Ruandako genozidioko hobi komun handiena ikertzen hasi dira

Orotara 30.000 pertsonaren gorpuak daudela uste dute agintariek. Hilketetan parte hartu zutenek emandako informazioari esker topatu dute hobia. Duela 26 urte 800.000 tutsi hil zituzten Ruandan

Atzo 26 urte bete ziren hutuek Ruandan 800.000 tutsi hil zituztenetik. Genozidioan parte hartzeagatik zigortutakoetako asko aske daude gaur egun, zigorrak bete dituztelako edota gertatutakoa argitzen lagundu dutelako, informazioa emanez. Hain zuzen ere, hainbat preso ohik eta lekukok emandako informazioari esker topatu dute Ruandako hobi komunik handiena izan litekeena. Kigali hiriburuaren kanpoaldean dago, eta 30.000 gorpu daudela uste dute agintariek.

Naphtal Ahishakiyek, genozidioaren biktimen elkarteak batzen dituen Ibuka erakundeko idazkariak, azaldu du gorpuak urtegi zahar batean daudela lurperatuta. «Dagoeneko 50 hilotz inguru atera ditugu. Baina orain arazo nagusia da urpean daudela, eta lanean jarraitu aurretik ura atera behar dugu», azaldu du. Urtegia genozidioa baino lehen eraiki zuten, inguruko arroz eremuetara ura eraman ahal izateko.

Ateratako gorpuak identifikatzeko lanetan hasiak dira dagoeneko, baina, beste hainbat hiritan bezala, Kigalin ere berrogeialdia ezarri dute agintariek, koronabirusa dela eta, eta horrek lanak zailduko dizkie ikerlariei. «Gure esku dagoen guztia egingo dugu hilak behar bezala hobiratzeko», iragarri du Ahishakiyek.

Ruandako genozidioan hildakoen lehen hilotzak sarraskia egin eta urtebetera aurkitu zituen arkeologo talde batek, Kibuyeko elizaren inguruan. Eliza hartan 4.000 eta 5.000 pertsona artean zeuden 1994ko apirilean, hainbat zibil, polizia eta jendarmek eraso zietenean. Bizirik irten zirenak aurkitu eta hil egin zituzten hurrengo egunetan. Gorpuak lau hobitan lurperatu zituzten, tartean elizaren inguruan zulatutakoan.

Eraso antolatua

Ruandan gertatutakoa «gorrotoa sustatzearen ondorioa» izan zela ohartarazi zuen atzo Antonio Guterres NBE Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak. «Ehun egunean ia milioi bat pertsona hil zituzten gaurko egunez [atzo] Ruandan. Gertatutakoa gogoratzeko balio du egun honek, baina baita halakoetan ere adiskidetzea posible dela frogatzeko ere», nabarmendu zuen Guterresek.

Ruandan gertatutako sarraskia gogoan izan zuten Afrikako Batasunean ere, nahiz eta urteroko ekitaldirik egin ez, koronabirusaren krisia dela eta. «Ez dugu ahaztu behar genozidioa ondo antolatutako ekintza bat izan ohi dela, zigorgabetasunak ematen duen segurtasunarekin egiten dena, eta askotan egileek eta beren ingurukoek ukatzen dutena», salatu du Moussa Faki Mahamatek.

1994ko apiriletik ekainera bitartean, 800.000 tutsi eta hutu moderatu hil zituzten muturreko hutuek. Juvenal Habyarimana presidentearen hilketarekin hasi zen sarraskia. Hutua zen bera, eta apirilaren 6an tiroz bota zuten haren hegazkina, Kigaliko aireportutik igarotzen ari zenean. Gerora Ruandako presidente izango zenari egotzi zioten erasoa, Paul Kagameri. Ordu hartan, milizia tutsi bateko burua zen Kagame. Hark, ordea, ukatu egin du beti halakorik, eta muturreko hutuei leporatu die erantzukizuna. Kagameren esanetan, aspaldian antolatutako genozidio bat hasteko aitzakia izan zen hilketa.

Era batera edo bestera, presidentearen hilketak hiru hilabete iraun zuen sarraski bat abiatu zuen. Hiriburuan hasi ziren hilketak, eta handik herri eta nekazaritza eremuetara zabaldu ziren.

Hala ere, hutuen eta tutsien arteko ezinikusia lehendik zetorren. Belgikako lehen kolonoak Ruandara heldu zirenean, etnien araberako nortasun agiriak banatu zituzten herritarren artean. 1916. urtea zen, eta kolono zuriek tutsiak hobetsi zituzten hutuen gainetik. Hala, hurrengo hogei urteetan etnia horretako kideek lanpostu eta heziketa hobeak eskuratu ahal izan zituzten. Hutuen haserrea 1959an lehertu zen. Urte hartan, hainbat matxinada piztu ziren, eta 20.000 tutsi hil zituzten. Beste askok Burundi, Tanzania eta Ugandara ihes egin zuten. Herrialdeak independentzia lortu zuenean boterera heldu ziren hutuak, eta tutsiak bilakatu zituzten krisi guztien erantzule, 1994ko genozidioari bidea zabalduz.


Antzuolako futbol eskola martxan jarriko du AKEk aurten

Futbol eskolaren helburuetako bat futbola herriko neska mutikoen artean sustatzea du. Gurasoei informazioa emateko asmoz, AKEk bi bilera antolatu ditu astelehenerako (irailak 26).

Bi maila izango ditu futbol eskolak: 3. eta 4. mailako neska mutikoak (2007 eta 2008an jaiotakoak) eta 5. eta 6. mailako neska mutikoak (2005 eta 2006an jaiotakoak), batuko ditu hain justu. Gurasoendako batzarra irailaren 26an, egingo da: 18:00etan benjaminen gurasoak eta 18:30ean alebinenak, Olaranen.


Kresala saria emango diote Sara Mazkiaran zinema zuzendari laguntzaileari

Sara Mazkiaran zinema zuzendari laguntzailea sarituko du Kresala Zineklubak. Hain zuzen, V. Kresala Saria emango diote Mazkiarani, bere ibilaldi profesionala omentzeko. Abenduaren 19an, 19:30ean, emanaldi berezi bat egingo dute Antzoki Zaharrean; Daniel Kalparsoro zuzendariak emango dio garaikurra Sara Mazkiarani. Ondoren, Kalparsororen Salto al vacio filma proiektatuko dute.

Altsasukoa da Sara Mazkiaran, eta curriculum luzea du zinemagintzan; film luze zein laburretan. Besteak beste: El silencio de la ciudad blanca eta El aviso (Daniel Kalparsoro), La reina de España (Fernando Trueba) eta Cuerpo de elite (Joaquin Mazon).

Ekitaldirako sarrera doakoa izango da, gonbidapenarekin. Gonbidapenak saioaren egunean bertan jaso ahal izango dira, Antzoki Zaharreko leihatilan. Ekitaldia antolatzeko Kutxa Kultur Fundazioa, Donostia Kultura, Euskadiko Filmategia eta Kresala Elkartearen laguntza izan dute.


Zigor Arabako enpresa aurrekonkurtso egoeratik atera da

Energia aldatzeko sistemak eraikitzen dituen enpresa bere hartzekodunekin akordio batetara iritsi da.

Energia aldatzeko sistemak eraikitzen dituen Arabako Zigor enpresa hartzekodunen aurrekonkurtsotik atera da bere hartzekodunekin akordio batetara iritsi ostean. ELA sindikatuak Europa Pressi jakinarazi dio albisteaz.

Gasteizen duen lantegian 100 langiletik gora ari dira. Hartzekodunen aurrekonkurtsotik atera bada ere bere egoerak larria izaten jarraitzen du eta aurrera egiteko lan zama beharrean da.

Informazio hau zabaldu duten iturrien arabera hartzekodunekin lortutako akordioa betetzeko modu bakarra diru sarrerak bermatuko dituzten kontratuak sinatzea da.


Arkumearen garaia bukatu da irailera arte

Artzain gehienek eraman dituzte ardiak goiko larreetara, eta bakan batzuk beti izango badira ere, arkume jaiotze garaia bukatutzat eman daiteke. Ordizian arkume salmentaren berri jasotzen duen agirian ohar hauxe emana zen atzo: «Tolosatik: iraila arte ez dute asteazkenetan arkumerik hilko. Beraz Ordiziako zerbitzu hau ordura arte etenda geratuko da». Hurrengo udazkenean hasiko da berriz ere mugimendua, artzainek esku bete lan izaten duten sasoian.

Bertatik bertara dugunok batzutan ez gara ohartzen Ordiziako azokan dugun altxorraz, eta aldiz, behin baino gehiagotan ikusi ohi dugu kanpotik propio etorritako sukaldariren bat. Aramako Patxi Arizmendik, esaterako, bere ekoizpenaren kilo mordoxka Madrileko jatetxe batera bideratzen du. «Astero ilar kilo asko bidali izan diot, eta orain baba txikiaren eskean dut». Hain zuzen ere, baba txikia izan zen atzoko nobedadeetako bat; «hemen ez da halako ohiturarik, baina oso goxoa da, leka eta guzti jan daiteke fresko-freskoa denean».

Baliarraingo Edurne Jauregi berriz, aire libreko kuiatxoak ekartzen hasi zen (0,5-1€ bakoitza). Hala kontatu zigun: «Lehengoan errezeta berri bat aipatzen zigun Tolosako sukaldari batek, kuiatxo txikiak eskalfatuz ezin goxoagoak geratzen omen dira». Aire librekoez gain, negutegiko lehen piper italiar gozoak ere izan ziren atzo, Azkoitiako Kurutziagakoen postuan (6 €/Kg). Poliki ugaritu da pipermina (10-15 €/Kg) eta baita baina edo leka ere (6-7).

Aukera aparta, beroa falta

Lore eta landare postuetan eguraldi eguzkitsuaren eskasa nabari da, aukerak ez baitu aitzakiarik. Lore moztuetan berriz, laranja koloreko lehen lilium sortak ikusi genituen Arantxa Zurutuzaren postuan (sorta 4 euroan).

Aste honetako prezioak


Otegi askatzeko eskatu dute nazioarteko hainbat eragilek

Besteak beste, Pepe Mugica Uruguaiko presidente ohiak, Slavoj Zizek filosofoak, Leyla Zana giza eskubideen ekintzaileak eta Tariq Ali idazleak izenpetu dute adierazpena. Euskal presoak etxeratzeko ere eskatu dute.

Europako Legebiltzarrean aurkeztu dute Arnaldo Otegi askatu, euskal presoak etxera izeneko nazioarteko adierazpena. Sinatzaileek gogoan izan dute bost urte igaro direla “euskal mugimendu independentistak aurrekaririk gabeko eztabaida sakon bat ireki eta esklusiboki baketsuak eta demokratikoak diren bideen aldeko zalantzarik gabeko apostu sendoa” egin zuenetik. Halaber, gogorarazi dute Aieteko Konferentziak eginiko deiari erantzun baikorra eman ziola ETAk 2011ko urrian.

“Tamalez, ETAren jarduera armatuaren amaierak, armagabetzerako eta elkarrizketa eta alde guztietako biktimen mina onartuz adiskidetzerako agertutako disposizioak ez du berekin ekarri oraindik orain, Estatu espainiarraren aldetik inolako erantzun positiborik”, erantsi dute.

Arnaldo Otegi ezker abertzaleko buruzagiak 2009ko urriaz geroztik preso jarraitzen duela salatu dute sinatzaileek, euskal presoen sakabanaketa politika gaitzestearekin batera: “Horren euren senideentzako zigor gehigarri bat suposatzen duelarik, bisitatu ahal izateko distantzia luzeak egitera kondenatuak baitira”.

Horren aurrean, “bakearen eta demokraziaren alde arriskatzen jakin zuen gizona berehala askatzeko” eskatu dute, “inork egingo ez zuela zirudienean hitzaren aldeko apustua egin zuenarena”. Otegi libre uzteak eta euskal presoen urruntze politika amaitzeak, “hauen aurretiazko kaleratzearen aurreko pausu gisa, beharrezko pausuak dira bake justu eta iraunkorra lortu ahal izateko”, adierazi dute.

“Gizatasunagatik” eta “justiziagatik” egin dituzte aldarrikapenok, “garaile eta garaiturik gabeko irtenbidean” sinesten dutela eta “bakearen aldeko apustua” egiten dutela argudiatuta.

Bost urte Bruselako Adierazpenetik

Datorren igandean bost urte beteko dira nazioarteko hainbat lagun ezagunek Bruselako Adierazpena aurkeztu zutenetik, eta hura gogoratzeko eta Euskal Herriko bake prozesuari beste bultzada bat emateko izango da gaurko ekitaldia.

Otegi 2009ko urritik daukate preso —gaur egun, Logroñon (Espainia)—, Bateragune auziagatik. Hurrengo urteko apirilera arteko zigorra du.


Gutxieneko soldata igotzea positiboa bai, baina ez dela nahikoa diote pentsiodunek

EAEko pentsiodun eta erretiratuek euren aldarrikapenak lortu arte protestekin jarraituko dutela ohartarazi dute.

EAEko pentsiodunek eta erretiratuek elkarretaratzeak egin dituzte astelehen honetan berriro ere, 1.080 euroko gutxieneko erretiro-pentsioa aldarrikatzeko. Gaur, gainera, Espainiako Gobernuak eta Podemosek lanbide arteko gutxieneko soldata 900 eurora igotzeko akordioaren alde agertu dira, baina aldi berean, urritzat jo dute igoera hori.

Bilbon, milaka pentsiodun eta erretiratu bildu dira udaletxearen aurrean erretiro-pentsio publiko "duinak" eskatzeko. Bederatzi hilabete igaro dira jada elkarretaratzea lehendabizikoz egin zuten urtarrilaren 15etik, eta protestekin jarraitzeko asmoa dutela esan dute, "gure aldarrikapenak ez baitira batere murriztu".

Bizkaiko pentsiodunen elkarteetako bozeramaileen esanetan, gutxieneko erretiro-pentsioa 1.080 eurokoa izan behar du eta, lanbide arteko gutxieneko soldata, berriz, 1.200 eurokoa. Ildo horretan, 2019ko Estatuko Aurrekontu Orokorren proiektuak gutxieneko erretiro-pentsioei diru gehiago bideratzea espero dutela esan dute.

Bizkaiko bozeramaileek "iruzurrezko promesak" gaitzetsi dituzte, eta "orain arte lortutako apurra elkarretaratzeen presioari esker" izan dela gaineratu dute. Hori dela eta, protestekin jarraitzea erabaki dute "egiten dizkieten eskaintzak hobetzeko bide bakarra dela" uste baitute.

Donostian, astelehenero bezala, pentsiodunek bilera egin dute Alderdi Ederreko lorategietan; bertan, Maite Arregi penstiodunen bozeramaileetako batek agiri bat irakurri du, aurrekontuen itunean lortutako akordioa "oso albiste ona" dela esateko.

Hala ere, Arregiren esanetan, "erretiro-pentsio duinak egoteko soldatak igo behar dira", eta beraz, lanbide arteko gutxieneko soldata 1.200 euroraino igo behar dela azaldu du. Bestalde, erretiro-pentsio txikienak 1.080 euroraino osatzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, "Euskadin aberastasun nahikoa dagoelako" eta aldundietako ogasunek "diru gehiago biltzeko tresnak" dituztelako.

Donostiako kaleetatik manifestazioa egin dute "Euskal gizarte-segurantza sistema publikoa. 1.080 ueroko gutxieneko pentsioa" lelopean.

Aurrekoetan ez bezala, gaur manifestazioa Boulevard Zumarditik haratago joan eta Donostiako Udaleraino heldu da. Bertan, Maria Serrano pentsiodunen ordezkariak beste agiri bat irakurri du, Kontxako arean pentsiodunen aldeko aldarrikapenak pintatzeagatik pentsiodun bati ezarritako isuna kentzea aldarrikatzeko.

Gasteizen, berriz, 300 pertsona inguru bildu dira Espainia plazan eta Probintzia plazaraino joan dira erretiro-pentsio duinak eskatzeko.

Bertan, Arabako pentsiodunen bozeramaile batek agiri bat irakurri du, pentsiodunen eta erretiratuen bizi-kalitatea diru-bilketaren araberakoa ere badela gogoratzeko.


Gipuzkoako Batzar Nagusiek Etxegaraten kamioientzako ordainsaria jartzea onartu dute gaur


Irrintzi Plaza 2020-01-22

Lur eta Amets abenturazaleak Iruñera iritsi dira. Otsailaren 7an iritsiko da zinemara izen bereko filma. Miren Berasategi, Imanol Zinkunegi eta Joseba Ponce egileekin hitz egin dugu. Argia aldizkariaren berri eman digu Xabier Letonak, eta Leitzako inauteriez gehiago jakin dugu Unai Zabaletari esker.

Zinemara joan gara Gontzal Agoterekin, ‘El Faro’ ikustera. Golem zinemarako sarrerak banatu ditugu. Eta hori gutxi balitz, sari bikainak banatu ditugu Irrintzi Mirrintzi lehiaketan.


Bere gobernu ereduari eutsi dio Geroa Baik

Geroa Baik, EH Bilduk, Ahal Dugu-k eta Ezkerrak gaur gobernu egituraz hitz egin dute eta bihar hasiko dira kontseilarien izenak proposatzen.

Geroa Baik bereari eusten dio. Hasieran proposatutako egitura edukiko du Nafarroako Gobernuak. Uxue Barkos presidentearekin batera, bi presidenteordek eta bederatzi departamenduk osatuko dute gobernua. Eredu horren arabera, ez da ohiko koalizio gobernua izango, kontseilariek ezingo baitute alderdietako kargu organikorik izan ez eta parlamentari izan. Ezadostasunak badira Geroa Baik proposatutako ereduaren aurrean, baina gaurkoaren ostean argi geratuko da bide horri eutsiko diola Geroa Baik.

Bihar berriro bilduko dira, oraingoan kontseilarien izenak proposatzeko. Uxue Barkosek azken hitza eduki nahi du kontseilarien gainean, eta gaurko bileraren ostean asmo horri eusten diola esan du. EH Bilduko parlamentari Adolfo Araizek kritikatu egin du asmo hori: "Hori ez da kontsentsua. Beto eskubide hori baldin badago, besteok ere eduki beharko genuke". EH Bilduk esana du lehenago berez ez dela bere gustuko gobernu egitura, baina, hala ere, baiezkoa eman dio.

Ahal Dugu-ko parlamentari Laura Perezek, berriz, kontseilarien profilari eman dio garrantzia. Profil teknikoarekin batera, profil politikoa izan behar baitu haren ustez. Gobernuak gizarte gaietarako presidentzeordetza edukitzea garrantzitsu dela esan du, baina baliabideak ziurtatzea eskatu du hori aurrera eramateko.

Aurrerapausoak

Geroa Bai eta EH Bildu parlamentuan batzartu ziren atzo ordubetez, eta, amaieran, hala Uxue Barkos nola Adolfo Araiz pozik azaldu ziren. «Apustua izan behar du gobernua sendotzea eta ahalik eta egonkortasun handiena ematea. Logikoki, alde guztiak kontent geratzea izan behar du akordioaren helburua», nabarmendu zuen Barkosek. Araizen arabera, berriz, bileran aurrerapausoak eman dituzte gobernuaren organigramari begira.

Sanferminetan, hiria gelditu egiten da, eta politika ere gelditu egin da. Ekainaren 30ean akordio programatikoa hitzartu ondotik, gobernuaren osaerari buruzko elkarrizketak hasi zituzten. Azkeneko bilera uztailaren 2an egin zuten, eta hilaren 6an eztanda egin zuen festak. Atzo, sanfermin giroaz inguratuta egin zen bi alderdien arteko bilera. Parlamentu kanpoaldean, jota doinuak entzuten ziren, eta sarrerako foruzaina hura entzuten ari zen lasai-lasai. Barruan, berriz, hala bi alderdietako ordezkariak nola adierazpenak hartzera joandako kazetariak zuri-gorriz jantzita zihoazen, Araiz bera salbu.

Duela bi asteko eskaintzan, Barkosek proposatu zuen gobernuko kontseilariek alderdietako kargu organikorik ez izatea. Era berean, Geroa Baik nahi du kontseilarien izendapenean azken hitza Barkosek berak izatea. Bileraren ondotik, Araizek azpimarratu zuenez, hasierako proposamen hori berretsi zuen atzo Geroa Baik. Barkosek esan zuenez, «alderdi bakoitza pozik utziko duen presentzia» ziurtatu behar du gobernuak, eta izendapen horrek «izaera politikoa» izango du. Hala ere, Barkosek esan du bere iritziak pisua izan behar duela gobernuburu izango bada: «Lantalde bat zuzendu behar duena ezin da mugatu hitzartu gabeko izen bat onartzera». Gaineratu zuenez, kontseilari bakoitzak talde beraren parte izan behar du.

Araizen arabera, bi ikuspuntuek bere hartan jarraitzen badute ere, aurrerapausoak eman dira. Haren esanetan, Geroa Baik mahai gainean jarritako ereduaren gain «tarteak» bilatu ditu EH Bilduk, eta gobernuan alderdien ordezkaritza politikoari buruzko proposamena egin diote Barkosen lantaldeari. «Gainera, aurreratu ditugu organigrama eta antolamenduaren inguruko puntuak», aipatu zuen. Araizen aburuz, gaurko bileran alderdi bakoitzak gobernuan parte hartu nahi al duen eta gobernu ereduarekiko zer jarrera duen azaldu behar du, eta alor horretan urratsak egin.

Izen «biziki interesgarriak»

Araizi galdetu zitzaion ea izen-abizenik mahaigaineratu duten negoziazioetako partaideek. «Denok ditugu izenak buruan, eta horiek jendaurrean jakinarazteak gehiago dakar kaltea, onura baino». Araizen irudiko, «garrantzitsuagoa» da lau alderdiek bat egitea gobernuaren ereduarekin. Araizek onartu zuen EH Bilduk prestasuna duela izen-abizenak emateko eta Geroa Baik jasotzeko. «Alde horretatik, aurrerapausoa eman da». Hala ere, haren ustez, «gogor» egin beharko dute lan asteon ados jarri ahal izateko. Kontseilariez gain, departamenduetako zuzendari nagusiak ere hitzartu beharko dira.

Barkosek berak onartu zuen jada gobernuko izen-abizenak aztertzen ari direla. Haren esanetan, EH Bilduk proposamen «biziki interesgarriak» egin ditu. Garrantzitsutzat jo zuen, gainera, lau alderdiek diskrezioz jokatzea. «Ondo eramaten ari gara negoziazioak. Esan nahiko nuke lauren arteko negoziazioa ez dela erraza. Ez da erraza diskrezioari eustea». Barkosek gogorarazi duenez, «logikoki» egon daitezke esparru publikoan ardura eta oraindik konpromisoa izan gabeko hautagaiak: «Jendeari denbora eman behar zaio. Zailtasun handiagoa ematen du horrek, ez direlako soilik nahi lau alderdiekin konprometituta egon daitezkeen pertsonak».


"TTIPen aurkako argudioen %80 fikzioan oinarritzen dira"

TPP ituna sinatu ondoren, AEBekin akordio bat lortzeko «premia» Europako Batasunak duela uste du Lee-Makiyamak, haren ekonomia atzean ez geratzeko; ziurtatu du merkataritza libreko hitzarmen batek ez lukeela legea aldatuko: «Ez da behin ere gertatu; ezta lerro bat ere».


Xabier Mendiguren: 'Errealitate gordin baten aurrean gaude'

Xabier Mendiguren euskararen egoeraz eta konpromisoen beharraz mintzatu zen

Hainbat azpeitiar esanguratsu ere berarekin gonbidatuta zeuden.

Guztira 25 lagun inguru bildu ziren martxoaren 27an (asteartea), Uztarriak antolatutako mahai-inguruan. Sindikatu Zaharrean zen zita. “Euskara: denon konpromisoa” lemapean, hainbat azpeitiar esanguratsu gonbidatu zituen Uztarriak: Kepa Peñagarikano pilotaria, Pedro Otaegi aktorea, Xabier Agirretxe sindikalista eta Lurdes Goenaga auzitegi medikua. Hauekin batera, Kontseiluako idazkari nagusia den Xabier Mendiguren egon zen. Moderatzaile lanetan berriz, Laxaro Azkune izan zen. Beraz, esparru desberdinetan lanean aritzen diren lagunen esperientzien berri izateko aukera izan zen.

Kontseiluak aurten abiatu du ekimen berri bat, ekimen hau “Hizkuntz eskubideak: denon konpromisoa” lemapean doa aurrera urtarrilaz geroztik. Ekimen honek, Xabier Mendigurenek esan bezala, lau ildo nagusi ditu:

Gizarte eragileen konpromiso hartze dinamika berrindartzea: herri bakoitzean eragile berriek Bai Euskarari Ziurtagiria eskuratzeko ahalegina egiten ari da.

Akordio Sozio Politikoa: nazio mailan garatzen ari da, eta bi zutabe ditu: normalizazioa bizkortzeko neurriak eta euskalgintza babestekoak.

Norbanakoen konpromiso prozesua: norbanakoei euskaraz bizitzeko konpromisoa hartzeko proposatzen zaie.

San Mames euskaltzalez betetzeko ekitaldia. Une berean Europako beste herri batzuetan ere antzeko ekitaldiak egingo dira.

Hainbat alorretan euskarak bizi duen egoera gordina ikusirik, norbanakoen konpromisoak beharrezkoak direla aipatu zuen, hauen artean Kontseiluak hainbat aipatzen ditu: euskarazko produktuak erosi, euskal hedabideen harpidetza egin, hizkuntza urraketak Behatokiari salatu,...

Kepa Peñagarikanok, bere lanbidean (pilotari profesionala da, Asegarce enpresakoa da) euskararen presentzi eskasaz hitz egin zuen. “Hitzez bai, baina eguneroko errealitatean erdara da nagusi”.

Pedro Otaegik Goenkale saioan ikusten duen egoera azaldu zuen, bere esanetan “arropetakoek, makilajekoek, kafetegian erdaraz egiten dute. Penagarria da egoera hau”.

Lurdes Goenagak ere ez zituen albiste hobeak eman. Bere lanbidean, euskararen egoera oso txarra da, esaterako, 16 auzitegi medikutatik 2 daude euskaldunak. Gainera, justizia administratiboan gero eta langile gutxiago dira euskarazko kurtsoetara joaten direnak. Gainera, epaileen kasua bezala, asko behin-behinekoz egiten dute lan Euskal Herrian eta ez dute motibaziorik euskara ikasteko.

Xabier Agirretxek, lan munduan ere egoera ez dela ona aipatu zuen. Nahiz herriko enpresetan ahozko harremana euskarakoa izan, idatzizko ohiko harreman gaztelania da gaur egun nagusi eta hor sindikatuek (bera eskualdeko ELAko arduraduna da enpresa txikietan) zeregina dutela esan zuen.

Xabier Mendigurenek hainbat datu esanguratsu komentatu zituen: “Osakidetza 20 urte planik gabe egon da, Eusko Jaurlaritzak lan mundurako 90 milioi pta gastatzen ditu eta Fagor enpresak berak bakarrik 2 aldiz gehiago,...Beraz, errealitate gordin baten aurrean gaude. Hedabideen eragina ere nabarmena da, ez ditugu euskal hedabideak kontsumitzen. Gainera, lan mundura iristen ez den bitartean, euskara beti izango da bideko hizkuntza bat. Epe labur baten berreskuratze plan bat egin behar da. UNESCOk, euskara, arriskuan dauden hizkuntzen artean sartu du. Ezin da agintarien zain gelditu. Pertsona askok lan handia dute eguna euskaraz egiteko. Gainera, etorkizunean etorkinen erronka serio hartu behar da. Hemen ez bezala, Katalunian bere hizkuntza finkatuta dute, nahiz eta etorkin asko egon. Beraz, minoria bat gara eta epe labur baten berreskuratze plana egin behar da”.


Trikitilari topaketak antolatu dituzte larunbaterako Gorlizen

Egun osoan zehar trikiti eta pandero doinuek alaituko dute Gorliz, apirilaren 29an, larunbata, eta Eliz plazako frontoia izango da topaleku nagusia, udal iturriek adierazi dutenez. Egitarauari dagokionez, 9:30etik aurrera, pelota partiduak, kalejira, bazkaria, erromeria... iragarri dituzte eta trikitia edota pandero baten zozketa egingo dutela jakinarazi dute. Roberto Etxebarriaren Jira Eskolak antolatu ditu topaketak, eskolako ikasleek eta lagunek osatutako Ahaire kultur elkartearen laguntzaz. Ekimena prestatzen duten hirugarren urtea da aurtengoa. Iaz Meñakan egin zuten eta aurrekoan Loiun. Antolatzaileen esanetan, 120-140 trikitilari inguru batuko dira Gorlizen, hileko azkenen zapatuan.


Mitt Romney garaile izan da Illinoisen, eta bere hautagaitza sendotu du

Hemezortzi estatutan lortu du garaipena, AEBetako Alderdi Errepublikanoaren presidentetzarako hauteskundeetan. Rick Santorum hautagaiak hamar estatutan irabazi du.

Mitt Romneyk bere hemezortzigarren garaipena eskuratu du gaur, Illinoisen irabazita, AEBetako Alderdi Errepublikanoaren presidentetzarako hauteskundeetan.

Botoen %85 zenbatuta, Romneyk %46,9ko babesa du; Rick Santorum hautagaiak, berriz, %35ekoa. Haien atzetik dira Ron Paul (%9,2) eta Newt Gingrich (%8).

Santorumek hamar garaipen ditu guztira, Gingrichek bi, eta Paulek ez du oraindik inon irabazi.

CNN kateak egindako azken zenbaketen arabera, Romneyk 559 ordezkari izango lituzke, Santorumek 239, Gingrichek 137 eta Paulek 69.

Hautagai batek 1.144 ordezkari behar ditu AEBetako presidentetzarako hauteskundeetara aurkezteko.


📊 DATUAK | Koronabirusa | Herriz herri

2020ko maiatzaren 14an, Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak murrizketa nabarmenak egin ditu egunero argitaratzen dituen datuetan. Hori dela eta, orain arte egunero eskaini dugun informazio xehetua ezin izan dugu eguneratu, ez baitaukagu herrikako ez eskualdekako daturik.

Harremanetan jarri gara Eusko Jaurlaritzarekin eta eskatu diogu informazio xehetua ematen jarraitzeko, baina oraingoz ez daukagu erantzunik. Gure esku dagoena egingo dugu informazio hau ahalik eta osatuen eskaintzeko. Bien bitartean, barkatu eragozpenak.

–

Datutegi zaharra

Azken eguneratze eguna: 2020.05.13


Berotasun geotermiko proiektu bat lideratuko du Mondragonek

Stirling-ek, Mondragon Componentes-eko berrikuntza guneak, EFFiHEAT proiektua bideratuko du Europan.

Proiektu hori onartu berri du Europako Batasunak: stirling teknologia erabilita eta berotasun geotermikoa aintzat hartuta kontzeptu berri bat garatuko du. Bada, proiektua Aretxabaletako Stirling zentroak bideratuko du.

Abenduaren 13an eta 14an Otaloran batzartu ziren hainbat ikertzaile eta arduradun, proiektua abian ipintzeko. Besteak beste, Euskadiko, Lituaniako, Bulgariako, Italiako eta Portugalgo ikertzaileak batu ziren han.

Mondragon Componentes-en Stirling berrikuntza gunearen datuen arabera, Europako Batasunean kontsumitzen den energiaren %40 etxean eta eraikuntzetan kontsumitzen da. "Sektorea handitzen doa. Horregatik, energia gutxiago kontsumitzea eta iturri berriztagarrietako energia erabiltzea datozen urteotan Europako Batasunean hartu behar diren neurri garrantzitsuak dira, energiarekiko mendekotasuna txikitzeko eta negutegi-efektua eragiten duten gas gutxiago botatzeko". Stirling Zentroak arlo horretan ikertu du, eta aipatutako herrialdeetako teknologia-zentroekin eta enpresekin batera, honako proiektuaren liderra izango da.

Europako Batzordearen helburua da 2020rako Europako Batasuneko estatuek %20 energia gutxiago kontsumitzea. Horretarako, eraikin berri guztiek energia-kontsumo murriztua izan behar dute, eta eraikin publikoak zero-energia eraikinak izan beharko dira. Stirling-en datuen arabera, hori lortuz gero, urtean 78 bilioi euro aurreztuko lirateke, milioi bat lanpostu sortu, eta CO2 560 Mt gutxiago sortuko lirateke.

%75 energia gutxiagorekin

EFFiHEAT proiektua berotasun geotermiko-ponparen teknologia garatzean datza. Ponpa horrek energian %75 aurrezteko aukera ematen du, eta berogailurako energia gutxiago kostatzea. Horretarako, EFFiHEATek bero geotermikoan oinarritutako Stirling ziklo eragingarriak garatu, prototipoa egin eta balioztatuko ditu.


Britannicak ez ditu kritikak ondo jasotzen

1959tik hasita, Harvey Einbinder (1924-2013) fisikariak bost urte eman zituen Encyclopaedia Britannica goitik behera miatzen akatsen bila.

Akatsak topatu zituen, zehatzak ez ziren datuak, baina baita iritziak eta ikuspegi lerratuak ere. Entziklopediari egin zion kritika nagusietakoa izan zen publiko estatubatuarraren nahiak asetzera bideratuta zegoela –gogoan izan 1901ean Britannica AEBetako enpresa batek erosi zuela–. Eta berrikuntza zientifikoak berandu jasotzea ere egotzi zion fisikariak.

Einbinderrek bere sarrera du Wikipedian. Britannicari buruzko Wikipediako sarreran ere haren berri jasotzen da. Baina entziklopedia britainiar ospetsuan ez da bere izena aipatu ere egiten.


Korapiloa lasaitu dezaketen bi partida jokatuko dira gaur

Saralegi-Beloki eta Xala-Barriola, eta Gonzalez-Laskurain eta Olaizola II.a-Begino dira gaurko partidak

Binakako Txapelketa zortzigarren jardunaldira iritsi denean, berdintasuna eta oreka izan dira nagusi orain arte. Lau jardunaldi besterik geratzen ez diren arren, dena erabakitzear dago. Sei-zazpi garaipenekin bikoteak finalerdietan lirateke, eta litekeena da sailkapena lortzeko kalkulagailua atera eta tanto desberdintasuna begiratu behar izatea. Korapiloa ez da asteburu honetan askatuko, baina bikoteren batek hura lasaituko du, ziurrenik.

Hala, gaur Angelun (Lapurdi) 20:00ak aldera jokatuko den partida da, printzipioz, desorekatuena. Batetik, bi partida soilik galdu dituzten Xala-Barriola; eta, bestetik, partida bakarra poltsikoratu duten Saralegi-Beloki lehiatuko dira. Faborito izan arren, Xala ez da fio: «Saralegi pilotari handia da, gantxoarekin min asko egiten du, eta gainera fresko dator. Eta Beloki? Atzelari sendoa da». Elhorgako zorua irristakor zegoen pilota aukeraketan, eta ikusteke dago gaur nola egongo den. Aurrelari amezketarrak Olaizola I.aren hutsunea beteko du, eta bikotea sailkapeneko zulotik ateratzen saiatuko da. «Partida zaila dugu aurretik. Bikote sendoa dira, baina ez dira garaiezinak».

Iragartzen zailagoa da Zestoako (Gipuzkoa) partidaren nondik norakoa. Sasoi onenean dauden bi bikoteek bilatuko dute garaipena. Olaizola II.a-Beginok bikote sendoena direla erakutsi dute, nahiz eta galdu azken partida. Gonzalez-Laskurain, berriz, behetik gora datoz, eta geldiezinak dirudite. Halere, zuhurtziaz mintzatu zen Gonzalez partida atarian: «Bolada onean gaude, baina ezin gara lokartu. Sailkatzeko partida bat baino gehiago irabazi behar dugu oraindik».

Bestalde, Bengoetxea VI.ak ez zuen gustura bukatu atzo Labriteko pilota aukeraketarekin. Bere ustez, Irujo-Merino II.ak aukeraturiko pilota bat «gehiegizkoa» da. «Bote handiegia egiten du, gehiegi ateratzen da frontisetik». Bengoetxea VI.a-Ruizek 105,4, 105,8 eta 105,9 gramoko pilotak baztertu zituzten; eta Irujo-Merino II.ak 105,2, 105,7 eta 106,1 gramokoak. Adarragan, berriz, ez zen arazorik izan; Titin III.a-Pascualek 104,9, 105 eta 105,1 gramoko pilotak hautatu zituzten, eta Berasaluze VIII.a-Apraizek 105,4, 105,6 eta 105,9 gramokoak.

Bestetik, Bigarren Mailako Binakako Txapelketako finalerdiak ligaxka gisa jokatuko direla jakinarazi zuten Aspek eta Asegarcek atzo. Kanporaketa zuzen bezala antolatuta zeuden arren, txapelketaren arrakasta ikusita, aldatzea erabaki dute.


Berrikuntza ugari Zizurkilen

Hasi dira Ubare auzoan berrikuntza lanak. Urriaren 2an ikus-mira handia sortu du Orian gora eta behera zebilen gruak. Aurrera plazako lanak, berriz, amaitu dituzte.


IRRATIA.COM #129: disko eta liburu artean

Mikel Laboaren kantuak entzungo dituzu saio honetan. Berak kantatuak batzuk, bereak hartu eta talde zein musikari berriagoek/gazteagoek egindako moldaketak. Joseba Sarrionandiaren liburua izan dugu gero, Munduko zazpi herrialdetako ipuinak. Susa aldizkaritik batutako ipuinekin liburua osatu du Mikel Elorzak: Aspaldiko lagunen bisita. Ondo azaldu digu. Durango izan dugu hizpide. Xabier Amurizaren nobela berria. Eta musika berriro ere. Musika eta literatura. Diskoak eta liburuak. Ikusten duzu, entzungo duzu.

Saio hau deskargatzeko klikatu HEMEN.


5. etapa: “Abentura politena”

Gaurkoan beroa izan da nagusi Titan Deserten. 5. etapa basamortuan egin dute Basamortura eskuzabal proiektuaren bultzatzaileek. Ander Txakartegiren esanetan gaurkoa “etaparik politena izan da”. Abentura bat izan dela azaldu du. “Orain arteko etapetan paisaia denbora guztian berdina zen eta bidea jarraitzen genuen. Gaur, aldiz, GPSarekin ibili behar izan gara eta benetako abentura izan da; gozatu egin dugu”.

Titan Desert: 5.etapa

Fisikoki gogorra izan dela azaldu badu ere, psikologikoki entretenitzea lortu dutela azaldu du. “Gustora amaitu dugu”. Seiak batera hasi dira 08:00etan etapa egiten. “Gero, baina, banandu egin gara. Binaka joan gara eta gero tarteka lau ere joan gara batera”.

Gainerako partaide guztiek ez modura, bertokoek lau kontrol puntuak pasatu dituzte. “Ez dugu huts egin. 4. kontrol puntua ez zegoen esan diguten lekuan eta horrek nahasmena sortu du parte hartzaile guztiengan. Azkenean aurkitu dugu, kilometro batzuk aurrerago”. Dena dela, 19:00ak aldera, beste parte hartzaile batzuk iristen ari ziren. “Atera kontuak nolako abentura izan den basamortuan GPSagaz ibiltzea”.

Orokorrean baina, “oso gustora” amaitu dute seiek gaurko etapa. “Sufritu ere egin dugu, duda barik”.

Gaurkoa egin eta gero, orain parte hartzaileak biharkora begira daude, azken etapara. Orain arteko etapekin alderatuz gero kilometro gutxi (60) badira ere, “tranpa” daukala dio Txakartegik. “Hori esan digute, azken etapak tranpa duela. Beraz, ea zelan doan bihar”.


Azaroko ekitaldien bilduma

Aurreko hilean Sanagustin kulturgunean izan genituen ekitaldien argazki bilduma egin dugu. Lotura honetan ikus ditzakezue 15 ekitaldiak bilduta.

Argazkian, Julian Barrenetxea Abesbatzak emadako kontzertua, Santa Xixilikoa.


Eskualdeko hainbat herritako ikasleek egitasmo desberdinak egin dituzte Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira

Gaur, Emakumeen Nazioarteko Eguna, Azpeitiko, Azkoitiko eta Zarauzko udalek adierazpen instituzionalak egin dituzte. Horrez gain, eskualdeko hainbat herritako ikasleek elkarretaratzeak egin dituzte.

Azpeitiko ikastetxeetako DBHko eta Batxilergoko ikasleek, Emakumeak libre eta bizirik. Ez zoriondu gaurko egunez, etorri eta borrokatu gurekin lelopean, elkarretaratzea egin dute Sanjuandegiko biribilgunean. Emakumeen Nazioarteko Egunaren bueltan Azpeitiko hainbat eragilek ere elkarlanean antolatu dituzten egitasmoetan parte hartzeko deia egin dute.

Orioko kaleak ere parekidetasunaren aldeko aldarriek hartu dituzte. Giza-katea osatu dute kaleetan barrena, eta kultur etxe parera iristean manifestua irakurri dute ikasleek eta Saltxerak taldeko ordezkari batek.

Zumaia, berriz, berdintasunaren aldeko giza-kateak zeharkatu du. Oikiako Eskolako, Zumaiako Herri Eskolako, Zumaiako Institutuko, Maria eta Jose ikastetxeko eta Lanbide Heziketako eskolako ikasle eta irakasleek osatu dute katea berdintasuna aldarrikatzeko. Giza-kateak hainbat kale hartu ditu, eta ikasle guztiak bat eginik Beheko Plazan bukatu dute ekitaldia. Han, martxoaren 8aren inguruko adierazpena irakurri dute eta hezkidetzaren aldeko apustua egin dute.

Zarautz ere morez jantzi dute. Herriko ikastetxe guztietako ikasleak apurka-apurka Lege Zaharrean biltzen joan dira, leporaino bete arte. Orduan, guztien artean osatutako manifestua irakurri dute ikasle batzuk gazte guztien izenean, eta bertsoekin amaitu dute ekitaldia.

19:00etan elkarretaratzea egingo dute Orioko, Azkoitiako, Azpeitiko plazan.

Zumaiako argazki bilduma, hemen ikus daiteke.

Orioko argazki bilduma, hemen ikus daiteke.

Zarauzko argazki bilduma, hemen ikus daiteke.


Sutherlandek eta Lointekek kontratua deuseztatu dute

GERNIKA-LUMO // Lointek Gernika Bizkaia eta Aisha Sutherland jokalaria akordio batera ailegatu dira, horien arteko kontratua deuseztatzeko. Zapatuan jokatu zuen estatubatuarrak Gernika-Lumoko taldeagaz azken partida, eta domekan utzi zuen taldea. Hala, EuroCupean atzerritarren plazak Alstonek eta Devaughnek beteko dituzte.


Erraustegiaren kutsaduren kontrol independentea ordaintzeko diru-bilketa

Pello Zubiria Kamino

Hernanin Zero Zabor

Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak diru-bilketa abiatu du Zubietako erraustegiak (pizten baldin badute) zabalduko duen kutsaduraren kontrol independentea finantzatzeko. Hemendik hernaniarrok animatu nahi zaituztegu ekimen hau lagundu eta bultzatzera.

Ikerketa zientifiko honen helburua da urtero kutsadura frogak egitea, eta duela egun gutxi, ToxicoWatch fundazioak eta Eusko Jaurlaritzak akreditatutako enpresa batek laginak hartu zituzten, bai erraustegiaren inguruko hainbat herritan (tartean Hernanin) eta bai urrunagoko beste batean, Goierrin. Puntu horietan oilategietako arrautza, goroldio, lur eta landareen laginak hartu dituzte. Oso inportantea da ezagutzea puntu horietan egoera zein den Zubietako tximinia zaborrak erretzen hasi aurretik, ondorengo urteetan berriro froga berdinak egin eta gauzak nola doazen berme zientifikoz frogatzeko.

Nazioarteko ikerlariak Euskal Herrira ekarri, laginak hartu eta beren herrialdeetan azterketa analitikoak egiteak diru kostu bat dauka. Horregatik, Errausketaren Aurkako Mugimendua osatzen dugun talde eta herritarrok (tartean Hernanin Zero Zabor elkarteak) erabaki dugu ikerketa babestea eta finantzaketa lortzen laguntzea.

Aurrera doa 13.000 euro biltzeko kanpaina eta deia egiten dizuegu hernaniarroi, bakoitzak ahal eta nahi duen neurrian parte har dezan. Dirua eman daiteke bai Verkami crowdfunding plataformatik, bai bankuko ES45 2095 5069 06 1064132086 (Zubieta Lantzen) kontu korronte honetan sartuz, edo baita ere Hernanin Zero Zaborreko kideren bati eskura emanez.

Ez etsi, hernaniarrok: eutsi. Errausketarik ez, ez Zubietan eta ez inon!


Aqualia enpresak aurkeztutako mozioa aho batez onartu berri du Hernaniko Udalak

AQUALIA enpresako komiteko kideek mozioa aurkeztu zuten abenduan Udal plenoan. Mozioaren arabera, enpresa berean lan egiten duten langileek lan baldintza oso ezberdinak dituzte, eta askok baldintza txarrak. Hori dela eta, Añarbeko Uren Mankomunitatea osatzen duten hamar Udaletara jo dute, tartean Hernanikora, babes bila. Hernanik bi ordezkari ditu Mankomunitatean eta Plenoan langileen baldintzen alde egitea erabaki zuten, aho batez. Mankomunitatea eta Añarbeko Urak Añarbeko Uren Mankomunitatea Añarbeko uretaz baliatzen diren hamar herrietako ordezkariez osatua dago, tartean Hernani, Astigarraga, Urnieta eta Donostiakoak. Mankomunitateak Añarbeko Urak enpresa publikoa (AGASA) sortu zuen uraren kudeaketa lanetaz arduratu zedin. Aqualia azpikontrata Era berean, AGASAk lanak subkontratatu egiten dizkio Aqualia enpresari. Aqualia Añarbeko Urak enpresaren azpikontrata nagusia da eta enpresa hau arduratzen da mantenimenduaz, ura garbitu eta banatzeaz, ur zikinak tratatzeaz eta Loiolako araztegiaren kudeaketaz. Aqualia enpresa arduratzen da lan hauetaz, 2001 urteaz geroztik eta 2006an kontratuaren luzapena lortu du datozen urteetarako. Lan baldintza ezberdinak 2006ra arte kontratatutako langileak Gipuzkoako Siderometalurgiaren Konbenioan sartzen dira; 2006tik aurrera hasitako langileak, ordea, Estatuko Uren Konbenioaren barne sartu dira, eta horrek, lan berdina egiten duten langileek lan baldintza ezberdinak izatea ekarri du. Horrela, subkontratatuak dauden 77 langiletik, 47 metalaren konbenioan sartzen dira eta 30 langile Estatuko ur konbenioan. Konbenio honek baldintza kaskarragoak eskaintzen dizkie azkena sartutako langile hauei, esate baterako, 55 ordu gehiago lan egitea urtean, oinarrizko lizentziak (jai egunak hartzeko, esate baterako) gutxiago izatea, eta soldata baxuagoa izatea. Eskakizunak 2006az geroztik protestak egiten ari dira Aqualiako langileak diskriminazio hau konpontzeko. Orain arte Añarbeko Urak enpresari luzatu dizkiote eskakizunak eta honek ez ditu aintzat hartu eskaerak. Epaitegira ere jo zuten eta aldeko sententzia lortu zuten, alegia, ´soldata eskala bikoitza ezartzerik ez dagoela`, baina enpresa komiteak salatu duenez, gauzak bere horretan jarraitzen dute. Hernaniko langileak eta Udala Gauzak honela, azkenean Añarbeko Uren Mankomunitatea osatzen duten Udaletara jotzea erabaki zuten eta horretan ari dira; jadanik hiru herritan, tartean Hernanin, aho batez onartu da aurkeztutako mozioa eta espero dute beste herrietan ere babesa jasotzea. Enpresa honetan dozena erdi bat hernaniar baino gehiago ari dira lanean oraintxe bertan.


Atxagaren lanen itzulpenen doktore tesia egin du Elizabete Manterolak

Itzulitako euskal literatura aztertzea izan da, bereziki, ikerlanaren helburua nagusia

Euskal literatura beste hizkuntza batzuetara itzulia. Bernardo Atxagaren lanen itzulpen moten arteko alderaketa doktore tesia egin du Elizabete Manterola ikertzaileak. Itzulitako euskal literatura aztertzea da lanaren helburu nagusia, eta, bereziki, Atxagaren liburuak nola itzuli diren ikertu du Manterolak. Horien arteko alderaketa egin du tesian, eta orain bi hilabete aurkeztu zuen EHUren Gasteizko Letren Fakultatean. Hasteko, itzuliriko liburuen katalogoa osatu du, eta hainbat ikuspegietatik aztertu, fenomenoaren ikuspegi orokorra jasotze aldera. «Literatura sistema diglosiko eta konplexua izaki», itzulbide ezberdinak identifikatu ditu. Ibon Uribarrik zuzendu du tesia.


ETAri eragile politiko izaera ukatu diote EAJk, PSE-EEk eta PPk

EAJk, PSE-EEk eta PPk azpimarratu dute ETAk ez duela zilegitasunik politikaz hitz egiteko, eta, «beste behin», aukera galdu duela desegin egingo dela iragartzeko. Gudari Egunaren karietara ETAk kaleratutako agiria kritikatu dute hiru alderdi horietako ordezkariek eta Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak.

«ETA ez da eragile politiko bat, ezta gizarte eragile bat ere», adierazi du Urkulluk. Agiritik azpimarratu du «barne disidentziei» buruz ETAk agertu duen kezka. Eta mezu politikoei buruz esan du «beste batzuek» argitu beharko dutela nork zehazten duen euren estrategia.

PSE-EEko idazkari nagusi Idoia Mendiarentzat, «onartezina» da ETAk politikari buruz hitz egitea, eta PPko Nerea Llanosek, berriz, uste du «mesederik» ez diela egiten indar «subiranistei». «Badirudi gertutik zaindu nahi dituela Euskadiko eta Kataluniako prozesuak».


MAHAI JOLASAK ETA PELIKULA

Ostiralean gaztelekuan mahai jolasetan buru belarri ibili ginen, jende dezente hurbildu zen gurera eta DBH1eko neska mutilak ere gerturatu ziren. Azken horientzat egun ederra izan zen gaztelekua eta bertan dugun materiala ezagutu eta probatzeko.

Larunbatean ere ostiralean bezala, mahai jolasetan ibili ginen arratsalde guztian zehar. Aipatu beharra dago, gaztelekuan espazioa berrantolatzeak gela txikiari beste erabilera bat eman diola. Hau da, orain gela txikian lehen baino gazte gehiago elkartzen da, mahai jolasetan ibiltzeko edo lasai-lasai egoteko. Izan ere, orain mahai jolasak gela txikian daude.

Igandean berriz pelikula bat ikusi genuen, La leyenda de Tarzan. Gazteak oso gustura egon ziren, ikasturteko lehengo pelikula izan dena ikusten.


Bigarren eskuko bizikleten azoka egingo dute hilaren 18an

Errenteriako Udalak bigarren eskuko bizikleten azoka antolatu du . Zumardiak hartuko du hilaren 18an, ostiralarekin, 16:30etik 20:00etara. COVID-19aren pandemia dela eta, osasun publikoaren prebentziorako neurri bereziak hartuko dituzte, guztientzat jarduera ziurra izan dadin.

Azokaren barruan, gordailu zerbitzua izango da 15:00etatik 16:30era. Aurtengo azokan bizikletak eta patineteak baino ez dira hartuko, eta norberak saldu nahi duena eraman beharko du eta antolakuntza taldeari utzi. Aurrez izena ematea nahitaezkoa izango da, eta horretarako 943 670 249 telefono zenbakira deitu behar dute; hitzordua emango diete bertan, azoka egunean itxarote ilarak sortzea saihesteko. Ez da onartuko 500 euro baino prezio garestiagorik.

Salmentaz antolakuntzako kideak arduratuko dira, saldutakoaren dirua jabeei emanez, eta saldu gabeko artikuluak itzuliz. Aurten ere, beraz, bizikletak prezio ezin hobean eskuratzeko aukera izango dute herritarrek.

Uneoro azokaren aforoa zainduko da eta horri begira, bisita txandak emango dira azoka gunean bertan 15:00etan hasita. Ezinbestekoa da musukoa eramatea. Halaber, salduko diren bizikleta eta patineteak desinfektatu egingo dituzte salgai jarri aurretik. Azokan parte hartzeko adin nagusikoa izan behar da eta datuak eman behar dira, nortasun agiria eta telefono zenbakia.


Uterga eta Ionek irabazi dute Nazioarteko Erremonteko Zirkuituko jardunaldia Xixonen

Sailkapena estutu dute gisa honetara, Barrenetxeak bi partidak galdu baitzituen

Xixongo Grupo Covadonga pilotalekuan joktu zen larunbatean Nazioarteko Erremonte Zirkuituko seigarren jardunaldia. Xanti Uterga doneztebarrak eta Ionek bi partidak irabazi zituzten (20-9 Ezkurra II.a eta Etxeberria III.ari eta 20-10 Urriza ordezkatu zuen Aritz Juanenea saldiastarrari eta Barrenetxea IVari). Hirugarren partidan, Ezkurra II.a eta Etxeberria III.ak 20-12 irabazi zieten Juanenea eta Barrenetxea IV.ari.

Xixonen bi partidak galdu arren, Barrenetxea IV.ak segitzen du sailkapen buruan, 9 garaipenekin; Utergak zortzi ditu; Ionek eta Urrizak seina dituzte, Ezkurra II.ak lau eta Etxeberria III.ak hiru.

Nazioarteko Erremonte Zirkuituko zazpigarren jardunaldia Donostian jokatuko dute abuztuaren 5ean.


Portugalgo presidenteak Passos Coelhori eman dio agintea, ezkerraren kaltean

Kontserbadoreek gehiengorik ez duten arren, hautagai bozkatuenaren alde egin du.Gogor kritikatu du PS, Coelhorekin ados ez jartzeagatik

Inoiz zalantzarik izan ez eta inoiz ez duela huts egiten esan izana egotzi diote Anibal Cavaco Silva Portugalgo presidenteari. Baina demokrazia indarrean sartu zenetik lehen aldiz, hauteskundeen ondoren bi hautagai prestu agertu dira lehen ministro izateko. Eta erabaki zaila hartu behar izan du presidenteak; haren eskumena baita gobernua osatzea nori agindu. Antonio Costa sozialistak komunisten eta marxisten babesarekin gehiengoa izan arren parlamentuan, Pedro Passos Coelho jarduneko lehen ministro kontserbadoreari agintean jarraitzeko aukera eman dio Cavaco Silvak, ezkerraren kaltean.

Passos Coelhok 107 parlamentariren babesa izango du 230 eserlekuko ganberan. PSDk eta CDSk osatutako koalizioak, gehiengorik gabe, zail dauka praktikan agintea hartzea.

Cavaco Silvak gogor gaitzetsi du «alderdi europeistek» akordio bat lortu ez izana, eta PSri egotzi dio horren errua. Parlamentari sozialistei Passos Coelhoren izendapena errazteko ere eskatu die, Portugalen hobe beharrez.

PS Alderdi Sozialista bigarren indarra izan arren urriaren 4ko hauteskundeetan —86 eserleku lortu zituen—, Ezkerreko Blokea mugimendu marxista eta Alderdi Komunista prest agertu dira, 40 urteko ikusezin politikoa baztertuta, Antonio Costa lehen ministro izendatzeko. Ezkerreko indarren hirukoak gehiengo osoa izango luke parlamentuan —122 ordezkari—, eta, gobernu akordio bat ixtera iritsi ez diren arren, Passos Coelho agintetik kentzeko behintzat ados agertu dira.

Costak asteartean jada ohartarazi zuen ezkerreko indarrek akordio bat lortzeko «oinarri sendoak» bazeudela eta bera lehen ministro izateko prestu zegoela. BE Ezkerreko Blokeko buruzagi Caterina Martinsek babesa agindu zion PSko buruari agintea hartzeko, eta Passos Coelho izendatzea «denbora galtzea» izango zela nabarmendu zuen. Jeronimo de Sousa buruzagi komunistak ere aterabide «iraunkor» bakarra PSren gobernua zela esan zuen herenegun, ezkerreko beste bi indarrek Costa babestuta.

Alderdi Sozialistak komunistekin eta marxistekin izandako negoziazioak ez dira batere samurrak izan. PCPren ildoko Avante! egunkariak «diferentzia nabarmenak» aipatzen zituen atzoko editorialean. Baina aldeak indarrean sartu beharreko politikei zegozkien, Costa lehen ministro izateko babesa auzitan jarri gabe: «Langileen eta herriaren nahiak betearazteko politikan bat etortzea lortu ez arren, horrek ez du eragozten PSk gobernua osatzea eta jardunean sartzea».

NATOn eta euroan jarraitzearen kontra daude komunistak eta Ezkerreko Blokeko gehienak, eta Europako Batzordearekin zorra ordaintzeko konpromisoak ere auzitan jartzen dituzte. Baina aldarrikapen horiek bazter utzi eta enpleguari, soldatei eta erretretei buruz adostasun batera iristen jarri dituzte indarrak, horrek Portugalen defizit helburuan eragina izango lukeen arren. PS, PCP eta BE funtzionarioei murriztutako soldatak itzultzeko ados daude; ez, ordea, erritmoan. Erretreten gastu gehigarria eta beste konpromiso batzuk erantsita, gutxienez 2.000 milioi euroko ordaina ekarriko zukeen horrek, eta urrundu egingo zukeen %3ko defizitaren muga.

Ezkerreko indarren akordio bati buruzko zalantza agerikoagoak PS barnetik haizatu zituzten, hala ere. Francisco Assis eurodiputatua «ezkerreko balizko gehiengo batean oinarritutako gobernu bat eratzearen erabat kontra» agertu zen, Publico egunkarian argitaratutako artikulu batean. Costaren aurkari handienetakoa da PS barnean, eta alderdiko buruzagi izateko hautagaitza ere aurkeztu dezake.

Orain, gobernua eratzean dauka erronka Coelhok. Haren kontrako ezespen botoa iragarri dute ezkerreko indarrek, eta, urtarrilean presidentetza hauteskundeak direnez, ekaina arte jardunean baina gobernu berria eratu gabe jarraitzeko arriskuan dago.


Alain Urrutiaren ikatz-marrazkiak, Guggenheimen ikusgai

Artista bilbotarrak 'II. Kapitulua; Distopia (Chapter II; Dystopia)' lana Guggenheim museoaren 103B aretoan erakutsiko du, azaroaren 11ra bitartean eta 'Guggenheim Horma' proiektuan.

Bilboko Guggenheim museoak Alain Urrutia artista gaztearen lana erakutsiko du. Formatu handiko ikatz-marrazkiak dira, irudi lausotuekin eta paperean eginak.

Erakusketa-proiektuak ikuslearen behaketa-gaitasuna aztertzen du; izan ere, irudien kokatzeko era berezi horrek (ordenarik gabekoa) irakurketa zailtzen du, baina are nahasten du marrazkion tamaina handiak. Eguneroko gertakizunen irudiak dira, eta elkarren artean ez dute loturarik; nolanahi ere, film baten sekuentzia baten moduan antolatu ditu artistak. Hortaz, ikuslearentzat erronka da hiru marrazki horien arteko zerikusia, baita artistaren irudi-lengoaia ere, ulertzea.


Cohen eta Izu Nauk taldeek diska berriak aurkeztuko dituzte Txerrimuñon

Txerrimuño etxe okupatua

Cohen musika talde urnietarrak eta Izu Nauk zumaiarrek kontzertua emango dute larunbatean Txerrimuñon. Urnietarrek Romms, hirukoaren azken diskoa aurkeztuko dute. Post-hardcore doinuak jotzen ditu Cohen taldeak.

Zumaiatik helduko da beste hirukoa, Izu Nauk, eta hauek ere azken diskoa aurkeztuko dute Txerrimuñon, Herri baten oihua.Argitaratu duten bigarren diskoan thrash doinuen alde egin du Zumaiako hirukoak.20:00etan hasiko da kontzertua eta sarrerak bost euroan salduko dituzte.


Rajoyk eta Masek negoziazio sekretuak egingo dituzte

El Pais egunkariaren arabera, bi buruzagiak 2014. urtean kontsulta independentista egiteak sortuko lukeen liskar instituzionala saihesten saiatuko dira.

Mariano Rajoy eta Artur Mas Espainiako eta Kataluniako gobernuetako presidenteek negoziazio sekretuak egingo dituzte, 2014. urterako CiUk eta ERCk adostutako kontsulta independentista egiteak ekarriko lukeen liskar instituzionalaren aurrean irtenbideak bilatzeko.

El Pais egunkariak jakinarazi duenez, bi buruzagiek konfiantzako ordezkariak izendatu dituzte, isilpeko negoziazioak egiteko.

Abuztuaren 29an, Rajoyk eta Masek bilera sekretua egin zuten, Madrilen, kontsulta hizpide. Akordiorik lortu ez bazuten ere, batzarra "konponbiderako bidea hasteko eta liskarra saihesteko lehen urratsa" izan zela esan du Prisa taldearen egunkariak.

Joan den astean, Masek aldaketa egin zuen independentziarako 'ibilbide orria'n, eta Estatuaren baimenik gabe ez duela kontsulta deituko ohartarazi zuen.

Gainera, hori gertatuko baliz, 2016. urtean plebiszitu-hauteskundeak deituko lituzkeela aurreratu zuen.

Mariano Rajoyren Gobernuaren ustez, Masen iragarpen hori "keinu positiboa da", bi exekutiboen artean akordioa egon dadin, El Pais-en arabera.


«Umoreak entzuleak fidelizatu ditu, eta hurbiltasuna sortu»

Irulegiko irratian 36 urte egin ondoren, erretreta hartu berri du Hirigaraik, irratia umorez mehetuz. Aktore ibili ondoren, antzezlan andana bat badu idatzirik, eta sariturik. Kulturak ez du enplegaturik galdu, luma lanean baitabil, baina nahiko luke irria garaitu; jarri dioten etiketaz harago: generoak ez baitira eskas.

Pantzo Hirigarai – Kazetaria, aktorea eta antzerki idazlea

Pantzo Hirigaraik (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1957) bahe franko baditu gainditurik: «frantses puru-purua» izatetik, euskaratik sortzaile borrokatua izateraino: irratigintzan eta antzerkian, arizale gisa, nola idazle. Irri eginaraztea, alta, ez da beti hain barregarria: umore eragile ezaguna bada ere, etiketa hori poxelu zaio bertze generoen askatzeko.

Kanpotik ohartu zinen euskararen herrikoa zinela.

Pauerat [Biarno] joan nintzen ingeles irakasle ikasketen abiatzeko. Haatik, lau urtez Baionan apezen artean preso egotetik, fakultateko libertatera: saltoa handiegia zen! Laxatu nintzen, eta fite erabaki nintzela ofizio horretan ariko. Hori bai, Euskal Herriaren kontzientzia hartu nuen: ez bainintzen batere euskaltzalea, frantses puru-purua baizik.

Zein intsektu izan da metamorfosia horren eragile?

Paueko euskal etxeko giroa. Lagun batzuei segika joan nintzaien, norabait joateko. Orduan nituen deskubritu Xabier Leteren Izotz ondoko eguzki eta Gorka Knorren lehen disko horiek. Biziki hunkitu ninduten. Afixa batez oroit naiz, erakusten zituena 1974-75eko Euskal Herriko hilak. Afixa hori Leteren bozak lagundurik: ximixta gertatu zen ene baitan.

Baigorriko «frantses puru-puruak» euskaraz bazekikeen, ez?

Ulertu bai, baina ez nuen zuzen mintzo, eta ez nintzen ari.

Zergatik?

Amak baikintuen hazi, zeina gaztetan hain baitzuten traumatizatu non ez baitzigun euskaraz egin. Jean Haritxelhar zenarekin batean egonak dira belauniko gaztigaturik euskaraz aritzeagatik.

Baina bat-batean Paueko begi irekitze horrekin, euskararen menperatzeko obsesioa piztu zitzaidan, ahoz zein idatziz. Hasi nintzen bilatzen euskaraz zen oro: [Eñaut] Etxamendiren liburuak, diskoak, Herria aldizkaria… Berehala maitemindu nintzen gure hizkuntzaren musikaz, eta sekula baino argiago agertu zitzaidan euskal munduan nuela aritu nahi, oraino sortu gabe zirelarik euskal irratiak.

Herriratu zinen berriz.

Irakasle izateko ikastaldian, Hernanin [Gipuzkoa] egon nintzen zazpi hilabetez. Baina ez nuen ofizio horretarako talenturik. Hori bai, Hernanikoa sekulako deskubrimendua izan zen: Hegoaldearena. Eta poteoa! Lehenbizian beti mozkor sartzen nintzen etxerat, usaia faltaz! Sekulako oroitzapenak ditut: garai hartako giro politikoa pisua eta beldurgarria bazen ere —muga pasatzea abentura zen: kontrolak, dirua aldatu behar…—, biziki maite nituen gazte horiek, karrikako bizia, animazioa… Ez nuen erdararik entzuten, eta beste euskalkiei ireki nintzaien: gipuzkerari eta batuaren hastapenari.

Irratiaren uhinetan noiz zinen murgildu?

1980an, armadatik landa, Radio Adour irratia abiatu zen; sasian lehenik, ofiziala gero; Mitterrand pasa zelarik. Hartu ninduten, bizpahiru urtez. Zinezko laborategia zen; hortik iragan ziren: Ttotte Dargi, Jojo Bidart, Gillom Irigoien, Marcel Bedaxagar…

Irulegiko irratiko mikroa piztu zizuten arte.

1983-84an Baionaz asea nintzen, giroa biziki minbera eta pisua baitzen. Izan ere, GALen garaia zen, eta Joxi [Zabala] eta Joxeanen [Lasa] desagerpenak eta Katturen [Ramon Oñederra Bergara] hilketak biziki markatu naute. Desagerpena baino aste bat lehenago, autoan egon ginen elkarrekin… Kattu nuen bereziki ezagutu. Orduan, Irulegiko irratiak langilea xerkatzen zuenez eta biziki ontsa heldu zitzaidanez Barnealdera joatea, berehala hartu ninduten. Geroztik, 36 urtez hor baratu naiz.

Popo Larre adiskidea zenuena?

Biziki lagun ona nuen; kasik egunero elkar ikusten genuen; Baigorriko Arrola dantza taldean ari baitzen. Talde berekoak ginen. Desagerpena baino lehentxeago, biziki kezkatua ikusi nuen, erran zidan: «Ez zekiat zer bilakatuko naizen, ez zekiat nora noan».

Berriek berriemailea hunkitzen dutelarik, nola kudeatzen da?

Zaila zen: lehergailua eskuetan zapartatu zitzaielarik Christophe Isteque eta Patrick Lambayeri; Maddiren [Hegi] hilketa; Bettiren [Bidart] arrastatzea… Barnetik sentitzen nituen berriak ziren. Ez zen batere aisa enetako, baina egin beharra zen.

Poliziaren hatsa hurbiletik usnatu zenuen zuk ere.

Nihaur nintzen irratirat jin zirelarik. Goizean bat-batean sartu zitzaizkidan, eta paretaren kontra ezarri ninduten armarik banuenetz ikusteko. Beharrik goiz hartan etxean utzia nuela! Ez, arrailerian ari naiz. Zer zirkua! Argi urdinak pizturik, autoz ziztuan eraman ninduten Baionako poliziategirat. Han nituen Jojo Bidart eta Argitxu Ouret. Pentsatzen zuten mezuak irrati bidez pasarazten genituela IKrentzat [Iparretarrak]. Halakoa zen garaia: beldurraren, arranguraren, penaren, bizinahiaren eta gaztetasunaren nahasketa; gertakari ilunen eta besta giro onaren artekoa.

Nola abiatu zenuen zure taula gaineko ibilbide luzea?

Daniel Landartek zidan galdegin aktore izan nahi nuenetz, ikusi baininduen ziminokeriatan besta batean. Berez aktoreak miresten nituen, eta ezinezkoa zitzaidan igaitea, baina berari esker ausartu nintzen. Popo ari zen antzerki obrak zion gero taldeari izena eman: Xirristi mirrixti, gerrenian plat [Piarres Larzabalek idatzia]. Ikaragarri ona zen bera, zer artista! Nola jin, hala joan Landarten obran nuen lehentze parte hartu.

Zer diozu euskaldun berriaren lehen agerraldiaz?

Sekulako beldurra bizi izan nuen! Oihalaren gibeletik ikusten nuen sala mukuru betea… Ez dakit holako izialdurarik bizi izan dudanetz ene bizian! Ui, ui, ama! Oraino badut ikara bizkarrean! Izialduraren eta plazeraren arteko nahasketa zen. Biziki maite nituen doinuaren lanketa eta talde giroa. Herri osoa kurritu genuen: Larraineko [Zuberoa] plazatik Getxoko [Bizkaia] salaraino.

Badukezu orduan anekdotaren bat kontatzeko, ez?

Zizurkilgo [Gipuzkoa] hura: salan sartu ginen, eta nehor ez. Atxiloketa batzuk izan zirenez, manifestaldia antolatua zuten. Deblauki 200 lagun agertu ziren manifan! Hartan, «Egun on, jauna», «Egun on, Monsieur Filipe!» ari ginela, bat-batean animaleko txaloak entzun genituen publikotik. Bagenekien aktore onak ginela, baina hein horretaraino, halere, ez! Kur-kur-kur. Gero ulertu genuen txalo horiek ez zirela guretzat: bi kaputxadun agertu ziren publikoan ETAren banderola eskutan!

Arizaleak luma hartu zuen.

Hastapenean, Irulegiko irratiarendako antzerkiak ziren. Antzerkirako idatzi nahi nuen, baina erreferentziak Larzabal, Lafitte, Landart, Monzon eta abar ziren, eta ni, euskaldun berria, eta menturatzen ez. Azkenean, Gillom Irigoien hasi zen idazten, eta taldekideek akuilatu ninduten idaztera. Idatzi nuen lehena India Beltzak izan zen, Eneko Olasagasti izan genuen taula zuzendari. Berari esker ikasi nuen sintetizatzen, nahiz batzuetan frustagarri izan: maite nituen testu zatiak kentzen baitzituen. Beherearta, Lamindegiko laminak eta Garatenea idatzi nituen, zeinek Donostia Hiria saria ukan baitute. Xirristi Mirrixti bukatu zelarik, banuen esku artean Garatenea idatzirik. Preseski, Armendaritzeko [Nafarroa Beherea] gazteei proposatu nien, xerkatzen baitzuten. Geroztik urte guziez bat idatzi diet. Orotarat 30 bat baditut idatzirik, Baigorriko bestendako hiru tobera, Makearendako, bai ere Hazparneko San Josep lizeoarendako idatzi antzerki obrak barne.

Umorezko pertza batean erori zinena ttipitan?

Antzezlan gehienak umoretsuak dira, bai, bat salbu: 40 urteak, zeinak Toribio Altzaga antzerki saria irabazi baitu, eta bakarra izan baita eman gabe. Garai hartan bizi izanikoaz mintzo da: bereizketa, herio, lagun galtze… Nola egin gainditzeko bizitzako kolpe horiek?

Goenkale-n parte hartu zenuen.

Iparraldeko Piarre nintzen, Leonor kubatarrarekin ezkontza zuria egina: senar bortitza eta pitoa! Eszena batean atorra urratu behar izan nion! Presio handiko grabaketak ziren, hondar momentuan testua aldatzen baitzidaten.

Irriz hasi zen zurekin Irulegiko irratia: Antton eta Maria esketxa arrakastatsuek non dute inspirazio iturria?

Ene familia eta herriko jendeetan: figura xelebre batzuk inspiratu naute. Izeba eta osaba banituen Bordelen bizi, eta haien koinatentzat gu paisano tristeak ginen. Egiazkoek entzun zutelarik, ez zuten beren burua ezagutu! Zikoitzak ziren, zuhurrak… jendeak biziki maite zituen esketx horiek, eta xantza ukan dut biziki aktore onak ukan bainituen: Antton Luku, Peio Berhekoirigoien, Marie-Agnes Gorostiaga, Beatrice Mainhaguiet… Espanturik gabe, hori izan da irratiari ekarri diodana: umore puntua.

Petzero emankizunak ere arrakasta gaitza bildu zuen.

Bai! Jendea deitu eta ziria sartzen genion dena grabatuz. Jojo Bidart lankideak ez zuen uste ibiliko zenik; «ba, ez duk sekula martxatuko». Bera izan zen lehena! Kur- kur-kur. Etxerat deitu genion erranez otoi irratitik abisu bat pasa zezan kontrabandistak abisatzeko: guardak heldu zirela. Bete-betean erori zen zepoan!

Gezurflash jin zen ondotik.

Aktualitatearen parodia zen. Astean barrena egiazko berriak ematen nituen, baina ez nintzen sinesgarri sentitzen jakinez asteburuan horretaz trufatuko nintzela. Biziki maite nuen, baina buruhauste handia zen, beharrik Marie Agnes hor baitzen.

Zer ekarri dio umoreak irratiari?

Umoreak entzuleak fidelizatu ditu, eta hurbiltasuna sortu. 80ko hamarkada horretan anitzek ez zuten aitortzen irratia entzuten zutenik, «enbata zikinen irratia» baitzen. Umoreak lagundu du gure irudia hobetzen eta haien jokamoldearen eztitzen.

Etsaiak desaktibatzen?

Bai. Kur-kur-kur. Hori da ideia. Horretan baitzen irratiaren indarra: gure amak bezala ahalkea zutenentzat, euskararen ofizialtasuna ekarri du irratiak. Irratien lorpen handia izan da erakustea euskarak baduela balio bat.

Umore berak edonon balio dua?

Nola gerta, norendako egiten den. Antton eta Maria Barnealdeko jendearendako zen, baina Kike Amonarrizekin genituen esketxak denetarako.

Ordea, zurekin batera eraman duzu umorea ere erretretarat.

Umorean bada bete beharreko hutsune bat: on da denentzat. Ez da sobera serios egon behar.

Pantzo pailazo?

Umoretsuaren etiketa dut, zeina pisu baitzait, kokatzen bainau; alta, badakit banukeela gogoa beste gauza seriosago edo dramatikoagoak egiteko, baina ez naiz menturatzen.

Baduzu proiekturik?

Kantu hitzak, Mattin Lerizari idatzi dizkiot. Eleberri beltz bat ere badut esku artean, baina arrahartu beharra dut. Hitz gurutzatuak egiten ari naiz; baditut 45 eginik, eta, 50etarat heltzean, argitaratu nahiko nituzke. Azkenik, badut antzerki bat idatzirik, emateko beha dagoena.


Williamsek gainkarga dauka eta ez dago baztertuta Sevillarako

Athleticek jakinarazi duenez, "gainkarga dauka ezker izterraren atzeko aldean". Sendatzeko epea "datozen egunetako bilakaeraren araberakoa izango da".

Iñaki Williamsek min hartu zuen Rayo Vallecanoren aurkako partidan eta jokalariak gainkarga duela jakanirazi du Athleticek. Williamsek ez dauka hausturarik eta ez dago baztertuta Sevillaren aurka Europa Ligako final-laurdenetako itzulerako partida jokatzeko.

Athleticek jakinarazi duenez, "gainkarga dauka ezker izterraren atzeko aldean". Sendatzeko epea "datozen egunetako bilakaeraren araberakoa izango da". Baina Williamsena ez da osteguneko partidarako zalantza bakarra, Etxeita ere min hartuta baitago. "Etxeitak justutxo eta minduta amaitu du partida", adierazi zuen Ernesto Valverde entrenatzaileak Rayo Vallecanoren aurkako partidaren ostean.

Ostegunerako Aymeric Laporteren eta Sabin Merinoren baja ziurrak ditu Athleticek, baina joaneko partidan zigortuta egon zen Raul Garcia jokatzeko prest izango du.


Herri galdeketa antolatuko dute Hernanin ere

Aurtengo ekainean egingo dituzte independentziaren inguruko galdeketak Goierrin, Debagoienan, Azpeitian (Gipuzkoa), Bakaikun (Nafarroa), Aramaion (Araba), Diman eta Ispasterren (Bizkaia).

Estatus politikoaren inguruan herri galdeketa egiteko asmoa azaldu du herritar talde batek Hernanin. Horretarako, lehen urratsa izango da antolaketa prozesua abiatuko duen plataforma eratzea. "Aniztasuna eta pluraltasuna berma daitezen", plataforma bera eta prozesua ahalik eta parte hartzaileena izatea nahi dute. Hori dela-eta, larunbatean batzarra egingo dute biterin 11:00etan.

Ekaina erabakitzeko eskubidearen hilabetea izan dadin lanean ari dira Euskal Herriko herri ugaritan. 100.000 bat laguni eskaini nahi diete aukera hori. Debagoienean, Azpeitian (Gipuzkoa) eta Aramaion (Araba), ekainaren 12an egin asmo dute galdeketa. Astebete geroago, ekainaren 19an, Gipuzkoako Goierri eskualdeko 22 herrietan, eta baita Diman (Bizkaia) eta Bakaikun (Nafarroa) ere. Ekainean, baina eguna zehaztu gabe, Ispasterren (Bizkaia) ere egin nahi dute. Datorren urterako, berriz, lanean hasi dira Usurbilen, eta Bermeon (Bizkaia) agerraldia egin zuten atzo: 2017ko apirilean nahi dute. Etxarri Aranatz (Nafarroa) izan zen lehenengoa independentziari buruzko herri galdeketa egiten, 2014ko apirilean —%42,7ko parte hartzea; %94 baiezkoaren alde—; eta Arrankudiaga (Bizkaia) izan zen bigarrengoa, 2014ko azaroan —%61,5eko parte hartzea; %89 baiezkoaren alde—.


Txalaparta kolpeak artelanetan ikusgai

JOSE Luis Elexpe, Pelex-en Hotsez hots erakusketa inauguratu zen atzo Biterin, hil honetan izango den Txalaparta Festaren egitarauaren barruan. Txalapartaren kolpeak, mugimendua eta hotsak irudikatzen dituen erakusketa bizia aurkituko ditu maiatzaren 23a baino lehen kultur etxeko aretora gerturatzen denak. Egurra, kortena, altzairua eta burdina erabilita koadro eta eskulturaz bete ditu Usurbilgo artistak erakusketa gela. Erakusketa arratsaldeko 18:00etatik 20:00etara dago irekita.


Triz3ps taldeak disko berriko kantak joko ditu Guardetxean

Javi P3z, Oriol Flores eta Alberto Bosch dira Triz3ps. (Argazkia: Nerea Lizarralde)

‘EPE’ izena du lan berriak; otsailean argitaratuko dute

Triz3ps taldeak festa egingo du bihar, ostirala, Guardetxean. Kontzertu bat egingo du, eta bertan lan berriko kanta batzuk joko ditu. Emanaldia 21:30ean hasiko da, eta sarrerak 8 eurotan izango dira salgai. DJ Kurando izango da ondoren, beste zenbait DJrekin.

EPE izena du disko berriak. NO-CD Rekords-ek argitaratuko du otsailean.

Donostian abiatuko du aurkezpen bira. Otsailean Madril, Zaragoza eta Huescan izango dira. Martxoan berriz itzuliko dira Donostiara, eta bi zuzeneko emango dituzte: Bata, Fnacen (martxoaren 13an) eta bestea, Le Bukowskin (martxoaren 15ean).


Batzarra, Biterin

Kontu-emate batzarra deitu du gaurko Orain Hernanik, Biteriko bigarren gelan, 19:00etan.


Kaleratzeak ekiditeko exijitu dute Gasteizko Daewooko langileek

Goizean egindako bileran, Gasteizko fabrika irekita mantentzea bideragarria dela eta ixteko arrazoi ekonomikorik ez dagoela esan diote langileen ordezkariek zuzendaritzari.

Datorren astetik aurrera Gasteizko Daewooko langileek protestak egingo dituzte Enplegu Erregulaziorako Espedientea erretiratzeko exijitzeko; izan ere, langile-batzordeak eta multinazionalaren zuzendaritzak goizean egin duten bileran ez da akordiorik izan eta, ondorioz, behargin guztiak kaleratzeko planak indarrean dirau.

Jose de Miguel langile-batzordeko presidenteak azaldu duenez, Gasteizko lantegia (hozkailuak ekoizten dituzte) martxan mantentzea bideragarria da eta ez dago arrazoi ekonomikorik ixtea justifikatzeko. Jundizeko lantegiak A mailako hozkailuak produzitzen dituzte, baina Europar Batasunean 2012ko ekainera arte soilik merkaturatu ahalko dira. Data horretatik aurrera eraginkortasun handiagoko hozkailuak ekoitzi beharko dituzte. De Miguelek zehaztu duenez, mota horretako hozkailuak produzitu ahal izateko, Gasteizko lantegian 3,7 milioi euro inbertitu beharko lituzkete, "eta Hego Koreako multinazionalak badu horretarako ahalmena".

Gauzak horrela, datorren astelehenean beste bilera bat egingo dute bi aldeek 09:30ean.

Aldi berean, langile-batzordeak protestak antolatu ditu datorren asterako, lehenengoa astearterako, Andra Mari Zuriaren plazan.


Lourdeserako

izen ematea

Lourdesera erromesaldia izango da ekainaren 1ean. Izen ematea gaur edo maiatzaren 15 edo 20ean egin behar da, San Joan Bataiatzailea Parrokian, 20:00etatik 21:00etara.


Elkartasun doinuak

Ostiralean izango da Azpeitiko Amnistiaren Aldeko Mugimenduak antolatutako ekimena

Egurra ta kitto, Anger eta Gose taldeen kontzertuak izango dira 22:30etan hasita

Azpeitiko Amnistiaren Aldeko Mugimenduak Elkartasun kontzertua antolatu du ostiralerako. Gaztetxean izango da 22:30ean hasita, eta Egurra ta kitto! izango da oholtzara igotzen aurrena, Anger bigarrena eta, azkena, Gose izango da. Azpeitiko AAM-k adierazi duenez, "euskal preso politikoekiko elkartasuna bultzatzeko eta areagotzeko deia luzatu nahi dugu".

Kontzertuetarako sarrera bost euro ordaindu beharko da "sakabanaketa eta espetxe politikaren gastuei erantzuteko". Hala esan du Azpeitiko Amnistiaren Aldeko Mugimenduak: "Sakabanaketa politikak eta espetxe politika ankerrak eragiten dituen gastu ekonomikoei aurre egiten laguntzeko deia luzatu nahi diegu herritarrei".


Aitor Ocio: 'Akats asko ditut, baina nahiago dut besteek aurkitzea'

Aitor Ocio futbolaria bere ibilbide profesionalaren amaieran dago eta, horregatik, etorkizunera begira, hainbat proiektu ditu. Hala ere, alabarekin egoteko aprobetxatu nahi du.

Urteko futbolari ederrena izendatu zaituzte duela gutxi. Non dago gakoa?(Kar-kar). Ez dago gakorik! Ez nuen espero eta niretzako anekdota bat besterik ez da. Nire gurasoek utzitako genetika zaintzen dut eta entrenatzea gustuko dut. Horrez gain, dieta orekatu bat jarraitzen dut, baina gehiegi kezkatu gabe.

Futbolean aritzeaz gain, Giza Zientziak eta Enpresa ikasi zenuen eta Magisteritza egiten hasi zinen.Sevilla taldean nengoela Magisteritza ikasten hasi nintzen, baina neure jakin-nahia asetzeko izan zen, bokazioz egin nuen. Beti gustuko izan ditut umeak eta hori ezagutu nahi nuen. Lehen urtea bakarrik egin nuen, bigarrenean ezin nuelako entrenamenduekin bateragarri egin.

Bi topiko hausten dituzula dirudi. Edertasuna eta futbola adimenarekin bateragarriak al dira?Ez naiz topikoetan sinesten duen horietakoa. Ondo iruditzen zait bakoitzak dituen abileziak garatzea, zergatik ez. Nik unibertsitatean ikasi duten hainbat lankide izan ditut eta futbola utzi ostean, enpresaritzan edo beste arlo batzuetan ibilbide arrakastatsua izan dute.

Ederra eta argia. Akatsen bat izango duzu, ezta?(Kar-kar). Akats asko ditut. Egia esan ez dut aztarnarik ematen, nahiago dut besteek aurkitzea, baina dezente ditut.

Metrosexuala zara askoren ustez. Zer diote zure armairuak eta zure kosmetikoek?Modan dagoen hitz bat da. Egia da futbolariaren irudia hitz horrekin lotzen dutela askok. Nire ustez, lehen aipatu dudan bezala, irudia zaindu behar da, baina itsutu gabe. Etxean ispilua izaten dugu denok eta hainbat denbora erabiltzen dugu geure buruarekin ondo egoteko. Janzteko nahiko arropa erosoak erabiltzen ditut normalean. Nire armairuan denetarik dago, oinarri-oinarrizko kamisetetatik ni irudi naizen etxeetako arroparaino. Kosmetikoei dagokienez, azala zaintzen saiatzen naiz. Adin batera iristen garenean gutxieneko zainketa batzuk izan behar ditugu, hori beti dago ondo.

Modan egin dituzun lanei buruz hitz egitean, anekdota hutsak direla esaten duzu. Hala ere, lan bat ondo egiten denean aprobetxatu behar dela esaten dute.Ni futbolaria naiz. Oso argi daukat nire lehentasuna zein den. Egia da azken urteetan futbolariaren irudia publizitatearekin lotuta izan dela, baina ez dut uste futbola uzten dudanean egingo dudan zerbait izango denik. Nire bizitzako tarte zehatz bat besterik ez du betetzen.

Zure aitatasunari dagokionez, nola moldatzen zara zure lana alabaren ordutegiekin bateragarria izateko?Zorionez nire lanbideak dituen abantaila handietako bat da. Orain arte ia egunero alaba eskolan uzteko, ondoren entrenatzera joateko eta irtetzean bere bila joateko aukera eman dit. Gainera, arratsaldetan, igeriketa klaseetan egoteko aukera dut eta ohean ere nik sartu dezaket. Aitaren lanak betetzeko denbora daukat.

Beti diozu zure bihotza Euskadin dagoela. Usadioak mantentzeko Alde Zaharretik poteak hartzen dituen horietakoa zara? Naia nire alabaren ordutegia dut nik. Arratsaldeko zortzietatik aurrera ezin dut ez Alde Zaharrean ezta beste edonon egon; izan ere, hurrengo egunean goiz esnatu behar dugu.

Dagoeneko 34 urte dituzu eta horrek futbolean erretiratzeko unea iristen ari dela esan nahi du. Zer egin nahi duzu etorkizunean?Oraindik ez, hilaren amaieran beteko ditut 34 (kar-kar). Badakit futbolari ibilbidea amaitzen ari dela eta egunez egun bizi behar dudala, luzera begira planik egin gabe. Hala ere, amaiera iristen den egunerako prest nago. Horregatik, etorkizunean garatzeko hainbat proiektu ditut buruan. Batez ere, alabarekin eta familiarekin izateko denbora gehiago izango dut. Bidaiatzeko aukera ere izango dut eta, zalantzarik gabe, kirolarekin disfrutatzen jarraituko dut, hori baita benetan gustuko dudana.


Ikasturte politikoa

Abuztuak ez du utzi emaitza apartekorik, Batasuna legeztatzeko eta presoak hurbiltzeko aurreikuspenetan. Blokeoa aipatu ere aipatzen da ezker abertzalearen aldetik, Espainiako gobernuak kontrakoa adierazten duen bitartean.

Balego eta balitz, hauteskundeetarako mugimenduak hasi dira: EAren gerri kolpea ‘printzipioz’, Batasunaren gerri tentea legeetan kabitzeko, EB eta Aralarren elkar ferekak gerribueltan, eta Nafarroan dabilen gerri dantza agintea eskualdatzeko. Guztiak toki bila, maiatzeko argazkian.

Ni gustura nengoke, aldaketak aurreikusten baitira. Ez nahi nituzkeen guztiak, baina bai aspaldiko handienak. Nengoke, diot, guk aldaketak ikusi bitartean sufritzen duenik ez balego. Preso eta senitartekoez ari naiz, noski.


Egubakoitzean zabalduko ditugu erakusketako ateak

Ganbara Txiki Abesbatzaren 10. urteurrena dela-eta antolatu dugu erakusketa. Hain justu, 10 urte hauetako ibilbidea biltzen du Oñatiko Kultur etxean urte bukaerara arte zabalik egongo de erakusketak.

Bildutako sariak, ikuskizunetan erabilitako dekoratu eta jantziak eta urte hauetan guztietan egindako lanak ikusi eta entzun ahal izango dira bertan. Zatoz erakusketara!


Emakumeen pala txapelketako finala zapatuan jokatuko dute, San Andresen

“Emoixon maittasunez irauli arte” lemapean, torturen aurkako IX. emakumeen pala txapelketako finala jokatuko dute zapatuan San Andresko jaietan. Barru herrikoien ostetik 18:00etan ekingo diote finala jokatzeari. Aurten Hiart Arluziaga eta Arrate Gisasola, Irune Gabilondo eta Sandra Mugerzaren aurka lehiatuko dira.


[Erreportajea] Lasterketarik luzeena

Azken lau hilabeteak gogorrak izan dira Bidasoa Atletiko Taldeko (BAT) Bikendi Aizpiolea atletarentzat, baita ere haren senide eta gertukoentzat ere. Otsailean atzeman zioten medikuek leuzemia gaitza, eta ordutik etengabeko borroka batean murgilduta dabil. Gaitzari lehia irabazteko hezur-muin transplante baten beharra du 13 urteko kirolariak.

Hezur-muin emaile baten bilaketa prozesuan lagun izan du Aizpioleak BAT kluba. Azken astean «bizitza bat salbatzen laguntzeko» eskaera egin diete eskualdeko zein inguruko herritarrei, muin emaile egiteko alegia. Eta herritarren erantzuna, sekulakoa izan da, berehalakoa. BATeko presidente Ibon Muñozek datu esanguratsua eman du: «Oso-oso pozik gaude jendearen erantzunarekin. Osasun Sailetik esan digutenez, astebetean urte batean bezain beste emaile jaso dituzte, ikaragarria da». Eskualdean 300dik gora boluntariok eman dute emaile egiteko izena, eta klubeko iturrien arabera, gehiago dira ingurutik eta urrutitik ere apuntatu direnak. «Kontzientziazio ariketa» bat egin dutela dio, harro, Muñozek, «askoren begiak irekitzeko» baliagarria izaten ari dela klubak abiatutako elkartasun kanpaina hori.

Orain, izena eman duten guztiek (eta ematen jarraitzen dutenek) asteazkenetik datorren asteartera bitarte odol proba bat egingo dute, Irungo Eguzkitza BHI eskolan. «Bikendiren eskola eskertu nahi dugu, proba guztiak eskolan bertan egiteko baimena eman baitigute», gehitu du, pozik, Muñozek. Hala, hamar laguneko taldeetan bertatik pasako dira emaileak. Ondoren, odol proba guztiak Osakidetzak jasoko ditu, emaileen zerrendarako.

BATeko presidenteak azaldu duen bezala, gaitzik gabeko hezur-muin bat behar du gazteak, hau da, «%100ean osasuntsua dena». Orain arte, tamalez, gehienez %50ean bateragarriak diren muinak aurkitu dituzte medikuek. Beraz, hurrengo pausoa, 300 herritar horietako baten hezur-muina egokia ote den aztertzea izango da. Muñozen arabera, oso zaila da boluntarioen artean hezur-muin egoki bat aurkitzea, baina positibotzat jo dute jasotako erantzun erraldoia: «Hezur-muinen bankuan oinarri handiago bat osatzeko baliagarria ere izango baita, etorkizuneko kasu berriei aurre egin ahal izateko».

Tratamenduaren fase honetan, egungoan, gaztearen hezur-muina «ia erabat garbia» dagoela azaldu du BATeko kideak, baina oraindik bertan «hondakinak» aurkitzen jarraitzen dutela medikuek. Egunean bitan jasotzen du kimioterapia gazteak, astelehenetik ostiralera, hain zuzen ere. Azken asteburuetan, ordea, gutxi batzuetan hori bai, etxera itzultzeko aukera izan du kirolariak, nola ez, «osasun neurri oso zorrotzak mantenduz». «Hemendik bi astera gerrialdean puntzio bat egingo diote, hezur-muinaren garbitasun maila ikuskatzeko. Transplanterako erabat garbia izan behar du; horrela ez badago, arrisku handia dago berriro gaitza hedatzeko», gehitu du BATeko presidenteak.

Ehunka emaile jaso dituzte jada, baina oraindik ere deialdiarekin jarraitzeko asmoa du BATek, Aizpiolea ez bada, gaixotasun berbera pairatzen duten bestelako herritarrei laguntzeko asmoz. Klubaren sare sozialetan hezur-muin emaile izatea zer den azaldu dute, eta esteka bat ere jarri dute, zuzenean emaile egiteko. Hortaz, 18-40 urte bitarteko bidasoarrei deialdi berbera egin diete berriro.

Hilabete oso gogorrak

Aizpiolearen entrenatzaile Rosi Talaverarentat ere azken hilabeteak gogorrak izan dira, «bai entrenatzaile eta baita ere lagun gisa». Joan den otsailean Plaiaundin jokatutako eskola arteko jardunaldi madarikatu hori gogoan du. «Egun hori ikaragarria izan zen. Goizean hesietako lasterketa azkarrean lehiatu zen Bikendi, eta arratsaldean 1.000 metro hesietan. Egun osoan zehar oso aktibo egon zen, beti bezala, primeran aritu zen. Ez genuen sekula imajinatuko gaixo zegoenik», kontatu du. Jardunaldiaren ostean Aizipolearen amak lepoan bulto batzuk atzeman zizkiola kontatu du, eta berehala Donostiako Ospitalean ingresatu zutela. «Fisikoki zein mentalki maila altuenean zegoen, eta bat-batean, 24 ordutan kimioterapia jasotzen hasi zen, harrigarria izan zen, kolpe gogorra», dio, hunkituta.

Entrenatzailea ere oso eskertuta agertu da azken astean herritarrek emandako «erantzun ikaragarriarekin», eta bide batez, emaile egitearen garrantziaz aritu da. «Jendea kontzientziatzeko balio izan du honek, emaile egiteak duen garrantziaz jabetzeko. Bizitza asko salba daitezke». Azken egunetan Aizpiolearekin harreman gutxi izan du entrenatzaileak. Irrikaz dago Bikendi berriro Plaiaundiko pistetan ikusteko. «Itxaropen handia dugu».


Bidelanek behar baino 15,6 milioi euro gehiago jaso dituela salatu du Gipuzkoak

Bidegik eta harentzat ari den enpresak 2010ean bien arteko kontratua aldatu zuten. 2009tik gastuak eta %7,7 gehiago ari zaizkiola ordaintzen jakinarazi du aldundiak. Kontratua auzitara eramango du diputazioak, eten ahal izateko. Bidegik AP8aren eta AP1aren kudeaketa eta mantentzea hartuta, urtean 12 milioi aurreztu nahi ditu. Bideoa: Larraitz Ugarteren agerraldia.


"Hitzen, aurreko filosofia mantenduz jarraituko dut"

Arratiako tranbia Durangorako norantzan hartu zuen orain lau urte Gaizka Olabarrik, eta ipuin edo nobeletako pertsonaia abenturazaleen antzera, istorio berri bati ekin zion. Hitz liburudendaren kargu egin zen.

Zelan sartu zinen proiektu honetan? Zergatik?

Sasoi horretan langabezian nengoen. Aurretik, eraikuntza munduan ibili nintzen beharrean lau urtez, obra arduradun legez. Nahiko erreta amaitu nuen; erabaki drastikoa izan zen beharra uztea. Bariku batean, Anboto irakurtzen nenbilela, atal honetan bertan irakurri nuen Nekane Bereziartuari eginiko elkarrizketa. Denda itxi behar zuela ikusi eta esan nuen: “Nekanerengana joan behar dut”. Erreleborik ez zeukala esan zidan hona etortzean, eta kontuak ateratzen hasi nintzen, ea defizitarioa izango ote zitzaidan ala ez aztertzeko. Denda hartu eta abenturan murgiltzea erabaki nuen. Beti gustatu izan zait irakurtzea, eta euskal kulturaren zalea naiz. Ilusio handia daukat.

Historia luzeko denda da Hitz.

Lau urtean bizi naiz Durangon, eta jendeak beti esan izan dit denda mitikoa eta tradizio handikoa dela. Nekanek kontatutako anekdotek ere indartu zuten nire erabakia.

Zelan joan dira lehenengo hilabete hauek?

Maiatzean hartu nuen. Ez nuen zarratu ez ezer; hasieratik argi neukan gauza izan da aurreko filosofia mantentzea. Bertako bezeroak mantendu gura ditut, eta uste dut aldatuz gero ez litzatekeela berdin izango. Gainera, bezero batzuk oso fidelak dira. Hitz faltako balitz, bezero-talde bat umezurtz geratuko litzateke.

Interneten aroan bizi gara. Askok diote liburua desagertuko dela.

DVDak VHSari lekua kendu zion arren, MP3ak CDari legez, liburu elektronikoak oraindik ez dio lekua kendu tardizionalari. Eta badira lau bat urte eketronikoa sortu zenetik. Ez dauka oraindik arrakastarik; zentro komertzialetan-eta bere apalak ia hutsik egoten dira. Jendeak ordenagailu aurrean lan egiten du, eta ez du gura etxera gauean heldu eta ohera sartzean beste aparatu elektroniko bat begien aurrean ipintzerik. Liburua hartu eta istorioan sartzen zara; beste gauza bat da.

Gomendioak emateko materiala ezagutu beharko da...

Ezinezkoa da denetarik jakitea eta guztia irakurtzea. Orientatzeko, alde batetik, bezero batzuei galdetzen diet eairakurritakoa zer iruditzen zaien. Bestetik, nik liburu bat irakurtzen dut, eta nire emazteak eta amak beste bana. Irakurtzeko eta gero kontatzeko esaten diet (barrez). Bestalde, Nekanek ere batzuetan laguntzen nau, eta eskertu beharrean nago; baita bere familia eta ingurukoak ere, eman didaten laguntzagatik.

Egiguzu gomendioren bat zure gustu pertsonalekin.

Zientzia-fikzioa eta hausnarketarako aukera eskaintzen duen literatura gustatzen zait: Orwellen 1984 edo Saramagoren Ensayo sobre la ceguera, adibidez. Fikzioa dira, baina arlo soziala jorratzen dutenak, gure garapenaren gaineko gai antropologikoak-eta. Komikiak ere, gaur egun nobela grafiko izenez ezagutzen direnak, gustuko ditut. Horretaz gainera, guztia da eboluzio bat, batez ere, musikan. Gaztetan Negu Gorriak eta Su Ta Gar entzuten nituen; uste nuen inork ez zuela ezer hoberik aterako. Gero, Red Hot Chili Peppers, musika klasikoa... Gaur egun Anari entzuten dut asko, baita fusion jazza ere.

Musika ere eskaintzen duzu.

Euskal musika. Benito Lertxundi, Mikel Laboa edota Ruper Ordorika... beti dauzkagu, beti dagoelako interesaturen bat. Munduko musikari ere lekua egiten diogu, Afrikakoari edo Balkanetakoari, esaterako. Esan behar dut arlo horretan ere badudala laguntzaile bat: Unai Sanchez. Nobedadeen eta munduko musikaren inguruan arreta jartzen du, musutruk.

Zein da zuretzako irakurtzeko momentu onena?

Ohera joatekoa. Urte biko umea daukat, eta ezinezkoa zait beste momenturen batean irakurtzea. Bazkaldu eta gero, bera siestara doanean, tartetxoren bat edukitzen dut; baina askotan nik ere siesta botatzeko aprobetxatzen dut (barrez).

Zelan bizi zara Durangon?

Gustura. Arratiarrek beti eduki izan dugu hartu-emana Durangogaz, hango zerbitzu falta dela-eta. Gainera, txikitatik etorri izan naiz bai Azokara bai Sanfausto jaietara.


Garbigunearen

inaugurazioa gaur, Ibarluzen

Hernaniko Garbigunea gaur, eguerdiko 12:00etan inauguratuko dute Ibarluzen, eta bihartik aurrera egongo da zabalik, herritarrentzat.


AEBetako bi mila militar Haitira bidean jartzeko agindua jasoko zain daude

Karibeko Haiti uhartean egoerak latza izaten segitzen du. Jean-Bertrand Aristide presidenteak karguari eutsiko diola berretsi du gaur, eta horretarako nazioarteko babesa eskatu du. Guy Philippe matxinoen buruak Port-au-Prince Haitiko hiriburua inguraturik dutela dio eta hiri nagusiak kontrolpean dauzkatela. Hala, AEBetako Itsas Armadako bi mila soldadu Haitira abiatzeko aginduaren zain daude, Ipar Karolina base batean. Lauzpabost eguneko bidaia dago aurreikusita Haitira itsasoz. Hiru itsasontzitan gerra hegazkinak eta helikopteroak eramango dituzte militarrek.

AEBetako bi mila militar Haitira bidean jartzeko prest daude. AEBetako Itsas Armadako bi mila soldadu Haitira abiatzeko aginduaren zain daude, Ipar Karolina base batean. Lauzpabost eguneko bidaia dago aurreikusita Haitira itsasoz. Hiru itsasontzitan gerra hegazkinak eta helikopteroak eramateko asmoa dute.

Orain dela hamar urte, AEBei esker eskuratu zuen Aristidek presidentzia estatu kolpe batean bota zutenean. Orduan, 20.000 soldadu bidali zituen Washingtonek, eta orain Arsitidek dio konpromisoa daukatela AEBek Haitiko egoera berriz "bere onera" ekartzeko. Oraindik Aristidek ez dimititzeko emandako hitzari eusten dio, baina ikusteko dago zenbat orduz eutsiko dion aginteari.

Guy Philippe matxinoen buruak dio Port-au-Prince hiriburua inguraturik eta Haitiko gainontzeko hiri nagusiak kontrolpean dauzkatela. Errebeldeen buruak berak esan du bihar bertan duela urtebetetzea eta presidentearen jarlekuan eserita ospatzeko asmoa duela. .


Grezia. Dramatik epopeiara?

Greziaren azken urteetako drama bukatu nahi du Syrizak, gaur bozak gehiengoz irabazita. Eurogunea begira dute greziarrek.


Amabirjinaren estatua apurtuta

Loiolako etorbidean Olazko bidegurutzearen ondoan dagoen amabirjinaren irudiak hainbat zati falta ditu (argazkian). Estatuari eskubiko besoaren zati bat, sudurra eta besoetako haurraren burua falta zaizkio, besteak beste. Udaltzaingoak ekainaren 22an jaso zuen abisua; pasieran zebilen herritar batek ohartarazi zituen udaltzainak, eta haiek irudiaren parean zeuden zatiak jaso zituzten. Kalteak ekainaren 21etik 22rako tartean eragindakoak direla uste dute, baina ez dakite txikizioak nork eragin zituen, lekukorik ez baita azaldu.


Gipuzkoako Finalista Egunerako izen ematea zabalik dago Mutrikun

Gipuzkoako Mendizale Federazioak eta Villabonako Aizkardi mendizale elkarteak antolatuta, Gipuzkoako Eskolarteko 31. Mendi Lehiaketa eta Finalista Eguna egingo dituzte domekan [urriak 21], Villabonan.

Finalista Egunean Gipuzkoako hainbat ikastetxeetako ikasleek parte hartuko dute. Mutrikuko Eskola Kirola eta Burumendi Mendizale Elkarteak, bere aldetik, Finalista Egunera joateko izen ematea koordinatuko dute. Antolatzaileek jakitera eman dutenez, interesatuek eguaztenerako [urriak 17] eman beharko dute izena, bakoitzak bere ikastetxean. Nabarmendu dutenez, irteera LH 3tik 6ra bitarteko eta DBHko ikasleei eta horien gurasoei dago zuzenduta. Bertara joan nahi dutenek autobusa edukiko dutela iragarri dute. Autobusak 08:00etan irtengo du Mutrikuko goiko autobus geltokitik.

Hitzordu nagusia, berriz, 09:00etan ipini dute, Villabonako Errebote plazan. “Ibiltariek, hasteko, beren parte hartzea baieztatu beharko dute harrera mahaietan”. Mendizaleek 12,90 kilometroko ibilbidea osatu beharko dute, eta berorren iraupena bi bat ordukoa izango dela aurreratu dute.

Honako hauek kontuan hartzea beharrezkoa dela gogorarazi dute antolatzaileek: umeak ezingo dira bakarrik joan, guraso baten ardurapean joan beharko dira, pertsona berdinaren ardurapean ume bat baino gehiago joan daiteke eta, azkenik, arropa eta oinetako egokia (aldatzeko ere) eraman beharko da, hamaiketakoarekin batera.


Ilunago

Goienkaria, 2008.07.24

Iaz baino ilunago goaz oporretara. Iaz artean

su-etena bizirik zegoen, eta opor atarian ez genien susmo txarrei biderik utzi

nahi. Eta lehertu berria zen subprime

hipoteken kontua EEBBetan, baina oso arazo lokala zen artean, gu salbu geunden.

Bi kontu horiek bereziki iluntzen digute

udazkena. Inork ez daki krisi ekonomikoaren ondorioak noraino iritsiko diren,

baina denok dakigu babesgabeenak ordaintzen duela horrelakoetan fakturaren

zatirik handiena. Era berean, inork ez daki zehatz nola gauzatuko den

kontsulta-konfrontazio-hauteskunde ibilbide hori, baina denok nahi genuke gure

klase politikoa korapiloak askatzen trebeago.

Giro ilunagoan ere, laino beltzek ez

diezagutela galarazi tarteka ageri den eguzkiaz gozatzea. Ondo pasa uda!


Eskualdeko bi auzi solasbide izan ditugu LAB sindikatuak ekualdean duen ordezkariarekin.Koldo Saenz.


Beste atentatu batek izua zabaldu du Alemanian

BERLIN. Atentatu islamisten izua hedatu egin da Alemanian, aste batean bi eraso sufritu ondotik. Herenegun gauean pertsona batek bere buruaz beste egin zuen soinean zeraman bonba leherrarazita, eta hamabost lagun zauritu zituen Ansbachen, Bavarian.

Barne Ministerioak jakinarazi duenez, Siriako asilo eskatzaile bat zen erasotzailea. Iragan astean tren batean lau lagun zauritu zituen erasotzailea ere errefuxiatua zen, Afganistangoa —Poliziak hil zuen tiroz—. Ostiraleko erasoa, berriz —gazte batek hamar lagun hil zituen tiroz eta ustez bere buruaz beste egin zuen—, ez zen atentatu islamista bat izan, Poliziaren arabera. Ansbacheko erasotzaileak EI Estatu Islamikoari fideltasuna agertu zion bideo batean. Polizia ikertzen ari da talde horrekin harremana ba ote zuen.

Nolanahi ere, iheslarien aurkako sorgin ehiza hasi dute segurtasun indarrek, eta 59 ikerketapean jarri dituzte, talde islamistekin lotura izan dezaketelakoan. Iaz milioi bat iheslari jaso zituen Alemaniak.


XVI. Gasna Feria Eguna ospatuko da igandean Etxalarren

Goizean sorpresaren bat izanen dela iragarri du Altxata elkarteak

Igande honetan, ekainak 1, eginen da Etxalarko Altxata elkarteak hamaseigarren urtez antolatutako Gasna eta Artisau Feria Eguna. Goizean goizetik, eskulangileen postuak, ekitaldi desberdinak eta besta giroa ez dira faltako. Eguerdira bitartean haurrentzako sormen-tailerrak izanen dira plazan, azken urtetan bezala. 10:30etik aitzinera artisauen erakusketa paratuko dute plazan, egurra, burdina, kristala eta bertzelako lanak egiten dituzten eskulangileekin. 12:30ean herriko trikitilarien saioa izanen da plazan. 13:30ean gasna lehiaketako sari-banaketa eginen da eta segidan, herri bazkaria frontoian. Lehiaketara gasna aurkeztu nahi dutenek 11:00ak baino lehen egin beharko dute frontoian.

Goizean sorpresa

Arratsaldean, Andre Mari Dantza Taldekoen saioa izanen da, aurten nobedade bezala, taldeko nagusienen eskutik. Altxata Kultur Elkartetik aitzineratu digutenez, «aurten sorpresa handi bat izanen da goiz partean, baina bertan egon beharko da zer den ikusteko». Jendeak espero ez duen zerbait izanen dela erran digute.

Solasaldiak

Bertze aldetik, Etxalarren egunotan egiten ari diren hitzaldi zikloekin segituz, ekainaren 4an, asteazkenean, Gorka Gorospe Orgi elkarteko kudeatzaileak mendiaren inguruko hitzaldia emanen du Kultur Etxean, 19:00etan. Ekainaren 7an, berriz, larunbata, Etxalarko txorien inguruan solastuko da Mikel Etxaniz, Itsas-enara Ornitologia Elkarteko kidea. 10:00etan izanen da hitzaldia Kultur Etxean. Ondotik, ateraldia eginen da Bagoleko Borda aldera, teorian ikasitakoa praktikan ikustera.


'Helen Dorn: peligro inminente', arratsaldean, ETB2n

Alexander Dierenbachek zuzendu zuen eta Anna Loos protagonista duen film alemaniarra izango da ikusgai gaur arratsaldean, Euskal Telebistako bigarren katean.

Euskal Telebistako bigarren kateak, Helen Dorn: peligro inminente film alemaniarra eskainiko du gaur, arratsaldean. Alexander Dierenbachek zuzendutako film honetan, Anna Loos aktorea da protagonista. 16:05ean izango da ikusgai, ETB2n.

Bonba batek eztanda egin du jendez beteta zegoen plaza batean eta bost pertsona hil dira. Helen Dorn (Anna Loos) ikertzailea, plazan dago momentu horretan, gizon batekin gelditzekoa baitzen. Hain zuzen, gizon hori eztandak zauritu dituenetako bat izan da, eta ospitalean ingresatu behar izan dute. Dirudienez, talde terrorista bat izan da eztandaren arduraduna, handik egun batzuetara, baieztatzen duen bideo bat agertzen baita interneten.

'Helen Dorn: peligro inminente', arratsaldean izango da ikusgai, 16:05ean, ETB2n.


Gipuzkoako txapela bat irabazi dute Lapke-koek

Lapke pilota elkarteko Mikel Egiburu eta Ander Murua kadetetako 2. mailako Gipuzkoako txapeldun dira. Larunbatean Gazteleku taldekoei irabazi diete (22-17). Jubeniletako 3. mailan, berriz, Iñaki Rezusta eta Julen Murua txapeldunorde geratu ziren, Eibarkoen aurka (16-22). Final gehiagotarako bidea ireki dute Lazkaoko pilotariek asteburuan: Ivan Pajaresek kimuen 2. urtekoen Mendebaldeko finala jokatuko du; Arkaitz Baztarrikak eta Iraitz Gelbentzuk infantilen 1. urtekoa, elkarren aurka; eta Iraitz Zubizarretak Lizarrako lau t’erdiko banakako finala.


Joan Laporta: "Hauteskundeak irabazten baditugu, independentzia aldarrikatuko dugu Kataluniako parlamentuan"

Vilaweb komunikabide katalanak elkarrizketa egin dio Bartzelona futbol taldearen presidente ohi eta Democràcia Catalana alderdi politikoaren sortzaileari. Elkarrizketaren zati bat hemen ikusgai.


Sozietate zergaren kenkari gehienak kendu nahi ditu Gipuzkoak

Enpresek beren irabazietatik zerga gehiago ordaintzeko bideak proposatuko ditu Gipuzkoako Foru Aldundiak, astearteanGehiago pagatu behar dutenen artean kooperatibak daudela iradoki du

2012rako agindutako zerga sistemaren erreforma sakonagoa sozietate zergarekin hasi nahi du Gipuzkoako Foru Aldundiak. Enpresek zerga gutxiago pagatzeko ezartzen zaizkien kenkarien goitik beherako moldaketa proposatuko du aldundiak datorren astean. Kenkari eta zerga onura gehienak kendu nahi ditu, «zerga bilketa [enpresek] lortutako errentarekin parekatze aldera». Hau da, enpresek bere irabazietatik zerga gehiago pagatzea nahi duela. Gehiago ordaindu behar dutenen artean kooperatibak daudela ere iradoki du.

Aldundiak uste duenez, sozietate zerga sinpleagoa behar da, gaur egungoak zerga ingeniaritza sustatzen duelakoan. «Gaurko arauak, politika ekonomikoaren tresna gisa erabili nahi denez, behar ez den kasuistika sortzen du, araudia konplikatzen du eta lortu nahi zuenaren aurkakoa lortzen du, hots, ahalmen ekonomiko handien duten enpresek ahalmen txikiagoa dutenek baino gutxiago pagatzea». Ogasun Departamenduak dio sozietate zerga baliabide publikoen gutxitzeari moldatu behar dela. Eta iruditzen zaio zergaren ordainketa atzeratzeko aukerak enplegua sortzeari edo eusteari lotu behar zaizkiola.

Inbertsioak zerga politikarekin laguntzeari dagokionez, Aldundia ez dago oso gustura oraingo sistemarekin, uste baitu atzerrian sortzen den enplegua sustatzen duela bertako zerga bilketaren kaltetan. «Gauza bat da gure enpresak atzerrira ateratzea merkatuak bilatzera, eta beste bat nazioartekotze hori finantzatzea gure zerga oinarriari kalte eginez».

Krisia hasi zenetik, amildu egin da sozietate zergaren bilketa Gipuzkoan. 2007an jo zuen goia, 556 milioirekin; iaz, berriz, 243 milioibaizik ez ziren bildu.

Gipuzkoako Batzar Nagusiek datorren asteartean ekingo diote zerga sistemaren erreformari. Hauek dira Ogasun eta Finantza Departamenduak egingo dituen zenbait proposamen:

Finantza gastuak

Gipuzkoako Aldundiak auzitan jarri du finantza gastuengatik ematen den zerga kenkaria. Gaur egun, enpresek pagatzen duten zerga txikitu dezakete beren inbertsioak finantzatzeko dirua mailegatzen badute. «Horrek dakar enpresek funts propio eskasak edukitzea eta mota guztietako inbertsioak mailegatutako funtsekin pagatzea». Aldundiak uste du egoera horrek enpresak gehiegi zorpetzera eta krisia datorrenean porrot egitera bultzatzen dituela. Gainera, kexu da kenkari horrek beste ondorio bat duela: atzerriko hedapena maileguekin finantzatzen denean, mailegu horien gaineko interesak enpresa nagusiaren gastutzat jotzen diren bitartean, filialen irabaziek beste herrietan pagatzen dituzte zergak. «Hau da, zerga horren egiturak dakar zerga oinarria jaisteagatik galtzen diren funts publikoak lanpostuen sorrera finantzatzea atzerrian».

Berrinbertsioak

Gipuzkoako Aldundiak uste du berrinbertsioengatik ematen diren zerga salbuespenek «zerga ingeniaritza handia» ekartzen duela, egindako inbertsioa ia osorik zergarik ez pagatzeko aukera ematen duelako. Horregatik dio «gomendagarria» litzatekeela bere hasierako helburura itzultzea, hots, irabazia material berrian inbertitzen duten enpresei laguntzea.

Berrikuntza eta I+G

Ogasun departamenduak nabarmendu du Ikerketa eta Garapenagatik (I+G) kenkari handiak ematen direla eta haien gaineko kontrola oso zaila dela. Kontrol eskasa ikusten du berrikuntza teknologikoengatik ematen dien kenkarietan ere, besteak beste, kontsultore pribatuek erabakitzen dutelako zer den berrikuntza eta zer ez. Kenkariak kontrolatzeko neurriak beharrezkoak direla uste du. Berrikuntza ez-teknologikoei dagokienez, «horren definizioak hain zabalak dira, enpresan edozein hobekuntza egiteak balio baitezake kenkaria jasotzeko. Gipuzkoan soilik ematen denez eta kontrolatzeko zaila denez, kendu beharko litzateke».

Kooperatibak

Zuzen-zuzenean kooperatiben gaineko arauak aldatzea proposatu ez badu ere, aldundiaren lan txostenak nabarmentzen du enpresa horiek besteek baino zerga txikiagoak pagatzen dituztela, eta zerga bilketan ondorio «nabarmena» dutela. Berez, irabazien %20 zerga gisa pagatu beharko lituzkete, baina benetako tasa %4,3 da. «Egia da, era berean, soberakinaren zati handi bat berriro inbertitzeak kenkari handiak ekartzen dizkiela eta, ondorioz, oso tasa txikia dutela».

Erregimen bereziak

Gipuzkoako Batzar Nagusietako ikerketa batzorde batek ondorioztatu zuen Enpresak Sustatzeko Elkarteak zorrotzago arautu behar zirela, eta ados dago aldundia, ondorio handiak dituztelako zerga bilketan. Horietako bat izan du Gipuzkoan oraintsu arte Rafael Nadal tenislariak, eta horrela lortu du publizitatearen bidez jasotako diru sarrerek ia zergarik ez pagatzea.

Zergaren kudeaketa

Sozietate zergaren kanpaina eta errenta zergarena batera egiten dira. Enpresa batzuek eta profesional batzuek eskatu diote aldundiari beste garai batean egitea. Gainera, ongi deritzo ordainketak zatikatu ahal izatea, aldundiari diruaren zati bat lehenago izatea ekarriko liokeelako.