen benetan dioena,

minaren min, minik minena

muinaren muin, muinik muinena,

errai bizi, gu zin-zinez garena.

Zalantza

Zalantza bat dut, ea argitzen didazun:

zergatik zaude nigandik hain gertu?

Zalantza bat dut, ea argitzen didazun:

zergatik zaude nigandik hain urrun?

Zalantza bat dut, ea argitzen didazun:

non nago ni benetan?

Zalantza asko ditut,

ezin izango dizkit inork argitu.

Hire bila nabilen

Hire bila nabilen

desio ezin aseen zuloan.

Hire bila nabilen

gau eriaren lantxurdan.

Hire bila nabilen

amore emateko amorratzen.

Hire bila nabilen

neure burua galduta.

Hire bila nabilen

hi aurkitzeko beldurrez.

Nahiago niken, bai,

hi inoiz ez ezagutu izana.

Hire bila nabilen

hi aurkitzeko beldurrez.

Bustita

Euria ari du kalean.

Denontzat da euria,

milioika tanta erortzen nonahi.

Baina tanta bakar batzuk dira,

ez asko, ehunka batzuk akaso,

ileak, muturra eta eskuak

bustitzen ari zaizkidanak.

Zer pentsatuko ote dute

ustekabean nireganatutako tanta horiek?

Harritu egingo bide dira

ni bezalako animalia harrigarri baten larruan,

patuaren burubidea ezin ulerturik

eta madarikatzen seguru askorik,

zerbait hobearen esperoan direnez eroriak.

Berdin dio.

Busti egiten naute,

nahi ez badute ere

ni aintzat hartu beharra dute,

nire larru sinesgaitz hau bustitzea egokitu zaie.

Ez dakit zer, baina banaiz.

Bilanak

Azken funtsean

bilan guztiak negatiboak dira,

derrigorrez, ezinbestean,

baita ekimenik egoki,

arrakastatsu eta ederrenenak ere,

dena amaitu egiten baita,

xahutu, ahitu, akitu, hil.

Horregatik, bizirik jarraituko badugu,

martingala beharrezkoa dugu,

inondik ahal dela,

inoiz ere ez heltzea

ezeren azken funtsera.

Inon izatekotan

Inon izatekotan hemen naiz,

hitz aldrebes-nahi hauetan,

bizia iraintzeko saio hauetan,

poesian.

Gainerakoan ez naiz

izan beharrekoa baino,

ezinbeste huts.

Hau ere, alabaina,

itsuskeria munstrokara hau,

matxinada lirdingatsu hau,

poesia,

lehen uste ez nuen arren,

neuk hala nahi ez izan arren,

bizia da.

Zakar, aldrebes eta gaiztoena ere,

inon denik poesiarik pozoitsuena,

odol garbi barneratzen du

biziak bere zainetan.

Izatekotan heriotza dateke

biziaren aurkako borrokan

poesiaz haragoko arma bakarra.

Baina hori ere hain du berea biziak!

Ez zarete

Nik aspaldi susmatu bezala,

egia zen, beraz, ez zaretela.

Edo bai, izan bai, zer edo zer edo,

baina deus gutxi orotara,

hutsaren hurrengo huts.

Neureak nau hala ere arduratzen

zuenak baino gehiago.

Neu ere ez naiz,

garrasi hauei lotuta

gaua erdi-erditik urratu nahi antzuan

batzuetan zer edo zer naizela uste arren.

Ez baita deus

garrasi hau gauaren erdian.

Ehiztari txar baten tiro galdua.

Kantu bat mila bihotzaren urragarri.

Lurrikara bat eta milioika hildako.

Inork ikusi edo sentitu gabeko istripua.

Gerra oso bat, luzea eta zabala.

Ahuntzaren gauerdiko eztula.

Amaitu da,

edo amaituko,

ezer izan gabe,

inoiz izan gabe.

Ni gehiago naiz

Ni gehiago naiz.

Begiratzen diozuen lekutik begiratuta,

ni gehiago naiz.

Nire tua urrunago heltzen da,

nire puzkerrak ozenagoak dira.

Ni gehiago naiz.

Ez da erraza nire mailara iristea.

Putzuak zapaltzean zipriztina indarrez

eta ezin zakarrago zabaltzen du nire autoak,

sistema anker asmatu berri baten bidez.

Ni gehiago naiz.

Ez duzue inoiz nire parera heltzerik izango.

Ezin dotoreago lurperatuak ditut hilak,

teleaparailu bana dute nire seme-alabek,

ikaragarri handiak dira nire prostituten titiak.

Ni gehiago naiz.

Eta, begiratzen diozuen lekutik begiratuta,

beti izango naiz gehiago.

Ozenagoak dira nire korrokadak,

urrunago heltzen da nire erraien kiratsa.

Poltsa beroa

Bero hauxe naun,

sei bat litro odol

hire ohea epeltzeko

ez beste ezertarako.

Adiskidetasuna

Bakarrik nagoenean

zuekin egon nahi dut.

Zuekin nagoenean

bakarrik egon nahi dut.

Zuen beharra dudala

nik aitortzen dut.

Gorrotatzen zaituztedala

ezin ukatu dut.

Zuekin nagoenean

bakarrik egon nahi dut.

Bakarrik nagoenean

zuekin egon nahi dut.

Gorrotatzen zaituztedala

nik aitortzen dut.

Zuen beharra dudala

ezin ukatu dut.

Pornoa

Eragotz iezadazu,

lipar batez,

beti jakin izan dudana

zainetan sentitzea,

egiarik gordinenari

neure barrunbeetan aterpe ematea.

Nous sommes de la merde,

itsusia naiz,

ahul eta endekagarria,

hiltzeko jaioa,

neke-penetan esperantzazurtz bizi ondoren.

Eragotz iezadazu,

lipar batez,

galtzailetza unibertsalaz

gogoeta goibeletan gainbeheratzea.

Erakuts iezazkidazu.

Poema hermetikoa

Ez duzu ba pentsatuko

nire poema bat ulertzeko

gauza izango zarenik?

Alajaina!

Zer uste duzu zuk ordea?

Zer uste duzu naizela?

Zer uste duzu zarela?

Zer uste duzu dela poesia?

Neure buruari barkatzen ez diodana,

nori eta zuri barkatu?

Non eta poesian?

Ederki eman ere!

Zergatik eta nire poesia

ulertzen ez duzulako?

Zer gara ba?

Baina, baina... pentsatzea ere!

Zer da ba poesia,

horrela hankapera dezagun?

Edo da edo ez da,

baina erdi-biderik ez du.

Inork ez du inoiz

zuk ulertzeko moduko poemarik idatziko.

Ezinezkoa litzateke,

inon direnak eginik gogotik ahaleginduagatik ere.

Sexua

Komuneko zulotik behera doan sexua,

gotor, gordin, zakar,

edo izaren leuntasunean babestua,

goxo, leun, itxaropen.

Ezin kabitua, ezin lasaitua,

ezin asea, ezina beti.

Lur-mamiaren deia, eguzkiarena, ilargiarena,

gailur gorena.

Kondoi erabiliak katuen atzaparrek zabaldutako

zabor poltsa muturretan ageri.

Egia eta gezurra, neurri gehiegizkoetan.

Hemen egon da larria

Hemen egon da larria.

Beste askotan bezala,

egonaldi labur eta arina egin du,

ezer larririk esan gabe.

Hemen egon da larria.

Ahitzear den idazteko gogo koxkor hauxe

besterik utzi gabe alde egin du.

Azken espaloien muturretan

Euri xehea eta lohia

azken espaloien muturretan,

kaleek izenak galtzen dituzteneko

muga zehaztu gabekoetan.

Hiri zati basak,

mendi puska narratsak,

elkarketa puntu antzua.

Bakardadea, tristura. Mundua

hiriaren eldarnio zorotik

zein izadiaren edertasun aratzetik

salbu, gordean.

Babesean.

Ulertzen ez dudana

Deus gutxi da ulertzen ez dudana,

gero eta kontu gutxiagok egiten dit ihes,

aski argi baitago dena azaldua egunkarietan.

Deus gutxi da ulertzen ez dudana.

Baina gero eta gutxiagorako balio dit ulertzeak.

Ez dakit ulertzen den.

Gizon bat lotan

Gizon bat lotan

izango naiz aurki.

Horrela definitzeko moduko

materia multzo epela, geldoa.

Itsu, mutu, gor, ergel,

ahanzturari emana akordua.

Joana, zuengandik banandua, errugabe,

ez zaizkit, ezereztuak, axola izango nik

zuetaz gaizki esanak,

zuen aurka gaizki eginak,

zuei ezer eman gabe neuk,

zuraren bihotza zulatzen duen iltzearen zitalkeriaz,

jan, edan, laztandu, xurgatu, gozatuak oro,

zuekin banatu gabeko patata tortilla guztiak.

Eguneroko errugabetasun aro premiazkoan,

materia multzo epela, geldoa,

ez dagoenaren pare, ez denaren antzeko,

aurki izango naiz

gizon bat lotan.

Zero puntua

Egin nezakeen eta egin ez dudan guztia daukat,

errieta beltza adierazten duen betoskoz, begira.

Eta ni, begi poetikoak ortzaizerantz,

bildots errugabearen itxura neureganatuta,

jatorrizko zintzotasun garbi baten jabe banintz bezala,

dena hutsetik hasteko puntuan ari naiz jartzen.

Etxe horiek guztiak

Etxe horiek guztiak

xume-xume

behetik gorantza

leiho txiki fluoreszentez

bata bestearen ondoan

ia zulo ilunik utzi gabe josiak.

Ama bat, aita bat, umeak...

poz, arazo, min, nahigabe

andana metro karratuko.

Maitasun ttiki hori guztia,

estu pilatua, miresten dut

ataritik gora begira,

urruneko tribuen

ohitura zaharrak,

ilbeterik biribilena

edo zerurik izartsuena

baino askoz gehiago.

Hortxe bertan, urrun

Negar egiteko tenorea

eta negargurarik ez.

Urrun dago dena,

unerik dardartienean ere

urrun

laztandutako larrua,

besarkatutako soina,

barru-bide abegikorrak.

Negarrik ez.

Eta gizon oso bat berriro,

sendo, trinko, prest, jantzia.

Negarrik gabe.

Hortxe bertan, urrun.

Ezer hautsi gabe

Zaila da ezer hautsi gabe

entzuna izatea.

Zaila da ezer hautsi gabe

nork bere burua ondo adieraztea.

Zaila da ezer hautsi gabe

ezer izatea.

Hala ere, batzuetan,

usterik gutxienean,

ingurukoari leun heldu

eta mundua, bizitza

arrotz zaizkigun

jostun-esku trebez

irun, irun eta irun,

iraun, iraun eta iraun

egiten dugu, egiten dugu

egiten dugu, ezer hautsi gabe.

Zedarritu gabeko etxe atariak

Zedarritu gabeko etxe atariak,

xederik gabeko haurtzaro puskak,

emaitzarik gabeko jolasak.

Jolastegietatik kanpo,

ikastegi ororen aurka,

mundua araurik gabe.

Oraindik ere bai, batzuetan.

Aukerak

Heriotza gurtzea

ez da beldurgarria,

heriotza gurtzea

zilegi da.

Bizitzari lotzeko

modua ere izan daiteke,

bizizalearen aukera

errespetatzen bada.

Bestela ez.

Ezkorrak eta uzkurrak,

itunak eta ilunak,

hitsak eta hutsak

izan arren, itxiak

ezin gara izan.

Gutxiegi dakigu horretarako.

Gutxiegi dakigu beste ezertarako.

Idazlea idazle

Egoa ebaki banio, ez zen gehiago idazle izango.

Pertsonaren erdian

Gure gauek elkar besarkatu zuten.

Bi gau elkarren ilunak indarrez belzten,

bi gau elkarren hutsarteak bortizki zulatzen,

bi gau elkarren amildegiak mugarik ezeraino sakontzen,

pertsonaren erdian.

Gero, pertsona egunaren argira joan zen.

Bizi nahi

Ezinak, ezinak eta ezinak.

Ezinegona eta egonezina:

ezin egon eta egon nahi;

egon eta ez egon nahi.

Ezinizana eta izanezina:

ezin izan eta izan nahi;

izan eta ez izan nahi.

Ezinbizia eta biziezina:

ezin bizi eta bizi nahi;

bizi eta, nahi gabe ere,

bizi egin nahi, beti bizi nahi.

Ezinak, ezinak eta ezinak.

Zeharka

Zeharka bizi naiz,

gogo guztiak zintzo hezita,

grina guztiak txarrantxaz hesituta.

Erruduntasuna harri eta zalantza porlan

duen horma garaia gainditzera

derrigortuta erabaki bakoitzeko,

ezkerretara jo aurretik

eskuinari muin egitera,

eskuinetara jo aurretik

itzuliko naizela promesa egitera.

Ezin naiz zuzenean bizi,

gauzekin eta pertsonekin

bat-batean bat eginez,

izan naizenaren eta

nigandik espero denaren

zama txepeltzailetik libre.

Eta honezkero zaila aldatzea.

Eta honezkero ahaleginduta ere alferrik.

Eta honezkero, zuzen-zuzenean, ezta nahi ere.

Hau amorrazioa!

Egiten dudana egiten dudala,

egiten dudana egiten dut.

Eta ezin egin egiten ez dudana.

Eta ezin egiten dudana ez egin.

Hau amorrazioa!

Gero eta gela honetakoago

“Darrera aquesta porta visc,

però no sé

si en puc dir vida.”

(Salvador Espriu, Una closa felicitat es ben bé del meu món)

Kanpoko munduari

handiegi eta argiegi iritzita,

gela honetan gordetzen naiz,

neure neurrira egindako eta argitutako

mundu aizunak sortzen eta irudikatzen,

kanpoko mundua izanik hala ere beti

oinarrizko eredu, ispilu guztien ama.

Beti igandea balitz bezala,

ogiarekin batera egunkaria

ekartzeko baino ez naiz irteten.

Kalea, jendea, herria, mundua

ukitu gabe neureganatzen ditut,

ferekak eta ukabilkadak,

musuak eta tiroak,

besarkadak eta leherketak,

gelak haiekin beregana nazan.

Ogia sukaldean dago

nolanahi utzia,

lilurarik gabeko azal,

bihotzik gabeko mami.

Egunkariak kale egiten du

kale izateko ahaleginean,

nik zuzenean bizitzeko

ustezko nahiari

zeharka baino heldu ezinik

huts egiten dudan bezala.

Ogia, kalea, bizitza,

jendea, herria, mundua,

zer ote dira benetan?

Jakin nahi al dut?

Gero eta gela honetakoago nago,

ilunpean nire aproposko munduekin jolasean.

Autorretratu urduria

Alferra naizenez,

lana beltz egiten dut

indarrak ahitu arte,

gero alferkerian lasai egoteko.

Errebeldea naizenez,

aginduak oro zuzen

betetzen ditut berehala,

gero lasai desobeditzeko.

Gaiztoa naizenez,

ahal bezain zintzo

jokatzen saiatzen naiz,

gero gaiztakerian lasai aritzeko.

Zoroa naizenez,

arrazoiaren indarrari

begiratzen diot arretaz,

gero nire zoroa lasai bizitzeko.

Bakartia naizenez,

jendetasunaren arauak

zorrotz errespetatzen ditut,

gero bakarrik lasai egoteko.

Egoista naizenez,

hurkoa maitatzeko ahalmena

azken tantaraino zukutzen dut,

gero neure burua lasai maitatzeko.

Lasai bizi nahiaren

lasai bizi nahiz,

etenik gabeko dardara

urdurian bizi naiz.

Hitzezko etxe hau

Hotzaldirik minenean

hizkuntzaren barruan sartzen naiz

epeltasun bila.

Nahasmendurik itogarrienean

hizkuntzaren barruan sartzen naiz

harmonia bila.

Bakardaderik mortuenean

hizkuntzaren barruan sartzen naiz

konpainia bila.

Nire hizkuntzak, etxe gisa,

ikasleen etxebizitza alokatuen

antz handiagoa du

familia bakar eta egituratuko

etxe burgesena baino.

Edozerekin eta edozeinekin

egingo duzu topo noiznahi,

noiznahi dira gurean

istripuak edo borrokak,

goizaldera arteko hitzaspertuak

edo ustekabeko festak.

Teknikariek diote

normalizatu gabe dagoela

hitzezko etxe hau.

Etxekonekoen hizkuntzan, berriz,

gurea la casa de Tócame Roque da.

Nekagarria da batzuetan

horrelako etxe batean aterpetu beharra,

baina ikasteko balio du,

ondo pasatzeko ere bai tarteka.

Eta azken batean ni,

beste edozein bezala,

hotzaldirik minenean

hizkuntzaren barruan sar naiteke

epeltasun bila.

Hitzetan kiribilduta

babesten naiz

hizkuntzaren teilatupean.

Garrasika hasi arte

Garrasika hasi arte

ez nintzen jabetu

jende mordoa nuela

neure ondoan garrasika

aspaldidanik eta etengabe

infernurik gogorreneko

sugarretan erretzen

ariko balitz bezala.

Ezinago babesgabe,

minaren gainean min hartuta,

orroaren gainean orro egin nuen,

espantu zoroetan indarrak ahitu arte.

Isildu arte

ez nintzen jabetu

jende mordoa nuela

neure ondoan isildua

aspaldidanik eta etengabe

infernurik gogorreneko

sugarretan erretzen

ohituta balego bezala.

Goroldiomin

Bidez bide ibilian nabil,

ibili ahala goroldioa uxatuz.

Baina ez naiz nabilena.

Ibilian uxatutako goroldioa

nire pausoen lagun dut beti,

ez-egote baina bai-izate

berde, heze, ahanzturaraino

isil, sakon eta leunean

zentzumenez gaindiko lokarri.

Ez naiz nabilena.

Ibilian uxatutako goroldioa

dut ments gelditu orduko.

Batu gabe ere bat da

ibilian uxatutako goroldioa

ibilitako bide sakabanatuetan,

gero eta ugariago eta astunago

nigan, gero eta goroldioago.

Ez naiz nabilena.

Ibili-ibili eginda,

goroldioa baino ez naiz.

Harrotzeko premia

Diru asko duelako

harrotzen den jendea

ezagutzen dut,

eta dirurik ez izateaz

harrotzen dena.

Zoriontsua delako

harrotzen den jendea

ezagutzen dut,

eta oinazetan bizitzeaz

harrotzen dena.

Asko maite duelako

harrotzen den jendea

ezagutzen dut,

eta inor maite ezinaz

harrotzen dena.

Neu ere horretaz guztiaz

sentitu izan naiz harro,

eta sentituko gerora ere.

Autoa zoro gidatzeaz bezala

zuhurtasunez txofer egiteaz,

abertzale izateaz bezala

abertzale ez izateaz;

eskuko telefonoari eusteaz bezala

eskuko telefonorik ez izateaz.

Bizi izanaz bezala bizi ez izanaz.

Bizitzak, hala ere,

berezko eta beharrezko baitu,

harrotasuna eskatzen dit:

honegatik ez bada hargatik,

gaur ezin bada bihar,

bihar ezin bada etzi,

etzi ezin bada atzokoaz,

harro egotea da kontua,

harro egotea da premia.

Harrotzen nauenaz ezin bada,

harrotzen nauena traizionatzeaz.

Inork ez du jakin behar,

neuk inork baino gutxiago,

baina harro esan dezaket:

harrotzen nauenari

harro nazan baino

ezin diot heldu.

Poeta hipokondriako gisa

Barruan poemak dauzkala

uste duen hipokondriakoa

da poeta.

Sentitu egiten ditu;

edo sentitzen dituela

uste du, ez eduki arren.

Ezer sumatu orduko

poema erauzten hasten da,

barrua zornatuko dion beldurrez.

Erauziari eskas irizten dio gero;

ez da hor mailurik ageri,

edo etorkizun jaurtigailurik.

Ez du poeman bere burua ikusten,

heste sobrea formoletan baino,

edo tumore onbera.

Agudo gaixotu nahi du berriz.

Poesiarekin sendatzen ez den

hipokondriakoa da poeta.

Gaizki hitz egiteko premia

(Hedoi Etxarteren Suzko liliak irakurtzen aritu ostean)

Gaizki hitz egin nahi dut,

gaizki hitz egiteko premia dut,

ilun, nahasi, zatar,

itxuratxarki, agramatikalki,

inklarki, moldegabeki.

Baina ezin dut gaizki hitz egin.

Oldartu egiten zaizkit

hitzak, sintagmak, perpausak,

orden zintzo baterantz; agerian ez

bada ezkutuan, harmoniarantz.

Bere onerako izango dela

jakinagatik ere, ezin diot

hizkuntzari nahita eraso.

Neure mihia labana batez

zauritzea bezain zaila zait.

Ahaleginak eta bi jota ere

ezin dut gaizki hitz egin,

ilun, nahasi, zatar,

itxuratxarki, agramatikalki,

inklarki, moldegabeki,

desordenatuki, desafinatuki,

zopasanoki, nahastimahastiki,

zorolerdoki, trapuzikinki.

A, a, a, a, atranketinoledubrekulia…!

Ez, ez. Ez da hori, ez da hori.

Ulergarria den orotik aparte

Bila ezazu, poeta,

babesleku bat

zure lanaren onarpenetik aparte,

hor beti izango baitzara

galtzaile argia.

Irudika itzazu

agentea eta editorea,

kazetaria eta kritikaria,

irakurlea eta liburu saltzailea,

dinamizatzaile kulturalak

eta kultura arloko agintariak

literaturaren alde oro har

edo zure poesiaren alde partikularki

laudorioaren aparraz topa egiten.

Egin zenezake

zeuk ere topa haiekin,

egarri arrunt batzuk asetzeko,

baina argi ibili

irribarre hori barruko

larru mintzetara atxikitzen bazaizu.

Ihes egin behar duzu

zauden lekutik,

jorratu duzun sailetik,

zauzkaten esparrutik.

Zaudenetik, duzunetik

eta zauzkatenetik ez ezik,

ihes egin behar duzu,

zeu ohartu gabe,

zoazenetik ere.

Bila ezazu, poeta,

babesleku bat

ulergarria den orotik aparte,

han beti izango baitzara

galtzaile argia.

Ez dakit arnasa hartzen

Ez dakit arnasa hartzen.

Ez dakit jaten eta edaten,

elikatzen eta hidratatzen.

Ez dakit larrua jotzen,

sexuaz gozatzen eta gozarazten.

Ez eserita eta ez etzanda egoten dakit,

hain gutxi zutik irauten, zuzen ibiltzen.

Ez dakit naizena eta daukadana

erabiltzen, kudeatzen, optimizatzen.

Edozein ikastaro nuke lagungarri.

Baina ikasi beharreko guztia ikasteko

bizitza osoa ikasten emanda ere

ez nuke inondik ere aski izango.

Ez dute oraindik asmatu, baina

ikasiaren ikasiz desikasitakoa

berrikasten ikasteko ikastaroak

antolatuko dituztela uste dut,

ikastarorik gabe bizitzen ikasteko.

Lo egin behar denean lo

Lo egin behar denean lo

egiten duzun horrek,

jan behar denean jan,

edan behar denean edan,

jo behar denean jo

egiten duzun horrek,

utz iezadazu

lorik, janik eta urik,

larrurik eta damurik

gabeko gau honetan

zu eta zure kasta osoa

muinetako minetaraino

baldar, zakar eta zatar

kakazten eta iraintzen.

Bion premia baita

desoreka harmoniko hau,

garai batean neuk ere,

bizitzaren kirol arauez ezjakin,

etsaigo gordin zela uste izan nuena.

Bizitzaren balkoitik

Aspaldi samar pasatu nintzen

ardura koxkor batzuekin

askatasunez bizitzetik

askatasun koxkor batzuekin

arduraz bizitzera.

Gozogabea, gizagabea, bidegabea

iruditu zitzaidan hasieran,

baina espanturik gabe laketu nintzen.

Gazteak mundua nahi du,

zaharra bizitzarekin konformatzen da.

Bizitzak balkoia du, gainera,

munduari begiratzeko,

eta aulki bat atseden elbarrirako,

bero delarik freskagarri bat eskuan

–dirurik ezean eau du frigorifique–,

hotz baldin bada infusioa.

Zer askatasun behar du

bizitzaren balkoitik

munduari begira geratu denak,

nahi duenean begiak ixtekoaz aparte?

Ibai berria

Ibai luzea eraikiko duela

iragarri du Gobernuak;

mendi altuetan sortua,

itsaso zabalerainokoa.

Bihar jarriko dira abian

hondeamakinarik suntsitzaileenak

eta konputagailurik sortzaileenak,

langilerik gaituenek gidatuta.

Alferrikako apaindurarik gabe,

soila izango da, baina osoa.

Biologo, paisajista eta hidrologo

jakintsuenen laguntzaz gain,

abangoardiako artista ausartenena ere

izango dute ingeniariek,

edertasun plastiko adierazkorra

izan dezan ibilbide osoan,

ubidean nahiz inguruetan;

eta idazlerik irudimentsuenena

zientzialari genetikoek,

nortasun aberatseko izaki askotarikoak

bizi daitezen uretan nahiz ertzetan.

Elkartasun erakundeetako funtzionarioek

eta bake eskoletako doktoratuek

jolasaren eta amodioaren haziak

ereingo dituzte ibar osoan;

noiz aliritzira, poetek zirriborratutako ildoetan,

noiz zehaztasun osoz, lorezainekin elkarlanean.

Ibai luzea eraikiko duela

agindu du Gobernuak;

itsaso zabalerainokoa,

mendi altuetan sortua.

“Dena hutsetik hastearen antzekoa izango da”,

adierazi du, negarrez, lehendakariak.

Injustizia hau naizen bitartean

Pasio garbi batek sututa borrokarako prest

sentitu nintzen, bizitzan aurreneko aldiz

injustizia batekin aurrez aurre topo egin nuenean.

Harrezkero etenik gabe egokitu zaizkit

begi-bihotzen aurrean injustiziak,

aurrez inola ere ezin irudikatuzko norabideetan

eta elkarrekin molde askotako harremanetan,

solasean nahiz errietan, jolasean zein borrokan,

elkar laguntzen bezala elkar suntsitzen.

Heldulekurik gabeko

nahasmenduan zorabiatzeraino

geratu naiz injustiziei

eta haien bide gurutzatuei begira,

kasurik gehienetan haien aurka

ezer zehatzik egin gabe,

noiz zalantzak paralizatua,

noiz adoreak abandonatua,

noiz izuak erasana,

noiz erosokeriak alfertua.

Injustizia askoren aldeko

egin naiz ohartzerako.

Kasu batzuetan,

beste injustizia ustez latzagoen aurka

egiteko modurik justuena delakoan;

beste batzuetan,

ohituraren poderioz barneratutako

itsutasun inkontziente

edo ez horren inkontzienteagatik;

eta inoiz, besterik gabe,

neure baitako gune ezkuturen batetik

irtendako orro zoroei men egiteagatik.

Injustizien ahaide egin naiz,

injustizien lankide, lagun, adiskide.

Injustiziekin bazkaldu eta afaldu dut,

injustiziekin edan tabernetan goizaldera arte,

neuk ere injustiziatik dudanaz gero eta ohartuago.

Baina bizitza ez da bakarkako tren bidaia,

txartela patrikan txartel zulatzailea datorrenerako,

leihatilatik paisaiari begiratu beste kezkarik gabe.

Ez dut ahaztua, oraindik lagun dut

lehen injustiziak eragin zidan barruko sua.

Harrezkeroko arrazoi, arrazionalizazio,

erlazio eta erlatibizazio guztiak gorabehera,

grina hura dute ezinbesteko eredu

nire ardura eta asaldura guztiek.

Eta izango beti, nire bizitzako azken injustiziak

justiziaz dagokidan lekuan jartzen nauen arte.

Espainia txakurra

Berriro ukatu nauzu, Espainia, enegarrenez,

zeure parte egin arte lotuta naukazun arren.

Eta berriro madarikatzen zaitut, irmo,

berriro piztu didazu barruan anti-espainiartasun oldarkorra.

Ez dut ezer espainiar banakoaren aurka,

ez naiz zure aurka egiten den ororen aldekoa,

baina zure aurka nago eta zure aurka egin nahi dut.

Ez dut inoren aurrean agertzeko ikurrinarik,

baina mila bider erreko nuke gustura

zure bandera zatarkeria historikoz josia.

Ez naiz aberriaren ingeniaritza politikoetan trebatua,

baina mila bider zirtzilduko nuke gustura

zure erresumatasun erridikuluaren gailur den koroa gezurtia.

Zeure nahi nauzu baina derrigorrean zeuretua.

Saiatuko al zara inoiz ni larderiarik gabe limurtzen?

Aintzat hartuko al nauzu inoiz,

zeuk aintzat hartua izatea nahi izaten duzun gisan?

Izan niezazukeen atxikimenduaren apurrak oro

suntsitzen dituzu nitaz arduratzen zaren bakoitzean.

Eztarria trabatzen didan hezurra zaitut,

Espainia nigan arrotz eta hilduraz barneratua,

Espainia amorrarazle amorratua,

Espainia zakar, zital, ausikilaria,

Espainia txakurra,

Espainia saiatuta ere ezin maitatua.

ETA, ETA eta ETA

Ez dakit zehazki noiztik

naizen ETAkoa,

ez dakit zehazki noiztik

nagoen ETAren aurka.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Ez dakit zehazki zergatik

naizen ETAkoa,

ez dakit zehazki zergatik

nagoen ETAren aurka.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Ez dakit zehazki noiz arte

izango naizen ETAkoa,

ez dakit zehazki noiz arte

egongo naizen ETAren aurka.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Ez dakit zehazki zertarako

naizen ETAkoa,

ez dakit zehazki zertarako

nagoen ETAren aurka.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Ez dakit zehazki zer den

ETAkoa izatea,

ez dakit zehazki zer den

ETAren aurka egotea.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Ez dut ETAkoa

izateko batere gogorik,

ez dut ETAren aurka

egoteko batere gogorik.

Baina ETAkoa naiz

eta ETAren aurka nago.

Noiz entzun zenuen lehen aldiz?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

botereak usteldu egiten duela?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

gutxi batzuen aberastasun oparoak

askoren miseria gorria duela funtsezko oinarri?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

publizitateak premia berriak sorraraziz

alienatzen gaituela?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

sistema kapitalistan talde ekonomiko indartsuenek

dutela benetako agintea,

politikaren eta politikarien gainetik,

hedabide nagusien konplizitatearekin?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

teknologiak komunikaziorako aukerak

biderkatu dituen garaian

inoiz baino arazo larriagoa dela inkomunikazioa?

Noiz entzun zenuen lehen aldiz

herrialde txiroetako jendeak sekulako kemena duela

edozein zailtasunen aurrean bizipozari eusteko?

Noiz entzun zenituen lehen aldiz

horiek guztiak eta antzeko beste asko,

eta zenbat bider entzun dituzu harrezkero?

Egunkariak, politika eta bizitza

Egunkarietan,

dena ez da politika,

baina politika da dena.

Bizitzan,

dena da politika,

baina politika ez da dena.

Gutxieneko erosotasuna

Poetarik minduenak ere

gutxieneko erosotasuna behar du

poemarik mingarrienak idatziko baditu.

Odola zainetan,

geldiune txiki bat bidean,

oinarrizko trepetak aterpean

eta esperantza deitzeko moduko

utzikin ñimiño bat.

Hautsa etxe barruan

Bere gisa utziz gero,

hautsa pilatu egiten da

etxeko bazter guztietan.

Utzikeriak pilatutako hautsak

ez du ohean etzanda

gustura dagoena ikaratzen.

Baina atsekabez datzanak

zehaztasun mingarriz dakusa

abandonuak pilatutako hautsa.

Denbora, heriotza eta beldurra

Gau batzuetan iruditzen zait

denbora, heriotza eta beldurra

elkarrekin afaltzen ari direla

nire barruko txoko ezkutu batean,

janariz eta edariz gogoberotuak

irudimenaren mugarik ilunenak

jauzi zabarretan gainditzen.

Pneumatikoen perspektiba

Ikusi al dituzue pneumatiko horiek guztiak,

ezin konta ahala pneumatiko,

etenik gabe bueltaka asfaltoaren gainean,

poliki-poliki higatzen?

Artizarra eta txorizoa

Artizarrari so egin nion,

gauaren zuloan dir-dir,

zure begien zilar-distira

urruna gogoan.

Bokatari kosk egin nion,

gorputz barruaren plazer,

txorizoaren dasta goxoa

bete-betean aho sabaian.

So egin nion bokatari,

gauaren zuloan plazer,

txorizoaren odol-distira

gogoaren betegarri.

Kultura

Ez dakit asmatu dudan, baina

neure miseria moral guztia

giza-ulerberatasunaren

isurbidean behera gozo

oztoporik gabeko jarioan

galtzen dela sentiarazten didan

edertasunari deitu izan diot beti

kultura.

Neke hau

Neke hau eskaintzen dizut,

zahardade hau,

zimurrera egiten duen apaltzea.

Baina hemen ere ni naiz,

hemen ere argitasun hori dago,

egon behar du derrigor,

harri koxkorra mendi egiten duena,

putzu txikia itsaso,

begirada bat mundu.

‘A Place Called Distance’

Inon ezer izatekotan han naizelakoan,

Distantzia izeneko leku batean

babesten naiz ahal dudanean,

neuk ere ez dakit zeretik eta zergatik.

A Place Called Distance deitzen diot,

are urrunago eta arrotzago sentitzeko,

erdararik unibertsalenean inongotua.

Junkie 80

Ez nekien bizi nahi nuela.

Ez nekien bizitza maite nuela.

Ez nekien bizitza behar dudala.

Eta neure burua hiltzera jo nuen

ikusten nuen denaren kontra,

beldurrik gabeko herraz eta pasioz.

Larru beltzean hauts zuria

ume txiki bat bezala bilduta.

Hobeak hobe du

Hobeak hobe du,

benetan hobea bada,

are hobea izateko,

daukan abantaila

apaltasunean inbertitu.

Egia poetikoaren kontzeptuaz

Egia poetikoaren kontzeptuaz

pentsatzen ari nintzela,

beirazko bi pote bota ditut

plastikozko zaborraren ontzi horira.

Gero egia poetikoaren kontzeptuaz

pentsatzeari utzi diot,

baina poteak han geratu dira,

okerreko zaborrontzian.

Hileta baten ondoren

Hileta baten ondoren

etxera iritsi eta oheratu aurretik

zapatak eranzteko unea.

Hildakoaren zapatak gogoan,

hildakoaren ohe ertza irudimenean.

Heriotza eta bizitza elkarren ondoan,

ahaide eta haurride gisa,

lirismorik nahiz espanturik gabe.

Besteak ikusita

Besteak ikusita,

neure ondorioak ateratzen ditut.

Baina besteek ni ikusita

ateratzen dituzten ondorioak

okerrak iruditzen zaizkit beti.

Arrazoiak

Gustuko ez duzun

zerbait entzutean,

kontuan hartu esan duenak,

arrazoia eduki edo ez,

esan duena esateko

arrazoiak badauzkala.

Klonatu, klonatu, klonatu

Klonatu, klonatu, klonatu

egingo zaitut ahal dudanean,

birklonatu, arraklonatu, errekontraklonatu,

klonatu, klonatu, klonatu,

eta zutaz ezin nazkatuta

klonatu, klonatu, klonatu

egingo zaitut gero ere,

multiklonatu, superklonatu, hiperklonatu,

klonatu, klonatu, klonatu.

Txoria, leihoa, kantua

Anariri

Beldur eta erru zaharrez arinduta,

definizio eta ideietatik harago

hegan egiten asmatu dun

inork zitekeenik uste ez zuen bezala

inoiz ezinezkoa zenik pentsatu gabe,

berezko txoritasun kutsakorrez.

Porro debekatuen mutxikinekin

jorratu genuen iluntasun estuari

zeru argiak zabaldu dizkion

inork zitekeenik uste ez zuen bezala

inoiz ezinezkoa zenik pentsatu gabe,

berezko leihotasun kutsakorrez.

Hiregan ikusten ditinagu orain

geure buruak izan ez ginena izaten

bizitzari sabairik gabe emanak

inork zitekeenik uste ez zuen bezala

inoiz ezinezkoa zenik pentsatu gabe,

berezko kantutasun kutsakorrez.

Mikel Laboaren errautsak Agiñan

Orain hasi gara jabetzen

zenbat gauza esaten dugun

Mikel Laboa esatean.

Orain hasi gara jabetzen

zenbat bazter ezkutu dituen

–zein isil!, zein diskretu!–

gizon horrek hartuak

gure barruan.

Ez dakit zenbat maite dugun.

Ez dakit zenbat gustatzen

zaizkigun bere kantuak.

Geureegia egina dugu

harekin hitz horiek erabiltzeko.

Leonard Cohenen semea

Leonard Cohenen semea

zaindu dut ametsetan

neure besoetan hartuta.

Beste umeak bezalakoa da,

txikia eta ahula, babesgabea,

zeurea eta neurea bezalakoa,

baina Leonard Cohenena.

Nahikoa zen hori jakitea

jabetzeko besoen artean nuela

inoizko trinkoen atondutako

tristuraren etorkizuna.

Leonard Cohenen semea

zaindu dut ametsetan

neure besoetan hartuta.

Eta zaintzen jarraitzen dut,

nahiz eta besoetan ez bildu,

Leonard Cohenen semea

zaintzen esnatu eta gero ere.

Beste umeak bezalakoa da,

txikia eta ahula, babesgabea,

zeurea eta neurea bezalakoa,

baina Leonard Cohenena.

Zergatik gustatzen zait Leonard Cohen?

Zergatik gustatzen zait Leonard Cohen?

Ez litzaidake gustatu behar.

Zergatik gizon zuri aise diruztatu hori?

Astazakil birfindu hori, zergatik,

edulkorazioaren mugetaraino doazen

hileta baterako moduko doinu triste horiekin?

Tania Traore izan behar nuke gustukoena.

Sandra Tavuri, Okia Tamagato, Sukur Tafelnor,

edo Gaxuxa Etchetchipiaren kantu soil gertukoa.

Erosokeriaz, alienazioz, indukzio kulturalez, ordea,

Leonard Coheni atxikitzen natzaio, dena emanda,

musikaren premiak estuen harrapatzen nauenean.

Zergatik joan nahi dut

Phoenix, Albuquerque, Oklahomara;

Austin, Detroit, Seattlera;

Memphis, Tucson, Wichitara;

Milwaukee, Denver, Ohiora?

Zergatik janzten ditut beti galtza bakeroak?

Ez datozelako bat izan behar nukeena eta naizena,

ezin garelako guk nahi dugun huraxe izan

edo ezin dugulako gu garen huraxe izatea nahi.

Ezinezkoa delako izanaren eta izan nahiaren

bat egite erabatekoa, eta asmoaren kalterako

delako kasurik gehienetan hori lortzen saiatzea.

Hasi hadi orain Leonard Cohenengandik ihesi,

zer entzun beharko hukeen eta zer jantzi erabaki

eta hura gustatzeko ahaleginak egiten. Beltz izaten,

emakume, homosexual, LGBTIQ, txiro, ezindu, misiolari,

benetan izan beharko hukeena izatea izan nahirik.

Hasi eta Coca-Cola lata bihurtzen haizela sentituko duk.