AURKIBIDEA

Hitzaurrea

1_BASO

2_D(R)AMA

3_HISTERIA

4_ERO

Egileak

Hitzatzea

Hitzaurrea

Aquí vienen las muñecas de trapo, las muñecas rotas

que fueron condenadas a vivir tras el metal frío de una cerradura.

Aquí se arrastran y se doblan, se abrazan y vuelan, en formación,

dispersas, sutiles, violentas.

Ellas, que alumbraron al mundo, pueden muy bien deshacerlo.

Destejer lo tejido.

Célula a célula. *

Óscar Manso

* Hementxe dira trapuzko panpinak, panpina hautsiak,

sarraila bateko metal hotzaren atzean bizitzera kondenatuak.

Hementxe dira, arrastan eta toles, elkar besarkatzen eta hegan, eraketan,

barreiaturik, sotil, oldarkor.

Haiek, mundua sortu zuten haiek, suntsitu ere suntsi dezakete.

Ehotakoa desegin.

Zelulaz zelula.

Itzulpena: Unai Begiristain

1_BASO

baso ilun

argi astun

nora hoa nora

sasi arantzadun

ezagunenetan ezezagunena

baso ilun

argi astun

nora hoa nora

bidea hiregan dun

ezagunenetik ezezagunera

ta ez genuen inoiz argi

izpien jatorrian

erreparatu ere

ta ez genuen orain arte

harrien azpikoan

erreparatu ere

Peru Galbete

2_D(R)AMA

Beti draman

beti malkotan

ña!

erretxinduta

Txikiak putz

beti handi

teatroan

oso habil

Nere sentsibilitate maila bederatzikoa da

eskolan ez ziren ohartu baina

bizi minak ukatu behar direla diote

aldiz poza, pozez, pozik

konstante

Idoia Hernández

3_HISTERIA

Muga hauetako ertzak

hausten ari dira

pitzatzen

portzelana

Nere sustraiak

lotzen diren jatorriak

nere sustraiak

ume ez tokia

oihukatu nahi du

oihukatu nahi dut

Eromenaren zauri gordina, islatu nigan

gorroto guztia, guztion odola

Utzidazue jolasten, zuen galeran

utzi, denon hondamendian

utzi jolasean

Xarmak ezin du

haserre bortitza

betirako apaldu

Katatoniatik

erraia garrasi

Erraiak aldarri

Elia Millán

4_ERO

Ez ba zinan, izan gabe (bis)

are ero ago astero, es lo que dice el medico

izan zinan, izen gabe (bis)

are ero ago astero, es lo que dice el medico

esta es la mía, nire neria

nadie está begira, la puerta está vacía

se va, me voy, nora ezetako bidea

Peru Galbete

Egileak

Zuzendaritza eta konposizioak:

Idoia Hernández

Musikariak:

Idoia Hernández (pianoa), Ilargi Agirre (bateria), Peru Galbete (ahotsa eta gitarra) eta Jurdana Ochoa (bibolina).

Letrak: Elia Millán, Peru Galbete eta Idoia Hernández

Zuzenekoetan erabiltzen diren beste audio eta testuak:

Xabier Erkizia (soinuen mapa)

Virginia Despentes (Teoría King Kong)

Jantziak:

Marodi

Argi diseinua:

Miriam Ubanet

Kanpo begirada eszenikoa:

Iraia Elias

Grabaketa eta nahasketa:

Ander Fernández

Grabaketa lekua:

Azpeitiko Musika Bandaren entsegu gela

HISTERIA bideo-pieza:

Maria Elorza (Azpeitiko Udalaren “2019 Sorkuntza beka”ren bitartez)

Eskerrik asko Azpeitiko Dinamo Sorkuntza Espazioari, Kulturaz kooperatibari eta Errenteriako Kultura Kreatiboari.

Hitzatzea

Musikarien arteko alderaketak egitea arriskutsua da, iraingarria izan liteke, eta beharbada ekidin beharko genukeen ohitura. Adibidez, PJ Harvey Ingalaterrako Patti Smith dela esatea, edo Anari Euskal Herriko PJ Harvey dela idaztea, laidogarria izan liteke, agerian geratzen baita bigarrenaren lana ez dugula entzun. Beraz, ez dizuet esango Hatxe Hondarribiko Thelonius Monk denik.

Hatxeren musika irratian lehenengo aldian entzun nuenean, ez nintzen esatariaren azalpenaz jabetu, eta, hortaz, ez nuen jakin musikaria zein zen edo nongotarra zen; ez nuen haren berri jaso. Baina musika zati hori buruan geratu zitzaidan –belarri-zizare moduan, ingelesez esaten den bezala: burmuineko irratiak behin eta berriz jartzen zidan–, eta irratian berriz atera zutenean, egun batzuk beranduago, arreta jarri nuen, eta musikariaren izenak harritu ninduen: Hatxe. Hara! Hemengoa!

Ez dakit zehazki zergatik harritu nintzen musikari hori hemengoa izateaz. Beharbada, nire aurreiritzien arabera, hemengo musika ezin da pianojoleena izan, nahiz eta Joserra Senpererena ere hemengoa izan. Eta nire estonamendua horretan bazetzan, garbitu beharko nukeen, ezta? Baina une horretan uste okerrak zuzentzea baino askoz premiazkoagoa zen eginbeharra neukan: Hatxeren musika gehiago deskubritzea, gehiago gozatzea eta, ahal den neurrian, musikariaren inguruan zerbait gehiago jakitea.

Bandcampen lehena musika-bilduma aurkitu nuen, eta entzunaldiari ekiten ari nintzela, piezen izenburuekin gozatu nuen: asteetena, arterastea, astoazkena, ospeguna, hotzikara, lainobera… Beraz, Hatxe hitz-jokoetan ere fin zebilen, Harkaitz Canoren moduan ibiltzeko gai (canotarra hitz-jokoak edozein iturritik sortzea gauza da).

Artistaren inguruan, aldiz, ez nuen datu handirik topatu. Artista bera aurrez aurre ikusi eta entzun arte, Eako poesia-egunetan, 2018an, Eako azken poesia-jaialdi horretan. Beste hainbat sortzailerekin batera, Hatxe Metrokoadroka kolektiboaren Zanbuia! aire zabaleko antzezlanean aritu zen, aritu zen bai musikari, bai antzezle –ur zabelekoa ere izan zela esan genezake–. Noski, ez nuen agurtu, ez nion nire miresmena adierazi: Euskal Herrian hori ez da egiten. (Azken hori ondo dago sortzaileenganako begirunea zain dezagun; aldiz, miresmena maizago adierazi nahi geniekeela iruditzen zait, baita lana eskertu ere).

Baina Zanbuia!k oso aitzakia ona eman zidan musikariaren inguruan gehiago jakiteko. Booktegiren izenean, Metrokoadrokakoei lan horren inguruko dokumentala egitea proposatu nien, eta ideia hori onartu egin zidaten. Filma bi osagaitan oinarrituko zen: Ean egindako filmazioa –Peru Galbetek eta Aritz Ormazabalek grabatua– eta parehartzaile batzuei egingo nien elkarrizketa. Eta horretaz hitz egiteko Iraia Elias, Idoia Beratarbide eta Hatxe etorri ziren estudiora; emaitza Booktegin ikus dezakezue.

Geroztik Hatxerekin lan egiteko bi aukera izan ditugu booktegitarrok. Lehenengoa EIZIE elkartearen SENEZ aldizkariaren ospakizuna izan zen; bigarrena, Harkaitz Canoren ‘Azken aurreko manifestua’, Iraia Elias eta Anjel Lertxundirekin batera. Bi lan horiek ere ikusgai daude Booktegin.

Orain belarrietan dugun Panpina hutsien dantza Hatxeren bigarren diska da, eta lehenengo abesti-bilduma. Lan honetan Hatxe, musika konposatzaile eta pianojolea izatearekin batera, bere musika-taldea zuzendu du. Taldea esan dut, baina tarteka musikiariek gorpuztu duten presentziak, karismak eta sakontasunak orkestra batenak dirudite.

Sortzaile batzuk lana osatzeko bere burua lan horren zerbitzura jartzen omen dute, eta iruditzen zait Hatxe horrela aritzen dela. Dantza honen egituraren eta doinuaren barne beste musikari batzuen ekarpen handiak erantsi dira –Ilargi Agirreren bateria, Peru Galbeteren ahotsa eta gitarra, eta Jurdana Ochoaren biolina. Hitzekin ere Hatxeren eskuzabaltasunak beste lagun batzuen sormena ekarri du – Elia Millán eta Peru Galbetek letra batzuk ekarri dituzte –, eta horrela lan osoa are gehiago aberastu da.

Entzun dezagun.

Aritz Branton


booktegi.eus

LUTXO EGIA

identitarteak

Ari ala ez ari

identitarteak

Ari ala ez ari

Izan ala ez izan, antzerkiaren galdera handietakoa izan, bada. Lutxo galdetzen ari da. Eta ari da Egia, egia. Aritu ala ez aritu, hori ere bada teatroaren beharrezko jolasa. Eta hau, guzti horren aitzinsolasa, bai, irakurtzen ari zara. Antzerki lan honetan jokatzen duten pertsonaiak zerbait, norbait, izatera aritzen dira, solasean, jolasean. Etengabeko bilaketa den solasaren jolasean arituko dira, galduko dira eta aurkituko dira. Pertsonaiak ala ez pertsonak. Identitateak ala identitarteak. Ohiko teatroan ustezko identitate sendoak duten gorputz, arima zein izaki, izateko jolasean aritzen diren aktoreak dira, aktanteak. Direnak, badirenak. Inorenak. Eurenak. Eta ez denonak.

Hori dena, eta askoz gehiago, planteatzen du Lutxo Egiak ‘Identitarteak’ izeneko antzezlanean. Pertsonaiak jolasean ari dira, literalki, partida batean, sareak banatuta jolastu beharreko olgetan. Sareak batzen dituen solasetan nahita galdutako pertsonaiak dira Seric eta Finn. Ez serio eta bai fin. Finn eta Seric.

Egileak momentu bakar batean ere identitate hitza aipatu gabe, terminoa eta terminoekin sare batean galtzeko moduko jolasa planteatzen du. Eta ari da oholtzan, eta ari da paperean. Beti ere umorez, jolasa bestela ez baita jolas. Eta baita ironiaz beti ere, solasa bestela ez delako solas. Absurdua, ezta? Bai, izan bada, badelako. Hala ari delako.

Sareak nahasten diren hitzekin jolasteaz gain, terminoei sentitzen diren kolpeak ematen dizkie. Etenik gabe. Arnasa hartzeko betarik gabe. Bestela agian izango ez direlako eta, batez ere, arituko ez direlako. Eta poesiarekin ere solas egiten du idazleak. Eta bertsoekin, berriz, jolas. Bertso jolasari lapurtutakoa baita lan honen artea. Puntuka dabiltzan pertsonaiak jarri ditu Lutxok oholtzan. Puntuz-puntu eta tantorik-tanto kolpe ikusezinak ematen dituzte non, zer, eta bizitza, edo ari den bizimodua, den izatearen bizitzaren teatroan.

Kolpeak. Tantoak. Irabazitakoak eta galdutakoak. Jasotakoak eta erantzi beharrekoak. Ikusi ez, baina sentitu bai, ordea. Ari direlako izaten, izatera jolasten ari direlako. Izan nahi dutelako inor, han, edo hemen. Edo ez dutelako inor izan nahi. Sare batek banatzen dituelako han eta hemen. Ala ez. Nor eta zer, aritzen dena da. Hori da. Hori dira. Hori gara. Ari garena gara.

Ari ala ez ari, hor dago koska, zer eta nola ari. Eta oholtzan horrela ageri. Eta desagertu. Berriz agertzeko, arituz gero arituz, noski. Bestela, ari garena ez gara.

Galder Perez

Ane Zabala

identitarteak

Sare batek erdibitzen du eszenatokia. FINN eta SERIC badmintonean ari dira

Finn: Subjektua!

Seric: Objektua!

Finn: Aktorea!

Seric: Aktantea! Ac-tant! Harrapatzen duzu? Ac-tantoa! 1 eta 0. Ez daukazu zereginik.

Finn: (Imitatzen) Ez daukazu zereginik! Ez daukazu zereginik! (Isildu bat-batean eta harriduraz) Seric!! !

Seric: Zer?

Finn: Egoera hauxe... berbera... lehenago bizi izan dugu.

Seric: Jakina! Beti irabazten dizut.

Finn: Ez, susmoa dut bukle batean gaudela.

Seric: Buklea? Hemen bukle bakarra... zure arropa izerdituaren usaina nire kantxara sartzen den bakoitzean.

Finn: Seric, serioski ari naiz.

Seric: Eta neu ere bai. Hatsa iparraizeak hegatzen duenean!

Finn: Eta zurearena? Heze usain jasangaitzagorik! Eta atera behingoz, oraingoan birrindu egingo zaitut-eta!

Atera egiten du Sericek

Seric: Zeinua!

Finn: Konbentzionalismoa!

Seric: Ontologia!

Finn: Erakundetzea!

Seric: Modernoa!

Finn: Polikronia!

Seric: Izatea!

Finn: Kanona!

Seric: Kategoria! Tumatxa!!! 2 eta 0. Itzul zaitez asaben baratzera, mundu modernoan ez duzu lekurik eta!

Finn: Larregi hitz egiten duzu, Seric, larregi. Modernitateko partida hau hasi baino ez da egin.

Seric: Eta galduta duzu aldez aurretik. Kapela barregarri eta aitzineko hori soinean! Mundu esentzialistan eta itxian bizi zara oraindik.

Finn: Isilik egon zaitez! Eta atera! Atera ezazu lehenbailehen. Ez daukat egun osoa!

Seric: Kapeladun jaio eta kapeladun hil...

Finn: Ateraaa!

Seric: Banoa, banoa. Banoa... Zertarako!

Finn: Boterea!

Seric: Zertarako!

Finn: Kartografia!

Seric: Zertarako!

Finn: Rola!

Seric: Zertarako!

Finn: Menderakuntza!

Seric: Zertarako!

Finn: (etsiak hartuta haserre) Zertarako? Zertarako horrenbeste zertarako?

Seric: Honetarako!!! Beste puntu bat! 3 eta 0!

Finn eta Seric sarera hurbiltzen dira. Elkarri begira geratzen dira une batez ezer esan gabe

Finn: Gora jatorrizko komunitatea!

Seric: (imitatzen) Gora jatorrizko komunitatea! Zein patetikoa zaren! Azturen molde itxi eta aldaezin horretan preso. Patetikoa! Noiz ernetuko zaizu behingoz barneko subjektu politikoa?

Finn: (imitatzen) Noiz ernetuko zaizu barneko subjektu politikoa? Ba ondo erneturik daukat, zakilixut hori!

Seric: A bai? Ba duzu proiekturik? Ba duzu zera unibertsalik?

Finn: Eta zuk, baduzu hemengotasunik?

Seric: Ez gara inongoak! Finn: Ez? Hemen hasten da dena, asaba zaharren kantxa honetan. Lurrari dario. Begiratu zure aurrean zabaltzen den kantxa emankorra!

Seric: Nik, badmintonean ez dakien arlote bat baino ez dut ikusten. Kaiku halakoa!

Finn: Isil zaitez eta jarrai dezagun. Nori tokatzen zaio? Galdu naiz dagoeneko. Nola dago jokoa? 2 eta 0, ezta?

Seric: 3 eta 0!

Finn: Seguru?

Seric: Seguru.

Finn: Eta horrek esan nahi du...?

Seric: Bai, horrek esan nahi du...

Finn: Tamalez.

Seric: Oso zoritxarrez.

Finn: Ezinbestean?

Seric: Ezinbestean...

Finn: Ezin liteke zerbait egin?

Seric: Nahiko nuke, baina zeharo ezinezkoa da.

Seric eta Finn: (batera) Orduan, alea jacta est!

Zalantzakor ekin diote ibiltzeari, beldurrez, urrats guztiak batera egiten ispilu bateko mugimenduak balira bezala. Sare parera iristen direnean zalantza areagotzen da. Bata bestearen eremura sartzen dira oso astiro.

Seric: Hau usaina!

Finn: Hau giro itogarria! Ez dago aire pururik alde honetan?

Seric: Ea ba, banoa. Ez dakit ze sake aterako zaidan hemen.

Finn: Komeria gutxiago!

Seric: Ea ba. Koba!

Finnek bola pasatzen uzten du

Finn: Koba? Zer da hori? Horrek ez du balio.

Seric: Zergatik ez?

Finn: Modernitatean gaudelako.

Seric: Ba kantxaren alde honetan kobazulo batean bezala sentitzen da norbera.

Finn: Bigarren sakea!

Seric: Adoooos. Bigarrena. Basa!

Finnek berriro uzten du pilota pasatzen

Seric: Tantoa!

Finn: Bai, zera! Sake-falta! Basak ere ez du balio.

Seric: Nola ez duela balio?

Finn: Modernitatean ez du balio.

Seric: Eta zer zara zu, ba, ezpada une honetan hiria den kantxan basa-izaki bat?

Finn: Hemen basa bakarra zeu zara. Basa-pasarme la pelota behingoan?! Tantoa izan da nire alde.

Sericek pilota pasatzen diolako keinua egiten du

Seric: Finn.

Finn: Zer, Seric?

Seric: Batzuetan umorera hurbiltzen den zera bat duzu. Approach herabe bat, heldu gabe.

Finn: Eskerrik asko, Seric.

Seric: Eta ohartu naiz beti gertatzen dela kantxa- aldaketan. Ez zaude horren gaizki indefinizioaren baitan.

Finn: Eskerrik asko, Seric. Zuri ere, egia guztia esateko, nahiko ondo doakizu hemengotasuna.

Seric: Eskerrik asko.

Finn: Nahi duzu nire kapela jantzi?

Seric: Eta nahi duzu zuk nire korbata?

Sarean bertan jantzi-truke egiten dute. Jantzi egiten dute

Seric: Uiii. Kili-kili egiten dit.

Finn: Ba niri esaten dit: estu-estu-estu.

Seric: Hain beltza.

Finn: Hain dotorea.

Seric: Hain diferentea izateko ez zaude gaizki, desde luego.

Finn: Kar, kar, Seric maitia, baina uste dut nire kapelak bigundu dizula burmuina. Noski, hasieran hala izaten da. Zeu zara diferentzia.

Seric: Ez, lagun estimatua. Askatu pixka bat korbata. Nola esan duzu? : Estu-estu-estu. Ekidistantea zara. Erdigunean banago, zu ekidistantea zara. Diferentzia, bistan da.

Finn: Jatorrizko komunitatea dago erdigunean.

Seric: Beraz, orain ni nago erdigunean.

Finn: (zalantzaz) Bai, arrazoia. Seric: Ederto, zu zara diferentea.

Finn: (zalantzaz) Bai...

Seric: Kar, kar, kar! (barre eroa). Ez duzu benetan pentsatuko zure eremuan egoteagatik jatorrizko komunitatea naizela?

Finn: Bueno, zuk zeuk esan duzu!

Seric: Bai, neuk esan dut. Eta orain diotsut ezin naizela jatorrizko komunitatea izan jatorrizko komunitaterik ez dagoelako!

Finn: Bai, badago.

Seric: Ez, ez dago.

Finn: Bai, badago eta orain zuk ordezkatzen duzu kantxa horretan zaudelako. Seric: Nik ez dut ezer ordezkatzen, babo halakoa, ezpada unibertsaltasuna eta balio modernoak oro!

Finn: Ba, orduan, bueltatu zeure tokira.

Seric: Ez, hori ezin dut egin. Arauak arauak dira.

Finn: Bueno, ba joka dezagun behingoz!

Seric: Baleeee. Niri tokatzen zait ateratzea, ezta? Finn guztiz galduta dago.

Finn: Uste dut baietz.

Seric: Ba noa. Araua!

Finn: Fetitxea!

Seric: Joko soziala!

Finn: Kodea!

Seric: Signifikatzea!

Finn: Adierazlea!

Seric: Adierazgarria!

Finn: Esanahia!

Seric: Berberetasuna!

Finn: Hangotasuna!

Seric: Ortonormatiba!

Finn: Semiosfera!

Seric: Transitoa!

Finnek ez du pelota itzultzen

Seric: Tantoa!

Finn: Nola tantoa? Transitoak ez du balio.

Seric: Ez?

Finn: Ez.

Seric: Eta nola dakizu hori, tolosa horrek?

Finn: Transitoa hipermodernoa da! Transmodernoa!

Seric: Transmodernoa! (imitatzen). Orologo hutsa zer

zara, ba! Tira... nola goaz?

Finn: Enpate.

Seric: Enpate?

Finn: Seguru.

Seric: Baia... Tie-break orduan?

Finn: Tie-break?

Seric: Ohiko tie-breaka?

Finn: Ohiko tie-breaka.

Seric: Piñata?

Finn: Piñata.

Sarean piñata bat ezartzen dute. Seric eta Finn noraezean dabiltza zein bere eremuan. Begietan mozorro bana dararamate eta ezin dute ezer ikusi. Eskuetan, berriz, makila bana. Tarte batean dabiltza piñatarekin asmatu ezinik, han eta hemen kolpeak erratzen. Halako batean gelditu eta, automatak legez ikusleei begira, Atxagaren poema iniziatikoa errepikatzen dute:

Seric eta Finn: Hi hintzena / bi arraia zaharren gurutzaketa, / galdu da, galdu haiz / hautsi da ANPHORA / eta mila ispilutan multiplikatua / ez haiz / azken irudi ezabatua baino; / ilunaz zipriztinatuz bekokia, / eta hausterrez, / laberintoaren harri txintxarretan / zauritzen hiri oin birjinak.

Seric: Hautsi da Anphora, Finn. Finn: Hala dirudi, Seric. Hautsi da Anphora.

Bat-batean, Seric eta Finn oilo lepogabetuak balira bezala, frenetikoki zoro moduan, batetik bestera hasten dira makilaka:

Seric eta Finn: Hautsi da Anphora!!! Hautsi da Anphora!!!! Hautsi da Anphora...!! !

Halako batean biek batera piñata jo eta apurtzen dute. Isilune handia egiten da. Mozorroa eranzten dute. Ikaraturik daude.

Finn: Anphora apurtu da. Eta orain zer, Seric?

Seric: Orain harea dago. Harria zegoen tokian, harea. Buztina zegoen tokian, harea. Basamortuan gaude, Finn.

Finn: Hauskortasuna bakarrik dago.

Seric: Abandonaturik gaude.

Finn: Bakarturik basamortu honetan.

Seric: Eta basamortua zeharkatu beharra dago.

Bizi-noraeza txandaka “Harearena” poema errezitatzen islatzen dute

Finn: Harea lurrik anonimoena.

Seric: Hareaz eginak desparadisoaren zutabeak.

Finn: Eta Lurra planetaren airea ere hareazkoa.

Seric: Hareazkoak satelitea, Urano, Venus ere harearena.

Finn: Harea egotziz bihotzek harea erakarriz. Harea.

Seric: Baina ez harea bakarrik. Harearekin batera malko esentziala eta odol bete ontzi bat.

Finn: Eta harearen artean zuek ere, gutun horituak, erloju hautsiak, hiztegi liliputiarra; espartako eskuta herdoildua; ba zatozte zuek ere.

Seric: Baina arratsero galduz doa guztia, zu edo argia bezala.

Finn: Gauero ez da harea baino geratzen.

Seric: Ilargi krudelaren azpian. Harea.

Finn: Harea lurrik anonimoena.

Seric: Hareaz eginak desparadisoaren zutabeak.

Isilune luzea egiten da

Seric: Finn!

Finn: Zer? Seric: Eta orain, harea besterik ez den honetan, zer gara, berdinak ala ezberdinak? Zurekiko naiz berdina ala zurekiko naiz ezberdina?

Finn: Ez dakit, Seric. Lehen berdinak ginen, ezta? (Gogoetatzen gelditzen da tarte batez) Ala desberdinak?

Seric ere hausnarrean gelditzen da

Seric: Guztiaren hasieran bakanak ginen! Bagenuen aurredefinizio bat, muin baten definizio iraunkor aldagaitza. Egituraturako harremanetan jaiotzen ginen, haietakoak eta haienak ginen, haiek egiten gintuzten, haiek ginen... Eta guretzat egituraketa haiek berezko entitate esentziadunak zirenez, gu entitate haien halabeharrezko agertze une iragankorrak ginen. Tumatxa!

Finn harri eginda gelditu da

Seric: Geroago Modernitatea heldu zitzaigun, mundu iluna argitu zuen. Jada ez ginen berdinak. Jada ez ginen abelgorriak. Muuu-muuu-muuu.

Finn: Eta zer ginen?

Seric: Katuak eta zakurrak!

Finn: Katuak eta zakurrak? Miauu-miauu guau-guau?

Seric: Metafora bat da, Finn, metafora bat! Ikasi genuen barneko eta kanpoko munduaren artean bereizten. Subjektua ernetu zen. Barruko mundua bereizi genuen kanpokotik. Eta kanpokoa metaforen bidez ordeztu eta ordezkatu genuen. Eta hain ezberdin bilakatu ginen!

Finn: Bai?

Seric: Ez al zara gogoratzen?

Finn: Ez.

Seric: Ni hiritar jakin mundutar ikasi bat bilakatu nintzen. Nire erreferentzia Frantziako Ilustrazioa zen, Unamuno, Adam Smith...

Finn: Eta ni, Seric?

Seric: Zuk... Zuk baserritar asto kaiku atzerakoi hutsa izaten jarraitu zenuen.

Finn: Benetan?

Seric: Benetan. Ahaleginak eta bi egin nituen zu zulotik ateratzeko, baina dena alferrik. Hala ere... lasai, dagoeneko ez zara baserritar bobo kaiku eta atzerakoia.

Finn: Ez?

Seric: Ez. Hautsi da Anphora.

Finn: Egia da. Hautsi da Anphora.

Seric: Orain ez gara ez berdinak ez ezberdinak... Orain... Orain berdinak bezain ezberdinak gara.

Finn: Berdin-ezberdinak?

Seric: Berdin-ezberdinak bezain ezberdin-berdinak! Alegia, Finn, ni zu bezalakoa naiz.

Finn: Eta, orduan, ni zu bezalakoa.

Seric: Zu bezain eta bezainbat naiz.

Finn: Eta ni ere.

Seric: Baina batez ere oso ezberdinak.

Finn: Bai zeharo ezberdinak.

Seric: Berdinagoak gara ezberdinagotzen garen heinean.

Finn: Kolonbiako kafea hartzen dut nik.

Seric: Eta nik Italiakoa.

Finn: Eta nik Indiakoa!

Seric: Senegalgoa neuk!

Finn: Pues nik Mexikokoa!

Seric: Vietmangoa!

Finn: Suediakoa!

Seric: Jamaikakoa!

Finn: Baqué!

Seric: La Fortaleza!

Finn: Eta berdin ardoarekin, sagardoarekin edo txakolinarekin.

Seric: Nik Gorka Izagirre bat edaten dut.

Finn: Ze elegantea zaren, Seric! Txakoli basokada bat edaten duzula esan barik, Gorka Izagirre bat edaten duzula esan duzu. Akabo da metafora, metonimiaren aroan bizi gara! Seric: Ramon-Bilbao-egingo-dut-pinplau! Tumatxa alarde metonimikoa! Toma marka!

Finn: Carlos III bat traga-traga egingo dut. Egun brandiak edan ordez, brandingak edaten ditugu (eta korroskada alaia egiten du). Osasuna!

Seric: Ieup!! !

Sericek eta Finnek topa egiten dute eta isilik gelditzen dira.

Seric: Baina ez bagara garena eta ez bagara izan asmo duguna, zer ote gara?

Finn: Egiten duguna. Egiten duguna gara, Seric. Egiteak gara. Gure izatea gure egitea baino ez da. Egitean sortzen diren ikuspegiak gara, esanahiak edo zentzuak.

Seric: Bai! Hautsi da Anphora eta ez da gu zurrunik!

Seric sokara abiatzen da, jaitsiarazi eta Finnen laguntzarekin ekilibrismoak egiteari ekiten dio

Seric: Oro da malgutasuna. Jausten da. Minduta geratzen da lurrean

Finn: Hauskortasuna baino ez.

Seric: Harea eta desertu amaigabe bat.

Finn: Eta jendea ikaraturik dago, izuturik, kaka-praketan. Horregatik areagotu dituzte sinboloak, eta zeinuak, eta seinaleak, eta pistak.

Seric: Jendeak banderak paratzen ditu nonahi.

Finn: Eta kamisetak betetzen ditu adierazlez eta adieraz.

Seric: Helburua da egiten duguna garenaren garaian, garena garela sinestaraztea.

Sericek eta Finnek “Ikusi mendizaleak” txistukazeari ekiten diote “gu euskaldunak gara, Euskal Herrikoak” arte.

Finn: Eta beste hori, Seric! Yo soy ta-ta-tan, ta-ta- tan, ta-ta-tan (“Yo soy español, español...” doinuarekin)

Biak: Yo soy ta-ta-tan...

Seric: Zein polita den bereziki hori.

Finn: Bai, ederra.

Seric: Eta babo halakoek sinesten dute garela eta izango garela izan garelako. Eta, jakina, sineste horiek errealak dira eta praktika bihurtzen dira. Berdin da esentziarik ez egotea, sinesteak praktika direlako.

Finnek egunkaria hartzen du

Finn: Begiratu Seric, orain esaten duzula. Entzun ezazu honako hau: Artetxene kobazuloak, Magdeleniensekoa berak, badu dagoeneko bere erreplika eta urritik aurrera bisitatu ahal izango da. Bertan, besteak beste, bisitariek Artetxeneko margoen erreplikak ikusiko dituzte, xaguzaharrak azalduko zaizkie eta tarteka orduko bizilagunei entzun ahal izango zaie hizketan. Kobazuloaren erreplika Lopez de Armentia bodegak finantziatu du eta bere izena eramango du: Señorío Lopez de Armentia Artetxene Magdaleniense.

Seric: Patrozinadore egokiagorik!! Asko gustatzen zaizkit haren kaldo beltzak. Bide batez, gogoratzen zara koban bizi ginenean?

Finn: Paleolitoan?

Seric: Bai, edo lehenenago ere bai!

Finn: A ze margo politak egiten genituen. Bisonteak! Zaldiak! Ahuntzak! Oreinak! Plastidekorrak izan bagenitu! Edo graffitiak egiteko spraiak! Lopez de Armentia bat ere ez zitzaigun gaizki etorriko. Zer edaten genuen?

Seric: Arroketatik filtratzen zen ura eta ez beti!

Finn: Imaginatzen duzu? Lopez de Armentia kobazuloa!

Seric: Letra larriz sarreran.

Finn: Dena ezin da. Behintzat kobazuloan bizi gintezkeen, estalaktita eta estalakmitetako itoginen artean.

Seric: Baina orain ere esperimentatu dezakegu zer den estalaktika eta estalakmitetako itoginen artean bizitzea. Eta, gainera, ez duzu egunero bizi behar.

Finn: Bai, egun batez bizi zaitezke eta gero zeure etxera erretiratu, sofa eroso batean luze-luze etzan eta esperientzia zirraragarria konpartidu Facebooken. Ikusten ari naiz: 400 datsegit baino gehiago! Me salgo!

Seric: Eta begira: Señorío Lopez de Armentia Artetxene Magdaleniense kobazuloan denda eta taberna dauzkazu. Kobazuloan egarri bazara, ba Coca-Cola edan dezakezu margoak ikusten dituzun bitartean.

Finn: Eta margoen goardasola eros dezakezu. Eta Pokemon eta Pikatxu ezkutatu ere bai.

Seric: Ze polita! Pokekedada Lopez de Armentia Artetxene Magdaleniensean!

Isilunea momentua gozatzeko

Seric: Aizu, eta ator urdin hori? Finnek bere buruari begiratzen dio eta gero Serici

Finn: Ba, zurea bezalakoa.

Seric: Bai, baina zergatik daramatzagu aldean ator hauek?

Finn: Anphora hautsi delako?

Seric: Baina anphora desertua da, ez itsasoa. Eta hau itsaso style da.

Finn: Itsasoa desertu zabala da eta desertua hareazko itsasoa.

Seric: Arrazoia duzu.

Finn: Arrantzaleak gara.

Abesten dute: “Ixil ixilik dago, kaia barrenian / untzi xuri polit bat uraren gainean. / Goizeko ordu bietan esnatutzen gara / arrantzaliarekin joateko urrutira”.

Finn: (hunkituta) Zein polita!

Seric: Bai! (zalantzazko une bat) Baina Finn...

Finn: Zer, Seric?

Seric: Ez bagara garena... Orduan gu ez gara arrantzaleak!

Finn: Ez? Eta zer gara?

Seric: Utzidazu pentsatzen, oldozten... Badakit! Euskal Herriko kostaldeko herrietan ari garen arizaleak gara eta aritzean bagara. Horregatik janzten dugu horrela.

Finn: Egia! Arin-arin baten erritmo bizian abesten dute oraingoan:

“Neska zaharrak joaten dira Madalenara, Madalenara...”

Seric: Elantxoben nago, Finn, pasa katxia!

Finn: Eta ni Bermeon, teila bota behar dut mundakarrei argi uzteko norena den Izaro.

Seric: Eta ni Getarian!

Finn: Eta ni ere Getarian, Lapurdikoan!

Biak alai: “Neska zaharrak joaten dira Madalenara, Madalenara...”

Seric ufaka hasten da bat-batean

Seric: Ufa, Finn, pot eginda nago. Dagoeneko ez naiz nintzena.

Finn: Noski! Gaurregun ari zarena bakarrik izan ahal zara.

Seric: Bai, egia, horregatik janzten dugu horrela.

Finn: A la moda, zein baino zein zera... zein baino zein zerago.

Seric: Atorra janzteak egiten gaitu.

Arin-arinen erritmoan, hirugarren aldiz ekiten diote, oraingoan lasai eta txistuka

Finn: Seric, zergatik janzten duzu zuk gona?

Seric: Gona? Gona nik? Burutik egin zaizu? Halakorik!

Isilunea. Sericek bere buruari begiratzen dio

Seric: Aiiiiiiiiiiii!!! Finni begiratzen dio izu-laborrian ezer esan gabe.

Finnek, ordea, ez dio ezer

Seric: Baina zertan nabil, ba, gona jantzita?

Finn: Ez dakit, Seric, ez dakit. Hautsi da Anphora, Seric, hautsi da Anphora. Orain dena da gertagarri.

Seric: Dena gertagarri ala dena barregarri? Nora joango naiz honelaxe jantzita? Nora, ni bezalako gizon...?

Finn: Gizon...

Seric: Gizon... iletsua! Hartza zer naiz ba, alajainkoa, hartza!

Isilunea

Finn: Seric.

Seric: Zer, Finn?

Finn: Ez zaizu horren gaizki geratzen.

Seric: Ez esan babokeriarik!! !

Finn: Ez, benetan, nahiko ondo gelditzen zaizu.

Seric: Isilik egon zaitez, Finn! (Isilunea eta geroago beldurrez) Seguru zaude, Finn?

Finn: Seguru.

Seric: Ba... orain esaten duzula, egia da, nahiko ondo gelditzen zait. Ni egia esan beti izan naiz nahiko gonazalea. Braveheart ikusi nuenetik, batez ere.

Finn: Ikusten?

Seric: Gonadun gizonok. Munduko moda-pasarela ospetsuenetan gaude.

Finn: Hala da, Seric.

Ibiltzen dira. Sericek bere gona disfrutatzen du, erakutsi egiten du

Seric: (kezkaz) Finn, bestela sentitu zara inoiz?

Finn: Noski, Seric. Dagoeneko ez gara garena, hautsi da Anphora, akordatzen?

Seric: Bai, baina... ez. Esan gura dut: inoiz sentitu zara, badakizu... (xuxurla batean) bestea?

Finn: Zer?

Seric: (Nahiko baxu oraindik) Ea sentitu zaren inoiz bes-te-a.

Finn: Ez dizut entzuten, berba egin ezazu gorago.

Seric: Joder, ea inoiz sentitu zaren emakume!!!!! !

Finn: A... bestea. Seric: Bai, bestea!!!!!! !

Finn: Ez, Finn. Eta zu?

Seric: Ni ez. Nola ni? Bueno inoiz...

Finn: Inoiz zer, Seric?

Seric: Nire nia ni errotu bat ez denetik, alegia, nire niak ni itxi bat izateari utzi dionetik aritze baten alde, ba sentitzen dut sartu-irtenak egiten ditudala beste aldera.

Finn: Sartu-irtenak...

Seric: Bai, dena azaldu behar zaizu!? Oraingo arinaizela maskulinoak zera femeninoak onartzen ditu.

Finn: Jakina, hautsi da Anphora.

Seric: Bai, hautsi da Anphora. Akabo cisgeneroak.

Isilunea

Finn: Hautsi da Anphora!!!! !

Seric: Hautsi dun Anphora!!!!! !

Finn: Hautsi dek Anphora!!!! !

Elkarri begiratzen diote deskubrimentu handia egin balute bezala

Biak: Hautsi dunk Anphora!!! !

Errepikatze zoro-alaian hasten dira batetik bestera dabiltzalarik.

Biak: Dunk, dunk, dunk-dunk-dunk!!!! Dunk, dunk, dunk- dunk-dunk!!!! Dunk, dunk, dunk-dunk-dunk!!!! Dunk, dunk, dunk-dunk-dunk!!!! Dunk, dunk, dunk-dunk-dunk!!! !

Seric: Finn, zeharka dezagun marra! Igaro gaitezen kantxaren bestaldera!

Finn: Bai, cross dezagun the marra! Kantxa hau da geure armairua! Geure closet-a!

Sarea saltoka zeharkatu ahala hitz bana esaten dute

Seric: Andrazkoa!

Finn: Gizona!

Seric: Cross-dresserra!

Finn: Trabestia!

Seric: Queeeeeen!

Finn: Kiiiiing!

Seric: Transgeneroa!

Finn: Butch!

Seric: Femme!

Finn: Tomboy!

Seric: Ladyboy!

Finn: Intergeneroa!

Seric: Bigeneroa!

Finn: Triiiiii!

Seric: Cuatriiiiii!

Finn: Fluidoa!

Seric: Pangeneroa!

Finn: Ageneroa!

Barre egiten dute. Jausi egiten dira lurrera neka eginda.

Seric: Asexuala! Ez, ez, kar, kar, asexuala ez, homosexuala!

Finn: Homosexuala? Baina hori ezinezkoa da.

Seric: Ezinezkoa, ez dago ezer ezinezkorik, aritu besterik ez da egin behar, oroitzen?

Finn: Bai, baina homesexuala izateko larrua jo beharra dago, a-ri-tu eta zu...

Seric: Ssssss, ixo. Ba, orduan, heterosexuala, lehen bezala.

Finn: Baina horretarako ere jo behar da larrua.

Seric: Ba, bisexuala!

Finn: Uf! Horretarako doble jo behar duzu.

Seric: Orduan zer naiz?

Finn: Zerosexuala? Nanosexuala?

Seric: (kezkaturik) Baina emakumea bai, ezta Finn?

Finn: Emakumea zara, Seric. Gara! Ahalegintzen bazara, zara. Egiten duguna gara. Zu orain emakume ari zara, ezta?

Seric: Ba zorabio honekin ez nago seguru, uste dut ari naizela.

Finn: Ba ari bazara, zara, dudarik ez izan. Bide batez, nola utzi duzu komuneko tapa?

Seric: Komuneko tapa...?

Finn: Ez zabiltza zeharo emakume, Seric, oraindik ez zabiltza zeharo emakume. Gainera, berdin da. Dena dago galduta. Hautsi da Anphora. Ez dago zereginik. Dena da eraikitze hutsa.

Seric: Bai, dena da iruzur handi bat. Finn: Begiratu Euskadi nola mehetu den!

Seric: Nola aldatu den! Bihar batek daki, Trebiñok bakarrik osatuko du Euskadi! Kaguenlarrusia!

Finn: Orain ezin dezakezu Gora Euskadi Askatuta oihukatu ze ez dakizu ze ostiak askatzen ari zaren. Askatzen ari zara Iparralde? Askatzen ari zara Nafarroa? Ala bakarrik Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba? Ze gogo gutxi Euskadi askatzeko! Eta, gainera, eraikuntza soziala denez, ezin da berez askatu. Hautsi da Anphora. Gehiena gure imaginazioan dago.

Seric: Euskadikoa zara. Ba orain ez zara Euskadikoa.

Finn: Artefakto sozial hutsa! Bilbao Basket ikustera zoaz. Eta hurrengo partidan Bilbao Cajamadrid Baloncesto ikustera zoaz.

Seric: Beste eraikitze bat. Eta nire etxe ondoan dagoen futbol-zelaia...

Finn: Santi Mamiñe?

Seric: Biharko Juan Mari Aburto Arena!

Finn: Gizarte-konstrukzioa!

Seric: Nik egiten zaitut.

Finn: Nik desegiten zaitut.

Seric: Badminton sarea: neuk eraiki zaitut eta orain deseraiki egiten zaitut. Eta berreraiki egiten zaitut: orain Ipad-a zara.

Finn: Ipad-a: deseraiki egiten zaitut. Zisnea zara berreraikitzean.

Seric: Euskadi: Sabino eraiki zintuen, sozialistek komunitate autonoma bihurtu zaituzte eta nik atzera ere berreraikitzen zaitut: gaurtik aurrera Laponiaraino hedatuko zara.

Finn: Deseraikitzen zaitut Seric, Finn zara orain.

Seric: Eta zu Seric. Eta ni Seric ostera ere.

Finn: Eta ni Finn berriro.

Seric: Ba nik... Nik nire aitaren etxea deseraikiko dut!

Finn: Ba..., ba neuk ere deseraikiko dut zure aitaren etxea! Eta gero nirearena ere bai!

Seric: Ba... ba... ba nik nire aitaren etxea ez ezik, nire amarena ere baden etxea deseraikiko dut!

Finn: Bada orduan... nik zure aitarena deseraikiko dut, eta zure amarena, eta nire aitarena eta nire amarena! !

Seric: Otsoen kontra, sikatearen kontra, lukurreriaren kontra... dena gertaera sozial hutsak! Deseraiki egingo dut nire gurasoen etxea!

Finn: Pues..., pues nik galduko ditut aziendak, soloak, pinudiak; galduko ditut korrituak, errentak, interesak; eta haien etxea birrinduta geldituko da. Zeharo deseraikia.

Seric: Gezurra begi-bistan!

Finn: Artifizioa!

Seric: Eta armak kenduko dizkigute eta eskuarekin desegingo dugu gure aitaren eta gure amaren etxea.

Finn: Eskuak ebakiko dizkidate!!! (jendeari) Begiratu!!!! Eskurik gabe nago!!! Ebaki egin dizkidate eskuak eta besoarekin deseraikiko dut gurasoen etxea.

Seric: Besorik gabe utziko naute!

Finn: Eta ni bularrik gabe!

Seric: Eta arimarekin deseraikiko dut nire aitaren eta nire amaren etxea.

Finn: Eta ni hilen naiz.

Seric: Ni ere bai. Hil egingo gara biok.

Finn: Eta nire arima galduko da.

Seric: Ba ba ba... nire askazia galduko da!!!! !

Finn: Baina nire gurasoen etxea deseraikia mantenduko da. Deseraikia baina zutik.

Seric: Bai, deseraikia bezain zutik. Zutik dago erakusteko dena gezur handi bat dela eta geuk eraikitakoa baino ez dela existitzen.

Finn: Eta deseraikitzen bada, ez da. Seric: Arimarik ere ez dago.

Finn: Askaziarik ere ez. Seric pentsatzen gelditzen da

Seric: Baina arima ez da banaezina?

Finn: Bai, ezta? Bat-bakarra eta banaezina da.

Seric: Orduan, horrek esan nahi du berez existitzen dela. Berez sortzen da, inolako prozesu sozialik gabe.

Finn: Bai, halakoak izaten dira arimak. Molekulak bezala.

Seric: Orduan arima esentzia al da?

Finn: Antza bai, horixe da menturaz geure buruari aitor diezaiokegun lizentzia bakarra. Ez dago ezer asozialik, ez dago ezer naturalik, baina arima ordea... Arimalistak izango gara hemendik aurrera, Seric, baina inori ezertxo ere esan gabe.

Seric: Arimalistak? Ufa, hau zama! Nik ezin dut horrela bizi.

Finn: Zer uste zenuen ba? Desertuan ez dago ezer, ezpada luze ibilita oasiren bat edo beste. Eta ez beti. Eta oasia ere eraikuntza da! Kendu oasia basamortutik eta basamortua izaten jarraituko du. Baina kendu basamortua eta ez da oasirik izango. Eta kendu harea eta ez da basamorturik izango. Orain dena da harea. Eta haizeak nahierara barreiatzen du, gure izatea barreiatu duen bezala. Ni ez naiz zu bezalakoa, ez eta zu ni bezalakoa ere.

Seric: Ez?

Finn: Ez, ni zu naiz eta zu ni zara. Aspaldi- aspaldian, unetxo batez, zu izatea desiratu nuen. Behin. Baina aspaldi hartan ezinezkoa zen halako pentsamenduak izatea. Ezinezkoa. Baina orain hautsi da Anphora. Ni zu naiz eta zu ni zara. Edo, “zu” eta “ni” eraikitako kategoriak direnez, zu ni naiz eta ni zu zara.

Seric: Orduan, ni zu banaiz edo ni zu bazara, ni ni naiz eta zu zu naiz edo zu ni naiz, ezta?

Finn: Edo ni ni zara eta zu zu zara edo ni zu zara. Dagoeneko horretan gaude. Zergatik ezin naiz zu izan? Zergatik ezin naiz zu izan?

Finnek ingelesez errepikatzen du The Cure musika- taldearen kanta ospetsuaren izenburua, baina kantatu gabe

Finn: Why Can't I Be You? (astiro) Why Can't I Be You? (desbarratzen hasten da) Whyyyy Can't I Be Youuuuuu? You're so gorgeous I'll do anything I'll kiss you from your feet to where your head begins. Why Can ́t I Be You? Zergatik ezin naiz zu izan?

Seric: (aztoraturik) Ba gura baduzu izan, izan, baina ni ez naiz ni, ezta zara ni edo zu ere.

Finn: Ez?

Seric: Ez. Ni hura naiz.

Finn: Hura?

Sericek Mad Max estiloko begi bat jartzen du begi batean

Seric: Hura, bai. Cyborg-a naiz. Beraz, ez ni ez zu, hura! Cyborg-ak hartu nau, izaki zibernetikoa naiz dagoeneko. Pasaportea ere badut. Begiratu! Eta pasaporteak inplante guztiak jasotzen ditu. Bat, ezkerreko begi sintetikoa, 3Dko bio-inprimagailu batek sortua; bi, buruan antena zibernetikoa: aurrean ditudan koloreak antzematen ditu eta soinu-uhin bilakatzen ditu atoan; hiru, eskuineko besaurrean zentzumenen oroimen-biltegia, ikonikoa eta ekoikoa; eta azkenik, titaniazko barrabil inteligenteak. Baina horiek ez dizkizut erakutsiko. Laster munduak mobilentzako aplikazioak sortzeari utziko dio, eta gure buru-gorpuntzentzako software-a bakarrik ekoitziko du. Jada ez naiz ni, teknologia hutsa naiz.

Finn: Teknologia....! (harritu plantak egiten) Lasai, inork ez du ezer jakingo. Hauxe gure sekretu ttipia izango da. Zuk eta biok bakarrik jakingo dugu, edo zaiborgek eta biok, nahi duzun bezala, edo nahi duen bezala, ze jada ez dakit nola mintzatu behar natzaizun, natzaion. Edozein kasutan, geure sekretua da. Gainera, guztiek jakingo balute ez direla direna baizik eta uneoro ari direna, hau katastrofikoa litzateke. Funtsezkoa da jendeak alienatuta jarraitzea, deus jakin gabe menderaturik egotea. Eta ez kupitu! Ederto batean bizi dira. Gosaldu egiten dute, hondartzara joaten dira, txakurra ateratzen dute, telebistako aldagailuaz borrokatzen dira..., ohikoak diren gauzak, baina ohartu gabe ezertaz. Ohartzea iraultza litzateke! Dagoeneko ez gara aritzen ez pertsona, ez gizon, ez emakume, ez herritar ez eta beste ezein kategoria moduan.

Seric: Ez?

Finn: Ez.

Seric: Eta nola aritzen gara?

Finn: Metapertsona moduan!

Seric: Metapertsona?

Finn: Metaemakume. Metagizon. Metaherritar. Eta zure kasuan metazaiborg. Zeren eta zu eta biok gai gara aritzean garen pertsona eta zaiborg horiei buruz gogoetatzeko eta gogoeta horiek, era berean, aritzeak ere badira. Aritzeak diren gogoeta horiek etengabe egiten gaituzte.

Seric: Orduan, zer gara? Metadona? Gero eta gutxiago ulertzen dut.

Finn erdira hurreratzen da. Hotsandiz mintzo da.

Finn: Ez gara ezer. Izatea gure denboretako lakra nagusia da. Hautsi da Anphora baina, gainera, zeharo. Ez gara ezer. Ni neu eznaiztarra naiz eta zu etzaraztarra, edo ezzaiborgztarra. Zehatzago esanda, metaeznaiztarra eta zu metaezzaiborgztarra. Ez garaztarrak gara. Metaezgaraztarrak!

Isilunea. Seric ezin ulerturik Finni begira. Finn are solemnitate latzagoz

Finn: Egia esan, ezta hori ere. Zeren eta ezdiratarrak edo metaezdiratarrak, azken finean, badira, badira ezer. Oinarrizko egiaztapena da. Egia bakarra da praktika hutsak daudela, praktikak eta metapraktikak. Praktiketatik harago ez dago ezer! Beraz ni ez naiz, ni aritzen naiz. Hori ez da zuhaitza. Zuhaitzatu egiten du.

Seric: (zalantzakor) Orduan... hori ez da etxea. Etxeatu egiten zaigu.

Finn: Horixe! Eta ni ez naiz badmintonlaria: badmintoneatu egiten dizut.

Seric: Eta zu ez zara gizona: gizondu egiten diguzu.

Finn: Eta zu ez zara jada lerdo bat: lerdotu egiten zatzaizkit.

Seric: Eta zu zorionez ez zara kaiku kapeladun babalore bat: kaiku kapeladun babaloretu egiten duzu. Hori bakarrik!

Finn: (urduri eta haserre) Baina... Baina ni beti izan naiz Finn!! Eta nire aita ere Finn zen. Eta nire aitona. Eta nire birraitona. Hirurehun Finn bata bestearen atzetik.

Seric: Eta ni milaka Seric lehen neardentaletaraino ailegatu arte!

Finn: Eta ni sekula hautsi ez den kate baten azken kate-begia!

Seric: Ba, ba... ba nigandik sortuko dira besteak!! !

Finn: Ba nire leinuaren leloa Aritu eta Jarrai da!

Seric: Ba nirearena Enbor beretik!

Finn: Pues gu Aitaren etxean gotortu gara menderen mendetan!

Seric: Eta gu... eta gu Amaren suan berotu sekula eta beti!

Finn: Iruzurti halakoa!

Seric: Inpostorea!

Finn: Jarri zure kantxan!! !

Seric: Nahi duzunean!! !

Finn: Prest zaude? Txiki-txiki egingo zaitut! !

Seric: Inoiz ez dut partidarik galdu zure kontra. Eta hauxe ez da lehena izango.

Finn: Isilik egon zaitez!!! Sinboloa!!! !

Seric: Mitoa!!! !

Finn: Taldea!!! !

Seric: Ikonoa!!! !

Finn: Izena!! !

Seric: Izana!!! !

AMAIERA


booktegi.eus

http://www.susa-literatura.eus/

© 2011 Leire Bilbao

© edizio honena: Susa

LEIRE BILBAO

scanner

poesia gosea da

AMAZ ERDITU NAIZ

1977ko URRIKO GAU BAT

Urriko gau batez aita eta ama euren logelan,

oraindik ez nire ez beste inoren

aita eta ama ez direnean.

Gizonak jertsea erantzi du:

aulki gainean utziz burua kendu dioten hilotza.

Andreak armairuan sartu ditu galtzak eta alkandora:

pertxatik zintzilik beste emakume urkatu bat.

Bietako batek ere ez dio komodako ispiluari begiratu.

Maindire artera sartu dira

bakoitza bere ohe ertzetik:

mugaren alde biak eta aduana.

Hezetasunak hartutako pareta zatia

irudimenez margotzen ahalegindu da andrea.

Hotzak ditu oinak. Kuzkurtu egin da

gizonaren sabelpera, beroa da haren aho-lurruna.

Argiak itzalita izarak ez dira zuriak;

gorputzak bai, garbiagoak dira.

Andreak eguna du nahiago.

Gizonak gaua.

Urriko gau hartan aita eta ama

oraindik ez nire ez beste inoren

aita eta ama ez direnean

desiratzera behartuta ezkon-ohean

nor bere bazterrean

loak hartzeko zain.

TERRA NOVA

Nire bizitzan oso goiz izan zen berandu.

Marguerite Duras

Berandu jaio zinen

esaten zidan amak.

Bi astez berandutu nintzen

munduari beldurrez.

Beste bi astez izan nintzen

arrain gorri amaren urontzian.

Hiru kilo seiehun

argitu zion irrati-telefonoz aitari.

Ipurdiko bat eta

negar egin nuen aitarentzat.

Nire alaba!

Nire alaba!

entzun zen brankan.

Ondo gabiltza arrantzan

cambio y corto.

Gau hartako marinelen edariak

aitaren kontura izan ziren.

Gau hartan aitak pozik egin zuen lo.

Sei hilabetera ezagutuko zuen

amaren amuko arraina.

Bere besoetan hartu ninduenean

lehen aldiz igeri egin nuen itsasoan.

Badakit ez zela nire negarra

gazitasun busti hura.

AITA

Umetan gorroto nuen etxera etortzen zen gizon hura:

bizarra egin gabe, Old Spice usainaz.

Harrian husten zuen fardela,

bidean uzten odol eta kresal tantak,

eta nire aurrean arrainak

begiak zabal, bata bestearen gainean hilda.

Dutxa hartu eta amarekin oheratzen zen.

Kiratsik gabe ere gorroto nuen

umetan etxera etortzen zen gizon hura.

Bere musuek ziztatu egiten zidaten azala.

Eskerrak etorri ahala joaten zen,

eskerrak Gabonetan ere ikusten ez nuen.

Arrainei begiak kendu eta

kaniketan jolasten nintzen pasilloan.

Umetan gorroto nuen gizonak

etxean aingura bota zuen egunean

balantzaka hasi ziren habeak.

Olatuekin bazkaldu genuen,

negar egin zuen ahizpa gazteak.

Itsasoa utzi zuen gizonari

ez zitzaion itsaso usaina joaten.

Orain, arrain-hezurrezko bizarra

laztantzen diodanean

inoiz gorroto izan nuela akordatzen naiz.

UMETAKO PORTUA

Amaren eskutik joaten ginen portura,

hilabeteetan izan ez genuen aitaren bila.

Garrasi egiten zigun kaiak,

egurrezko kaxek langileen eskuetan nola,

fenwickek eta izotz makinak ere garrasi.

Itsasoari eutsi nahi zioten atzamarrak ziren noraiak,

beti zabalik dagoen ate bat zen moila.

Arrain buruak lurrean, kalatxorien ahoan.

Ahizpa gaztea aitaren hanketan.

Ni hor nonbait geratzen nintzen

ezkatak biltzen, gasoil usaina dastatzen.

Traba egiten nuen:

portuko nasan, autoan etxeranzkoan,

beti erdian izkinei beldur.

Arrainak bezala betazalik gabe ni.

Aitaren bila joateari utzi genion halako batean

umeen orduak ez direlako itsasoarenak,

lotan geundela zabaltzen zelako etxeko atea,

bera gabe bizitzera ohitu ginelako.

OINEZ IRAKATSI DIZUN HORI

hotza da familia inoiz

kalean ahaztu oinetakoa da familia inoiz arrotza

oinutsik ibili eta berriz janztean

zure oinetara egina dagoela ohartzen zarena

ibiltzeko da familia

kalean ahaztu oinetakoa da

larruzkoa zikindua emana

oinez irakatsi dizun hori da familia

lurrarekin lotzen zaituena

zulatzean aspertzean

oinetakoak bezain erraz aldatu ezin duzuna

espaloi ertzean dago familia

kalean ahaztu oinetakoa da

leihotik botatako haserrea da

eskailera jaitsi

eskuetan hartu eta

berriz janzteko beharra duzuna

ETXEKO DRAGOIA

Amak dena garbitzen du

jasoa zaindua ordenatua behar da etxea

trapuak ateratzen zaizkio Amari

eskuetatik besoetatik omoplatoetatik

hegan egiten du

dragoi zaindari batek bezala bere gazteluan

Amak keinu batekin

eltzeak jartzen ditu sutan

behi okela egosten du

hegalak zabaltzen ditu kumeok batzeko

Amak dena dauka prest

Ama beti dago prest

Amak dena egiten du ondoen

hautsa astintzen du edonoiz

sua ateratzen da Amaren ahotik

orro egiten du bakea agindu behar denean

Amak dena garbitzen du

jasoa zaindua ordenatua behar da etxea

Ama beti dago hor

Ama beti dago hemen

Amak ez du etxean arrotzik nahi

Amak ez du zomorrorik inurririk puntu beltzik nahi

Amak sua eragin dezake

ahoarekin begiekin esku biekin

egun batean Amak

Aita garbitu

eta atseden unerik hartu gabe

arrautza zaharra erruten

eseriko da

DESIOA

Inoiz zabaldu al duzu zure ama

erditik? Marrubi bat bezala?

Gutxitan gara desio duguna.

Amak ispiluan haztatzen du

bere buztinezko gorputz zimurtua.

Atzamar bustiekin zeharkatzen ditu atalak:

desertua, egarria, arrakalak, zementua.

Ohartu da berandu dela,

ur tantez alferrik moldatuko duela.

Ileekin batera katigatu zaizkio desioak orrazian.

Sorbaldak amildegi ertzean ditu,

suge bat bizkarrean,

ibaiak izterretan gora eta behera,

harrien pisua ahoan.

Ispiluak gero eta arinago irabazten dio pultsua.

Alabaren gainean pausatzen ditu begiak

isla hobe baten bila. Eta hala ere

desertua, egarria, arrakalak, zementua

sentitzen du

alaba ere bere itxura hartzen ari dela barrutik

sentitzen du

marrubiei bezala bihotza falta zaiola

sentitzen du

ez dela berak desio zuena.

AMESTU NAHI ZINTUZKET

Ama, gaztetu nahi zintuzket

neu ere ume izan nadin.

Haizeak ditut saihets artean

ezin dute ihes egin.

Ama, ilea luzatu nahi nizuke

neuri ere orraz diezadazun,

min egiten zenidan arren

amatasunezko amorru harekin.

Ama, amestu nahi zintuzket

hogei urterekin beti,

zelai batean dantzan

kristalezko kanpaiak hautsiz.

Ama, asmatu nahi zintuzket

sabel azpiko orbainik gabe,

ahantz dezazun nondik atera nintzen

leun, irribarrez; seme-alabarik gabe.

Ama, askatu nahi zintuzket

libre izan nadin neu ere.

BIHAR EZ DAKIT ZER EZ DUDAN JAKINGO

Ama hil zaigu lanak itota.

J.A. ARTZE

Gure amak ez daki nor den Walt Whitman

kapitain baten hilotza maitatu zuen arren.

Ez du Victor Hugo inoiz irakurri,

Jean Valjean, Fantine eta Monsieur Madeleine

ametsetan agertu izan zaizkion arren.

Ez daki nor diren Faulkner, Jelinek edo Carver

nahiz eta maleta zahar batean hilobiratu zituen

denei hautsa maitekiro kendu ostean.

Gure ama pianotzat hartu izan dute

inoiz Bachek, Mozartek, Ellingtonek.

Haren begi elurtuetan odol tanta bat da

Malevitxen etxe gorria.

Gerriko minez dabil aspaldian

eta hala ere etxeko lanak amaitu eta

kalera ateratzen da egunero izebarekin

eguzkia, hotza zein beroa, hartzera.

Gure amak, paperezko deiak egiten

etxean utzi duen alabari,

bizitza zertarako den jakitera iritsi gabe

hilko direla biak ala biak

azaltzen jakin nahi luke.

AUTOPSIA

Ez naiz ama hiltzera etorri

arrastoei segika atera naiz.

Ez dut topatu espero nuen piztia

arma homizida.

Lurrean zurbil

pultsua hartu diot

no, no, no, no, no

ez naiz ni izan.

Ez naiz ama hiltzera etorri

bere bila atera naiz.

Aiztoa zorrotz

alga eta ezkatez estalita

denbora darama hotz.

Inork ez du gorpua altxatu nahi?

Ez naiz ama hiltzera etorri

ez dut azala trukatu

delitu tipifikatuen beldur naiz.

Desioak arriskatu ditut

don’t think twice

kristalak jan

espero ez nuen piztia topatu.

Ez naiz ama hiltzera etorri

bidea desegin dut.

Leihotik bere hilotza begietsi

etxeko ate guztiak itxi

hilda dagoela oihukatu

baina ez naiz ni izan.

PAPEREZKO DEIAK

NI EZ NAIZ LILI BRIK

Ni ez naiz Lili Brik

ez diot Stalini gutunik idatziko

Maiakovskiren poesia goratzen.

Ni ez naiz Anna Akhmatova

ez ditut poemak erreko semea kartzelatik

ateratzearren.

Ez naiz Simone de Beauvoir

bainugelako ispiluan bere gorputz biluzia

argazkiratzen.

Ez naiz Rosario Castellanos

indigenen ahotsa goratzen.

Ez naiz Irene Nemirovski

Auschwitzen 1942an.

Ez naiz...

Ez naiz Frida Kahloren bizkarrezurra.

Ez naiz Francesca Woodmanen argazki hautsia.

Ez naiz Louise Bourgeoisen armiarma.

Ez dakit Marguerite Duras bezala suntsitu esaten.

Nire iraultzak nire izena darama

XXI. mendeko gaitzak kutsatuta idazten dut

hauxe da

neure buruaren kontra dudan

erresistentzia ekintza bakarra.

POETA HILAK

Deia egin dut, baina ez dago

erantzungo duen inor.

JOSÉ EMILIO PACHECO

Gaur Blanca Varela hil dela irakurri dut

egunkarian.

Apalera joan naiz haren poema liburuaren bila;

Ana Akhmatova eta Marina Tsvetaieva aurkitu ditut

bere gainean, hautsez beteta kantuan.

Sylvia Plath zeukaten labetik begira,

Philip Larkin leiho altuetatik.

Nire idazmahaia poeta hilez beteta dago

esan diot Wislawa Szymborskari;

eta Mahmud Darwish seinalatu dit, hilobia heze,

Dylan Thomasen gainean zetzala.

Orduan, burua jiratu eta balantzea koadratzen

aurkitu dut Gabriel Aresti,

atalasean gogoetan Rosario Castellanos.

...eta telefonoz deitu dizuet

bizirik zaudetela ziurtatzeko bakarrik.

AUTO-ZENTSURA

Emakume idazle baten lehen eginbeharra

etxeko aingerua hiltzea da.

VIRGINIA WOOLF

nire gela propioa izan nahi dut, Woolf

otso izan nahi dut, Woolf

nekeza da neska otzana izatea

letaginak eta azazkalak limatzen ditut goizero

behatzoskolak gorriz pintatzen

ez dut ulu gehiago irentsi nahi, Woolf

balkoietatik sartu nahi dut gauetan

eta nirea ez den odolez ase

eskuaren ganbilaz muturrak garbitu

ilean belar zatiak izan

aspertu naiz nire larrua jotzeaz, Woolf

listu eta izerdi berberaz

esku ahurrak estutzen ditut

baina ezin dut aingerurik hil, Woolf

ezin ez denik hil

behin ibaian itotzeko zorian utzi nuen otsokumeari

ahoz aho arnasa eman nahi diot, Woolf

beranduegi izan baino lehen

MEMORIA

Nire izena ahaztu nuen lehendabizi.

Eskuak zertarako nituen ahaztu nuen gero,

hitzak zertarako diren

minak zer esan nahi duen.

Nire izena ahaztu nuen lehendabizi.

Nigandik espero zituzten esperantza guztiak

ahantzi nituen gero,

zeini egin behar nion irribarre,

zeini eskua oratu.

Nire izena ahaztu nuenetik

beste ezertaz ez naiz oroitzen.

Ordutik aurrera sortzen dut.

GALDERA BAT DA

GORPUTZA

GERO BERANDU IZAN LITEKE

Hankak zabaldu ditut ginekologoaren aurrean

horma zurian begiak zuri

pareta zati leun eta apaingabe baten bila nabil

garbia argia hutsa.

Zenbat urte ditudan galdetu dit

atzamarra nire baginan.

Hogeita hamar.

«Ez duzu umerik ekarri nahi?

Gero berandu izan liteke».

Isilunean armiarma bat zintzilikatu da horman

ni bezala hanka-zabalik.

Diost mundura umeak ekartzeko etorri naizela

nire arbaso eta ondorengoak bezala

hanka-zabalik amaituko dudala

hanka-zabalik jaio ninduten bezala

hanka-zabalik bizi beharko dudala.

Ziztada bat sentitu dut baginan.

Segidan esku bat ezkerreko izterrean.

Janzteko agindu dit kloroformo ahotsez.

Oinak bata bestearen kontra estutu

eta etzanda jarraitu dut.

Izara zuriak estaltzen duen gorpu bat

eta armiarma geratu gara gelan:

zuloa eta sarea

besterik ez dugula.

Atea zabaldu da zakar.

Bakeroak bilatu ditut

estali nahi azkarregi batekin.

Armiarma ezkutatu egin da.

ESKU BAT

esku bat

sabelpea auskultatzen

atzamar bat

hankartetik gora

umea egin dut

bururik

gorputzik

asmorik

gabe

HODEIA

zauria zabalik dago

plazer guztiek egiten dute min

kukurtuta berriz ere zure aurrean

masailak gorritu zaizkit

hodei bat egin didazu ahoan

ANIMALIA

Esna dago animalia

zerbaiten zain burua zut

ozeano azido bana begietan.

Azazkalak moztu dizkiot

hotz dauka arnasa

ez du ispiluan begiratu beharrik

ni naizela jakiteko.

ZATOZ

Animalia bezatua, zatoz

nire izter artera haginka.

Ez naiz beldur

zure begi hotzena.

Korronte elektriko bat

gorputzak erdibitzen

urtegia zabaldu da

ura naiz zure atzamarretan.

Emango dizut nire bizkarreko arkua

lur zati bat, ezpainen zauria

animalia bezatua, zatoz

nire izter artera haginka.

Zu basati bihurtzeko arriskua

onartua dut.

BEHORRA

Zure izerdia daramat ahoan

hortz artean

lur lehorra eta belarra.

Dakidan egoismorik zintzoenean diotsut

behor bat izan nahi dut zelaian

zure askatasuna jaten.

IZERDIAREN PAISAIA

Ura moztu didate etxean

eta egarri zaitut.

Edaten eman nahi diot

nire barruko putzuari,

egia hau laztantzeari utzi.

Errekak entzuten ditut

hormetan bideak zabaltzen,

lurreko egurra hausten, puzten.

Izerdiaren paisaia da gurea:

beroaren neguarena

hotzaren udarena

uneoro euritan dauden leihoena.

Izotz guztiek nahi dute ur izan,

ur guztiek lurrun.

Memoria du egarri honek,

urak bezala

beti asmatzen du nola ihes egin.

KAIOLAN

zure bular hezurren barruan

txori bat dabil

zure bular hezurren barruan

nire burua dago

zure bular gainean lo hartzen duen txoria

izan nahi dut

GALDERA BAT DA NIRE GORPUTZA

nire gorputza galdera ikurra da

bere puntuaren bila

plastikoa bezala urtzen da

nahiz eta antikonjelanteak izan biriketan

suge bat darama bizkarrean

zigilu bat ipurmasailean

dena ezkutatzen du

kezko azalean

zabalik uzten dut batzuetan

armairuak bezala

barrura begiratu beharrik ez izateko

oihu egiten duenean

saihestu egiten dut bestetan

aulki batean aparkatuta

larregi ahazten naiz berataz

baina atzetik datorkit nahitaez

galdera ikurra legez

noiznahi abandonatuko duen esaldi baten ostean

AMARAUNA

Ez ni ulertzen saiatu

ez nire haserrea edan.

Egizu nire ondoan lo

estutu egidazu eskua.

Emakume gozo bat naiz

azal guria azal zuria

zainak ikusten zaizkit.

Erabili eta ez naiz haserretuko

erabili eta ez naiz poztuko

erabili eta ahantz nazazu logeletan.

Ez ni sarean lotu

utz nazazu zuloan.

Ezaba nazazu izaretatik

zure eskuetatik

beste inor ukitu aurretik.

Armiarmak beti gaude

hanka-zabalik.

ANIMALIAK OHEAN

elurra ari du

larrua jotzen dizudan bitartean

«ez dago maitasun aseptikorik» diotsut

leihoak izerdituta

odol tantak izaretan

gu: bi elefante igerian

bero urdina

gaur zoriona ez dator berandu

katuak bezala miazkatzen dizkizut zauriak

animalia guztiak naiz zugan

lepoa ohe ertzetik kanpo

hilko zaitut une betez

isiltasuna musukatuko dizut

mudatuko naiz behin eta berriz

hondartutako balea zara orain

hezurrak agerian

eta ni zakur bat

zure eskeletoa berriz itsasoratu nahian

alferrik dabilena

MAITALE IMAJINARIOA

maitale imajinario bat daukat

hozka egiten diot titi puntetan egiazkoa den jakiteko

haren ileak daramatzat hortz artean

bakarrik nagoenean bakarrik besarkatzen nau

orduan bortizki atsegina da nirekin

badaki nire lasaitasuna aztoratzen

Auschwitz-eko dutxetan sartzen nau berarekin jo ostean

Doctor No bezain krudela da nahi duenean

larriegi maite dut odola mehetzen didan arren

batzuetan burkoa ureztatzen aurkitzen dut

bestetan ehorzlea da ni izaretan biltzen

jaio berrien ezpainak ditu baina ez dit hitz egiten

maitale imajinario bat daukat

uhalik gabe daramat

nire gainean nire menean

maitale imajinarioak berak nauka

ahoan esku batekin arnasa itotzen

KRISTALEN GAUA

ez dizut ezer esango zure ohetik jaikitzen naizenean

lurretik jasotzen ditut harriak arropen ordez

hitzen hotza estaltzeko

gorri ditut masailak eta izterrak

mingaina pasa dizudan lurmutur guztiak gorri zuk

horrela ulertzen nauzu

dantzari bat zure sabelean

laku artifizial baten gainean oinak izozten zaizkit

hausteko beldur naiz orduan

geruzaren bestaldean zu

nire zilbor hestetik tira eginez ez itotzeko

hau ez da kristalen gaua

giharrak beira bihurtzen zaizkit

libra nadin zu epaitzetik

atarian dudan zakurrak zaunka egiten dizu

zure besoetan jolastu ez den guztiagatik

bueltatzen dizkizut mingaina azala arnasa

eraman itzazu errekak hodeiak galderak

ez dizut ezer esango

ez maite ez agur ez itxoidazu esna

ez zaitut jaikiko nire ohe azpitik

ez zureak hainbeste baina

niri ere desioak gaiztotu zaizkit

ZAKURRAK LABADORAN

LABADORA

Zu hil zinen egunean labadora bat erosi nuen.

Atexka zabaltzean

oinak busti zitzaizkidan,

ezustean harrapatu ninduen urak.

Erreka urdinak ditut bularrean, badakizu,

itsasoak gainezka egiten dit ahotik.

Labadoraren eskotillatik itsasoari begira izan zen,

bat-batean xaboi eta trapu artean

olatuak eraman zintuela jakin nuen,

garbigailu barrura atzamarrak sartu

eta zure bila aritu nintzen alferrik.

Ahotik egin nuen negar

belarrietatik zilborretik

eskuetatik azaletik,

eta orain hildako ibaiak ditut zainetan,

eta labadora berri bat.

KALEKO ZAKURRA

nirea bezain inorena naiz

bere itzala jaten saiatzen den

zakurrari bezala gertatzen zait

urduri jartzen naute maitasun abestiek

badiotsut: irrati dialen zapping-ean

entrenatuta daude nire atzamarrak

orrazi izateari uzten diotenean

berez beleak ditut ilean

batzuetan eskutan hartzen ditut

hegan joaten ez direnean

gertura zakurraren itzala bezala

horregatik galdu nuen aspaldi

galtzearen sentsazioa

mesedez konta iezazkidazu

ahaztu ditzakedan gauzak

poltsa zulatuetatik ihes egiten dutenak

aspaldian pertxak sobratzen zaizkit armairuan

inork ez dit ezkaratzetik

bainugelara dei egiten

aulki hutsez inguratua nago

nirea bezain inorena naiz

kaleko zakurren gisa

itxurak egiten jarrai dezaket

neure buruarekin orain bezala

ohearen beste aldean jarriko naiz adibidez

alde batera begiratzen dudanean

ni baino falta ez nadin

BELARRA

belarra atera zaio etxeko sofari

egarri naizenean ihintza edaten dut

zerua desertu urdin bat da nire gainean

eta ez dut leiho beharrik

portuak lehortzen doazela ikusteko

farolez eginiko mendi bat daukat aurrean

asfaltoa dut oinetako

olatu beltz estatiko bihurgunez justifikatua

espaloietako losen azpian

aspaldian ez dut izaki bizidunik aurkitzen

gero eta putzu gutxiago daude gure herrian

denbora da ez ditudala oinak uretan busti

belarra atera zaio etxeko sofari

haren gainean luze botata egoteagatik

bueltak ematen ditut nire inguruan

fetuak umetokian bezala neure buruari

zorionekoak

zein mundutan bizi garen zehazki ez dakigunok

EDERMINA

Maite dut balkoietako mihiseen azpitik hegan egitea,

eskuekin sagarrak erdibitzen dituen jendea,

harrien pentsaera,

eta hala ere minaren beharra dut zoriontsu izateko.

Minaren beharra dut,

egurrezkoa naizelako

herdoilezkoa hautsezkoa harizkoa.

Badakit neure burua samurki suntsitzen.

Nola egiten den ikasi dut jendeari begira.

Zakarki egiten dutenak errefusatzen ditugu,

egin samurki esaten diegu samurki.

Leungarri, lixiba usain eta ia markarik gabeko

heriotza publiko bat gehiago da hau.

Ez du molestatzen

norberari baino.

Barrutik jaten da barrua.

Eta hala ere maite dut leiho zabalduak besarkatzea,

begiekin irribarre egiten duen jendea,

polenaren dantza.

Mina irentsi ostean bakarrik

dakit zorionekoa naizena.

ESKUAK HASERRE

Zerbait berria aukeratu dut,

alferrik ez sufritzea.

ADRIENNE RICH

Okaranak janez hitz egin dugu

liburuez, eguraldiaz eta nork bere buruaz.

Esan didazu: haserre dituzula eskuak,

ezagutzen dituzun tanatorio guztiek

jatetxe bat dutela ondoan,

telefonoak bete duela zure lekua gurasoen etxean.

Ez dakit zehatz zer esan dizudan nik:

gogoan zaituztela nire eskuek

maite dudala irribarre erraza duen jendea,

logela huts bat naizela amarenean.

Esan didazu: zure erdiak lo egin nahi duela

eta besteak hozka, zaila dela erraza izatea,

dena dela jolasa, dena dela jokoa.

Erantzun dizut: batzuetan oso urrun nagoela

nigandik,

ez dakidala nongoa naizen gaur,

bihar zer izan nintzen.

Esan didazu goxo daudela okaranak

baietz erantzun dizut nik.

TELEFONO DEIAK

Bluesak dira gure telefono deiak

«etxera sartzen ari naiz

oinetakoak kendu ditut».

Zuk hitz egiten duzun bitartean ez dut hotzik.

Telebista pizten dut mutu

berokia botatzen lurrera

Afganistango soldadu baten hilotza korridorean.

Ez larritzeko esaten didazu

guda gehiegi daudela zabalik

hemen eta munduan.

Hauts gehiegi hartu du etxeak

hatz-markak nonahi

beti dago gure espezieko norbait esna

horregatik naiz beldur.

Sukaldean eltzea jartzen dut urez

armairuak zabaltzen ditut banan-banan

bakarrik afalduko dut gaur ere.

Tomate bat hartu dut

erditik irekitzeko.

Odoletan hasi da aiztoa.

APNEA

segundo bat

kloro usaina nire eskuetan

kalea igerileku bat da non

biluzik jantzita doazen oinezkoak

bi

sorosleak desagertu egin dira

gainean neraman xukaderarekin batera

bat-batean

hiru

lepoa mugitzea besterik ez dut arnasa hartzeko

urtu egin da paisaia

ez naiz pisu

lau

igeri noa kaletik

enbor bat bezala ibaian behera

inork ez du nire biluztasunean erreparatzen

bost

besoak mugitzen ditut

hankak tximistaz bete zaizkit

atzamarrak ura urratzen

sei

lepoa jiratzen dut berriz

ezker-eskuin

inora ez begiratzeko

zazpi

nire itzal horizontalarekin topo egin dut

ura belarrietan

korronteak narama

zortzi

nire biriketatik edaten dut

gutxi falta zait

muga igarotzeko

bederatzi

segundo bakar bat gehiago

neure kabuz

inoren laguntzarik barik

hondoratu nadin

hamar

eskua bat sentitu dut lepotik gora tiraka

gaur ez didate utziko

gaur ere ez

gaur ere ez

ASFALTO GOSEA

HEGAZKINEN HEGOAK

Ez igaro nire besoetatik haratago

diote hegazkinek.

Do not walk outside this area

diotsut nik ere,

ez dut salbamendu-txalekorik jesarleku azpian

ez oxigeno maskararik

arnasa osten didazunerako.

Do not walk outside this area

No pisar fuera de la línea

Leihatila honetatik zerua ikusten nuelakoan

gerrikorik gabe ibili naiz.

Aduana igarotzeko galdetegiak bete ditut:

Nondik zatoz? Nora zoaz?

Gaixotasun sintomarik igartzen al duzu?

Zurekin egiten dudan keinu bera

errepikatu dut automatikoki

check control-a igarotzeko.

Oinetakoak eta erlojua erantzi,

plastikozko ontzi batean nire ondasun guztiak utzi.

Igarriko al du eskanerrak

zenbat denbora dagoen erlojuaren barruan?,

zenbat kilometro nire oinetako parean?

Begirada garbitu behar izan dut kontroletik igarotzeko,

izterrak, besoak... haztatu dizkidate,

aurpegia ez,

ez didazu sekula ukitzen.

Segurtasun zaindaria asaldatzeko beldur ez banintz

neure gorputza eskanerretik pasatzeko eskatuko nioke,

luze, etzanda

zurekin bezala.

Herrialdetik irteteko zerga ordaindu dut.

Pasaportean zure zigilua daramat

betirako.

HONDEAMAKINAK

eraikuntza hotsa leiho itxietatik nire logelara sartzen

hondeamakinak lanean ari dira

zuhaixkez belarrez biluztu dute mendi hegala

harria bistaratu nahi dute lehendabizi lur gorria

atera

langile azazkal beltzak eta izerdia

zure eskuarekin batera nire azalean

etxebizitzak eraikiko dituztela dio iragarki panelak

mendia besterik ez zegoen tokian

familia osoak sartuko dira zementuzko eraikinean

ondo zulatu behar da lurra dio obrako arduradunak

zulatu

egonkortu

zulatu

leihotik begira gu biok

langileen amen eskuak dirudite garabiek

bere seme-alaben sehaskak kulunkatzen

lur gorri arrea agerian

zementua botatzen hasiko dira laster

musukatu egiten nauzu

teilatu baten beharra omen du jende guztiak

laurogeita hamar metro karratu solairuko

planoen arabera

lur puska bati bizia ematen omen diote

horixe da eskaintza

horixe entzuten dut

zure hondeamakinak

nire haragia zulatzen duenean

CONVOI EXCEPTIONNEL

Convoi exceptionnel batekin

topo egin dut astean hirugarrenez.

Moilako harriak garraiatzen dituzten kamioiek,

alarma gorria piztuta,

uretan nekez urtuko diren azukre koxkorrak

karratuak trinkoak

daramatzate gainean.

Convoi exceptionnel irakurri dut

hirugarrenez autoan astean,

harriak errepidean

pisu geldo

euskarria eusten

moilara jaurtiko dituzten harri kiloak soinean.

Harri bloke horiek imajinatu ditut ondoren,

portuko moila eusten hazten

higaduren aurka

erresistentzia etsia eutsia.

Nire moilari begira jarri naiz halabeharrez,

ze itsasoren kontra ari ote dira

nire harri bloke hauek

guztiz higatzeko zenbat beharko ote dute.

Convoi exceptionnel bat behar dut

harriz mudatu nazaten.

ENBOR MOZTUAK

Autoa errepidearen alkitranean

kamioi baten ostean noa.

Enbor moztuak daramatza

ebakitako atzamarrak bezala

bata bestearen gainean.

Eta nik zure eskua dut min.

Zure eskuaren minez,

ondoko eserlekura luzatu dut neurea

ohi nuen legez zure belaunetan pausatzeko,

eta orduan hezurren hutsunea ukitu dudanean

basoko langileak sentitu ditut

aizkorakadaka.

Zureekin lotu ez ziren

nire atzamarrak doaz kamioian

eta orain ez dakit

nola ukituko zaitudan berriz.

AUTOBUSA HARTU BEHAR DUT

Gizon bat ikusi dut gaur hiltzen.

Sagarrak ekarri dizkit banketxera,

txikiak eta heldugabeak, hosto eta guzti.

«Badakit orduz aurretik nabilela» esan dit.

«Irekiko didazu atea? Presa daukat,

autobusa hartu behar dut medikuarengana joateko.

Joan den hilean atera ez nuen pentsioaren bila nator».

Minutu bat erregutu diot,

ordenagailua martxan jartzeko,

kutxa gotorra zabaltzeko, alarmak kentzeko...

Zigarro beltza erre du bulego atarian.

Barrura etortzeko keinua egin diodanean

txapela kendu eta kea bota du sudurretik.

Ahotsaren lakarra garbituz txanponak eskatu dizkit

autobuserako, osteko txikitorako.

Eta esku hezurtsua luzatu du,

tabernan lagunei luzatzen dien bezala.

Nire atzamarrak bereekin estekatu direnean

gordetzen zuten bero apurrak ihes egin dio.

Gizonak badaki hiltzen ikusi dudala.

Eskua baztertu du, zakar

plastikozko poltsa zuria zabaldu

eta bost sagar atera ditu:

etxe ondoko sagardiak emanak,

heldugabeak gogorrak mailatuak.

«Hamaiketakoa egin dezazun» esan dit.

«Behar ditudanak baino gehiago ditut.

Esan dizut? Medikuarengana noa gaur ere».

Bost sagar garratz dauzkat: usteldu edo jan.

TRENA

zikin daude kristalak

hildako euliak leihopean

gortinak dira nire eskuak

hormak zeharkatzen ditu

trenaren zaratak

barrerak jaitsi dira

autoak bidaztiak ertzeko guztiok gelditu gara

trena nola badoan begiratzearren

bizilagunak plastikozko loreak

jarri ditu leiho ondoan

garbi dago zerua

txoriak ere ez dira jada

argindar kableetan pausatzen

tren taupadak nire bularrean

requiem

nire hezurrek ez dute hitz egin nahi

berbak ez dira beti mapak

bideek edonora eta inora eraman zaitzakete

nik ere eutsi behar izan diot

errepideetako kono gorriak

botatzeko tentazioari

autodiziplina kontua

umetatik euspen-horma

izaten erakutsi digutenondako

ez zeharkatu

argi gorria

trena dator

heldu eskutik

hau da bidea

barrerak igotzen hasi dira

berriz hasi da dena

berriz hasi da dena amaitzen

dagoeneko ez naiz makurtu gabe

barrera azpitik kabitzen

TAXIA

Gelditzeko esan diot taxiari.

Aho bat bezala zabaldu da atea

arrain handiak txikia nola

irentsi nau.

Helbide bat eta kilometroak

besterik ez dut.

Eskerrak

urontzietan arnasa hartzen dakidan

aspaldi ikasi nuen

baleen eta erlojuen garaian.

Eskerrak

bizitzeko baimena eskatzeari utzi niola

ez hain aspaldi.

Ur berrien bila nabil orain

lur zaharrak utzita.

Berandu iritsiko naiz.

Leku gehiegi dago

leku gehiegi eta estutasuna.

Dena konpon daitekeela esaten dute

eta galdetzen dut zer den dena.

Arrainen arnasa nirea.

Gelditzeko esan diot taxiari. Barrutik.

Atea zabaldu da

urontziak gainez egin du

lurrean dantzan hasiaz batera

hil dira nire arrainak

urik gabe igeri egin nahi zuten

asmoak.

8F JESARLEKUAN

aulki bat izatera behartu naute

azafaten irribarreek hegaldia amaitu arte

beroa dut oinetan

burua leihatilara 90 gradu jiratu eta ohartu naiz

errepideak esaldi bihurriak dira zerutik irakurrita

hegazkinaren sabelean

hodeiek giza-gozokiak jaten dituzte

lotuta goaz airean hegan

beheko itsasoaren ispiluan

ilusio bat besterik ez gara

zeruan marraztu den kezko seinalea

hegan goaz lotuta hegan

maletekin batera utziko gaituzte

nothing to declare esango dugu aduanan

bitartean lotuta segitzeko

zerura bidean

loguraz

beroa sentitzen dut oinetan

ondoko andreak destainaz begiratu dit

ume negarra lau ilara aurrerago

eztulak

beroa

ez erre

lotu gerrikoa

azafata salbamendu txalekoa nola jantzi erakusten

ohartu naiz hegazkinak dagoeneko

itsasoan galdu duela bere itzala

bidaia on

bon voyage

AHANZTURA ETA GOSEA

Hegazkin bat aireratu da gaur nire gorputzetik.

Banekien berandu iritsi behar nuela.

Elurtua zegoen bidea,

oreinak odol tantak ziren errepidean,

talka egin nuen batekin.

Zuriegia zen bidea: zureegia.

Leunki talka, oreinaren dardararekin.

Gatza botatzen pasatu nuen negu osoa,

elurra kentzeko makinak bidali nituen bidera

azala bezala bistaratzeko asfaltoa.

Banekien berandu iritsi behar nuela.

Zauritutako animaliaren irudia atzeranzko ispiluan.

Azeleragailuari irmo zapaltzen nion,

hilotz batek adina pisu maletategian.

Gurpila beti leku berean jiraka,

gatza botatzen negu osoa

bidean zuri

eta hegazkina airean lurruntzen

ahotik ateratzen zitzaizkidan hodeien antzera.

Ahanztura eta gosea geratu dira orain nirekin.

Maletegian bi hilotz: oreina eta ni.

Hegazkin bat aireratu da gaur nire gorputzetik.

Banekien berandu iritsi behar nuela.

ELURRAREN ISILTASUNA

ZURIA, BIGUNA, BUSTIA

Nire memoria elurra bezalakoa da:

zuria, biguna, bustia;

gutxien espero dudanean jausten da

gutxien espero dudanean urtzen da.

Zaila egiten zait aitortzea

nik ere miazkatu ditudala nikotina zaporeko hormak,

ni ere izan naizela behi bat kanalean zabaldua,

inoiz belar printzak aurkitu ditudala pubisean.

Hala ere aratz dago nire birjinitate emozionala.

Ez du balio barkamena eskatzeak

norbere buruari eman ezean.

Nik ere irentsi ditut euliak,

biluzik ihes egin diet tigreei,

lokatzetan marraztu dut neure gorputza.

Eta hala ere nire memoria elurra bezalakoa da:

neguan erortzen da, noizbehinka, abisatu gabe.

Inoiz berokirik gabe harrapatu nau

larrua gorritzeraino,

harrapakin errazen antzera

oinatzak utzi izan ditut etxeraino.

Nire memoria elurra bezalakoa izatea

biziraupen kontua da,

aldian-aldian erori arren

hotz mantentzen delako beti.

DESERTUA

ez dut desertua aukeratu, Olga

ez dut haitzaren alde zailena hartu

asfalto gainean noa

ez dut basoa aukeratu, Olga

ez noa sasi gainean oinez

belar moztu berria nahi dut oinpean

ez dut itsasoa aukeratu, Olga

noizbehinka itsasertzean sartzen ditut oinak

hondar beroan arrastaka eroan

eta desagertuko den arrasto bat utzi

hondarra eta asfaltoa naiz, Olga

eta noizbait estali egingo naute

hondar eta asfalto gehiagorekin

belarra moztu berritan

ez dut desertua aukeratu, Olga

eta damu naiz

ERORTZEKO MODUAK

Erortzeko moduak daude:

goitik

behetik beherago

zutik edo alboetara.

Erortzeko moduak daude

erotzeko moduak dauden bezala.

Norbere burua samurki suntsitzeko moduak daude.

Badakizu zertaz ari naizen.

Esan bizitzen lagunduko diogula elkarri nolabait

hiltzen lagunduko diogun bezala.

Esan hau ez dela inoren beroa lapurtzea.

Esan ez gaudela

kalean ahaztu oinetakoak bezala

erortzeko zain

galderak edo betileak bezala

erortzeko zain

umeak edo txoriak bezala

erotzeko zain.

Denok ohartzen gara geure burua saltzen dugunean.

OINEN ARTEKO HUTSUNEA

Erortzean izan da

hegan egin dudan une bakarra

beherantz hegan.

Kitzikatzen nau lur hartzearen bertigo eta lilurak

segundoetako lotura ezak

amildegia naiz horrelakoetan.

Nire oinen arteko hutsunetik

mundu bat pasatzen da

inoiz zapalduko ez dudan mundu bat.

Errekasto bat ikusten dut batzuetan

eskua luzatzen dut atzamarrak bustitzeko

nire egarriak berreskuratzeko

itotakoen poltsikoak harriz arintzeko

umezaroa berriz edateko.

Ezin ordea eskuetan gorde.

Ez naiz gai

egonarria dabilen harri bihurtzeko.

Nire oinen arteko hutsunetik

mundu bat pasatzen da

inoiz zapalduko ez dudan mundu bat.

Jakin nahi nuke

ahul izateari utziko bagenio

ez genukeen maitatu beharrik izango.

Erortzean izan da

benetan hegan egin dudan une bakarra.

ERREKONOZIMENDU SAIOA

Hau ez da errekonozimendu saio bat

eta hala ere hotza dut haginetan.

Diotenez edozein unetan geldiaraz nazakete

edozein auzotan edozein atartetan.

Kalera irten eta hautsez busti naiz

nirekin noan bitartean

uko egiten diot neure buruari.

Pneumatiko zarata euripean.

Tren taupadak airean.

Goi-tentsio dorreak ostertzean.

Arrazan sinesten ez duen arraza batekoa naiz

denok gara larriki berdintsuak

horrek aztoratzen nau.

Eta hala ere taxidermista baten bila nabil

nigandik gelditzen zaidana gordetzeko.

Bakardade oro da berekoia.

Ez dut nahi ni ez naizen beste inorentzat.

Pneumatiko zarata ostertzean.

Tren taupadak euripean.

Goi-tentsio dorreak airean.

Hau ez da errekonozimendu saio bat

eta hala ere min honen kolore zehatzaren bila.

Ni ez beste hitzak eta pertsonak galtzen zaizkit.

Diotenez edozein lekutan geldiaraz nazakete.

AZKEN FINEAN

Azken finean gauza gutxi dira ezinbestekoak

abisatu gabe datorren euria bezala

espero ez duzun ur zikin hori

zure memoriaren zuloetatik sartzen.

Gauza gutxi direlako ezinbestekoak azken finean

ametsak ere aitzakia bat besterik ez

inoiz izango ez garen hori izango ez garela onartzeko.

Ezinbestekoak gauza gutxi direlako azken finean

mina bezala bizirik gaudela oroitarazteko

ez direlako gauza bera mina eta samina

nahiz eta biek min eman.

Gauza gutxi dira azken finean ezinbestekoak

azalaren lehen mintzean gordetako beldurra bezala

begiak zabalik edukitzea

edo salbatuko garela pentsatzea.

INORK EZ DIGU ESATEN

Inork ez digu esaten

nola utzi gure gorputzak inoren esku

nola kendu ihintza belarrari

ze bizi daukan laburrak.

Inork ez digu esaten

ze altura duten olatuek ibaietan

nola begiratu ispiluan atzera.

Inork ez digu esaten

hiltegiak dauzkagula zain

kalea zeharkatu eta laugarren atean.

Inork ez digu esaten

galerak betetako hutsuneak direla

min egiten dutela hutsean ontziratutako maitasunek.

Inork ez digu esaten

nola izan gure amen ama

nola eutsi bizia eman zizuten hezurrei

hondarra eskuan bezala lurrera jausi ez daitezen.

Inork ez digu esaten

zer izan behar dugun orain

zenbat balio dugun bihar

noiz eroriko garen berriz.

Inork ez digu erakusten

zuloak eraikitzen.

INVENTARIUM

Plastikozko landareak eta isiltasuna

ureztatzen aritu naiz.

Desio zaharrak loratu zaizkit:

metal zaporea, ron usaina.

Azpitituluetan bizi naiz

soluziorik ez duten ekuazio linealen bila:

euritu nazazu, zauritu, aritu.

Ez dakit zelan garbitu min hau,

amoniakoak oka eragiten dit.

Alferrik dut Gaussen metodoa,

inkognita larregi.

Uste dut oso ondo ulertzen dela

oso ondo azaltzen ez dakidana.

Belarraren dardara da nirea.

Motorra martxan geldi dagoen autoarena,

monoxido karbonoa naiz

arnastu nahi banauzu.

Des-sortu egiten dut,

desertu, des-urtu.

Plazerak galtzeak min ematen dit,

ohartzeak are gehiago.

EZ DA EZER

Ez da ezer gertatzen ari

aukera ez bada

aukera eta bere ateak.

Meteorologia tratatu bat egin nezake

leihotik begira

zebrabide hilak

bakarrik doazen aterkiak

putzuetan arimak.

Etxeko hoditerian igelak ditut

hutsik sabela eta koltxoia

bizkarrezurra arrainei bezala erauzi zidaten

eta hala ere eusten diot

ezer ez gertatze honi.

Ari dira aukerak.

Ari dira orduak orduak jaten.

Ari da herdoila, narriadura, ukabilak.

Ari da gatza.

Ari da haria.

Ari da harria.

Ari naiz ezarian.

Ez da ezer gertatzen ari

dena ari denean.

EZ DUT NAHI

Ez dut nahi

nire larruaren kopiarik egin

zakur bat bezala inoren hanketan lardaskatu

belaunak otzan miazkatu

isiltasuna kudeatu.

Ez dut nahi

Eva eta Adamen hortz ustelekin hozka egin

olagarroak harrien aurka astindu

neure ukondoak besarkatu

ez ditut nahi bi logela huts bere bi bakardadeekin.

Ez dut nahi

atzoko euririk gaur

olatuak baino beranduago iritsi

txoriak irakurri zeruan

putzuetatik edan.

Ez dut nahi

gaua alferrik esnatu

bihar beharko du esan

ezer gertatu ez balitz bezala jokatzera ohitu

nire desira besterik ez izan.

GAME OVER

B-612 asteroidearen bila abiatu behar nuen nik ere

baina hemen jarraitzen dut oraindik.

Korrika joan izan naiz larrialdi irteeretara

zartatu egin zaizkit euspen-hormak

galdu egin ditut erabilera orriak

baina hemen jarraitzen dut oraindik.

Txatarraz bete zaizkit birikak

harren ordez balak aurkitu ditut sagarretan

bihotzen ordez haize-errotak

arnasa artifiziala behar dut nik ere.

Barra kode batekin irakurri naute

anforak hautsi zaizkit eskuetan

huts egin dit atrezzoak eta zaunka isiltasunak

eta hemen jarraitzen dut oraindik.

Ihes egiten saiatu naizenetan

nire musker eta tximeletek

atzetik segitu didate temati.

Animalia galduaren metafora naiz ni ere.

Horrelakoa da jokoa:

ez dago jarraitzea beste aukerarik.

BELAUNALDIA

Neuretik baino ez dakit

bi pauso atzerago noa beti kaletik

ez dut ezer harrapatu nahi

ez dut ezerk harrapa nazan nahi.

Mende oso bat daramat

arnasari eusten

erlojuak hazten

ez naizena irensten.

Ni jaio nintzen urtean

Rimbaudek Lizardiz galdetu zuen

euria egin zuen Etiopian

hondartzak bete egin ziren.

Artean gazteegia nintzen

alegia bihar alegia inoiz.

Artean aurretik nuen

mende oso bat bukatzen.

Orain esaten dut ments

orain esaten dut min.

Esan nahi nuke

hautsi sortu atera.

Bi mende erdik

ez dute mende oso bat osatzen.

Erdibidean bide erdian

erditu gintuzten.

Hemen gertatzen ari dena gara

eta ez dakit zer den.