Narrika kalea

Narrika kalea Donostiako Parte Zaharreko kale zahar bat da. Bulebarretik Abuztuaren 31 kalearaino doa. Kale honen amaieran San Bizente eliza dago. 1665 eta 1674ko idazkietan San Bizente kalearen izena ere ematen zaio. 1897ko apirilaren 13aren udal-akordioaren arabera, kale honek ere "Esnategi-Kalea" izena du, seguru asko esnea bertan saltzen zelako.

Izenaren jatorria.

"Narrika" izenak jatorri gaskoia du. Jakina denez, Donostiak gaskoi populazio handia izan zuen, eta bertako toponimian aztarna ugari utzi zuten. Gaskoiez, "Na" partikulak "anderea" esan nahi du; beraz, Narrikak "Rika anderea" esan nahi du. Rika, bestetik, Enriketa izenaren txikigarria omen da.

Beste zalantza da zein zen Rika Andere hori. Erregearen Probestuaren etxea kale horretan zegoen, eta hortik pentsa daiteke kargudun horren emaztea izan zitekeela.

Kale historikoa.

Oso kale zaharra da. 1566ko erroldan eta 1630eko Ordenantzetan agertu zen. 1813ko txikizioa aurretik kurba itxura zuen, Plaza Zaharrean hasita eta Trinitateko kalean bukatuz, San Bizente elizatik gertu. Kalearen erdian pasagune ia ezkutua eta estua zegoen ere, San Juan kaleraino joateko.


Ogi zapal

Ogi zapala ogi mota bat da, orea arrautzopilen antzera zabaltzen dena. Orearen ezaugarria, legamia naturalez eginda ez egotea da, eta legami oso gutxi erabiltzen du. Ogi zapalek, meheak izaten dira, milimetro batzuetatik zentimetro gutxiraino.

Ogi mota hauen artean sartzen da Euskal Herria egiten den taloa.

Historia.

Ogi zapala Antzinako Egipto eta Sumerren jada ezagutzen zen. Beharbada, ogia egiteko modurik zaharrena da, egiteko erarik sinpleena baita. Antzinatean, labeetako hormen aurka zanpatzen zen, forma honekin geratuz. Ogi zapal batzuk, oso antzinako kulturetara loturik daude, Matza ogia judutarrekin gertatzen den bezala.


Mikhail Kutuzov

Mikhail Ilarionovitx Golenixtxev-Kutuzov (errusieraz: "князь Михаи́л Илларио́нович Голени́щев-Куту́зов") (1745eko irailaren 16agreg./irailaren 5ajul. - 1813ko apirilaren 28agreg./apirilaren 16ajul. ), batailan Napoleonekin izandako liskarrengatik ezaguna den militar errusiarra.

Karrera.

Mikhail Kutuzov San Petersburgon jaio zen, eta errusiar armadan sartu zen 1759an edo 1760an. Poloniaren zerbitzura egon zen 1764tik 1769ra bitartean, eta Otomandar Inperioaren aurka 1770etik 1774ra. Azken horretan, begi bat galdu zuen, eta horren ondoren urte batzuetan erdialdeko eta mendebaldeko Europan zehar bidaiatu zuen.

1784an maior-jeneral izendatu zuten eta 1787an Krimeako gobernadore orokor. Aleksandr Suvoroven ikaslea izan zen, eta 1787tik 1792ra iraun zuen gerra turkiar-errusiarrean ospe handia irabazi zuen hainbat herri hartzen lagundu zuelako. 1791rako teniente jenerala zen eta Konstantinoplan enbaxadore kargua, Finlandian gobernadore jeneralaren kargua, San Petersburgon komandante kargua, Berlinen enbaxadore kargua eta San Petersburgon gobernadore orokorraren kargua bete zituen. Estutu gabe, itxaroten zekien pertsona kalkulatzailetzat zuten.

Memoria.

1813aren hasieran Kutuzov gaixotu egin zen. Bunzlaun, apirilaren 28an hil zen. Herri horretan, Moskun eta San Petersburgon monumentuak eraiki ziren bere omenez. Gizonezko oinordekorik izan ez zuenez Tolstoi sendiak jaso zituen haren ondasunak. Errusiar jeneral guztien artean, Aleksandr Suvorov maisuaren atzetik, bigarren garrantzitsuena da.


Działoszyce udalerria

Działoszyce (]

) Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Pińczów barrutian kokatuta. 105,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5107 biztanle zituen.


Euskal Y-a

Euskal Autonomia Erkidegoko trenbide sare berria, "Euskal Y"-a edo Gasteiz - Bilbo - Donostia Linea, Euskal Autonomia Erkidegoko hiru hiriburuak batuko dituen abiadura handiko tren (AHT) sarea da, 169,9 kilometrokoa. Espainiako AVE sarearen zati bat ere izango da. Euskal Autonomia Erkidegoko lurretan sekula egindako gasturik handiena izango da, guztira 4.178 milioi euroren kostua izango duela onartu baitzen 2006an (2020ko kalkuluen arabera, ordea, 6.500 milioi eurorena izango da kostua), eta Espainiako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean ordaintzen eta exekutatzen ari dira, Eusko Jaurlaritzak ordaindutakoa Euskal Autonomia Erkidegoko Ekonomia Itunaren bidez —"kupoa"ren bidez— bueltatuko zaiola. Behin lana amaituta, azpiegitura osoaren jabea Espainiako Gobernuaren mendeko Administrador de Infraestructuras Ferroviarias enpresa publikoa izango da.

Eraikuntza lanak 2006. urtean hasi ziren, eta 2010ean bukatzea zen asmoa. Gerora, ordea, bukaera eguna 2012ra atzeratu zen lehenik; 2016ra, 2018ra eta 2019ra gero; 2021era eta 2023 ondoren; eta gaur egun bukaera 2024 baino beranduago espero da, agian hamarkada amaieran.

Eztabaida eta liskar ugari sortu da, "Euskal Y"-a komenigarria den ala ez. Azpiegitura hori defendatzen dutenek diotenez, lanpostuak eta aberastasuna sortuko ditu, hegazkinaren erabilera murriztuko du, errepideetatik autoak, kamioiak eta istripuak murriztuko ditu, hirien arteko bidaia denborak laburtuko ditu, eta erosotasunean irabaziko da. Aurka azaldu direnek diotenez, berriz, eraikitze eta mantentze kostu itzelek ekonomia galera handiak ekarriko dituzte, paisaian kalte handiak izango dira eraikitzerako orduan, hiriburuen alde eginez lurralde eredua areago polarizatuko du, eta hirien arteko trena egiten hainbeste baliabide bideratzeak herrien artean dagoen trena hobetzea mugatuko lezake.

Izena.

Hedabideetan "Euskal Y-a" deritzo, nahiz eta azpiegitura honek euskararekin zerikusirik ez duen. Izena trenbideak osatzen duen "Y" formako itxuratik datorkio, erpin bakoitza hiriburu bati dagokiola (Bilbo, Donostia eta Gasteiz).

Izen ofiziala, Estatuko Administrazio orokorraren, Eusko Jaurlaritzaren eta ADIFen artean 2006an eginiko hitzarmenean zehaztutakoa, "Euskal Autonomia Erkidegoko trenbide sare berria" da.

ADIFen eta Espainiako Sustapen Ministerioaren arabera, berriz, "Gasteiz - Bilbo - Donostia linea" da.

Historia.

Abiadura handiko tren sare bat eraikitzea aspaldiko kontua da Euskal Autonomia Erkidegoan. Lehen proposamenak 1980ko hamarkadaren bukaeran egin ziren, Orduñako portua ekiditeko. Gaur egungo proiektuaren aurkezpen ofiziala 2006ko azaroaren 27an egin zen Bilboko Euskalduna Jauregian. Han izan ziren Espainiako Sustapen Ministerioaren ordezkariak, Eusko Jaurlaritzako garraio sailburu Nuria Lopez de Gereñu, eta Eusko Jaurlaritzako lehendakari Juan Jose Ibarretxe.

Aurrekariak eta finantzaketa.

Euskal Autonomia Erkidegoan abiadura handiko tren sare bat eraikitzeko lehen proposamenak egin zirenetik, hamabost urte igaro behar izan ziren proiektu zehatz bat izan aurretik. Arazorik handienak bi izan ziren: Espainiako Gobernuaren eta Euskal Autonomia Erkidegokoaren arteko desadostasunak, eta proiektua nola ordaindu.

Azkenik, proiektua Espainiako eta Euskal Autonomia Erkidegoko erakundeek erdibana ordainduko zutela adostu zuten; eta, epe luzera, Ekonomia Itunaren baliabide ekonomikoak erabilita, Espainiakoak hitzeman zuen Euskal Autonomia Erkidegokoari itzuli egingo diola azken horrek aurrez aldetik jarritako diru guztia. Dena dela, Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzari diru hori itzuliko ote dion zalantzan dago 2013rako Espainiako Aurrekontu Orokorrak onartu zirenez geroztik, Espainiako Gobernuak asko murriztu baitu diru sail hori. Gainera, Euskal Autonomia Erkidegoko Kontu Auzitegiaren 2010eko kontuen fiskalizazio txostenean (2012ko azaroan onartua) agertu zenez, Espainiako Gobernuak 178 milioi euro zor dizkio Eusko Jaurlaritzari.

2010ean Espainiako enpresaburuen CEOE elkarteak egindako kalkuluaren arabera, trenbidea mantentzearen gastua 200.000 euro da, kilometro eta urte bakoitzeko; hau da, "Euskal Y"-aren sarea mantentzeko 34.000.000 euro behar dira, urteko.

Ibilbidearen zenbait tarte eraikitzeko lanak geldituta daude, eta horrek, 2016. urtean, hilero 2 milioi euroren kostua dakar, lan horiek lotuta dituzten lan kontratuei, gastu finkoei, makinen alokairuari eta segurtasunari berdin egin behar zaielako aurre.

Eraikuntza.

"Euskal Y"-a eraikitzeko obrak 2006 irailean hasi ziren, Arabako Arratzu-Ubarrundia eta Legutio bitarteko tartean. Ibilbideko beste tarte batzuen lizitazioa ere hasia da dagoeneko, eta ondorengo hilabeteetan hasiko dira eraikitzen. Tarteen lizitazioak egiteko, oro har, hilabete batzuk behar izaten dira; eta, ondoren, lizitazioa egin duen gobernuak —Eusko Jaurlaritzak edo Espainiako Gobernuak— tarte zehatz bakoitza eraikuntza enpresa zehatz batzuei esleitu behar die.

2006ko abenduan bi tarte berri atera ziren lizitaziora, zehazki Eskoriatza eta Aramaio arteko tartea, eta Aramaio eta Arrasate artekoa. 2007ko azaroan, eta hilabeteetako mehatxu eta presioen ondoren, Arabako tarte batean lanean aritutako Excavaciones Ugarte S.L. enpresak utzi egin behar izan zituen abiadura handiko trenaren eraikuntza lanak.

Eraikuntzak lan istripu ugari ekarri zituen, azpikontratazioetan ezarritako lan baldintza kaskarrengatik, ELAk, LABek eta AHT Gelditu! Elkarlanak salatu zutenez. Hiru urtean —2011ko irailaren 6raino— 5 langile ziren hilak "Euskal Y"-aren eraikuntza lanetan.

Patxi López lehendakariaren agintaldian (2009tik 2012raino), Eusko Jaurlaritzak apustu sendoa egin zuen abiadura handiko trenaren alde, eta Gipuzkoako trenbide tarte guztiak eraikitzeko lanak abiatu ziren. Mariano Rajoy buru duen Espainiako Gobernuak, ordea, 2012tik aurrera egin beharreko lanetarako diru baliabideak % 40 gutxitu ditu, eta lanak motelduko ditu horrek. Iñigo Urkullu buru duen Eusko Jaurlaritzak ere eutsi dio apustu sendo horri, eta prest agertu da Espainiako Gobernuaren ardurapeko zatiak (Arabakoa eta Bizkaikoa) ere bere gain hartzeko; hala ere, Jaurlaritzak dagoeneko % 40 handitu du "Euskal Y"-ra bideratutako diru kopurua 2010etik 2013ra (bien bitartean Osasunera eta Hezkuntzara bideratutako kopuruak murriztuta), eta horretarako eskatutako maileguaren interesengatik gero eta diru gehiago pagatu behar du.

2014ko abenduaren 18an, AHTren plangintza bateratua aurkeztea erabaki zuten Ana Pastorrek eta Oregik. 2015eko urtarrilean aurkeztuko zuten. Sustapen ministroak Gipuzkoako eta Bizkaiko tarteen lanak bisitatuko zituen.

2016ko ekainean, Hernani-Astigarraga zatiak urte eta erdi darama geldirik; Astigarraga-Irun zatian hirugarren linea egingo zaio egungo trenbideari, eta beraz, ez da abiadura handikoa izango; Bizkaiko zenbait gunetan eraikuntza lanak hasi ere ez dira egin; Bergarako lotuneko lanak ere ez dira hasi, eta lan horiek egin behar zituzten enpresei kontratua eten zaie, eskatzen dituzten gainkostuak legearen arabera onartezinak direlako (lotune horrek bost tarte hartzen ditu: Angiozar, Kobate, Elorrio-Bergara, Zumelegi eta Elorrio-Elorrio).

2017ko abenduaren 1.an Espainiako Gobernua eta Eusko Jaurlaritzaren arteko "Euskal Y"-a eraikitzeko hitzarmena aldatzea onartu zen, Euskal Trenbide Sareak exekutatu beharreko tarteei lan berriak gaineratuz, hala nola Astigarragako eta Ezkio-Itsasoko geltokiak eraikitzea. 2022ko urtarrilean jakin zenez, AHTren lanek urik gabe utzi zituzten 28 iturburu Gipuzkoa eta Bizkai arteko mugan.

Inaugurazioa.

Lehen proiektuen arabera, sarea 2011n egongo zen eskuragarri. Baina irekiera data etengabe atzeratu da gerozti. Eusko Jaurlaritzak aurreikusia zuen trenbide sare honen Gasteiz-Bilbo tartea 2013rako egongo zela eraikia; eta Gipuzkoako adarra 2015-2016 urte bitartean. 2017an, berriz, burdinbide osoa batera bukatzea espero zuen, 2023rako. 2020an adierazi zuten ez zela egongo 2024a baino lehen.

Sarearen ezaugarriak.

"Euskal Y"-a Euskal Autonomi Erkidegoko hiru probintzietan hedatuko da, eta nazioarteko trenbide zabalera erabiliko da lehen aldiz (1.435 milimetro). Sareak guztira 169,9 kilometroko luzera izango du, 28 tartetan banaturik. Ia 170 kilometro horietatik, ibilbidearen %62 (105,9 kilometro) tunelak izango dira, Euskal Autonomia —Erkidegoaren erliebearen zailtasunaren adierazle—; %10, bidezubiak; eta gainerako %29a, abiadura handiko trenbide normala. Guztira 80 tunel eraikiko dira, eta 71 zubibide.

2018ko uztailean egindako adierazpenetan, Arantza Tapia sailburuak urtero 8 milioi bidaiari izango zituela aurreikusi zuen. Gainera, sailburuak aurkeztutako azterlan baten arabera, 45 minutu joko ditu Donostiatik Bilbora edo Gasteizera heltzea, eta 30 minutu Gasteiztik Bilbora. Prezioari dagokionez, pertsonako 8 euroko bidaia tiketa aipatu zuen ibiltarte horiek egiteko.

Geltokiak.

"Euskal Y"-ak bost geltoki izango ditu guztira. Espainiako Gobernuak, ADIFen bitartez, Bilbo, Gasteiz eta Irungo geltokiak moldatuko ditu, eta Eusko Jaurlaritzak, Euskal Trenbide Sarearen bidez, Donostia eta Ezkio-Itsasoko geltokiak eraikiko ditu.

Zubibide eta tunelak.

"Euskal Y"-aren sare osoan 44 zubibide eta 23 tunel eraikiko dira:

Tarteak.

Sakontzeko, irakurri: «Euskal Y-aren tarteak»

Espainiako Gobernuko Sustapen Ministerioak, Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF) enpresaren bidez, hurrengo exekuzioez arduratzen da:

Bere aldetik, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura Sailak, Euskal Trenbide Sarea (ETS) enpresaren bitartez, hurrengoak ditu bere esku:

Gasteiz-Bilbo.

Hurrengo taulan ADIFek eraikitzen duen "Euskal Y"-aren proiektua osatzen dituzten tarteak azaltzen dira, Gasteiz eta Bilbo artean:

Bergarako lotura.

Gasteiz-Bilbo, Gasteiz-Donostia eta Bilbo-Donostia trenbideek Arrasate-Bergara-Elorrio inguruan egiten dute lotura. Gune honi Bergarako lotura deritzo. Hasierako proiektuari jarraituz, Bergarako loturak bost tarte zituen: Gasteiz-Donostia adarrean Arrasate - Bergara (Kobate), 2,9 kilometroko luzerarekin; Arrasate - Bergara (Zumelegi), 2,7 kilometroko luzerarekin; eta Arrasate - Bergara (Angiozar), 2,6 kilometroko luzerarekin eta 2015eko martxoaren 27an esleituta. Bilbo-Donostia adarrean, berriz, Elorrio - Bergara, 2,6 kilometroko luzerarekin eta 2015eko martxoaren 27an esleituta; eta Elorrio - Elorrio, 2,9 kilometroko luzerarekin. Aipatutako tarteak esleitu ondoren, 2016ko ekainaren 17an ADIFek bertan behera utzi zituen tarteon kontratuak, kontratisten eta Gobernuaren arteko hainbat ezadostasun gertatu ondoren. Hala, ADIFek eraikuntza-proiektu berriak idatzi ondoren, bost tarte izatetik hiru izatera pasa da Bergarako lotura.

Hiru tarte berriak hurrengoak dira, zeinetatik bat esleituta dagoen, eta gainontzeko biak hurrengo hilabeteetan esleituko diren:

Hurrengo taulan ADIFek eraikitzen duen "Euskal Y"-aren proiektua osatzen dituzten tarteak azaltzen dira, Bergarako loturari dagokionez:

Bergara-Astigarraga-Behobia.

Bergara-Astigarraga-Lezo arteko tarteen eraikuntza Eusko Jaurlaritzari dagokio, Euskal Trenbide Sarearen bidez. Hurrengo taulan Euskal Trenbide Sareak eraikitzen duen "Euskal Y"-aren proiektua osatzen dituzten zatiak azaltzen dira:

Astigarraga-Behobia arteko tarteen eraikuntza ADIFen esku dago. Hurrengo taulan ADIFek eraikitzen duen "Euskal Y"-aren proiektua osatzen dituzten tarteak azaltzen dira, Astigarraga eta Behobia (muga) artean:

Bidaia denborak.

Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburu batetik bestera bidaiatzeko, ordubete baino gutxiago behar izango dela iragarri da. Zehazki, Bilbo-Gasteiz ibilbidean 43 minutu, Bilbo-Donostia ibilbidean 55, eta Donostia-Gasteiz ibilbidean ere 55.. Hasieran (2015eko otsaila arte), Eusko Jaurlaritzak denbora horiek hurrenez hurren 28, 38 eta 34 minutu izango zirela iragarri zuen.

Bilbo-Iruñea ibilbidean, ezezaguna da zein izango den denbora. Hasieran, 45 minutu (gaur egun autoz behar denaren erdia) beharko zela iragarri zen, baina Nafarroako korridorean ez da abiadura handiko trenbiderik egingo, Iruñetik hegoaldera izan ezik, krisialdiak eragindako aurrekontu murrizketa dela kausa.

"Euskal Y"-a eta hari lotutako abiadura handiko trenaren lineak bukatutakoan, Europako eta espainiar estatuko hirien arteko bidaia denborak honako hauek izango direla iragarri zen (baina, geroztik Eusko Autonomia Erkidegorako askoz denbora luzeagoak iragarri dituztenez eta Frantzian abiadura handiko tren sarea eraikitzeko asmoak zalantzan daudenez, denbora hauek ere luzatuko direla dirudi):

Abiadura handiko trenaren abantailak eta desabantailak.

Abantailak.

"Euskal Y"-ak, Euskal Autonomi Erkidegoko burdinbideen hobekuntza nabaria ekarriko du, distantzia ertain eta luzeetako tren bidaientzat. Estatu mailan hegaldiei modu lehiakorrean egingo dio aurre, eta EAE-ko hiru hiriburuen arteko bidaia denborak murriztuko ditu. Horrela, hirien metropoli eremuen artean autoaren erabilera murriztuko da. Trena ere erosoagoa denez, ohiko bilakatuko da pertsona batek lantokia hiriburuko metropoli eremu batean izatea eta bizilekua herrialdearen beste puntan dagoen hiriburu bateko metropoli eremuan izatea, pertsona batek lana eta ikasketak garatzeko aukerak nabarmenki handituz.

Bidaiariak garraiatzeaz gain, merkantzia trafikorako ere balioko du trenbide sare berriak, Hendaiako herritik Europako trenbide sarearekin loturik geratuko da "Euskal Y"-a. Merkantzien garraioaren sustapenak, autobideetatik hainbat kamioien igarotzea ekidingo du, horrela, autobideen segurtasuna, eta trafikoaren azkartasuna areagotuz. Horretarako, Bilboko Portuarekin lotune zuzena eraikiko da.

Euskal Herrian Europako trenbideen zabalerarekin (1.435 mm) eraikiko den lehen trenbidea izango da, eta Irun - Bordele linearekin lotura izango du. Frantziako agintariek Biriaturaino ailegatuko litzatekeen abiadura handiko burdinbide berria eraikiko ote duten garbi ez dago (eginez gero, 2032. urtea baino geroago egingo lukete). Trenak gehienez 105 km/h-ko abiadura lortuko du Hendaia eta Baiona artean, eta bidaia denbora luzatuko da.

Proiektuaren aurka daudenen aldarrikapen nagusienetako bat, ingurumenari egingo zaion kaltea da. Euskal Autonomia Erkidegoak duen erliebea dela eta, proiektuaren erdia baino gehiago lurpeko tunelen bitartez egingo da, eta beste horrenbeste zubibideen bitartez. Beraz, Europako beste herrialdeetan ez bezala, ibilbidearen gehiena lurpetik egingo du "Euskal Y"-ak. Burdinbidearen ibilbidea planifikatzean, Euskal Autonomia Erkidegoko natura parkeak kontuan izan dira; hala, bada, trenbidea ez da bere inguruko gune natural garrantzitsuenetatik igaroko (Aizkorri, Urkiola eta Aralar).

Bidaiariek trenbidea gehiago erabiliko dutenez Euskal Herriko aireportuetako joan-etorriak ere gutxituko dira (aireportuak hiriburu inguruetan daude), eta horrekin batera hegazkinen joan-etorriak eragiten duten kutsadura eta hegazkinek behar duten erregaia murriztu egingo da. Gainera Bilbo Handiaren, Donostiako metropoli eremuaren, Urola Garaiaren eta Gasteizen arteko autoen joan-etorria murriztuko da, eskualde horiek geltokiak izango dituztelako.

Garraiobide merkea ere izango dela kalkulatu da. Renfek Madril eta Segovia arteko Intercity zerbitzurako ezarritako prezioen oso antzekoak izango ditu, "Euskal Y"-aren ardura duen enpresak adierazi duenez. Hau da, enpresa horren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburu batetik bestera joateko txartelak 2011. urtean 9 euro balioko zukeen gutxi gorabehera (50 bidaiako bonua erosiz gero, bidaia bakoitzeko gutxi gorabehera 4 euro); RENFEk 2014an Madril-Segovia tarterako emandako prezioak hartuz gero, berriz, Intercity txartelaren prezioa 12,70 euro litzateke (betiere, turista klasean, hau da, merkeenean), eta 50 bidaiako abonamendurik ez dago Intercity zerbitzurako (Alvia zerbitzurako, 50 bidaiako abonamenduarekin prezioa 5 euro litzateke bidaiako).

Proiektuaren aurkako protestak.

Proiektua aurkeztu zenetik, ugariak izan dira "Euskal Y"-aren aurka azaldu diren talde ekologistak, ezkertiarrak eta bestelakoak, hala nola: AHT Gelditu! Elkarlana, AHTren Aurkako Asanblada, Mugitu! Mugimendua, Aralar, Batasuna, EAE-ANV, Eguzki, Ekologistak Martxan, Ezker Batua, Euskal Herriko Gaztetxe eta Gazte Asanbladak... "Euskal Y"-aren aurkako manifestazioak eta bestelako ekintzak antolatu dira: sabotajeak, "AHT ez ordaindu" desobedientzia zibila kanpaina, eta abar. 2006ko azaroan Gasteizen antolaturiko manifestazioan 5.000 pertsona inguruk parte hartu zuen. Arrasaten, urtebete geroago, abenduaren 15ean, 15.000 pertsona bildu ziren.

Proiektuaren kontrako protestetan azaldutako arrazoiak, gehienbat, puntu hauetan laburbiltzen dira:

Bestalde, proiektuaren kontrako mugimenduak salatzen du kriminalizazio kanpaina jasaten ari dela: ekintza terroristekin nahasi nahian, manifestazioei errepresioarekin erantzuten, AHTari buruzko informazioa edukitzea delitu bihurtu nahian...

ETAren atentatuak "Euskal Y"-aren aurka.

2007ko urrian, ETAk bere jopuntuan jarri zuen "Euskal Y"-a.

2008ko maiatzaren 12an, ETAk Amenabar enpresaren aurkako sabotajea egin zuen. Hernanin bi lehergailu eztandarazi zituen enpresa horretako hondeatzaileen aurka. 2008ko ekainaren 1ean, Zarautzen, enpresa beraren aurkako atentatua egin zuen: lehergailu bat zartarazi zuen, eta hiru lagun zauritu eta kalte materialak eragin zituen. 2008ko uztailaren 28an, Orion, ETAk Fonorte eta Acciona enpresei eraso zien.

2008ko abenduaren 3an, ETAk Ignacio Uria Mendizabal enpresaburua tirokatu eta erail zuen Azpeitian. Ignacio Uria Altuna y Uría enpresako nagusietako bat zen, eta "Euskal Y"-aren eraikuntzarekin erlazionatuta zegoen.

2009ko otsailaren 9an, Madrilen, Ferrovial Agromán enpresaren egoitza nagusiaren aurrean furgoneta-bonba eztandarazi zuen.


1928ko Belgikako Itzulia

1928ko Belgikako Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 17. edizioa izan zen.

Sailkapena.

"Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago"'.


Bruce Chatwin

Charles Bruce Chatwin (Sheffield, 1940ko maiatzaren 13a - Niza, 1989ko urtarrilaren 18a) ingeles bidaia-idazle, eleberrigile eta kazetaria izan zen. 18 urterekin Sotheby's-en hasi zen lanean eta han arteari buruzko ezagutza handia lortu zuen eta antigoaleko gauzen eta arte inpresionistaren sailak zuzendu zituen. 1966an Sotheby's utzi zuen arkeologia ikasteko, baina bi urteren ondoren ikasketak utzi eta idazten hasi zen. "The Sunday Times Magazine"k 1972an kontratatu zuen eta munduan zehar ibili zen Indira Gandhi edo André Malraux bezalako pertsonaiak elkarrizketatuz. 1974an aldizkaria utzi zuen Patagoniara bidaiatzeko eta bere lehenaren liburua idatzi zuen eta gero beste bost gehiago. Bidaia-literaturaren generoa jaso zuen eta William Dalrymple, Claudio Magris, Philip Marsden, Luis Sepúlveda eta Rory Stewart bezalako autoreengan eragina izan zuen.


Ken Bugul

Ken Bugul (Ndoucoumane, Malem Hodar, Senegal. 1947) senegaldar frantses-hiztuna den Mariètou Mbaye Biléoma nobelagilearen izengoitia da. Wolofera hizkuntzan bere izengoitiak "ez maitatua" esan nahi du (Senegalen zoritxarrei biziraun dietenak izendatzeko erabili ohi da).

Aurrekariak.

Bugul ingurune poligamiko batean hazi zen, 85 urteko marabut zen aitarengandik jaioa. Oinarrizko hezkuntza bere jaioterrian amaitu ondoren, Thieseko Malick Sy High School-en ikasi zuen.Dakarren urtebete egin ondoren, Belgikan ikasten jarraitzeko aukera eman zion beka lortu zuen. Droga eta sexu garaia izen zen, nortasun propioaren bila.

Afrikara itzuli zen ondoren, eta gero berriz Europara, Frantziara. Bertan ezagutu zuen bere bikotekidea izango zena, eta hari esker psikiatriko batean bukatu zuen. Berriro ere bere herrialdera itzultzean arbuiatua izan zen, eta kalean bizitzen bukatu zuen. Une horretan Serigne edo gida espiritual bat ezagutu zuen, hogeita hamar emaztetik gora zituena. Denbora baten buruan harekin ezkondu, eta ordura arte ukatu zitzaion bakea erdietsi zuen.

Une horretatik aurrera, ordura arte defendatu zuen feminismo kontzeptuak eraldaketa sakona izan zuen, eta uko egin zien mendebaldeko teoria feministei edo bere herrikideen teoriei, zeintzuek harreman monogamoak onartzen dituzten aukera bakar gisa.

IPPF GKEn "(Nazioarteko Planifikatutako Gurasoen Federazioa" eta Familia Plangintzaren Nazioarteko Federazioa) lan egin zuen Nairobin (Kenya)Brazzavillen (Kongo) eta Lomen (Togo); Afrikako eskualdeko erakundeko burua izan zen. Gero Benineko mediku batekin ezkondu eta alaba bat izan zuten. Gaur egun Senegalen bizi eta lan egiten du. 2017ko uztailetik abendura Ken Bugul Zurich-eko "14. idazlea erresidentzian" da.

Bugulen literatur ospea oso diferentea da leku batetik bestera. Afrika Beltzeko Literatur Sari Nagusia eman zioten "2000. urtean Riwan ou le Chemin de Sable" eleberriagatik, baina ezaguna da batez ere "Le Baobab fou" eleberriagatik (gaztelaniara itzuli "zuten El Baobab" izenarekin). Beste gai batzuen artean, liburuak Afrikako kolonialismoa jorratu eta kritikatzen du. "Le Baobab fou liburuaren" izaera autobiografikoaren inguruan, Bugulek esan du nobelaz (baita geroago idatzi zituen "Cendres et Braises" eta "Riwan ou le Chemin de Sable-i buruz ere"): "Hiru liburuek nik bizitako esperientzia sakon eta erradikalak islatzen dituzte".

Aspalditik, feminista estatubatuarren artean duen estimua zertxobait apaldu da, askok kritikatu baitute jada hogei emazte baino gehiago zituen gizon santu batekin ezkondu zelako. Agian ez du horrelako kritikarik merezi eta kulturen arteko gatazka ideologikoaren adibide ona da, izan ere, feminista estatubatuarrek egindako kritikak Bugul mendebaldeko feminismoaren estandar hutsetik ikustearen ondorioa dira, Senegalgo haren esperientziatik oso urrun dagoen mundua dena.


Dunleer

Dunleer (irlanderaz: "Dún Léire"

) Irlandako udalerri bat da, Louth konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 5.340 biztanle zituen.


Sabine Schut-Kery

Sabine Schut-Kery (Krefeld (Alemania), 1968eko irailaren 10a) hipikan aritzen den Alemania jaiotako kirolari estatubatuarra da.

Olinpiar Jokoak.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), "Zaldi-heziera taldeka" proban, AEBko taldea osatzen zuten Adrienne Lyle ("Salvino"ren gainean), Steffen Peters ("Suppenkasper"ren gainean) eta Sabine Schut-Kery-k ("Sanceo"ren gainean) zilarrezko domina lortu zuten Alemaniako taldearen atzetik eta Erresuma Batukoaren aurretik.

Kanpo estekak.


Ping-ponga 2008ko Olinpiar Jokoetan

Ping-ponga 2008ko Olinpiar Jokoetan abuztuaren 13tik abuztuaren 23ra arte jokatu zen Pekingo Unibertsitateko Gimnasioan. 4 modalitate ezberdin daude eta guztira 56 herrialde ezberdinetako 172 kirolarik hartu zuten parte.

Dominak.

4 modalitate ezberdin daude kirol honetan: gizon eta emakumeak bakarka, eta taldeka hain zuzen.


Xabier Saldias

Xabier Saldias Orbegozo (Azpeitia, Gipuzkoa, 1951ko martxoaren 14a) euskal abeslaria da. 70eko hamarkadan Egan musika taldea sortu zuen eta 80 eta 90eko hamarkadan sekulako arrakasta izan zuen berbena talde bezala. Honez gain, 1993an Euskal Telebistako "Hegan" saioa aurkeztu zuen. Horren ondoren "Egan berria" taldearekin ibili zen plazaz plaza eta 2005 urtean, gutxi gorabehera, instrumentuak alde batera utzi eta gaur egun, oraindik ere Euskal Herriko plaza ezberdinetan kantari dabil beste formatu berri bati ekin ondoren bertan bi neska txertatu zituen, abeslaria eta dantzaria, eta bi instrumentu ere, teklatuak eta bateria elektronikoa.


Cameron (Ipar Carolina)

Cameron Ipar Carolinako herri bat da. Moore konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Crimée (Parisko metroa)

Crimée Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 19. barrutian dagoena.


Plouguerneau

Plouguerneau (bretainieraz "Plougerne") Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.


Discoverer

Discoverer edo Corona Estatu Batuek Lurraren ingurunea aztertzeko espaziora bidalitako satelite-multzoaren izena da. 1959an hasi ziren Discoverer sateliteak lanean; horiek lortutako datuei esker bidali ahal izan dira espaziora beste zenbait satelite eta ontzi, eta horiei esker antolatu ahal izan dira satelite bidezko irrati-komunikazioak ere.


Kostice

Kostice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.906 biztanle ditu eta 12,46 kilometro koadroko azalera. Břeclaveko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.


Ryuji Fujiyama

Ryuji Fujiyama (japonieraz: 藤山 竜仁

, 1973ko ekainaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo eta Consadole Sapporo.


429

"Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!"


José Brunet Bermingham

José Brunet Bermingham (Donostia, 1836ko abuztuaren 15a - "ib. ", 1891ko apirilaren 16a) argazkilari eta enpresaburu donostiarra izan zen, 19. mendeko Gipuzkoako industrialista eta burges ezagun bat. Donostian ezarritako familia katalan baten oinordeko izan zen, eta hainbat enpresatan izan zen sustatzaile, nagusi edo jabe, besteak beste Donostiako Tranbiaren Konpainia, edo La Esperanza papertegia. Argazkilaritzarako afizioa izan zuen eta bere argazkiak Gipuzkoako 19. mendeko argazki historiko bakanetan nabarmentzen dira.

Biografia.

Familia aberats eta boteretsuan jaio zen José. Aita eta aitona Donostiako alkate izanak ziren, eta bera zinegotzi ere izan zen zenbait alditan. Maria Magdalena Goitia Ostolaza ordiziarrarekin ezkondu zen, hau Domingo Goitia Sarriegi Goierriko industrialistaren alaba zelarik, eta aitaginarraberakin negoioetan jardun zuen, Ordiziako Goitia y Cia enpresan adibidez. Zenbait semealaba izan zituzten, eta Jose Brunetek familia sarri erretratatu zuen. Ubaldo semeak argazkilaritzako tradizioa jarraitu zuen.

Argazkilari gisa atera zituen argazkietan batez ere nabarmentzen da Donostiako 19. mendeko azken laurdeneko transformazioa, nola handitu zen hiria harresiak eraitsi ondoren, eta Kontxako badiak izan zuen garapena. Gipuzkoako herrietan zehar egindako argazkiak ere testigantza bakana dira mende hartakoak. Bruneten mila inguru beirazko plaka eta paperezko argazki gorde dira, 1865. eta 1891. urteen artekoak, gehieneak kolodioi hezetan eta gelatinobromurotan bustitako negatiboak. Birbibiloba baten jabetzara iritsi zen fondo hori 20. mendean, Joaquín Mencos Doussinague markes espainiarrarengana, eta honek Nafarroako Errege Artxibo Nagusiari eskaini zizkion fondoak. Lola Horcajo Calixto eta Juan José Fernandez Beobide-ren "San Sebastián album del siglo XIX" liburuan azaltzen dira argazki horiekerakusketa horietako argazkiak.

21. mendean zenbait erakusketa egin dira irudiekin, baina fondoen digitalizaziorik ez dago ikusgai sarean. Guztiarekin, argazkien erreprodukzioak egitea zilegi da 21. mendean, copyright eskubideetatik aske baitaude 19. mendean hildako argazkilari batenak baitira.

Bruneten argazkiak.

Bere lanaren adibide batzuk.


Policarpo Baltzola

Policarpo Baltzola (Irun, 1813ko urtarrilaren 26a - "ib. ", 1879ko otsailaren 1a) euskal herritar matematikaria izan zen. Bere herriko idazkaria izan zen. Eragiketa aritmetikoak egiteko makina bat asmatu eta Gipuzkoan erabiltzen ziren neurri-sistemei buruzko liburua eman zuen argitara ("Tablas de Correspondencia de todas las Pesas y Medidas de Guipúzcoa", 1853). Baltzola izan zen, era berean, Irungo hiri-zabaldegia marraztu zuen teknikarietako bat, Iparraldeko burdinbidea bertara iritsi ondoren.


Morfa Bychan

Morfa Bychan, Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena.


Austerlitz (New York)

Austerlitz Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Columbia konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


La casa de los espíritus

La casa de los espíritus, euskaraz "Arimen etxea", Isabel Allende idazle txiletarraren lehen eleberria eta, halaber, lehen literatura arrakasta izan zen. Liburua 1982an plazaratu zuen, Editorial Sudamericanaren eskutik eta berehala bestsellera bihurtu zen. Gaiaren ikuspuntik autobiografia eta errealismo magiko artean kokatzen da. Argumentua Trueba familiaren historia narratzen du, lau belaunaldietan zehar, Txileko historiaren testuinguruan.

Bille August zuzendariak 1993an zinemara eraman zuen.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

"La casa de los espíritus", Isabel Allenderen lehen eleberriak familia baten lau belaunaldien historia eta Txileko historiaren arabera familia nola doa aldatzen azaltzen du. Eleberria Txilen kokatzen da. Hasieran, Ostegun Santu batean, Clara Del Valle haurraren egunerokoa aipatzen da. Ondoren, aipatzen ez den Hegoamerikako herri baten eguerdiko mezan gertaera eskandalagarria ematen da; eskandalu horrek eleberriaren ondorengo garapena markatu egingo du. Clarak bere egunerokoa idazten bizitza osoa jarraituko du hil arte, "bizitza idazteko koadernoak" esango dizkio.

Esteban Trueba, bestetik, hiritar arrunta da eta Rosa del Vallerekin ezkontzeko dirua eskuratzeko asmoz meategi batzuetara joango da. Rosa hile berdea duen emaku ederra da eta hor errealismo magikoa ikus dezakegu. Esteban kanpoan dagoen bitartean, oker baten ondorioz, pozoinduta hilko da. Esteban gertatutakoa dakienean, bueltatzea erabakitzen du; asmo nagusi bat du bueltarako: Las Tres Marías izeneko etxaldea berreraikitzea. Lan horren bitartez Esteban bere neskalaguna ahaztu nahi du eta, halaber, aberastu. Hamar urte geroago etxaldea berreraiki du, aberastu da eta bere langileen bizi-baldintzak hobetu ditu. Zoritxarrez, bere izaera gogorraren ondorioz, langileek ez dute gehiegi maite.

Estebanen ama hiltzear zegoen eta horregatik, nahiz eta gehiegi ez maite, hiriburura itzuliko da. Hiriburuan Del Valle familiarekin egiten du topo eta Rosaren ahizpa txikiena, Clara, ezagutu zuen. Laster biak ezkondu ziren. Clara botere parapsikologikoak ditu: etorkizuna ezagu dezake, hildakoekin hitz egiten du eta telekinesia erabiltzen du. Clarak eta Estebanek hiru seme-alabak izan zituzten: Blanca, nagusia, eta Jaime eta Nicolás bizkiak. Blanca txikitatik Las Tres Marías etxaldean ezagutuko duen Pedro Tercero nekazari borrokalariaz maiteminduko da. Bizkiak jaio baino lehen Blancaren aiton-amonak kotxe-istripu batez hil ziren eta amak burua galtzen du. Geroago Clarak buru hori aurkituko du eta sotoan gordeko du.

Esteban Trueba negozioen munduan arrakasta lortzen du eta politikan sartuko da. Denborarekin Alderdi Kontserbadorearen senatari garrantzitsua izatea lortuko du. Dena dela, bere izaerari esker, Clararekin arazo larriak izango ditu; egun batean emakumea kolpeatzen du eta Clarak hortz batzuk galdu zituen. Ondorioz, nahiz eta ez banandu, Clarak ez dio berriro ere hitz egingo.

Nicolás ere negozioetan sartuko da baina ez du zorterik izango eta, azkenik, bere herritik kanpo bizitza espiritualean arituko da. Jaime, bestetik, medikuntza ikasten du eta oso izaera oneko pertsona dela erakusten du. Azkenik, Blancak pedro Tercerorekin ezkutuko harremanak ditu eta haurdun gelditzen da. Estebanek haurdunaldia deskubritzen duenean alaba ezkontzera behartzen du baina Pedrorekin, frantses batekin baizik. Gizon horrengandik Blancak ihes egingo du hiriburura bueltatzeko.

Blancaren alaba Alba izango da. Neskak Rosa izeba-amonaren hile berde bera izango du. Blancak, bitartean, Pedro Tercerorekin jarraitzen du harremanetan. Pedro ordurako langileen alde abesten duen kantari ospetsua bihurtu da. Jaime, medikua, bere laguna izango da eta baita ere sozialisten kandidatoa izango den gizonarena. Clara hil da garai horretan.

Alba unibertsitatera doa eta han Miguel ezkertiarra ezagutzen eta maitemintzen da. Saiakera desberdin batzuen ondoren, sozialistek hauteskundeak irabazten dituzte eta horrek gizartera aldaketa handiak ekarriko ditu. Beste ekimen artean, irabazleek nekazaritza erreformari ekiten diote eta, horren ondorioz, Las Tres Marías desjabetzen dute. Gertaera horren harira Esteban Truebak biolentziaz erantzuten du. Halaber, Pedro Tercerok kargu publiko bat eskuratzen du.

Urte gutxi batzuk pasa dira eta kontserbadoreek, burgesiaren eta Ameriketako Estatu Batuen laguntzarekin, estatu-kolpe militarra ematen dute. Kolpisten Presidente jauregiaren kontra erasotzen ari direnean, presidentearekin Jaime dago. Militarrek Jaime harrapatzen dute eta fusilatzen dute. Militarrek boterea hartzen dute eta diktadura ezartzen dute.

Hasieran Esteban Trueba sozialisten erorketarekin poztu zen baina poliki-poliki errepresioa ezagutuko du eta baita ere militarrek zibilei boterea itzultzeko asmorik ez dutela. Miguel eta Pedro Tercero ezkutatu behar dira. Alba, isilpean, ihes egindako ezkertiarrak etxean ezkutatzen ditu baita ere, ondoren, herritik ihes egiteko laguntzen ditu. Alba harrapatuta izango da eta militarrek, atxilotu ondoren, torturatu egingo dute. Blancak, bere aldetik, Pedro Tercero ezkutatuko du. Esteban Truebak, bere kontaktuak erabiliz, Albaren askatasuna lortu zuen eta baita Blanca eta Pedro Kanadara ihes egitea ere egitea. Azkenik, zahartuta erabat, Esteban Trueba hil egiten da.

Denborarekin Albak amona Clararen koadernoak topatuko ditu eta haietan oinarrituta, bere familiaren historia idatziko du.

Benetako pertsonaiak.

Eleberrian zehar benetako pertsonaiak agertuko dira, askotan beste izenak erabiliz: Poeta Pablo Neruda izango da eta Presidentea Salvador Allende. Teknika honek roman à clef izena du.

Liburua zineman.

Bille August zuzendariak zinemaratu zuen eleberria, izenburu bereaz, "The House of the Spirits" ingelesez. 1993an plazaratu zen filma eta protagonista nagusiak hauek ziren: Jeremy Irons, Meryl Streep, Glenn Close, Winona Ryder eta Antonio Banderas.


François Eugène Garai de Monglave

François-Eugène Moncla (Baiona, - Paris, ), François Eugène Garai de Monglave izengoitia zuena, lapurtar idazlea izan zen.

Biografia.

Zuzenbide-ikasketak egin zituen. Espainian, Brasilen eta Portugalen ibili zen soldadu. Frantziara itzuli eta "Diable boiteux" (1823) eta "Journal de l´Institut historique" (1834) egunkariak sortu zituen. Azken honetan argitaratu zuen "Altabiçcaren cantua" (1834), Orreagako gudua gai duen kantu apokrifoa. Orreagako garaipenaren denboratik, ahozko tradizioaren bidez kontserbatu omen zen kantu zaharra. "La Tour d’Auvergne" ospetsuarena zen pergamino batean irakurri omen zuen Garaik, baina argitaratu zuen testuan Pirinioen bi aldeetan bildutako ahozko aldaerak kontuan hartzen zituen. Inork ez zuen, alabaina, halako pergaminorik ikusi ezta ahozko kantu hori ezagutzen ere. Egia bestelakoa zen: Garaik ez zekien euskaraz eta Parisen, Euskal Herriko ikasleen artean egin ohi ziren bileretan irakurria zuen berak frantsesez konposaturiko obra. Gero, bilera haietako kide batek, Ezpeletako Luis Duhaldek, ahapaldi libretan euskaraz eman zuen aipatu kantua. Asmakeriak zeresan handiak sortu zituen orduko espezialisten artean denbora batez, F. Michel eta Jose Manterola ere engainatu zituelarik. 1883. urtean, Wentworth Websterrek argitu zuen guztia Madrilgo Real Academia de la Historiako aldizkarian egin zuen artikuluaren bidez.

Kantuak, asmatua izan arren, eragina izan du zenbait autorerengan, hala nola Kanpionengan.

Garairenak dira, halaber, "Historie de l’Espagne" (1825, "Espainiako historia"), "Chants Nationaux basques" (1846, "Euskal kanta nazionalak"), "Fantaisie poétique sur l’Espagne" (1853, "Espainiari buruzko fantasia poetikoa"), eta "Les légendes des Pyrénées" (1857, "Pirinioetako elezaharrak") obrak.


Jay Mohr

Jon Ferguson Mohr (Verona, 1970eko abuztuaren 23a), "Jay Mohr" ezizenaz ezaguna, Estatu Batuetako aktore eta umorista da.


Sismologia

Sismologia geofisikaren adarra da, lurrikaren eta hauek sortzen duten uhin sismikoen ikasketan oinarritzen dena. Uhin sismiko hauek lurraren barnean nahiz lurrazalean gertatzen dira.

Sismologiaren barnean, beste fenomeno batzuk aurkitzen dira. Hauen artean honako hauek daude: itsasikaren edo tsunamien eta itsas handien ikasketa eta sumendi baten erupzioaren aurretik sortzen diren uhin sismikoen ikasketa. Gehienetan lurrikarak plaka tektonikoen mugetan sortzen dira, hauen arteko tentsioaren ondorioz.

Uhin sismikoa.

Uhin sismikoak sismo edo leherketa baten ondoren Lurraren materialen arteko mugimenduak sortzen diren uhinak dira. Darda hauek, uhin modura mugitzen dira Lurra alde batetik bestera zeharkatuz. Uhin sismikoak lurrikaren ondorioz aparte, modu artifizialean sortu ahal dira ere bai, hain zuzen ere lehergarrien bidez. Lurrikarak bi motatako uhinak igortzen ditu: P uhinak edo uhin primarioak eta S uhinak. P uhinak barreiatze-norabidearekiko paralelo hedatzen direnak eta likidoetan barreiatzeko gai direnak dira eta S uhinak hedapenaren norabidearekiko zeharka hedatzen direnak eta likidoetan zehar barreiatzeko gai ez direnak dira. P uhinak S uhinak baino azkarrago iristen dira sismografoetara eta honen ondorioz sismoarekiko distantzia jakin daiteke.

P uhinen bigarren espeziea.

Bioten teoriaren esanez, leku porotsu batean, hedatzen diren uhinak honako hauek dira: Uhin errotazional bat eta bi uhin konprimitu. Uhin konprimituak lehenengo espezieko P uhina eta bigarren espezieko P uhina taldeetan banatzen dira. Bigarren espezieko uhinak lehenengo espezieko uhinak baino motelago hedatzen dira, honen ondorioz Biot beste izen bat jarri zien uhin hauei: motelak eta azkarrak. Uhin motelak sakabanatu egiten dira eta bere anplitudea oso azkar gainbeheratu egiten da.

S uhinak.

S uhinen desplazamendua hedapenaren zeharkakoa da eta bere abiadura motelagoa da P uhinekin konparatuz. Uhin hauek lurraren mugimendua eragiten dute eta honen ondorioz, kalte handiena eragiten dutenak dira. S uhinen ez dira likidoa zeharkatzeko gai, bakarrik solidoa zeharkatzen dute.

Erdi isotropo eta homogeneo diren lekuetan S uhinen hedapena dentsitatearen eta μ moduluaren menpe dago:

formula_1

P uhinak.

P uhinak uhin longitudinalak dira, hau da, lurra konprimitu eta dilatatu egiten da hedakuntzaren norabidean. Uhin hauek S uhinak baino 1,73 aldiz azkarrago bidaiatzen dute eta edozein material motatik zehar bidaiatzeko gai dira. Uretan 1450m/s-ko abiaduran joaten da normalean eta 5000m/s-ko abiaduran granitoan.

Leku erdi isotropo eta homogeneo batean P uhinen hedapenaren abiadura honako hau da:

formula_2


Eldorado (Ohio)

Eldorado Ohioko herri bat da. Preble konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Telmatobius atahualpai

Telmatobius atahualpai "Telmatobius" generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


San Blas Parrokia Eliza (Dulantzi)

San Blas Parrokia Eliza, Arabako Dulantzi herriko herrigunean dago. XVI. mendean eraikia, eliza gaur egun oso aldatua dago, bertan lan ugari egin direlako, baina garai batean babes funtzioa betetzen zuen. Hegoaldeko horman antzinako fabrika erromanikoaren aztarnak omen direnak mantentzen ditu.

Historia.

San Blas Sebastekoari eskainitako parrokia eliza, Dulantzi udalerriaren goialdean dago. Elizak erromanikoaren aztarnak ditu. Gaur egungo eraikina, aldiz, XV-XVI. mendekoa da. Kanpotik elementu deigarriena dorrea da: XVI. mendean eraikia, Justo Antonio Olagibel arkitekto gasteiztarrak diseinatu zuen; herriko muinoaren gailurrean, eta bere altuera eta diseinu nabarmenagatik, "Lautadako Neska" izenaz ere ezaguna da. Ondorioz, estilo desberdinak ikus daitezke: gotiko berantiarra, Errenazimenduarena, Neoklasizismoarena. Eraikina Alegria-Dulantziko Hiri Historikoaren monumentu multzoaren barruan dago. Aldare nagusiaren erretaula Jose Angulok egin zuen.

Deskribapena.

"Gurutze latindarreko oina duen tenplua da, eta burualdea ganga gotiko berantiar batek estaltzen du. Murruen hondoa harri hormaz egina dago eta ondorengo elementuak harlanduz eginak daude: baoak, portadak, erlaizak, ataripea, dorrea... Tenpluaren kanpoaldean azpimarragarriak dira dorrea eta ataripe neoklasikoa, erdi puntuko bederatzi arkoz osatua. Erdiko tarteak, dorrearen azpian, oin angeluzuzena du, angelu alakatuekin, eta estalki soila, oso janda, petxinen gain. Gurutzaduran, ganga korapilatu egiten da eta, nabearen erdiko tartean, izar ganga zabala aurkitzen dugu konkordura eta terzeleteekin. Gaur egun, oinaldetik sartzen da tenplura, ateburua duen bao bakun batetik, baina, oraindik ere, jatorrizko portada gordetzen da bataiategian. Portada honek trasdos konopialeko arku zorrotz berezia du. Hegoaldean sarbide txikiago bat egin zen XVI. mendean, gaur egun itxia. Argiztapen baoetan bereizten dira, besteak beste: erdi puntuko arku bat, gurutzaduraren eskuineko adarrean, baita epistola gunearen okuluak ere, gar itxurako trazeriarekin. Tenpluaren beste elementu bikain batzuk sakristia, korua eta traza erromanista duen aldare nagusia dira, eta XVII. mendean burutua".


Xenocyprioides carinatus

Xenocyprioides carinatus "Xenocyprioides" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.


Luy de France

Luy de France Akitaniako ibaia da, Biarno eta Landak zeharkatzen dituen Luyren ibaiadarra.

Geografia.

Limendousen jaioa, Gaujacqeko gaztelutik hurbil Luy de Béarnekin bat egiten du Luy sortzeko.


Hypoplectrus chlorurus

Hypoplectrus chlorurus "Hypoplectrus" generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.


Sévaz

Sévaz Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


Slobodan Praljak

Slobodan Praljak (1945eko urtarrilaren 2a - 2017ko azaroaren 29a) Bosnia-Herzegovinako kroaziar bat zen, gerra-kriminala, politikaria, idazlea eta zinema zuzendaria. Herzeg-Bosniako Kroaziar Errepublikan eta Kroaziako Armadan jenerala izan zen. 2013an beste bost bosniar-kroatar politikarirekin batera Yugoslavia ohirako Nazioarteko Auzitegi Kriminalak Kroaziar-Bosniar gerran egindako gerra-krimenengatik zigortu zuen, 20 urteko kartzelara. 2017an apelazioa entzuten ari zela, zigorraren berrespena eman zen, pozoia edan eta handik minutu batzuetara hil zen.

Zinema.

Honako filmak zuzendu ditu:


Campos Sales (Ceará)

Campos Sales Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Jatorriaren mito

Jatorriaren mitoa mundu sozial zein naturalen jatorria azaltzen duen mito edo egitura sinbolikoa da. Etimologia aztertzean, tradizio greko-erromatarren arabera, "mythos" hitzak "("grezieraz: μῦθος) «kontakizun» esan nahi du eta "aition"-ek (grezieraz: αἴτιον) «kausa» edo «zergatia». Bi termino hauek bereziki erabiltzen dira objektu, kultura edo ohitura bat nola sortu zen azaldu nahi denean.

Jatorri mito mota ezberdinak daude; horietako bat mito kosmogenikoa izanik, non munduaren sorrera azaltzen den. Badaude beste mito ugari, gertakizun naturalak eta gizarteko egiturak azaltzen dituztenak, dagoeneko finkaturiko mundu batean.


Diego Lopeitz III.a Harokoa


I Am Woman (filma)

I Am Woman 2019ko Unjoo Moon australiar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

Sinopsia.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Helen Reddy abeslariaren eta ekintzailearen bizitzaren isla da filma. Feminismoaren ikurra izan da Australian, eta bilakaera hori azaltzen da ekoizpenean. 1970ean lortu zuen arrakasta, bere albumen milioika ale salduta, eta lortu zuen eragin hori feminismoari laguntzeko erabili zuen.


Heuchelheim-Klingen

Heuchelheim-Klingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Bittere Ernte

Bittere Ernte 1985eko Agnieszka Holland poloniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Roman von Hermann H. Field eta Stanisław Mierzeńskiren eleberri batean oinarrituta.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

1942-43ko neguan, familia judu batek trenetik ihes egiten du Silesian. Basoetan banatu eta Leon bertoko nekazariak Rosa topatuko du.


Creu de Sant Jordi-rekin 2002an sarituen zerrenda


Agustín Senin

Agustín Senin Díaz (Bilbo, 1946ko irailaren 4a - ) bizkaitar boxeolari ohia da, 1967an profesionaletan debutatu zuena.

Ibilbidea.

Amateur zenean, Tokioko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte. 54 kg. baino gutxiagoko kategoriako lehenengo txandan.

1967an profesional bihurtu eta 1970eko urrian Espainiako txapelduna izan zen oilar-pisua. 1971ko abuztuaren 10ean Bilbon Alan Rudkin mendean hartu eta Europako txapelduna izan zen.


Sula variegata

Sula variegata "Sula" generoko animalia da. Hegaztien barruko Sulidae familian sailkatua dago.


Rambuteau (Parisko metroa)

Rambuteau —Centre Georges Pompidou azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 3. barrutian eta 4. barrutian dagoena.


Erasmus Reinhold

Erasmus Reinhold (Saalfeld, Saxonia, 1511ko urriaren 22a - "ib. ", 1553ko otsailaren 19a) astronomo eta matematikari alemaniarra izan zen, bere belaunaldiko astronomiako pedagogoengan eraginik handiena izan zuena.

Wittenbergeko Unibertsitateko Jacob Milichekin irakaskuntzan trebatu zen, bertan dekano hautatua izan zen eta gero errektore bihurtu zen. 1536an Philipp Melanchthonek matematikako goi mailako irakasle izendatu zuen. Kontzeptu mugatu modernoaren aurka, "matematika" garai hartan matematika aplikatua ere barne hartzen zuen, batez ere astronomia. Georg Joachim Rheticus bere lankidea ere Wittenberg-en ikasi zuen eta matematika baxuagoko irakasle izendatu zuten 1536an.

Reinholdek izar kopuru handi bat katalogatu zuen. Bere astronomiako argitalpenek Georg Purbachen Theoricae novae planetarum-i buruzko iruzkin bat (1542, 1553) barne hartzen dute. Reinholdek Koperniko eta bere ideia heliozentrikoak ezagutu zituen De Revolutionibis argitaratu baino lehenago, eta erreferentzia on bat horri buruz egin zuen bere iruzkinetan Purbachi buruz. Hala eta guztiz ere, Reinhold (Kepler eta Galileo baino lehenago beste astronomoek bezala) Kopernikoren metodo matematikoak sistema geokentriko bihurtu zituen, kosmologia heliozentrikoa baztertuz arrazoi fisiko eta teologikoetan.

Alberto I.a Prusiako Dukeak sostengu eman zion Reinholdi eta Reinholden Prutenicae Tabulae edo Prusiar taulak inprimatzea finantzatu zuen. Taula astronomiko horiek Kopernikoren kalkulu metodoak inperio osoan zabaltzea lagundu zuten, ordea, Gingerich-ek adierazi zuen heliozentrikotasunarekiko "konpromiso falta handia" erakuzten zutela eta Lurraren mugimenduarekiko independentea izan zedin "arreta handiz" egina. Biak Reinholdsen Prutenic Tables eta Kopernikoren ikasketak Gregorio XIII.aren egutegi erreformarako oinarriak ziren.

Reinholden De revolutionibus-en argitaratu gabeko iruzkinetan Lurretik eguzkirako distantzia kalkulatu zuen.


Tatiana Romero Reina

Tatiana Romero Reina (Mexiko, 1984) historialaria da, aktibista.

Biografia.

Prestakuntza.

Historian lizentziatua, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan. XX. mendeko Europako Historiako masterra, Berlingo Humboldt Unibertsitatean. Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Historia Garaikideko Masterra, Historia Garaikideko doktoregaia, Madrilgo Konplutense Unibertsitatean, Liga Komunista Iraultzaileko borroka feministari buruzko doktore-tesia egiten ari da (1979-1991)

Emakumeen Historian, genero-harremanetan eta disidentzia sexogenerikoetan aditua da, eta historia garaikideko gaiak aztertzen ditu, ikuspegi intersekzionalarekin eta dekolonialarekin.

Ibilbide profesionala.

"Kollontai" taldearen sortzaileetakoa da, emakumeen Historia zabaltzeko eta Historian diziplina arteko metodologiak sustatzeko elkartea.

Azken urteotan, migrazio-esperientziatik abiatuta egiten du lan. Pedagogian antirrazizta egiten du, erakunde publiko eta pribatuetako tailer eta prestakuntza transfeminista eta antirraziazalen bidez.

Urte asko daramatza arrazismoaren aurkako aktibismo transfeminista egiten. Pikara Magazine, Feminopraxis eta El Salton kolaboratzen du. Duela gutxi koordinatu du "Continta Me Tienes" argitaletxean "(h)amor8_gordo", non gorputz-disidentziaren eta gordofobiaren bizipenak aztertzen diren.


Moissannes

Moissannes (frantsesez eta ofizialki: "Moissannes

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Moissannes udalerrian erroldatutako biztanleak 347 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 165 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 163 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 178 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 178 pertsona aktiboetatik 168 lanean zeuden (98 gizon eta 70 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Moissannes udalerrian 136 unitate fiskal zeuden, 371,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.689 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 16 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.

2000. urtean Moissannes udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Moissannes

Sauviat-sur-Vige (4,8 km)

Champnétery (4,9 km)

Le Châtenet-en-Dognon (5,7 km)

Auriat (6,1 km)

Saint-Léonard-de-Noblat (7,3 km)

Sainte-Anne (7,5 km)

Saint-Priest-Palus (7,6 km)


Tenentzia

Tenentzia errege edo jaun batek bere basailuari egindako lurren lagapena izan zen, beti jaunak jabetza galdu barik eta inolako jaraunspen-eskubiderik gabe. Tenentzia hauen arduraduna tenente zuen izena. Erdi Aroan Iberiar penintsula osoan, Katalunian izan ezik, erabilitako instituzioa izan zen, mendebaldeko Europan existitzen ziren feudoen ez bezalakoa izanik.

Nahiz eta Claudio Sánchez Albornozen ustetan bisigodoena izan, XI. mendearen bukaeran agertu zen. Aragoi eta Iruñeko Erresumetan "la honor" edo "honor regalis" zuen izena.

Hasieran jaraunspen-eskubiderik gabekoa izan arren, XII. mendearen hasieran Alfontso I.a Nafarroakoak Soria eta Teruelgo extremaduran zeuden bere tenente batzuei semeei emateko baimena eman zien. Gaztelako Erresuman XIII. mendean gauza bera gertatu zen, nahiz eta Alfontso VIII.a Gaztelakoak kontra azaldu.


Micrurus narduccii

Micrurus narduccii "Micrurus" generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.


Neuendeich

Neuendeich Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Dendroprionomys

Dendroprionomys Nesomyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.


Isistius brasiliensis

Isistius brasiliensis edo zigarro marrazoa "Isistius" generoko animalia da. Arrainen barruko Dalatiidae familian sailkatzen da.


Entamoeba histolytica

Entamoeba histolytica Entamoeba generoko protozoo parasitoa da, gizakiarengan disenteria eta amebiasi sor daitekeena. Gizakia da, hain zuzen ere, ameba horren ostalari bakarra.

"Entamoeba histolytica" mikrobio anaerobioa da. Bere bizi-zikloan bi egoeretan egon daiteke: trofozoitoa (zelula aktiboa, elikatu eta erdibiditzearen bidez zatitzen dena) eta kistea (erresistentzia handiko zelula, latentzia-forma bat dena). Trofozoitoak 10-60 mikrako diametroa duten zelula mugikorrak dira, nukleo bakarra dutenak. Kistea, aldiz,10-20 mikrako esfera da eta -heldua denean- lau nukleo ditu .

Protozoo honen kisteak dira infektatzen dutenak. Irensten direnean, kisteak heste lodira iristen dira (kolonera). Hori da, hain zuzen ere, Entamoeba histolyticaren ohiko habitata.

Patogenia.

Infektatutako gizabanakoek gorozkiekin protozoo patogenoaren kisteak kanporatzen dituzte. Higiene baldintza kaskarrak dituzten herrialdeetan (edateko uren arazketa ongi egiten ez dutenak, hondakin-uren tratamendua burutzen ez dutenak, etab.) jendea gorozki-aho bidetik kutsatzen da eta amebiasia harrapatzen du: kutsadura fekala duten ur edo janariak hartzean, alegia.

Kisteak urdailera iristen dira eta bertako azidotasunari aurre egiten diote. Kolonera heltzean, trofozoito bihurtzen dira. Azken hauek heste lodiaren mukosari atxikitzen diote eta azkar ugaltzen dira.

"Entamoeba histolytica"ren infekzio batzuk asintomatikoak dira, ez dute gaixotasunik sortzen, protozoo horren anduiak birulentzia gutxikoak direlako. Andui birulentoek, aldiz, disenteria izeneko gaitza eragiten dute: hesteak ultzerak sortzen dituzte eta -ultzeren ondorioz- beherako bortitzak eta hesteetako karranpa larriak. Beherako jariakinek odola eta mukia dute. Sukarra ere disenteriaren ohiko sintoma bat da.

Ondo tratatu ezean, ameba-disenteriak konplikazio larriak ekar ditzake: trofozoitoak gibelera, biriketara edo burmuinera hedatu ahal dira odolaren bidez. Gibelean, esaterako, abzesuak sortzen dituzte, organoari kalte eginez.

Ur eta janari kutsatuen bidez ez ezik, ameba-disenteria ere harreman sexualen bidez harrapa daiteke (uzki-aho bidetik harremanak izaten dituztenen artean).

Epidemiologia.

Entamoeba patogenoak Afrika, Asia tropikala eta Hego Amerikako populazioa erasotzen ditu batik bat. Bertan, herritarrek %20 inguru protozooaren eramailea da . Europan eta AEBetan, berriz, herritarren % 2k baino gutxiagok besterik ez du eramaten protozooa.

Diagnostikoa eta tratamendua.

Disenteriaren diagnostikoa gaixoaren gorozkiak aztertzen egin ohi da, mikroskopioan protozooaren trofozoitoak ikustean.

Bizkarroiaren aurkako antigorputzen bilaketak, edo bizkarroiaren ADNa hautemateak (PCRen bidez) gaitzaren diagnostikoan ere laguntzen dute.

Tratamenduari dagokionez, metronidazol, iodokinol eta diloxanida furoatoa dira gehien erabiltzen diren botikak.


Saint-Sauveur (Côte-d'Or)

Saint-Sauveur Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Saint-Sauveur udalerrian erroldatutako biztanleak 174 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 99 etxebizitza zeuden, 79 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 79 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (47 gizon eta 33 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Saint-Sauveur udalerrian 89 unitate fiskal zeuden, 218 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.431 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.

2000. urtean Saint-Sauveur udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Saint-Sauveur

Talmay (1,9 km)

Maxilly-sur-Saône (2,7 km)

Montmançon (2,7 km)

Jancigny (3,0 km)

Cheuge (4,0 km)

Heuilley-sur-Saône (4,3 km)

Drambon (4,6 km)

Marandeuil (5,2 km)

Renève (5,4 km)

Charmes (5,6 km)

Perrigny-sur-l'Ognon (5,7 km)

Pontailler-sur-Saône (5,9 km)


Bernières

Bernières Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Bernières udalerrian erroldatutako biztanleak 630 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 239 etxebizitza zeuden, 222 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 236 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 222 etxebizitza nagusietatik 190 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 124 etxek bost zituzten. 185 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 135 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 444 ziren, horien artean 310 aktiboak ziren eta 134 inaktiboak ziren. 310 pertsona aktiboetatik 284 lanean zeuden (157 gizon eta 127 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 134 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 50 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Bernières udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 662,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.776 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina eta 3 iturginak.

2000. urtean Bernières udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 511 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Bernières

Rouville (1,8 km)

Vattetot-sous-Beaumont (2,3 km)

Nointot (2,5 km)

Mirville (2,9 km)

Raffetot (3,5 km)

Saint-Maclou-la-Brière (3,8 km)


Herio Gorriaren Mozorroa

"Herio Gorriaren Mozorroa" (ingelesez "The Masque of the Red Death") 1842an argitaratutako Edgar Allan Poeren ipui edo kontakizun labur bat da.

1964an Roger Cormanek ipuin honen izenburu berdineko "The Masque of the Red Death" filma zinemaratu zuen, Vincent Price eta Hazel Court aktoreek antzeztu zutelarik.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Kontakizun honetan "Herio Gorria" izeneko izurri misteriotsu batek Prosperoren hiria erasotzen du, azken hau gezurretazko herrialde baten printzea delarik. Honi mota guztietako nahi eta atseginetaz gozatzea laket zitzaion, gustu ona, arteak, dantza saioak eta era guztietako dibertimenduz osatutako jai eta festak.

Izurriak bere eskualde osoa erasotzen zuela ikustean, Prosperok bere gorteko ehun jauntxo inguruekin batera bere gazteluan babestea erabakitzen du, guzti hau Herio Gorritik ihes egiteko asmoarekin.

Gau batez printzeak inoiz antolatu den jai hoberena burutzea erabakitzen du. Honetarako gazteluak zazpi gela ditu, bakoitzak bere kolore ezberdina duelarik, beirate eta hormak kolore honetan izanik. Halere salbuespen bat bada, Gela Beltza, honek beirate gorriak ditu eta honenbestez giro bedulgarri eta mamu-itxurazkoa sortuz.

Gonbidatuek jaiaz gozatzen duten bitartean, kanpokaldean gaisotasunaren erasoaren ondorioz jende arrunta hiltzen doa, ez baidute inolako laguntzarik.

Gazteluan denak dantza egin eta geletan zehar dabiltz, gela beltzaren salbuespenarekin, honetan bere soinu goibelaz jaia eteten duen ebanozko erlojua kokatzen da, honek gonbidatuetan azaldu ezin litekeen zirrara beldurgarria eragiten die.

Jaia aurrera doan heinean Prospero printzeak hil-ohiala diruedien jantzi zuri batez mozorrotutako arrotz bati so egiten dio, Herio Gorriaren biktima bat irudikatzen duen mozorro batez bere aurpegia estaltzen duelarik. Printzeak hau iraintzat hartu eta arrotza ezagutuarazi dadin behartzen du. Kolorezko gelen barna izandako jazarpen baten ostean, azkenean biak gela beltzera ailegatu eta Printzeak arrotzaren aurka jo, aldi berean garrasi beldurgarri bat bota eta bertan hiltzen delarik. Denen izuikararako, arrotza den gonbidatuak bere benetako nortasuna ezagutarazten du: Herio Gorriaren pertsonifikazio berbera. Une horretatik aurrera, Herio Gorriaren sarreraren ondorioz gazteluan dauden denak banan-banan hiltzen joango dira, Gela Beltzeko Erlojuak gauerdia iragartzen duen unea hain justu ere.


Super Bowl XLVII

Super Bowl XLVII futbol amerikarreko Super Bowlaren 47. edizioa eta National Football Leagueko aro modernoko urteroko txapelketaren 43. partida. NFLko 2012ko denboraldiko azken partida izan zen.

Edizio honetan lehen aldiz bi entrenatzaile, Harbaugh anaiak, aritu ziren elkarren aurka Super Igande baten, John, Ravens taldekoa eta Jim, 49ers taldekoa. Prentsak Harbaugh Bowl deitu zuen. Harbaugh anaiak jada, aurretik, jokoan, 2011ko Esker emate egunean elkarren aurka aritu ziren arren, Baltimore Ravensek 16-6 irabaziz San Francisco 49ersi.

Sekula galdu ez zuten bi talderen arteko lehen Super Bowla izan zen, Ravensak 1-0 eta 49ersak 5-0

2013ko otsailak 3an ospatu zen New Orleanseko Mercedes-Benz Superdome estadioan. Baltimore Ravensek 34-31 irabazi zion San Francisco 49ersi.

Ravens taldeko quarterbacka zen Joe Flacco izan zen Super Bowl honetako jokalaririk baliotsuena (MVP) bezala izendatua, 33 pasetatik 22 pase on emanez 287 iarda eta hiru touchdownekin.

Super Bowl XLVIIa gutxi gora-behera 108,69 milioi teleikuslek ikusi zuten AEBetan Nielsen Companyren arabera, 164,1era igoz jokoko azken sei minutuetan.

Estadioa.

Partida honen egoitza izateko hautagaitzak honakoak izan ziren:

Hiru hauetatik, New Orleans izan zen aukeratua 2009ko maiatzak 19an Floridako Fort Lauderdalen egin zen batzar batean.

Super Bowla New Orleansen ospatu zen hamargarren aldia izan zen, edizio gehien hartu dituena izan delarik. Katrina hurakanak eragindako hondamendiaren ondoren New Orleansen ospatu zen lehen aldia izan zen. Super Bowla Superdomean ospatu zen lehen aldia ere izan zen estadioaren izenaren eskubideak Mercedes-Benz auto konpainiari saldu ondoren.

Partidaren hirugarren laurdenean erreflektoreen eta pantailen argiak itzali ziren elektrizitate sistemak izandako arazo bategatik, partida 34 minutuz bertan behera geratuz. Edizio hau "Itzalaldi Bowla" bezala ere ezagutu zen.

2013ko otsailak 3


Actenoides hombroni

Actenoides hombroni "Actenoides" generoko animalia da. Hegaztien barruko Alcedinidae familian sailkatua dago.


Cacosternum plimptoni

Cacosternum plimptoni "Cacosternum" generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Sophie Monk

Sophie Charlene Akland Monk (Londres, Ingalaterra, 1979ko abenduaren 14a) Ingalaterran jaiotako australiar abeslaria eta aktorea da.


Minneapolis-Saint Paul nazioarteko aireportua


Cheneché

Cheneché Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Cheneché udalerrian erroldatutako biztanleak 297 ziren. Familiak 119 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 135 etxebizitza zeuden, 119 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 119 etxebizitza nagusietatik 103 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 87 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 205 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 142 lanean zeuden (78 gizon eta 64 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Cheneché udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 327 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.868 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 zurginak.

2000. urtean Cheneché udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Cheneché

Chabournay (1,8 km)

Vendeuvre-du-Poitou (2,2 km)

Blaslay (2,8 km)

Thurageau (4,5 km)

Neuville-de-Poitou (6,5 km)

Varennes (6,8 km)

Marigny-Brizay (7,4 km)

Ouzilly (7,5 km)

Charrais (7,7 km)


Shohei Yokoyama

Shohei Yokoyama (japonieraz: 横山 翔平

, 1993ko abuztuaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Thespakusatsu Gunma eta FC Machida Zelvia.


Antechinus adustus

Antechinus adustus Antechinus generoko animalia da. Dasyuromorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Dasyurinae azpifamilia eta Dasyuridae familian sailkatuta dago.


Euskara Jendea

Euskara Jendea: Gure hizkuntzaren historia. Gure historiaren hizkuntza 6 atalez osatutako dokumental sorta da. Euskararen eta euskaldunen historia aztertzen du, xehetasunez, historiaurretik gaur egun arte. Euskaraz egina, beste zazpi hizkuntzatara itzulia dago azpidatzien bidez. 2013an ekoitzi eta estreinatu zuten.

Zenbat Garak eta Ibaizabal-Mendebalde Kultur Elkarteak elkarlanean egindako material pedagogikoa da, eta oinarritzat du izenburu bereko liburua, Juan Carlos Etxegoien "Xamar" idazlearena. Xamarrek berak parte hartu du dokumental saileko lantaldean ere, Mikel Arredondo, Hibai Castro, Lutxo Egia, Lon Fernandez, Adur Larrea eta Maria Uriarterekin batera.

Atalak.

Historiaren atarian (42').

Historiaurrean gertatutakoa errepasatzen du atal honek, jatorri ezezaguna duen hizkuntzaren sorreratik. Hizlari moduan Joakin Gorrotxategi, Neskuts Izagirre, Diego Garate eta Jacques Blot aritzen dira.

Erromako Inperioan (40').

Erromatar Inperioak gaur egungo Nafarroako Erriberan eta Akitanian ez ezik Euskal Herria osoan eragina izan zuen, hizkuntzaren aldetik ere, latinaren bidez, eta hainbat aztarna utzi ditu. Joaquin Gorrotxategi berriz ere, Mertxe Urteaga, Elena Torregarai eta Nodge Nolan dira protagonistak.

Aniztasunaren bidean (44').

Erdi Aroan hainbat kultura ere garatu ziren orduan nagusi zen euskararen lurraldean, arabierazkoa eta erromantzezkoak batik bat. Hala ere, horiek ez bezala, euskal hiztunek ez zioten euren mintzaira idazteari ekin. Joseba Lakarra, Juan Jose Larrea, Belen Bengoetxea eta Antonio Breschik parte hartu dute atal honetan.

Mugetan gaindi (48').

XVI. eta XVIII. mendeen artean finkatu zituzten euren mugak Espainiak hegoaldean eta Frantziak iparraldean, ondorio negatiboak ekarriz alde bietako euskal hiztunentzat. Beste aldetik, itsasoez bestaldera iritsi ziren euskal arrantzaleak, pidginak sortuz, eta lehenengo testu idatziak egin zituzten geurean. Tarte honen hizlariak Joseba Agirreazkuenaga, Beñat Oihartzabal, Miren Egaña eta Peter Bakker dira.

Gerren arteko Pizkundean (49').

Gerrak eta hainbat aldaketa politikoren artean, XIX. mendean garatu zen hurrengo mendearen lehenengo herena arte Euskal Pizkundea delako urrezko aroa. Euskaltzaindia sortu eta zenbait hedabide, literatura eta bertsolaritza indar handiz garatu zituzten, besteak beste. Iñaki Camino, Lourdes Otegi, Jurgi Kintana eta William Douglassek azaltzen dute.

Mundua osatzen (50').

Hego Euskal Herrian, Espainiako Gerra Zibilak eta ondorengo hamarkadek bortizki loraldia eten zuten arren, 1960ko hamarkadatik aurrera hizkuntzaren aldeko mugimendua berriro indartu zen. Euskara batua sortu, beste inoiz baino gehiago literatura, musika eta zinema bultzatu eta hiri inguruetara iritsi. Zailtasun gogorrei aurre eginez beti ere, oreka mantentzen saiatuz. Jose Angel Irigarai, Jon Sarasua, Amaia Aire eta Iratxe Esnaola dira azken atal honen parte hartzaileak.

Musika.

Audience taldeak musikatzen ditu atal guztiak. Gainera, Mixel Etxekoparrek lehenengoa, Ludi Scaenicik bigarrena, Unai Requejok hirugarrena, Khantoriak laugarrena eta bosgarrena Josu Zabalak, Joseba Tapiak, Asier Gonzalezek, Irurtiak, Ibon San Vicentek eta Mikel Urbeltzek. Seigarrena eta azkena Ruper Ordorikak, Gosek, Zea Maysek, Bidehutsek, Mursegok, Ibon Rodriguezek eta Ibon Agirrek girotzen dute.

Azpidatziak.

Euskaraz gain, esan bezala, beste 7 hizkuntzatan irakurtzeko eta jarraitzeko aukera dago azpidatzien bidez: galesez, gaztelaniaz, frantsesez, galego-portugesez, ingelesez, japonieraz eta katalanez.


I'm Not a Robot

I'm Not a Robot (Hangul: 로봇이 아니야

) Hego Koreako telesaila da, Yoo Seung-ho, Chae Soo-bin eta Um Ki-joon aktoreek antzezten dutena. Kim Sun-mi-k idatzi du eta Jung Dae-yoonek zuzendu du. MBCrako seriea ekoiztea da May Queen Pictures. MBC-n emititu zen 2017ko abenduaren 6tik 2018ko urtarrilaren 25era arte asteazken eta ostegunetan 21:55ean 32 ataletan.


Sauge

Sauge Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


New Oregon udalerria, Howard konderria (Iowa)

New Oregon udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Howard konderrian. Azken zentsuaren arabera biztanle zituen.

Ekonomia.

2020ko zentsuaren arabera, New Oregon udalerriak 254 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak estatubatuar dolar ziren.


1726

"Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!"


Vico

Vico, (korsikeraz: ""

) Korsikako hegoaldeko udalerria da, departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, biztanle ditu.


Notre-Dame-des-Victoires eliza (Quebec)

Notre-Dame-des-Victoires eliza Quebec Hirian dagoen eliza katolikoa da. Eraikina Place Royale ospetsuan dago. Eraikuntza 1687an hasi zen Champlain kokalekuan eta 1723an amaitu zen. Elizak izena ingelesen aurkako Frantziako eta garaiko kanadarren (gaur egungo Quebecois) garaipenari zor dio; 1711an, bestetik, ingelesen aurkako beste garaipena lortu zuten. Kanadako harrizko eliza zaharrena da.

Historia.

1688an hasi zen eraikuntza eta 1723 amaitu zen. Jatorriz Jesus haurrari eskainita zegoen, 1690an Notre-Dame-de-la-Victoire izena jaso zuen arte. 1711an berriro izendatu zuten, Notre-Dame-Des-Victoires-en, pluralean, Britainia Handiko flota sakabanatu ondoren.

1759ko abuztuaren 9an, britainiarrek eliza suntsitu egin zuten, Abrahamen lautadako borrokaren aurretik egindako bonbardaketaz. François Bailargék, arotzak, 1762an sortu zuen sakristia eta hurrengo urtea erabili zuen bere hondakinen eliza altxatzeko. Berreraikuntzak hainbat urte igaro zituen 1766an bere amaierara iristeko. 1816an, François Baillairgé-ri elizaren erabateko konponketa enkargatu zitzaion.

1929ko uztailaren 11n, Eliza monumentu historikoen Batzordeak monumentu historiko gisa sailkatu zuen. 1988ko urtarrilaren 1ean Leku Historiko Nazionala izendatu zuen Kanadako Gobernuak.


Asnières-en-Montagne

Asnières-en-Montagne Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Asnières-en-Montagne udalerrian erroldatutako biztanleak 180 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 112 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 109 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 11 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 75 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 75 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (36 gizon eta 32 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Asnières-en-Montagne udalerrian 75 unitate fiskal zeuden, 175 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.920 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 zurginak.

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.

2000. urtean Asnières-en-Montagne udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Asnières-en-Montagne

Cry (3,1 km)

Ravières (4,0 km)

Arrans (4,2 km)

Perrigny-sur-Armançon (4,4 km)

Verdonnet (4,4 km)

Nuits (4,8 km)


Olt

OLT edo Olt izan daiteke:


Eleotris andamensis

Eleotris andamensis "Eleotris" generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.


Magdalena Jaltepec (udalerria)

Magdalena Jaltepec Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua Magdalena Jaltepec da.


Anolis anoriensis

Anolis anoriensis "Anolis" generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.


Dolní Zálezly

Dolní Zálezly Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 572 biztanle ditu eta 3,57 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Labem barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1294 urtean egin zen.


Barre (New York)

Barre Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Orleans konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Glenham (Hego Dakota)

Glenham Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Walworth konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Frantziako Sari Nagusia

Frantziako Sari Nagusia Frantziako Circuit de Nevers Magny-Coursen ospatzen den 1 Formulako lasterketa da.


Trichopodus leerii

Trichopodus leerii "Trichopodus" generoko animalia da. Arrainen barruko Osphronemidae familian sailkatzen da.


Chamalières kantonamendua

Chamalières kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. departamenduan dago, eskualdean. Guztira 2 udalerri ditu eta da bere hiriburua.


Mason City (Nebraska)

Mason City Nebraskako herri bat da. Custer konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Narayani Gunea

Narayani Gunea (nepaleraz: नारायणी अञ्चल

), Nepalgo Erdialdeko eskualdeko gunea da, Indiarekin muga egiten duena. Hiriburua Hetauda da baina hiri garrantzitsuena Bharatpur.

Etimologia.

Izena Narayani (Gandaki) ibaiak ematen dio eta Terai ordokian dago. 8.313 km²-ko azalera du eta 2.466.138 biztanle.

Historia.

XIX. mende hasierara arte basoz estalita zegoen eta gerra Anglo-Gurkhoaren (1814-1816) ondoren hasi zen populatzen.

Natura.

Nepalgo Parke Nazionalik zaharrena du, Chitwan Parke Nazionala. 1973an sortu zuten eta 1984ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Bengalako tigrea bizi da bertan.


Gaztelu Zahar gaztelua

Gaztelu Zahar gaztelua Gipuzkoako Irun udalerrian kokatzen den antzinako gaztelua da.

1997an Eusko Jaurlaritzak Balizko Arkeologia Guneen Aurretiazko Aitorpena egin zion eta 2010ean euskal Donejakue Bidearen zatiaren Monumentu Multzoaren zerrendan sartu zuen, Kultur Ondasun Sailkatua izateko espedientea hasiz.

Historia.

1518an eraiki zuten Fernando II.a Aragoikoak muga nafar-frantziarren erasoen aurka defenditu nahi zuelako. Bide batez, artilleriako tresna astunak igarotzeko pasabide bakarra zaintzen zuen.. Gazteluak Behobia auzoa zuen kontrolpean eta orduan harresirik ez zuen Irun herria defendatzeko ere balio zuen. 1539an eraitsi zuten Karlos I.a Espainiakoak nafarrek Erresuma berreskuratzeko erabil ez zezaten. XVII. mendean toki berean eraikitzeko proposamenak izan ziren, baina birgaitze eta gotortze lanak izan ziren 1719 urtean Ondorengotza Gerraren ondorioei lotuak..

Ezaugarriak.

Barne aldeko hormen egitura eta bastioietako baten traza besterik ez da mantentzen. Eraiki zenean oinplano triangeluarra zuen, angelu edo iskin bakoitzean kubo batekin eta hauetako baten gainean dorre bat zuen.


Nevado del Ruiz

Nevado del Ruiz, "Mesa de Herveo" bezala ere ezaguna eta kolonaurreko garaian "Cumanday", "Tabuchía" edo "Tama" bezala, Andeetako sumendi lerroko iparraldereneko sumendia da, Kolonbiako Caldas eta Tolima departamenduen artean. Errauts bolkaniko gogortuz eta beste piroklasto batzuekin tartekatzen diren laba geruza ugariz osatutako estratosumendi bat da. Aktibo egon da bi milioi urte inguruan zehar, Pleistozeno goiztiar edo Pliozeno berantiarretik, hiru erupzio garai garrantzitsurekin. "Egungo" erupzio garaian zehar eratutako sumendi konoaren eraketa duela 150.000 urte hasi zen.

Orokorrean, bere erupzioak pliniar motakoak dira, hodei piroklastiko deritzen gas bero eta harkaitzezko korronte azkarrak sortuz. Erupzio masibo hauek sarri laharrak sortzen dituzte (lokatz eta hondakinezko hodeiak), giza biziarentzat eta ingurugiroarentzat mehatxua direnak. 1985eko azaroak 13an erupzio txiki batek Armero hiriaren herrigunea lurperatu zuen lahar bat eratu zuen, Armeroko tragedia bezala ezagutu zena, non, kalkuluen arabera, 25.000 pertsona hil ziren, honen ondorioz, XX. mendeko bigarren sumendi erupziorik suntsitzailenatzat hartzen dena 1902ko Mont Peleéren erupzioaren ondoren. Antzeko gertakariak izan ziren 1595ean eta 1845ean, baina ez ziren hain suntsitzaile eta hilgarriak izan.

Sumendia Los Nevados Parke Natural Nazionalaren barnean dago, parke honen barnean beste elurtutako tontor batzuk ere badaudelarik, Nevado del Tolima, Nevado el Cisne, Nevado del Quindio eta Nevado de Santa Isabel beste batzuen artean, berotze globalaren ondorioz 1985etik aurrera erretiratzen joan diren glaziarrak dituztenak. Parkea gune turistiko ezaguna da, eta bertan turistentzako babeslekuak daude; sumendiaren magalak neguko kiroletarako erabiltzen dira, eta Laguna del Otún aintzira amuarraina arrantzatzeko. Era berean, eskualde honetan komertzialki erabiltzen diren ur termalak dituzten bainuetxeak daude. 1868 eta 1869 bitartean, Wilhelm Reiss eta Alphons Stübel geologo alemaniarrak izan ziren Nevado del Ruiz dokumentaturiko espedizio batean eskalatzen saiatu ziren lehenak, eta 1936an, W. Cunet eta Augusto Gansser-Biaggi izan ziren eskalada horretan arrakasta izan zuten lehenak, 1939an errepikatuz.

Geografia eta geologia.

Sumendia Bogotatik 129 kilometro mendebaldera dago eta Andeen zati da, bereziki Ruiz-Tolima Sumendigunearena (edo Erdialdeko Mendigunea), honen zati Nevado del Tolima, Nevado de Santa Isabel, Nevado del Quindio eta Cerro Machín ere badirelarik. Mendigunea lau fallaren elkargunean dago, horietako batzuk oraindik aktibo daudelarik.

Ozeano Bareko Suzko Eraztunaren zati da, eta Andeetako sumendi lerroko iparraldereneko sumendia da, Holozenoan zehar eratutako 204 sumendi hegoamerikarretatik 75 hartzen dituena. Lerro hau Nazka plakaren Hegoamerikar plakaren azpian ekialderanzko subdukzioaren ondorio da. Subdukzio guneetan dauden beste sumendi batzuen kasuan bezala, Nevado del Ruizek, laharrak eratuz, tontorretik gertuko glaziarrak ur ditzaketen hodei piroklastikoekin lotutako erupzio pliniar eztandatsuak sor ditzake.

Andeetako beste sumendi batzuk lez, Nevado del Ruiz estratosumendi bat da, hau da, sumendi koniko eta altuera handikoa, laba gogortuko geruza ugariz, piroklasto tartekatuz eta errauts bolkanikoz osatua. Bere labak andesita-dazitaz osatuak daude. Egungo sumendi konoak bost laba domo hartzen ditu, guztiak antzinako Nevado del Ruizen sumendi galdararen barnean eraikiak: Nevado el Cisne, Alto de la Laguna, La Olleta, Alto de la Pirana eta Alto de Santano. 200 kilometro karratu baino gehiagoko azalera hartzen du, ekialdetik mendebaldera 65 kilometro neurtzen duelarik. Tontor zabalak Arenas kraterra hartzen du, kilometro 1eko diametroa eta 240 metroko sakonera duena.

Sumendiaren tontorrak 20 eta 30 gradu bitarteko inklinazioko magalak ditu. Altura baxuagoetan magalak askoz inklinazio txikiagokoak dira, gehienez ere 10 gradu ingurukoak. Hortik aurrera, mendioinak ia Magdalena ibaiaren ertzeraino ekialdean eta Cauca ibaiaren ertzeraino mendebaldean hedatzen dira. Tontorraren bi alde nagusietan, glaziarren amildegiek lur korrimenduak gertatu diren tokiak erakusten dituzten; era berean, batzuetan glaziarren izotza urtu da, lahar suntsitzaileak sortuz, 1985ean gertatu zen erupziorik hilgarriena barne. Sumendiaren hegomendebaldeko zatian La Olleta kono piroklastikoa dago, gaur egun aktibo ez dagoena, baina iraganean zenbait aldiz eztanda egin duena.

Glaziarrak.

Nevado del Ruiz glaziarrez estalia dago, duela milaka urte sortu zirenak eta orokorrean Azken Gehiengo Glazialaren garaitik erretiratzen joan direnak. Duela 28.000 urtetik duela 21.000 urterarte, glaziarrek Ruiz-Tolima mendigunearen 1.500 kilometro karratu estaltzen zituzten. Duela 12.000 urte inguru bezain berandu, azken glaziazioko izotz geruzak erretiratzen ari zirenean, glaziarrek oraindik 800 kilometro karratu estaltzen zituzten, eta Izotz Aro Txikian, izotz geruzak gutxi gora-behera 100 kilometro karratu hartzen zituen.

Ordutik aurrera, glaziarrak are gehiago atzera egiten joan dira atmosferaren berotzearen ondorioz. 1959rako, glaziarrak hartzen zuen azalera soilik 34 kilometro karratukoa zen, eta 1985eko erupziotik, tontorraren zati izoztuaren %10a suntsitu zuena, hau erdira murriztu da, 17 eta 21 kilometro karratu artean erupzioaren ondorengo unean 10 kilometro karraturaino 2003an. 1985ean glaziarrak 4.500 metrora bezain baxu iristen ziren, baina orain soilik 4.800 eta 4.900 metro arteko altueretara baino ez dira iristen.

Izotz geruzak, batez beste, 50 metroko sendoera du, sendoagoa da tontorreko ordokiko tokiren batzuetan eta Nereidas glaziarpean hegomendebaldeko magalean, non 190 metroko sakonerara iristen den. Iparraldeko magaletako glaziarrek, eta, neurri txikiagoan, ekialdekoek, euren izotzik gehiena 1985eko erupzioan galdu zuten, eta horregatik soilik 30 metroko sakonerara iristen dira. Tontorreko ordokia estaltzen duen izotzak, beharbada galdara bat ezkutatzen ari da, ordoki horren inguruan dauden bost kupula agertu dira izotza erretiratzen joan den heinean.

Izotz urtzearen ondoriozko ura nagusiki Cauca ibaira mendebaldean eta Magdalena ibaira ekialdean drainatua da. Nevado del Ruiz eta ondoko elurtutako tontorretatik datorren isurketa gertuko 40 herri ur edangarria hornitzeaz arduratzen dena da, eta beraz zientzialari kolonbiarrak zein gobernuko funtzionarioak hirientzako ur horniketaz arduratuta daude glaziarrak erabat urtzen badira.


Ráječko

Ráječko Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.314 biztanle ditu eta 5,01 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1048 urtean egin zen.


Jeddo (Pennsylvania)

Jeddo Pennsylvaniako borough bat da. Luzerne konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Aubeterre-sur-Dronne

Aubeterre-sur-Dronne Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Aubeterre-sur-Dronne udalerrian erroldatutako biztanleak 422 ziren. Familiak 168 ziren, horien artean 61 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 257 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 222 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 96 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 99 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 149 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 149 pertsona aktiboetatik 127 lanean zeuden (70 gizon eta 57 emakume) eta 22 langabezian zeuden (14 gizon eta 8 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Aubeterre-sur-Dronne udalerrian 120 unitate fiskal zeuden, 229 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.741 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 54 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 argiketaria, 8 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.

2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 etxerako tresna dendak eta 1 lore-denda zen.

2000. urtean Aubeterre-sur-Dronne udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Aubeterre-sur-Dronne

Laprade (1,3 km)

Saint-Romain (2,0 km)

Saint-Antoine-Cumond (2,6 km)

Nabinaud (3,7 km)

Bonnes (3,8 km)

Petit-Bersac (5,1 km)

Bellon (5,4 km)

Les Essards (5,5 km)

Saint-Privat-des-Prés (6,0 km)


Aurora

Aurora honakoa izan daiteke:


Olga Korbut

Olga Valentinovna Korbut (errusieraz: Ольга Корбут

Biografia.

Bederatzi urte zituela hasi zen gimnastika artistiko egiten, jaioterriko klub batean. Handik, kirol-eskola batera bidali zuten, eta elastikotasuna, dantza eta akrobaziazko elementuak nahasten ikasi zuen. Hala, gimnastika egiteko modu berri eta ausart bat sortu zuen, gerora mundu osoko gimnastek antzeratu nahi izan zutena.

1972an, 15 urte zituela, hirugarren geratu zen txapelketa nazionalean eta Sobiet Batasuneko Kopan. Urte hartan, Municheko Olinpiar Jokoetan, aho bete hortz utzi zituen ikusleak: zilarrezko domina irabazi zuen barra asimetrikoetan, eta urrezkoa, oreka barran, lurreko ariketetan eta taldeka.Korbut barretan jauzi mortala egiten zuen lehenengo gimnasta izan zen, eta horrezgain egun debekatuta dagoen jauzi bat asmatu ere, "Korbut Flip" izenekoa.

Lau urte geroago, 1976ko Montrealeko Jokoetan, Nadia Comăneci errumaniarra izan zen gimnastikako izar berria, hala ere Korbutek urrezko eta zilarrezko domina bana irabaztea lortu zuen.

1999an, Renald Knishen, bere entrenatzailea, partetik indarkeria sexuala jaso zuela salatu zuen, eta eskola sobietikoaren beste hainbat gimnasta ere behartuta zeudela entrenatzaileekin sexua izatera. Horrez gain, egunean 6 dolar baino ez zituela irabazten salatu zuen, baita Estatuko Kirol Komiteak bere urrezko dominetako bat eskatu ziola museo batean erakusteko eta berau desagertu zela.

Lehiaketa utzi, eta Bielorrusiako zenbait talde entrenatzen hasi zen. Aurrerago, Estatu Batuetara joan zen bizitzera.


Webster Springs (Mendebaldeko Virginia)

Webster Springs Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Webster konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Olallamys edax

Olallamys edax Olallamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Dactylomyinae azpifamilia eta Echimyidae familian sailkatuta dago.


Bostongo metroa

Bostongo metroa AEBko Massachusetts estatuko Boston hiriguneko metroa da, Massachusetts Bay Transportation Authority (MBTA) edo "The T" erakundeak kudeatzen duelarik. Ibilbide azkarreko hiru linea dauzka (Linea Gorria, Linea Laranja eta Linea Urdina, eta tren arineko beste bi linea, Linea Orlegia eta Ashmont-Mattapan High Speed Line delakoa, azken hau Linea Gorriaren barnean dagoelarik.


Istrana

Istrana Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Istranak honako udalerri hauekin egiten du muga:


Arraias

Arraias Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


George Frederic Watts

George Frederic Watts (Londres, 1817ko otsailaren 23a - "ibidem", 1904ko uztailaren 1a) ingeles margolari eta eskultorea izan zen. Mugimunendu sinbolistako kide izan zen. "Ideiak margotzen nituen, ez gauzak". Bere margolan alegorikoek "Bizitzaren Etxea" izeneko ziklo epiko sinbolikoa osatu zuten. Hamar urte zituenetik ikasi zuen eskultura, eta hemezortzi urterekin Royal Academy of Artsen sartu zen. 1843 eta 1847 artean Italian bizi izan zen.

Ingalaterrara itzuli zenean, margolaritzan aritu zen.


Caccamo

Caccamo Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Caccamok honako udalerri hauekin egiten du muga: