Hirugarren Reicha (alemanez: Drittes Reich, «Hirugarren Inperioa») Alemaniako diktadura-erregimen naziak 1934tik 1945era hartu zuen izen ofiziala da. Germaniako Lehen Inperioaren (800-1806) eta Bigarren Inperioaren (1871-1918) ondorengotzat jo zuten naziek beren erregimena. [1]

Hirugarren Reicha

Deutsches Reich

1933 – 1945

Estatu nazionalsozialista

Ereserkia

Goiburua

Ein Volk, ein Reich, ein Führer.

Hirugaren Reicharen kokapena Europan, bere hedadurarik handienean (1943)

Geografia

Hiriburua

Berlin

Biztanleria

1941 (Alemania handia-Großdeutschland) 90030775 inguru. Dentsitatea: 129.3 /km²

Azalera

633786 km²

Ekonomia

Dirua

Reichsmark

Kultura

Hizkuntza(k)

Alemana (ofiziala)

Erlijioa

Kristaua (protestantea %54 eta katolikoa %40).

Historia

Sorrera

1933

Desagerpena

1945

← Aurrekoak

Weimarko Errepublika

Sarreko arroaren lurraldea (Nazioen Liga)

Austriako Estatu Federala

Txekoslovakiako Lehen Errepublika

Klaipėda eskualdea

Danzigeko Hiri Askea

Poloniako Bigarren Errepublika

Italiako Erresuma

Eupen-Malmedy

Luxenburgo

Alsazia-Lorrena

Drava Banovina

Ondorengoak →

Flensburgeko Gobernua

Alemania Okupatua

Austria Okupatua

Txekoslovakiako Hirugarren Errepublika

Kaliningradoko Oblasta

Saar (Babesletza)

Poloniako Herri Errepublika

Italiako E.S.

Eupen-Malmedy

Luxenburgo

Alsazia-Lorrena

Yugoslavia Federal Demokratikoa

Eduki-taula

1 Historia

1.1 Aurrekariak

1.2 Naziak aginpidera igotzea

1.3 Funtzionarioen kontrola Alemania nazian

1.4 Hitlerren asmo espantsionistak

1.5 Kanpo politika

1.6 Txekoslovakiaren inbasioa

1.7 Poloniaren inbasioa

1.8 Bigarren Mundu Gerra

1.8.1 Blitzkrieg

1.8.2 Europako konkista

1.8.3 Errusiako inbasioa

1.8.4 Aliatuen garaipena

1.9 Holokaustoa

2 Ikus, gainera

3 Erreferentziak

4 Kanpo estekak

HistoriaAldatu

AurrekariakAldatu

Lehen Mundu Gerraren ondoko Alemanian XIX. mendeko liberalismoa ospea galduz zihoan. Hango erakundeen historia liberalismoaren kontrakoa eta aristokraziaren aldekoa izateagatik bereizi zen, baina Alemaniako sozialdemokraziak bere gain hartu zuen proiektu liberala bere formula demokratikoan. Horrexek galarazi zuen 1919an espartakisten iraultza. Weimarko Errepublika berria ez zen erregimen demokratiko bati egonkortasuna emateko gauza izan, egoera zena zelako: oso krisi ekonomiko larria, inflazioa eta langabezia; eliteko militarrak eta intelektualak nazionalismo autoritario baten alde, iraultza kontserbadorea; gudari ohi asko, ongi antolatuak eta gerrarako prest; gerra-ordainaren zama ekonomiko zein sinboliko ikaragarria; eta ezker politiko gero eta aktiboagoa. Giro horretan, autoritarismoko jarrera garbietara egin zuen eliteko liberalismoak (von Papen eta Schleicher jeneralaren gobernuek).

1923an naziek Garagardotegiko Putscha antolatu zuten Munichen, Alemaniako gudarostearen parte handi bat erakarriko zuen indarrezko ekintza ausarta zirudiena, aginpidea hartzeko. Horrela, jarrera ultranazionalista eta arrazista garbiekin, Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialista (NSDAP) azaldu zen bat-batean Alemanian. Ekinaldiak ordea, huts egin zuen, eta Hitlerrek beste era batera antolatu behar izan zuen aginpidera iristeko bidea, helburu berarekin beti ere, sistema zaharra irauliz, eta haren ordez, estatu totalitario baten proiektua jarriz.

Naziak aginpidera igotzeaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Adolf Hitlerren gailentzea»

Adolf Hitler 1933an

1932ko uztaileko eta urriko hauteskundeetan, Alemaniako Langile Alderdi Nazional-Sozialistak botoen %37,3 eta %33,0 lortu zuen, hurrenez hurren. Bi hauteskundeen artean alderdiak bi milioi bozka galdu zituen. [2] Hala eta guztiz ere, ezegonkortasun politikoa eta gobernu sendoa osatzeko ezintasuna zela eta, 1933ko urtarrilaren 30ean, Franz von Papenen aholkuz, Hindenburg presidenteak Adolf Hitler hautatu zuen kantziler (gobernuburu). Izan ere, von Papenek -kantzilerordea gobernu horretan- Hitler mendean hartzeko gauza izango zela uste zuen. [3]

Nolanahi ere, Hitler kantziler izendatu zuten egunaren biharamunean hasi zen aginpidea (Machtergreifung) lortzeko benetako borroka. Hurrengo egunetan –agerraldi eta desfile, bilera masibo, banderak haizeetara– asaldaturik eta aztoraturik ibili zen jendea. Hitlerrek Legebiltzarra desegitera eta hauteskundeak deitzera behartu zuen Hindenburg. 1933ko martxoaren 5ean egin ziren hauteskundeak, oso-oso giro gogorrean: beldurra eta indarkeria ziren nagusi eta, Reichstagi su eman ziotelako aitzakian (komunistei leporatu zieten ekintza), eten egin ziren herritarren eskubideak oro. Botoen %44 bere alde, eta Aginte Osoaren Legea onarturik, Alemaniako diktadore bihurtu zen Hitler: Legebiltzarreko instantziak banan- banan deseginez joan zen; Länderrak berdindu zituen; NSDAP izan ezik, alderdi guztiak debekatu zituen; alderdi horretako hegal erradikal osoa eta balizko oposizio eskuindarra suntsitu zituen, kideak hilez (Labana luzeen gaua, 1933ko ekainaren 29an); eta, bere burua Alemaniako Führer izendatuz, bere gain hartu zituen aginte guztiak. Hitlerrek izugarrizko azkartasun eta erabakitasunez jokatu zuen aginpidea lortzeko. Hindenburg 1934ko abuztuaren 2an hil zen. Ordu gutxiren buruan, Adolf Hitlerrek bere burua presidente izendatu zuen, era horretan bi karguak (estatuko eta gobernuko buruzagitzak) batuz. Hori Alemania Naziaren edo Hirugarren Reicharen hasiera izan zen.

Funtzionarioen kontrola Alemania nazianAldatu

Naziek boterea lortu eta berehala funtzionarioen —eta oro har Alemaniako gizartearen— kontrola ezarri zen. Kontrol zorrotza lortzeko hilabete luzeak behar izan bazituzten ere, 1935erako nazien legeek eragina itzal luzea zuten. Behean agertzen diren memoriak aleman funtzionario batek idatziak dira eta ondo azaltzen dute funtzionarioekiko kontrola:

« Nire aitak sarritan bere saila izan zen funtzionarioen bisita izaten zuen. Hainbat urte zeramatzan erretiratua, baina oraindik ere harreman pertsonal batzuk bazituen eta gozatu egiten zuen noizean behin entzunez zertan zetzan auzi bat ala bestea, funtzionario edo gobernuko kide gazteren baten karrera zertan zen, eta parte hartzeko aukera izan eta aholkuak edo gomendioak modu informalean eskaintzen zituenean. Bisitak ez ziren eten, baina elkarrizketak beti-batekokak eta tristeak bihurtu ziren. Nire aitak, esate baterako funtzionario bati edo besteari buruzko galdera egiten zuen, haren izena esaten zuen eta bisitariak labur-zehatz erantzuten zion: «4. artikulua» edo «6.artikulua».

Berriki aldarrikatutako lege baten artikuluak ziren horiak; «Funtzionario profesionalak lehengoratzeko Legea» zuen izena eta arau bakoitzak ezartzen zuen mendeko postuak zituzten funtzionarioak lekualda zitezkeela, nahitaezko erretirora behartu zitezkeela, behin-behineko kalte-ordain batekin kalera zitezkeela edo erretiro bat jasotzeko eskubiderik gabe kanpora zitezkeela. Artikulu bakoitzak patu bat zuen aipagai. 4. artikulua kolpe suntsitzailea zen. 6. artikuluak gradu-beherapena eta apalkuntza zekartzan. Garai hartan, zifra horiek nagusi ziren funtzionario talde guztien elkarrizketatan.

Behin batean, nire aita kide izan zen administrazioko lehendakaria agertu zen. Aita baino askoz gizon gazteagoa zen, eta biek ala biek liskar profesionalen batzuk izan zituzten beren garaian. Lehendakaria sozialdemokrata izana zen eta nire aita «eskuinerago» zegoen, beraz, muturrek behin baino gehiagotan egin zuten talka; gainera, gazteak postu altuagoa izateak ere ez zituen gauzak gehiegi goxatu. Hala ere, bi gizonek elkar errespetatzen zuten eta bere harreman ez-profesionala ez zen sekula erabat etetera iritsi.

Oraingo honetan, bisita ikaragarria izan zen. Lehendakariak berrogei eta berrogeita hamar urte bitartean izan arren, hirurogeita hamar urte zituen, aita bezain zaharra zirudien. Erabat zuri zegoen. Aitak geroago kontatu zidan, sarritan, elkarrizketaren haria galdu zuela, ez ziola erantzun eta besteretua egon zela, begirada beheratuz, ondoren, inolako testuingururik gabe, hau esateko: «Ikaragarria da, lagun maitea. Besterik gabe, ikaragarria». Agur esatera etorria zen. Berlin utziko zuen «aldirietako tokiren batean ezkutatzeko». Kontzentrazio-esparru batetik atera berria zen. Lehendakaria, bide batez, 4. artikuluko bat zen.

Nire aitari dagokionez, esan dudan bezala, denbora asko zeraman erretiratua, ez zuen jadanik inolako botererik eta, nahi izanez gero ere, ezin izango zien naziei kalterik egin bere funtzioez baliatuz. Hala, su-lerrotik kanpo zegoela ematen zuen. Baina, behin batean, berari ere galdeketa luze bat zuen idazki ofizial bat iritsi zitzaion, «Funtzionario profesionalak lehengoratzeko Legearen X artikuluaren arabera, ondoren agertzen diren galderei zehatz-mehatz erantzutea eskatzen zaizu eta betiere, egiaren arabera... Ez erantzuteak edo modu okerrean erantzuteak ondorioz ekarriko du erretiro-pentsioa galtzea Y, artikuluaren arabera...».

Galdera mordoa ziren. Nire aitak adierazi behar zuen zer alderdi politiko, elkarte eta antolakuntzatan parte hartu zuen bere bizitzen, bere lorpen nazionalak zerrendatu behar zituen, azalpenak eman eta desenkusak eskatu horregatik eta hargatik eta, azkenik, jadanik inprimatuta zegoen testu batean sinatu «altxamendu nazionaleko Gobernuari zabal-zabal eskaintzen zion babesa». Hitz gutxitan: estatua berrogeita bost urtez zerbitzatu ondoren, bere burua apaldu behar zuen berriz ere, ondo merezitako pentsioa jasotzeko.

Nire aitak galdeketari begiratu zion puska batean eta isilik egon zen. Biharamunean idazmahaiaren atzean eserita ikusi nuen, galdeketa aurrean zuela; begirada tinko zuen, aurrerantz, haren gainetik.

-Beteko al duzu? -galdetu nion.

Aitak galdeketari begiratu zion, keinu bat egin eta tarte eder batean isilik egon zen. Ondoren esan zuen:

-Ez nukeela egin behar uste duzu?

Isiltasuna.

-Ez dakit oso ondo zertaz biziko ginatekeen zure ama eta ni -esan zuen ondoren.

-Egia esan, ez dakit -errepikatu zuen, tarte bat pasatu ondoren-. Jakin ere ez dakit -esan zuen irribarre egin nahian- nola nahi duzun Parisera joan eta zure tesia egin.

Estututa isildu nintzen. Ondoren, aitak galdeketa alde batera utzi zuen, baina ez zuen gorde. Inprimaki hura mahai gainean egon zen egun batzuez, inork bete gabe. Arratsalde batez, ordea, bere bulegora joan nintzenean, aita ikusi nuen idazmahaiaren atzean galdeketari erantzuten kaligrafia motelez, idazlan bat idazten ari den ikaslearen antzera. Ordu erdi geroago, gelatik atera eta gutuna postontzian bota zuen bere buruari iritziz aldatzeko betarik eman baino lehen. Kanpotik ez zuen inolako aldaketarik erakutsi, ez zuen ohi baino urduritasun gehiagorekin hitz egin, baina, hala ere, gehiegi izan zen beretzat. Beren keinuak eta hitzak gehiegi menderatzeko ohitura ez duten pertsonen kasuan, organo fisikoren bat arduratzen da betiere emozioez oso bortitzak direnean eta gaixotasun moduan erreproduzitzen ditu. Egoera horietan, batzuen bihotzekoak izaten dituzte. Nire aitaren kasuan, kaltetutako organoa urdaila izan zen. Idazmahaiaren aurrean eseri bezain pronto, aitak zirkin egin zuen altxatzean eta oka egiten hasi zen modu konbultsiboan. Bizpahiru egunez ez zen ezer irentsi edo ezeri eusteko gai izan. Hura izan zen bere gorputzaren gose-grebaren hasiera, eta ondorioz, bi urte geroago hilko zen modu miserable eta dohakabean.

»

Sebastian Haffner, Historia de un alemán: memorias 1914-1933, 2003. Moldatua.

Hitlerren asmo espantsionistakAldatu

≪Eta Führerrak hau esan zuen ondoren: "Alemaniar politikaren helburua alemaniar arraza-komunitatea iraunaraztea eta handitzea da". Beraz, espazioa zen gakoa. (...)

Alemaniar politikak kontuan izan behar ditu bi etsai gaindiezin: Erresuma Batua eta Frantzia. Herrialde horientzat, Erdialdeko Europan alemaniar estatu erraldoi bat izatea zauri bat bezalakoa da; Alemaniak bere boterea handitzearen aurka jarriko dira, bai Europan, bai itsasoz bestaldeko lurraldeetan,, eta aurkaritza hori egiteko alderdi guztien onespenean oinarrituko dira. (...).

Indarkeriaren bidez soilik gaindi daiteke Alemaniaren arazoa, baina indarkeriak arriskuak ere baditu. (...).

Lehorreko gudarostearen ekipamendua, gerrarako itsasoko armada eta abiazioa ia prest daude, eta ofizialen kidegoak, ia osatuta. Ekipamendua eta armamentua modernoak dira. Oraindik ere itxaroten jarraitzen badugu, agian zaharkituta geratuko dira. (...) Une honetatik 1943-1945era bitartean ekiten ez badiogu, elikadura-krisia izango dugu urte batetik bestera, eta gordekinik gabe geratuko gara; gainera, ez daukagu nahikoa dibisarik krisi horri aurre egiteko.

(...) gure helburua bat-batean Txekoslovakia eta Austria menderatzea da (...).≫

Reicheko kantzilertzan izandako elkarrizketaren ahozko prozesua, 1937ko azaroak 5.

Kanpo politikaAldatu

Kanpo politikaren alorrean, Hitlerrek Versaillesko ituna erabat arbuiatu eta alemaniar guztiak Reich handi batean bildu ondoren, Ekialdeko Europan inperio bat sortzea proposatzen zuen. Potentzia demokratikoek, aldiz, zein bere arazoetan murgildurik, ez zioten arreta handirik eman haren esanei, eta harropuzkeria hutsaltzat hartu zituzten. Iragarritakoak betetzen hasi zen Hitler ordea: 1933an Nazioen Ligatik irten eta armaz hornitzeari ekin zion; 1935ean, nahitaezko soldadutza berrezarri zuen; 1936an, Rhineko eskualde desmilitarizatua okupatu zuen, eta gomendatu zion Hermann Göringi ezinbestekoa jotzen zuen gerra irabazi ahal izateko ekonomia sistema prestatu eta puntuan jar zezan. Hitlerren erretorika inperialistak kutsatuta, ordura arte nahiko neurritsu portatu bazen ere, Etiopiaren konkistari ekin zion Mussolinik 1935eko urrian. Azkenik, 1936ko urrian, Antikomintern Ituna sinatu zutenean gauzatu zen diktadore faxisten arteko Berlin-Erroma-Tokio ardatza.

Ez etengabeko probokazioek, ez erretolika gerrazaleak, ez zuten erantzun irmorik izan. Nazioen Liga erasotzaileak moralki gaitzestera mugatu zen. Euren artean zatituta, ekonomia arazo larrietan murgildurik eta nor bere etxeko gizarte polarizazio geroz eta larriagoak kezkatuta, potentzia demokratikoek ez zuten zirkinik egin. Erresuma Batua, zeinak uste baitzuen gerra ondoko itunak zorrotzegiak eta bidegabeak izan zirela, ez zen fio Frantziaren benetako asmoez. Frantziak, bakartua ez geratzearren, Poloniarekin eta Txekoslovakiarekin zituen hizarmenak sendotu zituen. Bien bitartean, Europako eskuin muturra ez zen aspertzen Hitlerren erretorika antisobietarra txalotzen, eta langabezia eta ordena kontrolatzeko hark erakutsitako eraginkortasuna miresgarria iruditzen zitzaion.

Espainiako Gerra Zibilean (1936-39) argi eta garbi geratu zen Europako potentzia demokratikoen adore falta, ez baitzuten ezertxo ere egin legezko Errepublikako gobernuaren alde, potentzia faszistek lotsagabeki Francoren altxatuei laguntzen zieten arren. Frantsesen eta britainiarren jarrera zalantzatsuak harropuztuta, Hitlerrek beste atzaparkada bat eman zuen 1938an. Martxoan, III. Reichak Austria beretu zuen indarrez. Kontuan izan behar da, ezen, 1919an Habsburgotarren inperioa desegin zenetik, Austriak ez zuela nazio nortasun zehatzik, nahiz eta kultura aldetik germaniar munduko kide izan.

1938ko urriak 9: Alemaniar tropak Saazen (Txekoslovakia) sartzen.

Txekoslovakiaren inbasioaAldatu

Txekoslovakia kultura handiko herrialdea zen, oparoa eta industrializatua, gutxiengoen eskubideak errespetatzen zituen ekialdeko Europako herrialde demokratiko bakarra. Hain zuzen ere, Sudeteetan bizi ziren hiru milioi aleman hiztun hartu zituen Hitlerrek aitzakiatzat III. Reicharen mugak zabaltzeko. 1938ko irailaren 29an Erresuma Batua, Frantzia, Italia eta Alemaniako gobernuburuek Municheko Ituna sinatu zuten, zeinaren indarrez, Hitlerren hedazaletasunaren mende utzi baitzen Txekoslovakia. Itun hori amore emate lotsagarri gisa pasa da historiara. Edvard Benešen gobernuaren erresistentzia adoretsuak –ez baitzen kikildu etengabeko indar erakustaldien aurrean–, ez zuen ordea inolako oihartzunik izan mendebaldeko herrialde demokratikoetan.

Frantzia eta Erresuma Batua ez zeuden gerra bati ekiteko prest Txekoslovakia aldezteagatik. Uste izan zuten Sudeteak beretzearekin etsiko zuela Hitlerrek. Baina ez zuten asmatu. 1939ko martxoan ez zen jada Txekoslovakiarik: Txekiako partea Bohemia eta Moraviako alemaniar babes-herri bilakatu zen, eta Eslovakia Berlinen mendeko estatu txotxongiloa zen. Hil hori amaitzerako Hitlerren gudarosteak Memel lituaniar hiria okupatu zuen. Hurrengo hilean (1939ko apirilaren 7an) Mussolinik Albania hartu zuen mendean.

Poloniaren inbasioaAldatu

Txekoslovakiako krisialdiak argi erakutsi zuen Alemania naziaren lurralde anbizioak Versaillesko Ituna berrikustera baino askoz haratago heltzen zirela. Frantziak eta Erresuma Batuak, Hitlerren handinahikeria neurrigabeaz eta gerraren ezinbestekotasunaz oharturik azkenean, biek bat egitea eta armatze egitarauak bizkortzea erabaki zuten. Horregatik, Danzig beretzeko asmoak zituela iragarri zuenean III. Reichak –Nazioen Ligaren babespeko hiri librea zen, nahiz eta biztanleak alemaniarrak izan–, Frantzia eta Erresuma Batuko diplomaziak Poloniaren alde agertu ziren.

Hitler harri eta zur geratu zen, ez batzuen espero mendebaldeko potentzia demokratikoak diktadura militar, elizazale eta guztiz atzerakoi batek gobernatzen zuen lurralde haren alde ateratzerik. Kontuan hartu behar da, gainera, alde guztietatik arerioz inguratutako lurraldea zela, defenditzen guztiz zaila, beraz. Abuztuaren 23an, aurpegiko azalaren gogorra erakutsiz, Molotov-Ribbentrop ituna izenpetu zuen Hitlerrek Stalinekin. Haren bitartez, Polonia erdibanatu zuten eta Alemaniak Errepublika Baltikoetan sobietarren eragina onartu zuen. Bi aldetatik harrapatuko zuten beldurrik gabe, eta uste izanik mendebaldeko potentziek atzera egingo zutela azkeneko orduan, diktadore naziak Polonia okupatzeko agindua eman zuen. Baina oraingoan huts egin zuen. 1939ko irailaren 1ean hasi zen Bigarren Mundu Gerra.

Bigarren Mundu GerraAldatu

BlitzkriegAldatu

Alemaniak Blitzkrieg edo tximista-gerra sistema erabili zuen gerra hasieran. Lehen mailako berrikuntza militarra izan zen hura, Alemaniak beste herrialdeei buruz zuen arma desberdintasuna gainditzeko modukoa. Etsaiaren frontean bidea egiteko, arma guztiek batera aritu behar zuten. Behin bidea eginda zegoenean, kamioietan eta gudu orga blindatuetan etsaiaren atzealderaino iritsi behar zen. Infanteriak, bitartean, alboak defenditzen zituen eta hegazkinek etsaien hegazkinei eta komunikabideei erasotzen zieten.

1939ko irailaren 1ean, alemaniar gudarostea Polonian sartu zen, eta hilabete batean erabat menderatu zuen herrialde hura. SESB, berriz, ekialdetik sartu zen, germaniar-errusiar hitzarmenean hitzartutakoaren arabera. Handik hilabetera, Armada Gorriak Finlandia hartu zuen. Baina gudaroste hark zailtasun handiak izan zituen lurralde guztia menderatzeko (200.000 lagun hil ziren Neguko Gerran). Bien bitartean, Alemania Norvegian eta Danimarkan sartu zen.

Europako konkistaAldatu

1940ko ekainak 14: alemaniar osteak Parisko Garaipen Arkuaren ondoan desfilatzen.

1940ko maiatzaren 10ean alemaniarrek Herbehereetako inbasioa hasi zuten (astebetean amaitu zuten), eta ondoren Belgikarekin jarraitu zuten. Britainiar espedizioa eta gudaroste frantsesaren parte bat erabat bakarturik gelditzeko arriskuan egon ziren, baina Führerak erasoa uzteko agindu zuen eta 350.000 soldadu eraman ahal izan ziren Ingalaterrara.

Ekainaren 5ean Alemaniak Frantziaren kontrako erasoa hasi zuen. Frantzia, ordurako, oso ahul zegoen, lan handia egin baitzuen Herbehereak eta Belgika babesten (30 dibisio galdu zituen). Ekainaren 14an alemaniar gudarostea Parisen sartu zen. Handik bi egunera gobernu frantsesak agintea utzi zuen eta Pétain mariskala jarri zen gobernuburu. Pétainek bake hitzarmena izenpetu zuen Alemaniarekin. Armistizio haren arabera, Frantzia bitan banatuta gelditu zen: iparraldea eta Atlantikoaren kostaldetik hasi eta Pirinioetarainoko partea alemanen esku gelditu zen, eta lurraldearen gainerako zatia eta koloniak, berriz, Pétainen gobernuaren mende gelditu ziren. Aldi berean, De Gaulle jeneralak erresistentzia antolatzeko deia egin zuen Londrestik eta Frantzia askea sortu zuen.

Hortaz, Ingalaterra bakarrik gelditu zen alemanen kontra. Une horretatik aurrera Ingalaterrako Gudua hasi zen. Hainbat astetan zehar (1940ko uztailetik aurrera) borrokaldi ugari izan ziren airean, eta hainbat hiri bonbardatu ziren, baina alemaniar abiazioak (Luftwafe) bere asmoa bertan behera utzi behar izan zuen azkenean.

Britainiar soldaduak El-Alameingo bigarren guduan (1942ko urriak 24).

Mediterraneoaren ekialdean, Italiak Greziaren kontrako saioa egin zuen tximista-gerraren eskema jarraitzeko asmotan, baina ez zuten eraso ondo prestatu eta, nahi gabe, Alemaniari bidea zabaldu zioten. Alemaniarrek Balkanak (Grezia, Jugoslavia eta Kreta) konkistatu zituzten. Dena dela, soldadu alemaniar asko hil ziren borroka hartan, batez ere, paraxutistak.

Afrikaren iparraldeari dagokionez, britainiarrak eta italiarrak elkarren kontra borrokatu ziren, Libia eta Ekialdeko Afrika menderatu nahi baitzituzten. Hitlerrek, italiarren porrotak ikusirik, inguru hartara Rommelen Afrika Korps taldea bidaltzea erabaki zuen. Hiru urtez luzatu zen borroka lurralde hartan, basamortuan hain zuzen (Libia eta Egipto). Hainbat eraso eta kontraerasoren ondoren, Bernard Montgomery britainiar militarrak Rommel garaitu zuen El Alameinen (1942ko urriak 23-30). Hala eta guztiz ere, Iparraldeko Afrikan ziren oste alemanak ez ziren 1943ko maiatzaren 7 arte errenditu. Aliatuak (ipar amerikarrak, bereziki) Casablancan, Oranen eta Aljerren (1942ko azaroak 8) lehorreratu zirenean, eta britainiarrek Afrika Korps garaitu zutenean, alemaniarrek utzi egin behar izan zuten inguru hura. Horrenbestez, Afrikaren iparraldea aliatuentzat Hegoaldeko Europako kontraerasorako abiapuntua bihurtu zen.

Gerraren beste borroka gune garrantzizko bat Atlantikoa izan zen. Atlantikoan hainbat hilabetetan (1940ko eta 1943ko udaberrien bitartean) alemanak behin eta berriro saiatu ziren britainiarrak itotzen, eta horretarako gerraontzien eta merkataritza ontzien kontra egin zuten. Alemaniarrek itsaspekoak erabili zituzten batez ere. Itsaspekoak, radarra, kodigoak, estrategia eta galdutako unitateak berritzeko batzuen zein besteen industriek zuten ahalmena, horiexek izan ziren gerraren aldi haren bilakaera eta emaitza baldintzatu zuten osagaiak. Borroka hura aliatuek irabazi zuten 1943ko ekainean. Dena dela, urpeko guduak aurrera jarraitu zuen gerra amaitu zen arte.

Errusiako inbasioaAldatu

1941eko ekainaren 22an Wehrmachtak Sobiet Batasunaren inbasioa hasi zuen. Bizargorri Operazioa deitu zitzaion eraso hari. Alemaniarrek eta sobietarrek aurretik hitzarmen bat izenpetua zuten. Hitlerrek, horrenbestez, ez zuen bi fronteen artean gerrarik izaterik nahi, baina zenbait arrazoirengatik Führerak inbasioaren bideari ekitea erabaki zuen azkenik. Sei milioi soldaduk parte hartu zuten gudu hartan. Hilabete igaro zenerako alemaniarrak Moskutik 350 kilometrora zeuden. Baina Armada Gorriaren erresistentzia zela eta, Hitlerrek eta bere jeneralek aurrera ez jarraitzea erabaki zuten, harik eta iparraldean eta hegoaldean zuten erresistentzia erabat garbitu arte. Erdialdeko erasoari azaroaren 15ean ekin zioten, negua hasita zela. Bi astetan Moskutik 35 kilometrora iritsi ziren alemaniarrak. 1941. urtea amaitu aurretik, Alemaniak bi etsai nagusi zituen, beraz: Ingalaterra eta SESB.

1942ko urtarriletik aurrera, Errusiako fronte osoan sobietarrek kontraerasoa hasi zuten, eta udaberri arte iraun zuten, alegia, alemaniarrek aurrea hartu zieten arte. Stalingradeko gudua (1942ko abuztutik 1943ko otsailera), Volga ibaiaren mendebaldeko ertzean, izan zen fronte hartako gudu handiena. Bigarren mailako gune estrategikoa bazen ere, gudu hark goitik behera aldatu zuen Bigarren Mundu Gerra: alemaniarrek lehenengo galera handia izan zuten, eta galera horrez gainera hondamenak izan zituzten Ipar Afrikan eta Atlantikoan ere. Une horretatik aurrera, aliatuak izan ziren gerraren gidari.

Aliatuen garaipenaAldatu

Casablancako konferentziaren ondoren (1943ko urtarrila), gerra goitik behera aldatu zen Europan. Biltzar hartan Aliatuek Europari Italian barrena eraso egitea erabaki zuten. Helburu hori iristeko, Siziliatik sartu eta Italiar penintsula okupatu zuten 1943. urteko uda eta 1944ko uda bitartean. Irailaren 3an Mussoliniren ordez, Pietro Badoglio jarri zen aginpidean. Aldaketa horri erantzuteko, alemaniarrak Italia okupatzen saiatu ziren. Nahiz eta aliatuek alemaniarrek baino baliabide eta indar gehiago zuten, aliatuek urtebete behar izan zuten alemaniarrak handik botatzeko. Baina, ordurako, Europaren Atlantiko aldeko fronteak Italiakoak baino garrantzi handiagoa zuen.

Berlin suntsitua. 1945eko uztailean USAFek egindako filmazioa.

Amerrikarren eta britainiarren arteko tirabirek, bestalde, Frantziaren mendebaldea erasotzeko saioak atzeratu zituzten berriz ere. 1944ko ekainaren 6an hasi zen Normandiako lehorreratzea. Lehenengo egunean 150.000 soldadutik gora bidali ziren Normandiara. Lehorreratze hari esker, Paris alemaniarren mendetik libre gelditu zen abuztuaren 25ean.

Aliatuek mendebalderantz eta, batez ere, ekialderantz jarraitu zuten. Belgika eta Luxenburgo askatu zituzten hurrena. Berlina iristeko saioek, ordea, zenbait hilabeteko etena izan zuten, eta alaituek Rhin ibaiaren ertzean gelditu behar izan zuten. Alemania 1944ko abenduan Ardenak mendialdea erasotzen saiatu zen (Ardenetako gudua), baina alferrekoa izan zen ahalegin hura. 1945eko martxoan aliatuek Rhin zeharkatu zuten, eta apirilaren 25ean sobietarrekin egin zuten topo Elba ibaian: Alemania bitan zatiturik gelditu zen.

Errusiako frontean, Stalingradeko guduaren ondoren, hainbat mugimendu izan ziren hegoaldeko alderdian. Mugimendu haiek Kurskeko guduarekin amaitu ziren, 1943ko ekainean. Kurskeko gudua gerrako handienetakoa izan zen (900.000 soldadu alemaniar, historian izan den gudu orga multzo handiena). Azkenik, sobietarrak irten ziren garaile. 1944. urtean sobietarrak, poliki-poliki, mendebalderanzko lurraldeak hartu zituzten. 1945eko apirilaren 25ean sobietarrak Berlinen sartu ziren, eta Hitlerrek bere buruaz beste egin zuen. Maiatzaren 7an Alemaniak errendizioa hitzartu zuen, eta hala amaitu zen Bigarren Mundu Gerra Europan.

HolokaustoaAldatu

Buchenwald kontzentrazio-esparruko gatibuak, askatuak izan ziren egunean (1945eko apirilak 16).

Hitlerrek eta nazionalsozialismoak muturreko alderdietara eraman zituzten arrazismoa eta antisemitismoa. Arrazen inguruko teoriak XVIII. mendearen bukaeran jaio ziren, baina XIX. mendearen bukaeratik aurrera teoria horiek arrazismo bihurtu ziren, Gobineau eta Lapougeren baieztapenen bidez.

Hitlerrek antisemitismoaren premisak ideologia politiko gisa zehaztu zituen Mein Kampf liburuan, eta alderdi nazionalsozialistaren programako laugarren puntuan argi eta garbi esan zuen judu bat bera ere ez da (alemaniar) nazioko kide izango. Horrenbestez, 1933an aginpidera iritsi zenetik eta gerra hasi zen arte, juduek presio ekonomiko eta fisikoa jasan behar izan zuten, eta Alemaniatik irtetera behartu zituzten. Beren ondasunak eta eskubideak kendu zizkieten, eraso egin zieten eta seinalatu egin zituzten, eta lehenengo kontzentrazio esparruetara eraman zituzten aurkari politikoekin batera (etsai politikoak ziren gehiengoa hasieran). Garai hartakoak dira Dachau, Oranienburg, Ravensbrück edo Mauthausengo kontzentrazio esparruak.

Gerra hasi zenean kontzentrazio esparruen kopuruak gora egin zuen, gero eta preso gehiago hartzen baitzituzten. Errepresioa gogortu egin zen, eta judu, ijito, homosexual, gaixo eta etsai politikoak atxilotu zituzten. Juduei dagokionez, edo ghettoetan biltzen zituzten (Lodz, Varsovia…), edo atzerrira bidaltzen zituzten bestela. Baina aldi latzena Wannsee Konferentziaren ondoren hasi zen (1942ko urtarrila), agintari naziek Azken Konponbidea bilatzea erabaki zutenean, alegia, Europako judu guztiak era sistematikoan hiltzea (gas ganberetan eta errausketa labeetan). 1941ean, Errusiako inbasioaren garaian, polizia bereziek milioika lagun hil zituzten (Keitel mariskalaren Nacht un Nebel –Gaua eta Lainoa– dekretuak babesturik).

Kontzentrazio esparruen sistema, bizitzeko baldintza gogor eta atxilotuak lekuz aldatzea eta sistematikoki desagertaraztearekin bospasei milioi judu hil zituzten, holokaustoa delakoa. Horiez gainera, 400.000 ijito inguru (europar ijitoen laurdena) eta ia ehun mila buruko gaixo. Hil zituzten juduetatik erdiak poloniarrak ziren, eta ehuneko hamarrera jaitsi zen judu kopurua.

Aliatuek, gerra amaitu zenean, Nurenbergeko epaiketetan (1945. urte bukaera-1946. urteko lehen hilabeteak) agintari naziak epaitu zituzten delitu horiengatik eta beste batzuengatik.

Ikus, gaineraAldatu

Nazionalsozialismoa

Weimarko Errepublika

ErreferentziakAldatu

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-08-23 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


23.05.2023Eskola-materiala erosteko laguntzak uztailaren 1etik urriaren 10era bitartean eska daitezke

22.05.2023Bihar, hilak 23, San Joan bezperako suaren erromeria prestatzeko dantza-entseguak hasiko dira


Zarauzko Alde Zaharrean dagoen etxebizitza, eta hondartzatik 5 minutura oinez. Guztiz berritua eraikin zaharraren funtsa mantenduz, egurra eta harria agerian utziz eta espazioen argiztapena zainduz.

Oinezkoen gune batean dago eta kokapenari esker dendak, banketxeak, Merkatu Plaza (bertako produktuak aurki ditzakezu), izozki dendak eta tabernak dituzu pintxo goxoak dastatzeko.

Etxeak hiru logela ditu; gela bat ohe bikoitzarekin, beste gela bat banakako 2 ohekin eta hirugarrena ohe bakarrarekin. Bi bainugela ditu, biak dutxarekin.

Sukaldea, egongela eta jangela espazio irekian daude.

Catering zerbitzua eskatzeko aukera eskaintzen dizugu. Ostatura iristean kalera irteteko gogorik ez baduzu, eta gure zerbitzuaz gozatzea nahiago baduzu, hamaika aukera izango dituzu hautatzeko. Mahai gainean izango duzu! Gure konpromisoa eta helburua da kalitate bikaineko eta 0 Kmko produktuak eskaintzea.


Denok konfinatuta gaudenez, bideo honetan zientziak azaldutako konfinamendu mota bati buruz hitz egiten da, konfinamendu magnetikoari buruz. Prozesu hau fusio nuklearrarekin erlazionatuta dago eta hurrengo urteetan zientziaren eta gizartearen erreboluzio teknologiko batean parte hartu dezake, fusio nuklearraren erabilera zibilaren jaiotzan.


Deialdia ebaztuta dagoenean, ebazpen positiboaren jakinarazpena jaso ondoren, hurrengoa aurkeztu behar izango da:

Laguntza ordainketaren eskaera

Inbertsio modulatuak

KONTSULTATU

Informazio gehiago

Nekazaritza Garatzeko Zerbitzuko teknikariek eskaera behar bezala betetzeko aholkuak ematea nahi baduzu, AURRETIKO HITZORDUA eskatu behar duzu 945 18 19 04 telefonora deituz.

Diputazio kalea 13, behea

Izapide elektronikoa

Aurrez aurreko izapidea

Zer behar dut?

BAK

BAKQ

Ziurtagiri Digitala

Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen 39/2015 Legearen 14.2 artikulua betez, honako hauek nahitaez aurkeztu behar dute telematikoki, egoitza elektronikoaren bidez eskura daitekeen izapide espezifikoaren bidez: pertsona juridikoek, nortasun juridikorik gabeko erakundeek, nahitaez elkargokide izatea eskatzen duen jarduera profesionala egiten dutenek, jarduera hori gauzatzean egiten dituzten izapideek eta Administrazioarekin elektronikoki harremanak izatera behartuta dagoen pertsona interesdun bat ordezkatzen dutenek.

Probintzia plaza z/g 01001 Vitoria-Gasteiz

Facebook

Twitter

Kontaktua

diputaciondigital@araba.eus

Arreta eman ahal izateko, izena, abizenak, NANa eta harremanetarako telefonoa behar ditugu.

945 569 028

Astelehenetik ostiralera, 8:15etik 14:30era, jaiegunetan izan ezik.

Herritarren arreta

Hemen aurkituko duzu jendearen arretarako bulegoei eta erregistroei, eskualdeko bulegoei eta beste zerbitzu interesgarri batzuei buruzko informazioa.


Ekitaldiak 20.00etan hasten dira argazki erakusketaren aurkezpen batekin, eta ondoren: kaxuelitak (21.00) eta herri pilota-partida (22.30), zahar eta gazteen arteko norgehiagoka. Larunbatean, haurrentzako tailerra (17.30), bideo emanaldia (20.00) eta «bertsotranpak» bertso antzerkia (22.30): Bertan, Ander Lipus, Maialen Lujanbio, Jexux Mari Irazu eta Xabier Paya bilduko dira. Igandean, berriz, herriko produktuen azoka (10.00-13.30) eta hainbat ekitaldi aiton-amona zaharrak omentzeko.


Maitane Ormazabal: «Nerabeek bizitzeko grina dute eta ez diegu grinaz bizitzen uzten» - Otamotz : Otamotz

Ekonomia Euskara Gizartea Hirigintza Ingurumena Jaiak Kirola Kultura Orokorra Politika Udala

Urretxu Zumarraga

Albistea Editoriala Elkarrizketa Erreportajea Iritzia Kronika

Otamotz

Bilatu

egin zaitez

Gure berri

Zozketak

Eskaintzak

Hemeroteka

Ekonomia Euskara Gizartea Hirigintza Ingurumena Jaiak Kirola Kultura Orokorra Politika Udala

Urretxu Zumarraga

Albistea Editoriala Elkarrizketa Erreportajea Iritzia Kronika

Otamotz

Bilatu

Albisteak

Gaiak

Aisia

Ekonomia

Euskara

Gizartea

Hirigintza

Ingurumena

Jaiak

Kirola

Kultura

Politika

Udala

Orokorra

Herriak

Urretxu

Zumarraga

Generoak

Albisteak

Elkarrizketak

Erreportajeak

Multimedia

Argazkiak

Bideoak

Agenda

Hilabetea

Zerrenda

Agendan parte hartu

Aldizkariak

Gure atariak

Goierriko Hitza

Goiberri

Goierriko zerbitzuak

Iragarki

laburrak

Hitza

Interesekoak

Hiztegiak

Hiztegia.net

Elhuyar hiztegia

Euskalterm banku terminologikoa

UZEI sinonimoak

Hiztegi Batua (Euskaltzaindia)

Orotariko Hiztegia (Euskaltzaindia)

Bostak bat hiztegia

Eusko Jaurlaritzaren itzultzaile automatikoa

Berria estilo

liburua

ETC – egungo testuen corpusa

Hiztegiak gaika

Euskara Urretxu eta Zumarragan

Nor gara

Aniztasun politika

Argitalpen politika

Pribatutasun politika

Cookieak

egin zaitez

Gure berri

Zozketak

Eskaintzak

Hemeroteka

Gizartea

Maitane Ormazabal: «Nerabeek bizitzeko grina dute eta ez diegu grinaz bizitzen uzten»

Urretxu eta Zumarraga

2018/04/11

Otamotz

Maitane Ormazabalek (Zumarraga, 1983) bere nerabezaroari buruzko liburu bat idatzi du egungo nerabeei laguntzeko. Bihar aurkeztuko du, 19:00etan, Zelai Arizti kultur etxean. Nolatan idatzi duzu liburu hau? Nire esperientzia idatzita utzi nahi nuen. Niretzako idatzi nuen. Liburu motz bat atera zen. Lagunei erakutsi nien eta argitaratzea proposatu zidaten, egungo nerabeei laguntzeko. 50 orri pasatxo dituen gida bat da. Sexua, eskola, lana eta dirua, konfidantza, adimena eta arima, zabor-janaria, heriotza, drogak, gorputza eta burua… dira landu ditudan gaietako batzuk. Liburu hauek autolaguntzakoak direla esaten da, baina nik nahiago dut autoezagutzakoa dela esan. Nola gogoratzen duzu zure nerabezaroa? Ez nuen ohiko bidea egin. Ikasketak utzi nituen, ama izan nintzen eta ondoren ikasketak egin nituen. Irakasle-ikasketak egin ditut (Lehen Hezkuntza eta Heziketa Berezia) eta orain master bat egin behar dut. Ikastaroak ere egiten ditut: makrobiotika, osasun integrala… Orain aurkitu dut nire esentzia. Horrekin mila bide daudela esan nahi dut. Ez dago bide bakarra. Nire kasuan, nerabezaroan ezer ez zen nik pentsatzen nuen bezala. Kontraesanak nituen buruaren eta bihotzaren artean. Ikasketek mugatu egiten nindutela sentitzen nuen eta ikasteari utzi nion. Baina, aldi berean, nire burua gutxiesten nuen ikasteari utzi niolako. Zein aholku emango zenieke nerabeei? Ezer ez dago ondo edo gaizki. Gertatzen den guztitik ikasi behar da. Mila aukera daude eta hartu egin behar dira. Gure bizitzaren, bizimoduaren eta ekintzen jabe gara. Hala, pentsatu, esan eta egiten duguna bat etorri behar dira. Zerbait gaizki ateratzen bada, ez da ezer gertatzen. Berriro saiatu behar da. Buruak asko mugatzen gaitu eta bihotzari kasu egin behar zaio. Intuizioari. Gure pentsaerak mugatu egiten gaitu eta ireki beharra dugu. Zein iritzi duzu hezkuntza sistemari buruz? Kritikoa naiz, ez baitigute bizitzen irakasten. Ikastetxeetan ez dira sentimenduak lantzen. Hezkuntza gero eta irekiagoa da, baina oraindik nerabe onak eta txarrak bereizten dira. 18 urterekin haurdun gelditu nintzen eta askorentzat txarra zena, niretzat oparia izan zen eta begiak irekitzen lagundu zidan. Horregatik diot ez dagoela bide bakar bat. Zer aldatu beharko litzateke, zure ustez? Nire ustez, nerabeak ahaztuta daude. Nire garaian bezala jarraitzen dute. Baina ikaragarrizko arreta behar dute. Nerabezaroan inoiz baino indartsuago daude, bizitzaz eta energiaz gainezka. Sekulako bizitzeko grina dute eta ez diegu grinaz bizitzen uzten. Zer esango zenieke nerabeen gurasoei? Nik neuk nerabe bat dut etxean eta nik egin nuen bide berbera jarraitzen ari da. Gurasoak ondoan egotea behar du, babesa ematea, ez kontrolatzea. Nerabezaroa bigarren jaiotza bat da. Nerabeek, haurrek bezala, esperimentatu egin behar dute. Eta huts egin. Ezin zaizkie ametsak zapuztu. Bakoitzak bere izaera eta bere ezaugarriak ditu, eta ezin ditugu denak erdiko bidetik bidali. Horrela esentzia kentzen diegu. Ez ditugu epaitu behar. Bakoitzak ahal duena egiten du, ahal duen moduan. Gurasook gure seme-alaben indarguneak topatu eta horiek indartu behar ditugu. Ez dugu besteek zer pentsatuko duten kontuan izan behar. Non eskura daiteke zure liburua? Nik neuk argitaratu dut eta Amazonen eros daiteke. Jendeak liburua eskatu dit, eta beharbada, herrian ere salgai jarriko dut. Beste libururen bat idazteko asmori ba al duzu? Bigarren liburua hasi dut. Nire esperientzia azalduko dut, baina modu zabalago batean. Bigarren liburu hau helduei zuzendua egongo da.

Goierriko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa zaigu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Please enable JavaScript to view the comments powered by Disqus.

Azken 7 egunetako irakurrienak

1

Arantxa Tapiak Plastic Energy-rekin ez dela oraindik akordiorik itxi esan du

2023/06/07

Zumarraga

2

Gema Hernandez triatloilaria, bigarren Euskadiko txapelketan

2023/06/07

Urretxu eta Zumarraga

3

Kalean Ehuntzeko Eguna ospatuko dute larunbatean Zumarragan

2023/06/06

Zumarraga

4

Ibon Elgarresta Segurolak egin du Bi-Tartean elkartearen irudi berria

2023/06/09

Urretxu eta Zumarraga

5

Iker Agirre eskubaloi jokalari zumarragarrak selekzioarekin jokatuko du

2023/06/08

Zumarraga

6

Iñaki Lizarazuk eta Arkaitz Arzelusek bosgarren monumentua egin dute

2023/06/05

Urretxu

Goierriko Hitza

943 72 34 08

goierri@hitza.eus

Iparragirre, 11 20700 – URRETXU

Nor gara

Aniztasun politika

Argitalpen politika

Pribatutasun politika

Cookieak

Babesleak:

Hasi saioa HITZAkide gisa

X

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.

Zure kontua berretsi gabe dago.

Posta elektronikoa

Pasahitza (Pasahitza ahaztu duzu?)

SARTU

Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.

Posta elektronikoa (Identifikatu)

BIDALI

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut

Aldatu zure pasahitza

X

Pasa hitza ondo aldatu da.

Aurreko pasahitza

Pasahitz berria

Pasahitz berria errepikatu

Aldatu

Oraindik ez zara HITZAkide?

X

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaraz modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako, zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.

Gainera, BERRIAlaguna bazara eta HITZAkide egiten bazara, katilu bat oparituko dizugu:

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut

Webgune honek cookie-ak erabiltzen ditu zure nabigazioa errazteko, publizitatea erakusteko eta analisi estatistikoak egiteko.Onartu

Informazio gehiago nahi baduzu, kontsultatu hemen.

Privacy & Cookies Policy

Close

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.

Necessary

Necessary

Always Enabled

Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.

Non-necessary

Non-necessary

Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.


Zu ere sukaldeko despentsa hankaz gora izaten duen horietako al zara? Txukun mantentzeko gakoak ezagutu nahi al dituzu? Ez galdu Maitane Ormazabal Larzabal antolatzaile profesionalak gidatutako saioa.

Txukuntzen 2022-03-28

Tweet

Share

share with Whatsapp

share with Telegram

Send by email

Aurrekoa

Hurrengoa

Saioak

Gaztelu plaza

Geltokia

Gurean Gaur

Kolpez Kolpe

M28 | Hauteskundeak

Musika Zuzenean

Nafar Away

Babestu Hamaika

Gure Eskuk Frantziako Tourrean Euskal Herria bere etorkizuna erabaki nahi duen herria dela erakusteko deia egin du

2023-06-07Politika

Frantziako Asanbleako presidenteak ez du erretreta 62 urtera itzultzeko LIOT taldearen eskaera onartuko


La Agencia de Desarrollo Comarcal junto con el centro tecnológico IK4, organizará tres talleres sobre “Inteligencia Competitiva en Oarsoaldea” en sus instalaciones de Oiartzun (Camino Astigarraga, 2 – Edificio de Oficinas Mamut, 2ª planta).

Proiektuaren helburua enpresak ahalbidetzea da ingurunearen aldaketei aurre hartzeko, bere ingurune lehiakorra hobeto menperatzeko, erabakiak hartzeko orduan arriskuak ekiditeko, berrikuntza bideratzeko produktura edo negozio eredura eta aukerak identifikatzeko, dio Julen Mendozak, Oarsoaldeako lehendakariak.

Tailer hauek hiru zati izango dituzte:

Haserako azterketa: Check-list baten bitartez enpresaren egoera ezagutu Zaintza teknologiko eta Adimen lehiakorreko (ZT/AL) gaien inguruan.

Haserako saioa: Ondorengo edukiarekin:

Zer da AL? Ad egitearen onurak, enpresako arloetan erabilpenak, zailtasun garrantzitsuenak … AL modu orokor baten azalpen batetik abiatuz, ekintza eta dinamika zehatz eta bereziagoak definitzeraino.

Talde dinamikak ALrekin izan dezaketen interes komunak antzemateko.

Update teknologikoa ALren bitartez; bi saioren bidez, gai berdineko ALk duen garrantziaz sentsibilizatuko da eta ALko sistema sinple bat nola ezarri azalduko da.

Hiru tailer hauek 9 orduko iraupena izango dute bakoitzak (9tatik 12tara) eta apirilean eta maiatzean emango dira, datak hauek izanik:

1go tailerra: Apirilak 27,28 eta 29.

2. tailerra: Maiatzak 4, 5 eta 6.

3. tailerra: Maiatzak 11, 12 eta 13.

Tailer hauek enpresentzako doakoak izango dira Gipuzkoako Foru Aldundiaren diru-laguntzari esker.

Tailer hauetan parte hartu nahi duten enpresek izena eman dezakete Oarsoaldearen Industria Sustapen Sailean izabaleta@oarsoaldea.eus e-mailaren bidez edo


 Helduak Zabaltzen - Euskadiko adinekoen Gizarte-Zentroak eraldatzeko udalarteko II. topaketa teknikoa | Instituto Matia

Skip to main content

Institutoa

Institutoa

Guri buruz

Erakunde laguntzaileak

Ezagutza lerroak

Profesionalak

Ikerkuntza

Ikerkuntza

Proiektuak

Bizitoki berritzaileen

Elkarlaneko ikerketa

Argitalpenak

Argitalpenak

Argitalpenak

POA aurrerabideak

Foroetan parte hartzea

Kontsultoretza

Prestakuntza

Prestakuntza

Ikastaroak

Tutorialak

Webinarrak

Gertaerak

Bilaketa formularioa

Bilatu

Bilatu

es

eu

en

Acceso extranet

Berriak

Bloga

Prentsa

Egizu lan gurekin

Bilaketa formularioa

Bilatu

Bilatu

es

eu

en

Acceso extranet

Berriak

Bloga

Prentsa

Egizu lan gurekin

Matia fundazioa

Matia institutoa

Matia Zaleak

Matia Orienta

Matia Eskola

Dohaintza

Institutoa

Guri buruz

Erakunde laguntzaileak

Ezagutza lerroak

Profesionalak

Ikerkuntza

Proiektuak

Bizitoki berritzaileen

Elkarlaneko ikerketa

Argitalpenak

Argitalpenak

POA aurrerabideak

Foroetan parte hartzea

Kontsultoretza

Prestakuntza

Ikastaroak

Tutorialak

Webinarrak

Gertaerak

HasieraForoetan parte hartzeaHelduak Zabaltzen - Euskadiko adinekoen Gizarte-Zentroak eraldatzeko udalarteko II. topaketa teknikoa

Helduak Zabaltzen - Euskadiko adinekoen Gizarte-Zentroak eraldatzeko udalarteko II. topaketa teknikoa

Data:

08/06/2023

Mota: Jardunaldia

Ezagutza lerroa: Zahartze osasungarria sustatzea

Lekua: Donosti

Iaz Euskadiko 16 udalerriko 21 lagun batu ginen Adinekoen Gizarte Zentruen (AGZ) eginkizun eta errealitate ezberdinen inguruan hausnartzeko.

Horietan nabarmendu zen erakundeek erronkei arrakastaz heldu ahal izateko hausnarketa espazio berrien beharrizana. Eraldaketa horren gakoak, era berean, zeharlerrotasunean, finantzaketa ereduetan eta konpromezu politikoan kokatu zituzten.

Adinekoen Gizarte Zentroekin lan egiten duen teknikaria zara? Hobetzeko gauzak daudela uste duzu?

Hala bada, zatoz udalarteko II. topaketa teknikora eta parte hartu zure ekarepenak eta hausnarketak zu bezalako profesionalekin. Guztion artean mahai gainean diren erronkak identifikatu eta gure jendartean Adineko Gizarte Zentroek duten papera eraldatzen lagunduko diguten proposamenak eraikitzen jarraituko dugu.

Beste zalantzarik baduzu, informazio gehiago nahi baduzu edo zerbait zehatza komentatu nahi badiguzu, jarri gurekin harremanetan helduakzabaltzen@euskadi.eus emailera idazten edo 629 85 24 92 telefonora deitzen.

Zure zain gaude!

Etiquetas:

Adineko Pertsonak

lagunkoitasuna

Gizarte zentroak

komunitatea

Profesionalak

Nerea Almazán Ikertzailea

Laura Fernández Ikertzailea

Irati Mogollón Ikertzailea

Ainara Tomasena Terapeuta

Elisa Berrios Ikertzailea

Mertxe Sánchez Administraria

Izena emateko formularioa

Izena *

Abizenak *

Herrialdea *

Email *

Telefonoa *

Lanpostua *

Saio honetan zure beharretara egokitu nahi dugu. Horregatik, honako galdera hauek egin nahi dizkizugu:

Ba al dago aurreko bileran landutako gairen bat, jorratzen jarraitu nahi duzuna? Gai bereziren bat landu nahi duzu? *

Topaketan zehar, elkarrekintzarako hainbat gune egongo dira talde txikietan. Zein hizkuntzatan parte hartzea nahiago zenuke? : *

Euskara

Gaztelera

Berdin zait

Inolako laguntzarik behar al duzu jardunaldirako?

Kontuan hartu beharreko elikadura-intolerantziarik al duzu?

Topaketaren bertaratze-ziurtagiririk behar al duzu? Erantzuna baiezkoa bada, mesedez, idatzi zure NANa:

Newsletter

Matiari lotutako jakinarazpen komertzialak eta publizitatea jaso nahi ditut

Política de privacidad *

Legezko abisual eta pribatutasun politika onartzen ditut..

Imagen *

Nire irudia jasotzea eta erabiltzea baimentzen dut.

Datu Pertsonalak Babestearen arloan indarrean dagoen araudian xedatutakoa betez, Matia Fundazioa da tratamenduaren arduraduna (Pinu Bidea 35, 20018 Donostia), IFK: G20053583, Telefonoa: 943317100, e-posta: info@matiafundazioa.eus

Datuak tratatzeko oinarria erabiltzailearen adostasuna da, tratamenduaren helburua haren kontsulta edo iradokizunari erantzutea delarik.

Datuak gordeko dira harremanak irauten duen bitarteaz eta datuak ezabatzeko eskatzen ez den bitartean. Eta, edonola ere, aplikatzekoak diren legezko preskripzio-epeak betetzen diren bitartean.

Ez zaie daturik lagako hirugarrenei, legeak hala agintzen ez badu behintzat, eta ez dago aurreikusita datu horien nazioarteko transferentziarik egitea.

Datuak eskuratzeko, zuzentzeko, ezabatzeko, transferitzeko eta mugatzeko edo horien aurka egiteko eskubideak erabil ditzakezu. Horretarako, Matia Fundaziora jo beharko duzu, idatziz, goian adierazitako helbidean, bai eta Kontrol Agintaritzari erreklamatu ere (Datuak Babesteko Espainiako Bulegoa: www.agpd.es).

4 + 3

Bidali

Matia Orienta zerbitzua

Doako zerbitzua, eta, horren bitartez, mendekotasun egoerei edo eskaintzen ditugun zerbitzuei buruz dituzun zalantzak argitzen saiatuko gara.


Eskerrak jarraitzen gaituzuen guztioi, gure edukiak komentatu eta partekatzen dituzuen guztioi, lantzen jarraituko dugu ezaugarritzen gaituen dedikazio eta ilusioarekin.

Share

KOKAPENA

Ibaitarte Kalea 20

20870 Elgoibar (Gipuzkoa)

+34 943 840 007

berkoa@berkoa.com

Follow Us

Linkedin

Youtube

Google

Lege oharra | Pribatasun politika | Cookie politika

2023 - Berkoa, S. Coop. Machine Tools

Hirugarrenen cookieak eta iraunkorrak erabiltzen ditugu gure zerbitzuak aztertzeko eta / edo erabiltzaileen lehentasunekin lotutako publizitatea erakusteko beren nabigazio ohituretan oinarrituta. Hemen informazio gehiago eskuratu eta zure lehentasunak konfiguratu ditzakezu.

Close GDPR Cookie Banner

Onartu

Uko egin

Konfiguratu

Close GDPR Cookie Banner

Close GDPR Cookie Settings

Pribatasun ikuspegi orokorra

Erabat beharrezkoak diren cookieak

Cookie politika

Pribatasun ikuspegi orokorra

Hirugarrenen cookieak eta iraunkorrak erabiltzen ditugu gure zerbitzuak aztertzeko eta / edo erabiltzaileen lehentasunekin lotutako publizitatea erakusteko beren nabigazio ohituretan oinarrituta.

Erabat beharrezkoak diren cookieak

Behar-beharrezkoak diren cookieak aktibatu behar dira beti, cookieen ezarpenen hobespenak gorde ahal izateko.

Enable or Disable Cookies

Cookie hau desaktibatzen baduzu, ezin izango ditugu zure lehentasunak gorde. Horrek esan nahi du webgune hau bisitatzen duzun bakoitzean cookieak berriro aktibatu edo desaktibatu beharko dituzula.


Záhorská Ves Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 13,03 km²ko azalera du eta 1868 biztanle 2017ko datuen arabera.


1977ko otsailean eta abenduan, Jorge Vidalen diktadura garaian, bahitu eta desagertu ziren Jorge eta Raulen ama zen. 1970eko hamarkadatik gaur egun arte, Buenos Airesko plazan bildu izan da, ostegunero. 1979an sortu zuten Maiatzeko Plazako Amen Elkartea, diktaduran desagertutakoen auzia salatzeko.

Munduko giza eskubideen aldeko borrokaren ikur bilakatu zen Bonafini, jatorri xumeko emakumea eta gizarte borrokalari nekaezina. Bahituen gorpuetako asko ez dira inoiz aurkitu, horien artean Hebe de Bonafiniren semeenak.

Maiatzeko Plazako Amen sorrerak mundu guztiaren begien aurrean jarri zuen Argentinako historiako erregimenik kriminalena, baina baita argentinarrak gai izan ziren erresistentzia ere.

Euskal Herria beti egon zen Bonafiniren bihotzean. Bere ustez, seme-alabak preso zituzten euskal amen babesari uko egitea beren seme-alabei uko egitea bezala zen.


Baliokidetasun-errekargua Espainian saltzaile bitartekari txikizkariei, betiere saltzen dituzten ondasunak eraldatu ez badituzte, ezartzen zaien BEZ erregimen berezi derrigorrezkoa da, non handizkariei egiten dizkieten erosketetan BEZ handiagoa, errekargu bat alegia, ordaindu behar duten, gero haiek BEZaren aldiroko aitorpenak eta ordainketak egin ez ditzaten. Horren justifikazioa txikizkariek euren salmenta txikietan BEZaren erregistro zehatzak eramatearen zailtasunean datza.

Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, recargo por equivalencia.

Loturiko artikuluak

Balio frogagarria

Dokumentu, adierazpen edo gertaera batek zerbaiti buruz balio frogagarria edo balio frogatzailea duela esaten da, behar den erakundearen aurrean (notario, epaile, epaitegi edo beste autoritate publiko baten aurrean)…

Balio erantsia

Balio erantsia enpresa batean izandako produktu eta zerbitzuen salmentak ken kanpotik erositako produktu eta zerbitzuen kostua da. Enpresak bere jarduera ekonomikoaren bitartez erantsi egiten duen balioa da, sortzen…

Balio erantsiaren gaineko zerga (BEZ)

Balio erantsiaren gaineko zerga, labur BEZ, enpresek saldutako produktuak eta zerbitzuak zergapetu edo zamatzen dituen zeharkako zerga da, produktu eta zerbitzu horien prezioaren portzentaje moduan kalkulatuta. Zergapekoa edo…

156 hitz

Artikulu bat eskatu

Erabili ezazu galdetegi hau artikulu eskaera bat bidaltzeko. Lehenbailehen osatzen saiatuko gara.

Eskaera egin

Harpidetu zaitez

Gure azken edukien berri jaso nahi baduzu zure email helbidean, egin zaitez harpidedun hurrengo galdetegi hontan.


Azken lanak amaituta, otsailaren 22an ateak zabaltzeko prest egongo da Goienerren Debagoieneko bulegoa. Energia berriztagarrien sorkuntza eta kontsumo kooperatibak adierazi du «pauso garrantzitsua» dela eta aste berezia antolatu du inaugurazio-ekitaldiaren bueltan.

Debagoienan bulegoa irekitzea ospakizunerako motibo bikoitza izango da Goienerrentzat, izan ere, aurten, kooperatiba sortu zeneko 10. urteurrena ospatzen ari baita. Goienerrek bazkideen arretarako Arrasaten zabalduko duen gune berria Zerkaosteta kaleko 15. zenbakian kokatua dago, Kontzezino kalearekin ixkin eginez, zehatzago esanda.

Bulegoa elkargune

Bertan lanean jardungo duten langileek adierazi dutenez, bulegoaren helburu nagusia «Debagoieneko bazkide eta herritarrei erreferentziazko arreta zerbitzua gerturatzea» izango da. «Gainontzeko bulegoetan egiten dugun moduan, transparentzia eta gertutasunean oinarritutako arreta eskaini nahi dugu: fakturen optimizazioa, kontsumo arduratsua, pobrezia energetikoaren aholkularitza eta bestelako zalantzak argitzeko».

Bulegoa lantaldearen elkargune izango da, baina, horretaz gain, helburu hirukoitza izango duela adierazi dute: «Debagoieneko boluntarioen sarea indartzea, trantsizio energetiko justua eta pobrezia energetikoan oinarritutako ekintzak bultzatzea».

Hitzaldi sorta

Arrasateko bulegoa ireki aurretik, Goienerrek aste berezia antolatu du, energia eta merkatu elektrikoan oinarritutako formakuntza eta hitzaldiz betea. Besteak beste, energia berriztagarrien komunitateei, pobrezia energetikoari eta fakturan dirua aurrezteko moduei buruzko solasaldiak izango dira, eskualdeko zenbait eragile eta mugimendu sozialekin elkarlanean.

Goienerreko langileek uste dute «antolatutako hitzaldietara gerturatzea elkar ezagutzeko aukera aproposa dela», eta horiei esker, «gerturatzen direnek Goienerren izaeraz gain, eskaintzen dituen zerbitzuak ezagutzeko aukera» izango dutela.

Inaugurazioa otsailaren 22an

Arratsaldeko 18:00etan egingo da Arrasateko bulego berriaren inaugurazio-ekitaldi ofiziala. Goienerrek bertaratzeko gonbidapena luzatu nahi die eskualdeko bazkideei eta berriztagarrietan zein kooperatibagintzan interesa duten herritarrei guztiei. Irekiera-festan, Goienerren bulegoko langileak ezagutzeko aukeraz gain, gertuko baserrietako janariaz eta bertako edariez gozatzeko aukera ere eskainiko da.

ETIKETA

ARRASATE

Goiener

iraunkortasuna

Trantsizio Energetikoa

Facebook

Twitter

WhatsApp

Print

Email

Mondraberri

ERANTZUN BAT UTZI Erantzuna bertan behera

Zure iruzkina utzi, mesedez!

Sartu zure izena hemen

Helbide elektroniko okerra idatzi duzu!

Sartu zure helbide elektronikoa hemen

Gorde nire izena, posta elektronikoa eta webgunean nabigatzaile honetan iruzkinak egiteko hurrengo aldian.

Δ

KATEGORIAK

HASIERA

Albisteak

Kultura

Kirolak

Auzoak

Iritziak

Eskelak

SARE SOZIALAK

Facebook

Instagram

Twitter

Youtube

MONDRA BERRI

www.mondraberri.eus

Tel: 943 797837

Arrasate Pasealekua 3-bajo

P.K. 101

20500 – ARRASATE

mondraberri@gmail.com

Newsleterra

Izena eman

© Mondraberri 2019 - MONDRABERRI Mondraberri@gmail.com - www.mondraberri.eus Tel: 943 797837 - Arrasate Pasealekua 3-bajo / P.K. 101 - 20.500 - ARRASATE


2017. urtean, museoak atal berria jarri du ikusleen esku webgunean. Bertan, elkartuta agertzen diren edukiek egoera gardenean eta informazio-eskaerei erantzuteko borondatez ikustarazten dute erakundea, betiere, duen irismen soziala aintzat hartuta.


Deban bizi den kirolariak hunkituta eta txalo artean jaso du aitortza. Boccian lortutako kirol lorpenengatik saritu dute.

Jarduera fisikoaren eta kirolaren bidez gizarte inklusiboagoa lortzeko lan egiten duten pertsonen eta erakundeen lana aintzatesten dute GaituzSport sariek. Ostiralean (urriak 7) Bilboko Euskalduna Jauregian egin zuten VI. GaituzSport sarien galan sei sari banatu zituzten, eta Deban bizi den kirolariak, zehazki, Goi mailako lehiaketan dabiltzanei eskainitako GaituzSport saria jaso zuen, Boccian lortutako kirol lorpenengatik.

Bere kirol ibilbide bikainagatik ezaguna bihurtu den kirolariak hunkituta jaso zuen saria, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuaren eskutik. 1997an hasi zen Boccia praktikatzen, eta orduz geroztik lortu dituen aparteko emaitzei esker, Euskal Herrian kirol hori praktikatzen dutenen artean erreferente bihurtu da.

Saria jaso ostean, oso eskertuta agertu da. “Gala bera oso hunkigarria izan zen, eta esker oneko sentitzen naiz jasotako aitortzagatik. Debako herritarrei eskaini nahiko nieke saria, eta, nola ez, Debako Udalari, kiroldegian entrenatzeko orduan erraztasunak emateagatik. Nigan sinetsi duten babesleen laguntza ere eskertu nahiko nuke: Eibar Kirol Elkartearena, Kirolgirena eta Basque Team-ena, hain zuzen”.

Amagoia Arrieta, eskuinetik hirugarrena, gala sarreran. Argazkia: Gipuzkoako Kirol Egokituen Federazioa

Arrietaz gain, beste hainbat norbanako eta erakunde saritu zituzten galan. Honakoak:

Fekoor Kirol Elkartea eta Padel Bizkaia Zamudio Torrelagoiti Kluba. Lehiaketa kirolean sartzeko jardunbide egokiei GaituzSport saria jaso zuten, inklusioa padelera eramateagatik eta pertsona guztien artean kirol hori sustatu eta ikustarazteagatik.

Jaiki Surf Eskola eta Gertu Surfa Denontzat elkartea. Lehiaketaz kanpoko kirolaren esparruan praktika inklusibo onak sustatzeagatik GaituzSport saria jaso zuten, Bizkaian egiten duten surf inklusiboaren proiektuagatik.

ONCE fundazioa. Kirol arloan inklusioa sustatzen duten pertsonak edo erakundeak GaituzSport saria jaso zuen fundazioak, desgaitasuna duten pertsonak jarduera fisikoaren eta kirolaren bidez gizarteratzea sustatzeko gizarte konpromisoengatik.

Kepa Junkera. Kirol eremutik kanpoko praktika inklusibo onei GaituzSport saria eman zioten musikariari, aniztasuna ikusaraziz eta musika batasunerako eta inklusiorako elementu gisa erabiliz kulturaren bidez egiten duen ekarpen handiagatik.

Juan Carlos Unzue. GaituzSport sari berezia jaso zuen bere kirol ibilbideagatik, konpromiso sozialagatik eta kirola tresna solidario eta inklusibo modura erabiliz, Alboko Esklerosi Amiotrofikoa duten pertsonei ikusgaitasuna emateagatik.

Galan saritutako norbanako eta erakundeak, galan parte hartu zuten ordezkariekin batera. Argazkia: Eusko Jaurlaritza.

Aurreko artikulua

'Feminismoak. Lurraldeak. Gorputzak.' nazioarteko jardunaldiak egingo dituzte Deban

Hurrengo artikulua

Debako Udalak euskara ikasleentzako diru laguntzen deialdia zabaldu du

Ifar kalea 12, behea 20820 DEBA ( Gipuzkoa )

berriketan@berriketan.eus / publizitatea@berriketan.eus

KONTAKTUA

Lege Oharra | Cookieak

Kudeatu cookieen baimena

Cookieak erabiltzen ditugu gure webgunea eta zerbitzua optimizatzeko.

Funtzionala Funtzionala Always active

Biltegiratze teknikoa edo sarbidea guztiz beharrezkoa da harpidedunak edo erabiltzaileak esplizituki eskatutako zerbitzu jakin baten erabilera ahalbidetzeko, edo komunikazio elektroniko sare baten bidezko transmisioa egiteko.

Preferences Preferences

The technical storage or access is necessary for the legitimate purpose of storing preferences that are not requested by the subscriber or user.

Estatistikak Estatistikak

Biltegiratze teknikoa edo sarbidea, helburu estatistikoetarako bakarrik erabiltzen da. The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.

Marketing Marketing

The technical storage or access is required to create user profiles to send advertising, or to track the user on a website or across several websites for similar marketing purposes.


Artetako iturburua Ollaranen dago, eta Andia mendipeko akuiferoaren irteera naturaletako bat da. Hauxe da gaur egungo paisaia: mila metro inguruko garaiera duen kareharrizko goi-lautada, ur-irteera ugari eta erliebe karstikoaren forma tipikoak dituena, hala nola dolinak, lezeak eta lapiazak. 1895ean ura Artetatik Iruñera ekarri zuten, eta, horri esker, ura etxeetara iritsi zen eta hornidura arazoak konpondu ziren. Artetako urak Iruña hornitzen jarraitzen du.

Ficha

Artetako iturburua

Localización: Ultzurrun

Accesibilidad:

Sarrera, Artetako iturburuko informazio zentroa

Socio de la Red Explora: Iruñerriko Mankomunitatea

Visita la web

Desarrollo ambiental

Enklabe hau geologiaren, hidrologiaren eta baliabideen erabileraren eta zerbitzu naturalak zaintzeko babesaren arteko harreman konplexuen adibide bat da.

Desarrollo social

Artetako iturburua aisialdirako gune bat da, naturaz gozatzeko eta uraren eta gatzaren erabilera tradizionala ezagutzeko, bai eta ingurumen-alderdiekin duten lotura ezagutzeko ere.

Desarrollo económico

Ebaluatu gabe.

Artetako iturburua

Artetako iturburua Ollaranen dago, eta Andia mendipeko akuiferoaren irteera naturaletako bat da. Hauxe da gaur egungo paisaia: mila metro inguruko garaiera duen kareharrizko goi-lautada, ur-irteera ugari eta erliebe karstikoaren forma tipikoak dituena, hala nola dolinak, lezeak eta lapiazak. 1895ean ura Artetatik Iruñera ekarri zuten, eta, horri esker, ura etxeetara iritsi zen eta hornidura arazoak konpondu ziren. Artetako urak Iruña hornitzen jarraitzen du.

Fitxa

Artetako iturburua

Kokapena: Ultzurrun

Irisgarritasun:

Sarrera, Artetako iturburuko informazio zentroa

Red Explora Nafarroako bazkidea: Iruñerriko Mankomunitatea

Bisitatu webgunea

Ingurumen-garapena

Enklabe hau geologiaren, hidrologiaren eta baliabideen erabileraren eta zerbitzu naturalak zaintzeko babesaren arteko harreman konplexuen adibide bat da.

Garapen soziala

Artetako iturburua aisialdirako gune bat da, naturaz gozatzeko eta uraren eta gatzaren erabilera tradizionala ezagutzeko, bai eta ingurumen-alderdiekin duten lotura ezagutzeko ere.


Ematen du artikulu edo pasarte honetako testua itzultzaile automatiko batekin sortu dela, gero zuzendu gabe.

Lagundu nahi baduzu, zuzendu ezazu.

Artikulu hau filosofiako adarrari buruzkoa da; eredu informatikoa gaitzat duena beste hau da: «Ontologia (informatika)»

Ontologia izakiaren azterketa da, horregatik, izatearen teoria izenez ezagutzen da, hau da, gauzen azterketa: zer den, nolakoa den eta nola den posible. Ontologiaren zeregina oinarrizko kategoriak ezartzea da.

Aristotelesek K.a. IV. mendean metafisika orokorraz edo hasierako filosofiaz eman zuen definizioarekin bat dator ontologia. Ontologiak XVIII. mendean hartu zuen indarra Wolff-ek emandako azalpenekin. Wolff-ek izakiari dagozkion ezaugarri orokorrak aztergai dituen alor gisa definitu zuen ontologia, ez badiren izakien ezaugarriena soilik, diren eta izan daitezkeena baizik; Kantek, ordea, badiren izakien azterketa gisa ulertu zuen ontologia eta argudio ontologikoaren bidez izaki perfektuenak ere (Jainkoak), perfektu izango bada, existitu beharra duela adierazi zuen. XX. mendean berriro ere indartu da ontologia, fenomenalisten eta existentzialisten artean batez ere.

Eduki-taula

1 Ikuspegi orokorra

1.1 Partikularrak eta unibertsalak

2 Erreferentziak

3 Ikus, gainera

4 Kanpo estekak

Ikuspegi orokorraAldatu

Ontologia estuki lotuta dago Aristotelesek "ser enquanto ser" delakoari buruz duen auziarekin: entitate guztiek zentzurik zabalenean zer duten komunean, alegia. Printzipio eleatikoa gai honi emandako erantzuna da: izakia kausalitateari estuki lotuta dagoela baieztatzen du, "Boterea Izatearen marka" dela. Erantzun horrekin sortzen den arazo bat objektu abstraktuak baztertzen dituela da. Berkeleyren "ser es ser percibido" esloganean, beste erantzun esplizitu baina ez oso onartu bat aurki daiteke. "Ser enquanto ser" galderarekin hertsiki lotuta baina ez berdin-berdin, kategorien arazoa da. Kategoriak, oro har, mota edo genero altuenak hartzen dira kontuan. Kategorien sistema batek entitateen sailkapen esklusibo eta zehatza ematen du: entitate bakoitza zehazki kategoria batekoa da. Mota horretako hainbat sailkapen proposatu dira, eta, askotan, substantzien, propietateen, harremanen, gauzen egoeren eta gertaeren kategoriak barne hartzen dituzte. Kategorien arteko bereizketaren muinean funtsezko hainbat kontzeptu eta bereizketa ontologiko daude, hala nola, berezitasuna eta unibertsaltasuna, abstrakzioa eta zehaztasuna, mendetasun ontologikoa, identitatea eta modalitatea. Kontzeptu horiek, batzuetan, kategoria gisa tratatzen dira berez, kategorien arteko aldea azaltzeko erabiltzen dira, edo beste rol nagusi batzuk betetzen dituzte teoria ontologiko desberdinak karakterizatzeko. Ontologiaren barruan, ez dago adostasun orokorrik kategoriak definitzeko moduari buruz. Hainbat ontologo askotan ez daude ados kategoria jakin batek kideak dituen edo kategoria jakin bat funtsezkoa den.

Partikularrak eta unibertsalakAldatu

Partikularrak edo banakoak unibertsalekin kontrastatzen dira eskuarki. Unibertsalak partikular ezberdinek adibidetzat har ditzaketen ezaugarriei dagozkie. Adibidez, tomate bat eta marrubi bat kolore gorriaren unibertsalaren adibide diren bi partikular dira. Unibertsalak espazioa ez den beste leku batzuetan egon daitezke aldi berean, partikularrak une jakin batean leku batera mugatuta dauden bitartean. Gainera, unibertsalak oso presente egon daitezke une desberdinetan, eta horregatik batzuetan errepikakor deitzen zaie, partikular errepikaezinen aldean. Unibertsalen problema deritzona zera da, beren ezaugarrietan gauza ezberdinak nola batera daitezkeen azaltzea, adibidez, tomate bat eta marrubi bat nola izan daitezkeen gorriak biak. Unibertsalei buruzko errealistek unibertsalak daudela uste dute. Unibertsalen arazoa konpon dezakete, komuna dena bi entitateek partekatzen duten unibertsal baten bidez azalduz. Errealistak euren artean banatuta daude, unibertsalak zerbaiten bidez ("ante res") eredugarriak izan edo ez ("in rebus") izan daitezkeen kontuan hartu gabe. Nominalistek, aldiz, unibertsalak daudela ukatzen dute. Beste nozio batzuetara jo behar dute azaltzeko ezaugarri bat hainbat erakunderentzat komuna izan daitekeela, adibidez, erakundeen arteko funtsezko antzekotasun-erlazioak edo klase natural komun bati partekatutako kidetasuna proposatuz.

ErreferentziakAldatu

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.


Lurralde arteko gobernantza-eredu berri batean oinarritutako egitura soziopolitiko berri batek aukera emango die Euskal Herria eratzen duten lurraldeei Europan kokapen hobea izateko (kokapen geoestrategikoa esparru atlantikoan).

Eremu tematikoak

Egituraketa sozio-politikoa

Kategoria

Ikerketa

Egoera

Bukatuta

Denboraldia

2016-01-01-2018-12-31

HELBURU NAGUSIA

Egungo egituraketa sozio-politikoaren baitan funtzionalki eta estrukturalki bizi ditugun aukerak, gabeziak, premiak eta xede berriak deskribatzen dituzten elementuak jasotzea nahi ditugu etorkizuneko konponbideak eta erabakien proposamenak luzatzeko asmoarekin, kohesio maila ezberdinak eta gobernantza eredu berrietarako aukerak identifikatuz.

Prozesu integratzailea eta bateratzailea aplikatuko dugu lurralde guztietako gehiengo sozial eta politiko esanguratsua aintzat hartuz.

PROZESUAREN MUGARRIAK

Prozesua 2016 eta 2018ko urteen bitarteko ibilbide partekatua izango dugu. Jarraian jasotzen dira proiektuaren mugarri nagusiak:

(2016) EUSKAL HERRIKO LURRALDE(AR)EN LIBURU BERDEA

Kontzeptualizazio eta diagnosi fasea izango da. Lurraldearen kontzeptualizazioa eta analisi partekatua eraikitzea izango da bere ezaugarria gutxiengo balio hauek bultzatuz:

sare eta atxikimendu proaktiboa garatuz.

aniztasun sektoriala, ideologikoa eta teorikoak uztartuz.

politikagintza eta ikerketaren artean uztardurak sortuz.

lurralde garapena ikuspegi partekatu batean oinarrituz.

(2017) EUSKAL HERRIKO LURRALDE(AR)EN LIBURU ZURIA

Prozesuaren fase propositiboa izango da:

Kohesioa eta elkarkidetza helburu, etorkizuneko konponbideak eta erabakien proposamenak jasoko dira kohesio maila ezberdinak eta gobernantza eredu berrietarako aukerak identifikatuz.

Lurraldeen arteko lankidetza praxien mapa ere jasoko dugu, dentsifikazio – trinkotze maila irudikatuz eta indarguneak, premiak eta aukerak identifikatuz. Ikerketa honen emaitzak, etorkizuneko proposamenen elementu objektiboa izango dugularik.

(2018) KOHESIOA ETA ELKARKIDETZA: EUSKAL HERRIKO LURRALDE(AR)EN LIBURU ZURIAREN KONGRESUA

Emaitzen aurkezpena eta debatea Eusko Ikaskuntzaren mendeurrena eta XVIII. Kongresuaren markoan burutuko da.

LEHENGO URRATSA (2016): LIBURU BERDEA

Kohesioa eta elkarkidetza ahalbideratzen lagunduko duen lurraldearen kontzeptualizazio eta diagnosi partekatua da bilatzen duguna lehenengo urrats honetan.

helburuAK

Lurraldearen kontzeptualizazioaren eguneratzea (state of the art) eta euskal lurralde-artikulazioaren praxi esanguratsuen maparen osaketa.

Egoeraren diagnosi teoriko-praktiko partekatua burutzea lurralde desberdinetako pertsona eta eragile giltzarrien ikuskera jasoz.

Lurralde desberdinen narratibak aintzat hartzea.

laginaren izaera (pertsona eta eragile giltzarriak):

Lurraldetasunaren ikuspegia.

Akademikoak: diziplina desberdinetako ikerlariak eta lurralde teorizazioan (Ikuspegi poliedrikoa) ari direnak.

Lurralde garapenean eta barne kanpo harremanetan inplikatuta dauden erakunde publikoetako, zein pribatuko arduradunak eta ikerketa guneak.

Arduradun politikoak eta sindikalak, sektore desberdinetako giltzarriak diren eragileak.

Metodologia:

Kokapen mintegia: Pertsona eta eragile giltzarriekin lurraldetasunaren kontzeptualizaziorako oinarrizko kontzeptu mapa osatzea ikuspegi poliedrikoa aplikatuz.

Emaitza: Kontraste eta osaketarako oinarri dokumentua: lurraldearen kontzeptualizaziorako eskema. (Martxoaren 5ean burututa)

Elkarrizketak eta inkestak (EKAINA-UZTAILA-IRAILA): Informazio bilketa zabala eta anitza, bateratasuna eta kontsentsuen ondorioztatzea jasotzeko metodoen aplikazioa.

(Abiapuntua: lurraldearen kontzeptualizaziorako eskema: kontraste eta osaketarako dokumentua)

Mintegi teoriko-praktikoak (URRIA-AZAROA): Mintegiak, lurraldearen kontzeptualizaziorako eskemak jasotzen dituen puntuetan oinarrituta burutuko dira horietan jasotzen diren kontzeptuak eta ikusmoldeak kontraste bateratu batean kokatzeko. Eskemaren arabera, lau mintegi gauzatzea aurre-ikusten dira; urrian eta azaroaren bitartean burutuko dira.

Dinamika kolektiboa diziplinartekotasuna, praxia eta lurralde desberdinen ikuskerak uztartzea bilatuko da. Elkarrizketa eta inkestetan jasotako ekarpenekin ponentzia irekiak osatuko dira. Ponentzia ireki hauek, prozesuan zehar parte-hartu duten pertsonekin osatuko dira elkargune mintegi hauetan.

Prozesu honen emaitzak liburu berdea osatuko du.

Liburu berdeak jasoko dituenak:

Lurraldearen kontzeptualizazio berria eta partekatua.

Lurralde bakoitzaren baitan eta lurraldeen arteko elkarkidetza egituratzeko tresnen mapa.

Lurraldeen arteko lankidetza praxien aurre-diagnosi partekatua.

Etorkizuneko konponbideak eta erabakien proposamenen ardatzak irudikatzea. LIBURU ZURIAREN ardatzak irudikatzea.

GAUZATUTAKO EKIMENAK

Lurraldetasuna ardatz, desberdinak batzen duen markoa sortu dugu azken hilabeteetan; akademia, politika, ekonomia, kultura batu duen markoa.

Ekarpenen metaketari 2016ko martxoaren 5ean burutu genuen kokapen mintegian eman genion hasiera. Mintegi honetan 45 pertsona giltzarri hartu zuten parte eta horretan, lurraldearen hurbilpen poliedrikoa aplikatuz, lurraldetasunaren kontzeptualizazioa ulertzeko eskemaren ardatzak eta kontzeptu hiztegia identifikatu ziren.

Identifikatutako ardatz horiek lau mintegi teoriko-praktikoetan garapen fase bat izan dute. Mintegietan askoren artean osatutako ponentzia irekiak eta praxi adibideak aurkeztu ziren jasotzen ziren kontzeptuak eta ikusmoldeak osatze eta kontraste bateratu batean kokatzeko. Dinamika kolektiboa bultzatuz diziplinartekotasuna, praxia eta lurralde desberdinen ikuskerak uztartzea bilatu da. Dagoeneko 100 pertsona giltzarrien atxikimendua dugu.

Lurraldetasunaren kontzeptualizazioaren mintegia

Mintegia (2016.11.05): Kokapen teoriko orokorra: Euskal lurraldea(k) mundu garaikidean

Mintegia (2016.11.26): Lurraldetasuna: euskal lurraldeen artikulazio juridiko-politiko-instituzionala

Mintegia (2017.01.14): Euskal lurraldeen territorioak: kohesioa eta identitateak

Mintegia (2017.01.28): Euskal lurrak: eremu fisikoa eta lurralde garapena

babeslea

Proiektu guztiak

Eusko Ikaskuntzak sustatutako proiektuetan parte hartu nahi duzu?

Sartu gure plataforma birtualean eta hautatu, egungo aukeren artean, zure intereseko proiektuak

Erregistratu

Egin zaitez bazkide

Lagundu Eusko Ikaskuntza

Bazkide egin

Lagundu ekonomikoki

Jarri gurekin harremanetan

Laguntzeko gaituzu hemen

Idatzi gaitzazu

Harpidetu gure buletinera

Eta jaso egunerokotasuneko gaiei buruzko informazioa

Harpidetu

Eusko Ikaskuntzarekin elkartu

Hurrengo sareetan aurkitu gaitzazu:

Facebook

Twitter

Youtube

Flickr

Vimeo

LinkedIn

Instagram

Eusko Ikaskuntza

Eremu tematikoak

Proiektuak

Udalak programa

Dokumentazio Zentroa

Berriak

Lege oharra

Pribatutasun-politika

Cookie-politika

© Eusko Ikaskuntza 2023

Eusko Ikaskuntza - Sociedad de Estudios Vascos, EI-SEV izaera pribatuko Erakunde zientifiko-kultural bat da, 1918an Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako Aldundiek sortua, euskal kultura garatzeko baliabide egonkor eta iraunkor gisa.

Webgune honek cookieak erabiltzen ditu, propioak zein hirugarrenenak. Hautatu nabigatzeko nahiago duzun cookie aukera. Guztiz desaktibatzea ere hauta dezakezu. Cookie batzuk blokeatu nahi badituzu, egin klik "konfigurazioa" aukeran. "Onartzen dut" botoia sakatuz gero, aipatutako cookieak eta gure cookie politika onartzen duzula adierazten ari zara. Sakatu Irakurri gehiago lotura informazio gehiago lortzeko.

Onartu Konfiguratu

Cookieen kustomizazioa

Cookies Analytics

Webgune honek hirugarrenen cookieak erabiltzen ditu erabiltzaile kopurua zenbatzeko eta eskainitako zerbitzuari ematen zaion erabileraren neurketa eta azterketa estatistikoa egin ahal izateko. Horretarako, gure webgunean zure nabigazioa aztertu egiten da, eskaintzen ditugun produktu edo zerbitzuen eskaintza hobetze aldera, Google Anlytics cookiearen bidez.

Sare sozialetan partekatzeko cookieak

Sare sozialetan partekatzeko osagarri batzuk erabiltzen ditugu, sare sozialetan gure webguneko orri batzuk partekatu ahal izateko. Osagarri horiek cookieak jartzen dituzte, orria zenbat aldiz partekatu den ondo ikusteko.


Motak Eskuragarritasuna Eraikuntza Egokia Arauzko gogoetak eta estandarrak Arnasgailuak Komertzialki eskuragarri.Hainbat tamainatan eskuragarri, haurrentzat erabil daitezkeen tamaina txikiagoak barne Eraikuntzako materialak alda daitezke baina filtrazio estandarra bete behar dute...

Irakurri gehiago

Zergatik da garrantzitsua maskara erabiltzea COVID-19aren aurka

COVID-19 maila ezberdinetan hedatzen jarraituko du gure komunitateetan, eta oraindik ere agerraldiak gertatuko dira.Maskarak COVID-19tik geure burua eta beste batzuk babesteko erabil ditzakegun osasun publikoko neurri eraginkorrenetako bat dira.Osasun publikoko beste neurri batzuekin geruzatuta daudenean, ondo-ondorioak...

Irakurri gehiago

Zer da FFP1, FFP2, FFP3

FFP1 maskara FFP1 maskara hiruretatik gutxien iragazten duen maskara da.Aerosolen iragazketa-portzentaia: %80 gutxienez Barne-ihes-tasa: gehienez %22 Hauts-maskara gisa erabiltzen da batez ere (brikolaje lanetarako adibidez).Hautsak biriketako gaixotasunak sor ditzake, hala nola silikosia, antrakosia, siderosia eta asbestosia (bereziki...

Irakurri gehiago

Zer da EN149?

EN 149 maskara erdiak iragazteko proba eta markatzeko eskakizunen Europako araua da.Maskara horiek sudurra, ahoa eta kokotsa estaltzen dituzte eta arnasketa eta/edo arnasketa balbulak izan ditzakete.EN 149-k partikula erdi maskara horien hiru klase definitzen ditu, FFP1, FFP2 eta FFP3 izenekoak (non FFP iragazki esan nahi du...

Irakurri gehiago

Aurpegiko maskara medikoen eta arnas babesen arteko desberdintasunak

Aurpegi-maskara medikoak Aurpegi-maskara medikoak edo kirurgikoak, batez ere, ingurunera sartzen diren erabiltzailearen aho/sudurreko listu-tantak (potentzialki infekziosoak) murrizten ditu.Erabiltzailearen ahoa eta sudurra maskararekin babestu daitezke berriro...

Irakurri gehiago

Zer da I mota, II mota eta IIR mota?

I motako I motako aurpegiko maskarak pazienteentzat eta beste pertsona batzuentzat bakarrik erabili behar dira infekzioak hedatzeko arriskua murrizteko, bereziki epidemia edo pandemia egoeretan.I motako maskarak ez dira osasun-profesionalek ebakuntza-gela batean edo beste mediku-ezarpen batzuetan erabiltzeko pentsatuta ...

Irakurri gehiago

© Copyright - 2010-2022 : Eskubide guztiak erreserbatuta.

Jarri gurekin harremanetan

1002 gela, C dorrea, Yuanyang Nazioarteko Zentroa, East Fourth Ring Middle Road, Chaoyang Barrutia, Beijing 100025, Txina

info@bdac.com

+86 010 65077336

Ba al dago gustuko duzun produkturik?

Zure beharren arabera, zuretzat pertsonalizatzen dugu, eta produktu baliotsuagoak eskaintzen dizkizugu.


Enpresa piramidalei inbidiaz begiratzen diet batzuetan: eskema zurrunak, ondo definitutako funtzioak, esplizitatutako botere guneak, washing pixka batekin disimulatuak… Estandar garbietan oinarritua guztia. Gogorra bezain sinplea.

Bestelako eskemetan lan egiten saiatzen ari garenontzat, berriz, konplexutasuna nonahi. Lan molde berriak definitu eta geureganatzen saiatzen gara, ingurunea kontrara daukagun arren. Errepikatzen diogu geure buruari bizigarritasuna, eraldaketa… eta tarteka ausartzen gara eskubide indibidualak proiektu kolektiboan kokatzen, oreka konplikatu eta kasik ezinezkoa bilatuz. Zelako borroka geure barruan, barruraino sartuta dauzkagun parametroak deseraikitzen.

Lehen pentsaezinak ziren errutinak sortu ditugu. Hasten ditugu bilerak «zer moduz gaude» batekin, sentimenduei espazio bat emanez; besarkadak, malkoak, familia… eta txokolatea. Baina, funtsean, makinek ez dute gelditzeko aukera handirik. Kapitalismoak sortutako larrialdiei, eraldatzaile on gisa berehala eman behar baitiegu erantzuna. Eta hortxe jausten gara kapitalismoaren atzaparretan. Bere zirkuluaren abiadura itogarrian, bizigarritasunari izkin eginez, izkin egiteari ezin utziz.

Noizbehinka lan ordaindua eremu eraldatzailetatik kanpo desiratu izan dut. Imajinatzen hasten naiz nire jardunaldi murriztua murriztua izateko aukera, imajinatzen dut militantziarako indarra izatea, enpresako atea itxi eta hango arazoak neurekin ez ekartzea… Baina akaso hori ez da hainbeste lantokiaren lekua, bizitza ulertzeko modua baizik. Geure burua zaintzetik ingurua zainduko duen sistema eraikitzen segi beharko dugu, zailtasunak zailtasun, botereguneak identifikatu, beharrezkoa bada irauli, eta geure burua ispiluaren aurrean jarriz. Aitortuz ari garela, eta aritze horrek ere baduela meritua bere baitan.

Goierriko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa zaigu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Azken egunetako irakurrienak

1

Troiko Meategia, 30 urte sukarraldia hoztu zela

2023/05/26

2

«Benito eta Luis Mariano atsegin ditut eta nire abesti kuttuna ‘Baldorba’ da»

2023/05/26

3

«Hankak entrenatzea bezain garrantzitsua da burua entrenatzea»

2023/05/26

Goierriko Hitza

943 16 00 56

goiberri@hitza.eus

Oriamendi, 32 – BEASAIN

Nor gara

Aniztasun politika

Argitalpen politika

Pribatutasun politika

Cookieak

Babesleak:

Hasi saioa HITZAkide gisa

X

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.

Zure kontua berretsi gabe dago.

Posta elektronikoa

Pasahitza (Pasahitza ahaztu duzu?)

SARTU

Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.

Posta elektronikoa (Identifikatu)

BIDALI

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut

Aldatu zure pasahitza

X

Pasa hitza ondo aldatu da.

Aurreko pasahitza

Pasahitz berria

Pasahitz berria errepikatu

Aldatu

Oraindik ez zara HITZAkide?

X

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaraz modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako, zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.


Lur gainean, eguratsean, aire jario handiak higitzen dira, nahiko uniformeak eta iraunkorrak: zirkulazio orokorra edo lehen mailakoa osatzen dute. Horien gainean, badira etengabe aldatzen diren meteorologia sistema higikor eta iragankorrak. Sistema horiek, eremu txikiagoa hartzen dutelarik, bigarren mailako zirkulazioa deritzana osatzen dute: perturbazio handiak eragiten dituzte eguratsean, azpian egokitzen zaizkien lurraldeetako eguraldi aldaketen sorburu direnak.

Sistema horien jokabidea aztertzea, eta nolako eguraldi aldaketak eragiten dituzten jakitea izan dira meteorologiaren kezka nagusietakoak: horretarako sortu ziren, hain zuzen, lurretiko eta airetiko behaketa sareak, behar-beharrezkoak direnak klimaren nondik norakoak ezagutu ahal izateko, eguraldiaren mapetan oinarriturik eguratsa zertan den berehala eta zehatz-mehatz adierazten baitute.Aire masak hedadura handiko aire bolumenak dira, maila horizontalean ezaugarri fisiko berdinak (batez ere, tenperatura eta hezetasuna) dituztenak. Horizontalean ehunka edo milaka kilometro koadro hartzen dituzte, eta bertikalean hainbat kilometroko lodiera ere izaten dute. Gainazalean ezaugarri homogeneoak dituzten eremu ozeaniko edo kontinental zabalak luzaroan ukitu ondoren, eremu horien ezaugarriak bereganatzen dituzte; eremu horiei iturburu eskualde edo iturri deitzen zaie.

Aire masak osatzen dituzten klima elementuak homogeneoak izaten dira, batik bat tenperaturari eta hezetasunari dagokienez.

Gradiente termikoa, bestalde, estatikoa izaten da bertikalean.

Aire masek bolumen handia dutenez gero, eta gainera, aireak ez baitu eroamen handirik, arian-arian iristen du ezaugarrien homogeneotasun hori. Izan ere, aurretik, denboraldi batez, gainaldean ia inolako aldaketarik ez duten eskualde egonkorren gainean egoten dira geldirik, edo gehiegi higitu gabe behinik behin. Oso zaila da, beraz, latitude ertainetan aire masak sortzea, eguraldia etengabe aldatzen baita. Aitzitik, sistema barometriko ia egonkorrak dituztenak dira iturburu eskualderik onenak, hala nola eraztun subtropikala ?antizikloi gune indartsuak baitira bertan nagusi? eta Artiar eta Antartiar eskualdeak, azken horietan betiere presio handiak nagusi direnean.

Laburbilduz, lehen mailako aire masek zeinek bere sorlekuan bereganatu dituzten ezaugarriei eusten diete; azkar higitzen direnez, ezaugarri horiek berehala hedatzendituzte heltzen diren lekuetara. Poliki higitzen direnek, aldiz, iturburuaz bestelako eremuak ukitu ondoren, aldaketa handiak izaten dituzte eta beren ezaugarri bereizgarri guztiak galtzen dituzte: horrexegatik deitzen zaie bigarren mailako masa.

Aire masak sailkatzeko, bi irizpide hartzen dira kontuan, iturburu eskualdeen ezaugarriekin bat datozenak: batetik tenperatura, eta bestetik, kontinentea ala ozeanoa den jatorrizko eskualdea. Tenperatura latitudearen araberakoa izaten da, eta aire masa anitzak sorrarazten ditu: artiarrak, antartiarrak, polarrak, tropikalak eta ekuatorialak.

Bigarren irizpideak, lehen esan den bezala, jatorrizko eskualdea kontinentea ala ozeanoa den hartzen du kontuan: horren araberakoa izaten da airearen hezetasuna, eta, hortaz, kontinente masak eta itsas masak bereizten dira.

Iturburu eskualdeetan, aire masek egurats barotropikoa osatzen dute, presio eta tenperatura gainaldeak paraleloak baitira han. Baina, egurats zirkulazioaren ondorioz, handik aldentzen direnean, arian-arian aldatu egiten dira aire masen ezaugarriak ere, alde batetik, azpian egokitzen zaizkien eremuetako tenperaturaren eta hezetasunaren arabera, eta, bestetik, aire higidura bertikalen ondorioz. Ibilbidean zehar, behealdeko geruzak ere aldatu egiten dira, oso motel bada ere: berotu ala hoztu egiten dira, hezetasuna hartzen ala galtzen dute, egonkortasunak gorabeherak izaten ditu?, eta, era horretan, bigarren mailako aire masa bihurtzen dira. Airearen higitze lastertasuna eta kasuan kasuko eskualdearenezaugarri atmosferiko eta geografikoak dira aldaketa horien eragile nagusiak.

Aire masen hasierako ezaugarrietatik eta gerora izaten dituzten aldaketetatik abiatuta, jakin daiteke nolako eguraldia egingo duen azpian egokituko zaizkien eskualdeetan.

Gainean beti aire masak dituzten lurraldeetan, hala nola eremu tropikal eta polarretan, nahiko egonkorra izaten da eguraldia.

Aitzitik, iturburu eskualdeetatik kanpoko lurraldeetan, latitude ertainetan alegia, eguraldia etengabe aldatzen da bertatik igarotzen diren aire masa bero edo hotzen eraginez, eta baita masa horiek elkar jotzerakoan eragindako ondorioen arabera ere.

Artiar eta Antartiar eremuetako aire masak Lurburuetatik hurbil sortzen dira, Artiar ozeanoko ur izoztuen, eta Groenlandiako eta Antartiar lurretako izotz eremuen gainean.

Tenperaturak apalak izaten dira, eta oso hezetasun gutxi izaten da, 0,05 eta 2 g/ kg (gramo kilogramoko) bitartekoa; beraz, ia ez da lainorik sortzen, ezta euririk ere, jakina. Aire masa horiek oso egonkorrak dira. Latitude apalagoetara hurbildu ahala, azpian egokitzen zaizkien eremuen ezaugarrien araberako aldaketak izaten dituzte.

Hona adibide bat: neguaren bukaeran edo udaberriaren hasieran, sarritan, Artiar eremuko aire masak heltzen dira mendebaleko Europara. Ozeano Atlantikora igarotzerakoan egonkortasuna galtzen dutenez gero, elurte handiak eta oso tenperatura hotzak, ez ohikoak, ekartzen dituzte.

Izan ere, Artiar lurraldeko airea, latitude apalagoetara heltzen denean, oso azkar higitzen da, eta gorago esan den bezala, kazkabarraldiak eta elurteak sortzen dira latitude ertainetan, eguratsak egonkortasuna galdu izanaren ondorioz, hain zuzen. Ipar Hemisferioan urtarrilean eta otsailean izaten dira, batik bat, horrelako hotz boladak, Artiar lurraldeko aireak tenperaturak izugarri jaitsarazten baititu; Hego Hemisferioan, berriz, uztailean eta abuztuan izaten dituzte hotz boladak, orduantxe heltzen baitzaie Artiar lurraldeko airea. Hego Hemisferioan, gainera, Antartiar lurraldeko aire masak Artiar lurraldekoak baino askoz ere indartsuagoak dira, urtaroek ere ez baitiete askorik eragiten.

Ildo horretatik, kontuan izan behar da inlandsisa dela Antartiar lurraldeko airearen iturburua: kontinente izoztu itzel horrek 13 milioi kilometro koadroko hedadura du, eta bi mila metrokoa da han izotzaren lodiera.

Izena gorabehera, aire masa polarren iturburu eskualdeak poloetatik urruti daude, 55° eta 70° bitarteko latitudeetan, alegia.

Kontinenteen gaineko aire masa horiek hotzak, lehorrak eta geruza egonkorrekoak dira, Asiako erdialdeko eta Kanadako presio handiko lurraldeetan sortzen baitira. Aire masa hauek neguan izaten dute hedadurarik handiena, orduan ez baitute antizikloi kontinentalek eragin handirik izaten; udan, aldiz,Asian eta Ipar Ameriketan tenperaturak gora egiten duenez, erruz murrizten da aire masa polarren hedadura. Hego Hemisferioan, ozeanoa hain zabala izanik, ez dago iturburu eskualderik. Aire masek iturburua utzi eta hegoaldera jotzen dutenean, latitude beroagoetara alegia, berotu egiten dira eta, hortaz, egonkortasuna galtzen dute: kumuluak sortzen dira horrela, hedadura handikoak batzuetan; baina ez da prezipitaziorik izaten, ordea, hezetasunak bere horretan irauten baitu, ia inolako aldaketarik gabe. Aitzitik, aire masek, mendebalak eramanda Atlantikoaren edo Ozeano Barearen gainetik igarotzen direnean, aldaketa handiak izaten dituzte: aire lehorra itsas aire polar bihurtzen da batzuetan. Ur hotzak ukitzen dituztela, lainogune edo estratu antzeko hodei multzoak sortzen dira, eta, horren ondorioz, euri pixka bat ere egin dezake. Lurralde beroagoetan, berriz, beheko geruzak arian-arian berotu ondoren, konbekziozko higidurak eta turbulentziak sortzen dira aire masen barruan, sarritan ekaitzak dakartzatenak.

Itsas aire polarra Ozeano Atlantiko eta Bareko ipar latitudeetan eta Hego Hemisferioko ozeano eremu hotzetan sortzen da, eta, azken horietan, eraztun iraunkor bat sortzen du Antartidaren inguruan. Aire masa hotz hezeek, latitude txikiagoetako eremu beroetara higitzen direnean, egonkortasuna galtzen dute, eta, era horretan, joera bertikaleko hodeiak eta prezipitazioak sorrarazten dituzte. Alabaina, lur hotzen gainean higitzen direnean ?adibidez, neguan Eurasian edo Ipar Ameriketan sartzen direnean?, eguraldia, oinarritik hasita, egonkortu egiten da arian-arian eta, azkenean, klima kontinentala nagusitzen da.Latitude tropikaletako bi hemisferioak inguratzen dituzten presio handiko gune ozeanikoak eta kontinentalak dira, hain zuzen, aire masa tropikalen iturburu eskualdeak.

Aire masa kontinentalak antizikloi subsidentziak sortutako eremu mortu zabaletatik datoz: lehorrak, egonkorrak eta epelak dira, beraz. Udan lurretik bero handia ateratzen denez, hareazko zurrunbiloak eta ekaitzak sortzen dira (Australian eta Saharan maiz gertatzen dira horrelakoak), baina, hala ere, airearen goraldiak mugatuak izaten dira, egonkortasun falta eguratseko goiko geruzetan besterik ez baita nagusitzen. Dena den, aire masa horiekkontinentea utzi eta itsasora heltzen direnean, hezetasunez bete eta egonkortasuna galtzen dute berehala. Horrela, Afrikako iparraldetik datorren airea Mediterraneo gainetik igarotzen denean, ur epelak ukituz, lurrun asko xurgatzen du, eta konbekziozko egonkortasun faltaren aldera egiten du. Horren ondorioz, zaparrada ekaiztsuak sortzen dira, eta, baldin eta troposferako geruza ertainetan tanta hotzak egokitzen badira, oso bortitzak izaten dira. Aire masa kontinentalek basamortuko hautsa ere eramaten dute askotan, eta, azkenean, lohizko euria sortzen da. Fenomeno hori aski ezaguna da Iberiako Penintsulan, Saharatikdatorren aireak ekartzen duen gandu berezi hori dela-eta.

Aurrekoa ez bezala, itsasoko aire tropikala oso hezea da. Horrela, mendebal haizeak eramanda, latitude garaiagoetara iristen denean, gainaldea hotzagoa izanik, adbekziozko lainoak sortzen dira, hau da, estratu moduko hodei garaiera gutxikoak, eta, noizean behin, baita euri ahulak ere.

Aireak Ekuatorerako bidea hartzen duenean, berriz, oso bestelakoak izan ohi dira eguraldiaren ezaugarriak: alisiorik gabeko lurraldeetatik urrundu ahala, egonkortasuna galdu egiten da, eta gradiente bertikala ere aldatu egiten denez, arian-arian, konbekziozko hodeiak eta zaparrada ekaiztsuak sortzen dira.

Aire masa ekuatorialei dagokienez, latitude apaletan oso txikiak izaten dira desberdintasun termikoak, eta, hori delaeta, aire masatzat ere ezin daitezke hartu, ohiko irizpideei jarraiki behinik behin. Aire masa ekuatorialek ezaugarri bereizgarri hauek izaten dituzte: tenperatura garaiak, hezetasun handia eta, batik bat, egonkortasun eza. Azken ezaugarri horretan bereizten dira, hain zuzen, aire masa tropikaletatik.

Horren guztiaren ondorioz, goranzko haize lasterrak sortzen dira, hedadura bertikal handikoak, kumuluak eta kumuluninboak, euri zaparrada handiak sorrarazten dituztenak, oso handia baita aire epelak daukan hezetasun absolutua.

Fronteak Fronte polarra

Jakina denez, dentsitate desberdineko bi jariakari elkartzen direnean, ez dira bateratzen.Horixe bera gertatzen da tenperatura eta dentsitate desberdineko bi aire masak topo egiten dutenean ere. Izan ere, aire masen mugak oso zehatzak dira, masa hotza masa beroaren azpitik igarotzen da beti, eta bien artean banaketa eremu bat edo eten bat geratzen da, fronte esaten zaiona. Hauek dira fronteen egituren ezaugarri nagusiak: ? Fronteak ez dira berez gainalde geometrikoak, trantsizioko eremuak baitira.

Kilometro bateko edo biko lodiera izaten dute goi-behean, aire masen arteko kontrastearen arabera (zenbat eta handiagoa izan kontrastea, orduan eta meheagoa).

Zabalera, ordea, handiagoa izan ohi da lur azalarekiko elkargunean: 80 eta 320 kilometro bitarteko hedadura hartzen dute, fronteek malda leun bat izaten dutelako, hain zuzen.

? Fronte eskualdea oso baroklinoa da, eta tenperatura gradientea handia izan ohi da, elkarren ondoan dauden bi masen arteko tenperatura diferentziaren araberakoa hain zuzen.

? Fronte eremua mugatzen duten bi ertzen artean, 700-800 hPa-tik gora, aire mihi hondoratu oso lehor bat izaten da, ziur aski, behe estratosferan sortua.

Masen higiduraren arabera, bestalde, hainbat fronte mota bereizten dira: hotzak, beroak, oklusiozkoak eta geldiak.

Fronte hotzetan, aire masa hotzak beroari bultza eginez egiten du aurrera.

Masa hotza trinkoagoa denez gero, lur gainean geratzen da, eta masa beroak banaketa azalaren maldan gora egiten du. Airea batbatean igotzen da, bortizki. Kumulu etakumuluninbo erako hodeiak eratzen dira, zaparradak eta ekaitzak eragiten dituztenak, eguraldi txarreko zerrenda txiki batean.

Fronte beroetan, berriz, aire masa beroak masa hotza baztertu eta aurrera egiten du. Fronteak oso malda txikia osatzen du, eta aire beroak, hain trinkoa ez izanik, berriz ere maldan gora egiten du. Estratu moduko oso hodei zabalak eratzen dira, batzuetan mila kilometroko hedadura baino gehiago ere hartzen baitute frontearen beraren aurretik, lurraren ondoan. Hamar mila kilometroko garaieratik lur azaleraino, geruza sail gero eta trinkoago bat eratzen da: zirruak, zirroestratuak, altroestatuak eta ninboestratuak.

Fronte hauetan eguraldi txarrak hotzetan baino eremu handiagoa hartzen du, eta prezipitazioak etengabeak izaten dira.

Fronte hotza beroari gainjartzen zaionean, oklusiozko frontea sortzen da.

Fronte hotzak beroak baino azkarrago higitzen dira. Biak batera leku berean egokitzen direnean, fronte hotzak beroa harrapatzen du, eta oklusiozko frontea sortzen da: masa beroa lur gainetik gora joan ondoren, hodei kumuliformeak eta zaparradak sortzen dira. Oklusioa hotza ala beroa izan daiteke, elkar ukitzen duten bi aire masen arteko tenperatura desberdintasunen arabera; fronte hotzaren ondorengo airea fronte beroaren aurrekoa baino beroagoa izanez gero, oklusio hotza sortuko da, eta, alderantziz gertatuz gero, oklusio beroa.

Fronte geldian, bi aire masen arteko banaketa eremua geldirik egoten da, masek ez baitute elkar bultzatzen. Higitzen hasten badira, ordea, fronte hotz ala fronte bero bihurtzen dira, zeinek zeini bultza egiten dion.Europa 40 eta 60 gradu bitarteko latitudean dago, eta, tarte horretan, hain zuzen, bat egiten dute konbekzio gune (airearen goranzko higidura) polarrek eta azpitropikalek. Tarte horretan, halaber, latitude beheretatik igotzen diren aire-lasterrek ekialderako norabidea hartzen dute; Lurburutik jaisten direnak, aldiz, mendebalerantz abiatzen dira. Aire-laster horien bilguneari fronte polarra deitzen zaio. Bertan, aire-lasterrek norabide desberdinak hartzeaz gainera, tenperatura desberdintasunak ere sortzen dira, Lurburutik datorren airea hotza baita eta bestea, berriz, beroa. Horrela, lehenengoa berotu egiten da eta hezetasun erlatiboa murrizten zaio; bigarrena, berriz, hoztu egiten da eta hezetasun erlatiboa handitzen zaio. Baina hau da benetan garrantzitsua: banaketa azaleko oszilazioak tropiko arteko konbergentzia eremukoen oso antzekoak direla. Aipatutako oszilazioek gorabeherak eragin ditzakete airelasterren higiduran. Izan ere, fronte polarretako bi aldeen artean lastertasun desberdintasunak egon ohi dira, eta, hori dela-eta, zizailadura eremuak (indar tangentzialen eraginez, gorputz batean gertatzen den deformazio mekanikoa) sortzen dira: aire masak biraka hasten dira, eta behealdekoak goialdean sartzen. Aire masa horiek, inguruko giroa baino beroagoak direnez, luze samar irauten duten uhin ekaitzak sorrarazten dituzte.


Ez filma eta ez musika-emanaldia. Ro eta Sara Zozayak, Arnau Padilla zinegilearekin elkarlanean, saio berezia prestatu dute.


Gaur, apirilaren 5ean, goizeko 7:30ean Sastiña ermitako bozgorailua martxan jarri da bat-batean. Jakitun gara horrek Bixente Goikoetxea plaza inguruko herritarrengan ezinegona sortu duela. Arazoa konponduta dago dagoeneko; sentitzen ditugu sortutako eragozpenak.


Eskuin belauneko lesioa osatu ezinean dabilela ikusirik, ziklismoa uzteko erabakia hartu du Julen Umerezek. Hiru aste pasa dira sendagilearen gomendioz erabakia hartu zuenetik eta oraindik, erabat atsekabetuta agertu zen atzo Oñati Irratiko kirolen txokoan. Eta hein handi batean normala da. Bi ebakuntza eta ondorengo errekuperazio prozesu luzeak igaro ostean, afizionatu mailako hirugarren urteaz minik gabe gozatzea amesten baitzuen Ampokoak. Baina ez da posible izango. Bada, errendimenduko kirola utzi, eta aurrerantzean, beste era batera gozatu beharko du bere pasio izan den bizikletaz.

21 urte bete berritan, bere kirol ibilbideko erabaki gogorrena hartu behar izan du Julen Umerez oñatiarrak. Hiru urteko borroka luze eta amaigabe baten ostean, eskuin belauneko arazoak desagertzen ez direla ikusita, errendimenduko kirola alde batetara utzi behar izan baitu. Eta erabakia ez da batere erraza izan. Ampokoaren iritziz, txirrindularitza bere bizitzako zati oso garrantzitsu bat baitzen: «9 urte egin ditut bizikleta gainean eta kirol honek, bizitza estilo bat markatu dit».

2015a izan zen Umerezen kirol ibilbieko urterik onena. Jubeniletako azken denboraldian, bere mailako Gipuzkoako ziklista onenaren saria jaso zuen. Garaipen bakarra lortuta, baina lasterketa guztietan aurrean ibilita, Ampo taldera pasa zen. Baina afizionatu mailara igaro zenetik, amaierarik gabeko gurutzebide batean sartuta egon da. Eskuin belaunak bi ebaketa gainditu behar izan ditu eta pasaden urte amaieran arazoak berriz ere agertu zirela ikusirik, ez zaio besterik gelditu. «Kolpe gogorra izan da niretzat, baina osasuna, txirrindularitzaren gainetik dago. Momentu txarrak pasako ditut, baina ziklismoak eman dizkidan lagunekin gelditzen naiz» zioen.

Animo mezuekin hunkituta

Oñati Irratiko emanaldiko gonbidatuetako bat izan zen Ampokoa, atzo eguerdian. Ia ordu erdi iraun zuen elkarrizketan, erabat hunkituta agertu zen. Lesioaren nondik norakoak azaltzeaz gain, bere kirol ibilbideko errepaso sakon bat ere egin baitzuten.

Hala ere, elkarrizketako unerik berezienak, amaieran iritsi ziren. Egun, bere taldekide eta Markel Irizarren animo mezuak entzun zituenean, erabat hustu baitzen Oñatikoa. Momentu zail hauetan bere alboan izan diren guztiei eskerrak emanez agurtu zen Umerez.

Ondorengo podcastean entzun dezakezue elkarrizketa:

Iruzkinak

Umerez, iazko lasterketa batean. Argazkia: Silvia Cermeño Martinez

comentarios

Please enable JavaScript to view the comments powered by Disqus.

agenda

Bilera irekia

18.05.03

leer mas

Pilota

Aloña Mendi taberna

opinion

Uda honetan, baita ere, mugitu ala hil

leer mas

Iñigo Murgiondo

2017-06-26

hileko bideoa

publicidad

Facebook

Twitter

Tweets por el @OKMagazinea.

adik | sobre mí | servicios | trabajos | contacto | ok-magazinea | radio | video | hemeroteca | agenda