booktegi.eus

ATEA ITXI AURRETIK

Jon Ander Urkiaga Egidazu

“Nire poesia oso merkea da herriaren ahotik hartu nuen

debalde eta debalde ematen diot herriaren belarriari”

Gabriel Aresti

Lau nahi zaitut lau. Olerki lerro bakarraren antzera lau.

Nahi zaitut lau.

Urte luzetan jardun zitzaion deika,

etxeko telefono beretik, egun eta ordu berdinetan.

bestaldeko telefonoak deia ematen zuen arren,

ez zuen inoiz hartu.

Damutu zenean bere anaiordea behar lukeenak erantzun zion:

–Hiru hilabete dira zendu zena.

Hala zen,

han zegoen,

hemeroteketan hautsa hartzen,

izen-abizen arrotzegiez inguraturik.

Zoriontsua izan zen,

gurutzeen ondoko azken argazkian ere.

Laket dut euriaren hotsa

udako asfalto beroaren kontra talka egitean.

Laket norabide gabeko autoek

putzu inprobisatuetan sortzen duten melodia.

Zoragarria da haurren negar-zotin arranguratsua

beraien txikitasunaren indar guztiz dihardutenean,

zoragarria den bezala urteko egun galduren batean

nagitasunaren nagitasunez aharrausi egitea.

Baina, zoritxarrez gaur ez da uda,

oskarbi dago zerua, eta autoak erregairik gabe geratu dira.

Haurrak fresa zaporeko gozokiak miazkatzen dabiltza,

eta nik,

desira eskuragaitzen kontura izkiriatzen segi nahi dut.

Jo dezagun autobus geltokian zaudela,

eta guardasolak ez zaituela euri tantengandik babesten.

Jo dezagun gabardina handi baten barruan

galdurik zaudela,

eta autobusak etorri bezala doazela,

baina, zurea ez dela inoiz heltzen.

Jo dezagun alferrik dela erlojuaren orratzei

behin eta berriz begiratzea,

segundoek ihes egin behar baldin badute

ihes egingo dutelako.

Eta zu ez zara inor horri aurre egiteko.

Eta antzuak dira mugikorra poltsikotik

ateratako aldi guztiak,

alferrik geltoki ondoko kafetegian

harturiko kafeak...

Orduan, egunkaria hartu duzu, eta

eskelen orrialdea zabaltzerakoan iruditu

zaizu zeurea dela bertako aurpegi zurbilen arteko bat.

Lasterka irten zara kafetegitik, eta

demagun une horretan itxaroten zenbiltzan autobusak

ateak zabalik dituela, zure zain;

eta demagun ez dela euririk; areago,

eguzkiak gozoki egiten du dir-dir,

eta erlojuko segundoen orratza ez doa aurrera,

ez duzulako denboraren beharrik.

Demagun munduko denbora eta

autobus geltoki guztiak zureak direla.

Kaixo, aspaldiko.

Bai, badakit berandu dela,

baina, beranduegi izango ez delako esperantzan idazten dizut.

Egia esan, lehenago ere sarri idatzi izan dizut,

baina...

Badakizu, lotsak eraginda edo...

Ez litzateke xamurra izango berriz ere zure ahotsa entzutea,

gero zure begi oskarbiekin akordatuko nintzatekeelako

ondoren, begi horiekin aspaldian lurperatutako

makina bat paradisu ikusiko nituelakoan.

Eta ez dut nahi.

Ez da erraza, urte pare bat izango dira,

nahiz eta, hogei negu igaro izan diren iruditu.

Eta bakardadeak beldur dio neguari,

elurrari, hotzari, euriari...

Bakardadeak ikara dio baita bakarrik egoteari;

nik oroimenari diodan moduan,

nor ginen ezin oroitzeari.

Batzuetan iruditzen zait harri hotz horrek

ez duela izen-abizenik, ez iraungitze datarik, ez lorerik...

Eta orduan, ea inoiz ezagutu izan zintudan

galdetzen diot nire buruari.

Zimeldurik daude loreak,

udazkeneko haize erre honek ez die mesederik egiten.

Baina, garai haietan, haizearen erruz begietara zerbait sartzen zitzaizunean

laguntzeko eskatzen zenidan...

Zuregana gerturatu,

fereka disimulatuen lurraldean barneratu

eta haize xirimola bat bailitzan

zure arnasa sentitzen nuen

nire aurpegiaren kontra talka egiten.

Eta udazkena da gaur;

eta mendebaldeko haizea dabil;

eta etxerako bidean, Kalaia kaletik gora

gure azken aberria bisitatuko dut.

Gaur ez dizkizut loreak ekarri,

baina, hitz hauek zuretzat dira.

Ziurrenik, zure alabak hartu

eta mila zatitan birrindu arte.

Ez zenion sekula nire berri eman,

ez daki gure istorioaren berri,

ez daki gure historiaren berri,

ez daki munduari aurre bakarrik egin nahi zeniola.

Eta ez du jakin nahi.

Begiak itxiko ditu,

irakurri duena amorrazioak eragindako haluzinazio bat dela pentsatu nahian.

Eta instant horretan, txikitutako paper zatiak

hegaz hasiko dira,

noraezean galdurik.

Zerumugako bidean doazela

lehendabiziko itsaslabarretik behera erori

eta bizi berri baten bila

betirako itsaso zabalean ito arte.

Inoiz ez zion egiarik esan.

Ez eta agurraren orduan.

Masail banatan musu bana

eta “laster arte” sotil bat.

Behin ere ez zuen eskutik heldu,

edo adatsa laztandu.

Ahots goxo eta hizkera leun haiekin

konformatu zen.

Ezin izan zion inoiz ilargirik hitz eman,

ozeanoetan galduriko uharte bakartirik eskaini,

edo Balendin deunaren egunean

bonboi kutxarik kurtsiena erregalatu.

Baina aski zuen elkarrekin egondako uneekin

lapurtutako irri bakoitza garaipen bat baitzen berarentzat.

Lausengu merkea baino

hobe birao garestia.

Leialago zaio

zintzotasunari.

Iluntasunak ez dik beldurrik ematen,

bakardadeak ere ez.

Ez haiz gauero goiko solairutik datozen hotsen izu,

ez eta telebistan ikusitako azken filmaren beldur.

Gerrek ez ditek ikararik eragiten higan,

ez begirada galduek, ez irribarre pozonduek,

ez anabasak, ez ahultasunak,

ez eta aterik gabeko kaiolek...

Larderia zer den ez jakiteak soilik izutzen hau.

Faltan sentituz gero

oroituko naz zutaz,

faltan sentituz gero baino ez.

Osterantzean, danak jarraituko dau betiko lez.

Barre egingo dogu

nerabezaroko urteez,

barre egingo dogu

Besteak beste, hainbeste urduritzen gintuezen garauez.

Madarikatua alkar ezagututako lekua,

zorigaiztokoa garagar zuku epel hura

eta hamargarrenaren ostean

etorritako sasi-promesa guztiak.

Faltan sentituz gero

oroituko naz...

Faltan botaz gero baino ez.

Ordura arte ez egizu dohainiko deirik espero.

Bitartean, burla egingo deutsegu

nerabezaroan menpean hartuko gintuezela

uste zeikien sasikume danei,

keriaz begiratuko deutsegu.

Gaur ez dago aitormenik bafleetan

aspaldi dantzatu genduan azken guda dantza,

halan be, piratak izango gara

kupeleko atzeneko olatu apartsuetan.

Eta itsaslapurrak izatea galarazoten badeuskue

amets-lapurrak izateagaz konformatuko gara

iratzargailuek erreboltari ekin orduko.

Auto ilaretan

marrei segika

hutsuneei zirika

asfalto beltzetan.

Inoiz lotu ez ziren

amoranteak ziren.

Errotuladore

bati gora-behera

batetik bestera

gorri, berde, more.

Gurarik gertuen

margotu zintuen.

Lainotik lainora

salto ta irrintzi

infernuan bizi

ginen hain gustora.

Bekatuz bekatu

zer ba engainatu?

Teilatuetan oinak

zoruan burua

agurtuz negua

eginik eginak.

Otsail hareetako

hogeita hamarrerako.

Putzu lohi bateko

zapaburu artean

kilimak oinpean

ume izateko.

Agurturik trenak

eta amets denak.

Esadazu astiro

baina esadazu

irri bat hartzazu

ta eguzkira igo.

Zenbat, non, noiz arte

garenaren parte?

Erantzungailuan

mila eta bat mezu

ilargiari kexu

ozen pulpituan.

Azkeneko intxaurrak

eta azken agurrak.

Lehorreratzen gara

eguzkia oheratzen denetan;

baleak igeri dabiltza zure begietan eta

itsasoak zeruari emekiro xuxurlatzen dion koordenadetan

zipriztinak isurtzen dituzte.

Eta maitasunari buruz hitz egin didazu, baina,

txinboak soilik erreparatu nahi ditut dantzan.

Hondar garauak laztantzen dituzu biolin kordak ukitzen diren otzantasunarekin.

-Begira-, esango didazu, kaio saldoa atzamar erakuslearekin seinalatuz.

Nik olatuak zenbatzen jarraitu gura nuke.

Nartzisistak gara gure baitan,

eta libre diren orrialde birjinak zikinduaz

atxilotzen ditugu berbak

gure askatasunaren truke.

Fotokopiatu gura zintuzket

berdin zintezkeen heinean

desberdin izan zaitzadan

aldioro.

Batzuetan badirudi

zerua eta infernua

pausu bakar batera daudela,

eta jendeak itxaron zerrenda amaigabeetan

izena emanda du

batetik bestera igarotzeko.

Abuztuko ekaitzak uharteak dira,

bizitzea egokitzen zaizkigun

hirietan galduriko uharteak.

Hala ere, badirudi

maiatzeko egun goxo batean

bota duzula aingura,

baleak hondartzara lez,

azken hodeiek

eguzki borobil berora

jotzen duten

maiatzeko arratsaldeetan.

Agidanez, zure ile kiribilduetatik

txori jaioberriek

burua lotsaz ateratzen dute mundu berrira;

eta asteak

ostiralez soilik osatzen dira

bizitzari

diskriminazio positiboa aplikatuz.

Zure ahotik sekula ez da

iraultza, berdintasuna, elkartasuna eta maitasuna

bezalako hitzik atera

eta, ukabil bakarra altxatu ordez,

beso biak goratzen dituzu

zabal-zabalik

gerturatzen zaizun oro estutzeko.

Antza denez, kalefakzioek

Antartidako izotz zatiak

urtzen dituzte,

eta tanta berri bakoitza

zure azaletik behera doa.

Intentzioz beteriko mendeen ondoren

gaur gabaz,

izar iheskor bat lapurtuko diot infinituari,

jatorrian zainzuriak gordetzeko poto bat zena

altxor-kutxa bilakatuko dut.

Isiltasunak ez du galbiderik

hitz egiten hasi ezean.

Lurrikarak.

Izuaren zantzuak besterik

ez omen gaitu gogoko lantzean.

Gure baitan ostontzen garenetan

maite dugu libertatea.

Maindireak.

Ohantze egin gabeetan,

argitan naufrago izatea.

Poesia klandestinoetako

lerro-arte enkriptatuak.

Suak.

Ahaztu promesak biharko

eta ez ditzagun garbitu eskuak.

Noski, batean ez bada, bestean;

gutxi batzuetan ukatu.

Igogailuak.

Bizirik gauden bitartean

zoriontasuna litroka zenbatu.

Isiltasunak ez duelako galbiderik

hitz egiten hasi ezean.

Irri egingo du,

irri egingo du barruak askatzeko gai denean.

Irri egingo du negar egin ondoren.

Eta jabetuko da mina eta poza

poema berean joan litezkeela.

Bere poemaz jabetuko da.

Eta ondorenean arribatuko dira

dantzak eta kantu zaharrak,

eta elkarrekin irri egingo dugu

irri egin duelako.

Bizitzak

sarri erakusten du zer den bizia:

Correosetik ailegatutako

azken notizia,

autobusean

hutsik doazen eserlekuen zenbaketa.

Tarteka,

amets egiteko egunsenti galduak.

Lizunak,

zarataka hasi nahi luketen

mutuaren hitzak.

Poste elektrikoetan pausatutako azken txoria

siku geratu zen.

Umetako kanika koloretsuak

ez ditu oroitzen itsuak,

baina, ez zaio arrazoirik falta.

Solte duzun azken botoia

arriskutsua da irudimenarentzako;

gaixotu egiten zen

zure gutunak usaintzen zituenean.

Geroztik, usaintzen ez dituen arren

gaixotzen jarraitzen du,

ez zizun jaramonik egin,

ez du zure azken botoi soltea lotu.

Aurrera joateko eta beldurrak ez zaitzala atzeratu esango dizute,

entzun diotsuena.

Baina, ez izan atzera egiteko beldur,

atzera egitea ere ausardiaren sintoma bat baino ez baita.

Dena digitalizatu den komunikazioaren aroan

sentimenduak kable bidez doaz,

ferekak, antza, pantaila baten aurrean egonez sentitzen dira,

eta maitasun kopurua GBetan neurtzen da.

Eta beharbada,

horregatik kostatzen zaigu horrenbeste

barkatu hitza ahoskatzea.

Edo begietara zuzen-zuzen begiratzea

inork biluzteko beldurrik gabe.

Martxoak 20,

iritsi da udaberria zure katilura;

jendea, ahalke,

tabernetako terrazetan batzen hasi da

tantaka.

Luzea da uda.

Sandaliak, gona motza

eta tiranteetako marradun nikia

jarri dituzu estreinakoz.

Ahaztu dituzu ama eta euria

Aitor eta hotza

Eskoziako hodeiak.

Ainhoak deitu dizu gaur,

kukua entzun omen du lehen aldiz.

Bizkorra dator txikia.

Eurocrazyak

ez du eraginik izan antza txoriengan.

Ura –minerala–

eta plater bete raba,

ordu-erdiko lasaitasuna

eta egunkari tximurtua,

ticketak ageri duenaren bikoitza

ordaindu dituzu.

Jaiki zara aulkitik.

Zerbitzariari keinu egin diozu ezkerreko begiaz

maleziaz pozondutako irribarrea eskaini bitartean.

Ez dezala gaizki ulertu.

Udaberria da eta pozik zaude

ez zaitzala ezerk izorratu.

Ez dago bide onik ala bide txarrik,

pauso zuzenak ala pauso okerrak baizik.

Badakit ez garela hondar ale bat besterik

unibertsoaren handitasunean ñimiño.

Badakit itsasoan urak handi direla

igeri egiten ez dakienarentzat.

Badakit haritzaren ezkurrak haritza sortuko duela

haritzak ezkurra ernal dezan.

Badakit harria ez dela herria

baina, bai harrizko herria herri errotua dela, eta ez herri harritua.

Badakit ere, gorrotoa dela lur idorraren zuku

etsaitasunaren tanta bakoitzean.

Badakit petaloen gaineko garoak ez diola egarririk kenduko asegaitzari

hala ere, freskatuko du egarri denaren eztarri lehorra.

Badakit ekaitzak itzartuko zaituela gau bustian

maindire leunak zimurtzeko astirik gabe.

Beste behin agurtu gura ditut

beste behin egurtu nahi ditut

azken aldiz bada ere,

beste behin.

Beste behin erosketa karroetan lasterkatu

beste behin eskuak altxatu

eta sekula irabazi bakoak

ospatu.

Beste behin aski dela esan

beste behin berriz hasteko eskatu

erostetxeetako iragarkien gisan

ona, polita, merkea dela sinestatu.

Beste behin esnatzen ikusi

ametsak kaian utzi

beste behin,

azken aldiz bada ere.

Azken notiziek ez dakarte berri onik.

Etzanda igarotzen ditu orduak meta-belarren gerizpean

doinu tristeak txistu eginez.

Ostiral gauetako azken zurrutadak mozkortzen du beti,

ez lehenagokoek,

eta SOS ohar poetikoak idazten ditu

tabernako paper zapietan,

sekula ezagutuko ez duen jendeak

irakur ditzan.

Ez du salbamendu talderik espero.

Kale ilunetatik etxerako bidea hartzen duenean

patrikan dantzan dabiltzan giltzek sortutako algara

baino ez du entzuten

eta soilik sarrailaren aurrera iritsitakoan isiltzen direla

ohartzen da.

Berak ere dantza egin nahiko luke:

tangoa Argentinan,

edo twista New Orleansen.

Baina, irratiak ez du horrelakorik iragartzen.

Zaharrak berri notizia zahar berritsuetan.

Arima hozkailuan gorde du lotara orduko,

larruazala erantsi, eta

hezurretan oheratu da abuztuko beste gau bero batez.

Bihar zertaz lotsatu ez izateaz egingo du amets oheratzerakoan,

atzo eta herenegun bezala.

Abesti bat besterik ez

gitarra zahar batekin.

Lau akorde,

lau sentimendu.

Osasunaren truke

ihesi doa denbora.

Denboraren ordainetan

bizia.

Eta ezin eskuetan hartu

arnasari eutsi bitartean.

Abesti bat besterik ez

gitarra zahar batekin

berba egiteaz asperturik.

Ozenegi xuxurlatuz

erromantizismoa galdu ez eta

ondo entzun dadin.

Saiatu, saiatu berriro

begiak zarratu eta

hegaz egiten

xaboi-punpen antzera.

Edonon gaitezkeelako,

baita gutarrik erbesteenean

gitarra zahar batekin

jotako abesti bat,

besterik ez.

Ilargiak ez dio hitzik azken epaiketari buruz

denak gurutziltzatu beharko lirateke bere aburuz

ez dute esan zer gerta litekeen bihotz guztiak elkartuz

baina, irabazi genezake kantuz.

Ez zaitez izan uniformeen beldur, maitea;

zure irribarreak zabaldu baitezake haitzuloko atea

eta indarrak batu, libratu dezagun gure izatea.

Isilik! Entzun: barreka ari da ilargi betea.

Altxa ditzagun ukabilak gora, eta gorago burua

bihar ere oinpean izan dezagun mundua

gurea eta guretzat, gugandik gurera, jarririk hitzordua

jainkoentzat gera dadin, infernua zein zerua.

Goizero arnas dezagun bart sobra geratutako kresala

eta bihotzak zimeltzen hastean azkar itxi betazala.

Ez dezagun inoiz ahaztu bizitzan ezer ez dela printzipala

eta besarkadak erein ditzagun babarrunak balira bezala.

Ispilu bat apurtzen denean

mila irudi gutxiago daude munduan:

unibertsoko punturen batean

haur bat negarrez hasten da.

Bart gauez, baratzeko lore guztiak zimeldu dira,

bart gauez,

ilargiak musu eman dienean;

lotsaturik.

Haurrak negarrari eutsi dio

loreak burumakur ikustean.

Bera baino dohakabeagorik ba omen munduan.

Ispilu zati puskatuak batu egin dira;

munduak beste mila irudi ditu.

Besteak beste,

lehen irudia musu ematen ari den ilargiarena da,

hirurehun eta laugarren irudia

hosto zabal-zabalez osatutako lorategiarena.

Begiek ez dute hitz egiteko gogorik

belarriek aharrausi asperraldian

beragatik balitz

off

Gotorleku diren eskuetara

daramatza sabeleko mapak

behatz errariak

pasahitz sekretua behin eta berriz errepikatuz

ahaztu ez dadin

Mingainak ulertuko balu

haginka egitearen plazeraz

ezpain herdoilduen barruan

nahikoa luke asea gosetzeko

Hezetasuna tantaka erortzen da sabaitik.

Egunkari horiztatu eta letra txikidun liburuz jantzirik dago mahaia.

Kea, arrantzaleen amesgaiztoa eragiten duen behe-lainoa iduri.

Garagardo hondarrez beteriko botila ondratuek inbaditutako egongelan

dihardute azkenaurreko golpea izango den azken konspirazioari azken ukituak ematen.

Dena dago prest:

Macintosha (Olivettirik ez, aurrerapenaren izenean).

(urezko) Pistolak.

(autoekoiztutako) Sentimenduak.

(semaforoan erositako) Mukizapiak.

Harreman zapuztuak (ezinezkoa da osterantzean).

Gitarra bat (trikitixarik ez).

(sorlekutik ihesi doan) Aberria.

Elkarren arteko lotura aurkitzea baino ez da falta.

Ez zaitut gauerdian iratzarriko,

egizu lo,

baina,

goizetan amets egitea ez da zilegi:

barrikadak behar dira egun argiz,

sua, kristal hautsiak.

Ez dizut esnatu behar zarenik esango,

eder zaude.

Hala ere,

banpiroekin dantzan egiteko tenorean

irteten dira trenik klandestinoenak

galdutako borroken aberrira.

Baina, egizu lo,

eder zaude.

Oroitzen zaitudanean

oroitzen ditut pagoak, orbela eta tximiniak

oroitzen ditut zelai berde zabalak

eta umeldutako begi-niniak.

Oroitzen ditudanean atzoko gabeziak

amaigabeko solasaldien truk

oroitzen naiz gizaki ororen bakardadeaz;

oroitzen ditudanean oroitzen zaitut.

Eta hitz zerrenda amaigabea osa genezake

oroimina, oroitarria, oroigarria...

Alabaina, beldur diot,

beldur bihar ezin oroitzeari.

Oroitu nahi ez izateari.

Inork ez zigun ohartarazi

horren zaila zela desberdina izatea.

nahiz eta maitatzea galarazi,

tori besarkada bat.

Hodeiez jantz gintezen agindu arren,

sasirik ez da lore artean,

eta bagara nor, izen eta abizen,

isilik egoteko.

Horizontearen zain pausatzeko ordenatu ziguten,

horregatik ekin genion ortzi-mugarako bidaiari;

eta gure pauso bakoitza ez badute entzuten,

ez da horizontea iritsi delako,

aspaldi heldu ginelako baizik.

Ez ezazu ahotsik goratu bihotza,

hitz egite hutsa aski da.

Ederra delako bake hitzaren hotsa

ahoskatu gabe eraikitzen denean.

Azken aldia balitz bezala

arnas hartu barruraino,

gero, irribarre egiteko:

sakon.

Diru-zorro hustua

zure azken oroitzapena izan ez zedin

“lagun” deitu nahi zintudan;

ispilu hautsien aurrean,

hozkailuak giltzapetuz

euritakontzi bat izan nahi dut

jai ondoko egunetan.

Tapaukiek begiradak bahitu dituzte,

epeldu ukimena

meatze herdoilduetan

ez baitago guretzako lekurik.

Esan nahiko zenuke

kometa koloretsu baten pare

infinitura egin nahiko zenukeela salto,

iraganera,

zure zimurrak

denboraren nozio ez balira legez.

Eguzki-loreak omen dira errudunak,

epaiketa eskubiderik gabe,

haien loaldi bakoitza

eternitatea delako guretzat.

Argazkien gibelean egiten zenuen literatura ere

gorrotatzera heldu zara denborarekin,

ez dago poesia merkerik,

ez maitasun galdurik,

ez aberri zapaldurik.

Kaietako garabien antzera

herdoildu zara oharkabean.

Hamar urte izango dira, beharbada,

azkenekoz No time for love abestu genuenetik.

Gaueko azken argiak ere itzaliz doaz

kale estuetatik igarotzen zarenetan.

Basaranak noiznahi bildu daitezkeen errepublikakoa zara.

Bakero zaharrak,

koadrodun alkandora gorria

egun elurtuen azken agurra,

kafe beroaren lurrina,

azken momentuan idatziriko oharrak.

Laster itzuliko naiz.

Ispiluari begira gaudelarik

ez gaitezen nekatu.

Kotoizko ametsak opari,

eta oparien zirrikitu bakoitza,

oroitzen?

Oroitzen ur-jauzi erraldoien zipriztin maitekorrekin

paperez eraikitako ilusioak?

Itxaron iezadazu esna.

Ez ezazu bilatu nire begiradarik A-8ko konpontze lanetan

eta, ez ezazu estoldetatik behera eskurik luzatu laguntasuna eskainiz.

Haurren begiak eduki nahiko nituzke mundua koloretsu ikusteko.

Edo koloretsuago.

Bazen hiri gorri bat,

Baina, zergatik konformatu bakarrarekin?

Itsutu egiten zaitu itxurakeriak,

eta gero, galipot bota berrian zure lorratzak utzi nahi dituzu;

noizbait norbait izan ginenaren testigantza.

Zure izen-abizenak alfabetoak gordetzen ditu erabateko disimuluz,

laztanek kanposantuan amaitu dute,

begirada galduek infernuan.

Pozoia dario gure arimari, errukior so egiteko animu barik.

Zainak hustu ditzagun,

ezkerraldeko garabiei elkartasuna adierazi,

gure aberri bakarra mehatze idorrak direla defendatu eta

ez dugula azken orduko albistegirik behar argitu diezaiegun.

Behinola ostu zizutena errekuperatu baino ez dugu nahi.

Dena ez da nahi genuen eran irten,

eta orain zertarako atzera begiratu?

Elur bolak jaurti genituen kafesnera

eta irribarrerik ez genuen berotu.

“Etorkizuna” deitzen diote gaur egun.

Hala ere, ordutik hona, arnasa sakon hartu

eta desagertzeko gogoak etorri zaizkit sarritan.

Eta albistegiek baino egia gehiago diote esku laztuek,

sinesteari muzin egin bagenion ere.

Kanpandorreetako ezkilak supituki gogortu ziren

ez baitzuten berri negargarri gehiagorik komunikatu nahi,

aldapak gogorrago direlako galgarik gabeko beherakadan.

Eta zergatirik izan ez arren ere,

arrazoiak asma ditzagun topa-egiteak justifikatzeko.

Goibel dago zerua

imisituz erre gurako luke lurra.

Halaber, bidea luzea eta nekeza da

helmuga zein den ez dakitenentzat,

eta kantari esnatu arren

izarrak itzali egiten dira;

banan-banan.

Etorkizuna bihar hasten bada ere,

indarge emandako pausu bakoitza

irensten du horizonteak.

Kriseiluek argi hondar bat mantentzen dute,

eskuak dira dardara egiten dutenak.

Eta zure ate aurrean babesten dira

ezkutaketara olgetan dabiltzan haurrak

goizeko lehen euri tantekin esnatu arte.

“Taupa, taupa, taupa” dio bihotzak, inozentziari deika,

iraganean bota zuelako berunezko aingura.

Legegizonetatik iheska dabiltzan bandiduek ere

ezin izan dute lapurtu esperantza,

inoizko begi distiratsuenei beha lurreratu baitziren

kartoizko dorreetan aterpe eskatu asmoz.

Lainopeko bihotz salatari

baso biluzien gauerdiko taupada,

nor zara morrontzaren lurrotan?

Territorio hezeen arrats gorri,

arima urkabeen lautada harritsuen jaurerri.

Errukitu bitez azken egunsentia orduko

dena gezurtatu zenutenen faboretan.

Nor zara zetazko zapi zuriz jantzirik?

Odol tantarik ezagutu gabeko errekazkoak,

errota zaharren gidaritzapean

garaitutako ihesaldien beldur al zara?

Lur landuaren antzutasunak itsutzen al zaitu?

Garesti gorde genituen arima galduak

bizi izukaitzen balioaz ohartzeke geundelarik.

Hirian aurkitutako lehen estoldatik behera botaz

asasinatu du bere burua telefono mugikorrak

haizearekin hartu-emanak apurtu izanaz penaturik.

Eta ADSLko militanteek komunikatu bat atera dute

protoien bizi baldintza azeleratua salatzeko.

Neoizko argiak zintzilik daude taberna gainean

une erromantikoetan, abangoardia ziren garaiko oroitzapen bat baino ez delako Lemoiz,

eta Nuklearrik? galdetuko baligute gaur, beharbada onartu ere onartuko genukeelako

(neoizko argien truke).

Ez dago modan liburu zaharren usaina,

Ez daude modan autoetako disko raiatuak.

Begira, sartu da maiatza,

zabaldu du bere betazal urdina portuan,

barka iezaiozue, ez daki zertan ari den.

Beharbada, inork ez dio esan Euskalduna jauregi elegante bat besterik ez dela orain.

Dimisioa ematea luke hoberena.

Gure burua ere autofikzionatuko genuke une bateko protagonismoaren mesedetan.

Ez dizuet erru osoa zuei leporatu nahi, baina, zerbait txarto egin zenuten.

Euliekin batera desagertuko zara

eta tren estazioa egunero gurutzatzean

dibisen gorabeherei erreparatuko diet,

etsairik ankerrenak baino min gehiago egingo didatelako Casio erlojuek,

eta hots ozenagoa aterako du ogi xigortuari egindako horzkada bakoitzak.

Bien bitartean, buruko gaitz berri bati izen ponpoxo bat aurkitu nahian

langabezian amaituko dute Woody Allenen psikoanalistek.

Itxaropena eduki nahi dut, patrika zulodunetan bada ere; euliekin batera agertuko zarela esan.

‘Aita, politikan sinesten duzu?’ ‘Bai, existitzen da’

Joseba Sarrionandia

Nekez daki askatasun eza zer den

askatasuna zer den ez dakienak.

98 txori kaiolaratu zituzten,

98 hitz edo mingain.

Eta zuek hala ere, zuhaitzen adarretara begira zabiltzate

loreak noiz irtengo zain.

Esan zenidan zaila zela,

ezinezkotzat jotzen zenuela hegoaldeko haizeak

iparraldekoaren mintzoa ulertzerik.

Baina orain, denok gaude kubo horren barruan sarturik,

borobiltasun arrotzetik kanpo

inoiz baino hirukiago izan nahian.

98 haiek 97 bihurtu ziren

eta egunero jausten zitzaion hosto bat

arbola heldu hari,

harik eta, hosto gabe geratu zen arte.

Eta ordurako ez ginen ez hiruki, ez borobil ez eta lauki,

ez genuen besterik nahi heptagono bat izan baino,

bere erpin zorrotz eta alde zabalekin.

Baina bai, azpia orbelez bete zedin

biluztu zitzaigun zuhaitza.

Ez, ez, ez... soineko berri baten esperoan lizundu zitzaigun.

Edo... tira! Egia esan, haurdun zegoen arbola hura,

bai, hori da! Haurdun zegoela adierazi zidan ipar-haizeak.

Eta 98 hosto bananduek, zuhaitz jaio berri bat ernal zuten,

besterik ezean, eta ezerezaren artean,

gu erditu gintuzten.

Bertolt Brechti ahaztutakoa,

Badaude egun bakar batez lan egin eta onak diren

emakumeak, beste batzuek urte betez dihardute

lanean eta hobeak dira, badaude urte luzeetan zehar

lan egin eta oso onak direnak, baina, bizitza osoan

zehar behar egin duten emakumeak ere badaude, eta

horiek dira nahitaezkoak.

New Yorkeko auzorik aberatsenetakoan bizi ziren,

aitonak hildakoan oinordekotzan utzitako etxe zuri dotorean.

Baina dena amaitzen da

itxurakeriazko dotorezia horretan.

Aita beltza zen, ama, aldiz,

goitik behera eroritako burges familia baten ondorengoa.

Esperantzaz beteriko begi niniak zituen semeak, ostera,

Harry zuen izena.

Kostata heltzen ziren hile bukaerara,

gosez, ahul, beldurrez.

Harryk, egunero 25 km egiten zituen hiriko auzo apal batetako eskolara joateko,

ugaritasunez inguratuta egotetik, ezerezerako txangoa egiten zuen egunez egun, ordu-erdiren buruan.

Egun hartan nagusitan izan nahi luketenari buruz galdegin zien andereñoak,

eta mundu perfektu bat lor zitekeen etorkizuneko aktore, polizia, bankari eta

futbol amerikarreko jokalari haiekin.

Baina, andereñoak Harryri nagusitzerakoan izan nahi zuenari buruz itaundu zionean,

zera erantzun zuen ziurtasun eta konbentzimendu osoz:

-Andereño, nik nagusitan komunista izan nahi dut; bai, komunista...

Izarrak erortzen ziren gau ilunetan,

gosea merke eta ugari saltzen zen egunetan,

bertan iraun zuten.

Altzairuzko txorien kantek

eta ikararen sirenek acappela abestean,

bertan iraun zuten.

Basoak bizibide izatetik

ihesbide izatera igaro zirenean,

bertan iraun zuten.

Atzerria aukera izatetik aberri izatera igaro zenean,

eta sorlekua sekula baino erbesteago,

bertan iraun zuten.

Justizia nahiak kolore desberdinei garaitzean,

eta gorrotoaren zertzeladek paisaiak margotzean,

bertan iraun zuten.

Bihar,

apika,

zalantzan jarriko dute

zure amonak, bere osabak, haren bizarginak, herriko postariak...

ea benetan iraun ote zuten, eta

existitu izana bera ere ukatuko diete,

neguko zuhaitz eskeletikoen gerizpean

historiaren momenturen batean loak hartu

eta oroimenik gabe geraturiko legeek.

Fakturak, fakturak, iragarkiak, fakturak...

Gaur ere ez duzu eskutitzik,

gaur ere bertan diraute 650 kilometroek.

Inoiz baino garestiagoak dira gaur autopistetako ordainsariak.

Eta hautsi nahiko zenituzke mugak eta distantziak.

Malko ugari isuri dituzu hamar urte hauetan

eta urterik urte, areagotzen doazkizu distantziak eragindako

aurpegietako ximurrak.

Udak hiriburu galduetan igarotzen dituzu,

hormigoi eta porlan artean,

urtean zehar erokrazia honen testigu diren kaleak

harrizko basamortu bilakatzen direnean;

gazteluko harresien bila

zu nomada galdu bat zaren bitartean.

Beste behin ere ahots urratua,

begirada galdua,

distantzia

eta

harrotasuna.

Eta kilometro amaigabeak egin ondoren

hurrengo goizean zure ohean esnatzen zarelarik

berriz ere malkoak, sufrimendua eta maitasuna.

Propagandak eta fakturak; eskutitzik ez.

Baina distantzien gainetik,

autopistetatik landa,

eta udako hiri-mortuetatik at: badakizu maite zaituela...

...zuk bera maite duzun neurri berean.

Udaberri hartan gorrotoa erein arren,

maitasuna bildu zuten ordainetan.

Mendekatuko al ditugu noizbait?

Ala ahanzturan eroriko gara?

Ala, besterik gabe, bakea ezagutu eta bere lagun egingo gara.

Aseko al dira inoiz?

Ala estatu kolpe bat gutxi delakoan, mundu kolpe bat joko dute?

Ala, besterik gabe, gosez jarraituko dute.

Itoko al dira azkeneko larreak?

Ala igeri egiten ikasi, eta uharte galduren bat aurkituko ote dute?

Ala, besterik gabe, sekula ez dira galtzeke dutenaz jabetuko.

Esango al dio noizbait aski dela?

Ala albistegietako izen galduen zakuan lokartuko da?

Ala, besterik gabe, gauero, oheratu orduko, koloreetako koadroak margotuko ditu bere aurpegian.

XXI. mendea ezkutuan aritzeko garaia al da?

Ala kolore anitzetako oihal zati baten atzean ostentzeko garaia ote?

Ala, besterik gabe, etxe barruan, gizartetik at maitatuko dute elkar.

Abuztua da Bilboko kaleetan,

baina, iturrietako urak ez du oporrik hartzen.

Egunkariko lehen orrialdeak

bere buruaz beste egin duen azken barraskiloaren berri eman du,

kanpai hotsek usoak ikaratzen jarraitzen dute

eta herritarrek maileguak eskatzen dituzte

gerizpeen prezio garestiak ordaintzeko.

Kale Nagusiaren erdian Bilintxen bertsoak kantatzen dituen eskaleak

ez du gaur ere diru askorik lortu,

Txirritaren bertsoekin saiatuko da agian bihar.

Hala ere, egun hauetan korteinglesa inoiz baino ingelesagoa da.

Semaforoa gorri dago, baina, haurrek

sokasaltoan jarraitzen dute,

eta arima aspaldi usteldutako jendea ikus daiteke

egindako bekatuak kutxazain automatikoei konfesatzen.

Oporretan, abuztuan itxita. dio kartel batek hiriaren sarreran,

baina, polizia-etxe gorrituek ez dute oporrik

eta erosketak egiten dizkiete agure elbarrituei.

Abuztuko gauak ohikoak baino ilunagoak dira,

batez ere farola hondatuen azpian,

eta inork ez ditu azken oihuak entzun.

Gari oker dago Bilbo zaharra dela esatean;

Bilbo kosmopolita delako, modernoa eta europarra.

Zergatik?

Bagarelako nor,

badugulako nola.

Leiho aurrean igarotzen zituen orduak

gardentasunetik harago

zeru zabalari begira

egutegiari sehaska doinuak abestuz

etengabeko ihesaldian.

Negarrari ekiten zion, berriz, igande gauetan,

irratia piztu

eta loak hartu orduko.

“Dena konpon liteke” zioen,

“baldin eta, munduari goxotasunez begiratzen badiogu”.

Inoiz ez zion inork jaramonik egin.

Udazken orbelak legez

erortzen dira hegazkinak.

Baina, ez da New York,

ez Kabul, ez Basora.

Eta paperez eginiko itsasontziek

ezkurrak jaurtitzen dituzte

erreka ertzera.

Mutu ziren begi haiek.

Biolentzia merkea zen bere begietan,

eta biluzik ikusten zuen bere burua

ispilu aurrean jartzen zen aldiro.

Morts pour la Patrie abesten du gaur egun,

batez ere, arratsaldeko laurak igaro

eta oraindik gosez dagoenean,

Morts pour la Patrie, koilaradun soldaduak.

Egunak luzatzeari ekin dio

hari fin baten antzera.

Orain,

telefono zenbakiak memorizatzeko

denbora gehiago dugu,

denbora gehiago automobilen matrikulak buruz ikasteko,

ahateei ogi papurrak emateko,

norbere buruari eskutitzak idazteko.

Hala ere,

tai gabe gabiltza zenbat hilberri igaro diren memorian iltzatzeko.

Telefonia konpainien mozkinak

puztu egiten dira haurren koloretako puxikak baliran,

baina, askoz ere inozentzia gutxiagorekin,

eta gu, koitaduok,

inozoegiak gara ezer komunikatzeko.

Inoiz galdetu al diozue zuen buruei Bilboko metroan zer dela eta entzuten den horren kastellano gutxi?

Debekatuta ote dute hizkuntza maioritarioek bidaia?

Metroaren ordez zentimetroa behar al dute hizkuntza arrotzek?

Garestiegia ordainsaria?

Lotsa?

Beldurra?

Inoiz galdetu al diozue zuen buruei Bilboko metroan zer dela eta entzuten den horren kastellano gutxi?

Nortasun agiri bakarra hau da hemen.

Hemen nortasun agiri bakarra hau da.

Hau da hemen nortasun agiri bakarra.

Nortasun agiri bakarra hemen hau da.

Hemen hau da nortasun agiri bakarra.

Ez daitezela tribuaren azken hitzak izan.

Munduaren akabera desio dugun egunetan

konturatzen gara zeinen tragikoak diren

liburu piloetatik erortzen diren hauts maluten bizitzak.

Hiri bakoitzak du bere Dublin propioa,

egun grisak eta garagardo ustelduaren usaina...

Sindikatuak ere burutu du bere azken asanblada

eta tabernak goizaldera arte zabalik egon daitezen borrokatuko da proletalgoa.

Euliak simaurrera legez

gerturatzen dira gizon-emakumeak erakusleihoetara

azken tendentziako plasmadun telebistak liluraturik,

Nerbioi ibaiaren izena ilegalegia dela salatzen diharduen

kazetariaren azken hitzak entzunez.

Iluntzean, eguzkia oraindik ere guztiz sartu ez denean,

bakardadeari adausi egiten ari diren bizkarrezur abandonatuz betetzen dira lokutorioak.

Egun horietako kaleak dira babesleku egokiena sekretuentzat,

eta etxeak familia eredugarriz betetzen dira astiro-astiro:

Teleberria ikusten dutelarik asaldatu egiten dira euren buruen protagonismo gabeziaz.

Gainera, oraindik ezin dut ulertu zer dela eta ez dioten literatura Nobel saria

Marxi eta Engelsi eman, post morten bada ere.

Horrelakoak dira egunak munduaren lagin honetan,

egia bakoitzak hotzikara bat sortzen duen ringean,

egunsentiari autobus geltokietan itxaroten zaion aldean.

Poetarik handienek

ukatu egingo dute tabernetako komunetako ateetan poesia egiten denik,

“Apologia da, apologia hutsa”, esango dute.

Purutasunean itotzen ote gabiltza?

Baina, nik ere modu berean igorri nahi nituzke gorrotoa zein maitasuna.

Hain geuretarrak gara munduaren alde honetan...

Batzuetan bereber izan nahi nuke, estralurtar besteetan,

nire izateaz nazkaturik,

edo nire izateari agidanean dagokionarekin akiturik.

Horrenbeste baimen behar dira garena izateko.

Olatu galduak baino ez dira goizeko lehen orduak,

baina, itsasargirik ezean,

bart gaueko kafe indargabetuarekin konformatzen dira,

hezurretatik loreak noiz irtengo zain.

Arrazoia ere usu eman diete etxeko zapatilei,

baina, berandu da,

bala batek gurutzegramako laukitxo guztiak bortxatu dituelako.

Eta argi gorriz jantzitako portuetan

marinel zaharrak begiztatu daitezke habanerak kantatzen,

maitasuna garestiegia delako urteen joanean.

Alferrik dira malkoak guardasolen aberrian,

eta erreumak jotako agureak

paretean pintadak egiten dabiltza karmin gorriarekin:

Agure bat, hortzorde bat.

Eta eguzkia esnatzearekin batera

sobera daude hitzak kale kantoietan,

ispiluko lurrin metatuan

ez baita mezu kodifikaturik agertzen.

ASKAtASunA prAKtiKAn jArri behArrA bA-dA demoKrAziAren truKe ordAindu behArreKo SAlneurriA,

ASKAtASunAren AlA demoKrAziAren AldeKo hAutuA egin beArKo genuKe????????? ?

Suak

askatzen gaitu.

Txingarrak

arnas dira.

Ez gara

belaunikatuko

hizkuntza arrotzez

mintzatzen direnen

aurrean.

Heresiaz

akusatu gaituzte.

Ez dugu

ukatu.

Hereje gara

gauerdiko bazkan.

Gu

erre asmoz

badabiltza ere,

suak

gu

askatzen gaitu

ilargi betearen

argitan.

Hereje gara

bortxazko hierarkien

aitzinean.

Hereje izan

nahi dugu

azken erresistentzian.

Hereje gara

heresiaz, Zugarramurdietan,

Sugar Herrian.

Izarrek anpulu antza daukie

Sanjuan gabeko zeru aratzeko

azal ilunean irristatzen.

Aiene hotsak heltzen dira

baso zaurituetatik barrena

gabarik motzena be luzea da.

Gernikari lapurtutako kriseilua

isiotuko dogu bitartean

zuon begiek bidea argitu arte.

Barrura begiratzen zuen noizbehinka,

ispiluak erakusten ziona gustuko ez zuenean.

Burugogorkeriari bertute deitzen zionean

arnasten zuen sakonen.

Iseka egiten zion munduari

borobilegia zelako

eta deskantsu hartzera

inoiz ausartu ez zelako.

Eta maiatz honetan ere

ez dugu ispiluak erakusten duena gustuko

eta gure barnean begira darraigu

inork ez duelako so egingo gure partez.

Eta, zuei gustatu ala ez,

bizirik jarraitzen dugu.

Euskal Enpresa,

Anonimorik gabeko

Sozietate Limitatua.

Hitzak baino ez,

antzuak, mingarriak,

pozonduak, ederrak.

Makiek ezin izan zuten berez argaldu,

eta erregimenak garaitu zien.

Donald ahatearekin

kale izkinako McDonald’sean batu zirenetik

ez dute neurriko prakarik aurkitzen.

Hitzak baino ez

laburrak, luzeak,

akatsez beteak.

Disko-piratetan daude

azken manifestuak,

pirata disekatuek

garezurdun bandera gorria

noiz atera zain.

Denda txinatarretan

arimaren eta moralaren

kopiak saltzen dituzte euro batera

Txanogorritxok begiak

itxita dituen bitartean.

Hitzak baino ez,

aditzak, izenak

publikoak eta pribatuak.

Mahoizko prakak Levi’s markakoengatik

ordezkatu dituzte maoistek,

eta zapatistek kiroletako oinetako garestiak

dituzte gogokoen.

Hitzak,

hitzak baino ez.

Ez zizuten denboraren nozioa galdu ote zenuen galdetu

musika jartzen zizuten zure egoera mentala jipoitu zezan

ondoren, zigarreta paketeak bata bestearen ostean erreaz

barre egiten zizuten, erraiak lasai ez dituenaren algara dorpearekin.

Egun hodeitsuetan ekaitzaren beldur izaten zinen

leihotik sartutako argiek zure siluetaren gerizpea islatzen zutelako paretan;

orduan, Ezin dut gehiago eta lagundu bezalako hitzak dantzan jartzen zenituen

elkarrekin.

Izutu egiten zintuen laborategietako arratoi zurien antza hartzen zenbiltzala pentsatzeak,

gertu zeunden lotura guztiak karraskatzeko.

Baina, egutegiak geroz eta egun gutxiago zituen, eta zuk, geroz eta antsietate gehiago.

Memoria ezabatu nahi zizuten,

akordu naiz Milan markako borragoma batek ezabatu zizula lehen silaba:

moria.

Ordutik aurrera, negar egitea zer zen ahaztu zitzaizun,

lau hankatan ibiltzen ahantzi zenuen,

eta ez zinen soinurik primitiboenak ere ahoskatzeko gai.

Ez zaitut estutu nahi, laztana, baina, nor zara?

“Erre existentzia armatua

erresistente armatuena baldin bada”,

dio erresistentzia armatuen existentzia

arbuiatzen duen ahots erresuminez armatuak.

Bitartean barraskilo bat zapaldu du,

oskola defendatzen ari dela.

Armak, erresistentzia eta existentzia bera ere

galdu ditu barraskiloak.

Trapuak

bandera beltzak

neguko edalontzietan.

Mapa baten lau ertzak

euripetan.

Agenda

hutsen egunak

kitatu gabeko zorrak

ugertutako lumak

golpeak, borrak.

Ametsak

ameslariak

eta amestu bakoak

bakoitzaren erdiak

beti osoak.

Desio idorretako

bide kamutsetatik

arnasestuka oihukatu genuen.

Ardoa mikaztu orduko

bueltatu zintezten

kareharrizko dunen aldapak igoz.

Norbere ohea baita

norberaren oroimen

esperantza zenbakietan kontatzean.

Hala irakatsi ziguten eta hala sinetsi genuen.

Amestu genuen.

Lerro hauetan ez duzue irakurri nahi zenuketen ezer irakurriko;

eta, irakurri gura zenuten hura irakurri baduzue, ez duzue fitsik ulertu.

“... zeren bertsio ofizial faltsuen erresuma da historia...”

Hertzainak


HEGAN EGIN GENUEN GAUA

Patxi Lopez de Tejada ofizinista da. Beirazko bulego batean zuzenbideko liburu astun artean irudikatzen dut, kontu sakon eta erabakigarriez diharduela. Baina noizean behin, ai! ordenagailu hipnotikotik begiak askatu eta ai! hegan egin zuen gauaz oroitzen da eta tren luze bat, tren oso luze bat imajinatzen du. Eta ume bat, bost urteko ume bat aldiriko trenaren korridorea zeharkatzen, kontrakarrean bagoi batetik bestera jauzika.

Demagun udaberriko arrats behera dela, trena Frankfurt uzten ari dela eta infinitura arte bihurkatzen eta sardetzen diren trenbideak ikusten dituela umeak. Eta graffitidun fabrika abandonatuak, baso ilun monotonoak eta gari soro txukunak. Eskuak bete karamelu dauzka umeak. Nora ote doa? Tarteka karamelu bat jausten zaio eta jasotzerako beste bat erortzen zaio. Erori eta jaso, erori eta jaso. Nora ote doa Patxik imajinatu duen umea?

Patxi Lopez de Tejada ofizinista da. Balea zuriak imajinatzen zituen Melville ofizinista zen, labezomorroak berrasmatu zituen Kafka ofizinista zen, Walser dontsua eta Pessoa bera ere ofizinistak izan ziren. Gauez betileak erre artean idazten zuen Aresti gurea ere bai. Tren luze bat, tren oso luze bat. Bost urteko ume bat imajinatzen du Patxik bagoi batetik bestera kontrakarrean. Konpartimentuetako bidaiari mutuek apenas egiten dioten jaramonik. Negozio-gizon eta emakume, estudiante, erretiratu eta beste. Beren baitan gordeta. Eta umeari orain erregaliza, orain txupatxusa eta gero gominolak jausten zaizkio lurrera. Erori eta jaso. Erori eta jaso. Alboetara begiratu eta pausua azkartu du umeak.

Patxi Lopez de Tejada ofizinista da. Ofizinista izateaz gain poeta da, batere poserik gabeko poesiadun poeta. Patxik imajinatzen duen umearen kontrakarreko ihesak beste denbora eta dimentsio batetara eramango zaitu ezinbestean, gazte eta berde izateari laga genion 1992ko abuztuaren 11-ra esate baterako, edo Turuñuelo (mon amour) delako herrira. Patxiren poemek ez zaituzte axolagabe lagako. Oso bestela eurak irradatzen duten energiari esker, letren materia ez-organikoa, organiko bihurtuko da zure baitan oharkabean. Sastakatuko zaitu goxoki.

Patxiren irudimenetik gertu baina harengandik milaka legoatara, Broadwayko Cort antzokian Glenda Jackson Lear erregerena jokatzen ari da, eta nagoen goi galeriatik sirena hotsa aditzen da. Eta Patxirekin partekatzen dudan umezaroko hiri(ai! tragikomiko)-an dut jarrita gogoa. Artean umea naiz, San Bizente parrokian jaunartze garaia da: Ogi zerutik etorria kanta eta kanpoan ke-poteak, harrikadak, garrasiak eta gomazko pilotak, biharamunean jaso eta pilota jolaserako erabiliko ditugunak. Erori eta jaso, erori eta jaso.

Zer ari naiz New Yorken?, galdetzen diot nire buruari. Zer ari naiz Bartleby ofizinistaren bulegoko leihotik ikusgai zen, denborak eta itzalak belztutako adreiluzko hormaren bila baino? Gauerdia da eta Patxiren poemak ari naiz barneratzen hoteleko gelan. Leihoa zabaldu dut: sute-eskailera, zabor-kontainerrak, supermerkatu txinatarra, katu beltza. Zer ari naiz Ilargipeko fotosintesia leitzen? Eta kontabilitateko sarrerak diren bezain klaru eta sakon, Patxiren esaldi itxuraz xumeek zulo bat ariman ireki diezazukeela ohartu naiz.

Demagun umea dakarren trena Würzburgo hiri tristean geratu dela. Bidaiari bakan batzuk jaitsi eta beste bakan batzuk igo dira. Pausua are gehiago bizkortu du umeak. Enegarren bagoia zeharkatu du, larri eta arnasestuka. Amarekin topo egin du halako batean. Wo warst du denn?, oihu egin dio amatxok, larrituta umearen bekokia musukatuz, aurpegia laztanduz. Negar-zotinka umea. Paper artean murgilduta den gizonak begiak jaso ditu emeki. Gizon garai zimela da, trajeduna. Ile argi kizkur, itxura patrizioduna. Ofizinista. Idazmahaitxoa dokumentuez mukuru baina begirada umeari luzatu dio. Karamelu bat jausi zaio. Ofizinistak jaso eta itzuli egin dio. Bitte! Umearen alaitasuna. Amaren irria. Danke! Eta bizitzaren aldamioak inarrosi ditzakeen poema itxuraz xume bat zirriborratzen hasi da ofizinista, urre zurizko Watermanaz.

Patxi Lopez de Tejada ofizinista da. Eta sekula ez fidatu serio itxurako ofizinistekin. Bartleblyk lan egiten zuen Wall Street X zenbakiko leihoak gordetzen zituen edertasun ezkutuko adreiluzko poemak dakartza Patxik. Denborak eta itzalek belztuak. Poema izugarri ederrak. On egin!

Mikel Zubeldia

Bayreuth-New York, 2019ko maiatza.

HUTSA

Osatzen gaituen hutsa

Atomoak biltzen dituen hutsa

Jaten gaituen hutsa

Askatasuna ematen digun hutsa

Gunea irekitzen digun hutsa

Gure aberri bakarra den hutsa

Izatearen gabeziaren hutsa

Barkatzen digun hutsa

Ahaztuko gaituen hutsa

Estaliko gaituen hutsa

Biluziaren jantziaren hutsa

Gosearen asearen hutsa

Inguratzen gaituen hutsa

Gogortzen - mamitzen gaituen hutsa

Desegiten gaituen hutsa

Burdin berri distiratsuaren herdoilaren hutsa

Zauriaren hutsa

Zauriaren ezpainen hutsa

Erraietan sentitzen dugun hutsa

Argirik gabeko itzalik gabeko hutsa

Denaren aurreko hutsa

Denaren ondorengo hutsa

Zabaltzen dagoen unibertsoaren uhinaz ostentzen den hutsa

Unibertsoan uhin bezala eta erdiraino

gauza oro bete arte barneratzen den hutsa

Eusten gaituen hutsa

Erortzean jasotzen ez gaituen hutsa

Igarotako hutsa datorren huts

MUXU BAT

Muxu bat lapurtu ninan metalezko hesian, urtarrileko gau hotzean, itsasoa handiturik eta gaixorik oihuka ari zenean. Muxu bat eraman nuena eta inongo kristaletan itsatsirik gelditu ez zaidana.

Ateratzeko tren asko gelditzen zirenean oraindik, hozkailuan janaria hondatzen zen bitartean, ezer esaten ausartu baino lehen, lapurtu egin ninan.

Gal ez hezan izan zen, lapurretarekin ez delako lapurra gogoratzen.

SURFLARIAK

Surflariek munduaren hegian direla uste dute

Haien oholen gainean ezezagunean barneratzen direnean

Unibertsoaren bazterrean ez hiriarenean

Elektroiak astintzen dituzten uhin berberek astintzen baitituzte haiek

Abere epelaren gainean zamalkatzen direnean altxatzen duten olatua

Izatearen ertzak ezerezaren gainean zabaltzen dituena delarik.

Arratseko luzapenean eguna azpian dagoela, barruan,

Badakite surflariek,

Bidai bakarrak itzultzekoak direla.

47

Gauen segida basamortuaren lilura

Zaharraren atsedena gaztearen ardura

Itsasoaren galera errekaren onura

Alde baten ausardia bestearen laztura

Hausturaren jostura

Ohituraren padura

Jarioan ez dago loturaren tortura

Hildakoen oroimena bizidunen kultura

ESAN EZ HIDANA

Leihoak itxi guztiok

Hegazti arrotz bat kotxeetarako ura edaten begiztatu dutela

Dohakabetasuneko txoria ei da

Gaizki elikatutako animalia bat

Kasik aditzen ez dena udetako hasperenetan ez bada

Batzuk itsasotik datorrela diote

Batzuk itsasoaren bestaldetik

Batzuk hemen bizi izan dela betidanik

Alde honetan

Ikusgaitza den arren uztarrian pausatzen denean

gure begirada ere bertan pausatzen den une berean

Batzuk hilda dagoela

Batzuk gu geu garela

Etorkizuneko sekretuak bide dakizkiena oraino mamitu gabeko ametsetan

Eta gauzatuko ez diren amets hautsietan Dautzanak,

Hik adibidez esan ez hizkidanak.

EZINAK

Galduko hukeen

Oparitzat jaso beharrean erosi izan bahu?

Ahaztuko hukeen

Agindu beharrean iradoki izan banin?

Hitza betetzea eskatuko ninakeen

Egitan eman izan bahu?

Elkar maite izango genukeen

Elkar gutxiago ezagutu izan bagenu

Elkar gehiago ezagutu izan bagenu?

Zerbait aldatuko genukeen

Dena jakin izan bagenu?

Egitan?

Esango hukeen

Galdetu izan ez banin?

ARGIONTZIA

Hiriko errebal baten izkin batean,

Berria izan zena eta zeinaren historia

Izatekotan denek ahantzi duten

Norbaitek inoiz jakin badu,

Argiontziak bere argia barreiatzen du

Espaloiko zoladura beraren gainetik

Paramentuetako harlauza eta adreilu

Beretatik, zirrikitoen sarreretatik,

Asfaltoko ertz beretik,

Hori azkeneko berrogeita hamar urtetan,

Gizaki baten bizitzan zehar,

Lau aldiz aldatu dutena,

Bere argi zuria edo horia

Ilargiaren kolorearen arabera

Gordinik,

Ez daukana zahartasunaren lilura ere

Mamitu ez delako.

Bere atzetik kale bat izatera heltzen ez den

Sarrera bat badago, aldapa bat ausaz ere ez,

Arrapala bat besterik ez inora ez daramana,

Zementu griseko horma batera

Eratu zuten oholen aknearen orbainak

Galdu edo garbitu ez dituena

Eta zeinari ahoetatik oka beltz bat

Lehortu baitzaion,

Garaje batera.

Argiontzia ez da ia unatzen dagoeneko,

Egia esan ez da asko nekatu inoiz,

Bere eramana arina baita, argia besterik ez delako,

Eta goiz ulertu zuelako

Itsasargi bat izateaz amets egitea

Edo pentsatze bera ere

Dela nekatzen duena,

Garrantzizko zerbait argitzeko esperoan egotea,

Krimen bat, aiztokada bat, muxu bat

Errieta bat bederen,

Egunkarietan agertuko zen zerbait,

Ume batzuk harrikada batez

Bere kristalak puskatzen lortzea azkenik,

Itxarotea dela nekatzen duena,

Denboraren astuna arintzen duena

Itxaropen bera denbora baino astunegia

egiten den arte.

Badaki argiontziak bera baina askoz ere adindunagoak

Badaudela hiriko hainbat txokoetan

Inork ikutzen ez dituenak,

Eta urte askotarako,

Agian beste mende oso batean

Inork ikutuko edo kenduko ez dituenak,

Eta bera kentzen badute

Bere adineko asko jadanik kendu dituzten modura

Modaz edo apetaz,

Ondo ibiltzen zirenak eta ederrak zirenak

Eta egoera onean zeudenak,

Zer egingo diogu ba,

Bizitzako legea da.

1992KO ABUZTUAREN 11A

1992ko abuztuaren 11an, Aste Nagusian, Anabel Merino hil zuten,

Bera ez zegoen jaietan baina, lankide baten zain baizik

Lanera eramango zuena,

Intxaurrondon,

Baten batek hartu eta bost aiztokadaz lepoa moztu zion ia,

Oihukatzeko astia izan zuen baina entzun zutenek

Jai giroa zela pentsatu zuten eta ez zuten ezer egin,

Eta bera hil zen.

Goizeko bostak pasata ziren, ia seiak, eta berak 21 urte baino ez zituen.

Bost aiztokada, lepoa ia moztuta.

Anabelek Onkologikoan lan egiten zuen orduan

Egian zegoenean

Minbiziko gaixoak zaintzen, hil ez zitezen edo ataka hobeto pasa zezaten,

Eta idazkaritza ikasten zuen.

Bere aitak etxetik atera zenean eta lanera abiatu zenean

Jende multzoa ikusi zuen eta Zer gertatu da? galdetu zuen,

Zer gertatu da? Neska bat erail dutela

Esan zion andre batek

Esan zion udaltzainak

Eta aitak kopetilun esan zuen, Hau nire umeak hartzen duen bidea da

Pasa zaitez begiratzera esan zion poliziak

Eta han zegoen Anabel, geldo, odol putzu batean,

Lepoa ia moztuta.

Lur jota, aita etxera oinez iristeko kemena bildu zuen, eta berean

Zer gertatzen da? galdetu zion amak,

Neska bat erail dutela eta uste dut Anabel dela,

Esan zuen, berak ere ez daki nola,

Zer? esan zuen amak, Zer?

Ez zidaten nire kuttuna ikusten utzi,

Ezin nion agurreko muxua eman ahal izan bere masail txuri epelean

Dio amak gaur

Bizitzaz beterik zegoen nire umea

Bere bildotsa ederra zen

Eta bere begien distira

Bere ohea egina laga zuen ateratzean

Dio amak gaur.

Ez dute inor inoiz epaitu Anabelen hilketarengatik

Familiak beste auzo batera joan zen bizitzera lekutik ez pasatzeko

Anabelek ohea egina laga zuen arren

Pare bat susmagarri galdekatu dituzte une ezberdinetan

baina ez dira inora iritsi

aztarnen hariak sinpleki bukatzen ziren.

Amak eta aitak eta anaiak

Baina batez ere amak

Ikerketa bizkortu eta berpiztu nahi zuen

Baina ez zekien ondo nola,

Poliziak ez zuen asmatzen,

Ikerketak ez zuen aurrera egiten

Azkenean urteen poderioz amatatzen zihoan, dihoa.

Nonbait hiltzaileak bizitza arrunt bat darama

Lepoa ia moztu zion egunetik

Egun hura bertatik

Goizeko bostak pasata zirelako, ia seiak,

Eta egun osoa aurrean zeukan,

Ez dutelako beste ezerengatik atxilotu

Dakigunez,

Beharbada bikotetu da eta seme alabak ditu

Eta adi egoteko esaten die esnea sutan uzten dutenean,

Eta egun on eta gabon eta mesedez eta eskerrik asko

esateko agintzen die ere agian.

Instrukzioko epaitegiak behin-behineko artxibatze-autoa ematen zuen bakoitzean

Egile ezagun ezarengatik

Beste aiztokada baten moduko bat zen

Ia erabat lepoa mozten ziona

Prozedura bizirik mantentzea zerbait bizirik mantentzea zelako bederen

Eta auziak kondena itxaropen batera zeraman heinean

Nolabait Anabel salbatzea suposa zezakeen, edo bere duintasuna,

Edo bere oroimena

Edo bere izena

Edo zerbait.

Zerbaiten esperoan zegoen ama telefonoak jotzen zuen bakoitzean,

Zer ondo ez zekien arren,

Zoriontasunak alde egin zuen guretik inoiz itzultzeko

Pentsatuko zuen amak.

Nik bere lankidea izandako neska batekin ibiltzen nintzen bizpahiru urte geroago

Onkologikoko erizain batekin

Eta larritu egiten zen kale ilun batetik gindoazenean

Edo hondartzan etzanda geundela arratsean eta bakarrik gelditzen ginenean

Ez dakizu inoiz zer gerta litekeen, zioen

Ez dakizu inoiz zer gerta litekeen

Eta atzera begiratzen zuen.

Merinotarren komuneko goizeko argi gordina edo bazkalondoko bakea ez dira hobeak

Gabonetako afariak

Edo bere urtebetetzeko eguna baino,

Bere umearen masail txuri epelean ama batek ezin zuelako agurreko muxu bat pausatu.

ZUKU ELEKTRIKOA

Belaki berdeko hezetasunaz dena hedatzen da

Eriak eta ez zatekeenaren nostalgiak

Eta nekez gertatzekoak ere,

Dena kutsatu egiten da arima batetik bestera,

Belaunaldi batetik bestera,

Barlasai batetik apaletara,

Albisteak ere errotu egiten direla dirudi

Eta birus letargiko baten gisara beren esporak Behar ez denean askatzen dituztela,

Dena isuri egiten dela ematen duelarik

Garen loreontziko landareen artean,

Eta zerrenda elkarri irakurtzen, berandu edo goiz,

Hemen gaudela elkarri ere sinistarazten diogu.

Y

Geu gara gure herria inbaditu dugunok,

Gure haurtzaroko herria, gure arbasoena,

Tolerantziaren itxura egiten dugu jendaurrean

Baina gero egunez hondatzeari ekiten diogu

jo eta su,

Proiektu handiak bideratzen diren modura,

Izenekin geratzen garelarik azpiko gauzak kentzen,

Ikurrekin sentimenduz eta oroitzapenez esterilizatuak,

Kolore biziz egokitzen dugularik oskol eta azal oro

Geurea barne

Hutsik egotea baldintzarekin,

Beraz zuka ari zaizuenean, edo hika,

ez harritu zuzentzen zaizuena bere buruarekin hizketan ari bada.

JATETXE TXINATARRAK

Zenbaitetan irudikatzen saiatzera jartzen naiz

Nolakoa zitekeen hiria jatetxe txinatarrak etorri baino lehen

Zer zitekeen exotikoa orduan, garai gris haietan

Zulo gorriak ireki baino lehen,

Nik txikitatik ezagutu ditudalako

Iritsi nintzenerako bertan zeudelako dagoeneko,

Nire aitari batere gustatzen ez zitzaizkionez

Gurasoekin inoiz ez gindoazen arren,

Baina izeba batek eramaten gintuen

Anaiak eta hirurok, eta postre bezala laranja

Edo limoi izoztu bat eskatzen nuen beti,

Beraz imajinatzen saiatzen naiz jende guztia

Nire aita bezala amonarenean bakaltzen igandean

Eta bertako jatetxe batera joaten noizean behin

Marmitako eta babarrunak eta xerra edo bakailao jatera,

Gurin paketetxo bat opilean igurtzeko

Mahaian jartzen zizuten leku horietako batean.

Zahartzen naizen neurrian hiria jatetxe txinatar Gorriekin ezagutu dudala ulertzen dut,

Besterik ez,

Ez aurrekoa, ez gerokoa,

Biok berriak ginenean boladarekin akordatzen naiz,

Eta ez dut uste besterik ezagutuko dudanik,

Txoko horiek beren denbora pasa mantsoagorekin baino,

Bere musikarik gabeko nostalgia bereziarekin

Ikusten asmatzen ez duguna,

Ausaz guztiak herri osoan mundu osoan

Sare elektriko erraldoi batean

Beraien bakardadean konektaturik.

Jatetxe txinatarrean gazte batek abestu nahi du

Baina ez da ahoa zabaltzera heltzen,

Arrain gizen bat berandutzen da ontzian

Kristalaren bestaldekoa ura den jakin gabe,

Eta ez dute txakurrik onartzen.

TURUÑUELO

Duela hogeita bost bider ehun urte,

Partenoia eguzkipean eraikitzen zutenean,

Konfuzio nagusien aurrean makurtzen zen

Eta Budak uko egiten zuen aldi berean,

Badajozeko Guareñako tenplu

edo jauregi bateko patioan,

Tartesiarrek hogeita bi zaldi, hiru behi, bi urde,

Bi ardi eta asto bat hil zituzten,

Oturuntza bat egin zuten

(Ez zuten dena jan, noski, ez zuten asko jan,

Ausaz hildako animaliak ez zituzten ukitu)

Zer ospatzen ez dakigu, zer eskaintzen,

Zer eskatzen, zer ordaintzen ez dakigu,

Hil zituzten

Eta alde egin zuten.

Orain abere taldeak

Gure oroimenaren lurra zapaltzen du,

isilik haiek, isilik gu,

hogeita bi zaldi, hiru behi, bi urde,

Bi ardi eta asto bat,

Beraien begi distiratsuekin guri adi,

Guri so,

Artzain baten zain edo, gidatzeko zain edo,

Deitzeko zain edo,

Odolak odola deitzen duelako.

Gauez dabilen haizeak ilargirik ez darama.

Tartesiarrek abere guztiak hil ondoren,

Jan eta edan ondoren,

Ordaindu behar zutena ordaindu ondoren,

eraikin handia erre zuten

Eta alde egin zuten, malko bakar bat isuri gabe,

Edo isuriz,

Betirako.

HEGAN EGIN NUEN GAUA

Nire bizitzako ametsik zoragarriena

Eta nire ibilbideko nire eskarmenturik handiena

Hamabi urteak bete baino lehen izan nuen,

Gau batez orduko etxearen aldameneko harmailak

Auzoaren goiko partean

Jaisten hasi nintzen,

Eta ohi bezala binaka saltoka

Jaisten hasi nintzen,

Eta hirunaka saltoka

Jaisten hasi nintzen,

Eta halako batean jauzi handi bat egin,

Erori, bultzada hartu

Eta hegan egiten hasi nintzen,

Azpiko aldapa eta etxeetako teilatuak gaindituz

Eta zeruko aire freskoa aho erdi zabalean sartzen zitzaidalarik,

Masailak hozten zizkidana,

Gorputza biratuz eta besoak inarroziz

Nahi nuen norantzara jo nezakeela ohartu,

Itsasoruntz abiatu nintzen

Haizearen txistuan barrena,

Etxadi era kaleen gainetik,

Hondartzaren muga zeharkatu eta itsasoan

Sartu nintzen arte,

Badiaren gainetik hegan egiten,

Gorputza hotzean biratuz eta besoak inarroziz,

Eta han nonbait

Begi - bazterretik irla ikusi eta bertaratzeko

Gogoak eman zidan,

Eta kontuz astiro jaisten

Zelai batean pausatzera iritsi nintzen,

Eta han gelditu nintzen, eserita,

Irla eta Urgull mendiaren artetik

Sartzen den itsasadarra distiratsuari so,

Nahi nuenean berriro zerura eta nahi nuen lekura

Joan nintekeela jakinik,

Ozeanoan sartzera ere,

Ozeanoaren bestaldera ere,

Eta eguna zen.

AITZAKIAK

Ez zenituelako sekreturik asmatu zuretzat besteentzat adina,

Ez zenituelako prezioa eta balioa berdina ez zirela esaka zetozenean galdetzen jakin,

Billeteak karten modura jokatu ez zenituelako,

Kika zen ez eztula lagun,

Gehiegi mintzatu zinelako, ez zinelako aski mintzatu,

Begira zeundelako, ez zeundelako adi,

Beranduegi, goizegi,

Dena azala zelako uste zoroz zuritzen

Eta zuritzen eman emango dituzula egun eskasak

Erdiko fruitua aurkitu gabe,

Ez fruiturik ez dagoelako erdirik ez dagoelako baizik,

Edo dena erdia da, dena fruitu,

Erdia non-nahi dago eta bazterrik da geratzen ez dena,

Txokorik ez, hegirik ez, errebalik ere ez,

Eta zuretzat sekretua zatekeena milaka aldiz izan izango da beste batena,

Beste batzuena, eta hortaz jakingo zuten dute,

Gizaseme bat besterik ez zarelako.

ESTANIS

Estanisek bere heriotza lorez beteta irudikatzen zuen,

Auzoko eguneroko grisean ausaz ezin zuen besterik,

Ez ziren baina ileapaindegikoak bezalako loreak,

Oihalezkoak,

Ezta tailerreko hormako egutegiko neskek

Bildotsean zeramatzenak bezalakorik,

Nerabezaroko urtebetetze hartan botila hutsak bilduz

Lortu zutenarekin amari anai-arreben artean erosi zioten lora sortakoak

Bezalakoak baizik,

Lurrintsuak, kolore bizikoak eta zuri aratzak,

Azal fin leun arinekoak,

Ehunka, sabaitik eroriz, airean haien usain gozoa askatuz, flotatuz.

Estanis gehienetan, beno ia beti, aspertu egiten zen,

Tailerrean, futbolean, tabernetan, berean,

Jaietan ere, elkartean, mezetan, mitinetan,

Telebista ikusten, irratia entzuten, egunkaria irakurtzen,

Txikitan dena berria zen, zioen, eta beno,

Dena deskubrituz mundua interesgarria zen,

Baina orain?, orain zer? Dena beti berdina da!

Egun bat beste antzeko baten ondoren,

Astez aste, urtez urte,

Ama, eskola, lana, jubilazioa, asperra, hil,

Zer egiten duk nik hemen?, zioen,

Ni egon ala ez egon denak berdin jarraitzen du,

Baina bere ametsean agertzen ziren loreak,

Heriotzako lore urdin gorri hori more laranja zuriak

Zoragarriak ziren, flotatuz edota airean murgildurik,

Eta amets isil horri heldu zion gauero.

Egitan hil zenean kutxa batean sartu

Eta gainontzekoak bezala zulora bota zuten,

Estanis,

Jakin izan balu zera pentsatuko zukeen,

Agian ezin zutela besterik.

GATIBUAK

Medoek herria inbaditu zutenean gatibuak preso gorde zituzten,

Zelatariak ordezkatu zituzten besterik ez,

Ez zieten jana hobeagorik ezta txarragorik eman,

Egia esan gatibuak ez ziren ia guda luzeaz ohartu,

Zaindariak urduri ikusten zituzten, berriak etortzen ere,

Beste ezertan ez zelarik deus antzematen,

Eta medoek beren aldetik ez zekiten oso ondo gatibuak zergatik preso zeuden,

Galdetzerik ez zutelako izan,

Baina preso gorde zituzten hala eta guztiz ere,

Badaezpada ere,

Zelatariak ordezkatu zituzten

Eta jana ematen zieten, ez hobearogik ez txarragorik.

BIZITZARIK

Bizitzarik al dago heriotzaren aurretik?

Galdetzen du Donostiako gotzainak,

Bakerik al dago, barne pozik? Dio berak,

Begirada errukiorra zuzentzen al diogu

Besteari

Hedonismoan eta materialismoan galduta

Irion ditugun dauzkagun egun gutxietan?

Horrek merezi duena dela adierazi nahian

Aipatu gabearen izenean egiten bada ere,

Ez bestearen izenean, anai-arrebarenean,

Anai-arreba edonola betiere

aipatu gabea dela aditzera eman guraz agian,

Baina ez al da asearen asperra jainkoen neke bakarra?, galdetzea legoke ausaz,

Ez al da ordu motzen jarioan norbere burua joaten uztearen hedonismo berak

Ezin duenarekiko errukia eragiten diguna?

Ba al dago bestearen azalaren gaineko

Hartutako egia egiaz harago eraman duen

Fededunaren begirada baino zorrotzagorik?

Ez al da materiari atxikimendu estuak

Hemen eta orain benetan izateko

Alienazioaren alferrikako ihesatik ihes egiteko

Ate bakarra irekitzen digunik?

Ez al da ez daukagun astia zertan eman jakin gabe ibiltzeak, aldez aurretik ez jakiteak,

Zerbait egiteko beta eskaintzen diguna?,

Galdera ona,

Egitan muin biguna erauzten al diegu

Munduko hezur hotz kolordunei?

Nork daki, jakiterik al dago?

Zerekin erkatuz, heriotzarekin? Hutsarekin?

Fedeak luzatzen digun bakea

Ez al datza aurrera egitean galtzen duguna

Ez galtzean?

Hori egiazko kontsolamendua al da?

Bizitza al da?

Ba al dago bizitza heriotzaren aurretik?

ZABORRA

Eman merkea bakarrik, arrunta,

Hori zeinaren balioa jendeek ahaztu duten ugaria delako,

Bitxiak naturak oparo oparitzen dizkigunak,

Une aspergarriak hausnartzeko beta ematen dutenak,

Zaharren edo umeen auzo unadura.

Eman debaldekoa dena, zaborra,

Inork nahi ez duena,

Gauza gastatuak eskuen modura bizi izandakoak,

Altzari zikinak, jantzi zimelak,

Egiazko askatasuna ematen digun pobrezia,

Denbora joritasuna.

Eman modan ez dagoena, oraindik erabilgarria dena,

Beren kasa dagoeneko aberatsak diren traste edadetuak,

Bizi izandakoak, oroitzapenak dituztenak,

Ahaztuak, bakartiak, nekatuak,

Amortizatuak, aspaldian ordainduak, denboran ere,

Desiratu ez dudana, amestu ez dudana,

Baina eskatu gabe ametsen lainotzean bilduta etorri zaidana.

Eman fruitu eta barazki itsusiak,

Berririk edo garestirik ez dut nahi

Hilek emeki hautsaz ereindutakoa baizik,

Ezustean hautsia,

Lanabesak beren eginkizunengandik eta betebeharrengandik erretiroa hartuak,

Antzinako gauzak zeinei edertasuna eta garrantzia gabeziak ematen zien beste ezerk ez,

Kolorea galdu duena, hezetasunak alferrik hondatutakoa.

Hosto berdearen gaztetasun zaildua

Guztiona dena inorena ez delako,

Eman saldu ez zena,

Eman soberan dagoena,

Eman zaborra.

KATU HILAK

Zenbaitetan lanera abiatzen naizenean

Edo handik arratseko azken orduan

Nirera autoz bueltatzen naizenean

Errepidean katu hilen gorpuak dakuskit,

Saihesteko maniobratzen dut ere,

besteak bezala, mimetismoz?

Dagoeneko hilda dauden arren, geldo,

Gurpilak zikindu ez arren?,

Katuen estutxerik gabeko gorpuak argitan

egun batez dautza, ez gehiago,

Biharamunean desagertu egin dira,

Ez ditu inork kutxatila batean sartzen baina

Gizasemeak ez direlako,

Gure inguruan bizi diren arren,

Gurekin beste inon ez,

Nork jasotzen al ditu katu hilen gorpuak?

Lurperatzen al ditu?

Coca cola koloreko beren odol beltza

Ahotik bota dute katuek

Harrapatu dituztenean,

Niri ez zait inoiz gertatu katu bat harrapatzea

Baino noizean behin katu hilen gorpuak

Errepidearen bazterretan edo erdian dakuskit,

Estutxerik gabe, zeruan lurperaruta.

Baten gezurra beste baten egia,

baten itzala beste baten argia,

batzuei liliak hilobiaren gainetik ezartzen dizkiete

edo oinetan, erbi - txakur leial baten antzera,

airean erre daitezen intsentsua lez,

eta beste batzuk sorta bularrean eutsirik lurperatzen dituzte,

nonbaiteko suren batek bat pizteko zain,

hor garailearen galtzailearen gerra,

hor ikaslearen irakaslearen okerra,

hor zuriaren zurian ederraren izterra,

langilea eta alferra, jabea eta maizterra,

loreak kopak baitira

non egunen amodio zirtatsua dastatzen dugun

buket bat opalduz apika,

batzuk bularrean estutzen dutena,

beste batzuk ontzi batean uzten dutena

etxeko leihoen zeharkako beroak

masal ditzan arima lurrintsua askatuz,

bihotzean sar dadin,

eta beste batzuk biloan edo papar-hegalean lotzen dutena,

bihotza estaltzen duen jantziaren gainetik,

fruituren bat ematen dugunarena egiteko,

zaldi batek gizaki bat gainean izanda

senti zezakeen gauza bera hain zuzen ere.

Duela urte anitz Jakara nindoan autoan goizeko bostetan edo seiretan

eta errepidearen bazterretik tipo bat korrika ikusi nuen

galtzontziloetan,

orain zergatik presaka zebilen badakit.

Z

Baten gezurra beste baten egia,

baten itzala beste baten argia,

batzuei liliak hilobiaren gainetik ezartzen dizkiete

edo oinetan, erbi - txakur leial baten antzera,

airean erre daitezen intsentsua lez,

eta beste batzuk sorta bularrean eutsirik lurperatzen dituzte,

nonbaiteko suren batek bat pizteko zain,

hor garailearen galtzailearen gerra,

hor ikaslearen irakaslearen okerra,

hor zuriaren zurian ederraren izterra,

langilea eta alferra, jabea eta maizterra,

loreak kopak baitira

non egunen amodio zirtatsua dastatzen dugun

buket bat opalduz apika,

batzuk bularrean estutzen dutena,

beste batzuk ontzi batean uzten dutena

etxeko leihoen zeharkako beroak

masal ditzan arima lurrintsua askatuz,

bihotzean sar dadin,

eta beste batzuk biloan edo papar-hegalean lotzen dutena,

bihotza estaltzen duen jantziaren gainetik,

fruituren bat ematen dugunarena egiteko,

zaldi batek gizaki bat gainean izanda

senti zezakeen gauza bera hain zuzen ere.

Duela urte anitz Jakara nindoan autoan goizeko bostetan edo seiretan

eta errepidearen bazterretik tipo bat korrika ikusi nuen

galtzontziloetan,

orain zergatik presaka zebilen badakit.

HIRIA

Hirira iristen naiz trenean, eta espaloiak ibilkatzen hasi bezain laister

eguzkipea kentzen didaten bolumen altuen ertzek

arima hozten didate.

Berrogeita hamar metroko eraikinak, gehiago, kotatik gain, kotatik azpira,

nondik atera zituzten ehunka langileek

guzti hau eraikitzeko behar diren indarrak,

erlaitzak, forjadoak, zutabeak, zimenduak, balaustradak,

balkoiak, atariak, eskailerak, sotoak, aparkalekuak, planoak, farolak,

asfalto beltz bildua heldua ibai bati egindako argazki bat bezala,

aldamioak, garrasiak, tutueriak,

kritikak, haserreak, elektrizitatea,

itunak, kontratuak, despidoak, margolariak,

neke bat beste baten atzetik

etsipen bat beste baten atzetik

egun bakoitzaren bukaeraraino,

zenbat jende hau guztia ibiltzen mantentzeko,

guztia piztuta, egunez eta gauez,

zenbat gogo,

egituren astuna nire lepoetan somatzen dut,

argia nire zainetan,

hezetasuna bularrean,

iluna begietan, metala ahoan,

orain denak garbi dauden arren,

beste auzo bat den kanposantuan ere,

azalean belartza eta liliak ipini dituzte berriro,

eta solairuaren mailan dauden leiho estuei

beroa darie,

baina ez du inork jaten hemen,

ez du inork arnas egiten,

ez du inork lorik egiten edo denak lotan daude,

edo neu naiz lotan dagoena,

ataketatik zirrikito orotik, ateetatik

ahotsak galdu egiten dira,

eta nahi gabe edaten ditut,

eta joan nahi dudan lekura ailegatzen naizenerako

ase naiz, gogaituta,

eta ez dut ezer dastatu.

BERBERAK

Urte berak

Hiri bereko

Kale beretan

Ur bera

Ez kolore bereko

Ontzi beretan

Hausten

Izapideak azkartuz

Fite iragaiten

Abiaburura.

GALLETA

Hau galleta mistikoa da

Hartu eta jan guztiok honetatik

Hau bizitza eta egia delako

Hau maitasuneko galleta delako

Hau jaten duena ez duelako besterik jan ezta edan beharrik

Eta barrutik ase geratzen da,

Eta galletari ez diezaion galdetu

Erantzuna ulertzeko gauza ez dena

Edo aditzeko ere gai

Galletari entzuteko behar diren belarriak

Ez direlako mundu honetakoak,

Eta ergela hura galletan ezer ikusten ez duena

Galletan gizakiaren iragana eta etorkizuna daudelako,

Galleta delako bizitza eta egia.

EZ NAIZ ISILDU

Soro hutsetan, denborarik gabeko errepide urrunetan,

Hiri handi eta txikietan non inork ez ninduen ezagutzen,

Bakardadean ez naiz isildu.

Egunetan non adi egoteko betarik ez zegoen,

Izaki oro higitzen zuen eguzki bete goripean

Bakea dakarren euri berritsuz blai

Ez naiz isildu.

Entzuteko ordua iritsi denean ere,

Agur esateko unea pasata zegoenean ere,

Sakon arnasa hartzen duten abereak ikaratzeko arriskuan ere

Ez naiz isildu.

TENPLUA PROFANATUA IZAN DA

Nahasketa ez da mamitu

Giro epela dela eta, agian,

Mandoak unatu egin dira

Eta historiaren pasarterik garrantzitsuenak

Eta egiazkoak ahaztu egin dituzte

zekartzatenek,

Eguzkiaren argia alferrik galtzen da honezkero,

Izpiek kristalak eta txakurrak besterik

Ez dituztelarik berotzen,

Eta ez du inork ura edaten dagoeneko,

Eta zera da mundu guztiak galdetzen duen gauza bakarra

Ea zer ordu den.

URA

Euri ura gainera erortzen zaigu

Argazkilari baten isurkari erreaktibo bezala

Eta egun beteaz jabetzen den estalpeko

Ilunantzan errebelatzen gaitu,

Gu eta gauza guztiak,

Barne tristura agertzen edo,

Barne poza agian, blai,

Harriak, egurrak, izaki inerte oro

Beraien baitatik azaleratzen direla dirudi,

Blai, begirik gabe baina distiratsu

Haiek ere,

Abereak nora doazen

Non ezkutatzen diren idearik ez,

Baina gu eta landareak eta harriak

Munduan bakarrik gelditzen garela dirudi,

Eta batzuek hor nonbait elkarri musu emateko

Elkar erailtzeko beta dakusate,

Sortzen akabatzen gaituzten une busti berean,

Eta ekaitzak gauza oro biluztu ondoren,

Zainak, ildaskak, pitzatuak, azal osoak erakutsi ondoren,

Azalak garbitu berritu agertu gaztetu

Gorputzak gorpuak iragazi gaixoarazi disolbatu

ondoren,

Haizeak berriro lehortzen gaituenerako

Jantzi garela ematen du.

ALTISTEA

Altiste batek distira egiten zuen ene maitearen kokotsean

Ilargia edo igerilekuaren fokoak ziren ez dakit,

Ez hadi ertzean eserita geldi, esan nion,

Hemen barruan pizten dena Uranoren isila dela,

Pisurik ez dagoela,

Eta luma bat bezala haize leun batek

Barneratu zuen nire ondora

Edan genezan.

Altiste batek distira egiten zuen ene maitearen kokotsean

Begitik edo ezpainetik zerion ez dakit.

HILKO NAIZEN UNEAN

Hilko naizen unean

Arbasoak ehizan dabiltzan eremuetan altxako naiz

Izango naiz

Gizaki hila, tximu isila, narrasti arrain ameba

Izango naiz

Jaten duzun hazia

Freskatzen zaituen ura

Berotzen zaituen ikatza

Ukitzen zaituzten eskuak hostoak

Entzuten duzun hitza

Izango naiz

Beti izan naizena

Jaio aurretik nintzena

Planeta honetan eguzkiaren inguruan biraka

pilpiratzen den baliza,

Osagaien osagai

mortua bustitzen duena.

HOBE LITZAKE

Hobe litzake, pentsatzen zuen Antonia zaharrak

Gaztea zenean,

Hobe zatekeen, pentsatzen du gaur,

Arrazoia ekidin beharrekoa beldurra zioa giroa xedea

Agian ahaztu zaizkion arren,

Batek hau edo hori hautatzen duenean

Bere aurrean hartu beharreko bidea zein den garbi dakusanean

Hori delako bere bidea

Eta aukeratzen asmatu egin du, ausaz

Berea egitan ez den arren,

Biderik baldin badago.

GEHIENGO ISILA

Gorpua bero zegoenean oraino ez zuten tutik esan,

Isildu ziren, nahita edo zer esan ez jakinda,

Zer aipatu, nola azaldu, justifikatzen asmatu ezinik,

berdin dio,

Eta orain, gorpua hotz, alargunak

Eta alargunaren alargunak

Isilak eta bizkarrak besterik ez dakuski,

Kale taberna denda telebista guztietan,

Eta joandakoaren urtebetetzean hutsuneko mina

Odol epel putzu baten modura isuritzen dela dirudi

Bere oinak beste inorenak ez dituena blaitzen,

Norenak?,

Beste gorpua oraino bero dagoenean isiltzen dira

Besteei isildu izana leporatzen zietenak,

Eria seinalatzeko ateratzen ausartu zirenak,

Jendearen koldarkeria salatzeko ahoa ireki zutenak,

Eta gainontzeko guztiak ere bai,

Eta senarrak

Eta senarren emazteek

Lagunak besterik ez dakuskite, gizaseme zintzo askorik ez,

Berriak jaten, isilpean digeritzen, ahazten,

Bizkarraren bizkarra,

Lilien moreak eta zuriak

Harri grisaren idortasunean zimeltzen astero,

Ilargia soroak kaleak bideak pizten hilero,

Eta autobusen eraman astuna goizero,

Neskato batek zera galdetzen duen bitartean

Aita ama noiz itzuliko da gurera,

Ama aita noiz itzuliko da,

Noiz itzuliko naiz ni gurera, noiz itzul ninteke,

Bihar?

Emozioak ez agertzen irakatsi zioten umeari urte batzuk lehenago

Gehiago eska ez zezan,

Handia izango zarenean,

Hiru edo hiru mila edo hiru milioi arima bakartiekin

Non behinola herri bat zegoen,

Ez gurasoen ezta gurasoen gurasoen gerren aroan ere,

Aurreko garaietan baizik gure gogoan ausaz beste inon ez daudenak,

Denok isilarazteko ekarri zituzten bandoak alderdiak ideologiak

Iritsi baino lehen,

Gertakari ororen krimen ororen isilaldi ororen

Konplizeak izatera behartu gintuztenak,

Egun ilun argitsu luze haietan

Non jaioberriak eta agureak eta gazteak joaten ziren

Baina elkarri hitza ematen genion.

HONEN JABE

Nire amonak besoa lurrean sartu zuen

Eta eskuak ernetzen hasi ziren hurrengo negutik aurrera

Eusten nautenak, hartzen nautenak

Lotzen nautenak.

Nite aitona bere ganadu bakarra izan zen

Geltoki batetik bestera zeramana,

Eta nik ez baldin badut alde egiten

Agian berak egin ez zuelako da,

Ni ez banaiz isiltzen

Beharbada berak isiltzea hautatu zuelako da.

Nire amak eguzki orbanak jasotzen zituen

Orrien ahoan, arropa zatietan, fruitu gorrietan,

Abestien azkeneko esaldian,

Eta hori izan daiteke batek pentsa lezake

Itsutu ninduena.

Nire aitak presa bat eraiki zuen bere zainetan,

Odoleko ispiluan gure bisaia ikusteko asmoz,

Nirea eta nire anai-arrebena,

Jarioa itsasorantz iragazten den arren

Hoditeriatik, azalaren azpitik.

Beraz guzti honetan, gutxi honetan,

Txoko honetan non ura iturriari darion modu berean

Zahartzen naizen,

Non nire buruarekin su-eten bat negoziatzen saiatzen naizen

Munduko gerraren erdian,

Eskuak goratzen dituena ez naiz ni,

Begiratzen duten begiak ez dira nireak,

Eta ikusten dituzuen keinuak ez dira egitan nireak,

Ezta mintzatzen den mihia ere, doinua ere ez,

Ez hizkuntza bera ere,

Ez dira nire hitzak.

Izatekotan zera liteke daukadan bakarra,

Egunaren ezbaiko luzera eta zabalera,

Egokitzen zaidan euriarekin joan baino lehen egiten dudana,

Nirea da eta ni naiz

Sumina egun bakar bateko hasperen leunean.

ATEA

Nola dakigu esaten duzuna egiazkoa dela?

Galdetzen dio funtzionariak presoari,

Eskatzen duzun barkamena benetan eskatzen duzula?

Zure damua benetakoa dela?

Egindakoa eta egin zutena edota egin zezaketena benetan gaitzesten duzula?,

Zein da froga?, zein bermea?, zure hitza?

Hiltzaile batena?

Honela ez dira baldintzak biltzen,

Ez dira prozeduraren betebeharrak behar den bezala konplitzen,

Ezin dugu onestu,

Bikztimez oroitu,

Zortzirehun eta hogeita bederatzi lagun hil dituzue,

Mila baino gehiago zauritu,

Hirurogeita hemeretzi bahitu,

Hamabost milei estortsio egin,

Gizartea eskuzabalegia izan da dagoeneko,

Eta atea itxita

Baita kanpoan daudenentzat ere,

Ez baitituzte sartzen, ez dituztelako inoiz sartu,

Eta funtzionariak ez die galdetzen kanpokoei,

Galdetzen die pistolez berrogei urtez boterea eskuratzen saiatu zirenei,

Baina ez die galdetzen berrogei urtez pistolez agindu zutenei,

Ez omen da prozedura egokia,

Ez ehun eta laurogeita hamabi mila lagun erail zituztenei,

Milioi bat lagun bahitu zutenei

Herri osoa ez baldin bazen bahitua,

Lau mila ehun eta hamairu lagun torturatu zituztenei,

Hiltzaileak, diktadorearen laguntzaileak, torturatzaileak

Auziperatu ez zituztenei,

Indultatu, saritu, kondekoratu zituztenei,

Bistan denez ez da prozedura egokia,

Aurrena atxilotu, epaitu, espetxeratu,

Urte frankoz itzalpean eduki eta erraiak apurtu

Egin beharko zizkieten,

Galdetzen hasi baino lehen

Eska zenezaken barkamena, senti zenezaken damua

Egiazkoak al dira? Zein da froga? Zein bermea?

Zure hitza?

Laurogei urte ez dirudi epe laburra

Txanda aldatzeko

Edo partekatzeko,

Atea ireki ezazue ba

Barruan daudenak atera daitezen edo eta

Kanpoan daudenak sartzeko.

TZST!

Isiltasuna bizitzaren zarata da

Isilik gaudenean bakarrik gaudelako bizirik,

Hala nola elastikoan daramagun garezurra gogoan darabilgunean

Egia azaleratzen dugula sinisten

Eta ez dugula besteak bezala gure burua engainatzen,

Edo partida baten zain dauden xakeko fitxen gisara

Autobusaren zain begirada galtzen dugunean,

Edo zigarro bat erretzen begiak ilargian josten ditugunean,

Hala nola bazkaltzen edo afaltzen bukatzen dugunean,

Edo korrika egiten dugunean, igeri egiten dugunean,

Edo belar izpiak eguzkiaren aurrean makurtzen direnean

Haizea ez dabilen arren,

Edo neonargiak taberna hutsean edo betean distiratzen duenean

Bide-seinaleen modura,

Edo oheak egunean zehar gure beroa ahazten duenean,

Edo goiza bezala zibilizazioa oraindik hasi ez denean,

Edo berriro irekiko ez den atea bezala,

Putzuetako ura bezala

Geure buruarekin hizketan gaudenean,

Zer da ba isilarazten gaituena?, ardura?,

Argia?,

Pisua?,

Auskalo,

Hitza bera agian, gure baitan hazten,

Mugitzen garenean, mingainari eragiten diogunean,

Bizitzaren isiltasunaren mortuaren erdian

Oihu egiten dugunean bakarrik gaudelako hilik.

BERANDU

Euria ari duelako

Ahizpa gaixo dagoelako

Autobusa hondatu delako

Asmatzen du ikasleak

Berandu dabilenean

Trafiko asko badagoelako

Haurrek iratzargailua ukitu didatelako

Nire ama erori delako

Asmatzen du langileak

Berandu dabilenean

Niri ez zitzaidan egokitu

Hori ez zen niretzat

Zorterik ez nuen izan

Parada ez nuen izan

Hark ere ez zidan

maite ninduela esan

Asmatzen dugu guk

Ausartu ez ginenean

Kikildu ginenean

Aukera sortu ez genuenean

Berandu delako.

BIDALITA

Kaxa batean sartzen dena

Dena kaxa batean sartzen da

Familiako argazkia

Bezeroak oparitutako boligrafoa

Alabak emandako marrazkia

Hori jantzia da

Hotzatik babesten zaituen azal fin bakarra

Etorkizun horretatik orain dela pare bat ordu

Gauzak gordetzeko leku lehor bat zirudiena

Eta orain kobazulo heze bat dena

Hiri batean beste bat ematen duena

Lehenengo ordukoarekin erkatuz gero

Besteentzat beterik dirauena

Baina zuretzat jada hutsik datzana

Non zauri hutsal bat besterik ez zaren

Urratu bat

Bazkaldu aurretik belaunetan egiten zenituen horietakoa

Bazkalondoan ikustean etxekoak jakinaren gainean jarriko dituena

Eta ordu nahasi horretan

Baserrietan beste modu bat egon behar duela pentsatu nahi duzu

Ez dagoela dakizun arren

Katebegiak ikusten dituzulako zera gogoratzen dizutenak

Dagoeneko ez zarela haietako bat

Haietako bat besterik ez zarela.

BILA

Hidroterapia, tripofobia,

Agoraterapia, akrofobia,

Koulroterapia, herpetofobia,

Musofobia, beloneterapia.

SELENE

Aralarreko magaletan, gauez,

Artzain batek erreakzioko hegazkinak

Entzuten ditu bordatik,

Bere aitak txikitan

Pirineoak zeharkatzen entzuten zituen hegazkin berak, edo beste batzuk,

Eta zera pentsatzen du, hegazkin haiek

Non agian ez den inoiz joango

Sua eta makila bezain egia direla,

Ilgoran zeruan sartuta

Baten batek Lurrari bota izan balizkio bezala

Agertzen den ilargiaren moduan.

Gau batzutan,

Ilargirik ez dagoenean batipat,

Bezain bereak direla ere pentsatzen du.

GASOLINDEGIAK

Gasolindegiak gustoko ditut

Gaueko errepideetan bizirik edo erdibizirik dagoen bakarra direlako,

Eguerdia delako haien argi zuriaren baitan,

Haien kartel eta apal distiratsuetan,

Giro isil horretan non ezbehar bat gertatuko den berehalakoan

Edo gertatu den oraintsu

Eta polizia ez da oraindik heldu,

Non barruan ez daki inork benetan norbait baden ala ez,

Ez delako kanpotik kristaurik ere ikusten,

Agian salmahaiaren bestaldekoa hilda dagoelako,

Gasolindegian non zibilizazioa

Non modernitatea agian amaitu den

Eta ez gara jabetu

Piztuta dirauelako.

KONGRESUA

Kongresu bat antolatu ahal izateko

Aurrena arlo batean ezagutza egoera delako

Bat badagoela sinetsi egin beharra dago,

Eta ezagutza egoera batengan sinesteko

Aurrena ezagutzak arlo horretan aurrera egiten

Duela suposatu egin behar da, edo atzera,

Beraz mundu honetan dena higitzen eta aldatzen dagoenez etengabean,

E puor si muove,

Eta gu begira gaudenez, adi,

Gaia eta zioa legoke kongresu bat antolatzeko

Bost urtero, urtero, hilero, egunero,

Matematikan izan ezik, horretan ausaz urtero

Egitea aski litzateteke,

Aditu asko lanean ari direlako planeta osoan zehar,

Eta benetan zenbakiengan ezagutza, horrela deitze arren,

Areagotzen dela ziur gaude, gure buruan beste

Inon ez guk geuk eraikitzen dugulako, adreiluz adreilu, urtez urte,

Aurrekoa ezabatu ahaztu gabe,

Errealitatea inoiz ukitu gabe, kalkuluak uretan inoiz zikindu gabe,

Beste arloetan beraz, izateari so egiteko (beste) moduei dagokienez,

Arazorik ez legoke kongresu bat deitzeko nahieran,

Zera da arazoa,

Denak abiatuko direla hiri batera edo bestera

Ezagutzak aurrera egin duela esatera,

Defendatzera, partekatzera, justifikatzera,

Batzuk aurrelari gisara haien burua aurkeztuz ere,

Eta dena ardo pixka bat edateko,

Dena berria dela antzeztuz

Gu ere berriak garela ospatzen, topa!

ZORTE

Zer gerta zatekeen Errusiako inbasioan 1941 mendeko negurik hotzena ez balitz izan,

Zer ekaitzak Itsas Armada Garaiezinaren mastak ez balitu eraitsi,

Zer Kennedy zapata lotzera makurtu izan bazen autoan Dallasgo etorbidean,

Zer beste autobusa hartu izan banu

Zu baino bost minutu beranduago edo goizago,

Zer filma hori ez banu ez bazenu ikusi izan,

Zortea da, zoria, patua, nahi bezala dei ezazu,

Jokoaren araua edo, joko bera agian,

Gu baino handiagoa dena, gu baino txikiagoa,

Garen lekua, osatzen gaituen baldintza, garena,

Sekretua eta errebelazioa,

Legerik zaharrena, funtsezkoena, ulertu nahi ez dugun bakarra,

Ulertu nahi ez izanak

Honeraino ekarri gaituena dela nonbait badakigulako.

GAUZEN PISUA

Nire amonak bere egunerokoa maite zuen,

Zenbait erritu zaharri atxikitzea

Zeintzuk aurkitzen eta defendatzen

Bizitza oso bat eman zuen,

Beraz bere egunen segidan,

Garai hartako bere bizitzako laborategi hertsian

Edozein aldaketa

Edozein ospakizun, egonaldi, urruntzeko premia

Birus bat zen berehalakoan garbitu behar zena,

Konzentratuta baitzegoen bere burua idazten balego bezala

Eta errutina jarrai horretan ez zuen etenik nahi,

Ez txarrerako ez onerako,

Harekin bizi zirenen komeriak,

Eguerdiko telediarioak eta bisitak salbu,

Azken hauek gela zabal eta argitsu batean hartzen zituelarik

Eguzkiak berotzen zituen landareen

Eta iraganeko argazkien arteko besaulkietan,

Edo noizean behineko senideekin telefonozko

Elkarrizketa luzeak salbu,

'Nere belaunaldiko guztiak joan dira'

Zioen berak kafe amerikanoa hozten zitzaionean,

Ez pentsa halere harentzat bizitza bera birus batean bilakatu zenik,

Inola ere,

Zera zen,

Denen alde ona zekusala soilik

Eta ikuspegi hori garatu ahal izateko

ohituran aterpetzea bere metodoa zela akaso,

Errepikapena,

Auskalo,

Eta oroz gain gugan bizi zela beste inon ez,

Beste inor sekula egiten ikusi ez dudan moduan

Bere burua traszenditzen lortu zuela

Grazia aldarte batera iritsi arte

Non ezer berea ez propiorik ez zeukan,

Hainbeste lan eta nekeen ondoren,

Hamar seme alaba gerraostean hazi ondoren,

Gu eta bere aztura eta bere irizpidea izan ezik,

Ezer materialik, ezta metro bat ez ordu bakar bat ere,

Ez beste pozik gureak baino,

Ez beste tristurik beretarronak baino,

Gure lorpenetan garaitzen,

Gure porrotetan porrot egiten,

Eta horrela zoriontasuna ez zen zerbait jaso zuen nolabait,

Gure oztopoak eta bideak

Aukerak eta zalantzak bere egiten,

Puntu bateraino, maila bateraino

Non ez dut uste esaterik dagoenik

Badirela hamar urte hil zela.