Antxoko Kexaldiren lanak, denen eskura

Kexaldi Kultur Elkarteak eskulanen erakusketa egin du asteartean eta asteazken arratsaldean, Antxoko Kultur Etxean. Bertan, urtean zehar egindako eskulanak ikus ahal izan dira. Inaugurazio ekitaldira joan zirenek, gainera, luntx txiki batekin gozatzeko aukera izan dute.


Urko Arregi oñatiarrak irabazi du Txinparta Gazte Sariketa

Finaleko bikotekako zatian puntu bakarra baino gutxiagoko aldearekin nagusitu zitzaizkien oñatiarra eta Gartxot Ramirez Ane Beloki eta Iraitz Sarasolari. Ondoren, sailkatutako bikoteko bi kideen arteko buruz burukoaren ostean, Arregik jantzi zuen txapela. Finaleko beste debagoiendarrak, Oihana Arana eskoriatzarrak, publikoaren saria eskuratu zuen –Gartxot Ramirezekin berdinduta–. Giro polita izan zen Antixenan.

Gaztetxean bildutako publikoak eskertu zuen sei bertsolarien ahalegina; horretan denak ibili ziren parean, kantuan, baina, bikote bakoitzeko bat nabarmendu zela esan daiteke.

Agur puntuagarrien ostean, Oihana Arana izan zen lehen ofizioari ekin ziona. Tortura kasua aztertzen ari ziren Europako bi epaileren lekuan jarrita, Iraitz Sarasolak zigorrik merezi ez zuela uste zuenaren lekuan jarrita kantatu zuen, eta Aranak zigortzearen aldekoarenean: Epaileak gara ta nahiz ta izan lankide eta gertuko / hau zigortu beharra dago gaur, bai, behar da eta punto / nola ez duzu holako auzi bat oso gogor zigortuko / injustiziak bestela ez dira sekula ere amaitukobota zuen lehen bertsoan, txukun, eta hala jardun zuen saio osoan zehar. Beretik aberastu zuela eta, "oso gustura" zen amaieran.

Urko Arregik, berriz, zioen hasieran "deseroso" hasi zela, baina zortziko txikiko lehenengo bertsoa "nahi moduan eta borobil" atera zitzaiola eta hortik "gora" egin zuela eta "gustura" ibili zela. Eta ez zitzaion arrazoirik falta, kontratua eskatzen zuen euren –bera eta Ane Beloki– ardurapeko langilearen eskaerarenean gaiaren muinari erabat heldu ezinda ibili eta gero –ariketaren zati baten, behintzat–, San Balentin eguna zela-eta oparia espero bai baina jaso ez zuen Garazi Navarro bikotekideari kantatutakoa gaueko ideia politenetakoa izan zen: Nahiz eta bera neri gaur ez zaidan kexa / uste dut egoera dela gaur errexa / sorpresa bat espero ta sorpresa eza / espero ez den hori ez al da sorpresa?

Finalean finen ibili ziren bertsolarietan bestea Ane Beloki izan zen. Hala kantatu zion Gartxot Ramirezi, mendira beharrezko ekipamendurik gabe joanda hura erreskatatzerakoan: Mendirako badezu hamaika interes / beti ibiltzen zera horren pauso trebez / ondo ekipatuta ez zabiltza berez / "lagundu" esan dezu ta gainera errez / baina orain ez dakit lagundu edo ez.

Hain justu, baina, Belokiren ariketa horretako kantulaguna izan zen agian finaleko gakoa, Arrano tabernako finalerdian erakutsitako mailatik nahikotxo gora ibili baitzen atzo, buruz burukorabera eta Urko Arregi iristea ahalbidetuz. Puntu erantzunetan, adibidez, ederki osatu zuen lehen bertsoa: Argia edo iluna zer duzu nahiago? / Bietan egon neike denbora luzaro / argia ondo dago iluna oparo / Serio? bitako bat hartu beharra al dago?

Urko Arregik eta Ane Belokik txukun gauzatutako bakarkakoen ostean, beraz, Arregiren eta Ramirezen arteko buruz burukoa, eta hor eta azken emaitzan sorpresarik ez. Arregi Ramirezen gainetik, eta txapela etxean. Daniel Agirrek, Oñatiko bertso eskolaren sortzaileetakoak, jantzi zion irabazleari. Sariketaren balorazio positiboa egin zuen txapeldunak: "Hori zen gure helburua, ingurukoek gu eta guk elkar entzuteko aukera izatea, eta guk kanturako plaza bat edukitzea. Herriarekin oso eskertuta gaude jarreragatik, bertsolariekin ere bai, baita tabernekin eta gaztetxearekin; sariketa ederki joan da". Eta bere kantu bikotekidearentzat azken hitzak: "Beragatik ere asko pozten naiz. Txapela nik eramango dut, baina badakit berea dela zati handi bat".


Txipi Ormaetxea: "Berorika galtzeak pena handirik ez dit ematen; bai, ordea, hika galtzen joateak"

Filologia Erromanikoan eta Euskal Filologian lizentziaduna den Txipi Ormaetxea hizkuntzalaria (Arrasateko Gesalibar auzoa, 1954) kultura etxean izan genuen joan den astean Aramaioko aditz-taulak izeneko lana aurkezten. Era berean, Badihardugu elkartearen Ahotsak.com proiektuaren Aramaiori dagokion atala ere aurkeztu zuten. Ormaetxearekin egon gara azken lan horren gainean berbetan.

Zein zen hitzaldiaren helburua?

Badihardugu euskara elkartea 2005ean hasi zen Deba ibarreko herrietako aditz-taulak argitaratzen. Aramaioko aditz taulen aurretik beste herrietako batzuk agertu izan dira. Esaterako, 2005ean Oñati eta Eibar; 2006an Bergara eta Elgoibar; 2007an Elgeta, Aretxabaleta, Eskoriatza eta Leintz Gatzaga; 2008an eta 2009an Soraluze eta Mallabia; eta 2010ean, azkenik, Antzuola.

Helburua zen iazko abendutik argitaratua zen lana aramaioarrei aurkeztea. Gaia zabala bada ere, aurkezpen laburra izan zen, puntu zehatz batzuen ingurukoa; besteak beste, aditz-taulak eta erabilera, berezitasun batzuk, tratamenduak eta erregistroak.

Egia esan, pena izan zen adineko jenderik etorri ez izana. Izan ere, aurkeztu ziren proiektu biak Aramaioko lekuko zaharrenei esker burutu dira eta oso interesgarria izango litzateke eurak ere hitzaldian egotea. Hala ere, etorri zirenek parte hartu zuten eta giro ona sortu zen.

Edukira jota, Aramaion bakarrik erabiltzen da aditz taula hori?

Ez, Aramaioko adizkiak eta inguruko herrietakoak nahiko antzekoak dira. Aramaion eta inguruko herrietan, berezitasun bat da aditz-forma askotan ez dagoela komunztadurarik objektu pluralaren eta aditzaren artean. Adibide batekin hobeto ulertuko da: Edan daigun kopa bat (batua: Edan dezagun kopa bat); Edan daigun kopak (batua: Edan ditzagun kopak). Adizkietan, Aramaioko berezienak hauek dira, nire ustez: nen (nuen), gen (genuen), zen (zenuen). Egia da, dena dela, horien ondoan beste hauek ere erabiltzen direla: neuen/nauen, geuen/gauen eta zeuen/zauen.

Adizki guztiak jaso dira Aramaioko zaharrenen artean, baina guztiek ez dute erabilera maiztasun bera. Eguneroko jardunean batez ere indikatibozko formak erabiltzen dira: orainaldikoak, naz (naiz), jat (zait); eta lehenaldikoak, nintzen (nintzen), jaten (zitzaidan).

Adinekoen hizkeraren berezitasunak jasotzen dituzte gazteek?

Transmisioa ez da guztiz eten, baina hizkuntzaren aldaketa etengabea da. Aditzean ere gauzak aldatzen doaz. Euskara Batuaren eragina ere hor dago, batez ere gazteengan. Hor galdera bat sortzen da: dena da onargarri? Esaterako, erosi neike-ren pareko erosi leikedot onargarria da?

Bestalde, nik ez dut pena handirik berorika galdu delako, baina bai hika galtzen doalako. Eskerrik asko, etorri zinetenoi.


Ba al zenekien...

Manttaleko kideek 126 kilo beira bildu zituztela martxoaren 19an Zizkuitz eta Larungo kaxkoaren artean? Duela bi urte bertze 80 kilo bildu zituztenez, 200 kilotik goiti jaso dituzte.


Giro ederra mendiko eta udazkeneko argazki rallyan

Herenegun, igandea, XXV. Udazkeneko Argazki Rallya eta XIX. Mendiko Rallya izan genuen. Jendetzak hartu zuen parte rallyan; 50 helduk eta 16 haurrek. Probintzia eta herri desberdinetako parte hartzailea izan ziren bertan. Hala nola, Barakaldotik, Zumaiatik, Donostiatik, Soraluzetik, Bilbotik, Pasai San Pedrotik edo Zarauztik etorri ziren argazkilariak. Hauek izan ziren antolakuntzak rallyrako aukeratutako bost gaiak:

Udazkena.

Belardia.

Lerroa.

Iratzea.

Txabola.

Euriak aurtengo rallya ez zuen galdu nahi izan, baina horrek ez zituen parte-hartzaileen gogoak gutxitu. Gainera, eguerdi partean bertaratutako guztiek eskertu zuten Lagun Onak Mendi Bazkunak prestatutako hamaiketako ederra. Berriro indarrak hartzeko beharrezko geldiunea izan zen.

Rallyko ibilaldia argazki elkartearen egoitza aurretik hasi zen, eta Soreasuko Sebastian Donearen parrokia eta hillerri aldera jarraitu zuen. Handik aurrera jarraituko beharreko bidea seinaleekin zehaztuta zuten parte hartzaileek, eta ibilbidearen bukaera herri hasieran izan zen.

Rallya amaitu ondoren, parte hartzaile batzuk antolakuntzak jarritako bazkariaz gozatzen gelditu ziren. Bazkari ederraz gozatzeko aukeraz gain, rallyko hainbat pasadizo kontatuz giro ederrean egoteko aukera aparta izan zuten otorduan gelditu zirenek.

Parte-hartzaile guztiei gogoratu nahi zaie aukeratutako argazkiak azaroak 9a baino lehen posta elektronikoz argazkiakaae@hotmail.com helbidera bidali behar dituztela. Parte-hartzaile bakoitzak, bere izen eta zenbakiarekin batera, argazki bakoitzari dagokion gai zenbakia ere jar dezan eskatzen dugu. Horrez gain, komenigarria litzateke argazkiak horizontalean edo bertikalean ateratakoak diren adieraztea.

Irabazleen izenak jakin ondoren, azaroaren 29an egingo da rallyko argazki guztien emanaldia eta sari banaketa, Lagun Onak Mendi Bazkunaren proiekzio gelan.


Azken agurra eman diote Areetan Jose Miguel Gallego Cantera kazetariari

Jose Miguel Gallego Cantera kazetaria zenari azken agurra eman diote bart, osteguna, Areetako Santa Ana elizan. Gallego Eguberri-egunean hil zen bat-batean Areetan, 74 urte zituela. Kazetaria ia hogei urte eman zituen Bilboko Herri Irratian kolaboratzen, besteak beste, Sestaoren partiden esatari lanetan. Horren kronikak ere idatzi zituen urte luzez "Hierro" arratsaldeko egunkarian. Kirol mundua kontatu soilik ez eta arte martzialetan lehiatu zen, borroka grekoerromatar arloan Espainiako txapelketa bat erdietsi zuela. Azken hamabost urteotan, Bizkaiko Kirol Kazetaritza Elkarteko diruzain eta idazkaria izan zen Jose Miguel Gallego Cantera. Hiletatik ordu batzuetara, EITBk Bilbon duen egoitzan ere omendu dute areetarra, Bizkaiko Kirol Kazetaritza Elkartearen Galan. Bertan, Pablo Carrera tiratzaileak jaso du Bizkaiko kirolari onenaren saria eta BBKren saria. Elaia Torrontegi taekwondo borrokalari plentziarra izan da Bizkaiko kirolari onenaren saria jaso duen beste bat. Ramiro Pinilla idazle getxoztarrari ere errekonozimendua erakutsi diote. Azkenik, Gallegoren senideekiko errespetuz eta dolu gisa, egitekoa zen koktela bertan behera utzi dute. Argazkian, Gallego (ezkerrean) 2005ean, Jose Luis Cepedari (eskuinean) sari bat ematen / © Bizkaiko Kirol Kazetaritza Elkartea.


Esti Urresolak "Paperezko ahotsak" dokumentala aurkeztuko du bihar Laudion

Esti Urresolak zuzendutako "Paperezko ahotsak" dokumentala eskainiko dute bihar arratsaldean Laudioko udal zineman. Zinemagile laudioarrarekin solasaldia egongo da emanaldiaren ostean.

Esti Urresola zinemagilearen "Paperezko Ahotsak" dokumentala aurkeztuko dute bihar Laudioko udal zinema aretoan. Bi emanaldi egongo dira, 17:30ean lehena, eta 20:00etan bigarrena. Sarrerak 2 euro balio ditu. Gainera, proiekzioa eta gero ikusleek proiektuaren nondik norakoak ezagutzeko aukera izango dute Esti Urresola zuzendariarekin eta Pello Gutierrez talde teknikoko kidearekin. Pablo Ibarluzea aktore laudioarrak ere parte hartu du ikus-entzunezkoan.

Dokumentalak Jose Antonio Agirre lehendakariaren eta Eresoinka abesbatzaren istorioak ditu oinarri, gerrak eztanda egin zuenean euskal identitatea sustatzeko talde hori sortzea erabaki baitzuen presidenteak. Filma oroimena, kultura, identitatea eta mugimenduaren inguruko hausnarketa da, besteak beste. Horregatik, pertsona ugariren lekukotzak eta iritziak jaso ditu sortzaile laudioarrak: abesbatzaren kide ohi batenak, euskal artistenak, ikerlarienak... Irudiak hiri ezberdinetan grabatu dituzte. Horien artean daude Paris, Bilbo edo Donostia, besteak beste.

Proiektua ETBren enkargua izan da. Ekoizpena gauzatzeko, ordea, bi oinarri edo gai eman zizkioten Urresolari: Paris eta erbestea. "Voces de papel" edo "Paperezko ahotsak" dokumentala da lanaren emaitza. Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten irailean, eta ETB 2 telebista katean ere eskaini zuten. Igandekoa izango da, ordea, Aiaraldean ikusteko egongo den lehen aukera.


Abisu horia ezarri dute biharko eta etzirako kostaldeko kalteengatik

Bihar arratsaldeko itsasgoran 3,5 metroko olatuak espero dira, eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak abisu horia ezarri du iganderako eta astelehenerako.

Bihar, arratsaldeko itsasgoraren unean ezarri dute alerta, 13:00etatik 15:00etara, hain zuzen ere. Astelehenean, berriz, 01:00etatik 04:00etara eta 14:00etatik 16:00etara izango da arrisku gehien.


Zumarragako Udalak Olarte baserriko bidea konpondu du

ZUMARRAGA // Zumarragako Udalak Olarte baserrira doan bidea konpondu du uda honetan. Lan honen aurrekontua 25.000 eurokoa izan da. Obrak Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ekonomia Sustapeneko, Landa Inguruneko eta Lurralde Orekako departamentuaren %55eko diru-laguntza jaso du.


Oihane Amurrio eta Aitziber Escudero bilbotarrek irabazi dute Bizikletarte

Interbentzio artistiko baten bidez, ingurmenaren inguruan kontzientziatzea da Bizikletarte lehiaketaren helburua.

Durangoko Udalak Mugikortasun Astearen bueltan antolatzen du lehiaketa. Aurten, hilaren 16tik 22ra ospatuko da aste hori.

Udalak prentsa ohar bidez azaldu duenez, irabazleek kontrastea topatu gura izan dute euren sorkuntza lanagaz. Alde batetik bizikletaren piezak ikusi daitezke, eta bestetik, landareak, elementu bizi lez. Landakon ipini dute obra.


«Afizioz eta ofizioz dut baserria gogoko; egiten dena nahiz bizimodua»

Maria Jesus Insausti Onda baserritarra da. Umetatik du gogoan etxeko negozioaren parte izatea. 1925az geroztik ari dira Iztueta baserrian esnearekin lanean eta garaiei dagozkien aldaketak izan badiztuzte ere, baserriko balio eta kultura galdu gabe jarraitzen dute lanean. Aspegi elkartearen (Gipuzkoako Emakume Profesional eta Enpresarien Elkartea)saria jaso berria da, emakume enpresariari dagokiona. Berrikuntza, jasangarritasun, komertzializazio egoki eta izandako balioengatik saritu dute.

Betidanik ezagutu duzun zerbait da baserriko lana.

Bai, bizitza guztian ezagutu dut, gehienbat aitona-amonekin erlazionatzen dut hasiera garai hura. Aitona karro eta mandoarekin joaten zen esnea saltzera, eta gogoratzen naiz ni oso txikia nintzela. Ondoren amarekin dut oroitzapena esne munduan, baina beti salmenta zuzenarekin lotuta. Etxeko esnea ekoitzi eta kalera eramaten genuen, nahiz eta ondoren beste modu batzuk etorri ziren.

Horrelako negozio bat esku artean izanda, erabakitzeko aukerarik izan duzu edo bidea markatuta aurkitu zenuen?

Ni baserritik kanpora ere bizi izan naiz urte batzuetan, baina une egokia aurkitu nuenean baserrira itzuli nintzen, afizioz eta ofizioz, asko gustatzen baitzait baserria, bertako bizimodua eta bertan egiten dena.

Baserriko lanaz gain, sektorearen inguruko beste alor batzuk ere landu dituzu.

Gipuzkoako Euskal Herriko Nekazarien Elkartasuneko lehendakaria izan nintzen sei urtez, eta kanpora ere joan nintzen ikastera. Baina ondoren baserrira itzultzea erabaki nuen.

Sektoreak, hasi zinenetik hona, aldaketa ugari jasango zituen.

Bai, azken hamarkadetan aldatzen joan da eta azken urteetan aldaketa hori gero eta nabarmenagoa izan da. Nekazaritzak aldaketak izan ditu, alde batetik gainbehera izan delako sektorean. Baita teknologia berriak sartu direlako ere.

Horrek lan egiteko modu berriak ekarri ditu eta tresneria berria ere sartu da lanbidean. Alde horretatik hobekuntza ere etorri da, azken urteetan baserriko lan egiteko moduan. Lehen modu batean lan egiten zen, eta orain beste batean.

Prozesua bera aldatu al da?

Lehen salmenta etxez etxekoa zen soilik, ondoren dendetara ere pasa ginen, eta azken urteetan makinak eta produktu berriak atera ditugu. Baina esnea lantzeko prozesua bera da: ganadua etxean jaiotzen da, elikadura bera mantentzen dugu, esnea ekoitzi eta transformatu, eta saldu. Kate bat da, guk abiatu eta guk ixten dugu. Hori da gure produktuek erakutsi behar duten konfidantza, produktua zein modua zaintzea.

Teknologia berriak plazaratzen diren unetik, erabakiak ere hartu behar dira.

Azken finean, teknologiak lagundu egiten du, erraztu. Guk, azken batean, tradizioa eta berrikuntza uztartzen jakin dugu. Artisautza eta teknologia norabide berean jarri ditugu, eta aurrera jarraitu nahi baduzu beharrezkoa da gainera. Hori onartzen ez dugu arazorik izan.

Duela hamarkada bat zalantzak eta beldurrak izango ziren ezta?

Behin aldaketak daudela onartuta, zalantzak beste mota batekoak dira. Inbertsioak egitea derrigorrezkoa da garai berrietara moldatzeko, eta horri aurre egiteko moduan agertzen dira beldurrak. Azken batean, modu ireki batean jokatu behar duzu eta ausarta izan behar zara.

«Guk, azken batean, tradizioa eta berrikuntza uztartzen jakin dugu»

«Inbertsioak egitea derrigorrezkoa da garai berrietara moldatzeko, baina beldurra hor dago»

«Emakumea da baserriak duen ardatz nagusia, eta aldi berean, euskarria»

«Ondorengoei transmititu nahi izan diegu guk, guretzat baserria izan dena»

Inbertsio horiek jasangarriak izan daitezen, emaitzak beharko dira.

Guk argi dugu zer egiten dugun eta nola egiten dugun. Esnearekin hasi, landu, poltsaratu…

Guk kalitatezko produktu bat eskaintzen dugu, balio erantsi batekin. Kontsumitzaileari ziurtasuna eman behar diogu, benetan guk egina dela eta metodo egokien bidez sortua dela. Hori da kontsumitzaileak baloratzen duena.

Horrek esfortzu gehiago eskatzen al du?

Bai, baina hori da gure identitatea. Ganadua jaiotzen denetik produktura heltzen garen arte xehetasunez jarraitzea, eta ez produktua ongi atera den soilik, harago doa. Ganaduaren ongizateaz gain, zelaiak zaintzea, inguruarekin errespetuz jokatzea, jasangarria izatea etorkizunari begira…

Gipuzkoako enpresari saria eman dizu Aspegik. Urteetako lanaren errekonozimendua al da hau zuretzat?

Noski, eta errekonozimendua ez soilik lehen sektorearentzat, baita emakumearentzat ere. Hori niretzako oso pozgarria da. Azkenean, baserrian dugun jarduera ekonomikoaz gain gauza asko ditugu. Ingurumenaren zaintzaile sentitzen gara, eta abereen zaintzaile ere bai. Azken batean, hor inguruan dagoenarekiko eta egiten dugunarekiko maitasuna biltzen dut nik lanean.

Baserriko lanean emakumeak izan duen jarduna azaleratzen ere lagunduko du sariak ezta?

Bai, nik uste dut garrantzitsua dela hori azaleratzea. Emakumea da baserriko ardatz nagusia, euskarria. Lehen horrela zen, orain hala da eta horrela izango da gerora ere. Hori askotan bigarren planoan egon den zerbait izan da, eta horrelako sariek azalarazten laguntzen dute, nahiz eta presentzia gehiago izan behar genukeen.

Emakumearen rola aldatu da?

Lan egiteko modua orokorrean aldatu da, baina emakumeok zoritxarrez baditugu oraindik esleitzen zaizkigun lan batzuk, zainketak tarteko. Baserriko eginbeharrez gain, noski, oraindik baserriko irudia gizonezkoek osatzen baitute. Bigarren planoan gaude, leku publiko eta karguetan bezala, baserrian ere berdina gertatzen da.

Iztuetan zu gidaria zara, baina familiako proiektua da.

Ondorengoei transmititu nahi diegu guk, guretzat baserria dena. Zure lana erakutsi eta ilusioa helarazteko, proiektuak berak izan behar du horren erakusle. Proiektuak berak aurrera begira proiekzioa izan behar du, baita jasangarria eta ilusioa piztuko duena izan ere.

Niretzat Iztueta baserria proiektu zirraragarria da, familia osoak egiten duguna. Nirekin lanean oso pertsona garrantzitsua dut, Ainitze. Alaba izateaz gain, lankidea, bazkidea eta kidea dut. Gurekin batera lan talde handia dago. Denok aurrera daramagun proiektua da, ezinezkoa delako pertsona bakarrak hau aurrera ateratzea.


40ren bat hildako

Erakunde ofizialek oraindik ez dute zehaztu Sandy urakanak AEBetan eragindako hildako lagunen kopurua, "oraindik ez baita erraza zenbaketa egitea". CNN hedabideak dio 33 pertsona zendu direla, The New York Times-ek 39ko kopurua aipatu du eta The Washington Post-ek 48koa.

Hildako gehienak New Yorken gertatu dira. Bertako agintariek egiaztatu dutenez, hemezortzi heriotza behintzat jazo dira. New Jerseyn eta Pennsylvanian seina lagun hil dira gutxienik, Maryland, Connecticut eta Virginian bina, eta bana Ipar Carolina, Mendebaldeko Virginia eta Massachusetts-en. Beste bat belaontzi batean hil da, Hatteras parean.

Iturri ofizialen arabera, gehienak etxeetara eta autoetara zuhaitzak erori ostean hil dira.


Ibilketa nordikoa Irunera iritsi da

Irungo Udaleko Kirol Departamenduak programa berezia abian jarri du, hirian eta landa eremuetan ibilketa nordikoaren praktika bultzatzeko, “ibilketa horren ezaugarriak eta onurak herritarrei hurbiltzeko. Ariketa osasungarria egiten da, eta edonoren eskura dago”. Makilekin lagunduta egiten dute oinez ibilketa horretan dabiltzanak.

Horren barruan, irteera egutegi bat zehaztu du udalak ibilketa hori praktikatzeko, eta hiriko hainbat eragileri zuzenduko diete informazio hori. Programaren jardunak Igande Sasoiren barruan egingo dituzte: lehen irteera igandean egingo dute, eta hiriko ikastetxeetako gurasoen elkarteek parte hartuko dute. Informazio gehiago Kirol departamenduaren webgunean dago.


Orri baten tamainako eskuko ordenagailua

LG Electronics enpresak eskuko ordenagailu-eredu berria atera du: C1 delakoa. Kilo bat pisatzen du, orri baten tamainakoa da eta 23 mm-ko lodiera du. Ordenagailua TX ereduaren eboluzioa da eta hainbat hobekuntza dakar diseinu eta teknika aldetik. Besteak beste, osagarri hauek ditu: Intel Core Duo 1,2 GHz-ra prozesadorea, Nvidia Ge-Force Go 7300 txartela, 2048 MBko RAM memoria, 80 GBko disko go-gorra, DVD grabatzailea, 10,6 hazbeteko pantaila, hiru USB sarrerako ataka eta datu transferentzia Blue-tooth bidez eta formatu anitzeko txartelen irakurgailua. Eskuko ordenagailuak 1.999 eurotik aurrera da-go salgai eta Microsoft Win-dows Vista Home Pre-mium sistema eragileaz hornitu dute.


Prostituzio sare bat desegin dute Bilbon eta Iruñean

Atzerritik emakumeak ekarri eta prostituitzera behartu dituztela leporatu diete. 20 pertsona atxilotu ditu Espainiako Poliziak; bosti etorkinen eskubideen aurkako delitua egotzi diete, eta gainontzekoak legez kanpoko egoeran zeuden 15 emakume dira.

Prostituzio sare bat desegin du Espainiako Poliziak, atzerritik emakumeak ekarri eta prostituitzera behartzeagatik. Bilboko, Iruñeko eta Santanderko (Espainia) etxeetan aritzen ziren, Poliziaren arabera.

Guztira, 20 pertsona atxilotu dituzte; bosti etorkinen eskubideen aurkako delitua egotzi diete, prostituitzera behartu eta legez kanpo atxilo izateagatik.

Gainontzekoak legez kanpoko egoeran zeuden 15 emakume dira: 12 jatorriz Paraguaikoak, eta hiru errusiarrak. Horietatik biri prostituziori lotutako delitua leporatu diete.

Emakumeak erakartzeko lan egokia bilatuko zutela hitz ematen zieten, eta tramite guztiak bidai agentzien bidez egin zituzten. Behin bertan zirela, sareak 5.500 zorra zutela esaten zieten, Poliziak dioenez, eta prostituitzera behartzen zituzten zor hori kitatzeko.

Hilabete osoa pasatzen zuten emakumeek etxean, eta tarteka etxez etxe aldatzen ziren. Ez zieten uzten ez kanpoaldearekin harremanik izaten, ez telefono deirik egiten, eta kameren bidez kontrolatzen zituzten. Etxe bakoitzak hilean 40.000 eta 60.000 euro artean lortzen zituen.


Samina senda dezake euskarak

Legez ezarritako hizkuntza eskakizunen arabera, Baztani sei mediku dagozkio -15 herrik administrazio eremu bakarra osatzen dute- eta hauetako biri bakarrik eskatzen zaie elebidunak izatea.

[Albistea Argian]

Baztango Udaleko eta UEMAko ordezkariek iaz “Mediku euskalduna nahi dut” kanpainaren harira egindako prentsaurrekoa.

Pupua dute umeek Baztanen, mina helduek eta gaixotasuna adindunek. Batzuk bederen, besteei pupa, dolor eta enfermedad izaten besterik ez diete-eta uzten Osasunbideak eta borondate gutxiko medikuren batek. Ondorioz, samina ere badute Elizondo eta Iruritako herritarrek, esaterako.

ELegez ezarritako hizkuntza eskakizunen arabera, Baztani sei mediku dagozkio -15 herrik administrazio eremu bakarra osatzen dute- eta hauetako biri bakarrik eskatzen zaie elebidunak izatea. Zortzi erizainetatik ere bik bakarrik izan behar dute elebidun eta bi administraritatik bakarrak. Pediatrak, berriz, ez du zertan euskara jakin, beraz, gurasoek umeen lasaigarri ez ezik, itzultzaile ere izan behar dute.

Udaleko Euskara Sailetik diotenez, “egunerokoan egoera makurragoa da aintzat harturik profesional elebidunen ordezkoei ez zaiela euskara jakitea eskatzen edo euskara jakin beharra duen lanpostu batean aritu arren, euskaraz egin nahi ez duen medikuren bat badagoela, Iruritakoa, erraterako”.

“Mediku euskalduna nahi dut”

Egoera gaitza izan arren, herritarrak itxaropen iturri dira, argi baitute euren hizkuntzaren aldeko jarrera. Hala erakutsi zuten iaz gauzatutako “Mediku euskalduna nahi dut” kanpainan. Hainbat herritarren hitza jaso zuen Kontseiluak sentsibilizazio bideo batean eta garbi adierazten dute beraien ikuspuntua: “Gure pentsatzeko modua euskaraz da, zerbait erran behar dugularik beti euskaraz pentsatzen dut eta ez zait justua iruditzen erdaraz egin behar izatea”, “euskaraz nahi dut nik, erdara ez dut konprenitzen-eta” edo “emagina euskalduna nuen lehenbizikoan, gero erdalduna izan zen eta ez zen iguala izan”. Bestaldean daudenek, hau da, mediku euskalduna dutenek ere badute hitza bideoan eta euskaraz aritu ahal izateak harremana erraztu eta goxoagoa egiteaz edo hala aritzearen zorteaz mintzo dira.

Iure Eizagirre


EAEko ekonomia %4,7 txikitu zen urteko lehen hiruhilekoan

Lanpostuen galera %3,8koa izan zen, Eustaten arabera.

Duela aste batzuk emandako datuak zuzendu egin ditu Eustatek. Okerrerako zuzendu ere. Haren arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako barne produktu gordina %4,7 txikitu zen 2020ko lehen hiruhilekoan, 2019ko azkenarekin alderatuta. Lehen kalkuluan, %4,5ko uzkurtzea eman zuen.

Halaber aldatu du urte arteko tasa: jarduera ekonomikoa %3,2 jaitsi da, eta ez %3, aurretik esan bezala. Egoera normal batean, gehien erreparatzen zaion datua urte arteko tasa izan ohi da, joerak garbiago ikusten direlako. Kasu honetan, ordea, hiruhilekoko tasak garrantzi handiagoa du, bat-bateko krisi ekonomiko bat gertatu delako.

Datuak oso txarrak dira, baina pentsatzekoa da bigarren hiruhilekokoak okerragoak izango direla, konfinamenduaren faserik gogorrena eta luzeena orduan gertatu baita. Berez, lehen hiruhilekoaren zatirik handienean, BPGak goranzko joera zuen, eta martxoaren 15ean abiarazitako konfinamenduarekin hasi zen erorikoa.

Sektore guztiek jasan dute itxialdiaren eragina. Industriak izan du bilakaerarik txarrena (-%4,9), martxoko bigarren astean itxi egin zituztelako Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako lantegirik handienak, eta besteetako askok ere bide hori hartu zuten, ez zutelako modurik langileen segurtasuna bermatzeko.

Zerbitzuak %4,2 uzkurtu ziren, baina horren barruan oso alde handiak izan dira. Ostalaritzaren erabateko itxierak ekarri du Merkataritza, Ostalaritza eta Garraioak atalak %5,7ko galera izatea. Administrazio publikoek, ordea, jarduerari eutsi zioten (%0,0), zerbitzu asko erabat geratu arren osasun zerbitzuan aparteko gastua egin behar izan zelako.

Eraikuntzak %4,9ko galera izan du lehen hiru hilabeteetan, eta lehen sektoreak, berriz, %4,8koa.

Gastu publikoaren euskarria

Eskariari dagokionez, administrazio publikoen gastuan ikusi da datu positibo bakarra (+%3), besteetan erorikoak oso handiak izan baitira: familien gastua %5,9 txikitu da, eta kapital eraketa gordina (inbertsioa), berriz, %5,4. Kanpo merkataritzaren etena askoz handiagoa izan da: %9,4 txikitu dira esportazioak, eta %8,7 inportazioak.

Enpleguak ere kolpe handia jaso du. Lanaldi osoaren baliokide diren lanpostuetan neurtuta, 2019ko azken hiruhilekotik 2020ko lehenengora %3,8 gutxitu zen enplegua —%2,8 urte arteko tasan—.


Txapeldun txiki-handiak

Beti Onako benjaminak, garaipena ospatzen.

Beti Ona Kirol Elkarteko Benjamin Mailako kideek, Lasarte-Oriako II. Jose Martija futbol txapelketa irabazi zuten asteburuan. Txapelketa horretan bederatzi futbol taldek parte hartu zuten, eta horien artean, errenteriarrak nagusi.

Ez nolanahi, gainera. Finalera iritsi, eta Antiguoko talde boteretsua izan zuten aurrean 2008an jaiotako jokalariek. Partidaren arauzko denbora 1-1 emaitzarekin bukatu, eta penaltietan erabaki zen finala. Bertan, odol hotzekoak izaki, Beti Onakoak garaile. Txikiak izanagatik, garaipen handia haiena.


Ertzaintzak hiru gazte atxilotu ditu, duela lau urte kale erasoetan parte hartzea egotzita

Donostian, Getxon eta Elorrion atxilotu dituzte, eta inkomunikazioa ezarri diete hiru gazteei.


Aresek dio "hasiera-hasieratik" lagundu ziotela justiziari

Ikerketa "azkarragoa" izatea gustatuko litzaiokeela esan du Herrizaingo sailburu ohiak, baina azpimarratu du denbora gehiago beharko dela "xehetasun" guztiak argitzeko.

Rodolfo Ares PSE-EEko Antolakuntza idazkariak eta Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo sailburu ohiak esan du “hasiera-hasieratik” lagundu zutela Iñigo Cabacasen heriotza ikertzeko auzitegiek abiatutako ikerketan. Aresek gaineratu duenez, berak zuzentzen zuen sailak horretarako “borondatea” erakusteaz gain, bere esku zegoen “dokumentazio guztia” utzi zuen epailearen esku. “Eta badakit egungo gobernuak ere jarrera bera duela”, gainaretu du.

Herri Irratian eginiko elkarrizketa batean egin ditu adierazpenok Aresek. Buruzagi sozialista ziur azaldu da Justiziak “azkeneraino” ikertuko duela Cabacasen heriotza eta argitu egingo dituela “egon litezkeen erantzukizun guztiak”. Prozesu hori “azkarragoa” izatea gustatuko litzaiokeen arren, esan du denbora gehiago beharko dela “xehetasun” guztiak argitzeko. Cabacasen senideek atzo eginiko adierazpenen eta eskaeren inguruan, berriz, adierazi du “errespetu osoa” zor diela haiei.


"Udal gobernuaren gatazkak konpontzeko gaitasun eza" salatu du Irungo EH Bilduk

Kalean jartzen diren kartelen eta iragarkien gaian udal gobernuak eman dituen datuen harira gogoeta egin du Irungo EH Bilduk. Koalizioaren ustez “udal gobernuaren gatazkak konpontzeko gaitasun eza agerian” jarri du datu hori ematerakoan —2013n 35.000 euro erabili ditu udalak kaleko kartelak kentzen—, eta diru hori panel gehiago jartzen inberti dezala eskatu dio udal gobernuari, “gainera, horrela, datozen urteetan gastu hau aurreztu egingo litzateke”.

Zentzu horretan, udalak gogorarazi du hiriko kaleko altzarietan —eserlekuak, farolak, zabor ontziak— kartelak eta bestelakoak jartzea debekatuta dagoela, eta horren kontrako araudia badagoela, isunekin. EH Bilduren ustez, ordea, udal gobernuak eman dituen datuek ondorioztatzen dute hirian kartelak eta iragarkiak jartzeko dauden panelak ez direla nahikoak, eta zuten helburua “galduta” dutela: “Udal gobernu honek, arazoaren errora jo beharrean, ordenantzetara eta isunekin mehatxatzera jo du, bere ezintasuna agerian utziz beste behin”.


Bi klik eta akabo sareko askatasuna

Internet orain arte den bezala maite baduzu, hasi kezkatzen: azkenaldiko mugimenduak ikusirik, ematen du sarea katez eta giltzarrapoz lotu nahi dutela. Hadopi, ACTA, Ekonomia Jasangarriaren Lege Proiektua, sarearen neutraltasunaren kontrako mehatxuak…

Beharbada jakin nahiko duzu horiei buruz zer edo zer gehiago, zure askatasuna baita jokoan dagoena. Kontua AEBetan hasi zen aspalditxo, eta azken bizpahiru urteetan lehorreratu da Europan.

1998an onartu zuten usamerikarren herrian “Digital Millenium Copyright Act” (DMCA) izeneko legea. Printzipioz egile eskubideen urraketaren kontra prestatu zuten, baina legeak zera ere debekatu zuen: eskubide horiek urra zitzaketen teknologiak sortu eta zabaltzea. DMCAk delitu bihurtu dizu, adibidez, era ondraduan erositako DVDko edukiak deskodetu eta kopiatzea, demagun, zure bideo aparailu eramangarrian ikusi nahi duzulako. Eta Interneten, webguneak salatzeko erraztasun handiak eman dizkie copyrightarekin babestutako edukien jabeei: nahikoa da zure blogak babestutako materiala dagoen lekuren batera lotura egitea.

Sinesteko zaila. Baina galdetu Cryptome webguneko arduradunei. Aurtengo otsailean argitaratu dute Microsoften barne manual bat, azaltzen duena nola hitz egin behar duten enpresako langileek poliziarekin, ustezko gaizkileen datuak eskatzen dizkieten kasuetan. Dokumentuak agerian uzten du Microsoftek gure zenbat datu dauzkan –gauza jakin samarra, bestalde–; baina gaurko gaiarekin lotuta, problema handiena zera da: multinazional horrek, DMCA erabiliz, salatu egin zuela webgunea; eta lortu zuela Cryptome ixtea, inolako epaileren beharrik gabe. Ordu batzuk beranduago salaketa kendu eta berriz zabaldu zuten. Berandu: kristala baino gardenago ikusi baita legeak zertarako aukera eman dezakeen. Webguneak zentsuratzeko erreminta ezin hobea da.

Horixe bera azpimarratu du Electronic Frontier Foundation erakundeak. DMCAren 12. urteurrenean balantzea egin du eta gupida gutxi ukan du legearekin: adierazpen askatasuna eta ikerketa zientifikoa eragotzi dituela baieztatu du; arriskuan jarri duela legezkoa dena ere; eta berrikuntza eta konpetentzia eragotzi dituela.

ACTA: AEBetako legedia mundu osora

Baina zu lasai zaude. Azken finean, horiek yankien aferak dira. Edo... ziren? Entzun al duzu zerbait “Anti-Counterfeiting Trade Agreement” (ACTA) izeneko akordioari buruz? Ez, ez da harritzekoa. Orain dela gutxi arte isilpean eduki dute. Baina ezagutzeko modukoa da, mundu osoko 40 herrialde ari baitira horretaz eztabaidatzen, G8koak buru eta Europar Batasuna ere tartean dela. Eta, portzierto, inolako nazioarteko erakunde kontuan hartu gabe ari dira lanean, konspirazioen teoriak gustuko dituztenei bazka ederra emanez; baina, eta hau da garrantzitsuena, horrelakoekin fidakaitz direnak ere larrituz.

Egitasmoaz dakigunarekin, beldurtzeko arrazoiak badaudela dio, adibidez, Nate Anderson Ars Technica webguneko editoreak. Otsailean publikatutako artikuluan irakurri diogu: “Badirudi ACTA estrategia bat dela AEBetako DMCA mundu osora zabaltzeko”. Beste gauza batzuen artean, nazioarteko akordio horrek Interneti galbahea jarri nahi dio, webgune batzuk ikusi ez ditzazun. Egile eskubideak errespetatzen ez badituzu, abisu bat bidaliko dizute; tematzen bazara, beste bat; eta hirugarren abisuarekin, Interneteko konexioa moztuko dizute. Interneteko zerbitzuen hornitzaileak ere saltsan sartu ditu ACTAk. Copyright-urratze baten berri jasotzen badute, beren zerbitzarietan dagoen edozein eduki ezabatu behar dute. Eta hori egingo dutela ziurtatzeko, enpresa horiek berak sartu dituzte susmagarrien zakuan: ACTAk ez ditu zuzenean jazarriko, baldin eta edukiak kentzeko konpromisoa hartzen badute copyright salaketak jasotzen dituztenean. Enpresak bihurtzen dira aizkora dantzatzen duten borrero.

Baina, nola jakin nor ari den copyrighta urratzen eta nor ez? Hor dago koska: ACTAk Internet estatu polizial bihur lezake, bidea libre uzten baitu mundu guztiaren jarduerak espiatzeko. Ez da guk esana, Peter Hustinxek baizik. Hustinx Datu Babeserako Europako Ikuskaria da eta aurtengo otsailaren 22an hogei orrialdeko adierazpena eman du argitara. Kexatu egin da, Europako Komisioak ez diolako akordioari buruz ezer galdetu. ACTAz, besteak beste, nabarmendu du hainbat praktika ezartzen dituela “oso erasokorrak norbanakoen esfera pribatuarentzat”; internauten jardueren “monitorizazio orokortua” sortzen duela “baita erabat legezkoak direnenak ere”; eta milaka erabiltzaileri eragiten diela, “haur eta nerabeak tarteko”; baita, jazarpen hori talde pribatuek egingo luketela ere, kontrol publikorik gabe. “Jabetza intelektuala gizartearentzat garrantzitsua da eta babestu behar dugu, baina ez genuke jarri behar norbanakoen oinarrizko eskubideen gainetik”.

Hadopi, Sinde eta gu, euskaldunok

Oraindik ere kontua urrun ikusten duzu ordea. Europar Batasuna, nazioarteko akordioak... “Tokitan daude! Ez dira iritsiko nire etxeko ordenagailura!”. Bada, ez, ez dira iritsiko; edo ez hain urrundik behintzat. Baina ogitarteko franko-espainiarraren erdian gaudenez, eskubideen zikiro-janak bete-betean harrapatu gaitu dagoeneko; gaiak badaramatza zenbait hilabete bi herrialdeetako eztabaida publikoan. Sarkozyren gobernua Europan aitzindari izan da horrelako neurriak hartzen. Frantzia 2007rako su txikian egosten hasi zen sareko libertate batzuk. Urte hartan, FNAC enpresako buru zen Dennis Olivennes-ek txosten bat aurkeztu zuen Eliseoan, Interneteko “deskarga ilegalak” borrokatzeko eta sarean “eskaintza kultural legala” bultzatzeko. Paper horietatik abiatuta –enpresa pribatu baten interes partikularretatik, alegia– akordio batera iritsi eta 2008ko ekainean Ministroen Kontseiluan lege proiektua aurkeztu dizute, “Sorkuntza eta Internet” izenez bataiatua.

Internauten artean “Hadopi legea” esaten diote, egitasmoak aurreikusten baitu izen hori daukan agintaritza sortzea, botere judizialetik kanpo, eta horren bidez egile eskubideen urratzaileak kontrolatu eta salatzea. Hasierako lege proposamenean Hadopik zuzenean moztu ziezaiokeen konexioa erabiltzaile bati, egile eskubideren bat urratzen ari zela argudiatuta. Kontseilu Konstituzionaletik pasatzean aldatu egin da atal hori, eta 2009ko irailaren 15ean onartu duten legeak, indarrean denak, epaitegiei eman die horretarako eskua; baina prozedura azkarren bidez sar ditzakete artaziak erabiltzaileen konexioetan. Errudun jotzen dituzten pertsonek urtebetez ez dute Internetera konektatzerik izango. Bi urterainoko kartzela zigorrak edo 30.000 eurorainoko isunak ere aurreikusten dira.

Eta horiek datuak besterik ez dira. Frederic Mitterrand Kultura ministroak hobeto deskribatu du legearen arima: “Zuzenbidea defendatzea, sarea utopia libertarioen lurralde bihurtu nahi duten horien aurrean”.

Espiritu horrek gidatuta-edo, 2009an Espainian antzeko lege egitasmo bat ekoizten hasi da gobernua Ekonomia Jasangarriaren Lege Proiektuaren barruan. Zirriborro horretan Interneti buruz esaten dena irakurrita, sarean “Sinde legea” ezizena jarri diote dagoeneko, Angeles Gonzalez-Sinde Kultura ministroaren izenari erreferentzia eginez. Frantziako legearen ahizpa bizkia dela esan liteke: Hadopiren tankerako komisio bat sortzea du helburuen artean, Jabetza Intelektualaren Komisioko Bigarren Sekzioa –“Sección Segunda” espainolez; akronimoan, bizitzaren kointzidentziak, SS ateratzen da–, botere judizialetik kanpokoa hau ere, eta webguneak ixteko baimena izango lukeena, honako baldintzak betez gero: salatutako webguneak egile eskubideak bortxatu izana, irabazi asmo zuzenekin edo zeharkakoekin; baita “ondareari kalte egin gura izatea” ere. Azken esaldi horri Julio Alonso espainiar blogariak inkisizioaren garaiko probatio diabolica delakoen tankera hartu dio, deabruaren froga, alegia; existitzen ez den zerbait demostratu beharra, errugabe izateko. Izan ere, nola erakutsi dezake inork zerbait egiteko gogoa daukan ala ez? Eta, bide batez, zer da zeharkako irabazi asmoa? Galdera asko uzten ditu airean lege-zirriborroak. Alonsoren arabera, idatzita dagoen moduan, txeke zuria ematen die egile-eskubideen kudeaketaz arduratzen diren elkarteei edozein atari ixteko, denbora gutxian eta estatuaren kontura.

Agian horregatik, milaka pertsonak sinatu dute dagoeneko Interneteko Oinarrizko Eskubideen Aldeko Manifestua. Espainiako Internauten Elkarteak bultzatutako testu hori da, oraingoz, “Sinde legea”-ren aurka gehien zabaldu den ekimena. Horrekin batera, hainbat webgunek “Sinderen zerrenda” izeneko autoinkulpazio kanpaina jarri dute abian: Espainiako Industria Ministeriora –Kultura Ministerioarekin batera legearen sustatzaile nagusia– 1.100 ataritik gorako zerrenda eraman zuten joan den astean. Egile eskubideen lobby bati erantzuna izan zen, haiek zentsuratu beharreko 200 webguneko zerrenda publiko egin baitzuten.

Ikusteko dago Frantzian bezala legearen tramitazioak aurrera egin ahala apur bat bigunduko ote den, baina mobilizazioek erakusten dute herritar askok beren burua mehatxupean ikusi dutela.

Bestelako kultura eredu baten alde

Lege guztiok antzeko prozedura jarraitu dute: industria kulturalaren presioei men eginez sortu dira; funtsean webguneak ixteko eta erabiltzaileei konexioa mozteko erraztasunak eskaintzen dituzte denek. Horregatik, ez da gehiegikeria esatea Interneteko erabiltzaileen eskubideek mehatxu globalari aurre egin beharko dietela aurrerantzean.

Baina erresistentzia jarrerez gain, alternatibak eskaintzea inoiz baino beharrezkoagoa izango da. Egile eskubideen aferekin lotuta zenbat eta neurri legal zorrotzagoak iragarri, orduan eta garrantzi handiagoa hartuko dute bestelako kultura eredu baten aldeko proposamenek. Aitzakia copyrightaren urraketa izan baita orain arte; eta Interneten dabiltzan edukiak morrontza horretatik libratuz gero, ez da egongo nondik eskua sartu.

Beraz, hein handi batean, edukien sortzaileen eta hartzaileen erabakiaren araberakoa izango da etorkizuna. Aurrenekoen ardura da edozein gauza sareratzen dutenean lizentzia librea jartzea; bigarrenena, lizentzia askeko edukien aldeko hautua egitea. Eta gaiaz kezkatuta dagoen edozeinena, eztabaida sustatzea.

Lotura interesgarriak

- ACTA akordioan Interneti dagokion atala (pdf)

- ACTAri buruz Nate Andersonek Ars Technican idatzitako artikulua

- Peter Hustinx Europako Datu Segurasunerako Ikuskariak ACTAri buruz egindako adierazpena (pdf)

- Openacta.org: ACTA akordioaren edukia ezagutzera eman dezaten eskatzen duen webgunea

- Zer da Hadopi legea? artikulua Frantziako L'Express astekarian

- Hamar arrazoi on Hadopi legeari ezetz esateko. Frantziako Numerama webgunean 2008ko ekainean argitaratutako artikulua

- Espainiako Ekonomia Jasangarriaren Lege Proiektua (pdf)

- Deabruaren froga artikulua, Julio Alonso blogariak "Sinde legea"-ren zirriborroa irakurri ondoren idatzia

- Interneteko Oinarrizko Eskubideen Aldeko Manifestua

- Sareko Neutraltasuna zer den azaltzen duen bideoa gaztelaniaz Youtuben

- Mikel Olasagastik sarearen neutraltasunari buruz Gaur8n idatzitako artikulua

Diru truke, webgune batzuek faborezko tratua

Alde guztietatik iragartzen diren neurri murriztaileez gain, azkenaldian asko hitz egin da sarearen neutraltasunari buruz –ingelesez “network neutrality”–, arriskuan egon daitekeelakoan.

Esplika dezagun kontzeptua, aurrera egin aurretik: nabigatzailean helbide bat sartzen duzunean, Interneteko zure hornitzaileak ez du gaur egun webgune batzuen eta besteen artean diskriminaziorik egiten. Edo ez luke egin behar. Telefono konpainiak tratu bera eman beharko lioke Argia.com helbideari eta diariovasco.com-i. Gune bat edo bestea lehenago zabaltzea bestelako faktoreen araberakoa da, baina hornitzaileak jarrera neutrala izan behar du. Interneteko oinarrizko arauetako bat da hori, zeinahi edukitara iristeko askatasuna bermatzen duelako.

Eta printzipio horren kontra egin zuen, adibidez, Interneteko hornitzaileei buruzko proposamen bati Europako Parlamentuan egin zitzaion zuzenketa batek. Iazko martxoan izan zen: eskuineko diputatu zenbaitzuk ontzat eman zuten telekomunikazio enpresek eduki batzuei faborezko tratua ematea, beste batzuk mantsotuz. Aitzakia? Gaur egungo ereduarekin jarraituz gero, sareak ez duela eutsiko. Erabiltzaileen %1ek sortzen duela trafikoaren %20. Beste %20 batek sareko joan-etorri guztien %60 erakartzen dituela. Nolabait bideratu beharra dagoela hori. Diruarekin, noski. Beraz, gehien ordaintzen duen gunea ikusiko du azkarrago internautak.

Zuzenketak ez zuen aurrera egin, baina ez da izan sareko neutraltasuna mahai gainera atera den azken aldia. AEBetan ez bezala, telekomunikazio enpresek jarrera lagunkoiagoak topatu baitituzte Europako politikarien artean, ukiezina zirudienarekin negozioa egiten saiatzeko. Horrek ekarri du azken hilabete hauetan han-hemenka gai berari buruzko adierazpenak entzun izana.

Urrutirago joan gabe, otsailean Cesar Alierta Telefonicako buruak Bilbon adierazi zuen, Google bilatzaileak ordaindu egin beharko lukeela Telefonicaren sarea erabiltzeagatik. Atzetik, Miguel Sebastian Espainiako Industria ministroak esan zuen ikertzeko moduko aukera dela.

Eta arazoa da, agian Google-ek ordain diezaiokeela Telefonicari. Baina aurrekari arriskutsua ezarriko luke gainontzekoentzat. Zer gertatuko litzateke, berbarako, logika bera informazioaren esparrura zabalduz gero? Komunikazio talde handien webguneek abantaila lehiakor are handiagoa izango lukete Interneten, buxet gizenagoak dituztenez. Orain arte ezagutu dugun Internet eredua goitik behera aldatuko luke.

Mikel Olasagasti informatikariak Gaur8n gaiari buruz idatzitako artikuluan garbi adierazi zuen: “Kable edo satelite bidezko telebisten modeloa kopiatu nahi dute, non ordaindu dugunaren arabera telebista kate batzuk edo beste batzuk ditugun aukeran sofan aspertzeko”.


Egitasmorik ez zaio falta Burdina taldeari

Balorazio baikorra egin zuten Burdina taldeko kideek larunbatean, hilaren 28an, Bekaizti baserrian egin zuten batzar nagusian. Bekaizti baserrira doan aldapa pikoa alaitasunez gainditzeko, kalejiran bildu ziren kideak Zumea Plazatik aterata, eguerdian. Aurretik, ordea, omenaldi txiki baina hunkigarria eskaini zioten Txitibar Tabernako Regino Otegiri. Urtetan, baserria utziz eta bestela ere Burdina taldearekin eskuzabaltasunez jokatu duelako, gogoratu ziren Otegirekin.

Gaixotasun bat gainditzetik dator Otegi, eta txapela, kamiseta eta oinetako arinak oparitu zizkioten, ttipi-ttapa ibili dadin paseoan.

Omenalditxoa amaituta, Bekaizitira abiatu ziren Burdinako bolondresak. Han bazkaldu ostean, urteko batzarra ospatu zuten.

Bertan, 2008. urtean berreskuratu dituzten Andoaingo ondasun historiko eta kulturaleko hainbat elementu aztertu zituzten: Bazkardo Txiki, Erdoizta, Erramuta eta Leitzako karburo lantegiko karobiak; Franki edo Bizkotxeko zamatze-tokiko meategi eremua; Bizkotxeko karril zaharreko eremua; eta azkenik, Oilokiko ur-depositua.

2009. urtea ere patrika bete lan datorkiela adierazi zuten. Andoain, Leitza eta Berastegira zuzenduko dituzte eginahalak, eta aski luzea da berreskuratu beharreko elementuen zerrenda. Andoaini dagokionez, Bordatxuri eta Erdoiztako karobien erabateko berreskuratzea; Bekoplazako harraskaren berreskuratzea; orain arte berreskuratutako elementuen mantenua; eta, hitzaldia Euskaldunako mendigoizalearen egoitzan.

Leitzako udalerrian, berriz, honako ekimenak bultzatuko dituzte: Krankiko zamatze-tokiaren eta karburo lantegiko karobiko hormaren berreskuratzea; eta Tolare meategian prospekzioa.

Eta azkenik, Berastegin: Plazaolako zubiaren, Frankiko zamatze-tokiaren, Karril zaharraren eta trenbide-orratzako kasetaren berreskuratzea.

Ekimen horiek guztiak noiz egingo diren aldez aurretik emango da jakitera, eta irekita egongo dira nahi duten herritarrek parte har dezaten bolondres gisa.

Biltzarraren azken partean, instituzioekin izandako harremanak izan zituzten hizpide.


Belgikako aurrekontu akordioak gobernu berria eratzeko aukera zabaldu du

Ados jarri dira sei alderdi. Iazko ekaineko bozetatik ez dute exekutiborik.

Belgikako 2012ko aurrekontuei buruz negoziatzen ari diren sei alderdiek akordioa lortu dute, bilera luze baten ondoren, eta horrek gobernu berria eratzeko aukera zabaldu du. Iazko ekainean egin zituzten Belgikan hauteskundeak, eta ordutik ez dute exekutibo berria osatu.

Alberto II.a erregea pozik agertu da aurrekontu itunarekin, eta Elio Di Rupo sozialistari gobernua eratzeko negoziazioak "lehenbailehen" hasteko eskatu dio.


Inudeak eta Artzainak

Ibargain Musika Eskolak antolatuta, Inudeen eta Artzainen konpartsa aterako da etzimusika eskolatik bertatik, 11:15ean. 19:00etan, Hariots taldeak kontzertua emango du udaletxeko areto nagusian.


Ugaoko Izarra eta Izaskun Landaida, jaietako pregoilaria eta bola-birakaria

Ugaoko Udiarraga jaietako pregoilaria eta bolari bira emateko hauatagaiak aukeratu dituzte herritarrek inkesta bidez. Pregoilaria Ugaoko Izarra elkartea izango da eta bolari bira emateko ohorea Izaskun Landaida herrikideak izango du.

Ugaoko Izarra elkarteak hamar urte daramatza urtarrilaren 5eko Errege-eguna eta desfilearen antezpena antolatzen, eta Landaida Ugaoko alkate izandakoa da eta Emakundeko zuzendaria da egun.


Herri baten erantzuna

Ferietako liskarraren ondoren izandako atxiloketak, espetxeratzeak, zurrunbilo politiko-mediatikoak altsasuar asko sumindu ditu. Neurriz kanpokotzat jotzen dute liskarraren ondoren identifikatutako gazteekin gertatutako guztia eta bidegabea jotzen dute hedabide batzuek liskarrari eta Altsasuri emandako tratamendua. Horregatik guziagatik, altsasuar sumindu ugarik larunbateko manifestazioarekin bat eginen zutela jakina zen. Baita sakandar eta euskal herritar ugarik bat eginen zutela ere. Atxikimenduak asko eta toki ugarietatik iritsi zirelako mobilizazioaren bezperan.

Herriko dendek eta tabernek manifestazio garairako itxi zuten. Hura garaiz hasi zen, 13:00etan. 2.600 metroko ibilbidea zuten aurretik. Deitzaileen ordezkariek eusten zioten Altsasu zioen pankartari: Javier Ollo alkatea, Arantxa Bengoetxea, Virginia Alonso eta Julia Cid zinegotziak, Alfredo Urkijo, Juan Carlos Calleiras eta Amaia San Roman senideak eta Idoia Goikoetxea Altsasuarra eta harro plataformakoa. Haien atzetik beste pankarta bati eusten zioten auzipetuen senideak, Altsasun nahi ditugu irakur zitekeen.

Manifestazio burua Iortiako zabalgunera 14:05 pasatxo iritsi zen. Orduan oraindik Foru plazara iritsi gabe zeuden azken manifestariak. 20.000 bat pertsona elkartu zituen deialdiak. Bidea isiltasunean egin zen. Txalo zaparradarekin abiatu zen manifestazioa eta horrela bukatu zen. Hitzaldiaren ondoren atxilotuak askatu oihuak entzun ziren.

Irakurketa

Manifestazioaren akaberan Javier Casteigek, institutuko zuzendariak, eta Amaia San Romanek, irakaslea eta atxilotutako baten amak, hitza hartu zuten, lehenak euskaraz, gaztelaniaz bigarrenak. Antolatzaileek manifestazioko Altsasu leloarekin bi gauza aldarrikatu nahi izan zituztela azaldu zuten. Batetik, “gure herriaren izaera nabarmendu nahi dugu. Altsasu herri langilea da, anitza. Kultura desberdinen arteko elkarbizitza normaltasun osoz gauzatu da. Hamaika herritatik etorri diren pertsonak gure herriaren parte dira. Altsasu, bizikidetzaren eta bakearen alde dago. Frogatu izan dugu hori”.

Horrekin batera, Altsasuren “kezka” azaldu zuten. Ferietako liskarraren ondorioz “herriko 11 gazteren etorkizuna kolokan dago. Gauzak ikaragarri puztu dira eta neurriz kanpoko kartzela-zigorrak eskatzen dizkiete, ekintza terrorista leporatzen dietelako”. Auzia Espainiako Auzitegi Nazionalean dagoela eta babesgabe sentitzen direla nabarmendu zuten. Bi eskaera egin zituzten: zazpi presoak lehenbailehen askatzea eta auzia Nafarroako Instrukzioko 3. Epaitegira bueltatzea, “hura baita hasieran kasua hartu zuena. Ez zen handik inoiz atera behar. Irmo eskatzen dugu”.

Aldi berean, herriaren irudiarekin kezkatuta zeudela esan zuten. “Ez dugu onartzen komunikabide askotan eman den irudia. Ez dugu onartzen gutaz esan diren asko. Altsasu herri alaia da, herri atsegina. Bere tradizioekin harroa. Herri irekia”. Altsasuarren elkartasuna nabarmendu zuten: “ez dugu gure herria inoiz horren batuta eta minduta ikusi; kezkatuta baina elkarlanean; bakoitza bere ideologiatik, baina gazte horien eta herri osoaren alde”. Manifestazioa eta aurretik egin diren gainerako mobilizazio guztiak “baketsuak, gizalegezkoak eta giza eskubideen aldekoak” izan zirela azpimarratu zuten. Guztiari buelta emateko aurretik lan asko gelditzen zela esanez despeditu ziren.

150 pertsona

Manifestazioa behar bezala ateratzeko lan egin zutenak. Trafikoa bideratzen, aparkalekuak bideratzen, komunikazioa, protestari bidea zabaltzen, pegatinak saltzen edota ibilbidean zehar dirua biltzeko jarritako hiru karpetan txistorra pintxoak eta ardoa saltzen egon ziren.

Elkarretaratzea

Joan den astean, egunero-egunero, presoen askatasuna aldarrikatzeko kontzentrazio jendetsuak egin ziren udaletxe parean. Atzoko aurreikusia ez bazegoen ere 150 bat pertsona elkartu ziren.


Janari krisiaren atarian

Bioerregaien produkzioa behin-behinean bertan behera uzteko eskatu die FAOk AEBei, munduko gosetea saihestekoUztailean laboreak %17 garestitu dira, eta bide beretik jarraituko dutela uste dute

Janarien prezioen igoerak munduko beste janari krisi bati zabaldu dio atea. FAO Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundearen datuen arabera, janarien prezioen indizeak %6 egin du gora uztailean, ekainarekin alderatuta. Igoera hori, batez ere, laboreetan nabarmendu da, %17 garestitu baitira. Esaterako, gariaren eta sojaren prezioek 2007-2008ko janari krisian izandako prezioak gainditu dituzte. Datozen hilabeteetan ere bide beretik jarraituko dutela aurreikusi dute.

Hori hala, ohartarazpena egin du FAOk. Bereziki, AEBetako Gobernuari egin dio eskaera: bioerregaien produkzioa bertan behera utz dezala. Munduko bioerregai gehien ekoizten duen herrialdea dira AEBak. Erregai mota hori laboreekin egiten dute, hala nola artoa, garia eta soja erabiliz.

AEBetako legediaren arabera, labore horien uztaren %40 bioerregaiak ekoizteko erabili behar da. Horrek eta herrialdeko labore sailen egoera larriak beste gosete bat sortzeko kezka azaldu du FAOko zuzendari nagusi Jose Graziano da Silvak, Financial Times egunkarian argitaratutako iritzi artikulu batean.

Izan ere, azken 50 urteetako tenperatura eta lehorte handiena dute AEBetan. Horrek herrialdeko labore sailak kinka larrian jarri ditu, eta labore horiek garestitu egin dira. AEBetako Gobernuak jakinarazi duenez, herrialdeko sei artasorotik bat suntsitu dute tenperatura altuek, eta 2006tik izandako uzta txikiena izango dute aurten.

Hori horrela, labore horiek eskuratzeko aukera dezente zailduko da prezioen igoeragatik. Duela hilabete, 25,4 kg artogatik, 4,39 eta 5,20 euro arteko prezioa aurreikusi zuten; orain, berriz, kantitate beragatik laster 6,10 eta 7,23 euro ordaindu beharko direla uste dute. Horrek nazioartean ere badu eragina. Hori dela eta, erregai hori produzitzeari uzteko eta labore horiek pertsonak eta abereak elikatzeko eskaera egin dio FAOk.

Kezkatutako ahots gehiago

Ez du NBEk bakarrik egin ohartarazpena: AEBetako abeltzainak ere arduratuta daude abereentzako janariaren prezioen igoerarekin, eta Txinako, Indiako eta Frantziako gobernuak ere kezkaturik azaldu dira.

Egindako adierazpenarekin, 2007an eta 2008an izandako gosetea saihestu nahi du FAOk. Erregaien prezioen igoera geldiezinak, bioetanolaren gehiegizko kontsumoak, eguraldi aldakorrak eta politika murriztaileek eragin zuten orduan prezioak igotzea. Horrek munduko 30en bat herrialdetan protestak piztu zituen, herritarrak ez baitzuten jateko ia ezer. Era berean, iaz Afrikako adarrean izandako gosetearen ondorioak ere saihestu nahi ditu: 50.000 pertsona hil ziren.

AEBen jarrera

Lehortearengatik, artoa %23 garestitu da ekainetik uztailera AEBetan, FAOren indizearen arabera. Nolanahi ere, bioerregaiaren ekoizpenaren inguruan, Tom Vilsack AEBetako Nekazaritza idazkariak honako hau dio: «Bioerregai hori, inportatu beharrean, zati handi batean herrialdean egiten dugu, eta hori herrialdearentzat ona da».

Beste bi abantaila ere aipatu ditu: batetik, bioerregaien produkzioak gasolinaren prezioan «eragin ona» izan duela adierazi du, prezioa jaitsi delako, eta, bestetik, herrialdeko lanpostu asko bioerregaiaren industriari lotuta daudela dio, eta horregatik dela atzerriko bioerregaien menpekotasuna txikiagoa.

Hala, honako galdera hau egin du: «Hornikuntzaren inguruko kezkei erantzuten ari da merkatua? Erantzuna baiezkoa da». Erantzun hori esportazioen jaitsieretan eta etanolaren produkzioak izandako %10-30eko beherakadan oinarritu du. Produkzioa jaisten bada, labore gutxiago beharko dituzte. Horretan oinarritzen da AEBetako Gobernua fuel-olioaren produkzioa bertan behera utzi behar ez izateko.

Nolanahi ere, txiroenek jasango dute gehien laboreen prezio igoera. Izan ere, pobreak diren edo gorabidean dauden herrialde askotan labore horiek dira oinarrizko janaria. Horiek dituzte bizitzeko lehengai, eta egun duten prezioek goraka jarraitzen badute, galdu egingo dute orain arteko erosahalmena. Horrek gosetea sortuko du, eta munduko beste janari krisi bat eragingo du.


Honek ezin du amaitu: 'Zergatik ez?' arraun erronka bat baino gehiago da

Zergatik ez? Arraun erronkako neskak Oriora iritsi dira Bilbora joan etorria lau egunetan egin eta gero. Herrira iritsi aurretik, Getariako parean zirela, Nora Makatzagak hitz egin du Amarauna saioan.

"Zergatik ez?" Proiektuak Oriora iritsita eman dio erronkari amaiera momentuz. Orioko 32 neska batu dira traineruan Bilbora, Portugaletera, joan etorria egiteko. 'Amarauna'n Nora Makatzagarekin hitz egin dute.

Ostegunean, hasiera gogorra izan zuten, itsasoaren egoera ez zuten alde izan eta Oriotik Bermeorako etapa gogorra egin zitzaien.

Ostiralean Bermeotik Portugaleterako tartea egin zuten.

Larunbatean Portugaletetik Oriorantza bidean, Ondarrun hartu zuten atseden, eta igandean Oriora.


ETAren hilketen % 40 zigorrik edo epairik gabe geratu dira

Epai judizialik egon ez den kasuei dagokienez, 314 hilketatatik 134 preskribatu egin dira, eta beste bederatzi kasu gehiago preskribatzear daude.

Epai judizialik egon ez den 314 hilketen artean, 134 preskibatu dira jada, eta auzia baliogabe geratu denez, ez dago egileak epaitzerik. Halaber, datozen hilabeteetan, beste 9 kasu preskibatzear daudela azpimarratu dute.

Auzitegi Nazinaleko Fiskaltzak emandako datuekin egin dute txostena, Maite Pagazaurtundua Terrorismoaren Biktimen Fundazioko presidentearen iritziz, ETAk ezin ditu espetxe politikan "indultu neurriak" edo "malgutasuna" eskatu hilketa horien ebazpenean lagundu gabe.

"Argi hitzegin behar da, hilketen % 40 ETArentzat eta euren egileentzat dohakoak izan dira" gaitzetsi du Pagazaurtunduak, eta terrorismoaren biktimek ezin dute "inpunitate gehiago onartu", adierazi du.


Lasto-fardoak egiteko makinak su hartu du Berrizen

Lasto-fardoak egiteko makinak su hartu du, gaur arratsaldean, Berrizko San Juan auzoan. Suhiltzaileek berehala amatatu dute sua. Ez da inor zauritu.


Sagardoak Azpeitiarekin duen "lotura estua" islatzen duen liburua, kalean

'Sagardoa Azpeitian' liburua aurkeztu dute gaur udaletxean, pleno aretoa leporaino beteta zela. Laxaro Azkunek idatzi du testua, eta Juan Joxe Agirrek egin ditu argazkiak. Santio egunean erosi ahal izango da, bost eurotan.

Sagardoak Azpeitiarekin duen "lotura estua" islatzen duen Sagardoa Azpeitian liburua kalean da. Gaur aurkeztu dute udaletxean, pleno aretoa leporaino beteta zela. Bertan izan dira Laxaro Azkune liburuaren egilea, Juan Joxe Agirre argazkilaria, Eneko Etxeberria Azpeitiko alkatea, Mikel Ibarzabal Festa batzordeburua eta Ane Lazkano herriko sagardo mugimenduko kidea.

Liburuaren idazleak esan du iazko udaberrian jaso zuela liburua idazteko proposamena, eta berehala motibatu zuela: "Sagardoaren munduak beti erakarri izan nau, sagardoa oso gustuko dut, eta urtean zehar ere otordu askotan lagungarri izaten dut". Sagardotegiko kulturak badu, haren esanetan, "berezitasun" bat. "Jatetxe batean zuk zure ondokoarekin hitz egiten duzu, baina sagardotegian txotxera buelataka zabiltzanean, zure kuadrillakoekin eta beste kuadrilla askorekin izaten duzu harremana".

Sagardoak Azpeitian duen eraginaz hitz egin du jarrain. "Gure inguru hauetan fruitu asko da, sagar asko izan da historian, eta hori kontserbatzeko sistemarik aproposena asmatu zuten Euskal Herrian: sagardoa. Horrez gain, badakigu hemendik kanpora esportatu ere egiten zutela". Bailaran hainbat dolare baserri daudela adierazi du Azkunek, eta horrek esan nahi duela sagardoa "oso geurea" izan dugula. "Esango nuke orain dela 50-60 urtera arte etxe gehienetako edaria zela". Horrez gain, garai batean Azpeitian hainbat sagardotegi zirela nabarmendu du. Horien inguruko informazioa bildu du liburuan, baina gogorarazi du gerra garaian sagardo kultura hori puskatu egin zela, "beste gauza asko bezalaxe".

Dena den, Azkuneren arabera, baserrietan sagardoa egiten jarraitu zuten, eta 1970eko hamarkadan fenomeno bat sortu zen. "Txoko, lokal eta behe-etxeetan hainbat talde hasi ziren elkartzen sagardoa edateko. Talde horietako asko soziedadeetan elkartu dira, eta elkarte asko dira oraindik ere sagardoaren kultura hori mantentzen dutenak". Horrez gain, sagardoaren bueltan auzo lanak "leku inportantea" izan duela azpimarratu du.

Baserriz baserri

Egungo errealitatearen argazkia ere egin dute liburuan. Oraindik ere mantentzen dute sagardoa egiteko ohitura baserrietan, eta baserri horietara joan dira lana osatzerakoan. "Konturatu gara Azpeitian sagardoaren kultura hori oso berezia dela. Sagardotegietan esaten dute azpeitiarrak sagardotegietara asko joaten garela". Zaletasun horren adierazle da 1979tik aurrera herrian etengabe antolatzen den Sagardo Eguna.

Liburuaren testuaz Azkune arduratu den arren, argazkiek ere leku garrantzitsua dute liburuan. Agirrek atera ditu argazki horiek, eta hark azaldu duenez, irailean hasita, 50 irteera inguru egin dituzte Azkunek eta biek elkarrekin. Guztira, 1500 irudi bildu ditu, eta horietatik 180 ikus daitezke lanean.

Agirrek azaldu du lehendik ere ezagutzen zituela Azpeitiko baserri denak, kanpotik. "Orain esan dezaket barrutik ere ezagutzen ditudala baserri asko". Bide horretan, ikusi du baserrietan lehengo ohitura onak mantentzen dituztela. "Izan garen leku guztietan eskaini digute sagardoa gutxienez, eta beste leku askotan, zerbait jateko eta etxera eramateko ere bai. Ez gara batere gaizki ibili. Oso harrera ona egin digute, eta horrek lana asko errazten du".

"Justizia sagardoarekin eta historiarekin"

Alkatearen arabera, "harrigarria" da Azpeitiak eta sagardoak duten lotura historikoa: "Ez da sagardo txapelketa antolatzen duen herri bat bakarrik, sagardoaren bueltan ibili den herri bat da, eta gure historia sagardoari oso lotuta dago. Sagardoa gure kulturaren eta tradizioaren parte da". Azpeitiarekin ez ezik, edariak euskal kulturarekin duen harremana ere izan du hizpide: "Baserri munduarekin, euskararekin, dantzarekin, gure kulturarekin, hain gurea den identitatearekin lotura bat du, eta hori ezin da ukatu". Haren esanetan, urte askoan "prestigiroik gabeko" edaria izan da sagardoa, "bertakoa izateagatik edo merkea izateagatik", eta uste du liburua inportantea dela sagardoari merezi duen balioa emateko. "Espero dut liburuak justizia egingo duela sagardoarekin eta gure herriaren historiarekin".

Amaitzeko, Xebastian Lizasok pare bat bertso bota ditu, eta arkupetan txotxa eta pintxoak dastatzeko aukera izan da. Liburua erosi nahi dutenek Santio egunean izango dute horretarako aukera, bost euroren truke.


Arimaz, psikeaz eta emozioez

Eva Illouzen bi testu argitaratu ditu Katakrakek; arimaren eta psikearen arteko aldeei buruzkoa bata, eta estandar emozionalen gainekoa bigarrena. Sarriugartek itzuli ditu

«Ez zara lehena zure buruari galdetu diozuna zergatik idatzi, eta itzuli den, arimari buruzko liburu bat 2010eko hamarkadaren hondarrean», esanez abiatzen da argitaletxearen oharra. Katakraken saiakeren bilduman orain arte ez baitira ohikoak izan halakoak. Aurreraxeago esplikatzen du arrazoia. «Arimaren etorkizuna gaurkotasun handiko kezka bat delako. Bereziki 'arimak ez duelako etorkizun handirik', Eva Illouzek (1961) liburu honen hastapenetan ebatziko duen bezala». Soziologo horren bi testu biltzen ditu liburuak: alde batetik, Arimaren etorkizuna izenekoa, Illouzek duela urte batzuk emandako hitzaldi bat jasotzen duena; eta bestetik, Estandar emozionalen sorrera izenekoa. Patricia Amigoten hitzaurre bat erantsi die horiei; itzulpena, berriz, Danele Sarriugartek egin du.

Arimaren eta psikearen arteko aldeei buruzkoa da lehen testua. «Gaur egun ez dugu arimarik, gaur egun psikeak ditugu», dio egileak hastapenean. Eta esaten du bi kontzeptuek badituztela hainbat alde, historia luzea konpartitzen duten arren. Horiek xehatzen ditu jarraian. Hain zuzen, zazpi alde identifikatzen ditu arimaren eta gaur egun arimaren tokia hartzera etorri den psikearen artean. Esate baterako, gorputzarekin duten harremana da horietako bat: kristautasunean, gorputza da gaitz guztien iturburua, eta arimak gorputzetik askatu behar du; psikeek, aldiz, askoz harreman estu eta orekatuagoa dute gorputzarekin. Medikalizazioa, norbere buruaren eraikuntza, indibidualizazioa eta abar dira aipatzen diren beste gaietako batzuk.

Baita sufrimendua ere. «Galdera bat uzten du: sufrimenduarekin zer egingo dugun. Gure garaiaren beste ezaugarrietako bat da sufrimendua ezabatzea, jotzea ahalik eta sufrimendu gutxienera; hori da ondo kudeatutako psike bat», azaldu du Sarriugartek. Sufrimenduaren kudeaketa aldatu egin dela esaten duen arren, Illouzek ez du horri buruzko epairik ematen, Sarriugartek gaineratu duenez. «Zer pentsatua ematen du bizitzaren parte den sufrimenduari etengabe bizkarra emateak; horrek ere esaten du zerbait gure gizarte antolamenduari buruz».

Lehen atal horretan, kapitulu bana eskaintzen zaio arimaren eta psikearen arteko alde bakoitzari. Laburrak dira guztiak, baina zertxobait luzeagoa zazpigarrena, zazpi alde horiek azaldu ostean harremanen eremura eramaten baititu. «Arimaren eta psikearen artean dagoen beste pasabide bat aipatzen du: aiurria. Aiurriaren eta psikearen artean maitasunari dagokionez zer alde dauden kontatzen du». Bi pertsonaia erabiltzen ditu horretarako: alde batetik, Anne Elliot, Jane Austenen pertsonaia gogokoena; eta bestetik, Catherine Millet, autore eta arte kritikari frantziarra, besteak beste ezezagunekin izandako hartu-eman sexualak bildu zituena bere memorietan. «Horrela heltzen dio Illouzek bere ohiko gai bati, maitasunari; ez maitasuna gauza abstraktu bezala ulertuta, gaiarekin zerikusia duen harreman mota bat bezala baizik».

Emozioak eta kapitalismoa

Bigarren atalean, estandar emozionalen sorrerari buruzkoan, adimen emozionalaren kontzeptua hartzen du Illouzek, eta publizitatearekin eta kapitalismoarekin duen lotura azaltzen du. Alegia, esplizituki lotzen ditu norberaren emozioen kudeaketa, errendimendu ekonomikoa eta arrakasta soziala. Sarriugarte: «Oso interesgarria iruditu zait terapiei eta antzekoei buruzko ikuspegiak egoera ekonomikoarekin eta sozialarekin lotuz irakurtzea; ez sinestea gauza guztiak indibidualak direla, baizik eta kokatzea eraldaketa horiek».

Hedoi Etxarte editorearen esanetan, gai garaikideak sakontasun handiz eta ideia sofistikatuak nahiko modu argian azaltzen dituzten autore horietako bat da Illouz. Halaber, iritzita gai jakin batzuen lanketan badagoela hutsune bat euskaraz, argitaletxeari iruditu zaio liburua sarrera on bat izan daitekeela egungo pentsalari handi baten obran murgiltzen hasteko. «Liburuko zuzenketa prozesuaren bitartean, gertuko jende oso diferenteak irakurri du, eta polita izan da, berehala lotu dutelako norberari edo ingurukoei gertatzen zaien zerbaitekin». Hala ere, nabarmendu du ez dela autolaguntza liburu bat, Illouzi ere ez litzaiokeela batere gustatuko izendapen hori jasotzea, asko landu izan baitu gai hori. «Baina ukaezina da ematen dituela gure garaian eta gure garaiko askok hartzen dituzten erabaki askoren sakoneko arrazoien azalpenak».


Europako Batasunak betoa jarri dio Irango petrolioari

Uranioa aberasteko programan aurrera jarraitzen duela egozten diote. Europako Batasuneko herrialdeek ezingo dute Iranekin hitzarmenik egin. AEBek ondo deritzote neurriari.

EB Europako Batasuneko herrialdeek Irango petrolio produktuei betoa jartzea erabaki dute. EBko enbaxadoreek lortu dute akordioa, eta Atzerri ministroek izenpetu dute gaur bertan. AEBek ondo deritzote neurriari. Uranioa aberasteko programan aurrera jarraitzen duela egozten diote Irani.

Betoaren arabera, ezingo dute harekin petrolioari buruzko hitzarmenik egin. Egungo akordioei, berriz, uztailaren 1era arteko "trantsizio" epea eman diete eteteko.

Herrialderik kaltetuena Grezia izango da, arlo horretan harreman handia duelako Iranekin, baina Bruselak hitzeman dio beste herrialde batzuekin negoziatuko duela orain.

Espainiak eta Italiak ere petrolio asko erosten diote hari. "Sakrifizio handia egingo dugu", esan du Jose Manuel Garcia-Margallok, Espainiako Gobernuko Atzerri ministroak.


Gernika Sariei buruz EAJk egindako adierazpenak “laidogarriak” direla esan du Gorroñok

Bakearen eta Berradiskidetzearen aldeko Gernika Sarien epaimahaiak gogor kritikatu du sari horien inguruan EAJk egindako adierazpenak. Deia egunkariak kaleratutako albiste baten bitartez, Bilduk Gesto por la Paz taldearen hautagaitza “mespretxatu” duela esan zuten jeltzaleek. Salaketa hori gogor kritikatu dute Gernika Sarien hautagaitzak aztertzen dituen epaimahaiak, eta adierazpen horiek “laidogarriak” direla esan du Gernika-Lumoko alkate Jose Mari Gorroñok.

Gernikako bonbardaketaren urteurrenean emoten duten sari hori, maila lokalean, Arnaldo Otegi eta Jesus Egiguren politikariek hartu dute. Jeltzaleen iritziz, “konnotazio politikoagatik eta mendekuagatik” baztertu zuen epaimahaiak Gesto Por la Paz taldearen hautagaitza. Gorroñoren iritziz, jeltzaleak aurtengo saridunen aurka daude, “eta, ondorioz, Gernika Sarien kontra”.

Deia egunkariak kalerautako albistea “probokazio hutsa da, eta haustura bilatu gura du”. Hori dela eta, idatzi bat bidali dio Deia egunkariarn zuzendariari, albisteak zioena zuzena ez dela esanez. Horregatik, esandakoak zuzentzeko eskatu dio Deiako zuzendariari.


Hondarribiko alardearen gaineko erreportajea, ‘BERRIA’ egunkarian

Jaizkibel konpainia, aste honetako entsegu batean.

Bihar da Hondarribiko Alardea. BERRIA egunkariko kazetari Arantxa Iraolak erreportajea egin du, alardearen hainbat atal landuz. Jarraian, zatika, erreportaje hori.

BERRIAko erreportajearen atalak:

+ Konponbidearen esperoan oraino.

+ Oihana Etxebarrieta (Jaizkibeleko kapitaina): «Herriko jende askorentzat gu beste konpainia bat gara jadanik»

+ Tabua arintzeko lanabes bat.

Informazio osagarria:

+ Aldundiak ez du plastiko beltzik nahi Alardean.

+ Batukada Feministarentzat Berdintasun Saria.


Txikien abordatzea euripean

Zenbait dantzarekin gorputzak berotuta eta euritan, baltsak haurrez bete, eta abordatzea egin dute Donostiako Pirata Bihurriek. Abordatzeaz gain, herri bazkaria, pailazoak eta jolasak izan dituzte.


Ademar 1 - Etxarri 1 / Altsasu 1 - Iruntxiki 2

Altsasu indar gutxirekin atera zen lehen zatian. Gogo falta zegoen eta Iruntxikikoek aukera ederrak aprobetxatu zituzten lehen zatian 2 gol sartzeko. Bigarren zatian, Altsasu hasieratik atera behar zen bezala atera zen, jarrera erabat aldatu zuten eta Aaronek 81. minutuan gola sartzea lortu zuen, baina ez zen nahikoa izan 3 puntuak etxean gelditzeko.Etxarriren berdinketak eta Altsasuren porrotak ez dute sailkapenean aldaketarik suposatu. Etxarri 5. postuan jarraitzen du 34 punturekin eta Altsasu13. da 21 punturekin.


«Istorio gehiegi dago emakumeak bigarren mailan ageri direnak»

Maite Franko

Berdintasuna oinarri hartuta, Maite Franko (Irun-Hondarribia, 1971) ipuin kontalariak saio bikoitza eskainiko du gaur, Sanz Enean; 17:30ean, haurrentzat eta 19:00etan, gazte eta helduentzat.

Bi kontaketek ardatz bera al dute?

Emakumearen Nazioarteko Egunaren ospakizunen barruan daude kokatuak biak, eta bietan betiko azpigaiak agertzen dira: estereotipoak, rolak, injustiziak eta abar. Berdintasuna aldarrikatzen badute ere, nire kontatzeko modua ez da hainbeste aldatzen. Publikoaren interes guneekin lotutako istorioak bilatzen ditut. Kontalariak publikoarengana hurbildu behar du, haiek bereganatu nahi baditu.

Haurrekin xumeago eta helduekin gordinago, akaso?

Ezaguna errazagoa egiten zaigu beti. Zoritxarrez, helduentzako eta gazteentzako kontaketa saioak ez dira horrenbeste programatzen, ez baita horren erraza publikoa erakartzea. Helduek ipuinak umeen munduarekin lotzen dituzte. Askok ez dakite haientzako saioak ere egiten ditugunik. Nire lan egiteko era nahiko tradizionala da; hitz hutsezko kontakizunak egiten ditut gehienbat, alegia. Pantailen garai honetan, umeei ez zaie erakargarria egiten heldu baten aurrean eseri eta hari entzutea. Egiten duzuna interesgarria bihurtzen zaienean, berriz, ahaztu egiten zaie hitz eta pitz ari zarela. Bete-betean sartzen dira istorioan. Helduekin ere gauza bera gerta liteke, baina, alde batetik, adin batetik gorakook ez gara horren pantailazaleak eta, bestetik, gure kasa joaten gara saioetara, ez gaituzte eramaten, umeak bezala.

Saioko istorioek gogoetarako bide emango al dute?

Jendeak ondo pasatzea da nire helburua. Kontzientziak astintzea baino, berdintasunaren inguruko ipuinekiko ere interesa piztea da. Bide batez, zer pentsatu ematen badie, hobeto. Hala ere, oso argi dut saio monografikoek ere –balioen inguruko saioek— ere ipuin kontaketa saioak izaten jarraitu behar dutela. Ez dute panfletoak izan behar, eta bestelako kontaketa saioetan dauden osagaiak ere izan behar dituzte.

Nesken aldeko ipuin ez sexistak izanagatik, ez du esan nahi neskentzat bakarrik denik, ezta?

Badirudi emakumearekin zerikusia duen oro «bigarren mailakoa» dela, ikuspegi matxista batetik ikusita. Berdintasunerako bide luze honetan, emakumeak gizonezkoenak ziren ezaugarri asko beretzat hartu behar izan ditu. Alderantzizkorik, ordea, ez da gertatu, edo gertatu bada, oso neurri txikian izan da. Bestalde, oraindik ere istorio gehiegi dago emakumeak bigarren mailako pertsonaia gisa ageri direnak. Umeek ere normaltzat hartzen dute emakumezkoen paper pasibo hori, baita neskek ere. Galdetuz gero, nahiago dute neskak protagonistak izatea, ekimentsuak, boteretsuak, azkarrak eta libreak, baina ipuin sexista bat irakur dezakete, salbatuko duen printzearen zain bizitza guztia ematen duen printzesa ederrarekin zeharo identifikatuta, adibidez.

Haurrei zuzendutakoak Filomena Musugorri, errege eta beste batzuk izena du. Nor da Filomena, eta zein da argumentua?

Hiru ipuinek osatzen dute saioa, eta Filomena Musugorrirena da azkenengoa. Erdi Aroan kokatuta, Filomena oso neska pobrea da, herri ipuineko protagonista gehienak bezala. Errege berria izateko gainditu beharreko probetara aurkeztuko du bere burua. Gehiagorik ezin dut azaldu, bestela akabo sorpresa!

Helduei zuzendutakoa Zergatik ote? da. Zer duzu bertan kontagai?

Hainbat istorio azaldu dizkigute munduaren eta gizakiaren sorreraz. Baina emakumeoi interesatzen zaigunaz mintzo direnak ezkutuan izan dira urteetan, klandestinitatean. Saio honetan, ezkutalekutik atera eta ezagutu egingo ditugu. Istorio batzuek kresal zaporea dute, barre malkoek eta sexu irrikak bezala. Beste batzuei, berriz, gozoki usaina darie, neskatilen eskuetatik pasatu direlako. Eta, azkenik, badira oilo ipurdia jartzen dutenak ere.

Istorioak zuk idatzitakoak al dira?

Neurri handi batean, bai. Kontalariok istorio bat kontatu ahal izateko, gure bihurtu behar dugu aurrena. Egokitzapen prozesu horretan sormen lana dago, eta zenbaitetan jatorrizkoa goitik behera aldatzen da. Nire kasuan, ipuinak sortzen ditudanean, gehienetan enkargu bat dago tartean, edo gabezia bat. Behar dudana aurkitu ez, eta azkarrago eta errazago suertatzen zait sortzea.

Kontatzaile eta sortzaile, eta antzezle ere izan beharra al dago?

Lagungarria da, jakina. Istorioa zure bihurtu ondoren, besteei helarazi behar diezu. Horretarako begien aurrean une horretantxe gertatuko balitz bezala kontatu behar duzu, eta egia balitz bezala. Bestalde, erakargarri bihurtzen du pertsonaiei gorputza, ahotsa eta nortasuna jartzeak. Hau guztia egin ahal izateko agian ez da antzerkigintza ikasi behar, batzuk berezkoa dutelako, baina niri behintzat asko lagundu dit.

Zu, askotan etortzen zara Sanz Eneara haurrei ipuinak kontatzera. Zer moduzko plaza da?

Gustura etortzen naiz Zarautzera. Sanz Eneara baino askoz ere maizago ikastetxeetara; izan ere, Udaleko Berdintasun Sailak babestutako proiektu bat daramat joan den ikasturtetik, ipuinak aitzakiatzat hartuta, berdintasuna lantzeko LH1 eta LH2ko ikasleen artean. Zarauzko umeak ipuinzaleak dira, parte-hartzaile onak… Oso erraza da haiekin lan egitea. Agian liburutegiak ipuin kontaketen alde egindako apustua eta lan eskergaren emaitza izango da.

Dena dela, ipuinak ez al dira edozein adinetan gozatu behar?

Ipuinak fikzioa diren neurrian, egunerokotasunetik urrundu eta unibertso berriak ezagutzeko balio dute. Hori liburu, antzezlan edo filma batek lor dezake, baina ahozko narrazioek badute beste zerbait horiek guztiek ez dutena; batetik, hurbiltasuna eta, bestetik, arbasoekiko lotura. Pentsa istorio horrek zenbat bidaiatu duen batetik bestera, ahoz aho eta belarriz belarri. Istorio zahar bat kontatzen dudanean, «bazen behin» esanez, urrunetik datorren ahots batek belarrira xuxurlatzen dizkidan sekretuak zabaldu behar ditudala iruditzen zait. Eta sekretuak denoi gustatzen zaizkigu, ume, zahar eta gazteei.


Zumarragan grabatutako ‘La herida’ filma saritu dute Donostiako Zinemaldian

Fernando Francoren La herida film espainiarrak Epaimahaiaren Sari Berezia jaso du, eta, gainera, emakumezko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra eman diote Marian Alvarezi. Anaren, mugako nortasun nahasmendua daukan 30 urteko anbulantzia gidari baten, rola jokatu du Alvarezek. Hori dela-eta, bere kalterako gauzak egiten ditu, eta ez du nahi duena lortzen; zoriontsu izatea, alegia.

Otsailean filmeko hainbat pasarte grabatu zituzten Zumarragan. Etxeberri jatetxean izan ziren otsailaren 22an, eta ezkontza bat irudikatu zuten bertan. Irakurri eta ikusi orduan Goierriko Hitzak nola jaso zuen albistea: Etxeberri jatetxea plato bilakatu dute.


Aurrekontuen parte hartze prozesua bihar hasiko du udalak

2013ko aurrekontuak prestatzen hasi da udala. Eta, iaz bezala, herritarrekin konpartitu nahi du prozesua. “Udalaren egoera aurkeztu eta haien iritziak, proposamenak eta beharrak jasotzeko parte-hartze prozesua” bihar hasiko du Iturriotzen.

Auzoz auzo joango da udala, eta eragileekin ere bilduko da. Batzar horietan hiru gai landuko dituzte: “2013ko tasen eta zergen inguruko aurkezpen laburra; Udalaren egoera ekonomiko orokorraren berri ematea eta Udalaren aurrekontu proposamena aurkeztea; eta auzolanaren balorazioa eta auzoetako premiak biltzea”.

Auzoetako erronda azaroaren 13tik abenduaren 4ra egingo da, baina aurrekontuen prozesua ez da hor bukatuko. Ondoren, auzo eta eragileekin egindako bileretan jasotakoa eta oposizioak egindako ekarpenak aztertuko ditu Ogasun Batzordeak, aurrekontu proposamen berria egiteko. Abenduaren 12an, Herri Batzarrean aurkeztuko da proposamen hori eta ondoren, Udalbatzak onartuko du

Hauxe izango da egutegia:

Auzo batzarrak

Iturriotz: Azaroak 13, asteartea, Iturri Berri Elkartean (19:30).

Ugaldetxo: Azaroak 14, asteazkena, Atamitxen (19:30).

Ergoien: Azaroak 21, asteazkena, Auzokalte Elkartean (20:00).

Arragua: Azaroak 22, osteguna, Aldeguna elkartean (19:30).

Karrika: Azaroak 28, asteazkena, Artaso Elkartean (20:30).

Altzibar: Azaroak 30, ostirala, eskoletan (19:30).

Elizalde: Abenduak 3, astelehena, udaletxeko areto nagusian (19:30).

Gurutze: Abenduak 4, asteartea, Bizardia Elkartean (19:30).

Eragileak

Kirol Kontseilua: Azaroak 13, asteartea, Elorsoro kiroldegian (19:30).

Mendia eta baserritarrak: Azaroak 14, asteazkena, Hirigintzan(17:00).

Euskara Batzordea: Azaroak 15, osteguna, bibliotekako ganbaran (17:00).

Gazteak: Azaroak 15, osteguna, udaletxeko areto nagusian (18:00).

Kultur eragileak: Azaroak 27, asteartea, Manuel Lekuona Bibliotekan (19:00).

Gizarte Kontseilua: Abenduak 4, asteartea, udaletxeko areto nagusian (18:00).


Irakasle gabezia salatuko du larunbatean Seaskak, Baionan

17:00etan hasiko da manifestazioa, Lauga kiroldegiaren aurretik. Irakasle gehiago jartzeko eskatzen dio Frantziari.

Kasu, Ikastola kexu lelopean egingo du manifestazioa larunbat honetan Seaska Lapurdi, Nafarroa Behere eta Zuberoako ikastolen elkarteak Baionan, irakasle gabezia dela salatzeko. 17:00etan hasiko da martxa, Lauga kiroldegiaren aitzinetik.

Frantziako Hezkuntza Ministerioak ez dio ematen Seaskari ikasle kopuruari dagokion irakasle kopurua, eta arazo ekonomiko horren aurka egingo dute Baionan. Iparraldeko ikastolen elkarteak hamazazpi irakasle lanpostu ordaintzen ditu bere sakelatik, heldu den eskola sartzean 22 izanen dira eta horrek arazo ekonomiko handiak eragiten dizkio. "Egoera larria da", esan dute gaur, martxaren aurkezpenean. "Ikastolen etorkizuna jokoan dago".


Elkartasun eguari buruzko bilera egingo du Herrirak

Herrirak deialdia luzatu bihar arratsaldean batzarra egiteko. 19:00etan izango da, Donibane kaleko Kultura Aretoan. Bertara hurbiltzen direnek Elkartasun Eguna izango dute hizpide.


Gizon bat atxilotu dute Trapagaranen beste gizonezko bat sastatzeagatik

49 urteko gizonezko batek sastada jaso du bularrean, ustezko erasotzaileari aurre egiten saiatu denean. Jazoera Zugaztieta auzoan gertatu da.

Aurrekari penalak dituen 49 urteko gizonezko bat atxilotu du Ertzaintzak Trapagaranen, errieta batean eraso bat ekiditen saiatu den beste gizonezko bat sastatzea leporatuta. Jazoera Zugaztieta auzoan gertatu da, ostiral honetan 19:45ak aldera.

Segurtasuna Sailak jakinarazi duenez, gizonezko batek bere atariko bi auzokideekin errieta izan du. Horren bitartean, gizonezko horrek atariko beirazko atea apurtu du, eta hainbat zauri eragin dizkio auzokide bati.

Geroago, ustezko erasotzailea etxera joan da eta aizto batekin itzuli. Orduan beste hainbat lagun erasotzaileari aurre egitean saiatu dira eta horietako batek, 49 urteko gizonezko batek, sastada jaso du bularrean. Zauritua Gurutzetako Ospitalera eraman dute.

Handik gutxira, Ertzaintzak ustezko erasotzailea atxilotu du. Antza, aurretik egindako bi zauri ditu, hori dela eta, Basurtuko Ospitalera eraman dute, bertan artatu dezaten.


El Drogasek joko du Galdakaoko jaietan irailaren 15ean

Irailaren 7tik 16ra bitartean ospatuko dira Galdakaoko jaiak. Kontzertuen kartela osatzeko herritarren iritzia bilatuko du Udalak aurreko urteetan egin izan duen bezala, baina aurten irailaren 15eko kontzertu nagusia Udalak berak aukeratu du: El Drogas abeslari nafarrak joko du Ardanza parkean.

El Drogas rock espainiarreko izen nabarmenetako bat da eta ezaguna da Barricada taldeko liderra izan baitzen. Gaur egun bakarlari bezala ari da eszenatokietan, Rhythm & Blues Band taldea lagun duela.

Gainontzeko kontzertuetarako inkesta

Galdakoztarrek gainontzeko kontzertuen kartela osatzeko aukera izango dute. Besteak beste, inkestan aukeratu beharko dituzten hautagaiak dira: La Fuga, Hesian+Governors, Zoo+Revolta Permanent, Eskorzo, Vendetta, Ainhoa Cantalapiedra eta Kaotiko.


Irakastea arte bihurtu zuen artisau eskola

Bauhaus eskola zabaldu zutenetik ehun urte bete dira aurtengo apirilaren 1ean. 1933an itxi zuten, baina irekita egondako urte haietan, irakaskuntza estiloan eta arkitekturan oinarri berriak ezarri zituen. Gaur egun ere eragina dute oraindik.

Apirilaren 1ean bete ziren ehun urte Weimarren (Alemania) Bauhaus eskola zabaldu zutenetik. Industrializazio garaia zen herrialdean, eta oraindik ez zegoen garbi eguneroko objektuek zein estetikari erantzun behar zioten, industria seriean ekoizten hasi zen eta. Erantzun horren bila sortu zuten eskola. Alabaina, artean nahiz irakaskuntzan izan zituen eraginek bizirik jarraitzen dute oraindik ere.

Testuinguruari begiratuz gero, Alemaniak industrializazioa hasi berria zuen XX. mende hasieran. Industriaren goraldia Alemaniaren aurretik izan zuten herrialdeeetan ordurako ezaguna zuten arazo bera, baina bakoitzak bere irtenbidea eman zion. «Bi puntu ezberdin daude arazoaren muinean», azaldu du Ismael Manterola EHUko Arte Ederren Fakultateko irakasleak: «Batetik, industria eguneroko objektuak fabrikatzen hasten denean, praktikoak ez ezik ea ederrak ere izan behar zuten objektuek edo ez; eta edertasun hori nondik lor zitekeen». Gatazka artistiko hori sortu zenean, bazeuden artista plastikoak, baina fabrikak ekoitziko zuena diseinatzen zuenik ez. «Bestetik, makinen estetika zegoen, esaterako, trenena eta autoena».

Nola erantzun arazo horri, ordea? Walter Gropius arkitekto eta diseinatzaileak bazeuzkan zenbait ideia, eta horrela sortu zen Bauhaus eskola. «Antolaketa ezberdin bat proposatu zuen. Heziketa modu ezberdin bat», nabarmendu du Manterolak.

Heziketako iraultza

Heziketa modu berriaren funtsa tailerreko lana eta artea elkartzea izan zen; hots, ikasleek bi alorretatik ikas zezatela: batetik, alde praktikoa edo tailerrean nola lan egin; eta, bestetik, alde teorikoa edo artearen oinarriak. «Ez zituen bereizten eskulana eta lan artistikoa. Artetik zetorren esperientzia hori nola aplikatu aztertu nahi zuen, eguneroko produktuak ederrak izateko», azaldu du EHUko irakasleak. Adibidez, pintoreak jarri zituen irakasle. Ez pintura lantzen zelako Bauhausen, pintorearen jakintza plastikoa objektuetan aplikatzeko baizik.

Eskolak landu zuen beste ideia berri bat atariko kurtsoa izan zen. Zentroko ikasketak hasi aurretik, beste jakintza batzuk jasotzen zituen ikasleak. Pertsona bakoitzaren gaitasun pertsonalak aurkitzea eta garatzea zeukan helburu. Ikastaro horien bidez, ikasketak bukatutakoan hainbat esparru ezagutzen zituzten ikasleek, ordura arte ohikoa ez zena: marrazten zekiten, modelo lanak egiten, argazkiak ateratzen edo altzariak diseinatzen. «Gure fakultateko hasierako planak Bauhausetik hartutako gauzak dauzka», esan du Manterolak. «Alemaniako eskolan, oso famatuak ziren kolore ariketak. Hori oraindik ere egiten da».

Horrez gain, diseinu industrial eta grafikoko lanbideak sortu zituzten eskolan. Ordura arte, ez ziren existitzen. Gaur egun, lanbide horietan erabiltzen diren oinarri arauemaileak eta akademikoak sortu zituzten.

Irakaskuntzatik haratago arkitekturan ere eragin esanguratsua izan zuen Bauhausek, arkitektura modernoan, zehazki. Forma erabileraren araberakoa izango da zen eskolaren leloetako bat. Teoria praktikan jarriz, emango zitzaion erabileraren arabera diseinatzen zituzten espazioak; hau da, erabilera on bat emateko behar zuen irudi geometrikoa ematen zioten.

«Gure fakultateak daukan egitura hortik dator. Tailer bat dago, eta, haren barruan, teoriarako gela eta irakaslearen bulegoa», zehaztu du EHUko irakasleak. «Teoria eta praktika elkartzea du meta. Ez esatea 10:00etatik 11:00etara teoria da, eta 11:00etatik 12:00etara, praktika». Egitura horrekin, irakasleak praktika eten dezake, eta teoria eman beharrak hala eskatzen duelako. Eskola amaitutakoan ere ikasleak lanean segi dezake, badaki-eta non dagoen irakaslea dudaren bat sortuz gero.

Lehen Mundu Gerra osteko Alemanian sortu zen eskola. Nazismoaren gorakadak, ordea, zerikusi zuzena izan zuen Bauhausen garapenean. Garai gatazkatsuan bizi zen Alemania, tartean inflazioa eta krisi ekonomikoa. Ikasleak eta irakasleak ere busti ziren egoerari lotutako arazoetan. Ezkerreko mugimenduetara gerturatu zen Bauhaus, eta subertsibo fama hartu zuen. 1932an, naziak eta kontserbadoreak iritsi ziren Dessauko gobernura. Weimartik hara mugituta zeukaten egoitza, eta instituzioen diru laguntzak galdu zituzten.

Dessautik Berlinera aldatu zuten gero. Egoera ikusita, irakasle askok ihes egitea erabakita zeukaten aldez aurretik. Berlinen, 1933ko apirilaren 11n itxi zuten Bauhaus naziek. «Juduen kosmopolitismoa» eta «gain behera doan arte boltxebikea» amaitzea zuten helburu eskola itxita. Ihes egin ez zuten irakasle asko naziek hil zituzten, juduak edo ezkertiarrak izatea leporatuta.


Forcadellen kontrako beste salaketa bat tramiterako onartu du Kataluniako Justizia Auzitegiak

Kataluniako Legebiltzarreko presidenteari eta mahaiko kide Lluis Corominas, Anna Simmon eta Ramona Barrufeti eragiten die kereilak.

Erreferendumera deitzeko erabakiaren bozketa bideratzeagatik onartu du kereila oraingoan auzitegiak. Aurretiko kereila prozesu eratzaileari buruzko batzordearen ondorioen eztabaida eta bozketa bideratzeagatik izan zen. Auzitegiak dioenez, Forcadellen eta mahaiko kideen kontrako azken kausa aurrekoari gehituko zaio, uste duelako delitu jarraitua egon daitekeela.

Kereilaren bidea hasi zen Espainiako Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuenean Junts Pel Sik eta CUPek onartutako erabakia erreferendumaren antolaketari buruz, eta Fiskaltzari eskatu zion legebiltzarreko presidentaren eta mahaiko kideen ekiteko modua ikertzea, eta ireki zezala, beharrezkoa ikusiko balu, haien kontrako ekintza penala.


Epaileak astelehenean erantzungo dio Oier Gomezen zigorra eteteko eskariari

Fiskala ez da zigorra etetearen aurka azaldu. Asteazkenean egingo dute Gomezen aurkako hiru euroaginduak aztertzeko saioa. Eskakizunak gizartean duen babesaren berri eman dio Sarek Frantziako kontsulari, Bilbon.

Frantziako Justiziak gaur aztertu du Oier Gomez euskal presoari zigorra eteteko eskaera. Gaixotasun larria du Gomezek —minbizia du, Ewingen sarkoma; buruan eta aldakan metastasia aurkitu diote—, eta sendagileek sei hilabeteko bizi itxaropena eman diote. Horregatik, haren abokatu Clara Rougetek zigorra eteteko eskatu du. Parisko Pitie-Salpetriere ospitalean dago Gomez, espetxe zerbitzu ospitalizatuan, eta, gaixotasunaren larria dela eta, ezin da handik mugitu: horregatik, auzi saioa ez da epaitegian egin, eta ospitalera joango dira epailea eta prokuradorea. Parisko Zigorren Aplikaziorako Auzitegiaren epaileak astelehenean erantzungo dio eskariari. Gomezen abokatuaren eskaera onartuko balu ere, horrek ez luke ekarriko euskal presoa berehalakoan askatzea, Frantziak ezarritako zigorraz gain Espainiak eta Portugalek euroagindua eskatu dutelako, eurek ere Gomez epaitzeko. Bi eskaera egin ditu Espainiak, eta bat Portugalek; Frantziak den-denak onartu ditu. Horiek berraztertzeko, asteazkenean egingo dute auzi saioa, eta, egun horretan bertan, elkarretaratzeak egingo dituzte Gasteizen eta Baionan. Gomezen defentsak iragarri du presoa Frantzian betetzen ari den zigorra etetea erabakiko balute segituan aurkeztuko luketela euroaginduen ondoriozko espetxeratzea indargabetzeko eskaera Frantziako Apelazio Auzitegiko instrukzio epaitegian. Izan ere, Gomezen egoera larria kontuan harturik, uste dute presoarentzat «hondamendia» litzatekeela prozesua behar baino gehiago luzatzea. Eusko Legebiltzarrak berak ere martxoan eskatu zuen euskal presoa aske uzteko. Mobilizazioak Oier Gomezen aldeko aldarriarekin bat egiteko, dozenaka lagunek elkarretaratzea egin zuten atzo Frantziak Bilbon duen kontsulatuaren aurrean, Sarek deituta. Horrez gainera, Sareko ordezkari Amets Martinezek sinatutako gutuna eman diote Frantziako kontsulari. Idazkian, euskal presoen eskubideen aldeko plataformak jakinarazi dio Frantziako ordezkariari euskal gizartea «behin eta berriro» agertu dela gaixo handi diren presoak askatzearen alde, eta, hori «gizalegezko neurria» izateaz gain, «azken urteotan ehundutako bake eta bizikidetza giroari ekarpena» egitea ere izango litzatekeela. Gutunaz gain, Gomezen auziaren inguruan instituzio eta erakunde ugarik hartutako ebazpen eta adierazpenen txosten bat ere helarazi diote Frantziako kontsulari, «Oier Gomezen eskubideen aldeko aldarriak biltzen duen adostasunaren erakusgarri». Era berean, kontsulari eskatu diote «euskal gizartearen sektore oso zabal baten kezkaren berri» Frantziako Justizia Ministerioari helaraz diezaion. Amets Martinez Sareko kideak nabarmendu du Gomezen egoera «muturrekoa» dela, baina ez dela bakarra, gaixotasun larri edo sendaezinak dituzten beste hamahiru preso baitaude Frantziako eta Espainiako espetxeetan. Gaur, beste elkarretaratze bat izango da Gomezen alde, Baionako suprefeturaren aurrean, 18:30ean. Larunbaterako, berriz, Oiertxo SOS plataformak elkartasun eguna antolatu du Gasteizen. Maitzaren 6an, manifestazioa egingo dute Arabako hiriburuan. Bestalde, Bilbon, Donostian eta Gasteizen elkarretaratzeak egin zituzten atzo, Etxerat-ek deituta, joan den astean Ander Mujika Frantzian preso dagoen euskal herritarraren senitartekoek pairatutako auto istripua salatzeko. Presoen senide eta lagunek aurten izandako bosgarrena da.


Iritzia: Arnasa hartzeko modu berriak

Lur Albizu Etxetxipia

J oan den asteburuan jarri zen martxan Errigoraren aurtengo kanpaina. Non, eta Mendigorrian, aurten euskararen aldeko borrokan Nafarroan leku sinbolikoa izan den horretan.

Euskarari puzka aritzen den kanpainak ez du gutxi bultzatzen. Euskararen alde ari diren mugimenduak: ikastolak, euskaltegiak, guraso elkarteak… Errigora asko izan da duela urte batzuetatik hona Nafarroako hegoaldean, eta, nire ustez, onena hau da: asko izaten jarraituko du, eta hazten ari den proiektu bat da.

Zabaltzen ari den zerbait. Urtez urte sorpresa berriak ekartzen dizkiguna. Pixkanaka, lurra hartzen eta lur berriak irekitzen ari den haizea.

2020ak albiste txarrak besterik ekarriko ez dizkigula ematen duen honetan, arnasa hartzeko aukera ematen dit, niri behintzat, Errigorak. Moldatzeko gaitasunak eta duela urte batzuk hartu zuen bidearekin jarraitzeko erak.

Aurtengo honetan, bi elementu azpimarratuko nituzke nik. Alde batetik, balio erantsia duten saskiak izanen ditugula: saski bakoitzeko bost euro gehigarri AEKri, Seaskari eta Sortzen elkarteari laguntza emateko izanen baitira. Aurten bertan behera utzi behar izan dituzten ekinaldiak arintzeko modu bat, berriz ere herri gisa eta komunitate gisa hainbeste ematen diguten horiei laguntza txiki bat emateko modua.

Beste alde batetik, Agerraldia ibilbide bat egiten ari dela. Ezagutza bultzatzen, erabilera sustatzen eta euskararekiko aldekotasuna pizten, urratsez urrats eta diskriminazioaren lurralde izan den eremu zabal horretan guztian.

Arnasa hartzeko modu bat da Agerraldia, baina geratzeko etorri dena, nire ustez, eta euskara azken txokoraino barreiatuko eta hauspotuko duena. Lekuan leku eta herriz herri, bertako herritarren beharrei erantzuten diena, eta, gainera, erabateko elkarlanean sustatua, bizilagunekin, eragileekin, norbanakoekin, taldeekin…

Auzolan erraldoi bat ere bada Agerraldia, nolabait; orain, beharbada, ezinen dugu esan noraino helduko den, zer ibilbide izanen duen eta nola garatuko den. Baina seguru nago bide hori luzea izanen dela, egoeretara egokitzeko gaitasuna erakutsiko duela, eta sorpresa bat baino gehiago emanen dizkigula, gainera.

Eta hori guztia, 2020. urte honetan, ez da gutxi, inondik inora ere: asko baino gehiago da, hain zuzen ere. Euskara plazara ekartzea eta Ager Vasconumen izatea ez da lan makala. Ekarriko ditu bere fruituak: Garestik Cortesera eta Zangozatik Vianara. Antolatzaileek dioten bezala, periferiatik erdigunerako bide bat egiteko.

Gazte inkonformista batzuek esaten duten bezala, Euskal Herria Ager Vasconumen hasten da. Bizitza hain zaurgarri eta hauskor bilakatzen ari den honetan, proiektu erraldoiak egiteko gai izaten jarraitzeak badu meritua, eta baditu, batez ere, aurrera egiteko behar diren osagai horiek: konpromisoa, maitasuna, lana eta esfortzua. Eta bai, jaten dugun hori gara, baita egiten duguna ere. Horregatik, mila esker, Errigora.


Kale Nagusia 14 kaleko lurzorua erosi du Irurako Udalak

Irurako udal gobernuak erabaki du Kale Nagusia 14ko lurzorua (Portal Enea) erostea. "Krisiaren ondorioz, aurreko jabeek ezin izan zituzten beren egitasmoak abian jarri, eta aukera hori baliatuz, herriko lur ondarea handitu egin da", adierazi dute Irurako Udaleko kideek. Abenduaren 19an, aurreko astelehenean, egin zuten erosketa, Tolosako Notaritzaren aurrean.


GKEek arma salmenta salatu dute Eusko Legebiltzarrean

Loiuko aireportutik bidalitako lehergailuen eta beste garraioen berri ote duen galdetu dio Elkarrekin Podemosek Eusko Jaurlaritzari

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako garraio azpiegiturak gerra armamentua garraiatzeko erabili izana salatu zuen atzo Eusko Legebiltzarrean Sofia Marroquinek, Euskadiko Garapenerako Gobernuz Kanpoko Erakundeen Koordinakundearen ordezkariak. Autokritika ere egin zuen, koordinakundean bilduta dauden 80 erakunde baino gehiagoren izenean: haren ustez, «ulergaitza» da euskal GKEk gerra eremuetan egiten duten lana, han «Bilbotik doazen armak lehertzen badira». Armagintza sektorearen geroaz ere mintzatu zen: enpresek giza eskubideak bermatuko dituen eredu iraunkorrago batera «igaro» beharko luketela azpimarratu zuen.

Halaber, Eusko Jaurlaritzari leporatu dio 2007an Eusko Legebiltzarrak onartu zuen lankidetza legeak ezarritako konpromisoa bete ez izana. 2012tik, EAEko aurrekontuen %0,7 lankidetzara bideratu beharko lituzke, baina egun %0,39koa baino ez da laguntza, Europako batez bestekoaren azpitik. Halere, Jaurlaritzari aitortu dio lankidetzaren aldeko konpromiso «irmoa» duela, oztopo burokratikoak badiren arren.

Gobernuaren informazioaz

EH Bilduko, Elkarrekin Podemoseko eta PPko legebiltzarkideek bat egin dute Marroquinek Giza Eskubideen Batzordean azaldutako kezkarekin. Ildo horretan, Eusko Jaurlaritzari zuzendu zaio Iñigo Martinez, Elkarrekin Podemoseko legebiltzarkidea. Galdera parlamentario baten bidez itaundu dio ea arma garraioaren berri al zuen, eta ea baimendu zuen hilaren 7an Loiuko (Bizkaia) aireportutik lehergailuak bidaltzea gerran dauden herrialdeetara. Baiezkoa izatekotan, Martinezek nabarmendu du «koherentzia falta» legokeela gobernuaren mezuaren eta benetako egoeraren artean. Aitzitik, garraio horien berri ez izatea azpiegituren erabileraren gaineko ezagutzarik ez izatea dela esan du. «Arduragabekeria larritzat» eman ditu biak ala biak.