Afrikaans Azərbaycan Dili Bosanski Dansk Deutsch English Español Estonia Euskara Français Gaeilge Galego Indonesia Italiano Kiswahili Kreyòl Ayisyen Latviešu Valoda Lietuvių Kalba Magyar Malti Melayu Nederlands Norsk Oʻzbekcha Polski Português Română Slovak Slovenščina Suomi Svenska Tiếng Việt Türkçe isiXhosa Íslenska Čeština Ελληνικά Башҡортса Беларуская Мова Български Македонски Јазик Русский Српски Українська Мова Қазақша עִבְרִית اَلْعَرَبِيَّةُ اُردُو فارسی नेपाली मराठी मानक हिन्दी বাংলা ਪੰਜਾਬੀ ગુજરાતી தமிழ் తెలుగు ಕನ್ನಡ සිංහල ไทย ລາວ မြန်မာ ქართული ენა አማርኛ ភាសាខ្មែរ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ 日本語 繁體中文 ꦧꦱꦗꦮ

HardcorePornGames

Porn Games

HardcorePornGames

Erabiltzailearen Balorazioa

Porno Jokoak-Ero Bizia Da

Noizean behin, nire buruan kolpeak joko berri bat dator. Eta Hori Joko Gogorra, jokatzeko bizienak esperientzia izango duzu batzuk ezaugarriek kasua da. Izar honek izar bat zarela sentiarazten dizu. Joko hau klub bateko gelan gertatzen denaren antzekoa da, denak kokainan daudenean. Mutil guztiak kokoteraino daude. Ez dago fitsik edo kinkirik. Bost minutu baino gutxiago dituzu gunean lortu eta jolasten hasten bazara, sexu gogorra besterik ez da. Tipo bat neska bat txortan gisa jolastu dezakezu, neska bat tipo bat madarikatu, baina baita ere zenbait harrigarria jokoak jolastu ahal izango duzu. Funtsean, festa bat da, lotsarik gabe. Just pure haragizko insta hori bete behar dira. Saiatu beharko zenuke. Baina lehen, begiratu nire Hard-Mineral freskoa berrikuspena azpitik.

Hot Girls Bidegabeko Jokoak

Bideo honetan parte hartu nuenean, pixka bat engainatuta sentitu nintzen. Nola gustatuko litzaidake, bada, euskaraz egiten duten neskak hain gustura egotea? Hemen dauden neska guztiak 10 / 10ak dira. Titi handiak dituzte, ipurdi handiak, eta hitz batean beraien aurpegiak deskribatu behar baditut, bat asmatu beharko nuke. Hitz hori "petrala" litzateke. Badakit ez dela existitzen, baina izorratuta egongo den aurpegi mota da. Giza arrazoiak ere ez dira txarrak. Zakilak masiboa batzuk dituzte, eta hori gustatzen zait jokoak zehar zakarrak, eta horrek errealismo dosi gehitzen gunean mota desberdinak aurkituko duzu. Trans pertsonaiak babes-gorputz astunen eta izunen zakil masiboen arteko nahasketa dira.

Joko Gogo Bizia

Zaila da niretzat zer elementu egiten duen gune hau hain zoragarria erabakitzeko. Alde batetik, txitoak besterik ez dira harrigarri. Baina, beste alde batetik, sexua da mundu honetan. Lehen esan dizut pertsonaiak kokainan daudela dirudiela. Dena da hain basati eta basatia. Gehitu argiztapen ero nahasketa eta putetxe batean koke bender baten gainean zaudela sentituko duzu. Gozatu ahal izango duzu apur bat mad seat zulaketa; anal sex sakona eta maite dut, besterik gabe, joko horiek sahies. Eztarri sakonak malkoz beterik etortzen dira, eta txistu egiten diete zakil luzeekin josten ari diren haurrei ahoetatik. Transexualitate hori oso ona da. Hala ere, trans jokoen kasuan, trans ekintza baino ez duzu aurkituko. Hori guztia bikaintasunez duzu dator doan, deskarga eskakizunak ez eta izen-ematea gabe. Just sartu gunean eta esperientzia interaktibo batzuk gozatzeko beroena 3d neska batzuk interneten aurkituko dituzu.


Didier Aguerrek proposaturik eta erreportaia egiten lagundurik, hona Harrera elkartearen berri. Luzaz preso edota iheslari egon direneri edozein laguntza ekartzeko asmoarekin sortu zen elkartea 2013an. Gaurregun, elkartea beti beharretan dago, hona zergatik Pagolan antolatu berri duen gaualdi berezi bat, bertsu, musika eta kantu saltsa ederrarekin. "


Lehen atalean esan nizuen moduan azken zazpi urteetan Islandiak jasan duen boom turistikoa izugarria da eta horrek, inguru turistikoenak jendez lepo egotea ekarri du. Hala ere, onartuko dizuet bertan lehen aldiz aurten egon den jendeak esan didala ez dela nik diodana bezain besterako. Hau da, jende asko dago baina ez gogaikarria izateraino. Agian nire kasuan, leku berberak inguruan inor izan gabe ezagutu izanak gaur egungo egoera gehiegizkotzat jotzera eraman nau. Gehiago aurreko esperientziarekiko alderapenagatik beraz gaur egun bertan dagoen jende kopuru objektiboagatik baino.

Eta zergatik diot hau orain? Ba Urrezko zirkulua Islandia osoko zonalderik turistikoenetako bat delako (hobe kolpea lehen egunean jaso eta hurrengo egunetan lasaitasunaz gozatu). Zirkulu hau Reykjavíketik oso gertu dago eta egun bakar batean ikusteko hainbat leku zoragarri biltzen ditu. Izenak dioen bezala, zirkulu moduko bat da eta Reykjavíketik hasi eta bertan amaitzeko modua eskaintzen du bitan leku berdinetik igaro gabe.

Esan beharrik ez dago bai lehen txango honetan eta baita gaoinontzekoetan ere aipatuko ez ditudan leku zoragarrriak topatuko dituzuela bidean. Ez izan alper eta geratu burutik pasatzen zaizuen guztietan.

https://www.instagram.com/p/BXcpOMiAWdq/?taken-by=indezent

Þingvellir Parke Nazionala

Lehen ataleko bitxikerietan aipatu nizuen moduan, Þingvellir demokrazia modernoaren jaiolekua da. 930 urtean bertan bildu ziren Islandiako biztanleak eta guztia bozka bidez erabakitzen hasi ziren (Þ ingelesera Th bezala itzultzen dute eta gure Z baten modukoa da). Lekua ez zuten ausaz aukeratu Þingvellir leku magikoa baitzen ordurako. Dakizuen bezala plaka europar eta amerikarra elkartzen dira izotz eta suaren lurraldean eta bi plaka horien arteko tartea, bi zentimetro handitzen da urtero. Bertakoek dioten moduan, hemendik milaka urtera Islandia bi irla izango dira.

Bitartean, irla eder bat izaten jarraitzen du eta hain justu bi plaka horiek talka egiten duten puntuan kokatzen dira Þingvellir eta garai bateko Alþingia. Historiaz beteriko lekua da geologikoki bitxi zein zoragarria izateaz gain eta garai bateko islandiarrak bozkatzeko elkartzen ziren lekua Islandiako bandera batek zaintzen du gau eta egun.

Bertan eta asko urrundu gabe, eliza zahar bat, etxe tipiko multzo bat eta Oxararfoss ur-jauzia dituzue. Ibilaldi polita da eta merezi du. Gainera, bertako paisajean murgiltzen hasteko leku bikaina da.

https://www.instagram.com/p/BXdIu4ugBGs/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BXdIfsmAkCp/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BXdInBxgqD0/?taken-by=indezent

Geysir eta Gulfoss

Þingvelliretik atera eta aurrera jarraituta topatuko ditugu. Oso gertu daude bata bestetik eta pena merezi duten lekuak dira biak. Geysir, ondo pentsatu duzuen moduan geiser bat da. Islandia, dagoeneko ondo dakizuen moduan sumendi lurraldea da eta aireportutik Reykjavíkera bidean ziur kea ikusiko duzuela behin baino gehiagotan lurretik ateratzen. Magmak zirrizkuak bilatzen ditu lur azpitik ateratzeko eta lortzen duen lekuetan halako parajeak sortzen dira (batzuk besteak baino martzianoagoak ikusiko duzue). Hala ere, nahiz eta leku askotan ur gris lodi bat borborka ikusiko duzuen, ez omen da hain ohikoa geiserrak sortzea. Nik dakidala hauxe da Islandia osoko bakarra. Gutxi gorabehera pare bat minuturo lehertzen da eta zerbait esaterarren nahiko barregarria da beste 100-200 pertsonarekin batera noiz lehertuko zain egotea (guztiok kamera eskuan eta tonto aurpegiarekin). Aurten bertan izan ginenean izugarrizko zaparrada ari zen erortzen eta ezin izan nuen fundamentuzko bideo edo argazkirik atera. Horregatik, saretik lapurtu dut hau.

Argazkia: Jean-Pierre Lavoie

Gulfoss ur-jauzia ikaragarria da, sinestezina, txundigarria (foss hitz amaierak ur-jauzia esan nahi du). Natura zein handia den kontziente izatera eramaten zaituen horietako leku bat. Gogoan dut lehen egunetan errepide bazter guztietan geratzen ginela mendi, laku, erreka edo edozein ur-jauziren parean lekuaz gozatu eta argazki bat ateratzeko. Gulfoss ikusi ostean ordea, bisitariaren exijentzia mailak gora egiten du eta errepide bazterreko geldialdiak gutxitu egiten dira.

Esan bezala, ur-jauzi bat da baina Islandian sekula izan ez bazarete ziur beste ur-jauzi mota bat duzuela buruan. Txikiagoa ziur eta ur gutxiagorekin are ziurrago. Behin baino gehiagotan aipatu dizuedan boom turistikoa nabarmen ikusten da Gulfoss inguruan gainera garai batean parking txiki bat zegoen lekuan parking berriak agertu baitira. Horretaz gain, ur-jauziaz gozatzeko ibilbidea ere zainduagoa dago. Leku ezberdinetatik Gulfoss ikusteko aukera eskaintzen du gaur egun eta merezi du ibilbidea osorik egiteka.

https://www.instagram.com/p/BXdXKvVAP3q/?taken-by=indezent

Kerið

Geysir eta Gulfoss ingurutik hegoaldera jarraitu eta Reykjavik bidean Kerið topatuko duzue. Kerið lur gorriz inguratuta dagoen eta ur berdez beteriko krater bat da. Lehen egunetan ikusteko leku ederra da Islandiako paisajearen bakartasunaz kontziente izaten hasteko balio baitu. Hau ere nola ez, lur azpiko magma santuak sortutako elementu geografiko bat da. lehen aldiz bertan izan nintzenean autoa errepide alboan utzi eta oinez igotzen zinen. Gaur egun parking bat jarrri dute eta sarrera ordaindu behar da. Sarrera 400 krona dira eta hori hiru euro inguru. Erreferentzi hori bidaia osoan zehar erabili genuen prezioak gurera itzuli ahal izateko.

https://www.instagram.com/p/BXdXyy0gPMg/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BXdXsXBAWbv/?taken-by=indezent

Hellisheiðarvirkjuneko Energia Geotermiko Zentrala

Aurrera jarraitu eta Reykjavikera iritsi baino lehenago topatuko duzue. Esan bezala Islandia sumendi lurraldea da, plakek talka egiten dute bertan eta horrek paisaje zein lurralde oso berezi bat eman die. Ondo baliatu dute gainera eta gaur egun erabiltzen duten energiaren %99,9a lurretik ateratzen dute. Horrek energia ia guztia bertan sortzea ekarri du eta ur beroa adibidez oso oso merkea da islandiarrentzat (hotza debaldekoa da eta ulertuko duzue zergaitik bertan egun batzuk igarotzean).

Islandiarrek oso barneratua duten zerbait da energia geotermikoaren erabilera eta ingurunearekiko oso arduratsuak dira. Horregatik eta herrialdea hobeto ezagutzeko oso gomendagarria da zentral honetako museoan sartu eta nola funtzionatzen duen ikustea. Energiaren sorkuntzaz gain, irlaren geologia eta historiaren inguruko hainbat datu ezagutu ahal izango dituzue bertan.

https://www.instagram.com/p/BYBeLfGgieU/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BYBd34qgVGy/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BYBd_UyAv2t/?taken-by=indezent

https://www.instagram.com/p/BYBeGJoAxCK/?taken-by=indezent

Laugardalslaug igerileku termal publikoak

Eta egun osoko txango baten ostean zer hobeto Islandiako bainu termal famatuak ezagutzea baino? Laugardalslaug igerilekuak Sundlaugavegur kalean daude Reykjavíkeko kirol eremuaren alboan. Igerileku publikoak dira eta hauek ere lurretik ateratako energiarekin berotzen dituzte. Euskal igerileku batekin alderatuta merkeak dira. Guk 7 euro inguru ordaindu genituen Beasaingoetan sartzeko 11 euro pasatxo ordaindu behar direnean (gurean baino merkeagoak diren gauza bakarra dira igerilu publikoak). Hala ere, aipatuko dizuet duela zazpi urte euro inguru ordaindu nuela sartzeagatik. Esan zigutenagatik, prezio igoera turista ardura zein errespetugabeen olatua gelditzeko neurri bat izan zen.

Eremu ikaragarri handia da eta gune ezberdinak ditu. Ur epeleko igerileku olinpiko bat, lasai egon edo jolaserako erabiltzen duten sakonera txikiko igerileku bat (haurrentzat jolasez betea eta txirrista zoragarri bat duena), ur beroko helduentzako igerileku txiki bat, 38, 40, 42 eta 44 gradutako putzu bana eta 0 gradutik gertu dabilen putzu txiki bat.

Lagun islandiar batek esan zigun moduan, Islandiako plazak igerilekuak dira. Urtean zehar hotza egiten du eta eguraldiak ez du laguntzen beraz jendea igerilekuetan elkartzen da lanetik irtetean gu tabernetan bezala.

Argazkia: www.whatson.is

This entry was posted in Bidaiak,Islandiarako bidaia proposamena and tagged Iceland,islandia.

Islandiarako bidaia proposamen bat (edo bi) #1

Posted on 2018/01/16 Updated on 2018/01/16

Bigarren aldiz izan naiz Islandian uda honetan eta esan dezaket lehen bidaiak utzitako arantza kentzeko aukera izan dudala bigarren aukera honetan. 2010ean joan nintzen lehen aldiz eta orduan bakarrik egin nuen bidaia. Bakarrik bidaiatzeak gauza on asko ditu baina ekonomikoki ez du ahalbideratzen auto bat alokatzea. Eta ahalbideratuko balu ere ez dakit oso gomendagarria izango litzatekeen, bakarrik auto batean joateak bakarrik bidaiatzearen gauza on gehienak baztertzen baititu. Bi lagun joatean autoa alokatu ahal izan dugu eta horrek askatasun osoa eskaini digu nahi genuena ikusi, nahi genuen lekuan geratu eta guk nahi bezala ibiltzeko.

Hala ere, ez naiz etorri blogera bakarrik edo lagunekin bidaiatzearen alde eta kontrako argudioak ematera. Helburua bi bidaia hauek eman dizkidaten bizipen eta esperientziak Islandiara bidaiatzeko gida batean gorpuztea izan da. Ez dut uste beste edozein gidatan topatuko duzuenaz gain beste ezer topatuko duzuenik bertan baina su eta izotzaren irlara animatuko bazina, bertan egin ahal izango zenituzkeen bi ibilbide proposamen topatuko dituzu bertan. Bertan ikasitakotik, bertako lagunek kontatutakotik eta hainbat gida eta liburutan irakurritakotik sortutako gida xume bat. Nahiz eta Euskal Herrian jaio eta bizi, lurralde zoragarri hartaz maiteminduta bizi den batek munduko ilusio guztiarekin idatzitako igida bat. Animatzen?

https://www.instagram.com/p/BXngdE2gzBQ/?taken-by=indezent

Bidaia proposamenekin hasi aurretik irla ezagutzeko modu edo bertara joateko motibazio ezberdinen inguruan aritu nahiko nuke.

MODUAK:

Bakarrik: Bakarrik joateko leku egokia da Islandia. Bertan topatuko dituzun arrisku bakarrak naturaren eskutik datoz eta arriskuko jarduerak egitera ez bazoaz (izotzetan eskalatu, glaziarrak zeharkatu edo arrisku kirolak orokorrean) azti ibili eta itsaslabar batetik jauzi ez egitearekin nahikoa da.

Bakarrik joanez gero bi aukera dituzu irla ezagutzeko (autoa alokatzen ez baduzu). Lehena zonaldetik zonaldera autobusez mugitzea da. Duela zazpi urte baina askoz linea gehiago daude eta ia egunero beraz aukera hoberena izan liteke duzun aurrekontuaren arabera. Lehen aldiz esango dizuet eta uste dut askotan errepikatu behar dudala: Islandia oso garestia da, oso.

Hala ere, lineako autobus hauek ez dira hain garestiak. Arazoa da autobus horiek hiri edo herri batera eramango zaituztela eta zonalde berri horretan ikusi beharreko gauzak ikusteko, beste autobus batzuk hartu beharko dituzula eta hauek bai, oso garestiak izaten dira (bidaia antolatuak dira ia).

Bakarrik bidaiatzeko bigarren modua auto-stopa da. Islandiarrek ohitura handia dute auto-stopa egiteko eta ohitura handia dute baita ere, auto-stopa egiten duen jendea hartzeko. Azken urteetan ordea, turismoaren booma ikaragarria izan da Islandian eta leku guztietan bezala, lehen bitxia zen moduan kanpoko norbait bertan ikustea, dagoeneko eguneroko kontua bilakatu da. Hori dela eta, ez omen dute lehengo maiztasunarekin auto-stopistarik hartzen. Hala ere, turistek baino gehiago hartuko zaituzte bertakoek.

Lo egiteko ere aukera ezberdinak dituzue baina merkeena Hostel international aterpetxeak dira (honek bakarrik edo lagunekin joateko balio du). Webgunean ikusi dezakezuen moduan irla osoan zehar daude eta Islandian hotel edo ostatuen prezioekin alderatuta oso ekonomikoak dira. Sukalde komunak dituzte eta horrek ere asko laguntzen du bidaiaren aurrekontua jaisterako orduan. Hori bai, udan topera izaten dira beraz zuen aukera hori bada komenigarria da aurretik hartzea (otsail eta martxo artean ahal bada). Gainera, nazioarteko aterpezale txartelarekin %15eko deskontua izango duzu guztietan.

Beste aukera bat nola ez, kanpin dendak dira eta egia esan leku askotan ikusi ditugu bai kanpinak baina baita denda jartzeko atondutako debaldeko zelaiak ere. Hori bai, ez joan Islandiara Quechua ziztrin batekin mesedez. Edozein fiordotan agertuko zara haize apur bat egiten duen lehen gauean.

Reykjavík City Hosteleko sukaldea (Argazkia: Booking)

Lagunekin: Autoa, zalantzarik gabe. Autoen alokairua oso garestia da baina merezi du diru hori aurretik xahutu eta irla askatasun osoz ezagutzeak. Gasolina ere ez da merkea (1,5 euro inguru litroa uda honetan) eta egia esan, hortxe joan zaigu gastatu dugun diruaren zatirik handiena.

Duela zazpi urte 4×4 autoak alokatzea gomendatzen zuten bai ala bai. Islandia 1 errepide nagusiak zeharkatzen du baina behin hortik aterata mendi bideak ziren gehienak. Eta ez dira hemengoak bezalako mendi bideak, auto txiki batekin ezinezkoa zen hortik igarotzea. Gauzak asko aldatu dira ordea eta gaur egun auto txiki batekin ia edozein lekutara iritsi zaitezke. Bide guztiak ez daude asfaltatuak baina gainontzekoen gehiengoa gravel road (txintxor bideak) dira. Auto txiki batekin arazorik gabe sartu zaitezke bide horietan baina ez, zenbakiaren aurretik F hizkia dutenetan. Horietarako bai, 4x4a behar duzu baina kasu egin, ez du merezi. Behin bakarrik gertatu zaigu 17 egunetan joan nahi genuen bide batera iristeko F errepide bat igaro behar izatea (eta 6.000 kilometro egin dizkiogu gure Chevrolet Spark txikiari). Dirua sobran baduzu, hartu 4x4a lasai. Beste hainbat turistekin lehian sartuko zara ea norena den handiagoa. Gaur egun ez zait beste arrazoi bat bururatzen 4×4 edo bigfoot bat alokatzeko.

Hala ere, bada beste aukera bat auto txiki edo 4x4ez haratago eta hori furgoneta edo autokarabanak dira. Modalitate honetan lotarako lekuak hartzea saihesten duzu eta egia esan leku ugari ikusi ditugu zonalde guztietan traste hauek utzi eta bertan lo egiteko. Aurrekontu eta gustu kontuak berriz.

Bidaia antolatua: Horrelakoak ere badira eta makina bat ikusi ditugu. Aukera bat da, zure kontu.

MOTIBAZIOAK:

Ez naiz motibazio transzendentalez ari, zure burua ezagutzera edo gaizki amaitu den harreman bat ahaztera bazoaz zure kontua da. Bidaia lurraldea eta bertako kultura ezagutzeko soilik egin nahi duzun edo beste zaletasun batek bultzatuta abiatu zaren da kontua. Arrantzale asko ikusi dugu bertan eta oso ohikoa omen da su eta izotzaren lurraldera ekintza hori zutabe nagusi moduan joatea. Horretaz gain, moto dezente ere ikusi ditugu. Gaur egungo errepideekin aukera polit bat izan liteke motozalea bazara.

Klasikoetan klasikoa ordea bizikleta da. Jende asko eta asko ikusi nuen bizikletan irla zeharkatzen duela zazpi urte eta are gehiago aurten. Pertsonalki oso gogorra iruditzen zait eguraldiagatik gehienbat baina tira, zuk zeuk ikusi.

Argazkia: http://bicycletimesmag.com

Beste motibazio bat mendizaletasuna izan liteke. Ez dago ikaragarri mendi alturik Islandian (altuena Vatnajökull glaziarreko Hvannadalshnúkur da eta 2.110 metro ditu) baina kilometro gutxi eginda leku ikaragarriak ikusi daitezke. Hala ere, azken urteetan turismo boomarekin batera mendi istripuek gora egin dute eta bidaia mota hau egin nahi izanez gero, gida bat kontratatzea gomendatzen/derrigortzen dute. Mendizale esperimentatu askok izan dituzte istripuak gertutasunak ematen duen konfidantzaren erruz nahiz bertakoek behin eta berriz errepikatzen duten ez direla altuera askoko lekuak izango, baina arriskuak izan badirela eta beste leku batzuetan daudenen ezberdinak direla (sumendiak, glaziarrak, ura etab).

https://www.instagram.com/p/BX8OjKAAd4g/?taken-by=indezent

PROPOSAMENAK:

Hasieran esan dizuedan moduan bi bidaia proposamen egingo dizkizuet. Lehena, 2017ko udan guk egin dugunaren antzeko zerbait izango da. Nola ez, guk gaizki edo ez hain ondo egin ditugun gauzak aldatu edo konponduz (zerbaitetarako balio behar du esperientziak ala?). Lehen proposamen hau 18 eguneko bidaia baterako izango da eta bigarrena, 7 eguneko bidaia baterako. Ez daukat esan beharrik behin joanda merezi duela 18-20 egun hartzeak baina pertsona bakoitza, mundu bat da.

Gidaren bizkarrezurra 18 eguneko bidaia izango da eta bertan, gorriz agertuko dira 7 eguneko bidaiarako aukeratzen ditudan txangoak. Nola ez, berriz errepikatu dizuet txango hauek nire aukera pertsonala direla. Bidaia honetako motibazioa bakarra irla zoragarri hau ezagutu eta bertako kulturan apur bat murgiltzea duen batek eginiko aukeraketa. Beste zaletasun batek eramaten bazaitu bertara, hau ez da zure gida. Nahiz eta ziur baliagarri egingo zaizkizun hainbat datu edo proposamen.

https://www.instagram.com/p/BXdIRRKAvQs/?taken-by=indezent

Hasi aurretik, Islandiaren inguruko datu edo bitxikeria batzuk bota nahiko nizkizueke. Adibidez, islandiarrek Island esaten diotela. “Is” horrek izotza esan nahi du eta norvegiarrek jarri zioten kolonizatu zutenean (hortik Iceland ingelesa). Gorago aldiz, Groenland topatu zuten eta “Groen” horrek, berdea esan nahi du. Horrek ez du esan nahi bikingoek oso umore fina dutenik (edo bai), izen aukeraketa horrek bere zentzua baitu. Islandia kolonizatua zegoen daoeneko baina Groenlandia hutsik zegoen. Gauzak horrela, kolonoak bertara animatzeko “Groen” hori jarri zioten aurretik. Bai, engainatu egin zituzten.

Islandia Norvegiako erregeen esku egon zen urteetan zehar baina 1262an Kalmarreko Batasunean sartu ziren Suedia eta garai hartan iparraldeko potentzia nagusi zen Danimarkarekin batera. Gerora, Danimarkaren menpe egon zen 1944an Alemania naziak Danimarka hartu eta Alþingiak Islandiar errepublika aldarrikatu eta independentzia lortu zuten arte.

Eta zer da Alþingia galdetuko duzue? Ba 930ean gaur egun Þingvellirreko Parke Nazionala denean sortu zuten Islandiako parlamentua da. Bertan elkartu ziren lehen aldiz garaiko islandiarrak lege eta proposamenak guztien artean eztabaidatu eta erabakitzeko (esan gero bikingoak basati hutsak zirela…). Islandiarrek harrotasun osoz esaten duten moduan, bertan jaio zen demokrazia modernoa.

Hizkuntzari dagokionean Islandiarra hitz egiten dute. Hizkuntza eskandinaviarra da Norvegiarra, Daniarra edo Suediarra bezala baina lauen artean, ezberdinena da. Eta ezberdinena da, mendeetan zehar gutxien aldatu dena delako. Bertakoek esaten zigutenez, norvegiar bat eta suediar bat elkar ulertu daitezke espainiar bat eta italiar bat elkar ulertu daitezkeen moduan baina islandiarrari ulertzea gehiago kostatzen zaie. Arrazoia sinplea da. Islandia irla urrun bat da eta gainontzeko hizkuntza europarren kutsadura gutxiago izan du mendeetan zehar. Bertakoek harrotasunez esaten duten beste gauza bat, beraien hizkuntza garai bateko bikingoek hitz egiten zutenetik gertuen dagoena dela da. Badute beraz euskaldunok izan dezakegun hizkuntza propioaren harrotasuna eta gu bezala, arraroa badirudi ere, bere etorkizunaz beldur dira. Ingelesak indar asko du irlan eta herririk txiki zein hurrunenean ere edonork daki moldatzeko lain ingelesez hitz egiten. Kanpotik begiratuta eta gure egoeratik barregarria ere badirudi beldur horrek. Islandian islandiarra da hizkuntza ofizial bakarra eta horrek segurtasuna eman beharko lioke hizkuntzari etorkizunera begira. Hala ere, badituzte bere errezeloak eta zerbaitegatik izango da. Gogoratu 330.000 pertsona besterik ez direla bizi bertan eta kopuru horrekin kultur ekoizpenetan potentzia bat izatetik urrun dagoela islandiarra. Errealitate horrek kulturaren portzentaje handi bat ingelesez kontsumitzea dakar eta hortik islandiarren beldurrak.

https://www.instagram.com/p/BXk_0Jpg3Wu/?taken-by=indezent

Hizkuntza polita da belarrira islandiarra eta beste hizkuntza batzuk hitz egiten ditugunontzat hots ezezagunak ditu. Bitxikeria moduan eta supermerkatuan ondo geratzeko, hiztegi txiki bat prestatu dizuet bidaiari ekin aurretik:

Kaixo: Halló edo hæ (Hæ hori ingeleseko Hi baten moduan ahoskazten da ia-ia)

Mesedez: Vinsamlegast

Eskerrik asko: Takk

Bai: Já (Jau esaten dute, hor ikusten da benetako islandiarra zein den)

Ez: Nei

Egunon: Góðan daginn (ð hori gure d-a bezala ahoskatzen da)

Arratsaldeon: Gott kvöld

Gabon: Góða nótt

Agur: Bless

Eta konfidantz asko baduzue zuen buruan hurengo hau aurrekoen ostean jartzeko… Ene lagun: Vinur minn

Bitxikeriekin amaitzeko esango dizuet Islandiako txanpona Krona islandiarra dela eta gaur egun (2017ko iraila) krona bat 0,00788 euro direla. Hala ere oso diru gutxi ikusten da kalean jende guztiak txartela erabiltzen duelako. Gauza guztietarako, baita kafe madarikatu bat ordaintzeko ere. Gogoan dut joan nintzen lehen aldian gaizki begiratu nindutela supermerkatu pare batean diruarekin ordaintzeagatik . “Orain zure erruz bankura joan behar dut etxera joan beharrean” zioen begirada hark.

Ba horrelaxe amaitzen dira bitxikeriak eta hasten da bidaia. Prest maleta eta zakua? Bagoatz!

https://www.instagram.com/p/BXcn-GZgXle/?taken-by=indezent

This entry was posted in Bidaiak,Islandiarako bidaia proposamena and tagged Iceland,islandia.

Bilatzailea

Bilatu beharrekoa:

Twitter

My Tweets

Facebook

Facebook

Etiketak

1. atala 2. atala abertzaletasuna alderdiak arcade fire artola asgeir atez-atekoa aurkezpenak banderak bat eta bat beasain belako ben harper bideoklipak bieoklipak blogak blur bon iver coldplay dokumentalak durangoko azoka dut ELEDA errausgailua errusia errusiatik ekarritako ipuinak euskal harriaren abdak euskal herria euskal way euskara Finlandia goiberri goierri hizkuntzak hondakinak Iceland ipuinak iritzia islandia J. J. Abrams james vincent mcmorrow jazpana joseba irazoki katihotsak kirola kritikak kultura london grammar lost memento mikal cronin moriarti musika nikkin non-original soundtrack Oasis online nobela peter broderick politika rural postmodern videos sigur ros soinu bandak spotify sufjan stevens TAO telebista telesaiak telesailak the indezents usurbeko kritikak willis drummond zaborra zerrendak zinea

Kategoriak

Artxibotik tiraka (1)

Barranondoko elkarrizketak (1)

Bat eta Bat (11)

Bidaiak (2)

Bideojokoak (2)

bideoklipak (2)

Bitxikeriak (1)

Bloga (1)

Errusiatik ekarritako ipuinak (2)

Ezerezean geratzen diren harrikarak (2)

Finlandia (53)

Ipuinak (2)

Iritzia (21)

Islandiarako bidaia proposamena (2)

Musika (25)

Rural Postmodern Videos (12)

Soinu bandak (6)

Telebista (5)

Testuak (2)

The Indezents (4)

Uncategorized (1)

Usurbeko kritikak (5)

Zinea (13)

Artxiboa

2018(e)ko otsaila (1)

2018(e)ko urtarrila (1)

2017(e)ko urria (2)

2017(e)ko otsaila (2)

2016(e)ko ekaina (2)

2016(e)ko apirila (1)

2015(e)ko abendua (1)

2015(e)ko azaroa (1)

2015(e)ko urria (2)

2015(e)ko ekaina (6)

2015(e)ko maiatza (4)

2015(e)ko apirila (6)

2015(e)ko martxoa (6)

2015(e)ko otsaila (8)

2015(e)ko urtarrila (7)

2014(e)ko abendua (11)

2014(e)ko azaroa (8)

2014(e)ko urria (10)

2014(e)ko Iraila (7)

2014(e)ko uztaila (6)

2014(e)ko ekaina (6)

2014(e)ko maiatza (9)

2014(e)ko apirila (7)

2014(e)ko martxoa (11)

2014(e)ko otsaila (5)

2014(e)ko urtarrila (7)

Blog at WordPress.com.

We teamed up with Eventbrite

Privacy & Cookies: This site uses cookies. By continuing to use this website, you agree to their use.


GuztiakArabako Foru Aldundia Bilboko Udala Bizkaiko Foru Aldundia Donostiako Udala Eusko Jaurlaritza Gipuzkoako Foru Aldundia Vitoria-Gasteizko Udala

Saila

GuztiakGuztiakGuztiakGuztiakGuztiakGarapenerako Lankidetzaren Euskal Agentzia (GLEA)bestelakoakGuztiakGuztiakGarapenean Laguntzeko Zerbitzuabestelakoak

Herrialdea(k)

Euskadi Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa (SEAD)

Modalitatea

Ekintza humanitarioa eta larrialdikoa

Garapenerako lankidetza

Gizarte eraldaketarako hezkuntza

Esku-hartze estrategia

GuztiakBerrikuntza Ikerketa Komunikazioa Prestakuntza Sentsibilizazioa Zehaztu gabea

Jarduera-esparrua

GuztiakHezkuntza ez formala Hezkuntza informala Zehaztu gabea

Planifikazioa eta ebaluazioa

Sektorea indartzeko jarduerak eta bestelakoak

DAC sailkapenaren araberako instrumentua

Guztiak Proiektua Laguntza orokorra GKEei, bestelako erakunde pribatuei, lankidego publiko-pribatuei eta ikerkuntza-institutuei Garapen-arazoen inguruan gizartea sentikortzeko jarduerak

Lankidetza-instrumentua

Guztiak

Bideratze-modua

GuztiakDeialdi bidezko diru-laguntza jaso duten bitartekoek burututako jarduerak Deialditik kanpo diru-laguntza jaso duten bitartekoek burututako jarduerak

Erakunde bideratzailea

Asociación de Amigos y Amigas de la RASD de Álava/Arabako SEADaren lagunen elkartea

Tokiko erakundea

Comisión Nacional Saharaui de Derechos Humanos Media Luna Roja Saharaui Ministerio de Agua y Medio Ambiente de la RASD Ministerio de Cooperación de la RASD Ministerio de Salud de la RASD Ministerio de la Mujer de la RASD Ministerios de la RASD Unión Nacional de Mujeres Saharauis, UNMS Unión de la Juventud de Saguia El Hamra y Río de Oro (UJSARIO) Desconocida No aplica Media Luna Roja Saharaui

DAC sailkapenaren araberako sektorea

111: Hezkuntza, zehaztu gabeko maila 112: Oinarrizko hezkuntza 113: Bigarren mailako hezkuntza 121: Osasuna, orokorra 122: Oinarrizko osasuna 140: Ur-hornikuntza eta saneamendua 160: Bestelako zerbitzu eta azpiegitura sozialak 151: Gobernua eta gizarte zibila, orokorra 152: Gatazken prebentzioa eta konponbidea, bakea eta segurtasuna 210: Garraioa eta biltegiratzea 311: Nekazaritza 520: Garapenerako elikadura-laguntza / Elikadura-segurtasunerako laguntza 720: Emergentziazko laguntza 730: Berreraikuntzarako eta birgaitzerako laguntza

CRS sailkapenaren araberako sektorea (150)

Guztiak 11110: Hezkuntza-politika eta administrazio-kudeaketa 11120: Hezkuntzarako eta trebakuntzako zerbitzu eta instalazioak 11230: Gazte eta helduen oinarrizko gaitzea 11320: Bigarren mailako hezkuntza 12181: Medikuntza-irakaskuntza/trebakuntza 12281: Osasun-pertsonalaren trebakuntza 14031: Edateko uraren oinarrizko hornikuntza 15110: Administrazioaren inguruko politika eta administrazio-kudeaketa 15111: Finatza-kudeaketa eta sektore publikoa 15130: Lege- eta justizia-garapena 15150: Parte-hartze demokratikoa eta gizarte zibila indartzea 15153: Hedabideak eta informazioaren jario askea 15160: Giza Eskubideak 15170: Emakumeen berdintasunerako erakunde eta instituzioak 15210: Segurtasun-sistemen kudeaketa eta erreforma 16050: Oinarrizko zerbitzu sozialetarako sektore anitzeko laguntza 16061: Kultura eta aisia 21010: Garraio-politika eta administrazio-kudeaketa 31181: Nekazal irakaskuntza/trebakuntza 52010: Elikadura-laguntza / Elikadura-segurtasunerako programak 72010: Emergentziazko laguntza eta zerbitzu materialak 72040: Emergentziazko elikadura-laguntza 73010: Berreraikuntzarako eta birgaitzerako laguntza 91010: Administrazio-kostuak 99810: Zehaztu gabeko sektoreak 99820: Garapenarekin erlazioa duten arazoen inguruko sentsibilizazioa

Hitza(k) izenburuan

Hitza(k) deskribapenean

Itxi

Proiektuak "Asociación de Amigos y Amigas de la RASD de Álava/Arabako SEADaren lagunen elkartea " erakunde bideratzailea dutenak.

120 proiektu

Izenburua

Erakunde finantzatzailea

Erakunde bideratzailea

Hasiera Urtea

Herrialdea

Agindutakoa guztira

Apoyo a la Oficina de Coordinación Sanitaria Saharaui y Oficina de Representación Saharaui en el País Vasco Bizkaiko Foru Aldundia Amigos y Amigas de la RASD-Araba 2014 Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa (SEAD) 18.000,00 €

Mantenimiento de la oficina de representación oficial saharaui en el Pais Vasco Bizkaiko Foru Aldundia Amigos y Amigas de la RASD-Araba 2015 Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa (SEAD) 18.000,00 €

XII Caravana Vasca de apoyo al Sahara Bilboko Udala Amigos y Amigas de la RASD-Araba 2015 Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa (SEAD) 35.000,00 €

Formación en ocio y tiempo libre para el trabajo con las niñas y niños de la Wilaya de Aaiún Arabako Foru Aldundia Amigos y Amigas de la RASD-Araba 2015 Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa (SEAD) 41.284,03 €

Enredo de tratados, un juego de rol Arabako Foru Aldundia Amigos y Amigas de la RASD-Araba 2015 Euskadi 7.992,05 €

« Lehenengoa ‹ Aurrekoa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 … Hurrengoa › Azkena »

Datu hauek CSV formatuan deskargatu Kodea kopiatu beste nonbaiten txertatzeko

×

Kodea kopiatu beste nonbaiten txertatzeko

Kodea zure paper-zorroan kopiatu da. Orain itsats dezakezu nahi duzun orrian.

Kodea kopiatu beste nonbaiten txertatzeko

Cargando datos...

Euskal lankidetza publikoaren ataria

Cookie propioak erabiltzen ditugu, bai eta hirugarrenen cookieak ere, gure zerbitzuak hobetzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu, euren erabilera onartutzat joko dugu.


«Oso lasai zegoen dena. Noizbehinka ontzi urri argiztatu gutxi batzuk igarotzen ziren, ontziek beren helizeekin asaldatzen zuten CINZANO neoi handi baten isla, ur azaleko olio geruza beltzean berriro finkatzen saiatzen zena. Hori lortu baino askoz lehenago isiltasuna itzuliko zen».

...

Leer más

Joseph Brodsky, Ur-marka

«Egia da Veneziarekin zerikusia zuten liburu asko irakurriak nituela, baina Brodskyrena bestelakoa zen, oso bestelakoa; ez, noski, gida liburu bat, ez turistak bisitatzen ez dituzten leku bereziak bisitatzea gomendatzen duen horietakoa, ezta bidaia liburua ere. Zalantza egiten dut Venezia bera den liburu honen gai nagusia; Venezia aitzakiatzat harturik, Brodsky, denborari buruz eta urari buruz (sinonimoak berarentzat, azken buruan) hausnarketan aritzean, saiatzen da azaltzen nola denbora eta ura gauzatu diren Venezia deituriko leku batean, edo nola Venezian denbora bera ikusgai bilakatu den, begiratu ahal dugun fenomenoa. Denbora aipatzen denean, iragana, oraina eta geroa datoz, bizitza eta heriotza, arbasoek utzitakoa eta gure huskeria, gure ezereza. Agian begirada da liburu honen gai nagusia, Venezia begiaren paradisua baita Brodskyren ustez».

Rikardo Arregi Diaz de Heredia, hitzatzean

«Poeta Veneziara egindako lehen bidaian, 1972an, idatzitako Laguna izeneko olerkian dagoeneko agertzen dira, garatu gabe, edo senaz iragarrita, ia hogei urte beranduago Ur-markak saiakera honetan jorratuko diren hainbat irudi eta intuizio. Gauza bera gertatzen da 1982ko Veneziar ahapaldiak poema parearekin. Batek irudipena izan dezake hiriak poetarengan utzitako lehen zirrara haiek baieztatu eta haietan sakontzeko saiakerak baino ez direla hurrengo bisita guztiak, bere buruari (edo bere irakurleei) guztiz argitu arte metafora bakoitzaren atzean zer ezkutatzen den».


Lehen aldiz finalera iritsi eta txapela jantzi du Saioa Alkaizak, Eneko Lazkozekin buruz burukoa jokatu eta gero. Bertsolaritzaren alde ekarpen handia egin duen Estitxu Arozenak jantzi dio txapela irabazleari.

Finala jarraitzeko bideak eta beste hainbat ohar

2021/11/26

Jarraipen handia izango du igandeko Nafarroako Bertsolari Txapelketako finalak. Hainbat bide izango dira zuzenean jarraitzeko, telebistaz, internetez zein irratiz. Bestelako ohar praktiko batzuk ere azaldu ditu antolakuntzak, besteak beste, Covid ziurtagiririk ez dela eskatuko gogoraraziz. Elur abisua dela eta, gainera, garaiz ibiltzeko deia egin du.

Finalean ez da COVID ziurtagiririk exijituko

2021/11/23

Nafarroako Gobernuak indarrean jarri nahi duen neurriak ez lieke eragingo janari eta edari kontsumiziorik ez duten kultur ekitaldiei. Ondorioz, igandeko finalean ez da ziurtagiririk eskatuko, baina barra ez da irekiko, eta debekatuta egongo da areto barruan jan eta edatea. Entzuleek, gainera, maskara jantzita izan beharko dute saio guztian zehar.


Waldorf pedagogia heziketa ulertzeko eta gauzatzeko modu jakin bat da, duela 100 urtetik hona mundu osoko Waldorf eskoletan praktikatzen dena. Irabazi-asmorik gabeko eskola independenteen sarerik handia osatzen dute munduan, eta beharbada baita azkarren zabaltzen ari denetariko bat ere. Ez dago administrazio-egitura zentralizaturik, eskola horiek guztiak zuzentzen dituenik; bakoitza independentea da administratiboki, baina badira hainbat elkarte baliabideak eskaini, materialak argitaratu, hitzaldiak antolatu eta pedagogia bera sustatzen dutenak.

XX. mendearen hasieran mugimendu garrantzitsu bat piztu zen hezkuntza modernizatzeko asmoz eta horren baitan sortu zen, beste askoren artean, baita Waldorf pedagogia ere. Rudolf Steiner filosofo austriarra izan zen sortzailea eta helburu nagusi bat izan zuen horretan: pedagogiaren bidez gizaki askeak sortzea, beren kabuz beren bizitzei helburu eta norabide bat emateko gai izango diren gizakiak.

Esan behar da Waldorf pedagogiaren oinarrian gizakiaren ezagutza sakona dagoela eta ezagutza horren bidez haurraren garapen orekatua bilatzen duela, hau da, adimenaren, artistikoki aberastutako mundu emozionalaren eta borondate osasuntsu eta aktiboaren garapen orekatua, bere pentsamendu, sentimendu eta ekintzak bizitzaren erronka praktikoei aurre egiteko gai izan daitezen. Eginkizun horretan, artearen diziplinak ikasketa guztiak bustitzen ditu, lan intelektuala modu osasuntsuan orekatu dadin.

Horrekin batera, funtsezkoa da haurrak ikasteko motibatuta egotea eta, horretarako, lagundu egiten zaie berezkoa duten jakin-mina garatzen, jakiteko gogo bizia piztu dakien; beraz, pedagogia honetan barruko edo berezko faktoreak bultzatzen dira, horiexek direlako benetako ikasketa gauzatuko dutenak. Eta hori guztia argi izanda irakasleak ikasleak bezain interesatuta eta gogotsu egonda bakarrik lortu daitekeela.

2. Zer dauka Waldorf pedagogiak bereizgarri? Hau da, zertan desberdintzen da gainerako proposamenetatik edo ohiko hezkuntzatik?

Badago zerbait Waldorf Pedagogian bereizgarri dena eta hitz hauek laburbiltzen dute: “Gure ahalegin nagusia gizaki askeak garatzera bideratu behar dugu, beren bizitzei helburua eta norabidea emateko gai izango diren gizakiak garatzera”.

Waldorf Pedagogiaren helburua haurra modu integralean (burua, bihotza eta eskuekin egindako lana kontuan hartuz) garatzea da. Horregatik, curriculuma oso zabala da eta eduki teorikoak artearekin eta eskulanekin orekatzen ditu. Haurrengan ikasteko interesa piztea izaten da irakasleen asmoa, eta eginkizun horretan artea eta ekintza praktikoak irakaskuntza teorikoaren zerbitzura jartzen dituzte. Horrela haurrek berez duten ikasteko gogo hori pizten da, notek eragiten duten lehia behar izan gabe.

Hauek dira Waldorf Pedagogiaren beste alderdi bereizgarri batzuk:

-Hasierako eskola-urteetan ez dago helburu akademikorik. Txikitxoen geletan baztertu egiten dira eduki akademiko hutsak, ikasketa akademikorako behar diren gaitasunak garatzea bilatzen delako. 3 urtetik 6ra bitarteko etapa berebizikoa da haurraren garapenean eta, horregatik, bere garapen-momentuari dagozkion helburu eta helmugak jartzen dira, ez dira Lehen Hezkuntzako etapako edukiak aurreratzen. Hauek dira haur-hezkuntzaren printzipio nagusiak: autonomia, mugitzeko askatasuna, eta ikasketa soziala edo intuiziozkoa, esperimentazioaren eta jolas librearen bidez. Irakurketa eta idazketaren ikaskuntza formala Lehen Hezkuntzako lehenengo mailan hasten da.

– Lehen Hezkuntzan, tutoreak etapako sei ikasturteak egiten ditu bere ikasleekin batera.

– Lehenengo urteetan, jarduera artistikoen eta mugimenduaren bidez ematen dira edukiak, haurren ikasteko modu naturalarekin bat egiteko. Haur guztiek ikasten dute puntua egiten, kakorratza erabiltzen, josten eta txirula jotzen.

– Ez dago testu-libururik. Urtean zehar ikasgai bakoitzean haur bakoitzak egiten dituen koadernoak dira beren testu-liburuak. Horietan jasotzen dute egin eta ikasten duten guztia.

– Waldorf eskoletan irakaskuntza ez da konpetitiboa. Lehen Hezkuntzan zehar haurrei ez zaie notarik ematen, gurasoei bakarrik, eta ikasturte bakoitzaren bukaeran tutoreak eta irakasle espezialistek ebaluazio kualitatibo bat idazten dute.

– Waldorf eskoletan neska-mutikoei bitarteko elektronikorik ez emateko gomendatzen zaie gurasoei, ezta telebista ere, bereziki haurrak txikiak direnean.

3. Zer formakuntza dute Geroa Waldorf Eskolako irakasle eta maisu-maistrek?

Geroa Waldorf Eskolako irakasle eta maisu-maistrek unibertsitateko prestakuntza dute, bai Haur eta Lehen Hezkuntzetakoek (diplomatura edo gradua) eta bai Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzakoek ere, beren diziplinetan, eta azken hauek baita irakasleen prestakuntzarako unibertsitate-masterra ere. Titulazio horiez gain, Waldorf Pedagogiako 3 urteko espezializazioa dute guztiek. Edozein modutan ere, askok beste unibertsitate-ikasketa batzuk ere badituzte, edota bestelako formakuntza batzuk ere, akademikoki zein artistikoki aberasten dituztenak. Lan-esperientziari dagokionez, aniztasun handia dago eskolan, irakasle gazteak zein esperientzia handikoak baititugu.

Waldorf irakaslea izatea erronka handia da, izan ere, etengabe hobetzen aritzea eskatzen du, bai profesionalki (hausnarketa, irakurketa, ikastaro edo ostegunero egiten diren klaustroen bidez) eta bai pertsonalki ere. Horri esker, maisu-maistra ona izateko behar diren ezaugarriak landuz edo eskuratuz joaten da, esate baterako, orainaldian edo momentuan egoteko gaitasuna, epairik gabeko behaketa objektiboa egiteko gaitasuna, lasaitasuna eta isiltasuna, egiazkotasuna eta norbere buruarekiko zintzotasuna. Zalantzarik gabe, horrek guztiak ibilbide luzea eskatzen dio irakasleari bere buruaren heziketan, eta horregatik hezkuntza artea dela esaten dugu.

4. Zergatik izaten dute ikasleek tutore bakarra lehen hezkuntzako sei urteetan?

Waldorf eskoletan maisu-maistrek oso ondo ezagutzen dituzte beren ikasleak, denbora asko ematen dutelako elkarrekin. Interesa jartzen dute ikasle bakoitzean eta bakoitzaren beharrak (heziketazkoak, sozialak zein emozionalak) ezin hobeto ezagutzera heltzen dira. Lotura estu horri esker, irakasleak gaitasun handiagoa izaten du ikasketa-planaren bidez ikasle bakoitza egoki bideratu eta laguntzeko.

Dena den, tutoreak ikasleei sei urtez laguntzeko ezaugarri hori batzuetan ez da posible izaten betetzea.

5. Nola kalifikatzen duzue ikasketa?

Ebaluazioa bi modutara gauzatzen da. Alde batetik, hiruhileko bakoitzaren amaieran irakasleek ikasle bakoitzak lortutakoaren ebaluazioa egiten dute. Horren osagarri, ikasleek ere beren lanaren eta ikasitakoaren autoebaluazioa egiten dute. Bestalde, ikasturtearen amaieran, ikasgai guztien ebaluazio oso bat egiten da, ikasturte amaierako ebaluazio-txosten baten bidez. Tutoreak eta irakasle espezialista bakoitzak ikasleek ikasturte osoan zehar egindako lanaren ebaluazio kualitatiboa egiten dute. Ebaluazio horiez gain nota ofizialak ere jartzen dira.

6. Nolako emaitzak izaten dituzte Waldorf eskoletako ikasleek unibertsitatean sartzeko probetan? Kostatu egiten zaie irakaskuntza ofizialaren erritmo, praktika eta ebaluazio-moduetara ohitzea?

Orain arte egindako ikerketen arabera, Estatu Batuetan eta Kanadan graduatutako Waldorf ikasleen %94ak unibertsitate-ikasketak egiten dituzte eta %55ek baita master edo doktoraturen bat ere. Gainera, unibertsitateetako irakasleek oso iritzi ona izaten dute Waldorf eskoletako ikasleei buruz. Europan, Alemanian zehazki, unibertsitatean sartzeko probetako emaitzak aztertzen dituzten ikerketen arabera, badirudi azterketa gainditzen duten ikasleen portzentajean askoz gehiago direla Waldorf eskoletako ikasleak sistema estataleko ikasleak baino, batzuetan bi aldiz edo hiru aldiz gehiago.

Espainian oraindik ez dago horrelako azterketarik, baina badakigu Madrilen batxilergoa eskaintzen duen Waldorf eskola bakarreko ikasleek, Escuela Libre Micaeleko ikasleek, eta institutu publikoetako ikasleek antzeko emaitzak lortzen dituztela.

Gure eskolari dagokionez, esan dezakegu lehenengo batxilergora eta gero unibertsitatera joan diren gure ikasleak arazorik gabe egokitu direla sistema ofizialera eta askok kalifikazio bikainak izan dituztela.

7. Zein da zuen jarrera teknologia berrien eta telebistaren erabilerari dagokionez?

Waldorf eskoletan uste dugu teknologia berrien erabilerak oztopatu egiten duela irudimenaren eta denbora-pasa kudeatzeko gaitasunaren garapena. Teknologia berriak ohiko bizimoduaren parte izatea ezin da ekidin, baina, familiak animatu egiten ditugu beren seme-alabek telebista, pelikula, bideojoko, ordenagailu, sakelako telefono eta antzeko bitarteko elektronikoen aurrean ematen duten denbora ahalik eta gehien mugatzera. Aste barruan, behinik behin, pantailarik eta gailu elektronikorik ez erabiltzeko eskatzen diegu. Badakigu batzuetan zaila izan daitekeela, batez ere Waldorf eskolara etorri aurretik halako gailuetan oso murgilduta egon diren haurren kasuan. Eta eskolak eta bertako familiek lagundu egiten diete familia berriei aldaketa hori egiten. Kontua ez da teknologia horiek curriculumetik kentzea, baizik eta adin egokian eskaintzea.

8. Zein da Geroa Waldorf Eskolaren hizkuntza-politika eta, zehazki, zein da euskararen tratamendua?

Hezkuntza elebidunaren aldeko apustua egiten dugu, elebidun hitzari benetako esanahia emanez, hau da, euskaraz eta gaztelaniaz lan egiten da, eta bi hizkuntza horiek irakasle gaituak izaten dituzte eredu.

Hizkuntza baten balioa benetan ulertzera heltzeko ezinbestekoa da lehendabizi haurrek beren ama-hizkuntza egoki garatzea. Orduan bakarrik ikasi ahal izango dituzte beste hizkuntza batzuk modu egokian. Beraz, haurrak askatasuna behar du bere hizkuntza erabiltzeko, bere hizkuntza bere izate osoan garatu dadin.

Horrek guztiak esan nahi du Haur Hezkuntzan haur bakoitzari bere ama-hizkuntzan hitz egiten zaiola. Haurrak bere izate guztiarekin ikasten duenez, laster izango da gai beste hizkuntza eskuratzeko, imitazioz eta entzunez.

Haurrak, 9 urte bete arte (Lehen Hezkuntzako 2. zikloa), hizkuntza bat eta horren egitura bere izate osoarekin ikas ditzake kontzeptu intelektualen beharrik gabe; horregatik da garrantzitsua hirugarren hizkuntza batekin (baita laugarren hizkuntza batekin ere) adin hori baino lehen hastea.

Lehen Hezkuntzan ikasle bakoitzaren maila hartzen da kontuan, eta hortik abiatuta bi hizkuntzetan garatzen dira bere hizkuntza-gaitasunak. Irakasgaiak hizkuntza batean edo bestean ematen dira, talde bakoitzaren zirkunstantzia partikularren arabera, betiere helburua bi hizkuntzak menderatzea dela kontuan hartuta.

9. Zenbat Waldorf eskola daude munduan?

Gaur egun 1.100 Waldorf eskola eta 2.000 haur-eskola daude munduan barrena, 80 herrialdetan zehar zabalduta. Gainera, 2019an 100 urte bete zituen pedagogia honetako eskolen kopuruak gora egiten jarraitzen du. https://www.waldorf-100.org/es/

10. Nola sortu zen Waldorf Pedagogia?

1919an, Rudolf Steiner filosofo eta zientzialari austriarra Stuttgarteko (Alemania) Waldorf-Astoria zigarro-fabrikara gonbidatu zuten, hango langileei hainbat hitzaldi eman ziezaien.

Horren ondoren, fabrikaren jabeak, Emil Moltek, fabrikako langileen seme-alabentzat eskola bat sortu eta zuzentzeko eskatu zion. Hark onartu egin zuen eskaria, baina lau baldintza jarri zituen: eskolak edozein neska-mutikorentzat egon behar zuen zabalik; neskentzat zein mutilentzat izan behar zuen; hamabi eskola-urteak eskaini behar zituen; eskolaren zuzendaritza irakasleen eskutan egongo zen, eta gobernuak ahalik eta gutxien sartuko zuen eskua. Moltek onartu egin zituen lau baldintzak eta 1919ko irailaren 7an Die Freie Waldorfschulek ateak ireki zituen, Rudolf Steinerrek berak irakasle izango zirenak prestatu ondoren.

11. Nor izan zen Rudolf Steiner eta zer da Antroposofia?

Waldorf Pedagogiaren sortzaile izan zena, Rudolf Steiner (1861-1925), austriarra zen. Matematikak eta Natur Zientziak ikasi zituen Vienako Goi Eskola Teknikoan, baina horiez gain Filosofia, Literatura, Psikologia eta Medikuntza ere ikasi zituen zegozkien fakultateetan.

21 urte zituela, Goetheren idatzi zientifikoak iruzkin eta guzti kaleratzeko eskatu zioten. Autore horren pentsamendua abiapuntutzat hartuta, gizakia bera eta gizakiaren etapaz etapako hazkundea behatu eta ikertzeko metodoa garatu zuen.

Bere ikasketa ugariak eta gizakiaren bizi-garapenari buruz zuen ezagutza oinarri ezin hobeak izan ziren gero, 1919an, Waldorf Pedagogia sortzeko. Harrezkero, asko zabaldu da munduan barrena, hainbeste ezen munduan Mugimendurik garrantzitsuenetakoa da Pedagogia Librearen esparruan.

Bestalde, Waldorf pedagogia Antroposofia hezkuntzan aplikatzearen emaitza dela esan behar da. Steinerrek metodo zientifiko zorrotza sortu zuen mundu espiritualetan norberak bere kabuz ikertu ahal izateko eta antroposofia deitu zion hortik jasotako emaitza guztiari. “Antroposofia” hitza “anthropos-sophia” (“giza jakinduria”) hitz grekotik dator. Aipatutako metodo eta ikerketa zientifiko horri Zientzia Espirituala deitu zion, eta aro garaikidean Natur Zientziek hartu zuten norabidea osatzera etorri zen. Konturatu zen ikerketa eta behaketaren bidez barruko berezko izaeraz eta kanpoko eta kosmoseko errealitate espiritualez jabetzera heldu daitekeela eta halako errealitateez jabetzerakoan, errespetua, begirunea eta miresmena pizten direla bizirik dagoen guztiarekiko. Steinerrek, eta haren oinarrizko ikuspuntuak konpartitzen dituzten pertsona askok, modu praktiko eta kultural askotara konpartitu dute ezagutza hori mundu osoko era bateko edo besteko komunitateetan: Waldorf eskolek esate baterako, eragin handia izan dute munduan. Desgaitasun mental eta emozionalak dituzten heldu eta haurrentzako heziketa sendatzaileak, berriz, patu zail hori egokitu zaien pertsonak sakon ulertzeko eta horiekin lan egiteko modua ekarri du. Nekazaritza eta lorezaintza biodinamikoek izugarri aberastu dituzte nekazaritza organikoan dauden teknikak. Medikuntza eta farmazia antroposofikoa ere gero eta interes gehiago ari dira pizten, Estatu Batuetan oraindik gutxi zabalduta dauden arren.

Garbi geratu behar da, dena den, Waldorf eskoletan erabiltzen diren irakaskuntza-metodoen oinarri teorikoan Antroposofia badago ere, ikasleei ez zaiela antroposofiarik erakusten.

12. Waldorf eskolak erlijiosoak dira?

Ez, erlijiosoa izatea erlijio edo sekta jakin bateko sinesmenekin bat egitea bada. Egia da Waldorf eskoletan munduko erlijio nagusiak lantzen direla, beren marko historikoan kokatuta eta guztiekiko erabateko errespetua izanda, beraz, bizitzaren alderdi transzendentala ere erakusten dela, horrek konfiantza eta segurtasuna ematen dielako haurrei, batez ere txikitan.

Baina Waldorf ikasketa-planean ez dago erlijio-klaserik eta Waldorf eskolara edozein erlijiotako ikasleak etortzen dira. Esan bezala, norabide espirituala badaukagu, baina haurrengan bizitzaren edertasun eta gauza miragarriekiko begirunea pizteko helburuarekin.

13. Zer da euritmia?

Euritmia dantzarekin parekatu daitekeen artea da. Musika edo hitza gorputz-mugimenduen bidez adieraztean datza, eta adierazpen horretan nota edo soinu bakoitzak bere mugimendua izaten du. “Ikusten den hizketa” edo “Ikusten den kanta” ere deitu izan zaio.

Euritmia Waldorf eskola guztietako ikasketa-planean sartzen da eta sarritan guraso berriei arraroa egiten bazaie ere, haurrek ondo erantzuten diete euritmiaren erritmo eta ariketa errazei, izan ere, beren gorputza eta bizi-indarrak sendotzeko eta harmonizatzeko balio dute. Aurrerago, ikasleak nagusiagoak direnean, poesia, antzerki eta musika uztartzen dituzten errepresentazio landuagoak sortzen dituzte, eta idatzitako edo konposatutako lanen esanahi sakonagoaz jabetzen dira.

Euritmiak baditu beste onura batzuk ere: koordinazioa hobetzen du, entzuteko gaitasuna hobetzen du eta sozialki kokatzen laguntzen du, izan ere, taldean orkestra bat bezala aritzea eskatzen die, espazioan modu jakin batean mugituz.

Euritmiako irakasle izateko lau urteko prestakuntza egin behar izaten da.

14. Zergatik eramaten dituzte familiek seme-alabak Waldorf eskoletara?

Arrazoi nagusia izaten da Waldorf eskolek haurtzaroaren edertasuna ondratu eta babesten dutela. Waldorf eskolek izugarrizko ahaleginak egiten dituzte haurrentzat eskola-inguru segurua eta aberatsa sortzeko, beren indibidualtasuna erritmo eta modu egokian garatu dezaten.

Waldorf Pedagogiaren filosofia eta, beraz, baita ikasketa-plana ere, koherentea da haurraren eta nerabeen garapenarekin. Ikasgai guztiek hartzen dute ikasleen adina eta heldutasuna kontuan.


Jean-Baptiste Bidart gerla denboran hasi zen dantzan. Bospasei mutiko hasi ziren, elkarretaratu eta dantzan behar zutela ikasi. Bazuten lagun bat Hazparnen zena, eskola ematen, Domingo Martirena, Baigorri Artzainxuriko seme bat, eta harekin hasi ziren. Eta denbora joan, denbora jin, gertatu zen gerlako presoendako sosaren biltzeko eta paketeen igortzeko, kermeza bat egin behar zela, antzerkiarekin, kantariekin eta dantzariekin. Domingo Hazparnen zen eta Olaetako dantzari bat hara jiten zen. Dantzari hura, Koldo Robles zen, Koldobika, ondotik izigarriko dantzaria atera zena. Orduan Baigorrin dantza taldea sortu zen. Arrola eman zioten izena. Arrola parropiako taldea zen, hark hartzen zituen, klika, antzerkia, dena, eta dantzariekin emendatu zen.

Pasarte hau (osoki edo zati bat) bideo/soinu muntaketa batean erabilia izan da: Arrola dantza taldearen lehen urteak (1942-1946)

Lekukoa(k): Jean-Baptiste Bidart "Kuxkurrio"

Artxibo-funtsa(k): Pirinio Atlantikoetako artxiboak

Bilduma: Euskal dantza

Lekukotasun sorta(k):

Elkarrizketatzailea(k): Terexa Lekumberri

Data: 2012-01-12

Iraupena: 0:02:50

Erreferentzia: 138-8

Baionako eta Ipar Euskal Herriko artxibotegiko kodea: 19AV86

Kanpo lotura: http://earchives.le64.fr/ead.html?id=FRAD064_IR0643&c=FRAD064_IR0643_de-86

Gaia(k): Dantza, Kantua eta musika, Elkarte-giroa

Eskubideak eta erabilpen baldintzak

© Pirinio Atlantikoetako Departamenduko artxiboak

Lekukotasun osoa Euskal kultur erakundeko egoitzan ikus daiteke, Uztaritzen (hitzordua hartuz), baita ere Baionako eta Paueko Departamendu Artxibotegietako irakurgeletan, hor ere hitzordua hartuz.

ETALAB 2.0 lizentzia irekiak arautzen du hemen aurkezten diren Pirinio Atlantikoetako artxibotegiaren datu publikoen berrerabiltzea. Garrantzitsua da Pirinio Atlantikoetako artxibotegiarekin harremanetan jartzea beste edozein erabilpenarendako.

Beste pasarte gomendatuak

Haurtzaroa, eskola, ikasketa

Dantzaren funtzioa

Henri Dunat-en familia

Gure newsletterari harpidetu

Ahozko ondarearen alorrean daramagun lanaren berri izateko (hilabetean behin) harpidetu EKE-ren newsletterari.


Eider Rodriguez (Errenteria, 1977) euskal kondagintzako ahotsik originalenetako bat dugu. Konplexurik gabeko begirada ausart eta ziztatzailearen jabe, sekulako arreta eta interesa piztu ditu Rodriguezek irakurleengan zein kritikan bere ipuin-bildumen bidez. Eta handik gutxira gaur (Susa, 2004), Haragia (Susa, 2007) eta Katu jendea (Elkar, 2010) argitaratu ditu sorkuntzan, eta Itsasoa da bide bakarra. Sarrionandia irakurriz (Utriusque Vasconiae, 2014), ikerkuntzaren arloan, bere doktoretza-tesian oinarrituta. Irène Némirovskyren Le bal (1930, Dantzaldia, Txalaparta, 2006) eleberria euskaratu du, eta ediziogintzan ere aritua da Rodriguez. Gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitatean ari da ikerlari eta irakasle. Hendaian (Lapurdi) bisitatu genuen abuztuan, oporretatik itzuli berritan, eta euskararen zein euskal literaturaren egoeraz harekin aritzeko parada izan genuen, baita haren obraren alde batzuetan sakontzeko ere.

Nola ikusten duzu euskal literaturaren gaur egungo egoera?

Nik uste dut une interesgarria bizi dugula; gutxinaka-gutxinaka badugu geroz eta interesgarriagoa den corpus bat: klasiko irakurgarriak dauzkagu –klasiko irakurtezinak bagenituen, baina orain klasiko irakurgarriak baditugu–, eta klasiko ez diren hainbat liburu interesgarri. Beraz, aniztasun hori badagoela esango nuke; ez bakarrik estilo aldetik; genero eta hizkuntza aldetik ere badago. Beste kontu bat litzateke ea bizi gintezkeen gelditzen zaizkigun urteak euskal literatura bakarrik irakurtzen, baina nik uste dut badaukagula panorama polita, eta badaukagula zer irakurria denbora pixka baterako.

Uxue Apaolazak esandakoa da euskal literaturaren aniztasun tematikoa «klase ertain zuri-zuriarenera» mugatzen dela.

Bai, hala da, baina ez nuke esango klase ertainera bakarrik mugatzen denik; zurira, dudarik gabe, baina esango nuke klase ertain-altuxera eta klase ertain-baxuxera ere lerratzen dela, edo badagoela hor ere materiala, gai aldetik. Anitza esanda, ahots ezberdin dezente badaudela esan nahi nuen, betiere kontuan hartuta zein den gure komunitatea, eta nork osatzen duen. Nik uste dut, gaur egun, idazle-jendea eta euskal gizartea bera ere oso klasea ertainerantz dagoela mugatuta. Hortik behera eta hortik gora badago jende asko, baina literaturan geroz eta espazio gutxiago daukate. Gaur egun, klase ertainaz hitz egitea oso nahasgarria egiten zait; burgesia, klase ertaina, kontzeptu horiek oso lausoak egiten zaizkit, eta geroz eta gauza gutxiago esan nahi dute. Klase ertainaren barruan badaude hainbeste bizi direnak sekulako oporraldiak egiten, eta, era berean, badaude hainbeste ere langabezian daudenak, eta klase ertaintzat hartuak direnak. Klase ertaina oso anitza da, eta aniztasun hori uste dut badagoela gutxi-asko islatuta.

Koldo Izagirrek esana du «gure angustia burges koskorrak ez zaizkit asko interesatzen literatura egiteko».

Interesgarria da jakitea zeri deitzen diogun angustia burges koskor. Batentzat «angustia burges koskorra» dena beste batentzat oinarrizko eta biziraupenerako gainditu beharreko angustia da. Irakurketa edo irakurzaletasuna bera bada nahiko gauza burgesa. Niri beti ematen dit atentzioa nola askotan entzun dudan «langile-jendea agertu behar da». Jakina agertu behar dela, niri ere gustatzen zait agertzea. Gure begietara burgesak ez diren errealitate horiek erretratatu nahi ditugu. Baina, gero, liburu horiek irakurtzen dituztenak burges koskorrak gara. Alde batetik, hizkuntzak dauzkan berezitasunengatik. Hau da, ez da bakarrik euskaraz alfabetatuta egon behar dela, baizik eta euskal literatura irakurtzeko, zoritxarrez eta bizi dugun normalizazio faltagatik, behar dela plus bat sartzeko hainbat eremu literariotan. Beste hizkuntzetan ere bai, baina euskal literaturan esango nuke are gehiago behar dela plus bat, entrenamendu bat, itzulpenak, hainbat estilotako irakurgaiak, hainbat idazle irakurri ahal izateko. Nik uste dut best seller-ak ere euskaraz irakurri ahal izateko formakuntza berezi bat behar dela, eta formakuntza hori lortzen dutenak, formakuntza hori lortzeko astia eta plazerra, edo plazerra hartzeko gogoa daukatenak, normalean, ez dira langile xumeak izaten. Kontraesan bat da, itsusia da esaten ari naizena, baina nik neure ibilbide labur honetan hori ikusi izan dut. Beraz, gauza bat da zer nahiko genukeen, eta beste bat zer den. Nire ustez, interesgarria da ahalik eta zubirik ederrena topatzea, baina ez zubirik luze eta ibilezinena egitea.

Niri beti ematen dit atentzioa nola askotan entzun dudan «langile-jendea agertu behar da». Jakina agertu behar dela, niri ere gustatzen zait agertzea. Gure begietara burgesak ez diren errealitate horiek erretratatu nahi ditugu. Baina, gero, liburu horiek irakurtzen dituztenak burges koskorrak gara.

Xabier Mendiguren Elizegiren iritziz, inguruko literaturekiko erabateko parekatzea lortzeko euskal literaturak gaur egun duen hutsunerik handiena literatur itzulpengintzan dago. Hain zuzen, apenas argitaratzen da euskarara itzulitako literatura, liburuaren salmentak itzulpena ordaintzeko ere emango ez duelakoan. Hori dela-eta, itzultzaileak musu-truk egindako itzulpenak edo editoreak, berariaz eta salbuespen moduan, ondo salduko direla garbi ikusten dituen liburuenak bakarrik argitaratzen dira.

Batetik, niri, homologazioarena, gaur egun, ez zait hain lazgarria iruditzen, ez eta hain interesgarria ere. Niretzat, ez da hori hainbesteko erronka, eta egongo da hortik, baina ez dut uste hori denik euskal literaturaren arazorik handiena. Nik uste dut euskal literaturaren arazorik handiena dela –ez dakit arazorik handiena den, baina esan duzuna baino handiagoa– hizkuntzaren egoera bera. Nire ikasleen artean, hainbatek eta hainbatek ezin dituzte itzulpenak irakurri; ez daukate gaitasunik, eta pasa dute bizitza osoa murgiltze-eredu batean, eta asko dira guraso euskaldunak dituztenak, eta udalerri euskaldunetan bizi direnak; beste asko, ez, baina berdin zait, azken batean askok jotzen dute ez jatorrizko bertsiora, baizik eta gaztelerazko bertsiora. Beraz, nik uste dut hor dagoela zulo ikaragarri handi bat. Batetik, hizkuntzaren arazoa badago, ez dago behar beste zabalduta eta txertatuta, eta, bestetik, ez dela nahikoa lantzen aurreko urteetan. Zuk badaukazu Célineren Gauaren muturrerainoko bidaia, adibidez, eta emaiozu, euskaraz, hogei urteko gazte erdi pareko bati (ez bereziki irakurtzen duenari). Emaiozu Raymond Carverren liburu bat, Zertaz ari garen maitasunaz ari garenean, adibidez, Koro Navarrok itzulitakoa; hizkuntza aldetik, jatorrizkoa nahiko liburu soila da, ez dauka sintaxi bihurririk, ez dauka erregistro arrarorik, nahiko laua da, esaldi gehienak laburrak dira. Bada liburu hori irakurtzeko zailtasun asko dauzkate hogei urteko irakurleek. Eta okerragoa dena: baita berrogei urtetik gorakoek ere, noski. Beraz, itzulpengintzaren homologazioa? Homologazioa ez zaigula iristen ez dagoelako itzulpengintzarik? Beno, hori da, niretzat, icebergaren puntaren erpintxo bat. Horren azpian daude arazo are sakonagoak, benetan larriak direnak, eta, esango nuke, ez daudenak konponbidean, eta, gainera, eskatuko luketenak ez dirua bakarrik, baizik eta, benetan, konpromiso handia instituzio guzti-guztien aldetik. Eta, une honetan, ez dut ikusten asmoa, borondatea edo gogoa horrelako ezer egiteko. Uste dut Martxelo Otamendik aipatzen zuela lortu nahi zela tailerretako langileek ogitartekoa jaten zuten unean edukitzea Berria, eta irakurtzea. Nik uste dut hortik nahiko urruti gaudela, eta ez Berria-k gauzak gaizki egiten dituelako, baizik eta egoeragatik beragatik; ez Berria-k ez euskaraz idatzita dagoen prentsak ez du hori lortzen, gaur egun, ez Argia-k, ez The Balde-k. Papereko komunikabideek ez dute hori lortu, ez gai aldetik, ez hizkuntza aldetik. Hizkuntza aldetik irakurlego potentzial hori urruti dago, eta gai aldetik esango nuke prentsa bera dagoela urruti, ez dagoela mainstream-ean den komunikabiderik euskaraz. Agian horrela behar du, baina esan nahi dut horrekin urrun ikusten dudala hamaiketakoaren ordua iritsi, eta tailerreko jendeak, edo tailerrik gabe –beti aipatzen da mundu maskulino hori–, Zarako langile-jendeak, Berria edo euskarazko liburua zabalduko duen unea.

Euskal hedabideen mugak eta eragileek hartu beharreko konpromisoa aipatuta, ez du ematen euskara hutsezko prentsa sustatzea Jaurlaritzaren lehentasuna denik.

Nik uste dut are sakonagoa dela arazoa. Nik uste dut hizkuntza politika, baina ez bakarrik Eusko Jaurlaritzarena, euskararen egoera hobetzeko egiten diren egitasmoak, ez direla serioak, ez dela nahikoa egiten. Oso egoera kaskarra bizi dugu. Nik Donostian irakasten dut, ikasle gehienak gipuzkoarrak dira, asko eta asko herri euskaldunetakoak, eta, oro har, zailtasun izugarriak dituzte euskaraz idatzi, irakurri eta baita hitz egiteko ere. Horri heltzen ez diogun bitartean, itzulpengintzarena, bai, euskal prentsarena, bai, baina zer gertatzen da, zergatik iristen dira hogei urterekin ikasle horiek –ez denak– hain maila kaskarrarekin? Hobe dezakegu euskal prentsa? Bai, eta hobetzea nahi dut, zeren eta nik irakurtzen dut, baina hori da adar bat, baina ez da enborra.

«Konpromiso handiagoa» esaten duzunean, zer dabilkizu buruan?

Buruan daukadana da nire lagun-taldea, adibidez: zortzi gara, hemezortzi urtera bitarte ikastolan ikasi dugu, eta pare bat ez dira gai 8-9 urteko seme-alabekin euskarazko elkarrizketa bat mantentzeko. 8-9 urtera bitarte gai izan dira, sintaxia, hiztegia, argudiatzeko behar diren tresnak infantilak izan direlako, baina aurrerantzean euskara eta gaztelania nahastuko dute, eta denborarekin akaso euskara nongotasun lanbrotsu bat adierazteko makulu gisa erabiliko dute, gainerako guztia gaztelaniaz egingo dutelako. Niretzat hori sintoma oso larria da, ez da nire bailaran gaitz berezi bat dagoenik, genetikoa dena, eta ez duena ahalbidetzen euskararen erabilera areagotzea, baizik eta iruditzen zait badagoela hor zerbait oso serioa dena, eta hori konpontzen ez dugun bitartean alferrik ari garela petatxuak jartzen beste toki guztietan. Alferrik ez, baina ez dugu konponduko beste arazo hori.

Errenteriakoak izanda, familia erdaldunetakoak izango dira gehienak.

Denetarik dago. Badira guraso biak euskaldun zaharrak direnak; beste baten kasuan bata euskaldun zaharra, eta bestea ez. Beste baten kasuan, biak erdaldunak, beste batean, euskaldun berria. Aipatu dizkizudan bi kasu horietariko baten guraso biak euskaldun zaharrak dira, adibidez.

Bikoteak euskaldun zaharrak izanda ere erdarara jotzen dute haurrekin?

Familia erdaldunean sortu eta ikastolan ikasitako norbait euskaldun zaharra al da? Agian, terminologia zabaldu behar genuke. Gurean oso arrunta da haurrak izan aurretik ere gai ez izatea lagunarteko elkarrizketak mantentzeko. Haurra izateko garaian, transmisioa utziko dute eskolaren eskuetan, baina transmisio hori ez da erabatekoa izango. Izan ere, badakigu hemezortzi urterekin bukatzen dutenek oso maila kaskarra dutela, herri askotan. Eta Gipuzkoaz ari naiz, baina Gipuzkoatik kanpo are ilunagoa da panorama. Nik haur- eta gazte-literatura ematen ditut, eta haur-literatura oso ondo ulertzen dute nire ikasleek, sintaxi eta hizkuntza oso laua delako, eta irudiz lagunduta dagoelako. Ikasle helduak dira, irakasle izateko bidean daudenak. Baina lehen hezkuntzako azken zikloko irakurgaiak ulertzeko ere zailtasunak edukitzen hasten dira. Zer esanik ez heldu-literatura irakurtzeko. Adibide hori oso grafikoa egiten zait niri. Oso irakurgaitasun infantila izaten dute. Iruditzen zait sintoma bat dela, ez beraiek bereziki daukaten zerbait.

Euskal literaturara bueltatuz, Euskal Herriko gatazka politikoak nolako trataera jaso duen literaturan ikergai nagusi bilakatu bide da, Euskal Herriko unibertsitateetan eta, zer esanik ez, atzerrikoetan (non itzulitako idazleen obrak baizik ez ohi dituzten landu). Koldo Izagirrek ohartarazi du kostunbrismo berri bat eta gai bakarreko literaturaren irudia ekar diezazkiokeela horrek euskal literaturari. Euskal literaturaren beste alor batzuetako mugarriak, aldiz, ez dira ikertu, batez ere gutxi edo batere itzuli ez dituztenen egileenak.

Batzuetan, deigarri egiten zait nobela bat hartzea, eta, bat-batean, gatazka. Ez bakarrik euskal literaturan, baita Espainiako literaturan eta zinemagintzan ere erabili da, pixka bat, gai hori thriller itxurako gaizto eta onen arteko liburu eta pelikula txarrak egiteko. Normalean, segituan erortzen dira eskuetatik liburu horiek. Kontakizunean benekotasun minimo bat ez dagoenean, irenstezinak egiten zaizkigu pelikula eta liburu horiek euskal gatazka gertutik bizi izan dugunoi. Nik uste dut badagoela euskal literaturan gailentzeko modu bat, gatazkari buruz idatzita, gatazkaren alde batean lerratuta baldin bazaude (ez beti, baina badira kasu batzuk), eta, agian, hortik kanpo gelditu diren hainbat idazlek, edo horri buruz idatzi ez duten hainbat idazlek, ez dute hainbesteko sona, nolabait esatearren (euskal idazleek ez dute sona inoiz), gelditu dira pixka bat bazterrerago, ez dira ikergai izan, kasu askotan. Nire liburu guztietan badago gatazkari loturiko ipuinen bat. Segituan: «honek gatazkari buruz idazten du». Baditut hainbat gai bestelakoak direnak, baina agian bai jarri dela hor fokua. Adibidez, antologietan, nire ipuinen bat jarri dutenean, uste dut gehienetan izan dela gatazkari loturikoa. Eta badira gaininterpretazio ugari, oso barregarriak egiten zaizkidanak. Orain dela gutxi, elkarrizketa-liburu baterako idatzi zidan emakume batek esanez Politika albisteak ipuinean «argi eta garbi» ari nintzela «terrorismoa kondenatzen». Intepretazio barregarri bat. Lehenengo egiten zuen bere tesia, eta, gero, galdetzen zizun tesi horri buruz, eta denak ziren halako zentzugabekeriak. Eta irakurketa ugari dira zilegi, baina guztiak, ez. Niri ere iruditzen zait nolabaiteko gaindosia egon dela, eta oraindik ere badagoela; baina, agian, gaur egun ertz gehiagotatik ari da ematen, eta iruditzen zait gaiztoen eta onen arteko eszenifikatze hori apurtu egin dela, gutxika-gutxika, zorionez, eta badagoela zintzoagoa den ikuspegi bat euskal gatazkaren inguruan, ez hain muturrekoa, manikeoa, zuri eta beltz, gudari-etsai, baizik eta gatazkaren inguruan sorturiko albo-min gehiago ari dira ikusten, euskal narratiban. Neuri, pertsonalki, oso zaila egiten zait gatazkaren inguruan idaztea, egin nahiko nuke baina ez dut asmatzen nola.

Batzuetan, deigarri egiten zait nobela bat hartzea, eta, bat-batean, gatazka. Ez bakarrik euskal literaturan, baita Espainiako literaturan eta zinemagintzan ere erabili da, pixka bat, gai hori thriller itxurako gaizto eta onen arteko liburu eta pelikula txarrak egiteko. Normalean, segituan erortzen dira eskuetatik liburu horiek.

Politika albisteak kontakizun horretan, zer eta gatazka politikoaren metafora ikusi nahi izan du kritikariren batek, Idoiaren zilborraren lizunaren irudia aitzakia hartuta (errealitatearen eta paranoiaren muga nola lausotzen den besterik ez du ikusi irakurle arruntak). Gatazka politikoarekin dena estekatzeko hiperinterpretazioak gai egiteko diren kritikariek, ordea, ez bide dute harrapatu narrazio horretan bertan interpretazio-ardatz horrekin lotuta dagoen hari nabarmen bat: Idoiaren ama pertsonaiak 1936ko errepresioa sinbolizatzen duela, eta amaren zein alabaren istorioak 1936an hasi zen biolentzia politikoko ziklo bereko continuum-ean txertatzen direla.

Bai, hala da. Ni bi urte eta erdiz bizi izan nintzen Tafallan, eta orduan asko busti ninduen gerra zibilaren kontuak, istorio asko entzun nituen. Garai hartan Txalaparta argitaletxean egiten nuen lan, eta Altaffaylla Kultur Elkarteak egina zeukan gerra zibilaren inguruan testigantza jasotze-lan ikaragarri handia. Orduan ezagutu nituen hainbat eta hainbat kasu, eta beste modu batera ikusi nuen euskal gatazka deitua izan den hori, nola datorren aspalditik haustura, eta hor badago continuum hori erakusteko edo agertzeko nahi bat.

Liburu bereko Bellevue kontakizunean, Marguerite Durasen estiloaren oihartzuna antzematen da, tonuaren urratuan eta zintzoan.

Asko gustatzen zaidan idazlea da, oso gazte irakurri nuena lehenengo aldiz, eta ordutik beti akonpainatu nau, bai bere nobeletan, baita bere elkarrizketa-liburuetan ere. Berak egindako elkarrizketak zoragarriak dira, baina, batez ere, haren prosa dentso hori oso-oso erakargarria egiten zait. Ez dakit horren antza eduki dezakeen edo ez, nire lehenengo liburuan dagoen ipuin bat da hori. Berak fikziorantz ez du hainbeste, hain nabarmen, jotzen, eta nik bai. Beraz, hor aldea egon daiteke, tonuan, irakurleak pentsatzen duenez Durasen testuaren eta haren pertsonaiaren artean oso tarte gutxi dagoela, are urratuagoa ematen du. Baina asko interesatzen zait haren sintaxia, haren prosa hautsi hori.

Bellevue-n, irudi poetikoak eta egunerokotasunaren deskribapenak uztartzen dira.

Gogoratzen dut ipuin hori idatzi nuenean, gustura gelditu nintzela, seguraski lehenengo aldia izan zela sentitu nuena nik idatzitako zerbait argitaragarria izan zitekeela. Gogoan dut bai idaztean oso ongi pasa izanaren sentsazioa, baita emaitza finalarekin ere. Une horretan pentsatu nuen «hemen lortu dut nahi nuena», betetasun-sentsazio hori, ez dena beti gertatzen ipuin batekin. Ez dakit nori irakurri nion batzuetan gertatzen zaigula zerbaitek funtzionatzen duela, baina ez dakizula zergatik. Baina beste batzuetan ez dakizu zergatik ez duen funtzionatzen ipuinak. Uste dut, batzuetan, dela buruan gertatzen diren meandroetatik hartu duzula bide bat, eta oso zaila dela atzera egitea. Istorioak beste bide bat jarraitu du, eta, azkenean, ez da zuk kontatu nahi zenuen hura, eta uste nuen ipuin hori idatzi nuenean zortea aldeko nuela. Gero, inoiz ez gaude konforme idatzitakoarekin. Seguraski, gaur egun ez nuke ezta zoratuta ere ipuin hori horrela idatziko. Geroz eta gutxiago interesatzen zait lirismoa, neure testuetan, batez ere, eta geroz eta lerratuago nago soiltasunerantz. Izan ere, esango nuke euskal literaturaren gaitzetako bat dela soberazko hitz-kopuruarena. Seguraski badu zerikusia hizkuntza ez normalizatu bat izatearekin. Niri horrek, gaur egun, kalte egiten dit begietara, idazten dudanean.

Geroz eta gutxiago interesatzen zait lirismoa, neure testuetan, batez ere, eta geroz eta lerratuago nago soiltasunerantz. Izan ere, esango nuke euskal literaturaren gaitzetako bat dela soberazko hitz-kopuruarena. Seguraski badu zerikusia hizkuntza ez normalizatu bat izatearekin. Niri horrek, gaur egun, kalte egiten dit begietara, idazten dudanean.

Egunerokotasuna eta haren problematizazioa dituzu zeure ipuinen agertoki nagusia, kamera geldi baten antzera. Istorioa baino gehiago noiznahi hasi eta eten litezkeen errealitate-zatiak dirudite zure kontakizunek. Ildo horretatik, afinitateren bat ikusten dut zure ipuinen eta Uxue Apaolazaren Umeek gezurra esaten dutenetik bildumaren artean. Adierazgarriro, zera esan du Apaolazak: «drama handienak egunero bizi ditugun gauza txiki horiek dira».

Bai, bakarrik egunerokotasuna esaten denean, badirudi denon egunerokotasuna berdina dela, edo egunerokotasuna gauza geldi eta homologatu bat balitz bezala, eta, hain zuzen ere, jendearen egunerokotasunak oso-oso diferenteak dira. Nahiko ados nago Uxue Apaolazak dioenarekin, azkenean, drama handiak aurki daitezkeela egunerokotasun horien barruan. Edonola ere, ni ez naiz batere idazle razionala edo estetikoa idazterakoan, oso inpultsuka idazten dut. Beraz, batzuetan gertatzen zaizkit gauzak, edo ikusten edo sentitzen ditut gauzak, edo kontatzen dizkidate gauzak, eta idatzi egiten ditut. Askotan ez dut neuk aukeratzen, hau da, neuk aukeratzen dut, baina ez da nik razionalki aukeratutako zerbait; da badakidala hori kontatu egin behar dudala, istorio bat dagoela. Gutxitan egiten dut: «honi buruz idatzi behar da, idatzi nahiko nuke honi buruz». Gehiago da nik jasota ditudala hainbat gertakizun, gertatu direnak nire barnean, edo sortzen didatenak zirrara berezi bat, eta saiatzen naizela zirrara hori, nahiz eta ulertezina, inkontzientea izan, paperean biziarazten, eta irakurleari biziarazten, edo sentiarazten. Izan daiteke egunerokotasuna, baina nirea eta zurea ez dira igualak, Uxue Apaolazarena eta nirea ez dira igualak, nahiz eta, seguraski, gauza asko komunean eduki hirurok. Nire emaitza izan daiteke politikoa, soziala edo intimista, baina nire idazteko kontzeptua ez doa hortik, askoz organikoagoa, emozionalagoa da.

Politika albisteak eta T'es très belle-n batera irakurrita, kontrajartze moduko bat ikusi dut. Politika albisteak kontakizunean ekintzailearen bikotekidea nolako egoeratan geratzen den da arretagune. T'es très belle-n, aldiz, kalean dagoen ‘aktibismo’ arina eta kontsumista da kritikagai. Haragia-ren ardatza azken hori delakoan nago. Alegia, euskal gizartearen abangoardiako zati bat kontsumoaren gizartean integratu egin dela nabarmentzea.

Egongo da horretatik, T'es très belle hori idatzi nuenean, aktibismoaren bi alde horiek kontrajarri nahi nituen, baina ez nuke esango, inolaz ere, hor badagoenik kritika bat kanpotik egiten den aktibismoari. Nire helburua ez zen hori, eta Politika albisteak-en protagonista ez da aktibista baten emaztea, edo neska-laguna. Niretzat da andre bat, haren errealitatea osatzen dena hainbat puskaz, eta puska horietako bat bada haren bikotekide izandakoa-edo erbestean egotea, edo aktiboan egotea, baina ez bakarrik, zeren eta haren errealitate puska bat ere baden haren ama, eta amaren iragana, eta haren errealitatearen puska inportante bat ere baden amatasun nahi gaixotiar hori. Horrekin esan nahi dizut ez dela bakarrik aktibista baten emaztea, nik ez nuen horrela formulatu, inolaz ere, baina bai gatazka politikoaren barruan badaudela aktore ugari, asko ikusezinak direnak, eta hori litzateke horietako bat. Eta T'es très belle-n, abokatua beste bat litzateke. Kasu horretan ez da onik ateratzen bere karakterizazioan, baina hor ari nintzen adierazten nork bere arazoak dituela, eta norberaren miseriak eta dramak oso diferenteak direla, bizi dugun egoeraren eta koiunturaren arabera. Eta, justu, kontrajarri nituen bikotea osatzen duten preso-abokatu bikotea, baina ez dago manikeo izateko gogorik kontakizun horretan. Hain justu, adierazi nahi nuena zen nork bere arazoak dituela, eta arazo horiekin egiten duela bakoitzak ahal duena.

Baina presoa gose-greban ari den bitartean abokatua festibalean mozkortuta...

Biek daukate arazo bera: neska-lagunarekin daude biak nahastuta, bakoitza berearekin, baina bai, badago bat mozkortuta hor Korsikan, eta bestea, ziegan erratza pasatzen...

Badago une bat bi narrazio-planoak uztartzen dituena esaldi berean.

Niri gose-grebek beti sorrarazi izan didate halako ezinegon mingotsa. Hor badago esan dizudan hori: batzuetan, edo gehienetan, kontatzen ditudala gauzak emozionalki zerbait eragiten didatenak, eta gose-grebek hori eragiten didate. Hor badago zerbait, zirrara berezi bat, ezin dudana ulertu edo jasan, asko mugiarazten nauena. Eta hortik sortu zen kontakizun hori. Ez da hainbeste plano orokorra hartzen dudala, eta hau eta bestea eszenifikatu nahi dudala; emozio batetik abiatutako kontakizuna da, gehienbat.

Zer hauskorrak diren edertasuna eta hari bide dagokion munduan egoteko era, hagin-pusketa soilak txiki ditzakeena.

Lehen aipatzen genuena: angustia burges koskor horiek zer diren bakoitzarentzat oso gauza erlatiboa da. Adibidez, edertasuna eta haren galera izan daiteke oso zera burgesa, nondik begiratzen diozun, baina gorputzaren higadurak edo aldaketak, eta gorputzaren ‘hondamendiak’ ez dute zertan izan gai burgesak, nola jorratzen dituzun. Eta baditut ipuin batzuk horri buruz aritzen direnak, eta, nire ustez, behintzat, ez dira ipuin «burgesak», nolabait esateko, baizik eta arduratzen dira jendarte honetan hain presente dauden, eta hainbat diru mugitzen duten industriez. Azkenean, diru gehien mugitzen duten industriak, gure munduan, dira armagintza, kosmetika, eta farmazia. Nola izan daiteke kosmetika industria garrantzitsuenetako bat gure munduan? Hori ezin da burgesa izan. Nire ipuin horiek badute nahi bat agertzeko kosmetikaren eta edertasunaren diskurtso hori, emakumeengan, eta geroz eta gehiago gizonengan, eragin suntsigarria duena. Farmaziara joan orkatila bihurtu zaizulako esprai baten bila, eta ematen dizutenean opari zimurrak leuntzeko lagintxo bat.

Edertasunaren inguruko kezka hizpide, hona Uxue Apaolazak zer esan duen: «Gure kurrikulumean asko pisatzen duen zerbait da, presentziagatik, edo absentziagatik».

Nik uste dut aho biko arma dela edertasuna, eta esango nuke, askotan, arazoa dela konponbidea baino gehiago emakume askorentzat, batez ere edertasun-mota kanoniko horrek oso denbora gutxi irauten duelako, horren ondorengoa, askotan, delako drama; bost, sei, hamar urtez iraun dezake edertasun jakin horrek. Niretzat, hor inportanteena da edertasuna esanguratsua dela emakumeentzat, onerako zein txarrerako, eta, askotan, txarrerako. Ikusi besterik ez dago telebistan ez dakit zer programa aurkezten duten bikoteak, eta gizonezkoa izan daiteke orko bat, baina emakumezkoak beti eder izan behar du, eta erakusgai egon behar du; edo, bestela, oso termostato ezberdina dute gizon eta emakumeek, gizonak mahuka luzez eta alkondara lotuta eta emakumezkoak tiradunetan agertzen baitira. Baina tiradun emakume horrek ere bere urteak zenbatuak ditu; gizkonezkoak, ez. Esanguratsua da; horregatik interesatzen zait. Emakumea gorputza da, gizona ez.

Nik uste dut aho biko arma dela edertasuna, eta esango nuke, askotan, arazoa dela konponbidea baino gehiago emakume askorentzat, batez ere edertasun-mota kanoniko horrek oso denbora gutxi irauten duelako, horren ondorengoa, askotan, delako drama; bost, sei, hamar urtez iraun dezake edertasun jakin horrek.

Hagina kontakizunean, zerari erreparatu diot gehienbat: ‘edertasuna’ ezaugarri fisikoa baino gehiago munduan egoteko era izateari. Estatus bat ematen du.

Bai, ematen zaizu, gainera. Estatus hori higatuz joaten denean, edo edertasun hori eraldatuz, edo gastatuz, edo desagertuz joaten denean, jende asko galduta dago munduan, baina ez bera bakarrik galduta dagoelako, baizik eta haren inguruak ere hura eraiki, onartu edo ez onartu duelako edertasun horri erreparatuta. Beraz, ez da bakarrik aldatzen pertsona horrekiko, baizik eta baita munduarekiko harremanean ere. Hori interesgarria iruditzen zait, asko gertatzen dena adin jakin batean; adin ertainaren tarte batean maiz gertatzen den zerbait da, eta oso modu gogorrean, askotan.

Bortizkeria handiz idatzi zenuen Haragia. Haragia-tik Katu jendea-ra nabarmen aldatu zen tonua.

Nik uste dut geroz eta gutxiago epaitzen ditudala neure pertsonaiak. Esango nuke Katu jendea-n oso gutxi, edo gutxiago, epaitzen nituela neure aurreko liburuetan baino, eta uste dut geroz eta gutxiago epaituko ditudala, nire asmoa delako zirrara, ezinegona, bortizkeria edo halako aldarte berezi bat sortzen didaten errealitate-puska horiek ahalik eta modurik gordinenean ematea, anker jokatu gabe, tematu gabe pertsonaien eta pertsonen akatsekin, baizik eta korapilo diren kontraesan horiek azaleratuz. Azken batean, meategi bat egoten da kontraesanetan; epaileek baino askoz ere bazka handiago ematen diote irakurleari, hainbat eta hainbat bide zabaltzeko bere pentsamenduan, irudimenean eta literatura gozatzeko eran. Beraz, kontraesan horiek ahalik eta modurik aberatsenean erakustea lortzen baldin badut, iruditzen zait hor badagoela lotura bat, edo amu bat baduela irakurleak heltzeko ipuinari, eta jarraitzeko bukaeraraino. Agian, tonu-aldaketa hortik dator.

Tonu malenkoniatsua dario Katu jendea kontakizunari, ihes egiten utzitako aukerarengatik, bi bizilagunen arteko harremana euren katuenaz ironikoki metaforizatua. Itzulpen guztietan, baina, desagertu egin da azken esaldia («Desioaren usaina zen, hiltzen uzten denean»).

Bai, kendu egin nuen itzulpenetan. Euskarazko bertsioan ere zalantza handiak nituen, ipuin hori idatzi nuenean, idazten hasi aurretik azken esaldia neukan, baina, gero, ipuina idatzi nuenean iruditzen zitzaidan soberan zegoela. Aukera eduki nuenez gaztelerara itzultzeko, eta ni ez naizenez batere ortodoxoa itzulpenekin –seguraski, asko ikaratuz–, aukeratu nuen batean ematea esaldiarekin, eta bestean esaldirik gabe. Gaur egun ez dakit zer egingo nukeen, berriro idatziko banu. Iruditzen zait berriz ere egongo nintzatekeela erdibidean. Batak uzten du besteak baino irekiagoa, eta badirudi gaur egun moda dagoela ipuinak irekita utzi behar izateko. Baina ez nago batere ados literatur moda kontuekin; gustatzen zaizkit ipuin irekiak, gustatzen zaizkit ipuin itxiak, ez zait iruditzen batzuk besteak baino hobeak direnik. Gauza bat da murtxikatuta ematea dena irakurleari, hori ez zait gustatzen, baina zuk uzten dituzunean hariak solte, ateak irekita, irakurleak parte har dezan lerro artean dagoen hori interpretatuz, bukaerak ez dio zertan eman edo kendu, ez dizkizu zertan ondorioak atera esaldi bakar batean.

Hizkera literarioa da zenbait euskal idazleri sekulako kezkak sortzen dizkieten gaia. Koldo Izagirrek esana du «idazlea idazteko problemak dituen pertsona dela», eta «hizkera pedagogikoan jausi nahi ezik iritsi naiz estilo esan litekeen horretara». Uxue Apaolazak dio «ez dut nahi irakurleak esaldiaren bukaera jakin dezan hasi orduko», eta «diskurtso eginak, bukatuak, ziurtasuna ematen dizutenak» puskatzea duela helburu haren literatur programak. Antzeko helburua antzeman da zure obran. Hala ere, esana duzu hizkera literarioaren kontua ez zaizula bereziki interesatzen. Ez al duzu edukiaren eta formaren arteko loturaren arazorik sentitzen?

Zintzoki esandako zerbait da, nire lagun idazle edo literaturzale batzuk kezkatuta hasten dira hori esaten dudanean. Nik liburu asko irakurri ditut oso ongi idatzita daudenak, baina ez zaizkidanak piperrik interesatu, eta oso txarrak iruditu zaizkidanak. Beraz, nik bataren edo bestearen artean aukeratu behar dudanean, ez dut hizkuntzaren aldeko hautua egiten, inolaz ere. Biak uztartuta baldin badatoz, bikain, baina, hain justu, gure hizkuntzaren arazoetako bat hori dela jakinda (erregistro-faltarena), ni saiatzen naiz hori konpontzen ez hizkuntzaren bidetik, baizik eta literaturarenetik. Trakeskeria daukan, baina ona den liburua, istorioa ongi kontatuta baldin badago, hunkitzen, haserretzen, mugiarazten banau nagoen tokitik, chapeau. Oso ongi idatzita, baina ezer kontatzen ez duten edo, niretzat, literatura ez diren liburu horiek hor egongo dira euskal terminologia edo euskal lexikoaren corpuserako, oso ondo, baina niri ez zait interesatzen hori egitea. Irakurri hori irakur dezaket, batzuetan gustatu egiten zait hizkuntza-festa bat, besterik gabe, nahiz eta beste ezer ez egon. Maila gorena da biak uztartzen direnean, baina oso gutxitan gertatzen da herri honetan.

Nik liburu asko irakurri ditut oso ongi idatzita daudenak, baina ez zaizkidanak piperrik interesatu, eta oso txarrak iruditu zaizkidanak. Beraz, nik bataren edo bestearen artean aukeratu behar dudanean, ez dut hizkuntzaren aldeko hautua egiten, inolaz ere.

Hizkera literarioaz gain, Euskal Herriko hizkuntza-gatazkak ere berebiziko arazoak sortu ditu euskal idazlegoan. Ugalderengandik eta Saizarbitoriarengandik hasita, erdal errealitatea euskal literaturara ekartzean erdaraz, zuzenean, ematera jo izan duzue hainbat idazlek. Egiantzekotasunaren printzipioa mekanikoki aplikatzetzat jo daiteke hori. Izan ere, egongo dira literatur baliabideak hizlaria erdalduna dela adierazteko, haren hitzak erdaraz zuzenean eman gabe.

Nik bietara egin dut. Hasieran, Eta handik gutxira gaur-en, gazteleraz ematen nituen, baina, adibidez, Katu jendea ipuinean euskaraz ari dira. Katu jendea-n, haien arteko jarduna nire buruan frantsesez gertatzen da, nahiz eta gizonezkoa Ipar Euskal Herrikoa izan, eta emakumezkoa, jatorriz, Hego euskal herritarra, baina dialogo guztia euskaraz dago. Eta handik gutxira gaur-en dialogo batzuk frantsesez, eta beste dialogo batzuk espainolez daude. Nik uste dut kontakizunak eskatzen duela bata edo bestea egin. Batzuetan arazoa da niretzat, baina beste askotan ez da arazo; ez daukat irizpide markatu, zurrun eta finko bat, sistematikoki hori aplikatzeko. Izatez, esango nuke askotan gertatzen dela irakurtzen duzula testua, eta on egiten dio frantsesez zerbait irakurtzeak irakurleari, edo espainolez, edo ingelesez, eta, beste batzuetan, kalte. Nik uste dut istorioak berak, kontakizunaren erritmoak berak markatu behar duela hori, ez hainbeste arau batek, non denak jarriko ditugun euskaraz, nahiz eta polizia espainola izan, Andaluziatik etorria, edo guardia zibila. Askotan da testuaren araberako zerbait, ez dago errezetarik. Edo agian badago; nik ez dut aurkitu. Dena da posible nire mundu horretan. Emaitza ikusi behar da.

2007an Utikan Euskadi Sariak manifestua izenpetu zenuen. Agiria bere horretan irakurrita lauso geratzen zen zer salatu nahi zenuten. Zure iritziz, aldatu egin da euskal sistema literarioaren egoera, ordutik hona?

2007an bazegoen girotxo bat manifestu hori sinatzeko, bazegoen saretxo bat, eta esango nuke gaur egun ez dagoela. Bazeuden zumitz batzuk sari hori izan zedin emana euskal literaturak duen aniztasuna kontuan izan gabe. Nik uste dut garai hartan polita izan zela tenkatze bat sortzeko; jakin ere ez dakit horregatik izan zen, kasualitate izan zen, edo astroak ongi lerrokatu zirelako izan zen, baina gauza batzuk aldatu ziren Euskadi Sarien inguruan, eta, niretzat, hori ongi etorria da; sari bat izaten jarraitzen du, eta hori onartu dutenak oso ondo iruditzen zait onartu izana, zeren eta, azken batean, diru puska bat den hori, eta idazlea izatea oso zaila da, batez ere idazgintzatik bizi baldin bazara. Gaur egun, uste dut zumitz horietako batzuk aldatu direla, eta, nolabait, zabaldu egin dela euskal literaturaren espektroa aintzat hartzeko bidea. Topiko handi bat esango dizut, baina ez zaizkit bereziki interesatzen sariak, eta, askotan, kalte ere egiten diote mesede baino gehiago, ez idazlearen poltsikoari, baizik eta idazlearen idazgintzari. Areago, esango nizuke orain 2007an baino gutxiago interesatzen zaizkidala sariak. Nik uste dut idazleak eduki behar duela arroztasun puntu bat hizkuntzarekiko, baina baita munduarekiko ere, eta baita parafernalia horrekiko guztiarekiko ere. Eduki behar du halako autismo puntu bat, eta, aldi berean, sentiberatasun muturreko bat, eta geroz eta konbentzituago nago, azkenean, borroka nork bere buruarekin duela, idazten duenean; ematen diren borroka handiak, literaturan ere, norberaren barruan ematen dira. Horri heldu behar zaio, eta ez hainbeste kanpoko eragileei, zeinek askotan balio baituten gure barruko borroka horiek estaltzeko, eta, agian, ez emateko daukaten garrantzia. Eta, batzuetan, oso kontra agertzea da, hain justu, oso inplikatua egoteko modu bat, aparte ez mantentzeko modu bat ere. Horrek ere ez du laguntzen idazten. Erdibide bat aurkitzea interesgarria iruditzen zait, eta oso zaila.


Aurrekoetan baino gehiago kostatzen ari da, baina bidean dago hurrengo lana. "Jentilak. Gure arbasoen azken sekretua" gustatu bazitzaizun, hauxe ezin duzu galdu.

Parte hartu Crowfunding kanpainan, erosi zure alea orain eta argitaratu bezain pronto jasoko duzu zure etxean. Mila esker!


Eskolatik bueltan amari tratua prestatzen lagundu behar izaten zioten Juanik eta haren anai-arrebek. Behin, porru txiki pila prestatzeko enkargua eman omen zien amak, Juani eta haren anaiari, eta lan handia zenez, Juaniri bururatu zitzaion mordoxka bat zubi azpian ezkutatzea. Ama konturatu egin zen, ordea, eta orduan komeriak.