Ikasturteari ekin diote Nafarroako Unibertsitate Publikoan

Ikasle berriei harrera egin diete gaur, eta bihar hasiko da ikasturte akademikoa formalki. Aurrez aurrekoak izanen dira saio guztiak, segurtasun neurri bereziak hartuta.

Zenbait neurri hartu dituzte Nafarroako Unibertsitate Publikoan ikasturte berria segurtasunez has dadin. Batik bat, ikasgelak berregituratu dituzte, eta txikitu egin dute talde bakoitzeko ikasle kopurua, distantzia fisikoa gordetzea helburu. Gainera, unibertsitateko ikasle guztiek maskara jantzita eduki beharko dute une oro, baita ondokoekin metro eta erdiko tartea gorde daitekeenetan ere.

Hasi berri den ikasturteko saio guztiak aurrez aurrekoak izan daitezen lehenetsi dute NUPen. Dena dela, iragarri dute neurri bereziak hartuko dituztela pandemiaren eboluzioak hala eskatzen badu. Unibertsitateak ohar batean adierazi duenez, egoerak nabarmen okerrera eginez gero ikasgela hibridoak prestatuko dituzte, saioen zuzeneko emisioa ahalbidetzeko, eta, premiazkoa bada, online irakaskuntzari helduko diote berriz, udaberriko itxialdian gertatu bezala.


Txuri Urdinek historia egiten jarraitzen du

Liga irabazi ostean, Txuri Urdinek historia egiten jarraitzen du, Kopa irabazi baitzuen igandean, Majadahondari 3-6 irabazita (2-0, 0-2 y 1-5). Liga ere Majadahondaren aurka irabazi zuten donostiarrek, eta, horrela, garaipen bikoitzarekin itxi dute denboraldia. Finala maldan gora jarri zitzaion Txuri Urdini, baina burua altxatzeko gai izan zen, eta neurketari buelta eman zioten Haizea Fernandezen, Leticia Abrisquetaren (bi aldiz), Cecilia Lopezen (bi aldiz) eta Maria Sernaren golei esker.

Futbolean, Realeko neskek gero eta gertuago dute hurrengo denboraldian Txapeldunen Ligan jokatzea, asteburuan Sevillari 1-2 irabazi ostean. Nerea Eizagirrek gol izugarria sartu zuen zelai erditik 0-1-ekoa egiteko, eta Amaiur Sarriegik egin zuen bigarrena. Mutilek, aldiz, partida txarra jokatu zuten ostiralean, eta hutsean berdindu zuten Betisekin Anoetan. Horrela, ligako seigarren postuan daude txuri-urdinak.

Saskibaloian, Ibaeta Basketek garaipen batekin itxi du liga, Teneriferi 82-76 irabazita. Orain, ligako final-laurdenetan dute burua donostiarrek: igandean jokatuko dute lehenengo neurketa Gironaren aurka, Gascan. Gipuzkoa Basketi dagokionez, 61-67 galdu du asteburuan Melillaren aurka. Ligako hamargarren postuan daude donostiarrak.

Eskubaloian, Bera Berak gero eta gertuago du Ligako garaipena. Larunbatean 33-24 irabazi zion Atletico Guardesi, eta ligako hurrengo neurketa irabaziz gero (maiatzaren 7an, Gijonen aurka), Ligako garaipena Donostiara etorriko litzateke berriz, txapelketa amaitu baino hiru jardunaldi lehenago.

PARTIDAK

Izotz hockeya

Emakumezkoen Kopako finala

Majadahonda 3 – Txuri Urdin 6

Futbola

Emakumezkoen lehen maila, 27. jardunaldia

Sevilla 1 – Reala 2

Gizonezkoen lehen maila, 32. jardunaldia

Reala 0 – Betis 0

Saskibaloia

Emakumezkoen lehen maila, 30. jardunaldia

Ibaeta Basket 82 – Tenerife 76

Gizonezkoen bigarren maila, 29. jardunaldia

Gipuzkoa Basket 61 – Melilla 67

Eskubaloia

Emakumezkoen lehen maila, 22. jardunaldia

Bera Bera 33 – Atletico Guardes 24


AITOR ARRUTI: AIZAN, OLENTZERO!

KOADERNO BERDEKO POSTALAK-15

Jon Andoni Martin / Jauregiko txondorra

Aizan, Olentzero,

gomendio labur batzuk egin nahi dizkinat,

hire lan neketsuak errazte aldera.

Emaien ikazkinei urre betierekoa,

intsentsua gustatzen zaionari,

mirra, aldiz, zer den benetan dakienari,

eta erregeei behin betiko erretirorako ikatza.

Emaien saria zigortutako errugabeei,

eta zigorra merezi gabe saritutakoei;

hustu hitzan ostutako diruz betetako zakuak

eta leporaino bete lapurrek hustutakoak.

Eta, azkenik, emaigun helduoi

bost urteko haurraren ilusio gordina

eta bost urteko haurrei emaien

beste bost urtez higan sinesteko poza.

P.D. : Emakumezkoen hikaz egin dinat, gure mitologiako irudi gehienak hika maite duten emeak direlako,

eta niretzako aldi berean eme eta gertuko haudalako.

Aitor Arruti Rezabal


Lau salaketa eta hiru atxilotu Sanferminetan ustez egindako sexu-erasoengatik

Horietako hiru atxilotu dituzte, eta ziurrenik datozen orduetan, laugarrena atxilotuko dute.

Hala adierazi du Cristina Ibarrola Iruñeko alkateak, Sanferminetako Babes Zibileko Toki Batzordearen lehenengo bileran parte hartu aurretik. "Dudan azken informazioa salatuak lau direla da. Hiru atxilotuta daude eta bat ziurrenik datozen orduetan atxilotuko dute", azaldu du alkateak.

Ibarrolak deitoratu egin ditu gertakari horiek, eta "Iruñeak sexu-eraso mota guztiak erabat errefusatzen" dituela nabarmendu du. Azpimarratu duenez, "lana egin behar dugu, baina ez bakarrik egun hauetan, faktore anitzeko lana da, eta urte osoan zehar lehentasunezko zerbait bezala landuko dugu".

Gainerakoan, adierazi du jaiak "oraingoz lasaitasunez" igarotzen ari direla, "jende askorekin eta giro onarekin". Gainera, alkateak langile guztien lana eskertu du (garbiketa, osasun zerbitzuak, segurtasun kidegoak...), "egunero ahalegin handiz lan egiten dutelako Sanferminak lasaitasun osoz bizi ahal izateko".


Gatz Museoko produktuen katalogoa osatzeko, erretratuak

Gatz Museoko produktuen argazkiak berritzeko asmoz, argazkiak ateratzen izan da Juan Luis Zabala Mallabi gatzagarra. Aurrera begira katalogoa berritzeko asmoa ere badutela adierazi dute Gatz Museoko arduradunek, eta, horrekin batera, ondo legokeela sare sozialetan horiek txertatzea, museoko zein herriko beste zenbait argazki berriturekin batera

Nikon D3500 argazki kamerarekin eta 15-55 milimetroko objektiboarekin aritu da produktuei argazkiak ateratzen Mallabi.

Gatz museoko produktuak argazkian.

Hondoa, zuria eta beltza

"Tela beltz bat erabili dut argazkien hondorako, eta baita argikaxa bat. Hala, produktuak hondo beltzean eta zurian atera ditut. Horrekin batera, palet txiki bat jarri dut produktuak gainean jartzeko, eta, erretratatutako produktuak bakarrik ateratzeaz batera, multzoan ere atera ditut. Lana amaitzean, museoko kanpoaldean ere aritu nintzen argazkiak ateratzen; hauek, akaso, artistikoagoak, errota martxan dagoela. Mugimendu sentsazioa sentiarazten duten erretratuak".


"Garrantzitsuena jendearen kontzientzia maila handitzea da"

2050ean Zumaia nolakoa izango den jakiteko Angela Cansecori elkarrizketa egin diogu energiari buruz.

Klima aldaketaren arazoari aurre egiteko atmosferara isurtzen den CO2 kopurua nabarmen murriztu behar da. Nola egin daiteke hori?

Nik uste dut egin beharko litzatekeen lehenengo gauza jendeak arazo honi buruz kontzientzia hartzea dela. Pixka bat egin behar da gai honek duen garrantzia aitortu, eta, pertsona bakoitzak eman behar ditu pauso txiki batzuk, nahiz eta txikiak izan, denok ematen baditugu, azkenean, guztion artean pauso hauek handiak izango baitira.

Uste duzu gure gizarte ereduan posible dela energia kopurua murriztea? Zer egin dezakegu?

Lehen esan dudan bezala, berriz ere errepikatzen dut: garrantzitsuena jendeak kontziente pauso txikiak ematea da. Adibidez, etxeetan argi guztiak piztuta eduki beharrean kontuan edukitzea eta gutxiago piztea. Berogailua ez edukitzea egun guztia topera, garraio publikoa erabiltzea… Egunero jende asko joaten da lanera bakoitza auto batean eta hau ekidin daiteke garraio publikoa erabiliz edo autoa konpartituz.

Zure iritziz posible da gure energia beharrak asetzea soilik energia iturri garbiekin?

Ez dakit, ez dauzkat datu zehatzak erantzun honi era zuzenean erantzuteko. Nik uste dut ez dela nahikoa izango, baina parteka daitezke eta energia garbi hauek eta orain arte dugun bizimodua partekatuz, bai hobetuko litzatekeela.

Gure herriko mendietan eolikoak jartzeko prest zeundeke? Eta itsasoan?

Egia esanda, mendietan haize errota hauek ikusten ditudanean ez zait batere gustatzen daukan inpakto bisuala, eta itsasoan ez litzaidake asko gustatuko ikustea, baina, mejora izugarria nabermenduko balitz… Nik, hala ere, uste dut ez direla agian hasiera batean pentsatzen zen bezain eraginkorrak, baina berriro esaten dut, nire ustez eta puntu garrantzitsuena, jendearen kontzientzia maila handitzea da.


Entzierro garbia izan da aurtengo lehenengoa

La Palmosilla ganadutegiko zezenek bi minutu eta 32 segundoan osatu dute ibilbidea. Sakabanatu egin dira hiru zezen Estafetan. Lau zauritu eraman dituzte ospitalera.

La Palmosilla ganadutegiko zezenekin hasi dira aurtengo entzierroak. Entzierro garbia izan da. Garbia, eta polita korrikalarientzat. Izan ere, zezen bat aurretik jarri da San Domingo aldapan, eta atzean geratu direnak Estafetan sakabanatu direnez, horiek ere euren aurrean korrika egiteko aukera eman diete korrikalariei.

Joaldunak joan dira San Domingon buru, baina zezen bat berehala jarri da horien buru, eta entzierroko ibilbide guztia egin du hala. Beste zezenak joaldunek babesean joan dira Mercaderesko bihurgunera arte, baina Estafeta hasieran erori egin dira hiru, eta hortik aurrera korrikalariak haien artean sartu ahal izan dira, sakabanatu egin baitira.

Ez da bereziki lasterketa azkarra izan; batez ere, zezen bat atzean geratu delako. 2:32 segundo iraun du. Erorikoak izan dira, ordea, eta zezen plazarako sarreran estu ibili da bat baino gehiago. Ondoren jakinarazi dutenez, lau zauritu eraman dituzte ospitalera. Horietako bat aurpegian zauritu da, eta beste bat, orkatilan.

San Fermin eguna izaki, Susana Nagorek jota bat kantatu du San Ferminen irudia dagoen tokian, entzierroa hasi aurretik, San Domingo aldapan. Hirugarren aldia zuten La Palmosillako zezenek Iruñeko kaleetan. 2019an aritu ziren lehen aldiz, eta iaz bigarrenez. 2022an oso azkar egin zuten zezen plazarako bidea.


[KORTXEAK ETA KRISPETAK] 'Casablanca beats'

Kortxeak & Krispetak zikloaren zortzigarren urtea izango da aurtengoa. Bi ikus-entzunezko eta kontzertu batez gozatzeko aukera izango dugu. Filmak Ortuño aretoan eskainiko dira, eta kontzertua, berriz, Falerina lorategian.

Bigarren saioan Nabil Ayouch-en Casablanca beats filma eskainiko da.

Anasek, rapero ohiak, Casablancako auzo xume bateko kultur etxe batean kolaboratzen du. Bere irakasle berriak bultzatuta, gazteak tradizio jakin batzuen zamatik askatzen saiatuko dira, beren pasioa bizitzeko eta hip hop kulturaren bidez beren burua espresatzeko, adierazpen askatasunaren aurkako mehatxu ugari jasaten dituen gizarte baten barruan. Informazio gehiago: oihaneder.eus


Van der Poel, garaile Loreton; Yatesek lider jarraitzen du

Alpecin Fenix taldeko txirrindulariak indar erakustaldia eman du azken igoerako aldapetan, Fabbro (BOH) gainditu eta garaipena lortzeko.

Mathieu van der Poel (Alpecin Fenix) herbeheretarrak irabazi du igande honetan Loretoko helmugan amaitu den Tirreno-Adriaticoko zazpigarren etapa (181 kilometro), Matteo Fabbro (BOH) italiarra azken kilometroan ezustean harrapatu eta gero. Sailkapen nagusian, Simon Yates britainiarrak (Mitchelton-Scott) liderraren elastikoarekin jarraitzen du.Hori bai, Van der Poelen garaipena harrigarri samarra izan da; izan ere, zazpiehun metroren faltan bazirudien garaipenak ez ziola ihes egingo Fabbrori, helmugatik hogei bat kilometrora iheskideak atzean utzi eta gero. Minutu erdiko tartea zabaltzea lortu du, eta Loretoko santutegira daraman azken aldapara itxuraz dena alde zuela iritsi da.

Alabaina, ez du aintzat hartu Van der Poelen indarra. Alpecin taldeko txirrindulariak azken kilometro gogoangarria egin du, eta helmugatik 200 metro eskasera harrapatu du Fabbro, eta baita gainditu eta atzean utzi ere. Azkenean, herbeheretarrak lau segundoko aldea atera dio Ruben Guerreiro (Education First) portugaldarrari, eta hirugarren sartu da Fabbro.Atzean, tropela hautsita iritsi da, hamar segundora, eta Alex Aranburu (AST) eta Simon Yates liderra sartu dira horren buru, bosgarren eta seigarren postuetan, hurrenez hurren.Astelehen honetan, lasterketaren zortzigarren eta azken etapa korrituko da, 10,1 kilometroko banakako erlojupekoa, proba honetako irabazlea nor den erabakiko duena.


Sute bat itzali dute Santa Barbara plazako garaje batean

Ibilgailu batek su hartu du Santa Barbara plazako garaje batean. Suhiltzaileek ingurua hustu eta sua itzaltzea lortu dute, eta ez da zauriturik izan.

Astearte honetako 11:00ak aldera, Gasteizko suhiltzaileek jakinarazi dute 09:30ak aldera ibilgailu batek su hartu duela Santa Barbara plazako garaje bateko bigarren solairuan, Posta kaleko 49. zenbakian, EH Bilduren Gasteizko egoitzaren parean.

Suhiltzaileek inguruko hainbat lokal eta etxebizitza hustu dituzte, kautelazko neurri gisa. Ondoren, sua itzali eta zonaldea aireztatu dute. Zorionez, ez dute inor aurkitu kiskalitako autoaren barruan, eta ez da zauriturik izan.

Momentuz ez da ezagutzen zein izan den sutea piztu duen arrazoia.


Sagardo dastaketa eta toka saioa Larraulgo jaietan


Herriko Mapa Morea osatzeko bigarren bilera irekia egingo dute datorren asteartean

Udaleko Berdintasun departamentuak joan den azaroan abiatu zuen herriko Mapa Morea osatzeko prozesua. Orain, herritarren ekarpenak jasotzeko bilera irekiak deitu ditu; joan den asteartean izan zen lehena, eta hilaren 24an egingo dute hurrengoa, 18:30ean, Etxezabalan.

Project Urbes enpresarekin ari da lanketa egiten eta aurrera egiteko parte hartze prozesua jarri dute abian. Horren haritik, galdetegi digital bat ere prestatu dute, urtarrilaren 31 bitartean erantzun ahal izango dena.


Telebistako errotuluak: Ikusentzulea estimulatzeko ezinbestekoak gaur egun

Errotulatzaileek nola lan egiten duten kontatu digu Aitor Ormaetxeak (Biba Zuek, ETB 1). Maria Gorosarri EHUko irakasleak atzerriko telebistetako joerak azaldu dizkigu, EE BB eta Alemania kasu.

Telebistako errotuluek garrantzi handia hartu dute azken urteotan. Pantaila geroz eta zatituago eskaintzen zaigu, letraz beteago. Ikusentzuleak estimuluak behar dituelako gertatzen dela hori, hala esan digute bai Aitor Ormaetxeak (ETB1 eko Biba Zuek saioko errotulatzaileak) eta baita Maria Gorosarri EHUko Komunikazio Zientzien Fakultateko irakasleak ere. Aitorrekin errotuluak ipnintzeko alderdi praktikoa ezagutu dugu bere lanpostuaren alboan eserita eta Mariarekin alde teorikoa.


"Ezagutzen ez dugun errebeldia eta arriskugarritasun genealogia itzela dugu emakumeok"

Pasioarekin hitz egiten du, eta pasioa eta lana elkartzen ditu etengabe. Zinema, historia eta feminismoa dira bere bizitzako filmeko protagonistak. Arauetatik aldendu, genero-aginduak dinamitatu eta erreferente berriak gorpuzten dituzten emakumeak erakusten dizkigu bere liburu, artikulu, hitzaldi eta ikastaroetan. Pantailetako emakume heroi horiek guztiak banan-banan ateratzen ditu bere poltsa handitik, guri hitz eta pitz aurkezteko.

María Castejón. Lizarra, 1975

Emakumeen historian eta ikus-entzunezkoetan egiten diren genero irudikapenetan aditua da. Zinema kritikaria, ikertzailea, saiogilea, teorialaria, programatzailea eta irakaslea. Errioxako Unibertsitatean Giza Zientzietan lizentziaduna eta Salamancako Unibertsitatean Historia Garaikidean doktorea. Iruñeko Emakumeen eta Zinemaren Nazioarteko Erakusketako zuzendari-kidea eta programatzailea izan zen hainbat urtez, eta artikulu eta ikerketa-lan askoren egilea da. Espainiako historiari, generoari eta zinemari buruzko Fotogramas de género (Genero fotogramak) eta Más fotogramas de género (Genero fotograma gehiago) eta Rebeldes y peligrosas de cine (Zinema errebelde eta arriskutsuak) liburuen egilea da. Bigarren Hezkuntzako irakaslea da.

Nola hasi zinen pelikulak arakatzen emakumeen historiaz hitz egiteko?

Ikasten ari nintzela zortea izan nuen eta, bereziki Frantzia eta AEBetatik, emakumeen historia liburuak hasi ziren iristen guregana. Bada lan bat oso interesgarria: Georges Duby-ren Emakumeen Historia, bost liburukitako entziklopedia moduko bat, bizitza aldatu zidana. Zinema beti izan dut gustuko eta doktoretza egin nuenean, zinema informazio iturri bezala hartu nuen 1975etik 2000ra arteko emakumeen historiaz hitz egiteko, garai hartan oraindik neure burua feministatzat jo ez arren.

Oso gauza gutxi zegoen idatzita emakumeen historiaz. Historiagile bezala askotan ikusi dut nekez agertzen direla iturri dokumentaletan. Atarrabiako emakumeen historia aztertu nuen, adibidez, 2018an argitara emandako lan mardul batean eta horretarako100 urteko udal aktak begiratu nituen. Gizonak baizik ez ziren agertzen, bai emakumeen pisu sozial eskasarengatik, baita hizkuntzarengatik ere, gaztelaniaz modu generikoan hitz egiterakoan gizonak baino ez direlako aipatzen. Idatzizko iturrietan ez bezala, zineman emakumeak badaude eta egon dira beti, nahiz eta oso bigarren planoko pertsonaiak izan. Horregatik oso iturri interesgarria iruditu zitzaidan emakumeen historiaz hitz egiteko. Bestalde, zinema askoz atseginagoa da ikerketa-lana egiteko berezko duen puntu artistikoarengatik eta hori niri beti gustatu izan zait.

Zer ikusten da zineman?

Behin betaurreko moreak jantzita, patriarkatua toki guztietan ikusten da. Zinemaz eta feminismoaz aritzerakoan bi bide daude: bata da emakumeok izan dugun errepresentazioa aztertzea, eta bestea, filmetan dauden emakume menderakaitz eta arriskutsuak erakustea. Azken hori da niri gehien gustatzen zaidan ikuspuntua, disidentzia erakustearena.

Disidentzia beti egon da zinemaren munduan, baina ez digute kontatu. Adibide bat: Mae West, emakume boteretsua, dibertigarria eta askea. Berak bazuen bere filmetako erabateko kontrola. Bazuen dirua eta hori ez da ohikoa zinemaren munduan. Ixabel Coixetek 25 film zuzendu ditu, estatu osoan pelikula gehien egin duen zuzendaria da, eta oraindik ibiltzen da diru eske bere lanak aurrera atera ahal izateko. Gure genealogiarako hain garrantzitsua izan den emakume bat zergatik izan da aldarrikatua gizonen aldetik soilik? Zergatik ez dugu geure egin? Eta bera bezala, beste emakume indartsu asko izan dira zinema klasikoan: Katharine Hepburnen pertsonaiak, Joan Crawford, Barbara Stanwick... zineman bada uste duguna baino disidentzia handiagoa. Hori da niri interesatzen zaidana, eskemak apurtzen dituzten emakumeak.

Gaur egun nolakoa da panorama?

Gaur egun plataforma handiek bakarrik bi proiektu mota erosten dituzte: emakumeak edozein genero bortizkeriaren biktima diren istorioak, edo beren burua ahalduntze prozesuan ari diren emakumeenak. Hori da erosiko dizutena, ez, ordea, telesail konplexuago bat. Baina ezin gara beti biktima izan edo beti ahalduntze ahaleginean ibili. Aurre-menopausia, esate baterako... bai, eta? Edo senarrak uzten zaitu, eta? Ahalduntzea oso ongi dago, baina denbora guztia horrekin bueltaka aritzea nekagarria da eta, gainera, gure gazteak oso ahaldunduta daude jada. Sortu behar dugu emakume gaiztoen, dibertigarrien, katxondoen... genealogia bat. Mota guztietako emakumeak egin behar ditugu. Zinemak bidegabeko errealitateak salatu behar ditu, baina iruditeriak eraikitzeko eta fantasiaz gozatzeko ere balio behar du.

Hala eta guztiz ere, oso une interesgarrian gaude, neurri handi batean plataformei esker. Feminismoaren laugarren olatua ezin da ulertu komunikabiderik eta fikziorik gabe.

"Feminismoaren laugarren olatua ezin da ulertu komunikabiderik eta fikziorik gabe”

Eta Espainiako Estatuan dagoen panoramaz, zer uste duzu?

Espainiako zinema industria oso txikia, paternalista, korporatibista eta matxiruloa da, eta horregatik ez dugu oraindik izan Me too bat, adibidez. Dirua ematen digute pelikula intimistak egiteko, baina gauza gehiago egin nahi dugu!

Dirua boterea da. Orain Barbie-rekin egin dutena paradigmatikoa da. Dirua lortu eta lan itzela borobildu dute. Baina oso gutxi dira orain Greta Gerwig zuzendariak izan duen aurrekontua lortzera iritsi diren emakumeak, Mae West bere garaian, Kardashian ahizpak eta gutxi gehiago. Lan itzela egin duten emakumeak dira eta asko irentsi behar izan dutenak, dauden tokira iristeko.

Barbie filmaren fenomenoa nola dakusazu?

Itzela da. Oso errelato zorrotza. Maskulinitatearen kritika bikaina egiten du eta horregatik hainbeste gizon sentitu dira minduta eta erreakzionatu dute gogor. Aldiz, estatuan egin duten Machos alfa telesaila maskulinitatearen irakurketa berri bezala saldu nahi digute, baina ez da horrela. Dibertigarria bai, baina ez da gauza bera. Hor ageri diren emakumeak histeriak jota daude edo pena ematen dute, eta hori oso perbertsoa da. Ematen du dena aldatzeko saiakera bat dela, deus alda ez dadin.

Argazkia: Dani Blanco / ARGIA CC BY-SA

Emakumearen begiradaz hitz egiten da askotan. Hori existitzen da?

Ez. Ez da emakumearena, baizik eta emakumeena eta ez da begirada, ikuspuntua baizik. Emakumeok ez gaude begira, besterik gabe. Elkarrizketa askotan galdetzen dute zer suposatzen duen emakume izateak edota nola moldatzen diren emakumeak errodajeetara joateko. Inoiz ez dugu hitz egiten gizonen begiradaz zineman eta ez diegu galdetzen norekin uzten dituzten haurrak lanera doazenean.

Emakumeok ez dugu lortzen bidea urratzea modu definitibo eta iraunkorrean. Bide urratzaileak badira eta aipatuak izaten dira komunikabideetan, baina gero inork ez daki lanean jarraitzen duten edo zer gertatu den haiekin.

Zure liburuko errebeldeak eta arriskutsuak nortzuk dira?

Zineman arauetatik aldendu, genero-aginduak dinamitatu eta erreferente berriak gorpuzten dituzten emakumeak dira. Zorigaiztoko emakumeak, errebeldeak, pistolariak, piratak, abenturazaleak, ama eta emazte txarrak, prostitutak, lesbianak, eroak, bortitzak... inposatutako arauak hausteagatik prezio bat ordaindu behar izan duten emakumeak. Zinema-pantailetan bizi diren protagonisten inguruan hausnarketa egitea proposatzen dut, haiek berreskuratu eta ikusarazteko.

“Beti esaten diet ikasleei ez gelditzeko agertzen den lehen emaitzarekin, algoritmoa oso kabroia delako eta beti sistemaren alde jotzen duelako. Ez dute prentsa irakurtzen, ez dute irratia entzuten dena gogaikarria delako. Dena da Tik-tok eta Instagram”

Nolakoa da telesailen eragina?

Telesailek gauza eta aukera berri asko ekarri dute. Publiko handiari zuzenduak daude eta ez ikusle talde murritz eta kontzientziadun bati. The Handmaid's Tale (Neskamearen ipuina) mugarria izan zen eta haustura asko eragin ditu. Beste telesail feminista garrantzitsu bat Big Little Lies (Gezur txiki handiak) izan da. Hori ikustean zerbait berria ikusten ari garen sentsazioa dugu.

Hauek bezalako lanak erreferente berriak ekartzen ari dira eta, gutxienez, lortu dugu lehen zeuden ageriko erreferente matxistak orain onartezinak izatea.

Zure #pikagramas-ak faltan somatzen ditugu Pikara Magazine-n…

Bai… han izan nintzen hamar urtez. Orain denborarik ez dut, baina itzuli nahi nuke. Pikara-k hautsi zituen feminismoa eta haren botere harremanen joko arauak. Hasieratik aukera eman zion jende askori nahi zuena esateko. Nik izugarrizko kariñoa diot, besteak beste, han egin nintzelako zinema kritikaria.

Orain irakasle zabiltza. Zer moduz gaztetxoekin?

Oso gustura. Goizean institutuan eta arratsaldeetan jarraitzen dut zikloak eta ikastaroak ematen, oso lan polita delako. Klasean Geografia eta Historia ematen dut, eta beti eramaten dut gaia, nola edo hala, zinema eta emakumeen historiaren aldera. Ikasgelan gauza asko egin daitezke. Feminismoaz hitz egiterakoan, hala ere, kontuz ibili behar da, gaztetxoak nahiko saturatuta daude. Ni eroso nago baliabide eta ezagutza asko dudalako, baina ulertzen dut irakasle askorentzat ikasgelan ko-heziketa egitea oso zaila dela, ez baitute horretarako formakuntza aski.

"Espainiako zinema industria oso txikia, paternalista, korporatibista eta matxiruloa da”

Gazteek informazio asko dute eta askotan berenganatzen dituzte sare sozialetatik iristen zaizkien aurreiritzi eta mezu erreakzionarioak. “Bortxatu dute, baina, jakina, minigona zeraman…”, halako komentarioak entzuten dira oraindik ere. Feminismoarekin lotutako kontuetan, beste gai askorekin bezala, beti gelditzen dira titularrarekin. Hori dela eta, hezitzaileok gure lan egiteko modua aldatu behar dugu: lehen ezagutzatik abiatzen ginen titularrera iristeko eta orain alderantziz egin behar dugu: lerro-burutik abiatuta, testuinguru guztia eman behar diegu. Eta ez da erraza. Gu azken belaunaldi analogikoa gara. Orain ezagutza entziklopedikoak ez du batere zentzurik, dena dago Interneten. Arazoa da abstraitzeko ahalmenik ez dutela.

Beti esaten diet ez gelditzeko agertzen den lehen emaitzarekin, algoritmoa oso kabroia delako eta beti sistemaren alde jotzen duelako. Ez dute prentsa irakurtzen, ez dute irratia entzuten dena gogaikarria delako. Dena da Tik-tok eta Instagram. Testuingurua ezagutu eta begirada kritikoa izaten erakustea da gure erronka nagusia.

Zergatik neskak egoten dira ia beti isilik?

Neskentzat bizirik irauteko estrategia bat da maskulinitate inbaditzailearen aurrean. Patioetan sozializatzeko moduak oso argi erakusten du hori: mutilak erdigunean futbolarekin eta neskak bazterrean, talde txikitan.

Badira neska borrokalariak, baina ez da ohikoena eta gehienetan nahiago dute ez nabarmendu. Neskek oso garesti ordaintzen dute hanka sartzea. Presio ikaragarria dute.

Adinarekin zer aldatzen da?

Esaten digutenean emakumeok bi gauza egiteko gauza garela, nik esaten diet emakumeok bi gauza aldi berean egiten ikasi egin behar izan dugula.

Gaitasun batzuk garatzen ikasi behar izan dugu eta horregatik zenbat eta zaharrago izan, orduan eta jakintsuagoak gara. Adinarekin, gizartearen bazterretan egonda, lotsa ere galtzen dugu neurri batean.

Señora moduan ikusia izateak lasaitasuna ematen digu. Askoz presio gutxiago dugu eta boterea ematen digu. Señora power izugarria da. 40 eta piko edo 50 urtetatik gora ikusezin bihurtzen bagara, goazen aprobetxatzera ikusezintasun hori gauzak egiteko.

AZKEN HITZA

Zinema egitearen prezioa

"Seguru Alex de la Iglesiasek ez duela Ixabel Coixetek bezainbesteko zailtasunik dirua lortzeko. Gertatzen da ohitu egiten garela. Barneratua dugu gizonek baino gehiago borrokatu behar dugula eta azkenean eskuragai dugunarekin moldatu behar dugula gure proiektuak aurrera ateratzeko. Oso erresilenteak gara, baina horrek ere oso alde iluna dauka: oso nekagarria da eta adin bat dugunok, batez ere, oso nekatuta gaude".


Abuztu guztian aldaketak izango dira hondakin komertzialak biltzeko ordutegian

Irailaren 4ra arte, 10:00etan bilduko dute Azpeitiko hondakin komertziala, ohiko egutegiari jarraituta eta egunero dagokion hondakin mota jasoz.

Abuztu guztian zehar hondakin komertziala biltzeko ordutegian aldaketak izango direla jakinarazi du Urola Erdiko Mankomunitateak. Irailaren 4ra arte, 10:00etan bilduko dute Azpeitiko hondakin komertziala, ohiko egutegiari jarraituta eta egunero dagokion hondakin mota jasoz.


Galdu egin dute Iraurgi Saskibaloiaren talde nagusiek

Alcobendasek 54-62 hartu zuen mendean Domusa Teknik ISB Azpeitian, eta Juaristi ISBk 87-72 galdu zuen Ourensen.

Iraurgi Saskibaloiaren talde nagusiek porrot banarekin osatu dute asteburuko jardunaldia. Beren ligetako azken postuetan jarraitzen dute, LF Challenge ligaren azkenaurreko tokian Domusa Teknik ISBk, eta Urrezko LEB ligaren azken tokian Juaristi ISBk.

Domusa Teknik ISBk Vantage Towers Alconbendasekin neurtu zituen indarrak atzo Azpeitiko kiroldegian, eta sailkapenaren goiko aldean dabilen Madrilgo taldea 54-62 nagusitu zen. Atsedenaldiaren aurretik ireki zuen tartea markagailuan Alconbendasek. Bisitariek lehen bi laurdenak 14-18 eta 11-19 menderatuta, 12 puntu atzetik zela ekin zion Iraurgik bigarren zatiari; eta azken bi laurdenak irabazi (18-17 eta 11-8) eta aldea murriztea lortu bazuen ere, ez zen nahikoa izan emaitza Azpeiti-Azkoitiko taldearen alde jartzeko.

Sara Iparragirre, 13 puntu saskiratuta eta 15 puntuko balorazioarekin; eta Intza Lizarazu, 11 puntu saskiratuta eta 12ko balorazioarekin, izan ziren atzo Iraurgikoen jokalaririk nabarmenenak. Emilia Ferreirak 5 puntu eta hiru erreboterekin egin zuen debuta Domusa Teknik ISBrekin. Datorren asteburuan, hemezortzigarren jardunaldian, Picken Clareten kantxan jokatuko dute Joseba Lizarraldek gidatutako emakumeek.

Ourensen ezin Juaristi ISBk

Galizia aldetik esku hutsik itzuli da Juaristi ISB. Atzo, Ourensek 87-72 gainditu zuen Mikel Odriozolaren taldea. Domusa Tekniken antzera, Juaristi ISBkoak ere hasieratik ibili ziren markagailuan atzetik, eta emaitza aldatu nahian eta ezinean hortik amaierara arte. Partidako lehen laurdenean (22-14) zein atsedenaldiaren ondorengoan (28-20) lortu zituzten Ourensekoek alderik handienak; beste biak askoz parekatuagoak izan ziren (14-16 bigarren laurdena, eta 23-22 azkena), baina estutasun gehiegirik gabe eutsi zioten abantailari galiziarrek.

Nathan Hoover izan zen atzokoan Iraurgikoen jokalaririk nabarmenena: 21 puntu saskiratuta, 20ko balorazioa eskuratu zuen. Etxean ariko da datorren asteburuan Juaristi ISB, Lleidaren kontra.


Entzun daiteke 'Hümean hümeko', Ro taldearen disko berriko aurrerapen kanta

Azkoiti-Azpeitiko musika taldeak zortzi abestiz osatutako Baiagoan diskoa kaleratuko du datorren ostegunean, eta haren bideoklipa entzungai da sarean.

Ro Azkoiti-Azpeitiko musika taldeak bigarren diskoa kaleratuko du hil honen 19an, datorren ostegunean. Baiagoan izena jarri diote lan berriari, eta haren aurrerapen diskoa entzun daiteke dagoeneko: Hümean hümeko.

Gorka Alcaldek, Josu Usobiagak, Iñigo Gonzalezek, Mikel Iraetak eta Iker Amenabarrek osatzen dute boskotea. Zortzi abestiz osatutako lana ondu dute musikariek, eta Gaua Estudioan grabatu. Nahasketa eta masterizazio lanak, berriz, Ultramarinos estudioak egin ditu. Bestalde, Kulturaz kooperatibak egin du Hümean hümeko abestiaren bideoklipa.


Aizpuru-Murua eta Elizegi-Maiz izan dira garaileak final laurdenetako partidetan

Antton Pebet memorialeko final laurdenak jokatu dira gaur arratsaldean. Lehen partida Murua-Aizpuru bikoteak irabazi du Elizalde eta Urruzolaren aurka (22-6). Bigarrena, Maizek eta Elizegik irabazi dute Arribillaga-Ibarloza bikotearen aurka (22-6).

Lehen partida markagailuak bestelakoa erakusten duen arren, hobea izan da; bai teknikoki eta baita atzelariei dagokienez. Bigarren partidan, berriz, hutsegiteak ugari izan dira.


LPEE Moskurekin lerrokatu da, eta petrolio ekoizpena murriztuko du

Erabaki «tekniko» bat dela argudiatu du taldeak, motelaldi ekonomikoak prezioan izan dezakeen eragina txikitzeko. Bi milioi upel gutxiago ekoitziko dituzte, munduko produkzioaren %2 inguru.

Gerrak Ukrainan jarraitzen duen bitartean, energiaren merkatu globalean beste bat garatzen ari da, eta, gasarekin gertatzen ari den bezala, petrolioa ere ez dago hortik salbu. Europako Batasunak AEBekin eta Erresuma Batuarekin batera Errusiako petrolioari prezio muga ezarriko diola berretsi eta egun berean, LPEE+Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundean biltzen diren arabiar herrialdeak eta haien aliatuak —tartean Errusia— Moskurekin lerrokatu dira, eta ekoizpena murriztea erabaki dute: bi milioi upel gutxiago ekoitziko dituzte egunean, munduko produkzioaren %2 inguru. Murrizketa handia da, eta horrek luze gabe petrolioaren prezioaren handitzea ekarriko du, eta aztoratuta dabilen energien merkatuari beste kolpe bat eman.

Esanahi politiko handia du erabakiak; dena den, karteleko kideek nabarmendu dute neurri «tekniko» bat dela: inflazio handiak eragin dezakeen atzeraldi ekonomikoari erantzuteko egin dutela, motelaldi horrek petrolioaren kontsumoa asko jaitsiko duelakoan, bai eta prezioa ere.

Izan ere, ekainean 120 dolarrak gainditu ondoren, azken hilabeteetan nabarmen merkatu da Brent upela, 90 dolarrera jaitsi baita. Gehiago ez merkatzea litzateke helburua, baina, analisten arabera, ezin da baztertu erabakiaren ondorioz ekaineko kopuruetara berriz itzultzea. Karteleko kideak abenduaren 4an bilduko dira berriro.

Ohi bezala Vienan elkartu dira asteazken honetan, lehenengo aldiz aurrez aurre COVID-19aren pandemia hasi zenetik, esku artean pisu handiko erabaki bat zuten seinale. Bileraren aurretik ziurtzat ematen zen produkzioa murrizteko erabakia hartuko zutela, 500.000 eta milioi bat upel artekoa, baina, azkenean, bi milioikoa adostu dute. Edonola ere, ikusteko dago hori nola gauzatuko duten, gauza bat delako hitzez adosten dutena, eta beste bat herrialde bakoitzaren benetako produkzio gaitasuna.

Bidenen presioak

Pandemiaren gogorrena igaro ostean, LPEE+eko kideak ekoizpena apurka handitzen aritu ziren —100.000 upel gehiago egunean—, baina hori gutxiegi izan zen orduko eskariari erantzuteko. Ukrainako gerra hastearekin batera, beharra handitu egin zen, eta, ordutik, AEBek beren erreserbetan duten petrolioa saltzen aritu dira —milioi bat upel gehiago egunean—, bereziki Europan. Hori gelditzeko asmoa zuen Washingtonek, baina LPEE+ taldearen erabakiak berea berrikustera eraman dezake.

Gainera, petrolioaren prezioa oso gai arantzatsua da AEBentzat. Batetik, mesede egiten die hango ekoizleei —munduko ekoizlerik handiena bilakatu da azken urteetan—, baina herritarren patrikari kalte handia egiten dio, eta hori arma politiko arriskutsu bat da Joe Bidenentzat; are gehiago orain, hilabete eskas barru agintaldi erdiko hauteskundeak dituelako.

Biden udatik aritu da LPEEko kideen erabakietan eragin nahian. Uztailean, irentsi egin zituen aurretik Saudi Arabiako agintarien aurka egindako adierazpen gogorrak, eta bidaia egin zuen herrialdera, petrolio ekoizpena handitzeko eskatzeko. Bilera horrek fruiturik apenas izan zuen: abuztuan pixka bat igo zuten ekoizpena, eta irailean pixka bat jaitsi. Azken erabakiak bi herrialdeen arteko harremanak gaiztotu ditzake.

Gaur egindako adierazpenetan ondorio ekonomikoei heldu die Bidenek. Azpimarratu zuen orain produkzioa mantendu behar dela eta gutxitzeak bereziki «diru sarrera txikiko eta ertaineko herrialdeei» eragingo diela.


'Sonidos en el recuerdo' erakusketa

Antzinako irratiekin ondu du esposizioa Javier Solerrek. Astegunetako ordutegia 18:00etatik 20:30era artekoa izango da, eta, asteburuetakoa, 11:00etatik 13:00etara. Sarrera, doan.


Lehia estua, Kontxako banderan

Donostia Arraun Lagunak, Orio Orialki, Donostiarra eta Hondarribia Bertako igogailuak Euskotren Ligako lau traineruak igandean, irailaren 12an, 10:00etatik aurrera, Kontxako bandera lehiatuko dute. Lugañene eta mirotzen arteko lehia estua espero da lehen jardunaldian biek estropadako errekorra hautsi ostean

Irailaren 5ean, probako lehen jardunaldian lortu zuten sailkapena lau ontziek. Herritarrak kide dituzten eskifaiak, Donostia Arraun Lagunak eta Hondarribia Bertako igogailuak, bigarren txandan parte hartu zuten. Hibaika eta Chapela izan zituzten arerio.

Lehen txandan, Orio Orialki izan zen nagusi. Estropadako denborarik onena markatu zuen mirotzen taldeak, 10:33,26. Donostiarra bigarren izan zen, 10:40,24; hirugarren postua Tolosaldeak erdietsi zuen, 10:46,68 eta azkenik, Deusto helmugaratu zen. Euren lana eginda zain geratu ziren.

Denbora horiek buruan itsasoratu ziren bigarren txandako ontziak eta Donostia Arraun Lagunakek, berriro ere, Kontxako bandera irabazteko hautagai dela erakutsi zuen talde horiak lehen txandan ezarritako errekorra gaindituz.

Hasieratik beste aurkariei aurre hartu eta Orio Orialkik lehen txandan egin antzera 5 minutu eta 03 segundo behar izan zituen ziaboga iristeko. Bigarren luzean, berriz, azkarragoa izan zen Lugañene eta 10:31,62 denbora egin zuen helmugan.

Atzetik, hamahiru segundora iritsi zen Hondarribia Bertako Igogailuak. Taldeko kide Intza Fernandezek azaldu digunez, "gure Estropada egitera atera ginen, Arraun Lagunak urruti geratu zitzaigun hasieratik eta beste erreferentziak hartu genituen kontuan". Eta sailkapen orokorrean laugarren denborarik onena egin zuen Ohorezko txandan sailkatuz.

Hibaikak 10:49,16 behar izan zuen ibilbidea egiteko eta Chapelako galiziarrek, 10:58,74.

Helburu ezberdinak

Talde berdea pozik da, berriro ere, Kontxako badian Ohorezko txandan lehiatu ahal izateagatik. Fernandezek aipatu modura, astez aste euren helburua aldatzen joan da: "Gure helburua hasieran Kontxarako sailkatzea zen eta gero, Ohorezko txandan sartzea."

Euskotren Ligan gertatutakoaren ostean, Hondarribia Bertako igogailuak taldeko kideek ez dute bandera buruan, baina Ohorezko txandan euren hoberena emango dutela aurreratu du Fernandez herritarrak. "Gure bertsio onena ematen saiatuko gara. Ezustekorik ematekotan denbora hobekuntza bat izango da. Denboraldi osoa nola joan zaigun ikusita, nahiko zaila ikusten dut beste munduko zerbait egitea orain azkeneko estropadan. Izan ere, jaso dugun prestaketa puntu bateraino iristen baita".

Era berean, Kontxako banderako sailkapena eta bi saioak Euskotren Ligako jaitsiera prestatzeko baliagarriak izan direla onartu du. "Kontxako banderak, batez ere, playoffera doazen aurkariak ikusi eta taldearen egoera neurtzeko balio izan digu".

Donostia Arraun Lagunak tostako kide Aiora Belartietak eta bere talde kideek bestalde, bandera dute helburu. Gipuzkoako, Euskadiko eta Euskotren Ligako banderak irabazi ostean, Kontxako Bandera ere eskuratzeak denboraldi paregabea biribilduko luke.

Alabaina, saria bereganatzeko berriro ere Orio Orialki gainditu beharko dute Ohorezko txandan. Segundo bat eta 64 ehuneko. Hori da bi taldeen arteko aldea. "Lehia parekatua" espero dute, beraz, Lugañeneko eskifaia kideek Belartietaren hitzetan.

Donostiarra Lacturalek edo Hondarribi Bertako Igogailuak taldeak 8 segundo eta 14 segundotara daude, hurrez hurren, eta horrek lasaitasuna ematen diela onartu du Lugañeneko kideak. Hala ere, estropadan ezustekoa eman dezaketela uste du Belartietak.


Alarma egoera ezartzeko eskatu diote Urkulluk eta Chivitek Sanchezi

Alarma egoeraren kudeaketa erkidegoen esku uzteko eskatu dute EAEko eta Nafarroako buruzagiek.

Estatu osoan alarma egoera ezartzea eskatu dio Iñigo Urkullu lehendakariak Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari. Alarma egoera 15 egunez egongo litzateke indarrean eta haren kudeaketa autonomia erkidegoen esku egongo litzateke, Estatuarekin koordinatuta.

Iñigo Urkullu lehendakariak agerraldia egin du ostiral honetan, Lehendakaritzatik, alarma egoera eskatzeko erabakia zergatik hartu duen azaltzeko. Hasteko, azken egunetan detektatutako "kasu positiboen gorakada" aipatu du eta ondoren neurriak ezartzeko "ikuspuntu juridikotik Jaurlaritzak dituen mugak" azaldu ditu, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak atzo hartutako erabakiari aipu eginez: Jaurlaritzak sei pertsonatik gorako taldeak debekatzeko hartutako erabakia atzera bota zuen, oinarrizko eskubideak urratzen dituela eta babes legalik ez duela iritzita.

Halaber, ohatarazi du datozen egunetan ere "kutsatzeen kopuruak goranzko joera" izango duela eta ezinbestekoa izango dela "neurri murriztaile zorrotzagoak" hartzea, eta horretarako derrigorrezkoa dela alarma egoera indarrea egotea.

ZURE INTERESEKOA IZAN DAITEKE: Jaurlaritzak alarma egoeran har ditzakeen neurriak

Ildo horretan, Urkulluk baieztatu du litekeena dela Jaurlaritzak sei pertsonatik gorako topaketa debekatzea, "betiere familia unitate berekoak ez badira, noski". EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren ebazpanearen ondorioz, une honetan "gomendioa" baino ez da eta.

Jaurlaritzak har ditzakeen beste neurri batzuk hauek dira: gaueko aisialdia mugatzea –Urkulluk baztertu egin du etxeratze-agindua kontzeptua erabiltzea- edota egoera larrian dauden udalerrietara edo eskualdeetara soilik mugitatutako konfinamendu perimetralak ezartzea.

Hala, Euskal Autonomia Erkidegoa konfinatzeko aukera oraingoz mahai gainean ez dagoela azpimarratu du. "Lurralde jakin batentzat edo erkidego osoarentzat konfinamendua ezartzea litzateke azken aukera", erantsi du.

Halere, ez du baztertu aurki neurri gehiago hartzea, "zorrotzagoak eta sakonagoak", birusaren hedapena murriztu ahal izateko.

Horrez gain, Urkulluk nabarmendu du bere erabakiak Osasun Sailaren babesa duela, baita LABI Euskadiko Babes Zibileko Planaren aholku batzordearena ere. Horrenbestez, alarma egoeraren eskaera ofizialki egingo du gaur bertan Jaurlaritzak "horren gaineko kudeaketa erkidegoak berak hartuta".

Bestalde, larunbatean (00:00etan) sartuko dira indarrean EAEko Aldizkari Ofizialean argitaratu berri dituzten neurri murriztaile berriak.

EAEk 1.000 kutsatze baino gehiago atzeman ditu azken 24 orduetan; 1.207 guztira. Gainera, positiboen portzentajea % 7,7tik % 8,5era igo da (abuztutik izandako tasa altuena).

Nafarroak alarma egoera kudeatzea eskatu du

Bestalde, Maria Chivitek ez du alarma egoera ezartzeko eskaerarik egin, baina Espainiako Gobernuak indarrean jarriko balu, tresna horren kudeaketa Nafarroako Exekutiboaren esku utz dezala galdegin dio oharra bidalita.

Osasun arduradunek atzo Madrilen egindako bileran, Nafarroako Gobernuak azpimarratu zuen pandemiari aurre egiteko neurri zorrotzagoak ezarri nahi dituztela baina horretarako berme juridikoak behar dituztela.

"Beti esan dugu horrelako neurri batek erkidegoen eta Espainiako Gobernuaren arteko adostasuna izan beharko lukeela", adierazi du Chivitek.

Halaber, alarma egoera Nafarroarentzat eta gainerako erkidegoentzat baliagarria izango dela espero du, "birusa gelditzeko ardura administrazio guztiena delako, eta erabakiak eraginkorrak izateko batera ibili behar dugulako".

Estatuko beste hainbat erkidegok ere eskatu diote Pedro Sanchezi alarma egoera ezartzea, hala nola Kataluniako, Astuarisko, Errioxako eta Extremadurako gobernuek.

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Albiste faltsuak zabaldu dira; beraz, agintariek emandakoei bakarrik egin kasu. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu COVID-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena eskuak sarri garbitzea dela. Ahoa estaltzeko maskarak derrigorrezkoak dira EAEn eta Nafarroan. Iparraldean, "espazio publiko itxietan" da derrigorrezkoa, baita Lapurdiko herri eta hiri nagusietan ere.


Erakusketa: "Emakumeak elikadura-burujabetzaren protagonistak. Kubarren eta euskaldunen bizipenak"

Epea: abenduak 4-13.

Tokia: Sutegiko erakustaretoa.

Zehaztasunak: "Argazki-erakusketak zortzi emakume nekazari kubatarren eta zortzi euskal nekazarien eguneroko lana biltzen du, emakumeen biografiek eta 40 argazki baino gehiagok osatzen dutelarik erakusketa. Argazki dokumentalak Josu Trueba eta Pau Collek eginak dira. Euskadi-Cuba Elkartearen eskariz eta EHNE-Bizkaiaren laguntzaz sortu zen.

Antolatzailea: Tadamun.


Segurtasun-neurriak indartuko dituzte abuztuaren 4tik 9ra Gasteizen, jende-pilaketak saihesteko

Iaz bezala, aurten ere Andre Maria Zuriaren plaza itxita egongo da abuztuaren 4an, 15:00etatik 19:00ra bitarte.

Gasteizko Udalak eta Eusko Jaurlaritzak "arduraz" jokatzeko deia egin die herritarrei, baita hiriko kaleetan pilaketak ekiditeko ere, batez ere, abuztuaren 4tik 9ra bitartean, orduan ospatuko lirateke eta bigarrenez bertan behera geratu diren jaiak. Gainera, osasun-segurtasuna bermatzeko dispositibo zabala prestatu dutela iragarri dute.

Aurten ere Zeledon ez da kanpandorretik jaitsiko. Gainera, iaz bezala, abuztuaren 4an, 15:00etatik 19:00etara, itxi egingo dute Andre Maria Zuriaren plaza, hesi eta guzti, istiluak saiheste aldera, eta Ertzaintzako eta Udaltzaingoko langileak zorrotz gainbegiratuko dute plaza ingurua. Era berean, egun horietan zehar 16:30etik 19:00etara debekatuta egongo da plazan mahairik jartzea, baina hori bai, barruan ibili ahal izango da.

Josu Erkoreka lehendakariorde eta Segurtasuneko sailburuak eta Gorka Urtaran Gasteizko alkate eta EUDELeko presidenteak "Ertzaintzaren eta Gasteizko Udaltzaingoaren arteko Koordinazio Batzordea" deitu dute ostegun honetan. Helburua bi polizien artean koordinatutako neurriak eta operatiboak aztertzea eta planifikatzea izan da, indarrean dagoen osasun-araudia errespetatzeko.

Besteak beste, pilaketak sahiesteko hainbat neurri hartu dituztela iragarri dute. Kalean, prebentzio-lana areagotuko da eta jende pilaketak izaten diren ohiko lekuetan, batez ere Gasteizko Alde Zaharrean. Era berean, Ertzaintza eta Udaltzaingoa elkarlanean arituko da "kale edateak" eta antzekoak ekiditen saiatzeko.

Ekitaldi ofizial bakarrak Udalak egindako kontzertuak eta jarduerak izango dira, eta Udala bera arduratuko da parte-hartzaileen edukiera eta distantzia kontrolatzea.


Brontzezko domina eskuratu du Kirolgi OBBk 19 urte azpiko Espainiako txapelketan

OBBko bateatzaile bat asteburuan Espainiako Txapelketa jokatzen. (OBB) 19 urte azpiko Espainiako Txapelketan hiru partida jokatu zituzten oriotarren sailkapen fasean, Kataluniako Proyecte, eta Valentziako Fenix eta Antorcharen aurka. Lehen partida galdu bazuten ere, beste biak irabazi egin zituzten, eta finalerdia jokatzeko sailkatu ziren. Finalerdian Sant Boi taldea izan zuten aurkari. Partidan zehar oriotarrak markagailuan aurretik izan baziren ere, azken unean kataluniarrek aurre hartu zieten, eta OBBk finala jokatzeko txartela galdu zuen. Bartzelonako Viladecans taldearen aurka jokatu zuten oriotarrek 3. eta 4. postua erabakitzeko partida, eta OBB 5-1 gailendu zen partidan, hirugarren postua lortuz. Taldeko arduradunek jokalarien "ilusioa, borrokatzeko grina, erasorako indarra eta defentsan eginiko lana" nabarmendu dute. Gainera, Uxue Modre jokalari gazteak erasoan eta Amaia Larrazak pitxeoan egindako lana aipatu dute; azken horri, txapelketako pitxerrik onenaren saria eman zioten. Hurrengo partida Igandean Orioko OBBk Kataluniako Sant Boi taldea izango du aurkari Orioko Mendibeltz Zelaian. Lehen partida goizeko 11:00etan hasiko da.


Ikasleak, selektibitatearen atarian

Honako erreportaje honetan, amaitzear dagoen ezohiko ikasturtearen azken txanpa nola bizi duten azaldu dute Azpeitiko Iraurgi Ikastetxeko Mirari Badiolak eta Joseba Azpillagak, Azpeitiko Ikastola Ikasberriko Eneko Larrañagak eta Oteiza Lizeoko Nahia Arostegik.

Koronabirusa tarteko, bukatzear dagoen ikasturtea berezia izan da ikasleentzat. Aurrez aurreko eskolak bertan behera utzi zituztenez, etxetik jaso behar izan dituzte klaseak. Ikasturtea are konplikatuagoa izan da batxilergoko bigarren mailako ikasleentzat. Izan ere, aurten selektibitatea dute jokoan. Orain, probaren atarian daude: uztailaren 6an 7an eta 8an egingo dute selektibitatea.

Honako erreportaje honetan, amaitzear dagoen ezohiko ikasturtearen azken txanpa nola bizi duten azaldu dute Azpeitiko Iraurgi Ikastetxeko Mirari Badiolak eta Joseba Azpillagak, Azpeitiko Ikastola Ikasberriko Eneko Larrañagak eta Oteiza Lizeoko Nahia Arostegik.


Gipuzkoako Auzitegiak berriz ireki du Pasaiako segadaren auzia

1984ko martxoan Komando Autonomoetako lau kide hil zituzten Pasaian izan zen polizia operazio batean. Auzibide luzea izan du kasuak, baina ateak itxi dizkiote ikerketari behin eta berriz. Gipuzkoako Auzitegi Nagusiak, baina, aurrez aurreko idenfikazio proba batera deitu du orain Joseba Merino lekukoa.

Gipuzkoako Auzitegi Nagusiak berriz ireki du Pasaiako segadaren auzia. Hori dela eta, auzitegi horrek deklaratzera deitu ditu 1984ko martxoaren 22an Pasaian izan zen polizia operazioan parte hartu zuten zazpi lagun. Hasiera batean otsailaren 19rako zuten horiek epaitegiko hitzordua, baina martxoaren 28ra atzeratu dute data hori.

Santiago Gonzalez Pasaian hildakoen senideen abokatuaren ekimenez lortu dute auzia berriz zabaltzea, eta Uztarriak jakin ahal izan duenez, sorpresa handia eragin du epaitegiaren erabakiak. Izan ere, Gipuzkoako Auzitegiak 2016ko otsailean, "ikerketarako elementurik ez" zegoela argudiatuta, instrukzio fasean itxi egin zuen auzia. Orain, baina, bada berrikuntza bat: akusazio partikularrak hainbatetan eskatu duen baina ukatu egin izan zaion identifikazio saioa egingo du epaileak. Joseba Merino segadatik bizirik atera zen kidea deitu du aurrez aurreko identifikazio probara, hiltzaileren bat identifikatu ahal dezakeen ikusteko.

Auzibide amaiezina

Pasaian gertatutakoa argitzeko bidea duela ia 40 urte hasi zuten hildakoen senideek. Zehazki, 1984an jo zuten epaitegietara, baina bi urtera artxibatu egin zuten kasua. Donostiako Instrukzio 2. Epaitegiak diligentziak itxi zituen 2004an, kasua preskribituta zegoela eta gertaeraren egile jakinik ez zegoela arguadiatuta.

Dena den, horren aurrean helegitea aurkeztu zuten senideek eta Azpeitiko Udalak –erakundeak 2001etik parte hartu du Pasaiako segadaren auzi judizialean, herri akusazio gisa, Miguel Castells abokatuarekin–, eta Gipuzkoako Auzitegiak berriz ireki zuen ikerketa, polizia operazio haren bueltan irregulartasun zantzuak bazirela eta auzia ezin zela preskribatu esanda. 2016ko otsailean, ordea, berriz itxi zuen auzia Donostiako epaitegiak, "deliturik ez" zuelako frogatu.

Horren aurrean, ikerketa artxibatzearen aurka eta "heriotzak ikertzearen alde", helegite bana jarri zuten hildakoen senideek eta Azpeitiko Udalak, 2016ko otsailean. Helegite horiek ere atzera bota zituen Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak, eta erabaki horren aurka babes helegitea aurkeztu zuen udalak. Dena den, hori ere atzera bota zuen Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak. Horregatik, 2017ko urtarrilean babes helegitea aurkeztu zuen Udalak Espainiako Auzitegi Konstituzionalean, baina maiatzean jakinarazi zuen auzitegiak ez zuela hura onartu.

Espainiako Justiziako bidea agortuta, Europara jo zuten senideek nahiz Azpeitiko Udalak. 2017an aurkeztu zuen herri akusazioak helegitea Giza Eskubideen Europako Auzitegian, eta hildakoen senideek, berriz, 2018aren hasieran. Udalaren helegitea ez zuen onartu erakundeak, ezta senideena ere.

1984ko martxoa

Martxoaren 22an 39 urte beteko dira Espainiako Estatuko segurtasun indarrek Komando Autonomo Antikapitalistetako lau kide hil zituztenetik. 1984ko martxoan gertatu zen. Egun batzuk lehenago, Komando Autonomoetako kide zen Rosa Jimeno oriotarra bahitu zuen Espainiako Poliziak, eta, bere kideekin Pasaiako badian hitzordua egitera behartu zuten. Itsasontziz iritsi ziren Pasai Donibanera eta tiroka hartu zituen Poliziak. Dionisio Aizpuru Kurro eta Pedro Mari Isart Pelitxo azpeitiarrak eta Rafael Delas Txapas eta Jose Maria Isidro Izura Pelu iruindarrak izan ziren gertaera horretan hil zituzten lau kideak. 113 bala zulo zituzten lau gorpuek. Hildakoen senideek gertatutakoa argitzeko hainbat auzi bide hartu dituzte ordutik, baina ez dute lortu auzia ikertzerik.


Zaintzailea zaintza eske

Bizkaiko zahar etxeetako zaintzaileek sektore publikoko langileen lan baldintza berak exijitu dituzte. Ratioak handitzeko eta gaixoaldiak lehen egunetik betetzeko eskatu dute, Bilbon.


Diana Iniestaren 'Zaurgarria' erakusketa ikusgai Iruñeko Ziudadelan

Irailaren 26ean inauguratu zen Diana Iniesta Erratzun bizi den kataluniarraren erakusketa. Azaroaren 15era arte egonen da Zaurgarria erakusketa ikusgai Iruñeko Ziudadelako Bolborategian.

Bortz sailetan irudikatuta daude Iniestaren bizipenak New York eta Baztani buruz duen pertzepzio pertsonala, Erratzuko lantegitik egindako begiradarekin. Guztira erretratua eta figura, bodegoia zein pasaia biltzen dituzten 45 olio-pintura dira erakusketan daudenak.

Zaurgarria erakusketa Iruñeko Ziudadelako Bolborategian dago ikusgai azaroaren 15era arte. Honakoa da aretoaren ordutegia: asteartetik larunbatera 11:30etik 13:30era eta 18:30etik 21:00etara. Igande eta jai egunetan, berriz, 11:30etik 13:30era.


Jon Crespo presoari ezarritako gradu-erregresioa salatzeko manifestazioa deitu du Sarek Galdakaon

Auzitegi Nazionalak Jon Crespo preso galdakoztarrari hirugarren gradua baliogabetu dio. Horren aurrean Sarek manifestazioa deitu du otsailaren 12an, larunbatez, Galdakaon: “El Duesoko tratamendu-batzarrak Jon Crespo euskal presoari hirugarren gradua emateko erabakia hartu ondoren, Auzitegi Nazionaleko Fiskaltzak gradu hori atzera botatzeko hartu duen erabakia beste urrats bat da gure herrian bizikidetzarako bidea oztopatzeko”, diote. Manifestazioa 13:00etan izango da Kurtzeko plazatik.

“Berriro esan behar dugu espetxeetako tratamendu-batzordeek gradu-progresioak edo espetxeko baimenak ematea onartzen dutenean, irizpide profesionalen arabera hartzen dutela erabaki hori. Eta irizpide horiek zuzendu nahi ditu Fiskaltzak, Jon Crespok izan duen espetxe-bilakaeraren berri izan gabe”, diote Saretik: “Berriro ere oztopoak jarri nahi dituen jarrera baten aurrean gaude. Jarrera horren oinarrian irizpide politikoak baino ez daude, eta gainditu behar eta nahi ditugun etapetara garamatza”.

Halaber, Basauriko espetxeko tratamendu-batzarrari eskatzen diote Cresporen hirugarren gradurako progresioa berriro aztertzea eta berrestea: “Basauriko espetxeko tratamendu-batzarrak uste badu presoa hirugarren graduan egoteko moduan dagoela, eta lan-munduan sartuta egoten jarraitu ahal duela, orain arte egon den bezala, hirugarren gradurako progresioa berriro aztertzeko eta berresteko eskatzen diogu”, diote Saretik.


Ekhi Lekuona hondarribiarra, munduko txapeldun

Albiste oso onak heldu dira herrira asteburu honetan, Tunisiatik hain zuzen ere. Bertan izan baitira asteburu honetan Washiken kenpo kai klubeko kirolariak. Ekhi Lekuona, Maiana Lekuona eta Ane Amunarrizek ordezkatu dute herria munduko txapelketan, oso fin aritu da hirukotea.

Bereziki fin aritu dena Ekhi Lekuona izan da, 18 urtetik gorako gizonezkoetan munduko txapeldun izendatu baitute, semi-kontaktuko borrokan hain zuzen. Urrezko dominarekin itzuli da herrira. Klubeko iturrien arabera, arnasa hartzeko arazoekin izan da gaztea, baina egoerari bira eman eta sekulako maila emateko gai izan da.

Haren arreba Maiana Lekuonak eta Ane Amunarrizek ere harro egoteko moduko lehiaketa jokatu dute, maila erakutsi dute biek. Lan bikaina egin badute ere, ez dira gai izan dominarik eskuratzeko. Hurrengora begira daude biak jada.


Zedemontre topaketa: Kontzertua: Pajaro Azul

El jardín de las canicas.

Bi gitarra eta ahotsarekin osatutako hirukotea da.

Musika akustikoa folk, rock eta pop eraginarekin, letretan berriz, hiri poesia.

Partehartzaileak :

Jesús Pérez – Suso (Eskoriatza)

Patxi Rama-(Gasteiz)

Iker Crespo- (Gasteiz)

Sari banaketa, hilaren 17an, 21:00retan Zaldibar antzokian izango


Osasuna Magna Xotak berdinketarekin ekin dio ligari

Imanol Arregiren mutilek Antequeran jokatu zuten, garaipena eskutan izan zuten, baina ezinezkoa izan zen

Osasuna Magna Xotak Antequera izan zuen 2022/2023 denboraldiko lehen aurkari, eta ostiralean Malagan jokatutako partida puntu banaketarekin despeditu zen, hiruna berdindu baitzuten bi taldeek.

Partida serioa izan zen, erasora atera ziren bi taldeen artekoa. Zazpigarren minutuan aurreratu zen Antequera, baina ongi erantzun zuen Xotak, lau minutura Dani Zurdok berdindu baitzuen. Osasuna Magna Xotak gorriz jokatu zuen, eta bere anaia futbolari gorritxoek bezala, arrisku handia sortu zuten. Josu Mendivek, Roberto Martilek, Carlos Ventok... aukera paregabeak izan zituzten. Baina zorigaiztoko jokaldi batean baloi batek Dani Zurdoren bizkarrean jo eta errebotea Xotako ate barrura sartu zen. Horrela, ate propioan gola sartuta eta 2 eta 1 galtzen ari zirela joan ziren jokalariak atsedenaldira.

Bigarren zatian partidari buelta ematera atera zen Osasuna Magna Xota. Une eroak izan ziren, Antequerak ere bere aukerak izan zituelako, baina Asier Llamasek ongi zaindu zuen atea. Dani Zurdok bina berdintzea lortu zuen estrategiako jokaldi batean, eta minutu batzuk beranduago Dani Zurdok berak 2 eta 3 aurreratu zituen berdeak, partida bukatu baino 4 minutu lehenago. Tamalez, Antequerak hiruna berdindu zuen eta nahiz eta Xotak irabazteko aukera izan, ia ate azpitik baloia ateratzea lortu zuen Antequerak eta hiruko berdinketarekin despeditu zen lehia.

Levante da Lehen Mailako areto futboleko liderra (3 puntu) eta Osasuna Magna Xota bederatzigarren da (puntu 1). Asteburu honetan ez da jardunaldirik jokatuko. Bigarren jardunaldia irailaren 23ko asteburuan erabakiko da eta Xotak Jimbee Cartagena hartuko du Anaitasunan.


'Ever Given' erabat askatu dute, eta itsas trafikoa martxan da Suezko kanalean

Orain bertikalean dago, ur-ertzarekiko paraleloan, goizaldetik lanean aritu ostean. Azkenean, marearen laguntzarekin lortu dute bideratzea.

Ever Given kontainerrak garraiatzen dituen itsasontzia guztiz askatu dute, eta bertikalean doa, ur-ertzarekiko paraleloan, Suezko kanalean barna. Hainbat orduz lanean aritu ostean, ontzia bideratzea lortu dute, eta martxan da itsas trafikoa Egiptoko puntu horretan.

Suezko Kanaleko Agintaritzak jakinarazi duenez, "arrakasta izan dute itsasontzia askatzeko ahaleginek", eta zabaldu dituen irudietan ontzia ikus daiteke kanalarekiko paraleloan, astebetez horizontalean egon eta kanala bi norabideetan blokeatu ostean.

Agintaritza kudeatzaileak zabaldutako bideoan itsasontzia bere kasa nabigatzen agertzen da, beste itsasontzi batzuek, ospatzeko, klaxona jotzen zuten bitartean.

Bestalde, Leth Agencias logistika zerbitzuak, kanalean lan egiten duenak, jakinarazi du itsasontzia iparraldera doala, kanalaren erdigunera, Laku Handian geratzeko asmoz.

Gaur goizean, Suezko Kanaleko Agintaritzak azaldu du, hain zuzen ere, bertan gertatzeko aukera dagoela, gertakariaren ostean ontziaren egoera zein den aztertzeko.

Extra News Egiptoko telebista-kateak zabaldu duenez, gaur arratsaldean bertan jarri da itsas trafikoa martxan, 400 metro luze den itsasontzia bideratuta.

18.300 kontainer daramatza Panamako bandera duen baina Taiwango Evergreen enpresarena den itsasontziak; aurreko asteartean hondartu zen, Egiptoko haize- eta hondar- ekaitz baten erdian.

Ondorioz, Suezko kanala blokeatuta egon da hainbat egunez. Hortik igarotzen da munduko merkataritzaren % 10 eta kontainerren % 25, eta gaur 367 itsasontzi zeuden bertan ez aurrera, ez atzera.


Epidemiologoek atzera egiteko eskatu diote Garrido epaileari

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ostalaritza zabaltzeko baimena eman duen aretoko buruak adituen lana gutxietsi zuen ebazpenaren bezperan.

Espainiako Epidemiologia Elkarteak gutun baten bidez adierazi du Luis Angel Garridoren hitzak «onartezinak» direla, eta atzera egiteko eskatu diote. Epaile horrek zuzentzen du asteartean ostalaritza zabaltzeko baimena eman zuen EAEko administrazioarekiko auzietako sala. Bezperan, Bilboko Herri Irratian eginiko adierazpenetan, epidemiologoen lana gutxietsi zuen. Esan zuenez, adituok «ikastarotxo bat egin duten familia medikuak dira». Horrez gain, adituon aholkuari jarraikiz onartzen ari ziren neurriak «Erdi Aroan hartzen ziren» haien antzekoak direla gaineratu zuen.

Elkarteak adierazi duenez, epailearen hitzak «okerrak» eta «onartezinak» dira. Haren arabera, «ezjakintasuna eta mespretxua» adierazten dute. Epidemiologo izateak «bizi osoko formakuntza» eskatzen duela gogoratu diote, eta profesionalak atsedenik gabe lanean ari direla gaineratu dute. Eremu horretan dabiltzan pertsonen artean, sendagileez gain, botiketan, estatistikan, erizaintzan, soziologian eta psikologian adituak direnak ere badaudela esan dute, eta horietako askok masterrak eta bestelako formakuntza zehatza dutela. Azaldu dute neurriak ez dituztela adituok hartzen, baizik eta ardura politikoa daukatenek.

Epaileari «desinformazioa, gezurra eta albiste faltsuak» elikatzea leporatu diote.

«Suposa dezagun sexuaren bidez transmitituriko gaitzak %2.000 areagotzen direla», esan zuen Garrido epaileak irratsaioan. «Orduan, neu heltzen naiz, inguruko epidemiologo handia, eta esaten dut: oso erraz, egon zaitezte bi urtez sexu harremanik gabe, eta kurba jaitsiko da. Eta orain esatea birusa murrizteko etxean geratu behar duzula, inorekin hitzik ez egitea, antzerkira ez joatea... hori bazekiten Erdi Aroan».

Van Morrisonen kantua

Epailearen joeraren beste zantzua haren Whatsapp kontuan dagoela adierazi dute kritikoek azken orduotan. Izan ere, lelo gisa, No more lockdown (Konfinamendu gehiagorik ez) esaldia dauka jarrita. Van Morrison abeslari irlandarraren abesti bat da, konfinamenduan sortu eta grabatutakoa, eta agintariek ezarritako neurriak salatzen ditu. Besteak beste, honako ahapaldi hauek ditu:

Konfinamendu gehiagorik ez Gobernuaren gehiegikeria gehiagorik ez Gure bakea zapuzten polizia faxista gehiagorik ez

Ez jarraitu gure askatasuna kentzen eta Jainkoak emaniko eskubideak Gure segurtasunaren aldekoa dela plantak egiten gu esklabotzeko besterik ez denean

Musikaria murrizketa neurrien kontra mintzatu da hainbatetan, eta negazionisten ikur bihurtu da azken hilabeteotan. Ipar Irlandako Osasun sailburuak kantariaren aurka jo zuen: «Esaten ari dena arriskutsua da, eta jendea bultza dezake koronabirusa serio ez hartzera. Gehiago espero genuen harengandik».

Garridok adierazi du bera ez dela negazionista, eta aipamen hori daukala Whatsappeko soslaian, kantua gustuko duelako.


"Salbuespen politikekin" amaitzeko eskatuko du Etxeratek hondartzetan

Euskal Herri osoan egingo dituzte mobilizazioak igandean, tartean Zarautzen. Sarek ere deitu dituu protestak abuzturako hiriburuetan.

Etxerat euskal preso eta iheslarien senide eta lagunen elkarteak deituta, "oraindik indarrean dauden salbuespen neurriekin amaitzeko eta euskal preso, iheslari eta deportatu politikoei aplikatzen jarraitzen zaizkien eskubideen urraketarekin bukatzeko", protestak egingo dituzte igandean Euskal Herriko hamabost hondartzatan; tartean, Zarauzkoan. 12:00etan jarri dituzte hitzorduak, eta Zarautzen Musika plazan elkartuko dira. Eskualdean, Orion izango da beste hitzordua; han, autobideko zubiaren azpian bilduko dira hondartzara elkartuta joateko.

Uda sasoian urtero egin izan duten protesta da hondartzetakoa, "ikusgarria" izaten delako, eguraldiak laguntzen badu, batez ere. Aurten, ordea, bada bestelako berritasunik; izan ere, lehenengoa izango da preso guztiak Euskal Herriko espetxeetara gerturatu dituztenetik. Hori dela eta, leloa aldatu dute aurtengo mobilizazioetarako: Etxera! lelopean egingo dituzte. Iaz, berriz, Salbuespen politikari stop izan zen leloa. Halaber, banderola berriekin hartuko dituzte hondartzak, aldatu egin baititu elkarteak. Etxera da, hain justu, egungo banderoletan irakur daitekeen mezua ere.

Edonola ere, Etxeratek salatu du presoek "oztopoak" izaten jarraitzen dutela etxeratzeko, "salbuespen neurriak eta eskubide urraketak arau direlako oraindik". Bide horretan, gradu aldaketarako trabak aipatu ditu Arrate Makazaga Etxerateko kideak: "Egia da preso guztiak Euskal Herriko kartzeletan daudela, baina preso arruntek baino zailtasun gehiago dituzte legez dagokiena izateko; kondenaren zati jakin bat betetzean espetxetik irtetea ahalbidetzen duten gradu aldaketak jasotzeko, adibidez. Gainera, asko dira kanpora atera ondoren espetxe barrura itzuli behar izan dutenak helegite baten ondorioz gradu aldaketa bertan behera utzi dietelako. Min handia egiten du horrek".

Hori horrela, Makazagak argi dio: "Etxeratek lanean jarraituko du preso guztiak etxean izan arte, Euskal Herriratzea ez delako gure eskaera bakarra".

Protesta gehiago

Etxerateko kideak dio urruntze politikaren amaierak "indarra eta itxaropena" ere eman dizkiela lanean jarraitzeko: "Urte luzetan ez zela posible izango zirudien, baina guk beti sinetsi dugu lor zitekeela eta ez dugu amore eman. Horregatik, mobilizazioei eta elkarrizketei eutsi diegu, eta horri esker lortu dugu. Ikusi dugu lana eginda gauzak lor daitezkeela, eta hala jarraituko dugu aurrerantzean ere".

Bide horretan, Sarek ere beste hiru protesta deitu ditu abuzturako Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiriburuetan: larunbatean Gasteizen egingo dute, hilaren 19an, larunbatez, Donostian, eta 25ean, ostiralez, Bilbon.


Bolt Action

Bigarren mundu gerran oinarritutako miniatura joko hau Bele Beltzak taldeko partaideen artean arrakastatsuena da. Dibertigarria da oso eta esan genezake momentu honetan Bolt Actionen adituak garela. Arau liburuak salbuespen dexente dauzka, baina jokoaz gozatzeko ez da jakintza handirik behar.

Bolt Action Erresuma Batuan sortu zen bigarren mundu gerran oinarritutako metalezko miniaturen ekoizpenarekin. Ondoren, Warlord enpresak Bolt Action erosi zuen eta Ospreyrekin batuz, lehen arau liburuxka 2012. urtean kaleratu zuten. Aipatzekoa da hasieratik jarraitzaile asko izan dituela.

Hainbat etxek dihardute miniaturak ekoizten, eta, beraz, merkatuan aniztasun handia dago. Garai hartako tankeak, autoak, hegazkinak… produktu oso esklusiboak aurki ditzakegu. Harrigarria badirudi ere, tamaina ñimiñoan detaile guztiak adierazita daude; ederki landutako pieza txiki-txikiak dira benetan. Metalezkoak edo plastikozkoak izan daitezke, eta kontu handiarekin norberak muntatu eta margotu behar ditu.

Ondoren, jokatzeko ingurua edo eszenatokia sortu behar da. Material birziklatuak erabiliz, hiriak, mendiak, basoak, errekak… eskala egoki batean liskarrak jasan zituzten paisaiak erreproduzitzeko; Frantziako bocage-ak, Afrikako basamortuak edota Ozeano Bareko uharteak… besteak beste. Aipatutako eszenatokiak 180x120cm-ko neurria izan behar du.

Jokalari bakoitzak armada bat aukeratzen du eta helburu bat jartzen zaio partidari. Helburu horiek posizio bat defendatzea, eszenatokia zeharkatzea, aurkariaren kapitaina akabatzea… izan daitezke. Orduan, jokalariak armadak mahaian jarrita elkar borrokatzen dira, eta helburua lehenbailehen lortzen duenak irabazten du partida. Miniaturak mugitzeko metroa erabiltzen da eta liskarretako garailea erabakitzeko dadoak erabiltzen dira. Jokagarritasunari begira, bi arau berezi aipatu behar dira: batetik, soldaduek beldurra sentitzen dute eta horren ondorioz, aginduak emateko zailtasunak agertzen dira. Eta, bestetik, jolasteko txandak partekatuak eta ausazkoak dira; horrek berezia egiten du jokoa oso dinamikoa eta azkarra eginez.

Bolt Actioneko txapelketa asko antolatu dira azken urteotan, 2020 urtea alde batera utzita, eta gero eta jokalari berri gehiago ezagutu ditugu komunitatea handituz. Aipatzekoa ere bada Altsasukoak garaile atera garela txapelketa txiki askotan. Txapelketa handiagotan ere ibili izan gara: Madrilen (penintsula mailan) edota Nottingham-en (Europa mailan) lehengo postuak lortuz.

Amaitzeko, jolas hau probatzeko gonbita luzatu nahi dizuegu, benetan interesgarria iruditzen zaigu eta. Norbaiten interesa pizten badu, ezer erosi baino lehen gurekin harremanetan jarri dadila. Elkartean sakandar aurpegi berriak ikusteko irrikaz baikaude.


Ikusezintasuna ez dadin betiko izan

Julen Nafarrate kazetariak eta Ines Bermejo artistak ‘Gu ere bagara’ proiektua abiatu dute, Getxoko 65 urtetik gorako LGTBI pertsonen bizipenak jasotzeko. Haiei "ikusgaitasuna" ematea da helburua.

Orain dela 50 bat urte gertatu omen zen: Algortako zinemetan, bi gizonezkok elkarri musu eman, eta oihuka eta irainka hasi zitzaizkien ingurukoak. Duela gutxi izan du jazoeraren berri Julen Nafarrate kazetariak, bere lagun bati esker, haren aita lekuko izan zelako. Baina ez dira ugariak kontakizun horiek: LGTBI adinekoak “bazterrean” daude, Nafarrateren irudiko, eta, hortaz, isilduta geratu dira aspaldiko kontu asko, inork ez zituelako kontatu gazte garaian, eta inork ez dituelako kontatzen orain, orobat.

Ezkutuko horren arrastoan jarri dira Nafarrate eta Ines Bermejo artista. Gu ere bagara proiektua abiatu dute Getxoko Udaleko sormen bekaren laguntzarekin, 65 urtetik gorako bertoko LGTBI pertsonei “ikusgaitasuna” emateko asmoz, kazetariaren hitzetan. Hausnarketa bat izan du akuilu egitasmoak: Algortako Portu Zaharrean bizi dira biak, eta konturatu ziren ez zutela ezagutzen adineko LGTBIrik beren inguruan. “Ez dakigu zelan elkartzen ziren, non bizi ziren, zer kode erabiltzen zuten jendea ezagutzeko… Istorio horiek gal daitezke, ez daudelako inon jasota”.

Getxotik haragoko egoerari ere erreparatu dio kazetariak, ikusezintasuna orokorra baita gizarte osoan, dioenez. Batetik, LGTBI pertsonekin lotutako estereotipoak direla-eta: “Beti identifikatzen dira pertsona gazteekin, edo estetika jakin batekin”. Bestetik, adinarekin lotutako usteengatik: “Esango nuke gizartean, orokorrean, ez dela asko hitz egiten pertsona nagusien arazoez eta abarrez, are gutxiago haien sexualitateaz, eta askoz gutxiago LGTBI nagusien sexualitateaz”.

Istoriook ezagutzeko, horiek bizi izan zituztenengana jotzea dute helburu, eta askotariko esperientziak bildu nahi dituzte. “Emakumeak eta gizonak, noski; queer-ak egongo balira, zoragarri; jatorri, klase sozial eta auzo ezberdinetakoak…”.

“Erronka handia”

Zehaztuta dituzte helburuak, gutxi-asko, eta bilaketari ekin diote dagoeneko, baina jabetuta daude bidea ez dela samurra izango. Hain justu, “erronka handia” da, Nafarrateren iritziz. “Landu beharra dago, baina zaila da. Hutsetik hasi gara”. Oraindik ez dute lekukorik lortu, baina bidali dizkiete kontaktu posible batzuk. Denak gizonezkoenak, ordea. “Zerbait bitxia gertatu da: hasieran, uste nuen emakume gehiago izango genituela. Egia da lesbianek oraindik ikusgaitasun txikiagoa dutela, eta hor ere indar handiagoa egingo dugu jasotzeko ez soilik gizonezkoen istorioak”.

Getxok 78.000 biztanle ditu, eta, adinari dagokionez, udalerri “zaharra” da, kazetariak gogoetatu duenez. Beraz, “non daude?”. Badu azalpenik oztopoentzako: “Baliteke pertsona batzuentzat gogorra izatea beren egoera kontatzea eta aurpegia ematea. Hasieran, baliteke jende bati lotsa ematea, edo, agian, ez dago prest jendaurrean agertzeko”.

Adibide batzuk bota ditu: lagun horietako batzuk egoitzetan egongo balira, horrek zailduko luke miaketa? “Askotan esaten da pertsona askok, egoitzetan sartzen direnean, berriz ere ezkutatu behar izaten dutela beren sexualitatea, ez direlako eremu askeak normaltasunez erakusteko”. Gerta liteke, orobat, dagoeneko hilda egotea lekukoetako batzuk. Hori ere jazo zaie ikerketan: “Jende askok pertsona posible batzuk adierazi dizkigute, baina hilda daude jada, horietako batzuk hiesak jota”.

Eta, dena den, baikor azaldu da Nafarrate. Besteak beste, uste duelako proiektua “zor” dietela. “Gaur egun, aukera baldin badago gure sexualitatea normaltasun handiagorekin bizitzeko, nahiz eta ez erabateko normaltasunez, izan da beste batzuek aurretik bidea egin zutelako, haiei esker”. Bidegile horietako batzuk topatzeko itxaropena du kazetariak, oztopoak oztopo, baina patxadaz, betiere. “Proiektuak zerbait ona izan behar du, ez du haientzat deserosoa izan behar; parte hartuko duen jendeak gustura egin dezala nahi dugu”.

Jaso eta gero, erakutsi

Pertsonak topatzeko fasean daude orain, eta horretarako garrantzitsu jo ditu Nafarratek bai komunikabideen bidezko oihartzuna bai ahoz ahokoa. Aurkitzen dituztenean, haiekin elkartuko dira, eta orainaz eta iraganaz galdetuko diete. Halaber, argazki zaharrak eta egungoak biltzeko xedea ere badute, eta horiek ere lekukoengandik lortzeko asmoa dute. Horretan ibiliko dira maiatzean eta ekainean, aurreikusi dutenez.

Ondoren, jasotako informazioarekin eta argazkiekin erakusketa bat taxutuko dute, non garaiak nahasiko diren, collage formatuan: molde hori lantzen du Bermejok, eta hura hautatu dute testigantzak helarazteko ere. Ondo bidean, udazkenean inauguratuko dute. Halaber, hitzaldiren bat antolatzea dute jopuntuan, lekukoek eurek ezagutarazi ditzaten beren esperientziak.


Erraustegiaren aurkako martxara, Usurbildik oinez

"Donostiako erraustegiaz... zer ez digute esaten?" aldarripean maiatzaren 14an Lasartetik Zubietako erraustegira antolatu den martxara Usurbildik oinez joateko gonbita luzatu du Errausketaren Aurkako Mugimenduaren Usurbilgo Taldeak.

Lasartetik erraustegira martxa antolatu dute eragile anitzek larunbaterako, maiatzaren 14an, “Donostiako erraustegiaz... zer ez digute esaten?” aldarripean. Bidea Orioko joaldunek eta Usurbilgo elektrotxarangak girotuko dutela berri eman dute. Errausketaren Aurkako Mugimenduan antolaturiko hitzorduarekin bat egin dute Donostia Bizirik, Eguzki, Greenpeace eta Ekologistak Martxan eragileek. Errausketaren Aurkako Mugimenduko Usurbilgo Taldetik Lasarteko martxara joateko oinez abiatzeko hitzordua jarri du larunbat goizean, 10:15ean Usurbilgo frontoian.

Labeak geldirik

Kea dariola ikustea ohikoan bilakatu zaigu. Zubietako erraustegia martxan dagoela bizi da inguru hau 2019az geroztik. Ordutik ordea, hainbat ezbehar eta gertakari izan dela salatu izan dute eragile anitzek; suteak, ehunka arrain hil zituen Arkaitzerrekako isurketa... Eta apirilaren 26az geroztik "arazo teknikoak medio" erraustegiko bi labeak geldirik daude. Hala jakinarazi zuten iragan astean agerraldi bidez, maiatzaren 14an Zubieta gainera martxa antolatu duten eragileek. "Ez dakigu zein diren arazoak, zenbat denboran egongo den geldirik eta zer egiten ari diren zaborrekin. Hori ere ez baitute esaten", salatu zuten Donostian.

Haien esanetan ez da erraustegiaz herriarekin partekatzen ez duten kontu bakarra. Eta informazio edo gardentasun falta hau hilaren 14ko ekimeneko leloan txertatu dute. "Donostiako erraustegiaz... zer ez digute esaten?" aldarripean antolatu baitute erraustegirako martxa.

"Hainbat gauza ilun ezkutatzen digute herritarroi"

Bi helburu nagusi izango ditu martxa honek; batetik, agintariei erraustegia gelditzea exijitzea. "Ez dezatela gehiago hondakinik erre, ez Zubietan, ez Añorgan, ez Bergaran eta ez inon". Bestetik, Zubieta gaineko plantaz esaten ez den hori azaleratzea dute helburu. "Erraustegiaren kudeatzaileek eta Gipuzkoako eta EAEko agintariek hainbat gauza ilun ezkutatzen digute herritarroi", salatu dute hilaren 14ko martxaren deitzaileek.

Berrienetik hasita, arestian aipaturikoa; "erraustegiko bi labeak geldirik daude apirilaren 26az geroztik arazo teknikoak medio. Ez dakigu zein diren arazoak, zenbat denboran egongo den geldirik eta zer egiten ari diren zaborrekin. Hori ere ez baitute esaten".

Martxa honen antolatzaileek ohartarazi dutenez, ez da adierazten ez duten kontu bakarra. "Ez digute esaten..." adibidez, "Zubietako labeetan erretzen duten hondakin tona bakoitzeko zenbat CO2 kopuru isurtzen duten airera. Eta CO2 asko da, jadanik zoratuta dabilen gure klima are gehiago kaltetzen duena". Horrez gain, Zubietako tratamendu plantaren benetako funtzionamendua ezkutatzen dutela salatu dute. Errausketaren Aurkako Mugimenduaren esanetan, erretzen diren hondakinen %65a birziklagarria da. Datu ofizialen arabera, TMBra iaz heldutako 138.000 tona errefusetik 6.380 tona "berreskuratu omen dute. Baina ez digute esaten beste 90.000 tona hondakin birziklagarri labeetara erretzera joan direla. Hauetatik, 60.000 tona organiko, zabor nahasian Zubietaraino eramandakoak".

Tratatu osteko zati birziklaezinen garraioa

Ezta erraustutakoaren %23a "labeetan sartutako guztiaren ia laurdena, zepa edo eskoria bezala ateratzen dutela... eta gero eskoria horiek, Arrigorriaga, Lemoa eta Añorgako porlan fabriketara eramaten dituztela, hor porlanari nahasi eta munduan barna zabaltzen jarraitzeko". Errausketaren Aurkako Mugimenduaren esanetan, Gaztelara garraiatzen dituzte bestalde, "tximinietako filtroetan biltzen diren errauts toxiko arriskutsuak", erretako guztiaren %3a. Nafarroako Artaxoako planta batera, "Zubietako planta biometanizatuan" geratzen den organiko hondarra", ez dute eta konpostatzen.

Konposta "alferrik galdu egiten dute"

Bilketa datuez ere ezer gutxi diotela agintariek nabarmentzen du Errausketaren Aurkako Mugimenduak. Esaterako, Gipuzkoako hainbat udalerrietan ia inpropiorik gabe bildutako organikoa, "borondatezko gaikako bilketa daukaten" inpropio gehiago duen konpostarekin nahasten dutela eta herritarrek eta udalek hondakinok bereizi eta biltzeko ahalegina "alferrik galdu egiten dutela".

Datu gehiago; Donostian %42ko gaikako bilketa dute, Europak 2020rako jarritako %50eko birziklatze mailara ez da heldu oraindik eta "urtean 20.000 tona hondakin organiko baino gehiago errefusaren edukiontzira nahasita botatzen jarraitzen" dute. Gipuzkoan sortutako hiri hondakinen %87a birziklagarria da, aldiz %55a baino ez da birziklatzen. Maiatzaren 14ko martxaren deitzaileen esanetan, horrek erakusten du, "inbertsioak benetako gaikako bilketa sistema eraginkorrak ezartzeko baliatu behar direla, eta ez, birziklagarriak diren baliodun hondakinak erretzeko labetzarren planta eraikitzen".

"Errausketaren kalteak munduan barna zabaltzen dihardute"

Zubietako azpiegiturak martxan egon arren, "2021ean Gipuzkoan errefus kopurua igo egin da, Sasieta mankomunitatean salbu". Europako Hondakinen 2018ko Zuzentarauak jasotakoa bete ezinik da herrialdea; "2020rako %10 murriztu behar zela hondakinen sorkuntza... Gipuzkoa oso urrun dagoela helburu hori lortzetik".

Datuok eskutan, ondorio argira heldu da Errausketaren Aurkako Mugimendua. "Tamalez, erraustegiak ez du konpondu hondakinen arazoa eta, aldiz, Zubietan eta inguruetan eguneroko ogia da hondakinen errekuntzak eragiten duen kutsadura. Eta agintariek esaten ez diguten arren, errausketaren kalteak munduan barna zabaltzen dihardute". Hala gertatzen ari dela baieztatu dute. "Bai: ingurumena kutsatu, bizidunon osasuna kaltetu eta klima aldaketa larriagotzen duten isuriak airera botatzeaz gain, Nafarroara, Bizkaira eta Espainiako Gaztelara benetako hondakinen turismoa antolatu dute Zubietatik, eta hor barna barreiatzen ari dira hondakinen errekuntzak eragindako eskoriak eta beste errauts toxikoak".

Testuinguru honetan, argi dio Errausketaren Aurkako Mugimenduak; "herritarrei ezkutatu nahi diete errealitatean sustatzen duten hondakinak kudeatzeko eredua xahutzailea dela, energia eta diru publikoa alferrik galtzen dituela eta herritarren osasuna kaltetzen duela". Horregatik, agintariek "Ekonomia Zirkularra" ahotan sarritan darabilten arren, Errausketaren Aurkako Mugimendutik agintariei aurpegiratzen die "zuen ereduan benetan zirkularra dena da... diru publikoak poltsiko pribatuetara eramateko ibilbidea".


"Nire geltokia", Neonaren lan berriko bideoklipa sarean

Laster kaleratuko duen lehen laneko abestietako baten bideoklipa sareratu du Neona herriko musika taldeak.

Plazaratzear du estreinako lana Neona Usurbilgo musika taldeak. Azken orduotan sare sozialen bidez iragarri dutenez, hilabete honetan bertan kaleratuko dute. "Adi egon, laster jakingo duzue kaleratze data", zehaztu dute taldetik.

Aurretik, hilabeteotan xehetasunak aurreratzen doaz. Urte hasieran esaterako, lan honetako abestietako bat "Non" ezagutarazi zuten (udazkenean bere bertsio akustikoa) eta azken orduotan, beste kantetako baten bideoklipa. "Nire geltokia" izena du. Andoaingo Garate estudioan "grabatua, nahastua eta masterizatua izan da", Kaki Arkarazoren eskutik. "Bideokliparen grabaketa eta edizioa Txaber Miravallasek egin du". Jada Neona taldeak Youtuben duen kanalean ikusi eta entzun dezakezue.

Neona musika taldea helbideotan jarrai dezakezue:

Instagram: @neona.band

Facebook: @neona.band

Spotify: Neona

Youtube: Neona


LABek Hezkuntza langileen eskaerak jorratzeko bide orria galdegin du

Sindikatuak esan du hezkuntza itunak «aurrerapausoak» dituela hasierako zirriborroaren aldean, baina «gabeziak» ere ikusi dizkio.

Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza Batzordeak adostutako dokumentuaren azterketa egin du LAB sindikatuak, eta, besteak beste, ondorioztatu du testuak «ezer gutxi» jasotzen duela hezkuntza langileen lan baldintzei dagokienez. Igor Arroyo eta Irati Tobar LABeko ordezkariek ohartarazi dute «kezkagarria» dela zehaztapen falta hori, eta premiazkoa dela gai hori jorratzeko bide orri bat ezartzea. Uste dute bide orri horretan egutegi bat zehaztu beharko litzatekeela, besteak beste, ratioak jaisteko, azpikontratazioari muga jartzeko, publifikatzeko hautua egiten duten ikastetxeen kasuan subrogazioa bermatzeko, eta eremu publikoan egonkortasuna eta kontsolidazioa bermatzeko. Langileen lan baldintzei dagozkion gaiak langileekin adostu daitezen, Hezkuntza Legean eragiten eta mobilizatzen jarraitzearen garrantzia nabarmendu du, halaber. Horrez gain, LABek ondorioztatu du hasierako zirriborroarekin alderatuta hainbat «aurrerapauso» eman direla hizkuntza itunean, baina, hala ere, gabeziak ere sumatu dizkio, eta gai batzuetan sakontasun handiagoa eskatu du. LABek uste du testuan ez dela eskumenen eta lurraldetasunaren gaia jorratzen: «LABen ustez, Euskal Herriko hezkuntza sistema propio eta burujabea eraikitzeko bidean, batetik, Eusko Jaurlaritzak hezkuntza eskumen osoak eskuratu behar ditu; eta, bestetik, lege berriak hezkuntza esparruan EAEk Euskal Herriko gainerako lurraldeekin izan beharreko harremana aintzat hartu beharko luke». Sindikatuaren iritziz, Euskal Hezkuntza zerbitzua sortzea eta ikastetxeei eskumen gehiago ematea «urrats bat» izango litzateke euskal eskola publiko komunitarioaren norabidean. Horrez gain, «balio handia» eman dio derrigorrezko eskolaldiaren amaieran B2 euskarazko maila eskuratzeko helburua lortzeari eta horretarako eskola guztietan euskara ardatz gisa finkatzeari. Bidenabar, Eskola Publikorako Plan Estrategikoa «premiazkoa» dela uste du LABek, eta Hezkuntza Lege berriaren aurretik egin beharko litzatekeela. Itunpeko sareari dagokionez, positibotzat jo du kuoten desagerpena, eta LABek eskatu zituen auditoria eta ikuskaritza kontrol mekanismoak ezartzea, baina «irmotasuna» eskatu du neurri hori betearazteko.


Navarra Sumak eta PSNk haur eskolen aldaketak defendatu dituzte, eta EH Bilduk eta Geroa Baik "inposaketa" kritikatu dute

Iruñeko Udaleko osoko bilkurak errefusatu egin ditu EH Bilduk eta Geroa Baik egindako adierazpen proposamenak, hiriko haur eskola batzuen hizkuntza eskaintzaren aldaketen aurka. Bi adierazpenak batera aztertu dituzte, baina bederatzi aldeko botorekin, 17 kontrakoekin eta abstentzio batekin errefusatu dituzte.

Joseba Asiron EH Bilduren bozeramaileak kritikatu duenez, PSn eta Navarra Suma "ados jarri dira euren irizpidea gainerakoei inposatzeko", eta proposamen hori "ez da elkarrizketatik ateratzen, ez du adostasunik lortzen, ez ditu familiak batere lasaitzen, eta Na+en gustukoa izatearen bertutea baino ez du". Akordioa "osoko bilkuraren herenarekin hitz egin gabe eta haur eskoletako zuzendaritzei galdetu gabe", aurpegiratu du. PSNren esanetan, "Beste behin ere euskara eskuin muturrari ematen dio berarekin nahi duena egin dezan". "Ez da Na+ek euskarafobia uztea, PSNk bere egitea baizik", ziurtatu du.

Patxi Leuza Geroa Baiko bozeramailearen ustez, "Ulertezina da irizpide tekniko eta pedagogikoak kontuan hartu gabe haur eskoletan euskarazko plazak murrizteko Iruñeko Udalak hartutako erabakia". "Murgiltze linguistikoak Nafarroako berezko bi hizkuntzen ikaskuntza eta bizikidetza bermatzen ditu, eta ez da hori zuek nahi duzuena", kritikatu du zinegotziak, haur eskoletan egindako aldaketa horiek "inposaketa ideologiko" gisa kalifikatu dituelako. Era berean, udal gobernuari hiriko "hegoalde oso bat baztertzea" leporatu dio, "Euskaraz murgildu gabe geratzen delako, hori baita ikasteko modu bakarra".

Bestalde, Fernando Sesma (Navarra Suma) Hezkuntza, Herri Partaidetza eta Gazteria zinegotziak azpimarratu duenez, haur eskolen aldaketak haur eskolen Gobernu Batzordearen gehiengo oso kualifikatua izan du, Na+ eta PSNren botoak ordezkatzen dituzten "bi herenak". Halaber, akordioa "haur eskoletan ingelesezko jarduerak sartzearen eta euskarazko plazak gehitzearen aldeko apustu irmoa" dela esan du, eta "plangintzaz eta zorroztasunez" egin dela gaineratu du, "Informazio garrantzitsua" kontuan hartuta, hala nola, Udalak 2020an egindako ikerketa soziolinguistikoa eta Iruñeko d ereduko zentroetan egindako matrikulazio-datuak.

Azkenik, Maite Esporrin PSNko ordezkariaren hitzetan, "Dena argiarekin eta takigrafoekin egin da", eta "ez gara hiru hizkuntzatan formakuntza bat defendatzen ari, bitan baizik: gaztelaniaz ingelesez edo euskaraz jarduerak eginez eta ingelesez jarduerak eginez". Gainera, "Modu progresiboan egitea eskatzen dugu, aurreko legegintzaldian egin zenuten bezala inor ez harrapatzeko", eta "gurasoek euren seme-alabak nahi duten lekura eramateko askatasuna" aldarrikatu du, "ez zuek nahi duzuen lekura".


Neomak taldearen kontzertua, Ereñotzuko frontoian

Azaroaren 19an izango da, 22:00etatik aurrera.

Neomak taldearen kontzertua izango da azaroaren 19an, Ereñotzuko frontoian, 22:00etan hasita. Sarrerak salgai daude, Ereñotzuko Auzo Udalean edo bibe.me.


Pertsona bat hil da auto istripu batean, Amurrion

Kamioi batek eta auto batek elkar jo dute A-624 errepidean. Bidea bi noranzkoetan itxi behar izan dute.

Kamioi batek eta auto batek elkar jo dute gaur arratsaldean Amurrion (Araba). Autoan zihoan 32 urteko gidaria hil da. Eusko Jaurlaritzaren Trafiko Zerbitzuak azaldu duenez, ezbeharra A-624 errepidean gertatu da, Gasteizerako noranzkoan. 46 urteko kamioilariak, berriz, zauri arinak jasan ditu. Hori dela eta, Gurutzetako ospitalera (Bizkaia) eraman du anbulantzia batek.

Ertzaintza, suhiltzaileak eta osasun langileak bertaratu dira ingurura, eta errepidea bi noranzkoetan itxi behar izan dute. Kilometro batzuetako auto pilaketak sortu dira.


Ellakuriaren eta lau jesuiten hilketen epaiketa amaitu da

Atzo amaitu zen Montanoren aurkako epaiketa, Ellakuria eta beste lau jesuita hiltzea egotzita


Roglicek Anglirun irabazi du, eta Kussek ozta-ozta eutsi dio lidergoari

Roglicek eta Vingegaardek erasora jo dute, eta atzean utzi dute Kuss taldekidea eta lasterketako liderra. Landa onenen pare aritu da, eta bosgarren jarri nagusian

Sepp Kussek (Jumbo Visma) 29 urte bete ditu gaur, eta gogotik egin behar izan du putz. Ez kandelak itzaltzeko, Primoz Roglic eta Jonas Vingegaard taldekideei Angliruko malda tenteetan jarraitzeko baizik. Kussek darama soinean Vueltako liderraren elastikoa, baina Roglicek eta Vingegaardek ere jantzi nahi dute, eta gaur, beste behin ere, estu hartu dute estatubatuarra. Hainbeste, ezen zortzi segundo eskasengatik eutsi baitio hark sailkapeneko lehen postuari. Ustekabeko aliatua izan du Kussek: Mikel Landa (Bahrain). Arabarrak zeukan guztia eman du etapa irabazi nahian, eta garaipenak ihes egin dion arren, Jumbokoekin parez pare lehiatzen bakarra izan da. Merezi izan dio ahaleginak, bosgarren postura igo baita sailkapenean.

Ezohikoa eta, hein batean, harrigarria da bi txirrindulari lidergoan den taldekide bati eraso egiten ikustea. Txundigarria den bezala goi-mailako lasterketa bat talde bereko hiru txirrindulariren artean jokatzea; are gehiago, lasterketa hori itzuli handi bat bada. Kuss, Vingegaard eta Roglic aurkari guztien gainetik dabiltza, eta Anglirun, Tourmaleten gertatu zen moduan, etapako lehen hiru postuak bereganatu dituzte. Gaur, Roglicentzat izan da garaipena. Ez da erabat gustura geratu, ezin izan duelako Vingegaard atzean utzi. Kussek, ordea, hemeretzi segundo galdu ditu, laugarren izan den Landak bezala. Liderrak zortzi segundora du orain Vingegaard, 1.08ra Roglic, 4.00ra Juan Ayuso (UAE), eta 4.16ra Landa.

Borroka horretatik kanpo dago Remco Evenepoel (Soudal), Aubisquen gora hondoratu zenez geroztik. Etapa garaipenak eta mendiko sailkapena ditu orain begiz jota, eta gaur ere ihesari eman dio etapa hasi orduko. Dagoeneko ez du Jumbo Visma taldea mehatxatzen, baina badaezpada ere, kate motzean lotu dute flandriarra. Ekin eta ekin aritu da hura, eta azkenean, Mattia Cattaneo taldekidearekin eta Lorenzo Germanirekin (Groupama) batera egin du alde.

Coladiella zen eguneko hiru mendateetan lehena, eta hara bidean, aurreko hirukoteak garondoan sentitu du multzo nagusiaren arnasa. Maldan gora hasita, ezinean gelditu da Germani, eta erritmoa baretu egin dute tropelekoek. Hori horrela, Evenepoel 2.40ko errentarekin iritsi da tontorrera, Cattaneoren babespean. Atzetik Marc Soler (UAE) zuten jarraika, tropelean eraso egin ondoren. Kataluniarra minutu batera hurbildu zaio Soudal taldeko bikoteari, baina esfortzua alferrekoa suertatu zaio azkenerako.

Cattaneori egindako lan eskerga eskertu, eta suziria bezala abiatu da Evenepoel Cordaleko lehen aldapetan. Helmuga 26 kilometrora zeukan, eta tropela, oraindik ere hiru minutu ingurura. Bahrainek, baina, lasterketa gogortzeari ekin dio mendate horretan. Flandriarrak, hasiera batean, sendo eutsi dio atzekoen oldarrari; ordea, tentu handiz ibili da Cordaleko jaitsieran, eta 1.20ra hurbildu zaio tropela Angliru igotzen hasi baino lehen.

Lehia bizia lainopean

Helmugatik 5,6 kilometrora harrapatu dute Evenepoel. Bahrain taldeak jarraitzen zuen tira egiten, eta Wout Poelesen erreleboak askoren ahulezia bistaratu du. Herbeheretarrak distira egin du berriro Anglirun. Ayuso, berriz, sufritzen hasi da, eta ondoren, Enric Mas (Movistar) gelditu da ezinean.

Onenen arteko borroka azken hiru kilometroen barruan eta laino artean piztu da. Erritmoz aldatu du Roglicek, eta Landak zuloa ixteko ahalegin antzua egin ondoren, esloveniarrarekin bat egin dute Kussek eta Vingegaardek. Roglicek estutu egin du berriro, eta jarraitu egin dio Vingegaardek; ez, ordea, Kussek. Indartsuenak irabaz beza. Landak Kuss harrapatu du, eta aurretik zirenekin bat egiten saiatu da. Ahalegin hori lidergoari eusteko baliatu du Kussek. Beste defentsa saio gogor bat izango du bihar, La Cruz de Linareseko igoeran bukatuko den etapa menditsuan.


Hil egin da Sena ibaian erreskatatutako beluga

Oraindik ez dakite nola iritsi den animalia Sena ibaira, Artikoko ur hotzetan bizi baitira belugak. Adituen esanetan, litekeena da gehiegizko hots kutsadura eta berotze globalaren ondorioz itsas korronteetan gertatzen diren aldaketak izatea arrazoi nagusiak.

Frantziako erreskate talde batek beluga bat uretatik ateratzea lortu du gaur goizaldean Sena ibaian. Animalia ostiraletik zegoen atxikita Paristik 70 kilometrora dagoen esklusa batean. Laurogei pertsona inguruk parte hartu dute operazioan; tartean urpekariak, albaitariak eta espezialistak, besteak beste. Sei orduren bueltan lortu dute beluga erreskatatzea, garabi baten bitartez. Sare batean jarri dute animalia, eta segidan hamar bat albaitarik artatu dute. Hala ere, itsasora itzultzen ari zirela, hil egin da.

Isabelle Dorliat-Pouzet Normandiako Eure departamenduko gobernuaren ordezkaria baikor agertu da erreskatearekin. Jakinarazi du «oso operazio luzea» izan dela, baina «lan asko egin» dutela, eta «ahalik eta ondoen» egiten saiatu direla. Belugari egindako odol probaren eta ultrasoinuaren emaitzetan ikusi dute itsasora itzultzeko baldintzak betetzen zituela, baina hil egin da.

Ezohiko egoera

Zetazeoa ostiraletik zegoen esklusan blokeatuta, eta erreskatea aurreratzea erabaki zuten adituek, animaliaren egoera «oso kezkagarria» zelako. Jateari utzi zion, eta 800 kilo zituela erreskatatu dute: ezaugarri horietako zetazeo bati dagokion baino askoz argalago zegoen. Osasun egoerak modua ematen bazuen, Ouistrehamera eramateko asmoa zuten, Normandiako kostaldera, eta han hiru egun pasatu behar zituen itsasoko ur putzu batean, itsaso zabalean aske geratu aurretik.

Oraindik ez dakite nola iritsi zen Sena ibaira, belugek Artikoko ur hotzak baitituzte bizileku. Udazkenean hegoaldera jaisten badira ere, inoiz ez dira hain urrutira iristen.

Ez da lehen aldia izan

Itsas ugaztunetan espezializatua den Pelagis behatokiak jakinarazi du Frantziara iristen den bigarren beluga dela. Lehena Loira ibaira iritsi zen, arrantzale baten sareetan, 1948an. Maiatzean, berriz, orka bat sartu zen Sena ibaian, baina, nekearen eta elikadura faltaren ondorioz, hil egin zen handik egun gutxira.

Adituen esanetan, litekeena da hauek izatea fenomeno hori azaltzen duten arrazoietako batzuk: gehiegizko hots kutsadura eta berotze globalaren ondorioz itsas korronteetan gertatzen diren aldaketak. Horiek desorientatu egiten dituzte belugak, eta iritsi beharko ez luketen lekuetara iristen dira.


Udalatxera eta Kurtzetxikira igotzeko deia urriaren 3rako, euskal presoen alde

Arrasateko Sarek prentsa agerraldia egin du gaur, irailak 22, urriaren 3an Euskal Herri osoan egingo den mendi tontorretarako martxara herritarrak gonbidatzeko. Euskal presoen aldeko Izan bidea ekimenaren baitan egin dute deialdia Eneko Arrese eta Olatz Igartua mendizale arrasatearrek, eta Arrasateren kasuan Udalatx eta Kurtzetxiki igoko dituzte: "Egoera tamalgarri honekin amaitu behar dugu eta horretarako guztiok gara ezinbestekoak".

Udaberrian eman zion hasiera Sarek Izan bidea ekimenari eta gogora ekarri behar da dinamika honen erronka Euskal Herriak dituen adina biztanle kilometro egitea dela, hau da, 3.127.326 kilometro egitea. "Geroztik ekintza ugari egin dira Euskal Herri osoan eta Arrasaten ere hainbat antolatu dira: Kurtzetxikin aurkezpena egin zen bideo baten bidez eta Arrasateri bira ere antolatu zen aurrerago".

Udalatx eta Kurtzetxiki, eta tontorrean argazkia

Urrian 3rako Arrasaten bi mendi igoera antolatu dituzte, Udalatxera eta Kurtxetxikira. Udalatxera igotzeko Aita Menni ospitalean elkartuko dira 09:00etan bertatik abiatuko dira Udalara. Udalatik 10:30ean abiatuko dira Udalatx aldera eta argazkia aterako dute tontorrean. Kurtxetxikira igotzeko Biteri plazatik abiatuko dira 10:30ean eta kasu horretan ere argazkia aterako dute tontorrean.

Mendizaleak eta korrikalariak

Korrikalariak eta mendizaleek aurkeztu dituzte urriaren 3rako ekintzak: "Mendian edo korrika sentitzen dugun askatasuna maite dugu eta zaila egiten zaigu irudikatzea nola egon daitekeen hainbeste urte espetxean eta hain egoera gogorretan. ETAk indarkeria utzi zuenetik hamar urte igaro direnean, espetxeetan COVID-19a eta konfinamenduak egoera okertzea ekarri du, ziurgabetasuna muturrera eraman du preso zein senideentzat, milaka kilometro egin behar dituzte euren senideak ikusiko dituzten jakin gabe. Egoera tamalgarri honekin amaitu behar dugu eta horretarako guztiok gara ezinbestekoak".


Orioko arraunlariak ETB1eko 'Biba Zuek' saioan izan dira

Orio Arraunketa Elkarteko Aritz Lizarralde, Mikel Lizarralde eta Andoni Campos izan ziren joan den ostiralean ETB1eko programan, arraunaz eta datorren astean hastekoa den denboraldiaz hizketan.

Datorren astean ekingo dio denboraldiari OAEko gizonezkoen traineruak Eusko Label ligan. Denboraldi berriaz nahiz hainbeste maite duten kirolaz hizketan aritu ziren Aritz Lizarralde, Mikel Lizarralde eta Andoni Campos joan den ostiralean ETB1eko Biba Zuek programan.


Idoia Garzes 111 Akademiaren Sarirako hautagai

Luis Garde, Pello Lizarralde, Uxue Alberdi eta Joxean Agirre dira beste lau finalistak. Akademiakideek hilaren 26a arte dute berain botoa emateko.

Iazko urtean euskal literaturak utzitako uzta zabaletik 2020ko onena hautatzeko lanean dabil 111 Akademia. Lehen bozkaketan 92 kidek eman dute boza eta bigarrenerako bost lanak aukeratu dituzte. Idoia Garzes herritarraren Mendiko gaitza, Joxean Agirreren Nobela errealista bat, Uxue Alberdiren Dendaostekoak, Luis Garderen Aireportuko musika eta Pello Lizarralderen Argiantza, hain zuzen ere.

Ostirala arte dute akademiakideek horietako baten alde egiteko. Hautagaietako batek bozen %40 jasoko balu, huraxe izendatuko dute saridun, bestela, bi lan bozkatuenak pasako dira finalera. Edonola, apiril amaieran ezagutaraziko dute irabazlea.


Marteri buruzko ikerketen berri eman du EHUk

Meteorologia aztertzeko datu zehatzak bildu, eta Jezero kraterreko arrokak aztertu dituzte. Haiek hautatutako laginak 2030ean Lurrera ekartzea espero dute.

Hobekixeago ezagutzen du gizakiak Marte. Hobekixeago ezagutzen dira planeta gorriko atmosfera eta fenomeno meteorologikoak, baita Jezero kraterreko arrokak ere. Ikerketa horietan alea paratu dute Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia Planetarioen taldeak eta Ibea Ikerkuntza eta Berrikuntza Analitikoko taldeak, nazioarteko beste erakunde batzuekin batera. Urtebete martetar bat, hots, bi urte lurtar igaro dira Mars 2020 misioak Marten lur hartu zuenetik. Tarte horretan egindako lanen emaitzak azaldu ditu EHUk gaur.

Perseverance deitutako rover edo robota Marten da orduz geroztik, eta informazio anitz bildu dute planeta gorria hobeki ezagutzeko. Robot horretako pieza batzuk EHUko taldeek eginak dira, eta hortik bildutako datuak aztertzeaz ere arduratu dira. Orain 2028ra begira daude, orduan hasiko baita Marten bildutako zenbait lagin Lurrera ekartzeko misioa. 2030ean lagin horiek bertatik bertara aztertzeko aukera izanen dutela uste dute.

Aurkezpena Bilboko Bizkaia aretoan egin dute, goizean. Hitza hartu dute Agustin Sanchez-Lavega Planeta Zientzien Taldeko zuzendariak, Juan Manuel Madariaga Ibeako zuzendariak, Eva Ferreira EHUko errektoreak eta Iñigo Urkullu Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lehendakariak. «Mars 2020 misioak sona eman dio espazioko misioetan dugun parte hartzeari», esan du Sanchezek. Izan ere, NASAk haiek aurkeztutako MEDA tresna onartu zuen, 67 proposamenen artean.

Martera bidalitako robotak zazpi tresna zientifiko konplexu ditu, eta horietako bat da MEDA. Askotariko sentsore meteorologikoen sistema bat da, tenperatura, presioa, hezetasuna, haizea eta abar neurtzeko gai dena. Horri esker jakin dute nolakoa den Marteko Jezero kraterra: «Leku idorra da, hautsez betea; han, haizeak zurrunbiloak sortzen ditu, eta, zenbaitetan, ufada biziz jotzen du, atmosferan hauts ugari sartuz», azaldu du Zientzia Planetarioen taldeko zuzendariak. Jasotako datuak aztertuta, planetaren atmosfera ezaugarritzen ari dira, eta esan du hango eguraldia eta klima iragartzeko ereduak hobetuko dituztela horri esker.

Roverraren beste tresna bat Super Cam da, gaur egun urrutiko analisiak egiteko eta laginetara modu multianalitikoan hurbiltzeko dagoen sistema espektroskopikorik konplexuena. Talde horrek datuak aztertzen ditu, eta robotari aginduak ematen dizkio haien operazio gelatik. Kamerak erabiliz, arroketan zentimetro bateko zuloak egiten dituzte; analizatu, eta lagin bezala egokia denetz erabakitzen dute. Madariagak esan du hamabost lagin bildu dituztela: arroken hamalau lagin eta atmosferaren lagin bat. Lagin horiek ekartzen dutenerako, laborategia prestatzen ari dira dagoeneko.

Ehunka milioi urtez urez beteta egon ondoren, ez dute arroka sedimentarioen hondakinik aurkitu Jezero kraterrean, baina bai arroka igneoak, gutxienez hiru gertaera bolkanikoetakoak. Arroka igneo horien barruan gatzak detektatu dituzte.

Erakundeen babesa

Ferreiro kontent agertu da EHUko taldeek Mars 2020 misioan izandako parte hartzeagatik. «Eredu zarete ikerketa hauen bikaintasunarengatik», esan du. Nazioarteko elkarlanari balioa eman dio errektoreak, eta EHU «oso urrutira eraman» dutela aitortu die Zientzia Planetarioen taldeari eta Ibeari. Urkullu lehendakariak ere esker ona adierazi die, eta zientzia gizarteratzearen garrantzia nabarmendu: «Zientzian eta berrikuntzan inbertitzen jarraitu behar dugu».


A-15 eta N-1 errepideen arteko Andoaingo lotura hobetzeko proiektuari argi berdea eman dio Aldundiak

75 milioi euroko aurrekontuarekin, Bazkardoko loturako lanak 28 hilabetez luzatuko dira. Lotura horrek egunean 70.000 ibilgailutik gorako trafikoa jasaten du.


«Oraingoa da Errusiak Ukrainan izan dezakeen presentziarik handiena»

Gaberren esanetan, dinamikak aldatzen hasiak dira gudu zelaian; hori dela eta, Moskuk «bere garaipen politikoak hitzartu» nahi ditu, eta horretarako behar dute Turkiaren bitartekaritza.