AURKIBIDEA

HITZAURREA…

… ETA AURRERAPENA

I – 1994-1998

(7) Marraua

(9) Iturriak

(10) Ziurtasuna dardaraka

(11) Zisne zuriak

(14) Barru-mugak

(15) Tartalo ala Odei

(16) Beste bat

(18) Aurrera bidean

(19) Kanpotik at

(22) Buru mugatua

(23) Ahulezia

(24) Amandreak

(25) Mina aldarrikatzen

(26) Biziko banaiz

(27) Ez da maitasunezkoa

(28) Garena galduta

(29) Arlotea

(30) Golkoan ihesi

(31) Berpizteko garaia

(32) Hiritarturik

(33) Morroi alaiari

(34) Senak eroanda

(35) Eta gu..., eta hurrengoak?

(36) Mirespen isila

(37) Burua lurrean dagoenean

(39) Agur, nire txoria

(40) Garaien aurrean

(41) Beharraren deia

(42) Nahiaren menpe

(43) Saskarren iheslaria

(44) Goibeltasunari

(46) Zentzu gabeak

(47) Urrun

(48) Ilundu du Porton

(49) Kalatxoriaren hegala

(50) Gorputzaren gezurrezko aginduak

(51) Edozein klase-egun

(52) Galdutakoak

(53) Askapena

(54) Aldendurik

(55) Inbasioa

(57) Loretan

(58)

II – 2005-2013

(61) Gura dut Euskal Hiria

(62) Egunak ez dira nireak

(63) Supermerkatuan

(64) Itolarriari

(65) Zure euria

(66) Neska lirain bortxatua

(67) 2+2

III – 2016-2020

(68) Ni bat asmatu nuen

(69) Erdian

(70)

(71) Ez zaitut aurkitu

(72) Mendez mende men

(73) Musukoa

(74) Kaiola bizitza

(75) Pisu bat dago

(76) Bertigoa

HITZAURREA…

Denbora zatika neurtzen omen da. Donostiako Tabakalera usategi erraldoi hutsa zenean ezagutu genuen elkar Aselek eta biok; oraindik denetatik bizi nahi izateaz, eta denetatik sartzeaz aspertzen hasi ginen garaian. Ordudanik zatika ehundu dugu elkarren berri izateko denbora. Hori da adiskidantza ederrenaren legea. Akordatzen naiz lau eguneko egonaldi etiliko-kultural hartaz piraten etxean. Gogoratzen dut nire aitaren elkarte gastronomikoan, arazo teknikoak medio, komunean grabazio bat egitera behartu genuenekoa. Oroitzen naiz Argentinara joan zeneko email trukaketa egiazkoez; eta Txilen atxilotu zutenean egoera gezurrezkoak eragin zigun ezinegon eta kezka hilabeteez. Uneak, beste barik. Laguntasunaren arauek ebakitzen eta erabakitzen dituzten instanteak.

Urgentziaz, arin idazten duen prosagilea da Asel. Distopian aurkitzen du sarri lumaren lerroa. Agian, horregatik harritu nau bere estreinako poema bilduma honek: ez du presarik hartu utopiazale baten poemak izan daitezkeenak argitaratzeko momentuan. Iragan ez hain urruneko pasio, ilusio, balio eta sentimenduak orainean balekoak izan daitezkeela oroitaraztera datorkigun poeta egiazkoa. Badirudi Aselen ahotsa xuxurlaka datorkigula: akordatzen zara duela hogeita bost urte sinesten genuenaz? Ba, hemen dugu eskuartean bizirik oraindino. Zerbait kutsatzekotan, bizigura kutsatzen digute Aselen ele zahar eta berriek.

Horitutako poemak biltzeko eta argitaratzeko ausardia edo inkontzientzia behar dira. Bietatik bat. Eta liburu honetan bi Asel horiek azaltzen zaizkigu batean: ausart inkontziente bat, eta inkontziente ausart bat. Berdin du zein den motiboaren detonantea, nolanahi ere, urgentziazkoak izaten segitzen dute Aselen poemek.

Hemen isiltzen dira lagunarentzako berbak eta hasten dira benetako hitzak. Inoiz ez da jakiten noiz hasiko diren izan ginenaren mamuak argia bilatzen. Zelatatu ditzagun, beraz, Aselen iraganeko mamuak.

… ETA AURRERAPENA

Pisu bat dago Aselen betileetan

lurrinezko lainoan askatasun esneaz

bere ametsetako erreinura garamatzana.

Eguzkiak minik eman ez eta elurrezko hegalak dantzan.

Oihuaren sokak apurturik

balearen irria ezpainetan

ortzia askoz zabalagoa da.

Onddo pozoitsuez oinak buztinean bidea margotuz:

inoiz nire aterpe hontara bazentoz

zatoz apaingarririk gabe.

Hildako putzuetan mila labana arrotz sartu dizkigute lepoan,

eta harriek negarrez ulertu dituzte

haizeak daramazkien keen ipuinak.

Esku hutsez kristalak hautsi eta bihotza aterako diot

bihotzik gabeko lur honi.

Malenkoniaz beteta jaisterakoan

guk, herritarrok, desberdinok, bereziok

lipar bakar batez kiskaldu dugu inozentzia.

Euria doa zerura nire sorotik

eta kanpaiek jo dute autobus zuriak belzten direnean.

Mailua ez bada egia

Zergatik mundu honetan ez dut nik agintzen?

paperen burezurrak oka egiten dituztelako.

Zertarako idatzi,

isiltasuna eskatzen duenean ederra miresteak?

Izotz beltz bihurtzeko denbora hilko dut

akelarre berrietan murgiltzen garenean.

Zergatik hiltzen dira ametsak

nahiaren eta etsipenaren labirintoetan?

Tristeziarik gabeko orgasmorik ez dagoen bezala,

Kristal garden eta hauskor baten antzera lurrunduko da egia.

Egunari azken odol tantak legez

atera begietatik zure amuak.

Itsasoan bideak desagertzen direla

ke urdinak esan zidan margo ugariren argitan.

Ipuin erbesteratuetan haizea jaten du

elurraren urtzaro beroetan

ahanzturaren gauak,

eta burdin hotzaz txoriak aldentzen dira

geroaren gezurra ez dutelako haiek asmatu.

Iraungipen data jarri eta

paradisu amesgaiztokoa zabaldu zenidan.

Mozorroa erantziko diogu arima saltzaileari

udaberri berriak ekarriz

maitasuna maite nuela asmatzeko.

Ezerezaren aldarea ez da gurea

eta espaloiaren mihi luzea sentitzen dut orain eta hemen.

Ez ezazu hodei eta olatuetan kaiolarik ikusi.

Pisu berri bat dago Aselen betileetan.

Iratzar ezazu, arren,

izorra dadila.

A.S.

I – 1994-1998

(7) Marraua

Marraua,

izaki laua.

Mozorro barroko, barruko oihartzun.

Azala soila estali,

marrauz beste larrua ipini,

eta berdinean segi.

Saiatu izaten beste izaki,

molde berean ilargia eguzki.

Lurrinezko lainoan burua sartu

eta usaina aldatu ez dela aurkitu.

Marraua aurpegiz mozorrotuta,

nor zer den ahaztuta.

Zelan ostendu ortzia

itsaso sakonean

horrek haren aurpegia

islatzen badu azkenean?

Marrau-larrua

mozorro-azala

ahalegin handiak, alferrik dena.

(1994-2-11)

(9) Iturriak

Hordituko naiz

zure hanka artean;

hordituko naiz

askatasun esneaz;

hordituko naiz

nire bakardadean,

eta neu izango naiz

nire azken unean.

Edango dut, bai,

zure irriaren eztia,

eta guztiz mozkor

galduko basoan;

kurloiek dizkidate

erakutsiko

asetzen dituzten

erreka guztiak.

(10) Ziurtasuna dardaraka

Bide zurian zehar zebilen,

burua tente,

bide argi zehaztugabean.

Ortozik, biluzik, bake goxoan,

arima arin, begiak amets,

airean, hutsean, txori hegalari,

urrats bat, bestea, lurra jo barik.

Bake santua, santuagorik ezin,

sentitu eta bizi bihotz-gogoan,

entzuna baitzeukan, eta sinetsita,

bera lakoentzat, giza zintzoentzat,

atsedena baino egongo ez zela.

Zelakoa izango zen haren aurpegia?

zelakoak haren gortekoak?

Zer idoroko zuen hango lurretan?

Artean lotuko al zitzaion asago?

Gorantz zihoan, zalantzarik gabe,

zalantzazko une batez nekea

oinetan sumatu baitzuen.

Orduan ernatu, bat-batean ernatu,

zomorro erraldoi baten aurrean;

haren itxura ikaragarriaz

eta gaueko belztasunaz,

bidea ixten zion, eta ezin igaro

bere ametsetako erreinura.

“Nor zara eta zer da gura duzuna?”

itaundu zion izu bizian.

“Hemengo atezaina, nor uste huen, ba?”

Ta bestea bertan jausi zen behera.

Han bukatu zen haren heriotza,

heriotzean hilda, lehen gorputza,

arima orain, atean datzala:

aurretik inork ez zion esan

Zeruan mozorro-jaia zegoela.

(11) Zisne zuriak

Han daude;

politak, lirainak, gozoak,

ur azalean, uhinik sortu gabe,

luma zurietan argia islatuz.

Batek bere sama luzatu egin du,

zein luze eta fina den erakusteko;

besteak begiak eztiki itxi ditu,

lotsati, indarge,

eguzkiak minik eman ez diezaion.

Leihotik dakuskit,

jostari, alai,

elurrezko hegalak dantzan,

elkarri bularra laztan.

So egin didate,

jostaketa eten,

betileak jaitsiz alde egin dute.

(14) Barru-mugak

Kimeraren lumak eroan ditu haizeak;

hegalezko kajoian giltzaperatuta

haizearen haziak hil dira.

Eta ihesari emateko

sartu gara kaiolan,

zeina zabalik baitago,

hesirik ez baitauka.

Oihuaren sokak apurturik,

ixiltasuna dantzugu ozen;

minik eman ez diezagun,

kanpoko bero-ametsei so,

hutsez betetako barrua osten.

Airezko etxe bizi gara,

basatzazko errekan zutabea,

balearen irria ezpainetan,

ez diren ateak itxita.

(15) Tartalo ala Odei

Zohizko basoetan Tartaloak,

begi-bakar,

erdi-itxita;

ikusmen osoa ukatuta

bizi gara,

nik ez dut nahi.

Ortzia askoz zabalagoa da;

margo anitz egunsentian

Odei dabil dantzan haizetan.

Eta Odei gurago nuke,

Tartalok ez bezala,

kupel bakarra,

ardo mina

utzi eta hartu ura han-hemenka,

haran, mendi, basoetan isuri

eta edan ostera itsaso eta ibai.

(16) Beste bat

Itzali zaio argia,

ahotsa ito da,

zenbat eta ozenago

gutxiago entzuna.

Zer da gelditu dena,

zer utzi diguna?

Eta nori axola

hegan joan bada?

Onddoak hil ei zuen

onddo pozoitsuak.

Hau da itsutasuna,

ikus-nahi eza.

Ezetz!

ezetz diot, ezetz.

Ezetz!

Bihotz gurutzatuak,

beso entzun-gorrak;

budinaren irriak,

porlanaren agurrak;

bildotsaren txaloak,

saldoen oihuak;

umeen gaixotasunak,

zaharren osasunak...

Gure garun lehorrak

dira errudunak,

xagu ase-ezinaz

datza hilobian.

(Kurt Cobain ez da bakarrik egongo)

(18) Aurrera bidean

Besoak lurretik arrastaka,

atzazalak harriari helduta,

burua jasota sabaiaren kontra...

gizonak aurrera daroatza.

Gezalazko ezpainak irria marrazten,

oinak buztinean bidea margotu

pasillotik biraka amaierarik gabe,

alboko ateak hertsi egin zaizkie.

Burusoilean beltza islatuta,

inon argirik ez dagoela

bihotzeko printzagatik ez balitz:

gizonaren bizi nahia.

(19) Kanpotik at

Morkotsetik idazten dizut,

bihotza bera morkots,

zer esanik ez daukadala,

ez indarrik irteteko.

Inoiz nire aterpe hontara bazentoz

zatoz apaingarririk gabe,

babesten nauten arantza finetan

lotuta gera ez daitezen.

Zer gertatuko agertu ezean?

Hemen naiz geratuko,

morkotsaren arantza orok

ez badu jausi behar.

(22) Buru mugatua

Barre egin nuen

ezer ulertu barik,

haren handitasunak

begiak itsuturik.

Zer bilatu nuen

barre lelo hartan?

Txoriaren hegalak

bertan ebaki nahian

nire laino gainetik

ibil ez zedin,

lurraren barnean

sartu nuen burua,

eta bera sendotu

ito nintzen heinean.

(23) Ahulezia

Gizaldi eta gizaldietan zirauen,

tente, gogor, tinko, ziur;

itsas-uhinek bortizki

jo eta kolpatu haren bihotza,

ostera atzera egiteko,

erreinu busti ilunera.

Gizaldi eta gizaldietan zirauen,

tente, gogor, tinko, ziur;

euriteak zakarki

jo eta eraso haren bihotza,

lurrean bukatzeko

hildako putzuetan.

Gizaldi eta gizaldietan zirauen,

tente, gogor, tinko, ziur;

kazkabarrak amorruz

jo eta zigortu haren bihotza,

ezer ezean lotzeko

haren oinetara urtuta.

Eta txepetxa negarrez

malkoaz ahaztu airean,

eta barrenera laban, laztan;

makur, bigun, dardaraka, apal,

puskatu egin zen

haren bihotza.

(24) Amandreak

Atsoa dago, dena zimur, dena min,

negar batean,

negar gazi batean.

Begiak itxita, bihotza itxiago,

belarriak ezin itxi direla.

"Ez naute ezagutzen, ez ditut ezagutzen"

dio marmarrean.

Eta bilobak pasa, Barrenkaletik pasa...,

bihotz erditik pasa, jaramonik ez.

"Noiztik, dagoeneko ahantzi naiz noiztik,

baina antzinatik izan behar".

Beste atso bat dago, sukar eta dardar,

ibai luze bat

haren negarra.

Lehenari entzunda begiratu dio.

"Saminagoa nire mina,

ostendu nire opari ederra eta

mila labana arrotz sartu didate lepoan".

Eta bilobak pasa, Goiko kaletik pasa...,

buru gainetik pasa, barrea baino ez.

"Noiztik,

oraindino gogoratzen naiz ondo

haien aita-amen laztanekin".

Hirugarren atso bat dago, are zaharrago,

negarren hatzak

ildo lehorrak.

Eta hitzik ez du egin, bere bihotzak

gehiegi ikusi du, gehiegitan

jaramon egiten dioten bilobak

borroka bizian, nork maiteago ote,

eta ezpata arrotzen arabera erabiltzen.

"Noiztik, betidanik".

Eta bata Pagasarrin, Betrokolon bestea,

Aralarren hirugarrena,

mutu lotu dira jesarrita.

Eta harriek negarrez ulertu dute:

"Mendiek ere aspaldi ez dituzte aditzen

haizeak daramazkien keen ipuinak".

(25) Mina aldarrikatzen

Esku hutsez kristalak,

kristal puskatuak,

hartu ditut sarritan,

eta hartuko berriro ere.

Ez al dira gozoak

haien eztenkadak,

odol epela sumatzea

azal urratzaile?

Zer arrazoi bestela

aurkituko genuke

arrosa bilatzeko

arantza artean?

Ez da haren ederra

eskutan hartzea,

ezpada bizi garela

ziurtatze hutsa,

bihotzari kiskaltzen

uzten diogunean

igartzen diogu

bere gogortasuna.

Horregatik badakit

edabearen pozoia

gustura hartuko dudana

eskaintzen zaidanean.

(26) Biziko banaiz

Ez,

ez ditut nahi zure hitz zuriak.

Ez,

ez hodeirik gabeko zerurik.

Ez,

itsasoa barea dela badiostate

betiko alde egingo dut nik.

Eta bidean lupetzarik

idorotzerik ez badago,

sator bilakaturik

zulatzeari emanda,

bihotza aterako diot

bihotzik gabeko Lur honi.

(27) Ez da maitasunezkoa

Aurrean haukadala, zain, distiratsu,

ez dinat esango maiteen haudanik.

Gaur ez.

Ez dun entzungo ederrena haizenik,

ez nire ezpainetatik behintzat.

Gaur ez.

Ez dinat aitatuko hire urrezko ilea,

itsutzen nauena eguzkiaren indarraz;

ez dun holakoa.

Ez ditinat aitatuko hire ahoko perlak,

ondo nakaratuak,

hire marrubi hezea, birjina batena,

gorriaren gorria, orbanik gabea...

Holakoak ez ditun.

Ez dinat esango ispiluak direnik,

erreka garbi baten ura daroatzanak,

hire begitxoak,

ez goibeltzen nautenik hire betileek,

malenkoniaz beteta jaisterakoan...

Ez dun-eta hola.

Ez espero entzutea hire masailtxoek

sagar lotsatuak ematen dutenik,

ez hire azala Venusen estatua baten

haitzurdin zuri garbizkoa denik.

Gaur ez.

Ez dinat aitortuko hire bulartxoa

ezti goxoa denik, bai droga indartsua.

Ez didan sinetsiko hire gerritxoan

setazko zinta batek bost buelta emango lukeenik,

ezpada nire mihia, biraka hastekotan,

azala urtu arte ibiliko dela.

Zertarako aipatu zangoak eta oinak

bilatzen dudana bidean lotu bazait.

Gaur ez.

Ni gaur etorri naun, lotsa galdurik,

lizunkeriaren egia aldarrikatzen.

Beraz busti ezpainak, ez lehen aipatuak,

orain bila datorkinana zakila baita,

ta hoa ahazten maitasunezko berbak,

gaurkoz baino ez bada ere.

(28) Garena galduta

Hemen gaude gu, herria.

Herrien artean herririk herriena.

Desberdina.

Hemen gaude gu, desberdinok.

Desberdinen artean desberdinik desberdinenak.

Bereziak.

Desberdinak eta bereziak, herritarrak.

Eta inork itauntzekotan zertan datzan

gure herritartasuna,

desberdin eta berezi izatean, erantzungo,

guk, herritarrok.

Eta zertan garen desberdin itauntzekotan,

azkar erantzungo, “gauza guztietan”,

guk, herritarrok.

Adibide bat eskatuko digute, besteek;

guk, jakinduriaz, “aipatu nahi duzuna”.

“Sukaldaritza”, eurek botako berehala.

“Zeharo desberdina”,

guk, herritarrok.

Besteek setati, “ohiturak”.

Asperen eginda guk, “ezin bereziagoak”.

Eurek esetsiko, dantzak aipatuta;

“ikusi beharko -guk- zein berdingabeak”.

Hala ere, burugogor, “eta nortasuna?”.

“Desberdina izango da, hala izan behar”.

Joango dira etsita, pozik bitartean,

gu, herritarrok.

Desberdinok.

Bereziok.

Helduko da eguna, ohartuko gara

desberdinak izanez ahaztu dugula

benetan zer garen, zein etorkizuna;

gauza bat besterik ez zaigu lotuko:

desberdintasuna.

(29) Arlotea

Adiezintasunezko txapelean ileko hautsa,

joandako denborazko berokian hezur-kexa,

ahaztutako mozkorraldiak pana zaharrean,

parkean jesarri da.

Ez dazagu garai hoberik,

ez etxearen beharrik,

bakartasuna maitale,

orduak kaiola bakar.

Haren ondasun guztia ogi batean datza;

bere altxor bakarra, poltsa batean gordea.

Ez ogi osoa, ordea;

puzka batzuk usoak jaten ikusterakoan,

jakin du zergatik bizi,

zergatik daroan gorputza bankuz banku.

Zeren lipar batez,

lipar bakar batez,

irria etorri zaio ezpain isilduetara.

Eta badoa...

(30) Golkoan ihesi

Segundo batez haize lizun batek

begiak, arimaren zauriak,

eroan dizkit zerura;

kiskaldu da inozentzia,

ito borondatea.

Nagi, harrapaturik, ziztada

bero bila etzan da

osatu guran.

Uxterturik, gogorturik,

laztanak giltzaperaturik,

zelan biziko naiz

labean hertsiriko argizari?

Jakiterik, behintzat, bazenu...

(31) Berpizteko garaia

Itaunduko didazu zergatik

altxatu den hilobitik nire soroaren arima

eta zergatik doan euria

zerura nire sorotik,

loa lapurtu diona atzeman nahian.

Itaunduko dizut nik

zergatik etorri diren

hodeiak, puñalak haren bidean;

zergatik den abaroa

arrantzarako sarea.

Badaukat nik erantzuna:

agertu da udaberria

tximeletek ostenduta.

Orain eman zurea, azaltzerik balego.

(32) Hiritarturik

Kanpaiek jo dute,

jo dituzte,

jo eta ke;

edo nire burua baino ez da

horretan diharduena.

Ortzian sartzen den orratza,

kanpandorreko gurutzea;

zainak zabalduz,

buruak lapurtuz.

Eta neskatxak, hara begira,

irribarre egin du,

bizia gona barruan.

Irribarre egin du hiria ikusterakoan:

kanpandorrea, harrizko hotsak...,

harriak buruetan daudelako

autobus zuriak belzten direnean,

ardoa errekin bihurtu denean;

burdinazko marruak,

hiritar bakarrak ehizan;

inork ez dakuskien

triklopeen begiak,

banaka zabaltzen direnak;

mundua iraintzen duten

etxeak,

leihoak,

zuriak direla sinistu behar den hormak.

Irribarre egin du neskatxak

hiriaren azken eztanda

ikustean.

Arrazoi osoz;

kanpaiak itotzean

kutsatu eta zoratu egin zaio.

(33) Morroi alaiari

Begira, ostadarra,

begira nahi duzun beste;

ez duzu ikusiko atzean ostendu den

odola;

bandera-egia den odola,

larretik irten duen odola.

Zergatik ez dituzu begiak irekitzen,

haragiaren laztanen bila bazabiltza?

Ala borreroaren gerizak,

aizkora utzi eta igitaia hartuta,

estali dizu arima?

Mailua ez da egia,

jo eta burua apurtu arren.

Habiatik jausitako txorikume,

bihotza duzu gose.

Amata buruerruki eta basatzazko

sumendi lizunak,

kantu eta negarrezko mila itsasoz.

Ala alferrik da dena eta isilduko naiz,

zure hustasunean lotu zaitezen.

(34) Senak eroanda

Gaur izan gura dut

umeek baino ez dakusaten izarra;

eskuan eduki

argiaren usain gorriaren bila

dabiltzan arimaren itzalak.

Zergatik mundu honetan

ez dut nik agintzen?

bihotzak neurtzen dituzten balantzak apurtzeko;

tximeletaren hegalaldi hordiak askatzeko;

haize horizko gurpilak zulatzeko.

Agintari ona nintzateke;

Unibertsoaren arima errukarria

haragiaren desirara gidatuko;

agintariaren gorputza

zilbor zuri biluzien azokan

salgai egongo da egunero.

Agintari ona eta ahaztua,

menpeko guztien onerako,

txindurri itsuen atsedenerako.

Agintaria,

bere buruaren jabe izateko ere

gauza ez dena.

(35) Eta gu..., eta hurrengoak?

Ezin begiratu inora

begiak zulatuta berunezko mila tantaz.

Zuloetatik argiak, garretan,

kiskaltzen du arnasa.

Pozoia bere etxea eginda,

nagusien oparia.

Eta odolaren oihuak ezin inora igo,

zainek bihotzera

paperen burezurrak oka egiten dituztelako;

nekaturik, bizia ukaturik,

lehortzea dute amets bakarra.

Azala zurbildu da,

ureztapena etenda;

ileak ez dauka

zeri eutsi,

bai non etzan,

poroei plutoniozko satsa dariela.

Oka egin,

zainen antzera;

oka egin,

dena kanpora.

Oka egin, ez dauka beste egiterik.

Alferrik.

Aspaldian ikasi zuen

geneak oka egitea ezinezkoa dela.

Eta itauntzen dio bere buruari

zer haur mota jaioko den

bere nagusien onespenez.

(36) Mirespen isila

Alferrik esango diozu arrosari

lorerik eder eta usaintsuena dena;

ez dizu esker onik azalduko.

Eta arrazoia,

arrazoi bortitza dauka

arrosak.

Berbak hutsalak dira.

Zertarako idatzi,

zertarako ahalegindu

hitzen bila;

formak, gorputzak, azala, borobila,

ezin atzemango dituzu hain gauza makalez.

Isiltasuna eskatzen du

ederra miresteak.

Ahotsak,

ezpainen mugimendu traketsek,

galarazten digute plazerik gozoena.

Erbesteratuko ditut

nire olerkiak;

espetxeratu inspirazioa;

mutu bihotza.

Ezgauza da guztia

hondartza eme honekin inolaz parekatzeko.

Bihurtuko naiz begi,

edo azal hutsa,

forma bigun hauei betiko atxikita.

Ahaztuko naiz hizkuntzaz

eta izerdi izango naiz;

neskaren ugatz biluzien tontorretik

sabeleko haranera hiltzera doan

erreka.

(37) Burua lurrean dagoenean

Pentsamendu beltza dakart

zure irri beltzarentzako.

Beltza, estaltzeko

krabelinaren zuri hilgarria;

beltza erbesteratzeko

musu laban hotz hustua.

Musika beltza ere belarrietan,

sustraietako soinu arinak

bihotzean hiltzeko;

bihotza bera ere

izotz beltz bihurtzeko.

Hola dago nire arima,

hego zuri arinak ebakita,

kate beltz astunei lotuta.

Gaur nire begietan

ez bilatu zure ezpain zurien

isla.

(39) Agur, nire txoria

Hegoak ebaki banizkio neria izango zen,

dio kantuak.

Eta neuk ere txoria dut maite.

Horregatik txoriaren hegalaldia

nire malko gaziekin nahasterakoan

zoriontsua naiz nire tristezian.

Ez dizkizut hegoak ebakiko, ez,

baina Urruntasun jainkoaren hirira

abiatuta,

haren morroia den Denbora hilko dut,

bien barre krudela isilaraziko badut.

Ez dago orain lekurik

laztanentzako,

bai ekintza bortitzentzako.

Maitasuna ukatuta baina bizirik,

haragia besterik ez dut bilatuko,

izerdiz odola garbitzeko.

Txoria aske ikusita,

zoriontsua izatera bultzatuta,

gorrotatuko dut nire arima

garaitua.

Loturak etengo dira, horretarako

bihotzak hil behar badu ere,

inoiz,

ez dakit noiz,

berpizteko eta eskertzeko

txori askeari

garai labur batez bere gogoaren

zati txiki bat izan nendin

utzi zidan unea.

Beti aurkituko duzu habia

nire bihotzean,

behar ez baduzu ere.

(40) Garaien aurrean

Kixmitarrok,

hasi zatzaizkidate neurea kentzen

eta kixmitartu egin nauzue.

Onar dezagun, hori da

gure menpekotasunaren oinarria,

geure egin duguna.

Baina hala ere Aker eta Gauko

ez ditugu ahaztu.

Mari dugu gogoan geurea azaltzen dugunean

akelarre berrietan murgiltzen garenean,

zazpi kaleetan

edo beste edozein herritako mozkorgunean.

Agian Kixmi bera ere

daroagu geurekin balantzaka.

Ala gure garaia amaitu ote da,

benetan,

argia ikusterakoan,

Jentilarripera joaterakoan.

Baina gureak egin badu ere,

ez dugu Kixmi gorrotatu behar,

euri gorri kantarian

beraren eta gure begiak bat egiten dute-eta.

Itxaropen berrizko tanta ardotsuetan

ostera jaioko gara,

antzina legez etsaien armak

geure aldeko indar bilakatuz.

Edo agian ez,

edo batek daki...

(41) Beharraren deia

Garrasi egin nuen kanpora eta

nire hitzak euren esanahiaz hustuta,

besterik ez nuen jaso.

Eta zentzutasunaren tolesturetan

garrasi egiteko zioa bera ostendu zen,

argia antzinako udazkenaren usaina duten uretan

itota hil balitz bezala.

Zergatik garrasia?

Zergatik hiltzen dira ametsak

laztan hilgarrien ezinezko bilaketa batean?

Garrasi egingo dut,

kanpora berriro ere,

inolako esanahirik idoro ez badut ere.

(42) Nahiaren menpe

Bisilabo maitea

irain bilakatua,

nire ideia bustien ama,

ezti ilun debekatua.

Itsatsitako sua edango dut,

erantzitako gogoa piztuko;

arima zure barnean urtu,

ahulezian dut indarra.

Zentzuak iratzartzen dituen ardoan

uger-musu dardarati goxo batez

galduko naiz gorputz-adar guztiak

nekatu artean.

Zeu zaitut argi bakarra

nahiaren mundu beltzean.

Ur emea,

haragi hezea,

bisilabo maitea.

(43) Saskarren iheslaria

Urdina armarrian.

Ugerra ezpatan.

Amarauna hilobian.

Guda berea ez zuelako,

guda inorena ez zelako.

Ihintzaren goiza,

belar ebakiaren eguna.

Epeltasuna ortzian,

berotasuna azalean,

ostendu ez diren laztanetan.

Mendi lizunak, ibarrean azunak,

sustrai hezeak, herri emea.

Nagiak atera berriak larruaren egunsentian

barruak larru eskatzen, izerdiak izerdi,

basoaren soinu krudelak ito dira

itsasoaren errai ilunetan.

Busti egin zara. Busti egin duzu.

Lore bustietan eztiak preso egin zaitu.

Noiz arte biraka goroldiozko ohean?

Trumoiaren deiak apurtu du

amets sorginduaren dantza;

goxoa garraztu da ibaia lehortuta.

Urdina armarrian.

Ugerra ezpatan.

Amarauna hilobian.

Guda berea ez zuelako,

guda inorena ez zelako.

Odolaren ilunabarra,

su biziaren arratsa.

Hotza ortzian,

izotza azalean,

eman ez diren kolpeetan.

Arma lizunak, arau astunak,

buru lehorrak, giza-mundua.

Ustekabeko ibilaldian haizea doa

bide ahaztuak marrazten.

Tximeletaren hego biziak dantzan berriz ere,

laztankor zer laztandu gabe.

Hodei sotilak nahastu dira

basatza eta errautsetan.

Lastoa garren jana,

malkoak ur bakarra

zure begi gorrietan,

ezetza zure bihotzean.

Urdina armarrian.

Ugerra ezpatan.

Amarauna hilobian.

Guda berea ez zuelako,

guda inorena ez zelako.

Elurraren ilunaldea,

arima argien gaua.

Ez ortzirik,

ez azalik

itzali diren beldurretan.

Mamu lizunak, hilotz hiztunak,

hezur hustuak, hilerri antzua.

Lurraren izaren azpitik irtenda

hildakoen kantua hegan doa.

Goian izarren uholdean

ametsek habia egin dute.

Herioren erresumari uko,

esne atsegingarrian etzanda,

aharrantza gorrak atzean utzita

sasietan murgildu zara.

Haragituko da jolasa

ordu margulak hiltzerakoan.

Urdina armarrian.

Ugerra ezpatan.

Amarauna hilobian.

(44) Goibeltasunari

Gaur barrurantz ireki ditut begiak,

eta han aurkitu zaitut.

Betiko legez, bertan zaude.

Oraindino bilatzen nauzu

itsaso apurtutako ostadarretan.

Oraindino bilatzen nauzu

gau nabarretako ortzietan.

Oraindino bilatzen nauzu

etsipenaren labirintoetan.

Oraindino bilatzen nauzu

ukatu dizkidaten bihotzetan.

Oraindino bilatzen nauzu

arantzaren besarkada estuan,

pinpilinpauxaren amaraunean.

Oraindino alferrik bilatzen nauzu.

Baina ez dizut sekretua esango.

Ez dizut esango aspaldian

zure espetxe bihurtu nintzela,

betiko niganako bideak itxita dauzkazula.

(46) Zentzu gabeak

Behar dut sentipenik gabeko egun bat,

hutsa bihotzean

hautsa buruan.

Holako egunetan azala da ulertzen duena;

odol beltza saltoka ipintzen duen

akorde hard-corea bezalakoa,

gitarra punk, zikin eta pozoitsua bezalakoa,

zoriontasun hordia eztarrian ipinita;

airean atzamarrak eta zure ezpainak margotzen dira

irudi lohiak zentzua ematen barregurari.

Baina non dago hutsa

zure titiak begitantzen zaizkidanean?

Arratsalde ilunaren hankartean ote?

Ez dago, ez, sentipen gabeko egunik,

mingostasun gabeko ardo alairik ez dagoen bezala,

tristeziarik gabeko orgasmorik ez dagoen bezala.

Alferrik ahalegintzen zarete, beraz,

nire bihotza husten,

zure zuloak betetzen

alferrik ahaleginduko naizen bezala.

(47) Urrun

Gaur urrun nago setati oinetan

presioa igarrarazten didan lur honetatik.

Urrun zakil berekoiak desiratzera

bultzatzen nauen neskengandik,

gorputz eta gogo guztiak neureganatzeko

eskatzen didan haragitik.

Urrun ezpain etoietatik

irteten duten soinuetatik.

Eta urrun honetan urrunago joan nahi dut. Asago.

Lagunen begiek krudelki eta oztopo gabe

zeharkatzen naute,

kristal garden eta hauskor baten antzera,

nigan gogorra dena irainduz,

nire izatea puskatuz;

eta urruntzen naiz, urruntzen naute,

lagun izateak esan nahi duen guztitik.

Urrun honetan ez dago,

ez daukat ezertarako lekurik,

ez neure buruarentzako ere.

(48) Ilundu du Porton

Egia da itsasoak irentsi egin duela?

Egia ote da nire oinek

Porto zapaltzen zutela ostendu denean?

Zeharka nazan egia lanbrotsuak

eguzki izpiak zubien burdinak zeharkatzen dituen legez,

Douro honen distira metalikoetan kiribilduz,

kale estuetatik gora eta behera

horma horiak zipriztinduz.

Hala ere lurrunduko da egia

eta ez da izango

Porton eguzkiaren heriotza ikusi dudan esaterik,

nire arimaren zati nekatu artean

bilatu ezean.

Unea hil da parkean betiko.

(49) Kalatxoriaren hegala

Zer bilatzen dute kalatxoriek

Portoren hezur grisetan?

Ez dakit,

uholdeka argiaren hondakinetarantz

joaten ikusi

besterik ez dut egiten,

egunari azken odol tantak,

goseti,

atera nahi balizkiote bezala,

edo Dourotik zilar gorritua ostu,

euren lumetan ezkutatzeko.

Zelan ausartzen dira

mamu beltz horren arima gardenean

euren aurpegien islari begiratzera?

Esadazu zuk, atera nazazu lilura honetatik.

(50) Gorputzaren gezurrezko aginduak

Neska,

zer bilatzen duzu zure ugatzen

amuak begietan

sartzen dizkidazunean?

Emadazu baso bat ezti garden

nire elur bero tanta bakoitzagatik,

eskatu gabeko nire begien

odolagatik.

Edo uka iezadazu bizia

nik ordaindu behar baditut

zure lotsa kontraesankorrak.

Zure lorearen haginkadak

nire burmuinen jabeagan sentitu nahiak

soinaren jantzien gezurrak

baino erretzenago nau,

gizakien ikur zalantzazkoa,

adimena,

kiskaltzenago dit

ilargiaren maitasunezko aginduak baino.

Zure alu-bizarretan

bizioaren iturri bilaka ezin banadi,

atera begietatik zure amuak

edo atera iezazkidazu begiak eurak

eri jostari horiekin.

(51) Edozein klase-egun

Erlojuak erandako minutu jaioberrien pisua betazaletatik eskegita,

tinta idorturik, odol ameslaria legez,

hauts zuriaren dantza zoro gogaikarria harrapatzeaz

ahaztu gara.

Adimenaren hesiak, hitz handien itzalak urturik,

askatzen gaitu harlauzazko oihartzunetan

oina, buru lokartuaz batera,

ipintzerakoan.

Sabaia goian egon liteke,

hormak hertsiak izan,

hotza sentipenetaraino,

baina gogoaren ihesaldia harago iristen da,

metodo zuzentzaileak,

asperrez lotutako bide luzeak,

ikaskuntzaren gezurra betiko finkatu nahi izan arren.

Itsasoan bideak desagertzen dira

Bidaiariak aurrera egin ahala...

(52) Galdutakoak

Itaundu nion txiriboginari

bihotza galdu nuenetz hango barran,

baina argiak gogorarazi zidan

gau gorri hartako telefono deian

idortu zitzaidana.

Itaundu nion txiriboginari

burua galdu nuenetz hango jangelan,

eta ispiluak orduan gogora ekarri

orri laukituetan arrazoien bila

betiko joan zitzaidana.

Itaundu nion txiriboginari

sena galdu nuenetz hango irolean,

ke urdinak esan zidanean

basurde beltza ikusi zuela

betiko oihanetara eroaten.

Itaundu nion txiriboginari

lotsa galdu nuenetz mahai hezeetan,

baina karminak aitortu

marrubi ireki berrien haginkadak

goxo eran zidala.

Itaundu nion aireari, azkenik,

ezer galdu nuenetz txiriboga hartan,

eta txiriboginak erantzun, irria ostendurik,

urteak, dirua, gibela, mahatsen arimaz

agortu nituela trago txikitan.

(53) Askapena

Ixilean,

oharkabean,

iritsi da bihotz-ixuriaren askapen eguna.

Hartuko ditut zure gogoetak

eta horman iltzatuko

tximeleta idortuen antzera,

eta zure izterren azalaren ukiak balsa

joko du,

gogoetok dantza egin dezaten

euren hegal lehortuez.

Margo ugaritan argiak

zeharkatuko ditu hegalen

margo ugariak,

bals horren bemolen ahogozoa

hormen zurian itxuratuko,

eta unearen jabe izango gara,

errege-erreginak

margozko gogoeta hilen erresuman.

Orain ezin entzun zure buruko ahotsa,

buru hustuta zaitudalako,

betetzen zizuna iltzetan eskegita,

idortuta,

edertasun hila,

izugarri beldurgarria,

eraniko bilduma guztien erdiragarria;

eta zer axola.

Orain barrunbea dantzugu ondo,

gogo biluzia.

Eta ez dugu besterik behar,

ez beharko.

(54) Aldendurik

Zure beldurren gezurrek jada ezin zauri nazakete, eta

badakizu,

biraoak esan,

eta hamaika mamu duzu asmatzen,

nire poltsikoen zuloetan gaulaneko ametsik

al dagoen zelatatzeko.

Baina urrats bi,

hamar bizitza

berandu zabiltza, ibili,

bere labirintoan hertsiriko

itxurakeria zaharra bezala.

Behin lortu dut aurrea hartzea

eta ez dago atzerakorik,

leiarrezko jauregien eta paperezko aginduen

zure ipuin erbesteratuetan

ondo ikasi nuenez,

mina jan eta barrea tuka egitearen poderioz.

Urrundik zakuskit,

eta dagoeneko ez zara

mozkorraldi ilun baten

ameskeria lausotua baino.

Edo horren usaina agian.

(55) Inbasioa

Magurioak

hazi eta hazi,

gainezka, ugaldu,

buruaren barnealdean.

Magurioak dira hausnartzen dutenak,

magurioen lerdea argitzen duena,

eta itzala handitzen da

adimenaren honako aldean,

borobil egin, geldoa, hezea;

magurioa bera, begiak kanpora.

Magurioak ostera,

hazi eta hazi,

gudaloztea.

Distira, lerdea,

ugaldu maskorrak,

bihurtu, gurpildu, garunak eta odola.

Haizea jaten du magurio ederrak.

Begiak kanpora,

etxea lepora,

magurioak badoaz,

erasora, aurrera,

nire buruaren b

arrualdean.

(57) Loretan

Goiz bihurgunetsuon

lorearen banatzean murgildurik,

usain berrietan urtuko naiz

odol beroak gogorturik.

Gantzutuko dut gogo gorria,

lore-orri gorri minak neure hizkuntza

bihurturik,

berba-jario busti amaigabean,

zure goizeko ihintz-tanta labainak

egarria berdinduz,

ibaiak askatuz;

elurraren urtzaro beroetan

lore iratzartua bizi berrira

eroango da

zabalik itxarondako

korronte laztankorra edateko,

nire nekeak bustirik.

Orain utzidazu loak hartzen

zure arnasaren urrumetan,

ekarririko zure bake berrian,

ene urruneko lore maitea.

(58)

Mila bider hildako zure hitzak

itzultzen dizkidate hormek,

beldurrak baino hutsago,

hain alferrik zelan

hurrengo mozkorraren ukatzea.

Zelan hornitu

ahanzturaren gauak huts egin gabe

eranzten duen

iragan-mina?

(1998-2-28)

II – 2005-2013

(61) Gura dut Euskal Hiria

Euskal Hiriarekin amets egiten dut.

Entzun nizun behin, baserriaren aurrean.

Neuk ere

Euskal Hiria nahi dut.

Euskal Hiri handia, hiri irekia.

Euskal Hirian inork ez dizu izengabetasuna leporatzen.

Grisa, nabarra, beste kolorerik ez,

azal bakarra.

Sutondorik behar ez, ilunaren beldurrik ez,

plastikozko mila izarrek

gauaren egiten zaituzte jabe.

Euskal Hirian ohe bat

espaloi, zubipe, kalezulo,

zakarrontzi bakoitzean;

maindire bat

kartoi, egunkari,

hondakin bakoitzean.

Euskal Hirian iraganik ez,

nori axola zure etorkizunak.

Marmarrik ez,

kuxkuxeatzeko duzu telebista-saioa.

Amets egiten dut Euskal Hiri horrekin,

euskal izango bada

zaldia, barrautsa,

berakatza izango baita

nire irribarrea.

Putek ere euskaraz jango didate

bakardadea,

ahoa beteta

hizkuntza unibertsalaz.

Euskal Hirian ikasiko dut

kale zarpail horiek saihesten,

hiriaren beste soineko distiratsuan

nire zoriona babesten.

Euskal Hirian oinak

ez dira inoiz nekatzen,

desioak gurpilak ditu,

hiri-dendetan dira erotzen.

Neuk ere amets egiten dut

hiriko zuhaitzekin;

neurrira arnasa eskaintzen,

burdin hotzaz txoriak aldentzen,

zirin erraldoi horretan

zirin txikiez babesten

gaituzten adar distirekin.

Euskal Hiriari bihotza irekiz

herriari diot itxi.

(2005-1-12)

(62) Egunak ez dira nireak

Eta badoaz. Jaberik gabe, baimenik gabe, damurik gabe.

Inoren zain geratu gabe.

Joan doaz, eta ez doaz inora. Helmugarik ez, helbururik ez. Egunek ez dute etorkizunik.

Geroaren gezurra ez dute haiek asmatu. Ahotsik gabe dioskute: no pass, no future. Egun, gaur baino ez.

Baina joan… kabroiak badoaz!

(63) Supermerkatuan

Non daramate barra-kodea

zure laztan zuriek?

Zure musuek utzi al dute hildakorik

botulismoak jota?

Zenbat hizkuntzatan behar dute

zure zizpuruen etiketek?

Zer zenbaki sakatu behar dut

zure agintzarien pisua neurtzeko?

Non irakur dezaket zure maitasunaren

iraungipen data?

Bihotzaren taupadak gelditzen zaizkidanean

zer koloretako ontzian bota behar dut?

(64) Itolarriari

Izarrak itsutzen dituzuen kale sobera argiztatuei,

ikasi eta inoiz barneratu gabeko moralari,

irribarre debaldeko zuriei,

uniforme berdinzaleei,

zure hodi burrunbarien monoxidozko bihotzari,

bide zuzenetik oker garoatzaten zure konbentzio ez-konbentzigarriei,

zure asfalto eta plastiko arteko paradisu amesgaiztokoari,

zure ihesbidezko droga kartzeleroei,

merkatal askatasun dogmatikoari,

egunero irribarreak margotzen dizkigun zure grisari,

zure zorion erosi, erosi, erosi, salduari,

atzean utzi gaituen zure aurrerabide azkar motelgarriari,

garena erakusten digun pantaila sortzaile-gortzaile, sorgortzaileari,

tradiziozko traizio buruasegarriari,

hezurretaraino sartzen diguzun presio asegaitzari,

zure kultura-zabor garbi guztiari, bihotz-bihotzez

eskerrik asko, mila esker.

Esker mila zugan itota artista bilakatu,

beste salbazio kondenaturik izan ez duten ahots horiengatik,

arrastoan sartzerik izan ez duten sortzaile madarikatuengatik.

(Yutaka Ozaki entzun eta labean berdela prestatu bitartean, vodka tanta

batzuk edanda sentitutako leherketa txikia. Beste bat).

(65) Zure euria

Zure begitik eskegiko den

malko matxinoa izango naiz,

zure masailean behera

irristatu ahala hazi eta ugaldu,

euri bihurtuko dena.

Gorputz osoa besarkatuz

blaituko zaituen euri fina;

xirimiria baino ez

hasieran,

zaparrada, uholdea bilakatzeko,

arropa azalari atxikiz,

laztan busti hotzetan

zure muturtxo arrosak gotortuz,

zure egia hezearekin nahastuz, bat eginez,

zure egia hezea bera

neu izan arte.

(66) Neska lirain bortxatua

Neska lirain hori,

zure gorputz beltzaranean

alderantzizko bidaia eskaini zenidana;

zure zango luzeetan gora,

zure belauneko gailurretik behera,

haran arteko laku gardena

eskaini zenien nire begi

liluratuei,

eskuzabal,

ahalkerik gabe.

Besoak goratuta,

adats iluna nahastu,

tontor paregabe elurtuak

begientzako opari,

zilborrean etzaten utzi

eta paradisua zabaldu zenidan

urtebetez horditzeko,

zorionak zorabia nintzan.

Neska lirain hori,

ez zara zure buruaren jabe.

Aske itxuraz eman zenidan

amets haragizkoak

jabea zeukan

eta kateak

ezkutatu zituen zure azal azpian.

Jabe zitala,

borrero doilorra,

txakur zaindari koldarra,

egiaren beldur

zure altxorrak ukatu nahi

dizkidana.

Ez utzi bortxatzen,

ez utzi gezurrari

zure adorea otzantzen.

Altxatu gorputz luze eta lirain hori,

sabelean marichiweu tatuatu zuen

leinu zaharraren jakinduria,

kemena,

sen matxinoa

atera eta

lot nazazu zure larruari,

ez utzi urruntzen

bihotzari taupada berria

eman dion gerri kartsutik.

Bion artean, zin degizut,

mozorroa erantziko diogu

egunero bortxatzen zaituen

arima saltzaileari.

(2010-1-19, Temukoko kartzelan)

(67) 2+2

Dos más dos marca este tiempo

en que dos intentamos ser uno.

Dos latidos de dos mundos

que en caricias y susurros, en sueños, rejas y besos

crearon su propio universo.

Tú eres mi Latinoamérica,

por ti bebo del sudor de los pueblos oprimidos,

tú llevas en tus suspiros

la llama que aún golpeado

me hace sentirme invicto,

orgulloso de vivir

por descubrir los secretos

que guarda esa vieja tierra

bajo tu joven cuerpo.

Si tantas veces quebrada, de tantas cadenas cargada

se reinventa a sí misma

trayendo nuevas primaveras

por más que golpee el invierno,

de tu mirada infinita, de cada efímera risa

sacaré un nuevo parche

para seguirte queriendo.

Tú eres mi Latinoamérica,

por los ecos de tu voz amo yo todos los vientos,

en ti encuentro lo que busco,

lo que ya llevaba dentro,

las mil razas que son una,

como los dos mundos nuestros.

Dos más dos marca este tiempo,

y tú, Vane, ya marcaste este hombre que te ofrezco.

(2013-3-24)

III – 2016-2020

(68) Ni bat asmatu nuen

Ni bat asmatu nuen,

bikaina,

nahi nuen neurrikoa,

onak zirela ikasi nuen dohainez jantzia,

eta asmatu ez nuen niak

bere bizi osorako lantzat hartu zuen

asmatu nuen nia gezurrez gezur

biluztea,

suntsitzea,

gezurtatzea.

Maitasuna maite nuela asmatu nuen,

maitatzen banekiela.

Maite behar nituen pertsonak maite nituela

asmatu nuen.

Maitatzen banekiela,

maite behar nituen pertsonak maite nituela

sinistu nuen.

Nire neurrirako maitasuna asmatu nuen,

maite behar nituen pertsonen neurrikoa.

Maitasuna nuen gustuko, bai,

maitasuna, hitza bera,

hitzari asmatu diogun esanahia,

hitzak asmatu diogun esanahia badaukala sinetsita.

Esanahi hori maite nuela barneratuta.

Asmatu nuen niaren neurriko maitasuna zen hura.

Eta maitasunak bere bizi osorako lantzat hartu zuen

maitalez maitale

bere esanahia

biluztea,

suntsitzea,

gezurtatzea.

Ni bat asmatu nuen,

bizitzeko maitasuna besterik behar ez zuena.

Eta orain maitasunaren esanahiaren bila nabil

niak zelan bizi behar duen

asmatuko badut.

Ni berri bat asmatu beharko dut

maitasunari esanahi berria aurkitu

orduko.

Edo porrota onartu,

niak asmatzeari utzi,

asmatu ez dudan nia izan,

naizen ni bakarra izan,

eta maitasuna libre utzi

bere esanahiak bila ditzan,

maitasunak libre izaten baino ez baitaki,

asmatu ez dudan niak bezala.

Bizi osoa emango diet euren burua

biluzteko,

suntsitzeko,

gezurtatzeko.

(2016-9-3)

(69) Erdian

Erdian jaio nintzen,

ez goizegi ez berandu,

garai lokartuan

ez ikatz gori ez elur hormatu,

buztin epel akaso.

Erdian, beti erdian.

ez gozo ez garratz,

ahoan atsegin, gehienez,

ez maitatuegia ez gorrotatua,

estimatua sikiera.

Gau-mahaiko argi motela,

iluntasuna uxatzen dizuna, ametsak argitu barik,

lerroei ozta-ozta

jarraitzeko nahiko.

Erdian, beti erdian.

Ez akuilu ez galga,

makulu badaezpadakoa.

Jaio nintzen,

bizi naiz,

erdian,

ezerezean.

(70)

Zure agintzaria gure ukoa,

beharrean daudenen bideak mugatzeko

askatasunaren berme;

ez zauzkatenak ez dira,

inoren eskuetan gotortzen zaituztenak

haien eskuak badira ere.

Eskubide mugatua mugagabean ezarria,

jainko guztiak legez ezerezean hazia.

Zure babesa gure ezina,

gure izerdiak ospatzen duena, esku hutsik eta pozez.

Gurtzen zaitugu, bai, zu,

gure bortxatzaile kutuna;

aldarea ere ez gurea,

bai gaineko esku-erakutsiak.

Magia orok du amarrua, ondo armatua zureak.

Frantsesak aspaldi biluztu zintuen,

baina errege hura lez

soineko liluragarrian ikusten zaitugu oraindik.

Liluratik itzarriz gero, beranduegi ez bada,

aztiei esango diegu:

ospa, danona donea.

(71) Ez zaitut aurkitu

Kalera atera naiz gaur zure bila

eta espaloi bustiak oinen puntetan dabilen jendez gainezka ikusi ditut,

aurpegi urdinak guardasol grisen azpian

zugandik aterpetu nahian.

Euritatik aterpetu naiz ni, lehen tabernan

eta albiste etsiak ikusi ditut barratik bere buruaz beste egiten

pintxo lerro ordenatuek arbuiatuta,

eta haien artean ere ez zara egon.

Gizon idor bati erreparatu diot,

tabernako azken zuloan, argiaren eta begiraden etsai,

haren eskuan txurro bat,

txurroaren muturrean soldata eskegita

tanta lodi ilunetan,

norena ote soldata,

gizonarena,

txurroarena,

zerbitzariarena,

kalean geratzear dagoen langilearena,

ez zurea,

ez lansari tantetara makurtu ez den ideia iheskorrarena,

ez kikara bat txokolatean igerian dakienarena.

Poltsikoko hiru euroetan kaiolatuta atera naiz,

atera naute, doako euripera.

Higatuta dauzkat zolak nire zapatarik berrienetan

eta espaloiaren mihi hezea sentitzen dut

galtzerdiak miazkatzen;

behatz lodia ezkerrean,

juanikotea eskuinean,

bereizkeriarik gabe.

(72) Mendez mende men

Men egin, otzana izan, esanekoa.

Esandakoa bete, esan dizuten lez.

Jehova, jainkoa,

Ala ahalguztidunaren kontrako bekatu ororen iturria desobedientzia,

jainkoaren beldur ez izatea,

omen.

Men egitea eta beldurra,

binomio banaezina.

Ona da menderatuok men egitea,

omen.

Mendekoak omentzen dituzte.

Menderatuak mendez mende, mendekua amets,

menturaz.

Eta bitartean,

men,

amen,

omen.

Baina badauzkagu beste men batzuk:

ikusmena, entzumena, ulermena,

mintzamena, adimena, ekimena...

Men egiteko eginak ez daudenak.

Erabakimena,

sormena.

Gozamena gaiztoa omen, men ez egiteko deia.

Geu izateko,

orain eta hemen.

(73) Musukoa

Derrigorrezkoa ez zenean jarri nien musukoa musuei,

eta orain,

derrigorra denean,

musuka jango nituzke hodeiak eta olatuak,

izurdeak eta basurdeak,

baita adreiluak eta eskudelak ere, musu gogorrari haginak zorrotz.

Musuko barik,

musu barik,

musugorri,

musik eskatu barik,

baina, beharbada, seguru,

hordagoka,

karta barik ere.

Seguru urrun nahi gaituztela

musu seguru orotatik.

Hordagoka beldurra txertatzeko zain.

Ardorik gabe edango dut kopa hutsa

eta kristalak mamurtuko ditut, haiek dira gozoenak.

Irribarre egingo dut orduan,

baina ez duzu ikusiko,

musukoa jantzi dudalako begietan,

hori ez baita derrigor.

Eta berriro musukoa jartzeko agindua iristen denean

hasiko naiz musuak oparitzen

hodeiei eta olatuei,

izurdeei eta basurdeei.

Baina ez zaitez, arren, izan balkoi atzamarluzea,

tximeleten, txibiriten, eta txipiroien musu askeek

nazkatuta.

Neu ere nazkatu nauzue, musu truk, eta hobe

musukoa janzten badut.

(74) Kaiola bizitza

Badago bizitza bat gogoratzen ez dudana,

badago bizitza bat kaiolarik ikusten ez nuena,

badago bizitza bat kaiola ikusi nuena,

badago bizitza bat kaiola barruan beste kaiola bat topatu nuena,

ez dago bizitzarik kaiola orotatik at,

denok ihesi ez bagoaz batera.

(75) Pisu bat dago

Pisu bat dago nire betileetan,

ikusten uzten ez didana.

Pisu bat dago nire iraganean,

gelditzen uzten ez didana.

Ez ditut pisatu nahi,

baina pisatzen ditut

pisu diren hitzak, promesak, arauak,

haien pisukide diren

ohiturak, usteak, marmarak.

Pisu bat dago nire papilotetan,

entzuten uzten ez didana.

Pisu bat dago nire etorkizunean,

pausua galarazten didana.

Ez ditut pisatu nahi,

baina pisatzen ditut

pisu diren irriak, zirriak, laztanak,

haien pisukide diren

malkoak, listuak, azalak.

Pisu bat dago nire azazkaletan,

idazten uzten ez didana.

Pisu bat dago une honetan

pisatzerik ez dagoena.

(76) Bertigoa

Amildegiaren ertzetik begira,

bakarrik,

gerra honek utzitako bajak zenbatzen ditut

atzamarrak eta behatzak agortu arte.

Amets egiten ei genuen behin

hil arte jarraituko genuela

metaforak, hiperboleak, harriak

amildegira botatzen,

gora, beti gora,

jakinik

gure kontra itzuliko zirena

bat, bi, hamaika, hogei,

metafora, hiperbole, harri

guztiak itzuli ere,

geure buruaren kontra.

Amildegiaren ertzean,

bakarrik,

bertigoa sentitzen dut, gauza berria,

altxatzen den hormaren ertzeko belarrak begiztatu nahian.

Bertigoa ala beldurra,

neu ere

amildegian gora jausiko ez ote naizen,

goiko ertzetik ibiltzera ohitu

eta metaforak, hiperboleak, harriak

amildegira botatzen,

behera, beti behera,

zaletu naitekeen.

Zerua apurtu nahi zuten

gure metafora, hiperbole eta harriek

duela ez hainbeste,

eta bertigoa ematen dit pentsatzeak

hodeiek eta izarrek leku bat egin ziezaguten

baino ez ote zen

antzerkia.

Bourdieuren amildegiaren ertzean natza,

bakarrik,

haitzek eta olatuek elkar besarkatzen duten lerro horretan,

gora so egitearen bertigoa

menderatzeko indarrak biltzen,

beste egun batez,

jaurtitako metafora, hiperbole, harri euriaren zain,

aterkirik gabe.

Ikusten nauzue hortik goitik

garai batean hemen behean nirekin egon zinetenok?

Iritsi zaizue haraino inoiz

amildegiaren ertz honetatik jaurtitako

antitesi xumeren bat, sikiera.

(2020-12-23)