Iraungipen masibo

Estintzioak ohiz kanpoko gertaera dirudien arren, azken 3.500 milioi urtetan Lurrean eboluzionatu duten lau mila milioi espezieetatik % 99 inguru desagertu dela uste da, nahiz eta normalean galera hori espeziazioak orekatu. Oreka hark, baina, ibilbide gorabeheratsua izan du bizitzaren historian zehar, espezieen beherakada ugariren erantzule nagusiak estintzio masiboak izanik.

Jack Sepkoski (1948–1999) paleontologoaren hitzetan, oro har, estintzio masibo bat geografikoki hedatutako taxon batek baino gehiagok denbora-tarte geologiko labur batean jasandako desagerpen-kantitaren gorakada nabarmena da, haien dibertsitatean, behin-behinean behintzat, beherakada dakarrena. Hots, estintzio masibo bat talde baten suntsipena baino orokorragoa da; esaterako, Kretazeo amaierako estintzioa ez da estintzio masibo gisa izendatzen dinosauro ez-hegazti guztiak suntsitu zituelako, haiekin batera itsas protisto, ornogabe eta ornodun ugari desagertu zirelako baizik. Sepkoskiren definizioan oinarriturik, beraz, hemezortzi izan dira orotara estintzio masiboak.

Iraungipen masiboak hertsiki loturik dauden magnitude eta abiaduraren arabera definitzen dira. Magnitudeak galtzen den espezieen ehunekoari egiten dio erreferentzia; abiadurak, aitzitik, desagertzearen erritmoa adierazten du. Gainera, estintzio masiboek euren berezko hautakortasuna dute; hau da, estintzio masiboaren hiltze-mekanismoaren arabera, espezieen arteko estintzio-tasak ezberdinak izango dira, euren ezaugarri fisiologiko, mugikortasun edo barneko oreka kimikoa mantentzeko gaitasuna, esaterako, kontuan hartuz. Bestalde, askotarikoak izan daitezke estintzio masiboei egotzitako kausak: glaziazioak, itsas mailaren gorabeherak, ozeanoaren azidotzea, bolkanismoa, meteoritoen inpaktuak eta abar.

Historia.

Georges Cuvierrek (1769ー1832) paleontologia eta anatomia konparatzailearen oinarriak ezarri zituen XVIII. mendearen amaieran. Naturalista frantsesak Parisko eskualdeko fosil ugari induskatu eta deskribatzen ziharduen, animalia haiek ezagutzen ziren espezieekin bat ez zetozela baieztatuz. Lurraren historiako faunaren etenkako segida hark, haren sinesmen erlijiosoak itsuturik, katastrofismoaren teoria garatzera eraman zuen Cuvier.

Cuvierren aburuz, "Lurraren gainazaleko iraultzek" azaltzen zituzten egun estintzio masibo deritzegunak; alegia, naturalista frantsesak noizik behinka kataklismoak jazo zirela defendatzen zuen, lurralde jakin bateko bizidun guztiak suntsitzen zituztenak. Hondamendiaren ostean, Jainkoak bidalitako espezieek birpopula zitzaketen kaltetutako lurrak, ezberdinak oro har desagertutako espezieekin alderatuta. Gainera, suntsitze horietan azkena historikoki egiaztatuta zegokeen Cuvierren arabera: Bibliako Uholde Handia.

Estintzio masiboen ikerketa zientifikoa XX. mendean hasi bazen ere, ordura arte bildutako datu-kopurua urria izanik, bakanak izan ziren aurrerapausoak lehen urteetan, eta mende hartako azken bi hamarkadetara arte itxaron behar izan zen estintzio masiboen inguruko ezagutza irmoki hornitzeko. Alde batetik, Luis Alvarez buru zuen taldeak asteroide-inpaktu bati loturiko aztarnak aurkitu zituen 1980an, Kretazeo amaierako estintzio masiboa azal zitzaketenak. Teoria hark, nolabait, hizpidera ekarri zituen estintzio masiboak, bai esparru zientifiko baita sozialera ere. Bestetik, 1982. urtean, David M. Raup eta Jack Sepkoskik "Mass extinctions in the marine fossil record" artikulua argitaratu zuten "Science" aldizkarian, zeinak itsas fosilen familietan bost suntsipen-gailur nabarmentzen zituen, egun “Bost estintzio masibo handiak” gisa ezagunak.

Bost estintzio masibo handiak.

Honakoak dira estintzio masibo handi gisa izendaturiko bost krisi biologikoak: Ordoviziar berantiarrekoa (~443 Mu), Devoniarrekoa (~359 Mu), Permiar-Triasikokoa (~251 Mu), Triasiko-Jurasikokoa (~200 Mu) eta Kretazeo-Paleogenokoa (~65 Mu). Suntsipen horiek guztiak 540 milioi urteko beste edozein tarte geologikotan baino desagertze-tasa handiagoak izateagatik eta % 75 baino gehiagoko espezie-galerak azaltzeagatik nabarmentzen dira.

Ordoviziar berantiarreko estintzio masiboa.

Ordoviziar berantiarreko estintzioa (~443 Mu) Fanerozoikoko bost suntsipen masiboetako lehena izan zen. Bertan galdutako genero eta familiei dagokienez, inoiz jazo den bigarren handienatzat jotzen da, estintzioari loturiko aldaketa ekologikoak aurreragokoek eragindakoak bezain latzak izan ez ziren arren. Lur Ordoviziarra nabarmen ezberdin zen egungo planetarekin alderatuz. Gondwana hego polora hurreratuaz, lur-masak ekuatorean zehar lerrokaturik zeuden eta itsaso epikontinental zabalek estaltzen zituzten, oro har, fauna endemikoaren habitata zirenak. Atmosferako CO2 kontzentrazioa, halaber, industriaurrekoa baino hamar bider altuagoa zen, eta eguzki-argia % 4,5 ahultzen zuten berotegi-efektuko gasek.

Ordoviziar berantiarreko estintzioak bi eztanda nagusi izan zituen. Estintzioaren lehen lehertzea Hirnantiarraren hastapenetan abiatutako Gondwanako glaziazioarekin batera gertatu zen, Ordoviziarrari dagokion azken adin geologikoan, eta harekin loturiko ingurumen aldaketak izan zitezkeen Ordoviziar berantiarreko estintzioaren erantzuleak. Alde batetik, klimaren hoztea bereziki kaltegarri izan zen biotarentzat, zeina berotegi efektura moldatuta zegoen; bestetik, izotz-geruza berriek itsas ura bahitu eta itsas maila eustatikoak 80 m egin zuen behera, itsas bide epikontinental zabalak hustuz eta ondorioz, kostalde zein itsas zabaleko komunitateen habitata hein handi batean ezabatuz. Estintzioaren bigarren eztanda glaziarrak urtu ahala jazo zen, itsas mailaren gorakada bortitza eraginez, eta glaziazioan zehar galdutako itsas baldintza anoxikoak berrezarriz. Arestian glaziaziora egokitutako organismoek ezin izan zuten berriro ere berotze globalera moldatu, estintzio-tasak gora eginez. Beste zenbait ikerketek, ordea, merkurio aberastasuna medio, eremu igneo zabal baten aktibitate bolkanikoari egotzi diote estintzio masiboaren kausa.

Orotara, talde bentonikoetan generoen % 60-70 desagertu zen, graptolito pelagikoen % 85 eta konodonteen % 89 suntsitu zen bitartean. Brakiopodoen kasuan, habitataren galera izan zen estintzioaren zio nagusia, kaltetuenak brakiopodo ez-artikulatu kraniatu eta lingulatuak izan zirelarik. Koral tabulatuek, bestalde, Ordoviziarrean zehar mantendutako nagusitasuna galdu eta koral zimurtsuak gailendu ziren Paleozoikoaren amaiera arte. Ekinodermoei dagokienez, estintzioa lehen suntsipen-eztandan eman zen bereziki, euren genero-dibertsitatea bizkor berreskuratu zen arren. Asafidoak izan ziren trilobiteen artean kaltetuenetarikoak, Siluriarrean genero bakarrak biziraun zuelarik, eta trilobite agnostidoak erabat desagertu ziren. Graptolito pelagikoak hedatzen ari ziren Ordoviziar berantiarrean, eta estintzioaren ondorioz, mundu osoan aurkitzetik tropikoetara mugatu ziren, dibertsitatea sei espezie ingurura murriztuz. Bestalde, briozoo-familiek % 13 soilik egin zuten behera; hala ere, genero-dibertsitatea nabarmen gutxitu zen eta Ordoviziarrean gailendutako "Cryptostomata" eta "Trepostomata" taldeek behera egin eta ez zuten inoiz beren aurretiko dibertsitatea berreskuratu.

Devoniarreko estintzio masiboa.

Devoniar berantiarreko estintzioa, bat-bateko suntsipen bortitz bat baino, Givetiar-Frasniar (383 Mu), Frasniar-Famenniar (372 Mu) eta Devoniar-Karbonifero (359 Mu) deritzen estintzio-pultsuen segida izan zen. Gainerako estintzio masiboek ez bezala, Devoniarrekoek irismen zehatzagoa izan zuten: lehenak talde bentikoei, ekinodermo eta briozooei, kasu, eragin zien; bigarrenak, hiruetatik bortitzenak, koralezko arrezifeak sarraskitu zituen; eta hirugarrena organismo pelagikoetan eman zen nagusiki, hala nola, arrain eta zefalopodoetan. Estintzioen kausei dagokienean, hainbat arrazoi proposatu dira, horien artean: lehorreko landareen eboluzioa, zeinak karbonoaren zikloa alda zezakeen, eta hari loturiko ozeanoaren anoxia; meteorito baten inpaktua; eta itsas mailaren gorabehera bortitzak eta glaziazioa.

Devoniarreko arrezife handia, Lurrean inoiz existitu den arrezife sistemarik handiena, izan zen belaki estromatoporidoen eta koral tabulatuekin batera suntsipen-segida hartan estintzio-tasa altuenetarikoa izan zuen taldea. Devoniarraren bereizgarri ziren plakodermoek, hau da, arrain korazatuek, baina, erabateko estintzioa pairatu zuten. Lehorrean, bestalde, lehen basoetako landare-espezieen % 46 desagertu zen. Devoniarrean agertu ziren lehorreko lehen tetrapodoak. Erregistro fosilak lehen tetraopodo horiek hegats lobulatudun sarkopterigioetatik zetozela erakusten du, Frasniarrean honako lau espezieak behintzat zeudelarik: "Elginerpeton pancheni", "Obruchevichthys gracilis", "Sinostegnathys pani" eta "Metastegath pani". Espezie horietako bat ere ez zen, baina, Famenniarrera bizirik iritsi. Hala ere, Fameniarrean bi tetrapodoren aztarnak aurkitu dira ("Densignathus rowei" eta "Ventastega curonica"), Frasniarreko tetrapodoen ondorengoak izan zitezkeenak, oraino teoria horren aldeko fosilik aurkitu ez bada ere. Beraz, Devoniarreko estintzio-pultsuetan tetrapodoen leinua, eta ondorioz, euren ondorengo guztiak, guztiz desagertzear egon zela esan daiteke.

Permiar-Triasikoko estintzio masiboa.

Permiar-Triasikoko estintzio masiboa (~251 Mu) inoiz jazo den krisi biologiko latzena izan da, orotara lehorreko ornodunen familien % 70 suntsitu eta itsas espezieen % 81-94, desagertu baitzen. Triasikoaren hastapenetan abiatu zen faunaren berreskuratzea, bost milioi urteren buruan eginagatik nabarmen. Erregistro fosil, sedimentario eta geokimikoek lehorreko eremu zein itsastarrean ingurumen-aldaketa bortitzak izan zirela erakusten dute. Siberiar trapp deritzon probintzia igneoaren antzinako aktibitatea jotzen dute ikertzaileek estintzioaren eragile gisa zeinak, milioi bat urte inguruko erupzioan, 7 milioi km2 basalto sortzeaz gain, ingurumen hondamendiaren erantzule izan ziren CO2, SO2, CH4, halogeno eta metalak (Hg, Cu, eta As, kasu) isuri zituen.

Isuri bolkanikoek itsasoaren anoxia eta azidotzea, ozono geruzaren alterazioa, euri azidoa eta intoxikazio metalikoa ekarri arren, berotze globala izan zen estintzioaren eragile nagusia; izan ere, karbono dioxido eta metanoak 8-10 ºC berotu zuten klima globala (itsas azaleko tenperatura 35-39 ºC-koa izatera iritsi zen) itsas organismo askoren jarduera metabolikoa emendatuz, ondoriozko oxigeno-eskaria areagotuz, eta, azken batean, hipoxemia eraginez. Lehorreko landareetan, tenperatura altuek eta lehorteek fotosintesia inhibi zezaketen, irradiazio altuagatik estres fotooxidatiboa areagotuz eta hostoak errez. Tetrapodoen kasuan, itsasoko animalien gisan, berotze globalak poloetaranzko migrazioa hauspotu zuen.

Permiar-Triasikoko estintzioak latitude eta maila trofiko orotan kaltetu zituen lehorreko landare zein animaliak. Alde batetik, florak mundu-mailako hondamendia jasan zuen eremu geografiko zein klimatiko ezberdinetan, Triasikoko “ikatz hutsunea”, zohikatza sortzen zuten komunitateen galerak utzitako aztarna alegia, haren adierazle izanik. Ikatz-ekoizle zen Gondwanako "Glossopteris" flora, kasu, desagertu egin zen eta "Gigantopteris" taldeak generoen % 50 eta espezieen % 95 galdu zituen. Lurreko bazka sarearen oinarriak jasandako aldaketak, hala nola, baso oparoetatik emankortasun gutxiagoko likofito-florara igaro izanak, desagertze-segida bat eragin zuen lehorreko ekosistemetan, Permiar-Triasikokoa inoiz intsektuei gogorki eragin dien estintzio masibo bakarra izanik. Bestetik, % 89ko galera generikoa izan zuten tetrapodoek eta pareiasauro belarjaleak, dizinodonteak eta gorgonopsido haragijaleak nagusi ziren Permiarreko ekosistemak arkosauro eta sinapsidoengatik ordezkatuak izan ziren.

Itsasoan, alde batetik, talde gutxi batzuk (bibalbo, gastropodo, konodonte eta arrainek) estintzio-tasa handia izan zuten; bestetik, brakiopodo artikulatuak, krinoideoak, briozoo estenolematuak, belaki kalkareoak, erradiolarioak, amonoideak eta ostrakodoak erabateko suntsipenetik hurbil egon ziren, espezie urrik biziraun zutelarik; eta azkenik, trilobiteak, koral zimurtsu zein tabulatuak, foraminifero fusulinelineoak eta ekinodermo blastoideoak betiko galdu ziren. Estintzioaren hautakortasuna itsas faunaren osaera taxonomikoan ez ezik, ezaugarri fisiologikoetan ere azaldu zen. Foraminifero, konodonte, brakiopodo eta bibalboen kasuan, esaterako, gorputz-tamainarekiko hautakortasuna antzematen da, gorputz handiagoko organismoek desagertze-tasa handiagoak erakusten dituztelarik. Molusku, ostrakodo, artropodo eta arrainak brakiopodo eta ekinodermoak baino gutxiago kaltetu ziren, euren zelula-mailako oreka kimikoa mantentzeko gai izan zirelako. Era berean, estintzioak eragin handiagoa izan zuen animalia ez-mugikorretan, mugikorretan baino.

Triasiko-Jurasikoko estintzio masiboa.

Triasiko-Jurasikoko estintzio masiboa (~200 Mu) Atlantiko Erdialdeko Probintzia Magmatikoaren (CAMP, inglesezko "Central Atlantic Magmatic Province"-tik) jarduera bolkanikoarekin eta hari loturiko magmatismo intrusiboarekin erlazionaturik egon zen iparraldetik hegoalderako 5.000 km eta ekialdetik mendebalderako 2.000 km-ko hedadura izaki, eta egungo Europako ipar-medebaldea, Afrika mendebaldea, Ipar Amerikako ekialdea eta Brasil hartuz, CAMP Lurraren historiako probintzia igneo kontinental handienetako bat izan zen.

Alde batetik, bolkanismo horren ondorioz, lehorreko landaredia baldintza hezeetara egokitutako konifera, iratze eta likofitoetan ugaria izatetik zikada bezalako klima bero eta idorretan biziraun zezakeen landareak gailendu ziren. Aldaketa horrek, ordea, ez zuen eragin berezirik izan ez intsektu ez lehorreko beste ornogabeengan ere. Estintzioa, baina, nabaria izan zen lehorreko ornodunetan; izan ere, etosauro, fitosauro, rauisukido, terapsido eta temnospondilo anfibio erraldoiak desagertu egin ziren, dinosauro, pterosauro eta protougaztunak osorik utziz. Bestetik, itsasoko elikadura-katearen muina zen zooplanktonak beherakada nabarmena izan zuen, goragoko maila trofikoetako organismoengan eraginez. Generoen % 40-50 eta espezieen % 60-70ko galerarekin, amonite, bibalbo eta koralak izan ziren kaltetuenetarikoak, azken horiek genero mailan % 96ko estintzio-tasa izan zutelarik. Konodonteek, ordea, erabateko suntsipena pairatu zuten.

Kretazeo-Paleogenoko estintzio masiboa.

Kretazeo-Paleogenokoa izan zen azkeneko estintzio masiboa (~65 Mu), dinosauro ez-hegaztien aroari amaiera ematearren ezaguna. 1980an, "Extraterrestrial cause for the Cretaceous-Tertiary extinction" artikuluan, Kretazeo-Paleogenoko mugan aurkitutako iridio ugaritasun altuan oinarriturik, estintzioaren eragiletzat 10 km inguruko diametroa zukeen asteroide baten inpaktua jotzen zuen teoria plazaratu zuen Luis W. Alvarezen taldeak. Hala ere, asteroidearen inpaktua ez zen gertakizun isolatu bat izan, Kretazeo amaieran Lurreko klima jada aldatzen ari baitzen Indiako Dekkan basalto-plataforma sortu zuen jarduera bolkanikoagatik.

Egun, ugaria da asteroidearen teoriaren aldeko ebidentzia, K-T mugako estratuetan esferulak eta nikelean aberatsak diren zartatutako mineralak aurkitu baitira, euren sakabanatze geografikoagatik inpaktua Mexikoko golkoan kokatzen dutenak. Hori gutxi balitz, Mexikoko Yucatán penintsulan asteroidearen inpaktuak eragindako 180-200 km-ko diametroko Chicxulub kraterrak datza. Asteroidearen inpaktu-ereduek Chicxulub kraterra sortzeko adinako inpaktu batek 11 magnitude baino handiagoko lurrikarak eragingo lituzkeela erakusten dute, Yucatán plataformaren kolapsoa eraginez eta inguruko ozeanoetan tsunamiak sortuz, Mexikoko golkoaren lurretan 300 km barnealdera iritsi zirenak. Gainera, inpaktuak materiala mundu osoan zehar barreiatzeko energia nahikoa askatu zuen. Epe luzera, berriz, karbonato eta sulfatotan aberatsak ziren arrokek isuritako gasek ingurumenean aldaketa bortitzak eragin zituzten, luzaroko iluntasuna, hozte globala eta euri azidoa ekarriz.

Iluntasuna eta ondoriozko fotosintesia burutzeko ezintasuna izan ziren itsasoko fitoplanktonaren eta lehorreko landarediaren hiltze-mekanismo nagusiak, bazka sarearen oinarria izaki, organismo askoren suntsipena baldintzatuz (dinosauro belarjaleak, esaterako). Zehazki, % 30eko galera izan zuten polen-ekoizle ziren landareek; megaflorak, aldiz, % 57koa. Detrituetan oinarritutako elikadura-kateak (aintziretan aurki zitezkeenak), baina, ez ziren aurrekoak bezain kaltetuak izan. Itsasoan, bibalboen % 63 galdu zen Kretazeoaren azken hamar milioi urtetan, nahiz eta argi ez egon zenbaterainoko bat-batekoa izan zen desagerpen hura. Amoniteena, ostera, erabatekoa izan zen estintzioa. Itsas amnioten artean, mosasauro eta plesiosauroena erabatekoa izan zen estintzioa, lehorreko dinosauro ez-hegazti guztiena (bai sauriskio, bai ornitiskioena) bezalaxe. Ondorioz, sinapsidoetatik eratorritako ugaztunak eta dinosauro teropodoen ondorengo ziren hegaztiak lehorreko animalia gisa gailendu ziren.

Estintzio masiboen eragina eboluzioan.

Funtsean, estintzio masiboek disruptiboki jokatzen dute eboluzioan, organismo-leinu zehatzak desagerrarazten baitituzte, eta haiekin batera, leinu horren ondorengo izan zitezkeenak. Estintzio masiboek habitat zehatz batean bizi diren landare zein animalien bat-bateko desagertzea dakarte eta, oraindik argi ez dauden arrazoiengatik, badirudi endemikoak, tamaina handikoak edo tropikalak diren taxonak suntsitzera jotzen dutela. Modu horretan, denbora-tarte labur batez estintzio masiboek eboluziorako joko-eremua berdindu dezakete, organismo-talde dominanteak urrituz edo erabat desagerraraziz, baliabideen lehia murriztuz, nitxo ekologiko asko eskuragarri utziz eta ondorioz, krisi biologikoaren aurretik jazarpean ziren taxonen dibertsifikaziorako aukerak hauspotuz. Belaunaldiz belaunaldi, hautespen naturalaren esku-hartzeaz, leinu horiek eta euren ondorengoek estintzio masiboek ekarritako baldintza berrietarako espezializazio egokiak garatu ditzakete, suntsitzearen aurretik beste espezie batzuek zuten eginkizun ekologikoa, nitxoa alegia, betez, edota estrategia berriak gauzatuz.

Adibide bat jartzearren, ugaztunek 200 milioi urte baino gehiago daramatzate Lurrean, baina denbora-tarte horren gehienean karraskarien antzeko animalia gisa bizi izan dira. Duela 65 milioi urte, baina, organismo-talde menperatzailea ziren dinosauro ez-hegaztien suntsipenarekin, ugaztunak erabat dibertsifikatu ziren. Hala, 20 milioi urte baino gutxiagoan egun ezagutzen dugun dibertsitate handira eboluzionatu zuten ugaztunek, dinosauroek zituzten eginkizun ekologiko berdinak betetzeko formak garatzera iritsiz. Estintzio masiboek, hala, iragarrezin bilakatzen dute eboluzioa.

Seigarren estintzio masiboa.

Bost estintzio masibo handien ezaugarri komunek ezohiko gertaeren arteko sinergia azpimarratzen dute, estintzioen funtsezko eragileak ohiz kanpoko dinamika klimatikoa, atmosferaren konposizioa eta intentsitate handiko faktore ekologiko estresatzaileak izanik. Horrek ez du aditzera eman nahi, ordea, Kretazeoko asteroidearen inpaktua bezalako zorizko gertaerek ezingo luketenik euren kabuz estintzio masiborik eragin, faktore estresatzaile sinergikoek lehendik egoera larritu ez balute estintzioaren magnitudea txikiagoa izango litzatekeela baizik. Eta Lurra, berriro ere, mundu-mailako ezohiko gertaeren agerleku da.

Egungo ekosistemak duela ~2,6 milioi urte ziklo glaziar-interglaziarren hastapenetan abiatutako ordezkapen biotikoaren ondare dira, gehienbat gizaki modernorik gabe eboluzionatu dutenak. Aitzitik, CO2 mailak gora egin ahala, baldintza atmosferikoen aldatzea eta interglaziazioetako tenperaturaren gainetiko berotzea, habitataren zatitzea, kutsadura, gehiegizko arrantza zein ehiza, espezie inbaditzaile eta patogenoak eta giza biomasaren hedatzea espezie bizidun gehienek inoiz jasan dituzten faktore ekologiko estresatzaileak baino muturrekoagoak dira. Egoera arintzeko ahalegin bateraturik gabe, estres-eragile horiek bizkortu egingo dira etorkizunean, estintzioa hauspotuz.


Oulaya Amamra

Oulaya Amamra (Viry-Châtillon, 1996ko azaroaren 12a) frantziar aktorea da. 2017an emakumezko errebelazio aktore onenaren César Saria lortu zuen.


Bretagne (Belfort Herrialdea)

Bretagne Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Bretagne udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 106 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 87 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 66 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 164 ziren, horien artean 125 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 125 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (62 gizon eta 51 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Bretagne udalerrian 95 unitate fiskal zeuden, 232 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.505 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Bretagne

Montreux-Château (1,7 km)

Novillard (2,2 km)

Grosne (2,3 km)

Brebotte (2,4 km)

Recouvrance (2,6 km)

Petit-Croix (2,6 km)

Autrechêne (2,7 km)

Vellescot (2,8 km)

Montreux-Vieux (3,3 km)

Montreux-Jeune (3,3 km)

Cunelières (3,7 km)

Chavannes-les-Grands (3,8 km)


Xylocopa virginica

Xylocopa virginica erle espezie bat da, "Xylocopa" generoan eta Apidae familian.


Hyde Park (Vermont)

Hyde Park Vermont estatubatuar estatuko Lamoille konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 2.954 biztanle zituen eta 29,25 pertsona/km²-ko dentsitatea.


José Salis

José Salis Kamino (Santoña, Kantabria, 1863ko abenduaren 1a - Irun, 1927ko abenduaren 30a) gipuzkoar pintorea zen. Dolores Salís margolari eta eskultorearen aita eta Jaime Rodríguez Salís irundar kultura gizon, artezale eta arkeologoaren aitona izan zen.

Bizitza.

Madrilgo San Fernandoko Arte Ederretako eskolan, Bruselan eta Erroman egin zituen pinturako ikasketak. Parisa joan zen 1889. urtean, eta erabat txunditua gelditu zen han pintura inpresionistarekin. Tunisia, Aljeria, Ingalaterra, Paris eta Madrilen ibili ondoren, Madril eta Parisen izan zen 1895. urteaz geroztik egindako erakusketa garrantzitsuenetan, lagun zituen Sorolla eta Regoyos pintoreekin batera. Paisaia bikainak margotzen zituen; inpresionistena baino areago, Corot marrazkilari frantsesaren jarraitzaile zen. G. Montes Iturrioz irundar pintorearen maisua izan zen, bestalde. Lan nagusiak: "Paisaje", "En alta mar", "Costa cantábrica", "Aldea vascongada", "Mar de playa", "Mar de costa", "Canal de la Mancha", "Valle de Arratia" eta "Biarritz".


Braye-sur-Maulne

Braye-sur-Maulne Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Braye-sur-Maulne udalerrian erroldatutako biztanleak 221 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 116 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 85 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 128 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (42 gizon eta 34 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Braye-sur-Maulne udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.816 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.

2000. urtean Braye-sur-Maulne udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 356 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Braye-sur-Maulne

Marcilly-sur-Maulne (0,8 km)

Lublé (4,5 km)

Villiers-au-Bouin (5,3 km)

Saint-Laurent-de-Lin (5,4 km)

Château-la-Vallière (5,5 km)

Chalonnes-sous-le-Lude (5,8 km)


Sour Lake (Texas)

Sour Lake Texasko hiri bat da. Hardin konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Alianza Anticomunista Argentina

Alianza Anticomunista Argentina (euskaraz "Argentinako Aliantza Antikomunista") edo A Hirukoitza Argentinan ospe odoltsua lortu zuen talde paramilitarra eta terrorista izan zen. Taldea Peronismo adar batekin batera Polizia federalaren eta Argentiako Indar Armatuen sektoreek sortu zuten; halaber, "Propaganda Due" izeneko logia antikomunista bat kolaboratzen zuen. A Hirukoitzak ezkerreko militanteak, artistak, intelektualak, sindikalistak hil zituen 1970 hamarkadan inpunitate osoarekin. Gutxienez 700 pertsona hil edo desagertu ziren haien ekintzen ondorioz.

Historia.

Taldea 1973tik 1976ra izan zuen haren aktibitate nagusia, Dikatura aurreko urteetan. José López Rega bere buru nagusia eta ideologoa izan zen. 1973an Héctor José Cámpora Argentinako Presidentea Rega Ongizateko Ministro izendatu zuen eta Rega aukeraz baliatu zen "ezkerra ezabatu nahi zuen" milinteekin inguratzeko. Eskuin muturreko aktibistak eta antikomunistak kalean ezkerrari erantzuteko taldea antolatu zuten horretarako ministerioko baliabideak erabiliz. Armak ere ministerioaren sotoetan gordetzen zituzten, «microcine» izeneko biltegi batean. Armak eskuratzeko Manuel de Anchorena ezinbesteko laguntzailea izan zen. Anchorena Erresuma Batuan enbaxadore izendatu zuten eta postuaz baliatuz, Sten MKII subfusilak erosi zituen. Ordainketa administrazioaren bidez egin zen.

Organigrama.

José López Rega koordinatzailea nagusia izan zen. Rega Héctor José Cámpora, Juan Domingo Perón eta María Estela Martínez de Perónen idazkaria eta ministroa izan zen baina ez zuen problemarik izan Peronismoaren ezkerreko militanteen aurka jotzeko. Rega Alberto Villarren, garaian Komisario Orokorraren, laguntza izan zuen; taldea 1973an Raúl Lastiriren gobernu probilisionalaren garaian prestatu zuten. Bai taldearen izena asmatzeko, baita harreman politikoak indartzeko, Rega bere sineskeri espiritistak erabili zituen; esaterako Isabel Martínez de Perón antzeko sineskeriak zituen eta horrek haren gainean eragin handia izateko aukera ematen zion.

A Hirukoitza zelulen sistemaren bidez antolatu zen. Zelula bakoitzak erabateko autonomia zuen, horrela beste zelulek ez zekiten egiten ari ziren gauzak. Argentina mailan hiltzaile talde bat zegoen eta, halaber, «inteligentzia», «justizia» eta «operazioak» sailak. Eskema bera zonaldez zonalde errepikatzen zen. Jatorrizko taldea López Rega, Alberto Villar, Rodolfo Eduardo Almirón eta Rovira eraman zuten.

Haien ekintzak Cóndor operazioaren barruan kokatu izan dira eta ezagutzen dira beste estatuekin kolaborazioan egindako erasoak.

Metodoak.

Zelulen arabera helburuak eta metodoak aldatzen ziren, baina orokorrenak hauek ziren:

Taldeak prentsa erabiltzen zuen haien ekintzak eta egin behar zituztenak zabaltzeko. Baita López Regaren irudia zuritzeko.

Epaiketa.

2006an Norberto Oyarbide epaileakekintza horiek gizateriaren aurkako delitutzat jo zituen. Erabakia 2008an Kamara Federalak berretsi zuen. 2016ko otsailean lau zibil eta Buenos Airesko polizia bat talde paramilitar horretan aritzeagatik kondenatuak izan ziren.

Euskal Herrian.

Argentinako eredua errepikatu nahian Euskal Herrian ere 1977tik 1982ra eskuin muturreko Triple A izeneko talde terrorista espainiarra aritu zen. 66 biktima utzi zituzten atzean.


Eduardo VI.a Ingalaterrakoa

Eduardo VI.a Ingalaterrakoa (1537ko urriaren 12a – 1553ko uztailaren 6a) Ingalaterra eta Irlandako erregea izan zen, Tudor leinuaren hirugarrena.

Adingabekoa zenez, erregeordeak behar izan zituen gobernatzeko: Edward Seymour (1547–1549), eta John Dudley (1550–1553) hurrenez hurren. Hil zenean, katolizismo ez itzultzeko Batzar batek Joana Grey hautatu zuen ondorengo, hala ere, honek bederatzi egun besterik ez zituen eman boterean.

1547ko urtarrilaren 28a–1553ko uztailaren 6a


San Cristóbal (Arenas de Iguña)

San Cristóbal, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 155 biztanle zituen.


Psycho Circus (abestia)

"Psycho Circus" Kiss hard rock talde amerikarraren abesti bat da. 1998ko izen bereko albumaren hasierako kantua da. Singlearen B-aldea albumean ez dagoen "In Your Face" abestia da, Gene Simmons baxujoleak idatzitako eta Ace Frehley gitarjoleak abesten duen abestia.

"Psycho Circus" Paul Stanley gitarjole eta abeslariak eta Curt Cuomok idatzi zuten. "Psycho Circus" albumaren eta birarekin bat egiteko bereziki idatzia. Bruce Fairbairn ekoizlearen esanetan, "Ez geneukan albumaren hasierako abestirik. Ez geneukan gauzak hasiko zituen ezer. Orduan Paulek niri begiratu eta esan zidan 'ikusi hau. Hauxe da... ' Biok eseri, elkarri begiratu eta barrezka hasi genuen. Hauxe zelako behar genuena. ".

Single moduan, abestia taldearen lehenengo lehen postua izan zen "Billboard" Hot Mainstream Rock Tracks zerrendan, eta munduko beste herrialde batzuetako zerrendetako lehen hamar postuetan egon zen, Kanadan eta Norbegian adibidez.

Abestia taldearen Psycho Circus Tour birako kontzertutako hasierako abestia izango zen, eta Kissen "" zuzeneko albumean jo zuten 2003an.

"Psycho Circus" 1999ko Grammy sarietan Best Hard Rock Performancerako nominatua izan zen, baina Jimmy Page eta Robert Planten "Most High" abestiak irabazi zuen.

Bideoa.

Singlea sustatzeko musika bideo bat egin zen, 3-D-aren inguruan, albuma eta bira bezala, eta James Hurlburtek zuzendu eta Doc McGhee eta Eddie Vaskerrek ekoiztu zuten. MTVak ez zion jaramon handirik egin bideoari.

MTVaren arreta gabeziari aurre egiteko, taldeak bideoa VHS formatuan argitaratu zuten 3-D betaurreko batzuekin. Gainera, single Cdak Psycho Circus kantuaz gain Ace Frehleyren "In Your Face" abestia zuen, Ipar Amerikan baliagarri ez zegoen abesti bat.


Tancarville

Tancarville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Tancarville udalerrian erroldatutako biztanleak 1.264 ziren. Familiak 438 ziren, horien artean 74 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 49 bakarrik bizi ziren emakumeak), 139 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 221 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 462 etxebizitza zeuden, 447 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 410 etxeak ziren eta 51 apartamentuak ziren. 447 etxebizitza nagusietatik 328 bere jabearen bizilekua ziren, 111 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 68 etxek hiru zituzten, 154 etxek lau zituzten eta 218 etxek bost zituzten. 329 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 166 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 240 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 842 ziren, horien artean 613 aktiboak ziren eta 229 inaktiboak ziren. 613 pertsona aktiboetatik 546 lanean zeuden (309 gizon eta 237 emakume) eta 68 langabezian zeuden (29 gizon eta 39 emakume). 229 pertsona inaktiboetatik 73 erretiraturik zeuden, 69 ikasten zeuden eta 87 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Tancarville udalerrian 469 unitate fiskal zeuden, 1.362,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.950 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 2 aldi baterako lan enpresak eta 3 jatetxeak.

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.

2000. urtean Tancarville udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Tancarville

Saint-Nicolas-de-la-Taille (3,2 km)

La Cerlangue (3,7 km)

Saint-Jean-de-Folleville (5,5 km)

Mélamare (5,6 km)

Saint-Antoine-la-Forêt (5,8 km)

La Remuée (5,8 km)

Quillebeuf-sur-Seine (5,9 km)


Azuki

Vigna angularis landarea, indaba, babarrun, azuki edo adzuki bezala ere ezaguna, batzuetan soja gorria izenarekin ere adierazten da, Ekialde Urrunean eta Himalaian egiten den lekale bat da.

Bere haziak 5mm inguruko tamaina du eta normalean bariazio handirik gabeko kolore gorri ilun uniforme bat izaten du, aipatzekoa da, kasu gutxi batzuetan txuria, grisa edo beltza ere izan daitekeela.

Deskribapena.

Urteko belarrak dira, zutituak edo txirikordatuak eta 30-90 cm inguruko altuerara iristen direnak. Talo angeluarrak, iletsuak. 8 mm inguruko lantza itxurazko txorten-hostoak dituzte. Foliolo edo hostoxka obalatuak edo erronboide-obalatuak dituzte, 5-10 x 5-8cm-ko tamaina dutenak. Infloreszentziak galtzarbeko edo axilar-mordoan dituzte, 5 edo 6 loreekin, pedunkulu edo kanduekin. Kanpai itxurako kaliza dute, 3-4mm ingurukoa. Bestalde, 15mm-ko korola horia aurki dezakegu landare hauetan. Zilindro-itxurako lekaleak dira, 5-8 x 0,5-0,6 cm-koak, ilegabeak edo ia ilegabeak. Haziari dagokionez, kolore gorri ilunekoak izan ohi dira, nahiz eta beste kolore batekoak ere izan daitezkeen, luzangak dira, 5-6 x 4-5 mm-koak, ebakia bat dute bi muturretan.

Ekoizpena.

Txinan asko ekoizten da eta era basatian ere aurki daiteke. Jatorriz Asiako landare bat den arren, Amerikan, Afrikan eta beste lurraldeetan gizakiak modu artifizialean sartu du.

Gastronomia.

Bere zapore gozoa dela eta, hainbat gastronomia ezberdinetan erabiltzen da, erabilera nagusienetako bat gozogintzan aurki dezakegu, izan ere, pasta moduan asko ikusten da (japonieraz anko bezala ezagutzen da "pasta" hori). Japonian eta Txinan "soja kimuak" hozitzeko erabiltzen dira, kimu hauek kolore gorrikoak izango dira ordea. Aipatzekoa da, barietate beltzekoa (Vigna mungo) eta horikoa (benetako soja: Glycine max) lortzeko ere berdina egiten dela. Malaysian aldiz, helatuak egiterakoan aurkitzen zaio erabilgarritasuna, adibidez, Ais kacang izeneko helatuan.

Lekale honek beste lekaleek baini grasa gutxiago dituenez, errazagoa izaten da digeritzeko.

Historia.

Genetikak erakutsi digu azuki landarea lehenengo Himalaian hasi zela landatzen eta ondoren, Txinara eta Koreara sartu zela (K.A. 1000. urtetik aurrera), azkenik Japoniara iristeko. Bertan, gaur egun gehien kontsumitzen den bigarren lekalea da, sojaren atzetik.

Izenak.

Landarearen mendebaldeko izena japonieraz duen izenean oinarrituta dago: アズキ "(azuki)." Japonian azuki lekalea adierazteko txineratik hartutako mailegua ere erabiltzen da: "shōzu" (小豆), "hazi txikia" esan nahi du (sojarekin alderatuta: 大豆 "[daizu]", "hazi handia"). Kanji karaktereetan "shozu" bezala idaztea ohikoa da, baina ahoskatzeko unean "/azuki/" esaten da.

Txinan dagokion izena (小豆 xiǎodòu) oraindik ere botanikan eta nekazaritzan erabiltzen da. Hala ere, gehien erabiltzen den hitza "hongdou" (红豆; "hóngdòu") da, "babarrun gorria" esan nahi du, bere kolore gorri uniformearengatik.

Kontuz! Beste hizkuntza batzuetan "babarrun gorria" hitza erabiltzea nahasgarria izan daiteke, izan ere, babarrun arruntekin nahastera eraman gaitzake.


Hauteroda

Hauteroda Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Iberolacerta aurelioi

Iberolacerta aurelioi "Iberolacerta" generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.


Puebla de Yeltes

Puebla de Yeltes Salamancako udalerria da.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 183 biztanle zituen.


Prentsa (tresna)

Prentsa hitzak, teknologian, izendatzen ditu presioarekin eta indar mekanikoarekin lotutako makina oso desberdinak. Prentsak oso ezagunak dira antzinatik, eta historian zehar industria edo lanbide askotan erabili izan dira. Hotzean zein beroan landu daitezke, baita mota guztietako industria eragiketetan ere (zapaltzea, iragaztea, paketeak egitea, urgabetzea, estanpatzea, forjatzea, enbutitzea, tenkatzea, eta abar). Informazio ikuspegi soil batetik begiratuta, terminoa ez denez aski zehatza, makina bakoitza kalifikatzen duen adjektibo edo izenlagun batekin osatu behar izaten da maiz: olio prentsa, ardo prentsa, estanpazio prentsa, muntaketa prentsa, eta abar.

Historia.

Lehenengo prentsak nekazaritzako produktuak eraldatzeko erabili ziren. Zehazki, mahatsetik ardoa egiteko eta olibetatik olioa ateratzeko. Emaitza lortzeko, produktuari (lehengaiari) presioa aplikatzea da prentsak darabilen sistema. Presio hori gainazal jakin batean kanpo indar bat aplikatzearen ondorioa zen. Gogoan izanda presioa dela indarra zati gainazala, prentsa primitiboak indar garrantzitsuekin lotzen ziren, eta "prentsa" hitzak indar handia eskatzen edo aplikatzen zuen makina bat adierazten zuen. Analogiaz, indar baten aplikazioan oinarritutako prozesu mekanikoetan erabilitako makinak zabaldu zirenean, prentsa izena eman zitzaien.

Euskal Herrian tradizio zaharreneko prentsak dira dolareak, hau da, sagardoa egiteko baserrietan erabili ohi zen eraikin edo sistema mekanikoak.

Indarrak lortzeko eta aplikatzeko moduari dagokionez, hastapeneko prentsatan giza indarrak aprobetxatzen ziren. Ondoren, sistema hidraulikoak agertu ziren, hau da, presio hidrauliko batetik lan presioa (edo indarra) lortzeko aukera ematen zutenak. Emaitza berak lor zitezkeen energia elektrikoaren edo pneumatikoaren bidez. Prentsa modernoak kanpoko energia iturri batean oinarritzen dira, makina jakin batean indarra edo presio mekanikoa aplikatzeko.

Sailkapena.

Aplikazioaren arabera.

Ardogintzako prentsak.

Xedapen orokorraren arabera.

Prentsa batek oinarrizko bi elementu ditu: egitura bat eta jarduteko sistema bat. Kasu batzuetan, prentsaren benetako diseinuak ezaugarri bereziak dituenez, nahiko ohikoak dira berezitasun horietan oinarritutako izenak: barraskilo zentraleko prentsa, habe prentsa, prentsa luzea, bolante prentsa, errotatxo prentsa, falka prentsa, espeka eszentrikoko prentsa, eta abar.


Zaldiko (arra)

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau Moxal ar gazteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zaldiko (argipena)»."

Zaldikoak moxal arrak dira. Emeak direnean berriz, behokak deitzen dira. Zaldikoa urte betetik beherako zaldi arra da beraz.


Lubniewice udalerria

Lubniewice (]

) Poloniako Lubuszeko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Sulęcin barrutian kokatuta. 129,69 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3122 biztanle zituen.


Montalembert (Deux-Sèvres)

Montalembert Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Montalembert udalerrian erroldatutako biztanleak 268 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 168 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 168etxeak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (55 gizon eta 43 emakume) eta 10 langabezian zeuden (1 gizon eta 9 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Montalembert udalerrian 116 unitate fiskal zeuden, 252 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.221 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.

2000. urtean Montalembert udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 486 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Montalembert

Limalonges (2,3 km)

Londigny (3,3 km)

Montjean (3,8 km)

Sauzé-Vaussais (4,8 km)

Les Adjots (5,2 km)

Saint-Martin-du-Clocher (5,5 km)

Voulême (5,7 km)

Saint-Macoux (5,9 km)

<br clear=left>


Xenophrys nankiangensis

Xenophrys nankiangensis "Xenophrys" generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Carlos Falcó

Carlos Falcó y Fernández de Córdova (Sevilla, 1937ko otsailaren 3a - Madril, 2020ko martxoaren 20) espainiar nobleziako kide eta enpresaburua izan zen. Griñongo markesa, Castel-Moncayoko markesa eta Espainiako handikia izan zen. Ezaguna Isabel Preyslerren senarra izan zelako, Tamara Falcóren aita zen. 2020ko martxoaren 20an hil zen COVID-19 gaixotasunaren 2019-2020ko pandemiaren ondorioz.


Fernando Urkia

Fernando Urkia (Arbizu, Nafarroa Garaia, 1896ko apirilaren 16a – Erroma, Italia, 1959ko martxoaren 19a) elizgizona, euskal idazlea eta musikagilea izan zen. Erromatar Eliza Katolikoan, Argentinako Salta hiriko apezpiku izatera heldu zen.

Biografia.

Altsasun eta Oñatin ikasi ondoren apaiztu zen. Hasieratik musikan interesaturik, konpositorea eta organo-jotzailea izan zen. Euskaltzalea, "Euskal Esnalea" aldizkarian idatzi zuen. Gerrarekin batera Argentinara bidali zuten. Han, Salta hiriko apezpikua izan zen. Europara bueltatuta, Erroman hil zen, 1959an.

Obra.

Musika konposizio asko utzi digu eta baita ere euskaraz idatzitako artikulu ugari. Lau antzerki lan idatzi zituen:

Kanpo estekak.

Fernando Urkiaren lau antzerkiak


Olmekar eremu nuklear

Olmekar eremu nuklearra olmeka kultura sortu zen lurraldea izendatzen duen izen arkeologikoa da. Kolonaurreko kultura hau Erdialdeko Amerika gehienean hedatu zen (mendebaldeko zatian izan ezik). Kultura honen ebidentziarik argienak aurkitu diren lurraldeetako bat Mexikoko Golkoko kostaldeko lautadaren hegoaldeko zatia da, Papaloapan eta Grijalva ibaien artean dagoena, Tehuantepec istmoaren iparraldeko zatia dena.

Gaur egun, eremu hau Veracruz estatuaren hegoekialdeari eta Tabasco estatuaren mendebaldeari dagokio, biak Mexikon. Klima bero eta oso hezeko eremu bat da, ziuraski olmeken okupazioaren kolonaurreko garaian ere ziuraski izan zituen baldintzak.

Kultura eta estiloa.

"Olmeka" hitzak "hulearen eskualdeko biztanleak" esan nahi du, eta mexikek, mendeetan zehar Veracruz eta Tabascoko lurraldeak okupatu zituzten etniko eta linguistikoki ezberdinak ziren zenbait herri izendatzeko erabili zuten. Olmeka deitzen ditugunek euren buruari ematen zioten izena ez da ezagutzen. Kultura honek zazpi mende iraun zuen eta Erdialdeko Amerikako iraganaren garai aurreklasikoari dagokio (K. a. 500-200).

"Olmeka" izenpean bi errealitate bildu dira: Mexikoko Golko inguruko herri bat eta arte estilo bat. Olmeka estiloa Erdialdeko Amerika guztian barreiatuta dauden haitz, kobazulo, eskultura handi eta txiki eta buztinezko objektuetan ikus daiteke. Jaliscotik hasi eta Costa Ricaraino, Oaxaca, Guerrero, Chiapas, Erdiko Goi-Ordokia eta Golkoko kostaldetik pasatuz, olmeka artearen haur-jaguarren irudiak eta beste ezaugarri propio batzuk aurkitu dira. Uste denez, arte estilo honen hedapena Golkoko herriek urruneko beste herri batzuekin elkartrukaketa sare zabal bat sortu zelako izan zen. Honela, ikur eta forma olmekak Erdialdeko Amerikako beste toki batzuetako arte espresioetara batu ziren.

Era berean, olmeka izendatzen da Erdialdeko Amerikako "kultura ama", lehen gizarte hauetan Erdialdeko Amerikako kulturan erabat barneratu ziren kultura praktikaren batzuk abiarazi baitziren, finkapeneko hiri plangintzaren erabilera eta gizarte teokratiko baten ezarpena kasu, beste batzuen artean.

Eremuaren ezaugarriak.

Olmekar eremu nuklearra Oaxacako Sierra Madretik eta Ekialdeko Sierra Madretik jeisten diren ibai emaritsuek bustitzen dute, Coatzacoalcos ibaia, San Juan ibaia eta Tonalá ibaia kasu. Inguruaren eta ibai hauen iturrien hezetasunaren ondorioz, urtaro hezean korronteek gainezka egitea ohikoa da.

Flora eta fauna.

Mexikoko eskualde honetako landaretza gizakiaren ekintzaren ondorioz nabarmen eraldatua izan den arren, antzina oihan tropikal trinko batek estaltzen zuen, XXI. mendean mexikar lurraldean desagertzeko arriskuan dauden espezie ugariren habitata zena, horien artean jaguarra, quetzala eta guakamaioak bezalako luma ikusgarridun hegaztiak, zenbait espezietako narrastiak eta tapirra eta basurdea bezalako ugaztunena kasu.

Mineralak eta lurzoruak.

Eremu honek humusean oso aberatsak diren sendoera handiko lurzoruak ditu. Petrolio gordina lurraren mailan jariatzen da landaretzaren artean. Alabaina, ez ditu eremu honetan eta Erdialdeko Amerikako beste toki batzuetan aurkitutako olmeka estiloaren ezaugarriak diren materialetako asko. Horien artean obsidiana, jadea, serpentina edo zinabrioa. Harri solidoa material bezala lortzeko, eskualde honetako biztanleek Santa Martako edo San Andresko mendilerroa bezala ere ezagutzen den Tuxtletako mendilerroko harrobiez baliatu ziren, eraikuntzan eta eskulturan erabili zituzten basaltoz eta beste arroka bolkaniko batzuz doitu zituztenak. Alabaina, harri materialen iturri hauek San Lorenzo eta La Venta bezalako tokietatik ehun kilometro baino gehiagoko distantziara daude, honek, karga animaliarik gabe eta lurzoru zingiratsu baten gainean, hamarnaka tona pisatzen duten monolito horiek olmeka kulturaren gune politikoetara eramateko behar izan zen antolaketa mailaren ideia bat eman dezakeena.


Achtung Baby

Achtung Baby U2 taldearen musika diskoa da, 1991n argitaratutakoa.


Trinidad Lucea Ferrer

Trinidad Lucea Ferrer (Tutera, Nafarroa Garaia, 1976ko urriaren 18a) nafar idazlea da, Kudeaketa Informatikoan tituluduna eta Itzulpengintza eta Interpretazioan lizentziatua Valladolideko Unibertsitatean. Literaturaz gain, batez ere poesiaz, plataforma berrien bidez argitaratzen dituen ilustrazio ugari egin ditu (bere blog pertsonalean, Facebook, Instagram).

Ibilbidea.

Lehen Hezkuntzako ikasketak Azpilagañako Ikastetxe Publikoan egin zituen, Bigarren Hezkuntzakoak María Ana Sanz Institutuan eta Iruñeko Plaza de la Cruz Institutuan 1995 eta 1996 bitartean, UBI ikasketekin osatu zituen. Ikasturte horretan, ahizpa zaharrenaren minbiziagatiko galera gogorra jasan ondoren, min eta sufrimendu horren irtenbidea poesian bilatu zuen. Hala, 1998an, “"Lágrimas escritas"” poema-liburua argitaratu zuen.

Londresen, Vienan eta Erroman bizi izan da. Azken hiri horretan, 2015ean, “"Rifflessioni"” erakusketan parte hartu zuen, Federica di Benedetto argazkilari italiarrarekin batera irudia eta poesia konbinatzen dituen arte-erakusketan.

Hainbat aldizkaritan parte hartu du, hala nola “"Constantes Vitales”, “TK." "Poesia Nafarroan.XXI“" (Nafarroa) "eta “Poetry News”" (Madril)

Ateneo Navarroren aldizkarian eta Peces extraños"" izeneko mikroerrelato blogean parte hartzen du.

Lanak eta erakusketak.

Wislawa Szymborska, Pablo Neruda, Luis Cernuda, Laura Casielles, Frida Kahlo eta Paula Bonet dira, besteak beste, harengan eragin hurbilena dutenak.

Hainbat erakusketatan hartu du parte:

Sariak eta aintzatespenak.

“El Tazón-Santa Ana” Emakumearen Herri Kulturaren Elkarteak deitutako poesia-lehiaketan, Tuteran, honako hauek jaso ditu, hurrenez hurren:


Prebiotiko

Prebiotikoak, elikagaigintza eta nutrizioan, hesteetako bakterio onuragarrien hazkundea areagotzen duten substantziak dira, elikagai moduan hartzen direnak eta digeritzen ez direnak.

Prebiotikoek ihes egiten diote digestio-aparatuaren entzimen jarduerari, eta ez dira heste meharrean xurgatzen. Horrela, heste-florako bakterioek erabil ditzakete.

Prebiotiko gehienak gluzidoak dira: oligosakaridoak eta polisakarido txikiak. Haien artean laktulosa eta inulina aipa daitezke. Substantzia horiek elikagaietan, berez, egon daitezke, edo modu artifizialean gehitu (elikagai funtzionalak).

Probiotikoen aldean, beraz, elikagai prebiotikoek ez dituzte mikroorganismorik, mikroorganismoen hazkundea errazten duten substantziak baizik.

Bifidobakterioak eta laktobaziloak dira prebiotikoei esker gehien hazten diren hesteetako bakterioak. Bakterio onuragarri horien hazkundeak eragin positiboa du ostalariaren osasunean (immunitate-sistema bizkortzen du eta koloneko minbiziaren agerpenaren aurka babesten du).

Prebiotikoak landare-jatorrizko elikagaietan daude modu naturalean (baratxuria, alkatxofak, txikoria, zerealak...)

Ikus, gainera.

Probiotiko


51 eremua

51 eremua (ingelesez: "Area 51"

) izendapenaz Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldeko Nevada estatuko hegoaldean dagoen base militar bati deitzen zaio, Las Vegas hiritik 170 km ingurura dago. Sekretu goreneko aerodromo erraldoi bat da. Ofizialki base honen funtsezko xedea arma sistemen garapena eta aeroibilgailu esperimentalen frogaketa da.


Cilus gilberti

Cilus gilberti "Cilus" generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.


Kaliforniako itsas lehoi

Kaliforniako itsas lehoia ("Zalophus californianus") Zalophus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Otariidae familian sailkatuta dago..


Perry konderria (Tennessee)

Perry konderria (ingelesez: "Perry County"

) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Linden da. 2010eko zentsuaren arabera biztanle zituen, kilometro koadroko azaleran.

Geografia.

Perry konderriak kilometro koadro ditu. Horietatik ura dira. Beste lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,23 da.

Demografia.

2010eko zentsoan bizi ziren pertsonetatik txuriak edo hispanoak dira. Horietatik "hispano edo latino" kategorian dira. beltzak edo afroamerikarrak. amerikar natiboak ziren eta Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. asiarrak ziren. "Bestelako arraza bat" kategorian biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan pertsonek kokatzen zuten.


Feng shui

Feng shui (txineraz: 風水, fɤ́ŋ ʂwèi ahoskatua) edo Fung shui txinatar geomantzia-sistema da, zeruko eta lurreko legeak erabiltzen dituena aldeko qi hartuz bizitza hobetzeko. Diziplina honen jatorrizko izena "Kan Yu" (txinera sinplifikatuz: 堪輿; txinera tradizionalez: 堪舆; pinyinez: kānyú) zen; "zeruko eta lurreko Tao" esan nahi zuena.

Euskaraz "feng shui" hitzez hitz "haize-ur" esan nahi du. Izena Jin dinastia aroko idazlea zen Guo Puk idatzitako "Zangshu" (ehorzketa liburua) liburuaren pasarte honetatik dator:

Txinako kulturaren shenmiwenhua (神秘文化 - ezagutza misteriotsua) delakoaren parte da, eta gauza misteriotsuak, sekretuak eta ikustezinak tratatzen ditu. Haren ekintza-eremua bi munduren mugan dago: lurrekoa – ken kai izenekoa –, agerikoa eta fisikoa, eta zerukoa – yu kai izenekoa –, ezezaguna, ikusezina eta darkorra. Sasi-zientzia eta pseudoterapia gisa hartzen da, baita «antzinako superstizio txinatarren laburpen» gisa ere.

Ikuspegi modernoagoetatik bere erabilera zalantzazkoa da. "The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience"-ren arabera, nahiz eta "feng shui"ren printzipio batzuk "nahiko zentzuzko" izan "herriko erremedio eta superstizioak" ere erantsi ditu

Historia.

Feng shui Txinan garatutako geomantzia mota bat da. Jatorriz, naturan, kliman eta astroetan gertatzen diren aldaketak aztertzen zituen. Feng shui-ren jatorriak aldatu egiten dira iturrien arabera. Alde batetik, I chingaren sinbologia hartzen du (edo aldaketen liburua). Bestetik, bost elementuak ditu (wu xing).

Txinako inperioan, estetika hori estatu-kontua zen, eta eraikin inperialek eta noble batzuek baino ez zuten aplikazio horretarako sarbidea. Horregatik, «enperadoreen eta erregeen aplikazioak» deitzen zitzaion. Hilobien kokapenari eta orientazioari ere aplikatzen zitzaien (yin zhai, edo hildakoen etxebizitza). Errepublika ezarri zenetik, feng shui delakoa (Txinako kulturaren beste praktika tradizional batzuekin batera) ia debekatuta egon zen. Feng shui hedatzeko egungo zentroak ez daude Txinan, Hong Kongen, Taiwanen eta Malasian baizik. XX. mendeko azken hamarkadan – Aro Berriaren goraldiarekin – feng shui delakoa izugarri jendarteratu da, eta haren praktika eta irakaskuntza ia mundu osoan hedatu da Lilian Too, William Spear eta Roger Green bezalako egileen eskutik.

Doktrina.

Feng shui delakoa bizi-hats batean edo chi batean oinarritzen da, eta haren fluxua aldatu egiten da espazioaren forma eta antolaeragatik, orientazioengatik (puntu kardinalak) eta aldi baterako aldaketengatik. Feng shui eskola batzuek formen azterketan jartzen dute enfasia: mendiak, ibaiak, etxebizitzaren edo lantokiaren egitura, bainugelaren, sukaldearen, logelaren eta etxeko gainerako espazioen kokapena, etab. Era berean, I-Ching-eko Karratu Magikotik eratorritako sistema bat erabiltzen da "Izar Hegalariak" kalkulatzeko, denboraren mugimendu ziklikoak irudikatzen baititu kokapenei dagokienez. Gaur egun, joera da batera aztertzea izar hegalarien forma, orientazioa eta kalkulua, antzinatean egiten zen bezala.

Mendien forma edo paisaia, oro har, «zementuzko zaindariak» deiturikoetan oinarrituta deskribatzen da: dragoia, tigre, dortoka, femina eta sugea. Izen horiek zerua bost sektoretan banatzen zuten konstelazio zaharretatik eratortzen dira, Lö Hsu edo Lo ibaiaren mapan ikus daitekeen bezala (Dragongo burua zuen zaldi mitologiko baten bizkarrean agertu zen). Hortik dator, hain zuzen ere, «zelestial» adjektiboa. Bost zaindariak gurutze moduan jartzen dira; Dortoka atzean, Femina aurrean, Dragoia ezkerrean, Tigre eskuinean eta Sugea erdian, hori baita garrantzitsuena, azterlan osoa norengana zuzentzen den adierazten duelako.

Kokapen egokiena dortoka bat duena da, haizerik bizienak eta ura kontrako aldean (Fénix) datozen aldera bideratua; izan ere, haizeak (feng) chi sakabanatzen du, eta urak (shui), berriz, metatu egiten du. Gainera, geomanteak dragoia aurkitu behar du, uraren eta haizearen mugimenduarekin lotutako irudi mitikoa (kokalekuaren espiritua). Goizeko lainoak, adibidez, dragoiaren hatsa irudikatzen du: sakabanatzeko denbora gehien behar den lekuetan gertatzen dira txioa metatzeko baldintzak. Azterlana osatzeko, «dragoiaren zainak» izeneko lerroak eta zenbait puntu berezi aurkitu dira «dragoiaren habia» izeneko zain horien gainean.

Zang shu-ren arabera ("hilobien liburua"), Guo Pu (276-324) autoreak idatzia Jin dinastian, chi energia haizean zehar bidaiatzen duenean barreiatzen da, eta uraren topaketan amaitzen da. Energia-fluxu hori gorputzak duen uretan amaitzen bada, perfektua izango litzateke, energia hori guztia gure izaeran geratzen delako eta osasun eta zoriontasun hobea dakarrelako.

Bestalde, feng shui delakoak kontu handiz hartzen ditu orientabideak, puntu kardinal bakoitzetik energia jakin bat sortzen baita. Energia horien interpretazioa, batez ere, baba gua izeneko sinboloan oinarritzen da (zortzi trigrama).

Feng shui delakoaren printzipioen arabera sortutako eraikin ospetsu batzuk, besteak beste, honako hauek dira:

Yin eta yang.

Yin yangaren ideia funtsezkoa da feng shui-rako, oposiziorik gabeko aurkakoen ideia baita. Osagarriak dira eta elkar behar dute existitzeko. Yin eta yang interakzioen etengabeko aldaketek bizitzaren patroien aldaera amaigabea eragiten du. Ondorengo taulak printzipio bakoitzaren oinarrizko beharra azpimarratzen du.

Feng shui delakoaren oinarria, beste arte txinatar batzuen antzera, I ching testua da, edo mutazioen «liburua». Trigramen edo kuen interpretazioan oinarritzen da. Ba gua edo pakua deituriko konponketa (txinatarrek hitzez hitz zortzi trigrama esan nahi dute) Txinako eskola horien guztien oinarria da. Trigrama bakoitzak korrespondentzia batzuk adierazten ditu: besteak beste, orientazio bat, naturaren zati bat, gure gorputzaren zati bat, familiako kide bat, etab. Konpasaren helbideak (iparrorratzak adierazten dituen puntu kardinalak)

Bost elementu mitikoekin lotzen dira (ura, sua, zura, metala eta lurra):

Puntu kardinaletatik datorren qi bakoitzak bere kontrakoa bilatzen du harmonia aurkitzeko: hegoaldeko qi batek iparraldeko qi bat bilatzen du orekatzeko; ekialdeko qi batek mendebaldeko qi bat bilatzen duen bezala, eta horrela hurrenez hurren.

Egile batzuek diotenez, feng shui hegoaldeko hemisferioan behar bezala praktikatzeko, pakua ardatz horizontalaren gainean alderantzikatu behar da; hau da, ipar-mendebaldea, iparraldea eta ipar-ekialdea hego-ekialde, hegoalde eta hego-ekialde bihurtzen dira, hurrenez hurren. Feng shui espeziearen maisu garrantzitsuenak ez datoz bat ikuspegi horrekin, eta "I-Ching" delakoaren oinarriak sakon ez ezagutzean sortzen da, irudian ikusten dugun pakua Atzeko Zeruaren ordenetako bat baino ez baita. Aurreko zeruko ordena bat ere badago, baita trigramen arteko korrespondentzia eta erlazio sorta bat ere; eta ezin da ordena bat aldatu gainerako guztiak kontuan hartu gabe. Sekretua energien azterketa ulertzean datza; energia horiek ekialdetik mendebaldera doaz, eta ez hegoaldetik iparraldera, ez baitira indar magnetikoei buruzkoak soilik. Beraz, gehienek onartzen dute pakuak balio unibertsala duela, hemisferioak alde batera utzita.

Kritikak.

Feng shui sasi-zientziatzat hartzen da, eta fenomeno paranormalak ikertzen diharduten erakunde askok kritikatu dute. Adibidez, James Randik feng shui «antzinako engainu modu» gisa deskribatzen du, eta Skeptics-ek, berriz, «sinsentido osoa dela, antzinako superstizio txinatarrak baino ez», haren eraginkortasunaren ebidentzia anekdotetan oinarritzen dela eta ez duela ekintzarako metodo sinesgarririk. Horrek feng shui praktikatzaileen arteko jarrera kontrajarriak eragiten ditu, eta adierazten dute eskola desberdinen arteko aldaketen ondorio dela; analista kritikoek, berriz, uste dute «feng shui beti konjetur hutsetan oinarritu dela. Beste batzuek, hala nola Skeptical Inquiry aldizkariak, feng shui «harmoniaren sinismen malistiko» gisa definitzen dute.

Feng shui klasikoa (feng shui tradizionala).

Feng shui klasikoa edo feng shui tradizionala teknika hauekin lotuta dago: Hori ez da zerrenda oso bat, baizik eta eskolako teknikarik ohikoenen zerrenda bat besterik ez, iparrorratzaren formari eta eskolari dagokiena.


NGC 238

NGC 238 galaxia espiral bat da, Fenix konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.


Fausto Garagartza

Fausto Garagartza Dugiols (Hondarribia, 1833 - Madril, 1905) gipuzkoar farmazialari eta politikaria izan zen. Santiagoko Unibertsitateko eta Madrilgo Unibertsitateko katedraduna ere, dekanoa izatera iritsi zela.


Mark Ruffalo

Mark Alan Ruffalo (ˈrʌfəloʊ ahoskatua; Kenosha, 1967ko azaroaren 22a) estatubatuar zinema eta telebista aktorea da.


Uitziko ezkontza fedea

Uitziko ezkontza fede euskarazko testu arkaiko bat da, 16. mende hasierakoa, Nafarroa Garaian erresuma oraindik burujabe zen garaikoa, eta euskarazko ezkontza fede dokumentuetan zaharrena. 1509an idatzitako latinezko lekukotasun batean ageri da testua, lekukoek 1506an esandako aitortza baten atranskribapena.. Euskarazko testu arkaikoen hurrenkeran (esaldi solteak albora utzita), 3. edo 4. zaharrena litzateke Ander Ros Cubas filologoak 2020an egindako sailkapenaren arabera, "Ene laztan gozo ederra" olerkiaren transkribapenaren garai bertsukoa izanik (izkribu honen datazioa ez da hain zehatza, 1508 eta 1521 urteen artean kokatu dute).

Kontestua.

Milia Leitzako andereak Uitziko Martin Arano bati salaketa jarri zion, harekin ezkondu ondoren. Jakin zuen Miliak lehenik ezkondua zela Martin Arano, eta bere ezkontza baliogabea zela beraz. Lekukoek eman zuten epaitegietan lekukotza, baietz, Martin Arano lehenago ezkondu zela Juana Uitzikorekin. Hitzezko zin edo ezkontza fede batekin ofizialtzen zirelarik ezkontzak garai hartan, entzundako fede ezkontza horren hitzak jasoak geratu ziren epaiko izkribuetan.

Testua.

Honela transkribatu izan da ezkontza fedea:

Hic, Martie Arano, arçen duc Johana, presentean dagoenau, eure emazteren? [...].
[...] Arçen dut neure semazteren Johana hau eta hon eta leyal nayçacan, ala dudanas eta duquedanas[...].
[...] Bada, hic, Martin, arcen duc Johana hau eure semazteren? [...].
[...] Bay, ala mia fede, eta horren senarr hon eta leyal içateco. Ala ene fedea, ala ene fedea, ala ene fedea [...].


1979ko Espainiako hauteskunde orokorrak

<templatestyles src="Infobox election/styles.css" />

1979ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak martxoaren 1an izan ziren. Emaitzak hauek dira:

Adolfo Suarez gobernuburua hautatuta izan zen, eta haren 3. gobernua osatu zuen, Konstituzio berriari jarraituz.

Geroago, ezegonkortasuna zela-eta, kargua utzi zuen.

Calvo-Soteloren gobernua.

Bigarren buelta otsailaren 23an izango zen, baina, 23-O estatu-kolpea zela eta otsailaren 26an egin zen.

Tentsio larriak zirela eta Leopoldo Calvo-Sotelok parlamentua desegin eta hauteskundeetarako deialdia egitea erabaki zuen 1982ko urrirako.


Tornioko armarria

Tornioko armarria (finlandieraz, "Tornion vaakuna") Finlandia ipar-mendebaldean dagoen Tornio hiriaren ikur nagusia da.

Armarria 1958. urtean sortu zuen Olof Eriksson helsinkiar artistak, eta udalbatzak martxoaren 28an hartu zuen ikur ofizialtzat (Barne Ministerioak urte bereko ekainaren 12an onartu zuen); horrela, armarri berriak ordura arte hiria irudikatzeko erabili izan zen dorrearen zigilua ordezkatu zuen. Zilarrezko atzealdearen gainean, dorre gorria dago, leiho, ate eta teilatu urdinak dituena. Hain zuzen, Eriksson autoreak historian zehar erabilitako ohitura jarraitu eta dorrea mantendu nahi izan zuen armarri berrian ere; dena den, eraikinaren jatorria ezezaguna da gaur egun. Alde batetik, gainean dagoen gurutzeari erreparatuz gero, badirudi dorrea 1641ean eraiki zen lehen eliza edo kanpandorrearen irudia dela. Hala ere, dorrearen zigilua hiria sortu zenerako erabiltzen zela uste da, alegia, eliza eraiki baino 20 urte lehenago. Bestetik, hiriaren suedierazko jatorrizko izenari erreparatuta ("Torneå"k, euskaraz, "dorre" esan nahi du), pentsatu izan da dorre bat bazela eskualde honetan, kristautasunaren hedapenarekin batera, gurutze baten bidez irudikatua izango zena .

Nahiz eta armarri ofizialak ez diren, Alatornio eta Karunki udalerri ohiek ere armarri bana zuten, 1973. urtean Torniorekin bat egiterakoan balio instituzionala galdu zutenak (Alatornioko armarria, Karunkiko armarria).


Syngnathus schlegeli

Syngnathus schlegeli "Syngnathus" generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.


Columba larvata

Columba larvata "Columba" generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.


Herpestes vitticollis

Herpestes vitticollis "Herpestes" generoko animalia bat da, Herpestidae familiako ugaztun haragijalea. Mangosta gisa ezagutzen diren animalietako bat da.


Ortogenesia

Ortogenesia hipotesi bat da, honen arabera bizitzak sortzekotiko aldatzeko joera dauka, norabide jakin batean modu lerro-bakarrean garatuz, edo, besterik gabe, aurrerapen zehatzen bat eginez. Bertsio ezberdin asko proposatu dira, batzuk argi eta garbi espirituala den Teilhard de Chardinena bezala, beste batzuk itxuraz biologikoa den Theodor Eimerrena bezala. Teoria hauek, askotan, ortogenesia beste ustezko mekanismoekin konbinatzen zuten. Adibidez, Eimerrek lamarckiar eboluzioan sinesten zuen, baina uste zuen hazkundearen barne legeek zehaztuko zituztela lortuko ziren ezaugarriak eta epe luzerako eboluzioaren norabidea gidatuko zutela.

Ortogenesia ezaguna izan zen Henry Fairfield Osborn bezalako paleontologoen artean. Erregistro fosilak norabide bakarreko aldaketa bat erakusten zuela uste zuten, baina ez zuten nahitaez onartzen ortogenesia bultzatzen zuen mekanismoa teleologikoa izatea (helburuetara zuzendua). 1918ko "Origin and Evolution of Life" liburuan Osbornek Titanotherearen adarretako joerak ortogenetikoak eta ez moldagarriak zirela argudiatu zuen, eta organismoarentzat kaltegarriak izan zitezkeela. Adibidez, Irlandako altzearen adar handiek desagertzea eragin zutela suposatu zuten.

Ortogenesirako laguntza 1940ko hamarkadan erori zen sintesi modernoaren baitan, erregistro fosilaren analisi estatistikoak errebelatutako eboluzioaren adarkatze-patroi konplexuak ezin zituela azaldu argi geratu zenean. XXI. mendeko lanak mutazioen araberako egokitzapen lerratuaren mekanismoa eta existentzia babestu ditu (mutazionismo forma bat), eta horrek esan nahi du orain ortogenesi mugatua posible dela. Gainera, enbriogenesian zenbait alderditan inplikatutako autoantolaketa-prozesuek sarritan erakusten dituzte emaitza morfologiko estereotipatuak, eta horrek iradokitzen du eboluzioa norabide gogokoenetan egingo dela funtsezko osagai molekularrak haien lekuan daudenean.


Casteldidone

Casteldidone Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Casteldidonek honako udalerri hauekin egiten du muga:


Civitaluparella

Civitaluparella Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Civitaluparellak honako udalerri hauekin egiten du muga:


Paucourt

Paucourt Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Paucourt udalerrian erroldatutako biztanleak 882 ziren. Familiak 348 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 156 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 124 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 378 etxebizitza zeuden, 350 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 377 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 350 etxebizitza nagusietatik 325 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 255 etxek bost zituzten. 306 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 115 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 567 ziren, horien artean 410 aktiboak ziren eta 157 inaktiboak ziren. 410 pertsona aktiboetatik 393 lanean zeuden (201 gizon eta 192 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 157 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Paucourt udalerrian 361 unitate fiskal zeuden, 948 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.570 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.

2000. urtean Paucourt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Paucourt

Cepoy (4,0 km)

La Chapelle-Saint-Sépulcre (4,5 km)

Châlette-sur-Loing (4,7 km)

Griselles (5,7 km)

Montargis (6,0 km)

Girolles (6,3 km)

Ferrières-en-Gâtinais (6,6 km)

Amilly (6,8 km)

Corquilleroy (6,9 km)

Louzouer (7,1 km)

Villemandeur (7,7 km)

Thorailles (7,8 km)

Fontenay-sur-Loing (7,9 km)


Zygodontomys brunneus

Zygodontomys brunneus Zygodontomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.


Mapleton (Ipar Dakota)

Mapleton Ipar Dakotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Steger (Illinois)

Steger Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Eszenografia

Eszenografia deritzo antzezlekuak dekoratzeko eta diseinatzeko arte eta teknikari, bai eta ekintza baten gertalekua era errealistan, idealean edo sinbolikoan irudikatzen duten elementu bisualen emaitzari ere. Elementu bisual horiek ekoizpen eszenikoa edo eszenaratzea osatzen dute, eta askotarikoak izan daitezke: gorpuzdunak (dekorazioa eta tresneria), argiztapenekoak, pertsonaien karakterizazioari dagozkionak (jantziak, makillajea, orrazketa), edo antzezlan edo ikuskizun baten espazio eszenikoaren antolaketari dagozkionak, bai zuzeneko ikuskizunenak (antzerkia, dantza, opera, zarzuela, zirkua) eta bai bestelakoak (zinema, telebista, ekitaldiak, erakusketak). Aditu batzuek arte iragankorraren klasikotzat hartzen dute eszenografia.

Eszenografiaren ezaugarriak.

Oro har, ez dago espazio eszeniko ezarririk; eszenografoak edozein espazio moldatu edota egokitu dezake nahieran.

Esan daiteke garrantzitsua dela espazio bat "bizia" izatea, munduaren ikuspegi bat ematen baitu. Era berean, ezinbestekoa da eszenografiak denborari, espazioari eta ekintzari buruzko hausnarketa bat sorraraztea. Espazio eszenikoari balio poetiko bat eman behar zaio, zer antzeztuko den kontuan harturik.

Historia.

Eszenografiak Antzinate klasikoan ditu sustraiak, eta lotura estua du Errenazimenduko arkitektoekin. Gerora, XX. mendearen erdialdeara, eszenografoek antzerkigintza-espazioan jarri zuten arreta, eta iraultza garrantzitsu bat izan zen arte plastikoetan, argiztapenean, proiekzio zinematografikoetan eta abarretan. Orduan hasi ziren eszenaratze dinamikoak egiten.

"Eszenografia" terminoa Antonio Caimik erabili zuen lehen aldiz, 1862an, eta artista-kategoria bat deskribatu zuen: "pittura scenica e l'architettura teatrale" egiten zutenena. Ferdinando Galli-Bibiena artistarengan inspiratu zen horretarako, zeina ezaguna baitzen arkitektura-margolaritzat. Caimik eszenografia deritzo arte horri ere, eta aipatzen du makineria asko behar izan zela elementu mugikorrak eta giro-ilusioak sortzeko.

Bibienako Galli familia XVII. mende amaieran sortu zen, eta eszenografian jardun zuen. Bolonian sortu bazen ere, Italiaren Iparraldera, Austriara eta Alemaniara ere zabaldu zen gerora. "Quaglio"tarrak ere oso famatuak izan ziren antzerki-eszenografiaren munduan.

Grezia.

Etimologikoki, eszenografia hitza grekotik ("skênographia") dator. Skênê dekoratzeko artea aipatzen da, ondoren greziar antzoki bilakatuko dena. Greziarrek gainera, eszenatokiko apaingarriak aldatzeko Periacto deritzon trikimailua sortu zuten.

Gailu prismatiko hau 3 aurpegi ezberdinez osaturik zegoen eta horietako bakoitzean paisaia ezberdin bat zuen margotuta. Eszenatokiaren alde bakoitzean "Periacto" bat kokatzen zen eta hauek biratzerakoan apaingarriak aldatu egiten ziren.

Periacto"-a" egungo hegalen sorburua da; lehenengo aldiz 1620an Parmako Farnesio antzokian erabili ziren. Hegala egurrezko listoiez osaturiko egitura bat da, zeina bi aldetatik margotutako oihal edo paper batez estaltzen duten.

Alde bakoitzean egokitzen dira ikuskizunean antzeztu behar diren eszenografiak . Atzeko oihalek berriz, ezaugarri nagusienak eramaten dituzte.

Erroma.

Ondoren II mendean, lehenengo antzoki erromatarrak eraiki ziren. Hauek Greziar Theatron ereduaren jarraipen bat ziren, baina, hau hobetzen dute hertsitasun geometriko bat aplikatuz.

Hemizikloa orain luzeagoa eta zabalagoa da, ornamentua handitu eta orkestraren gunea txikitu zen. Grezian bezala, bi irtenguneek ahokadura mugatzen dute.

Eszenatoki atzealdean eraikitzen ziren eraikinak aktoreei ostatu emateko eta eszenatokira sarrerak eta irteerak hobeto bermatzeko balio zuten. Apainduraren kontzeptua mantendu egiten da eta makinaria berbera maneiatzen da. Antzezleen janzkera antzekoa da, baina hemendik aurrera maskarak eramango dituzte.

Apainduraren zatia garatu egin da. Eszenatokiaren lehenengo pisua fatxada, tenplu, jauregi, zutabe eta estatuez estaliko da. Eszenaurrea, altzariz eta zintzilikailuz josia agertuko da eta oihala berriz, irudi eta arabeskoz tapizatua. Egun berotsuetan linozko tela erraldoi bat (velum) zabalduko da hemizikloan ikusleak eguzkitik babesteko.

Erdi Aroa.

Erdi aroko antzerkia IX. mendean hasi zen, garaiko momentu erlijioso garrantzitsuenak aurkezten. Hasiera batean eliza barruan eta ondoren gurdietako eszenatokietan.

Bertan, lekurik xelebreenak aurkezten zitzaizkien ikusleei. Gurdi gaineko eszenatokiak, eszenatoki birakarien aurrekariak dira. Garaiko beste ezaugarri bat, aldibereko eszenak dira; bertan ikuskizuneko akzio nagusienak antzezten ziren.

XVI mende bukaeran etxeko patioak komedia-antzokietan bilakatu ziren. Bertan espazio eszenikoa itxi egin zen, etxadi baten barruan, zentroan, laukizuzen formarekin"."

Eszenografiaren hasiera aldibereko dekoratu (apaindura) batetik dator. Erdi Aro osoan zehar erabiltzen da obra erlijioso eta profanoetan, Errenazimendua iristen den arte. Ezinezkoa zirenean baso eta zelai zabaleko gudak aurkeztea, aktore bat erabiltzen zen eszenografia konplexu hauek ikusleei azaltzeko.

Elementu sinple eta xumeekin lortzen diren efektu estetikoak eszenografiaren historia osoan zehar aurki daitezke. Arte honen sorrera errepresentazio primitiboetan aurki daitekeela konproba daiteke. Hain zuzen ere, Ingalaterran, kartel xume batek ikusleengan imajinazioa piztea lortzen zuen, existitzen ez zen dekoratu bat esplikatuz.

Berpizkundea.

Berpizkundetik hasita XIX. mendean ondo sartu arte italiar eszenografiak antzerkia elikatu du eta eszenografoentzat eredu izan da. Arte dramatikoaren bilakaera 1428an hasten da, Erroman Plautoren komedia ezezagunak aurkitu ziren urtean.

Aldi berean antzerki eraikin modernoen garapena Berpizkundeko gorteetan ematen ziren emanaldietatik sortu zen. Ikuskizun berrietarako eszenatokia edozein tokitan irudikatu ahal zen, lorategietan edo jauregietako aretoetan.

Eszenografiak eraldaketa handia jasan zuen perspektibaren arteari esker. Agertokia handitzeko beharra sortu zen, bere atzealdeari antolaketa artistikoa emanez. Bestalde, garaiko kultura eta artearen bereizgarri den Humanismoak obren tematikak ugaritzen ditu.

Berpizkundeak lehenengo aldiz egurrezko eszenatokia duen antzoki bat ematen digu ("el Olímpico de Vicenza,1585, Palladio"). Hau garaiko eszenografiaren estetika arkitektonikoaren sintesi ikaragarria da. Eta dekorazioa hau perspektiba linealak dituen kanon artistikoen arabera antolatzen da.

Ordena korintiarreko zutabeak, baxu erliebeak, estatuak eta erlaizteriak apaintzen zituzten fatxada eszenikoak. Erdialdean, ate nagusi edo errege atea irekitzen zen, eta Vitrubiok zioen bezala, bertatik aktore nagusiak bakarrik ateratzen ziren; Greziar antzerkiaren modura. Baoaren bidez ikusi daitezke erliebe lausotua dituzten jauregiak.

Hauek kale bat sortzen dute, Tebas-en kalea hain zuzen ere. Osotasunean ikusi daiteke kaleak sorrarazten duen ilusio optikoa.

XVII eta XVIII Mendeak.

XVII. mendean, antzerkia hiru espazio desberdinetan garatuko da: Espazio publikoa, kale eta plazetan. Bertan errepresentazio erlijiosoak egiten antzeztuko dira. Erdi Aroko misterioak gaitzat edukita, lehenengo pausoak ematen hasi ziren Errenazimenduko moralitateei buruz. Hauek XVI. mendearen erdialdetik aurrera auto sakramentu izenez ezagutzen hasi ziren.

Komedia Espainiarrean, antzerkia jatetxeetako patioetan finkatzen hasia zen (Almagroko patioko komediak). Hegal (boladizo) batek babesten zuen eszenatokia eta gradak berriz, herritarrak betetzen zituzten. Patioa irekita geratzen zen eta ondoko eraikinetako (nabarradun) leihoak palko bezala erabiltzen ziren. Errepresentazioak egunez egiten zirenez, ez zegoen argiaren beharrik.

Espainian, Felipe IV. aren garaian, hasi ziren Italian aurkitzen ziren antzerki itxien influentziak ekartzen. Calderon de la Barca-ko obrek karakter mitologiko eta mistikoak zituzten trikimailu eta lur-mugimenduz josita. Ikusleek gainera, asko eskertzen zituzten elementu hauek.

Bibienako Galli (1659-1743) familia perspektiba piktorikoaren aurkikuntza eta ondorengo hedapenaz arduratu zen. Honela arkitektura foko bakar batetik ikusteko aukera alde batera utzi eta bestelako alderdi eta angeluak proposatzeko aukera eman zuten. Honen ondorioz, eszenografo margolariaren kontzeptua sortu zen.

Argiztapen eszenikoak ere eszenografiaren mendekotasunean lagundu behar zuen. Aurreargiak XVII-ko aurrerakuntza izan ziren. Operak garapen honetan parte hartu zuen; izan ere, aurkezpen handi eta laguntza ekonomiko handiak eskatzen zituen genero bat zen.

Baina garaipen hauek garrantzia har zezaten ezinbestekoa izan zen arkitekto, eraikitzaile eta margolari zirenek, eszenografoei lekua uztea. Hauek klima eszenikoak sortzen espezializatuak baitziren.

XVII. mendean jaio zen antzerkira bideratutako apaingarria. Honen bidez, artistek bere originaltasuna eta pertsonalitatea isladatzen zuten.

XIX Mendea.

Erromantizismoak errealitatea alde batera uzten du berezitasunera errenditzeko. Argitasunak, eszenografia objektibotik sentimendu gehiago izango zuen eszenografia baterako aldaketa ahalbidetu zuen.

XVII eta XVIII mendeetan aurkeztutako oparotasunaren ondoren, eszenografia, hutsalkerian eta gustu txarreko Verismoan erori zen. Garai honetan, sormena eszenografoen eta tramoilarien esku zegoen, hala nola, "Camus, Brabant, Varnout, Godin" eta "Colombier".

Sinbolismoak, hitz guztiak hornitu zitzakeela ondorioztatu zen. Hori dela eta eszenografia, apaingarri izatera bilakatuz bigarren plano batera pasa zen. Mende amaieran, existitzen zen konbentzionalismoaren aurkako mugimenduak sortu ziren.

XX Mendea.

Kanpoko mailako arazoak izatea ekiditeko, joera eszenografiko berriak eratzera bultzatzen hasten da. Gelak, paretak eta sabaiak argiekin ixten dira, naturalismoak errealitate giro bat eskatzen baitu ezin daitezkeenak lortu atzealdeko oihal eta armazoiekin.

Gasak, olio eta kandela bidezko argiztapena ordezkatzen du. Bitartean,1887an Pariseko Andre Antoine Antzoki libreean egia bilatzen zen apaingarrietan.

Honela deskribatzen da espazioa ixten duen 4. pareta: aktoreak ere ahalbidetu dezakete sistema itxi baten ilusioa eta ikusleak berriz, istorioaren egunerokotasun batera murgiltzen den ikuspegia dauka. Antzezpenaren aurrean "voyeur" batean bilakatzen da.

Momentu honetan etxe osoak sortzen dira eszenatokian, altzariak txertatzen dira errealitatera hurbiltzen dutenak.

Estetikak teoriak bezala ematen dira; honela ikusten dugu Simbolismoak formula berri baten beharra duela. Dekorazioa fikzio apaingarri hutsa izan behar du, bere koloreen analogia eta dramarekin lotutako lerroekin ilusio bat osatuz.

Eszenografiaren parte diren elementuak.

Errepresentazio eszenikoaren parte diren elementu bisualek eszenografia osatzen dute.

Hemen aipatzen dira elementu batzuk.

Argiztapena: eszena barne espazio batean garatzen denean funtsezko elementua da.

Adibidez, argiztapen ilun batek atmosfera goibela sor dezake. Bestalde, argi fokalizatuaren bidez eszenako elementu partikular bat nabarmendu daiteke.

Jantziteria: elementu honek antzezlanaren parte diren pertsonaiei buruzko informazioa eskaintzen du.

Makillajea: hau berriz, beharrezkoa da aktoreak bere pertsonaia interpretatzeko garaian behar duen itxura emateko. Makillajearen barruan bestelako elementuak aurki ditzakegu: ileordeak, bizarrak, sudurrak eta abar.

Hegalak/Bastidoreak: Eszena bat antzokian garatzen denean, bertako espazio eszenografikoaren euskarria osatzen du elementu honek.

Eszenografia motak.

Abstraktua: Eszenografia mota honetan ez da leku edo denbora zehatz bat bideratzen. Ez da errealitatea irudikatu nahi baina elementu plastikoz osaturik dago (forma ,kolore eta bolumenak).

Erreala: Kasu honetan, dekorazioak erreala dirudien leku bat irudikatzen du. Kopia zehatz bat izan daiteke edota leku konkretu bat iradoki dezake adierazgarriak diren elementu ezberdinak uztartuz.

Iradokitzailea: Eszenografia mota hau “antzerki ez-japoniarra” bezala ezagutzen da. Kasu honetan eszena zabala da eta alboko pasillo batez osaturik dago. Honek, aktoreek beraien sarrera egitea ahalbidetzen du, eszenatokia erdian aurkitzen den bitartean. Jendea eszenatokitik hurbilago aurkitzen da eta bere inguruan zehar banatzen dira.

Funtzionala: Aurreko eszenografietatik ez ohikoena da, izan ere, beharrezkoak diren elementu zehatzak bakarrik erabiltzen dira antzezpenean. Orokorrean, zirkuan erabiltzen da mota hau. Ikuskizun mota honetan beharrezkoak diren baliabideak erabiltzen dira bakarrrik: sokak, pilotak eta abar.


Pseudocallulops pullifer

Pseudocallulops pullifer "Pseudocallulops" generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Orono (Maine)

Orono Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Penobscot konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


The Kings of Summer

The Kings of Summer (euskaraz "Udako Erregeak") edo Toy's House ("Toyren Etxea"), 2013ko Jordan Vogt-Roberts estatubatuarrak zuzendutako [[drama}}-[[komedia]] film bat da. [[Nick Robinson (estatubatuar aktorea)|Nick Robinson]], [[Gabriel Basso]], [[Moisés Arias]], [[Mary Lynn Rajskub]], [[Erin Moriarty (aktorea)|Erin Moriarty]], [[Marc Evan Jackson]], [[Megan Mullally]], [[Alison Brie]] eta [[Nick Offerman]] aktoreek antzeztu zuten.

[[Sundanceko Zinemaldia|2013ko Sundanceko Zinemaldian]] estreinatu zen.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

[[AEB]], [[Ohio]], Joe Toy ([[Nick Robinson (estatubatuar aktorea)|Nick Robinson]]) mutil nerabeak ezin du Frank ([[Nick Offerman]]) aita ezkongabearekin denbora gehiagoz bizitzea gehiago jasan. Joeren laguna den Patrick Keenan ([[Gabriel Basso]]) ere beren gurasoekin ([[Megan Mullally]] eta [[Marc Evan Jackson]]) eztabaidatu eta Joerekin elkartzean basoan bizitzera joatea erabakiko dute, bidai horretan Biaggio mutil bitxia lagun izango dute. Hiru nerabeak basoan beren kaxa heuren jana lortzen eta etxola bat eraikitzen ikasiko dute, baina aurrerago beren elkarbizitza zailtzen joango da.

Kanpo estekak.

[[Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako filmak]]

[[Kategoria:Drama filmak]]

[[Kategoria:Umorezko filmak]]

[[Kategoria:Nerabe filmak]]

[[Kategoria:2010eko hamarkadako abentura filmak]]

[[Kategoria:Ohion girotutako filmak]]

[[Kategoria:2010eko hamarkadan girotutako filmak]]

[[Kategoria:Film independenteak]]


Anplitude Modulatu

AM akronimoa Anplitude Modulatuari dagokio. Seinale elektrikoak uhin elektromagnetiko bidez igortzeko irrati frekuentzian modulatzeko era bat da. Irrati programak AM modulazioaz igortzeko erreserbatua dagoen banda (frekuentzia tartea) ere AM deitu ohi da: 560-1200 kHz tartea. SW eta LW bandak ere AM bidez igortzen dute. Gaur egun kalitate hobea lortzen duen FM modulazioa erabiltzen da gehiago.


Welling (Alemania)

Welling Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Haplochromis fusiformis

Haplochromis fusiformis "Haplochromis" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.


Txeru García Izagirre

Pedro "Txeru" García Izagirre (Barakaldo, 1947ko uztailaren 2a- ) euskal herritar historiagile eta euskaltzalea da.

Barakaldoko San Bizente auzoan jaio zen, familia ugariko baten hirugarren semea. Txikitan Lutxanako futbol taldean jokatu zuen eta hamalau urterekin Aurrera enpresako lanbide eskolara jo zuen. Han doitzailea ofizioa ikasi egin zuelarik. Garai berean, Francoren erregimenean kontra borrokatu zuen, eta 1960 hamarkadako urteetan kartzelatu izan zen bi aldiz, hirugarren aldiz kartzelatu izan zen 1971ean, halaber, lan mundutik despeditua izan zen hiru bider langile eskubideen alde borrokatzeagatik.

Euskararekiko grinaren ondorioz Bermeora abiatu zen, hizkuntza ikasteko asmoz 1966an eta hurrengoan Ondarrura joan zen mintza-praktika egitera, soldaduskatik bueltan Elgoibar herrira joan zen lan egitera, hantxe ere aprobetxatu zuen euskara hobetzeko. Bueltan Barakaldoko euskararen aldeko mugimenduan aritu zen, euskara bultzatu nahian ezkerraldean, krisiak indar guztiekin jotzen zuen momentuan, industria-birmoldaketaren urteetan. AEKan (Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundea) irakasle izan ondoren Administrazioan lanari ekin zion.

Barakaldoko historia, toponimia eta folklorea berreskuratzeko intentzioarekin ikertzen du. Egindako lanak hauek dira:

Liburuan oinarrituta, Enkarterrietako Museoak “Barakaldo. Egileen begirada” erakusketa burutu zuen: Idazkiekin batera data zein arlo ezberdinetako elementu ugari aurkeztu ziren ( Erdi Aroko piezetatik hasita gaur egungo sormen plastikora iritsiz) Barakaldon mendeetan zehar presente egondako “aniztasuna” eta “barietatearen” isla izan direnak.

"K-Barakaldo" aldizkariaren erredakzio kontseiluan parte hartzen du.


Korapilo (abiadura unitatea)

Korapiloa (ikurra: kn) itsas nahiz aireko nabigazioan erabiltzen den abiadura neurria da, itsas milia/orduren parekidea, hau da, 1852 m/orduren parekidea.

Jatorria.

Antzina, hurbileko erreferentzia fisikorik gabe, zaila zen itsasoan abiadura neurtzea. Prozesua ontziaren popatik soka bat lotuta zuen enbor bat edo egur zati bat botata hasten zen. Enborra ur azalean flotatzen eta geldirik geratu arte itxaroten zuten, eta ondoren hasten ziren itsasontzia egurretik zer abiaduratan aldentzen zen neurtzen.

Distantzia kalkulatzeko, sokari korapiloak egiten zizkioten, batetik bestera 47 oineko gutxi gorabeherako tarteak utziz, eta korapiloak kontatzen zituzten soka ontzitik irten ahala.

Baina abiadura neurtzeko, distantzia unitateez gain, denbora unitateak behar zituzten, eta harea ordulariak (minutu erdi ingurukoak) baliatu zituzten horretarako. Beraz, bi lagun behar ziren lan horretan: bata erlojua iraultzeko eta bestea korapiloak kontatzeko. Eta erabilitako tresnak oso zehatzak ez zirenez, emaitzak ere hala-moduzkoak izan ohi ziren.

Dena den, denboraren eta korapiloen arteko proportzioa doituz joan zen, orduko itsas miliarekin bat egin arte, eta egun, sateliteen garaian, oraindik ere korapiloak dira itsasoan abiadura neurtzeko erabilitako unitateak.


Karbomoilo taldea

Karbomoilo taldea, kimikan, -CO-NH2 taldekamendu atomikoari deritzo. Peptidoetan agertzen da, haren laburpena Cbm- izanez.


Galia Akitania

Galia Akitania edo Erromatar Akitania Erromatar Inperioko probintzia bat zen, gaur egungo Frantzian kokatua. Julio Zesarrek zioenez, Akitaniak Garona ibaia zuen muga. Hala ere, K.o. I. mendean, eta Augusto enperadorearen erreformen baitan, Akitaniako probintziako mugak Loira ibairaino zabaldu zituzten. Gero, K.o. III. mendeko Tetrarkia garaian, Akitania zabal hori hiru probintziatan zatitu zuten:

Akitania Novempopulana hamabi "civitate"tan banatuta zegoen:

Kanpo estekak.

<br clear=all>


Centropomus mexicanus

Centropomus mexicanus "Centropomus" generoko animalia da. Arrainen barruko Centropomidae familian sailkatzen da.


Cantaing-sur-Escaut

Cantaing-sur-Escaut Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Cantaing-sur-Escaut udalerrian erroldatutako biztanleak 433 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 173 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 12 hutsik zeuden. 170 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 130 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 103 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 92 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 278 ziren, horien artean 212 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 212 pertsona aktiboetatik 197 lanean zeuden (101 gizon eta 96 emakume) eta 16 langabezian zeuden (10 gizon eta 6 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Cantaing-sur-Escaut udalerrian 158 unitate fiskal zeuden, 422 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.701,5 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.

2000. urtean Cantaing-sur-Escaut udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 483 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Cantaing-sur-Escaut

Noyelles-sur-Escaut (1,9 km)

Fontaine-Notre-Dame (2,0 km)

Anneux (2,7 km)

Marcoing (2,9 km)

Proville (3,6 km)

Graincourt-lès-Havrincourt (3,7 km)


Manětín

Manětín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.125 biztanle ditu eta 84,65 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1543 urtean egin zen.