Nazioarteko Paella Egunean Aixerrotako pinudia babesteko neurri gehiago eskatu du Getxoko Auzokideok elkarteak

Getxoko Auzokideok elkarteak jakinarazi du aurten Udalak neurriak hartuko dituela Aixerrota inguruko pinudia babesteko, hala nola inguru hori balizatzea eta "bitartekari" bat bideratzea gazteei gomendatzeko hormigoia erabili, surik egin eta zuhaitzik bota ez dezaten. "Hori ezer baino gehiago den arren", eszeptiko agertu dira elkarteko kideak, neurriok "oso eskasak" izango direlakoan.

Getxoko Udalak iragarritako neurrien aurrean, auzo-taldeek eta ekologistek urteetan eskatutako ingurumen-babesak lehentasuna izaten jarraitzen duela azpimarratu du Getxoko Auzokideok taldeak. Horren aurrean, pinudia inbadituz gero eta "Bronx" izenagaz ezaguna den eremuan hormigoizko egiturak altxatuz gero Udalaren jarrera zein izango ote den zalantzan jarri dute auzokideek.

Diotenez, Aixerrotako eta bere inguruneko zuhaizpea "ingurumen-balio ukaezina" duen eremua da, "Udalarentzat lan egin ohi duten ingurumen-teknikariek habitat gisa kalifikatua". Kontuak horrela, uste dute onartezina dela zuhaitzei, sastrakei eta lurzoruari urtero egiten zaizkien kalteak, "bai eta ehunka kilo zementu erabiliz lurzoruak duen kutsadura ere".

Gogoratu dutenez, 2017tik, Udaleko osoko bilkuraren bidez, zinegotzi independenteek eskaerak egin dituzte ildo horretan. "2018ko uztailean onartutako mozio bat ere badago, non eskatu zen Ingurumenaren Balorazio Txostena egitea, jaietarako pinudia ixtea, zementua erabiltzea debekatzea eta ingurunearekin erasokorrak ez diren eraikuntza-teknikak erraztea, hala nola mekanotuboa erabiltzea, eremu ofizialean bezala".

"Urteotan guztietan, Udalak uste izan du beharrezkoa dela pertsonen segurtasuna bermatzeko neurriak hartzea jai ez ofizialeko eremu horretan, eta hori, gure ustez, 10 urte daramatzaten ingurumena babesteko proposamenak bezain garrantzitsua da", ohartarazi du Getxoko Auzokideok taldeak.

Hori dena esanda, elkarte horretako kideek iragarri dute zuhaitzak edo lurrak berriro kaltetuz gero, Udala salatuko dutela, "balizko omisioagatik".


Agorrosin futbol zelaia prest dago Ekinez jaialdi erraldoia hartzeko

Bihar, ekainak 10, irekiko ditu ateak Bergarako Agorrosin futbol zelaian egingo den Ekinez jaialdiak: ia 20 orduz luzatuko den etenik gabeko zuzeneko musika, Euskal Herriko 18 musika talde, DJak, azoka alternatiboa, atseden gunea eta 4.000 lagundik gora, besteak beste.


Italiak salbamendurako hiru ontzi blokeatu ditu Mediterraneo Erdialdean

Horien artean, Aurora eta Sea-Eye 4 alemaniarra eta Open Arms ontziak dira. Azken bi horiei 10.000 euroko isuna ezarri die Italiak.

Italiako Gobernuak Mediterraneo Erdialdean lan egiten duten GKEen salbamenduko hiru ontzi humanitario blokeatu ditu, tartean Open Arms. Horrekin batera, hainbat erreskate egiteagatik zigortu dituzte bi ontzi eta agindutako portutik kanpo porturatzeagatik, hirugarrena.

Hain zuzen ere, Open Arms espainiarrari 20 eguneko blokeoa eta 10.000 euroko isuna ezarri diote. Ontziak 195 pertsona sorostu ditu Mediterraneoan egindako salbamentuko operazioetan.

Kasu bera Aurora alemaniarrarentzat. Sea Watch GKEaren parte den ontziak Lampedusako uhartean 72 etorkin lehorreratzea lortu du.

Azkenik, asteartean, Sea-Eye 4 alemaniarra ere immobilizatu zuten. Azken horri, aldiz, 3 300 euroko isuna ezarri diote, elkarren segidan egindako hiru erreskateetan 114 pertsona sorostu ostean.

Datu ofizialen arabera, 105 000 migratzaile baino gehiago iritsi dira Italiara azken urtean. 2022ko datuekin alderatuz, % 115 baino gehiago.


"80ko hamarkadaz geroztik komikien arorik oparoenean gaude, kantitatez eta kalitatez"

Unai Iturriaga Zugaza-Artaza durangarrak ez du lan faltarik izan azken urteotan. Lan berri bi aurkeztuko ditu Azokan: Ni ez naiz Mikel Laboa eta Haur Besoetakoaren hirugarren bilduma: Itsasoan urak handi. Horrez gainera, Udaberririk ankerrena komikiaren berrargitalpena ere egin du, Alex Sanvigaz batera. Hiru komikiak egongo dira Azokan.

Nondik dator Ni ez naiz Mikel Laboa sortzeko ideia?

EHUko Mikel Laboa Katedra nigaz hartu-emanetan ipini zen, komiki bat egin zitekeela otu zitzaielako. Niri ederto iruditu zitzaidan, baina banekien ezin nuela bakarrik egin. Joseba Larretxeagaz hartu-emanetan ipini nintzen, marrazkiak egin zitzan, eta gidoia neuk bakarrik egitea ere lartxo iruditu zitzaidan, Laboaren moduko figura bati heltzeko beldurragaitik batez ere. Beraz, Harkaitz Can aspalditik ezagutzen dut eta nigaz kolaboratzeko eskatu nion. Harkaitzek, idazlea eta gidoilaria izanik, beste begirada bat izan zezakeen, nik ez daukadana. Orain dela bost urte ipini ginen hartu-emanetan, eta orain dela lau hasi ginen lanagaz. Denok ere beste lan batzuk izan ditugu eta apurka-apurka joan gara bidea egiten. Beharbada denbora tarte luze horrek ekarri du komikia den modukoa izatea. Normalean, komikiak epe baten barruan egin behar izaten dira, eta, gure kasuan, horrela ez izateak obra forma hartzen ikusten joatea ekarri du. Konplexua genuen Laboarengana hurbiltzeko, baina lana horrela egiteak pauso bakoitzean "ausartagoak" izaten baimendu digula esango nuke. Gainera, Josebak egindako zirriborroak ikusten genituen eta elkarri esaten genion: “Flipatzen ari gara, baina funtzionatzen du”.

Lan egiteko era desberdina izan da. Zelan hurbildu zarete Laboarengana?

Mikel Laboak ezaugarri bi zituen: ausardia, hasi tradiziotik eta esperimentaziora; eta umorea, bere komunikazioak eta inkomunikazioak, nahiz eta gauza serioetan ere bazegoen hori. Beraz, elementu horietatik heldu genion Laboari. Badu surrealismotik, baina baita biografiatik ere. Baina biografiarako badago Marisol Bastidak, bere alargunak, eginiko liburua. Gu liburu horretatik elikatu gara.

Irakurleek, gazteek esaterako, Mikel Laboa ezagutu behar dute liburuaz gozatzeko?

Ez dago ezagutu beharrik. Euskarazkoa ez den komiki bat hartzen dugunean ez dugu galdera hori egiten. Mikel Laboa ezagutzen ez duen edonork irakurtzeko moduko liburua izatea izan da gure asmoa. Ezagutzen baduzu, elementu gehiago topatzen joango zara. Laboa ezagutzen ez duenak bere beldurrak dituen musikari bat aurkituko du, bere bitxikeriak eta bere umorea dituen musikaria, eta liburua irakurri eta gero Laboa gehiago ezagutzeko gogoa izatea izango litzateke ideia. Laboa ezagutzen duenak komiki honetan haren izpiritu ausart, libre eta umoretsua aurkitzea gura dugu. Ez nuke esango gazteentzako komikia denik, baina helduentzakoa ere ez.

Bestalde, 'Haur Besoetakoa' komikian, pertsonaiek lehenengoz irteten dute hiritik.

Bigarren liburuko amaieran, haurrak Aimez [komikian aita-amak izendatzeko erabiltzen den izena] fidatzen dira. Akats handia. Orduan, kontzentrazio-esparru batean sartzea edo ihes egitea aukeratu behar zuten, eta bigarrena aukeratu zuten. Album honetan, ihesaldian aurkitzen doazen mundu desberdinak agertzen dira. Ihes egiten dute pentsatuz askatasuna lortuko dutela, baina askatasuna garesti dago gero! Hori da apur bat oinarrian dagoena.

Hiritik irteteak sorkuntzarako ateak zabaltzea ekarri dizue?

Bai. Gainera, ni erraz kateatzen naiz; Laboagaz ere kateatu nintzen. Album bi istorio asko dira, eta istorio bakoitzak 6-8 orrialde ditu. Istorio horietan beti leku berean zeuden, baina oraingoan guk gura izan dugun lekura mugitu ditugu, gura izan dugun modura, eta idazterako orduan eta marrazterako orduan ere askatasun eremu bat zabaldu zaigu.

Laguntzen dizu Unai helduak kritikatu edo azaldu gura lukeena Unai umearen erara egiten?

Umeak ematen digun begiratokiak helduon kontraesanak agertzeko aukera ematen digu. Jakina, ni ere heldua naiz, eta, beraz, nire kontraesanak ere ikusi ditzaket. Baina nik komikiko umeei egozten diedan begirada heldu batena da. Baina polita da, ume batek planteatzen dizkizun kontraesanak erantzungaitzak dira. Helduok eztabaidatu egiten dugu, gure argumentuak ematen ditugu. Baina umeek ispilu efektua egiten dute. Behin ume batek zure kontraesanean bete-betean jotzen duenean ez dago atzera bueltarik. Ideia apur bat hortik doa, baina tira, umorez. Parodikoa da.

Bestalde, 'Udaberririk ankerrena' berrargitaratu duzue, hamar urteren ondoren.

Bai, Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrenean gaude hain zuzen ere. Ez zegoen eskuragai orain arte, eta Alexentzat eta biontzat pena zen salgai ez egotea. Zoritxarrez, gertakari horri buruz dagoen euskarazko komiki bakarra da. Eta pena da ikastetxeetan, Gerediaga Elkarteak eta Jon Irazabalek egindako ikerketez gainera, ez dagoelako beste materialik gaiari buruz. Durango 1936 elkarteari eta Durangoko Udalari eskerrak beste bizitza bat eman diogu.

Osasuntsu dago komigintza?

Bai, azken urteotan loraldi bat dago, hainbat motibogaitik. Batetik, Ikastolen Elkarteak Xabiroik hainbeste urtean egin duen lana egiten duelako, eta horrek ekarri du idazle eta marrazkilari askok elkar ezagutzea eta trebatzea; eta, bestetik, komikiak ospea berreskuratu duelako 'nobela grafikoa' izenpean. Aurten dozenaka ale argitaratuko dira euskaraz. Hori ikaragarria da. Esango nuke 80ko hamarkadaz geroztik komikien arorik oparoenean gaudela, kantitatez eta kalitatez.

Zelan bizi dituzu Azoka aurreko egunak?

Gogotsu nago. Hiru gauza oso desberdin dira eta horrela ikusita pentsa dezakezu "Hara! Zenbat gauza egin ditudan eta aldi berean! ", baina, berez, bat berrargitalpen bat da eta beste biak lau urtean egiten joan naizen lanak. Xabiroiren postuan egoten gara urtero eta polita izaten da. Beharbada Mikel Laboaren liburua gehiago salduko da, baina Xabiroik erosle kopuru nahiko finkoa du. Gainera, Alex standean marrazten hasten denean, erleak eztira legez etortzen da jendea. Guretzat oso egun politak dira, gutxitan jasotzen baitugu feedback-a.


Zein da 'txafaburue' Azkoitiko hitzaren esanahia?

Maxixatzenek, Azkoitiko euskara bultzatzeko asmoarekin, Azkoitiko hitz edo esamolde bat argitaratzen du ostiralero. Joan den astean, 'aixetute ibili' izan zen webgunean erakutsi zuen adiera. Oraingoan, 'txafaburue' hitza hautatu du Maxixatzenek. Ba al dakizu zein den bere esanahia?

Txafaburue hitza erabiltzen da Azkoitian suziria adierazteko. Adibidez, honela erabili ohi da:

Azkoitiko hizkeran: "Gure herriko jaixetan eoteien txafaburuk zaratsuek iziteie".

Euskara batuan: "Gure herriko festetako suziriak zaratatsuak izan ohi dira".

Iturria: Azkoittiko euskerie, Aizkibel beka.


Banatzaileak hasi dira martxoko KARKARA banatzen

Gaur eta bihar artean banatuko dute banatzaileek martxoko aldizkaria, Aiako eta Orioko buzoietan.

Banatzaileak hasi dira martxoko KARKARA etxez etxe banatzen. Hilabete honetako zenbakian, Jabi Gonzalez Toston kazetariak Jon Azkue eskubaloi jokalariari egin dio elkarrizketa nagusia, eta Aiora Larrañaga Solaberrietak, berriz, 1980eko hamarkadan emakumeen eskubideen alde urrats garrantzitsuak eman zituen Orioko Emakume Taldeko lau kiderekin hitz egin du. Izan ere, Pertzetik elkarteak dokumentala ondu du Orioko genealogia feminista gaitzat hartuta, eta haiek izan dira ikus-entzunezkoan protagonista.

Iñaki Iturainen Oroimenaren Kutxa atalean, Orio eta Igeldoren arteko mugaldearen hirugarren zatia kaleratu da, eta Egoitz Dorronsorok Stokholmeko sindromearen inguruan iritzi artikulua idatzi du.


'Urpekakariak' antzezlana

Haurrendako antzezlana Lankuren eskutik. Modu sotil eta umoretsuan, ikuslerik txikienak beren gorputzei begira jarri eta aniztasunaz, sexualitateaz, genero-rolez... hausnar dezaten zirikatzea da ikuskizunaren xedea. Sarrerak, 4 euro.


Apar artean gozatu dute azken egunaz

Amaitu da uztaileko abentura. Milaka jardueraz gozatzeko aukera izan dute Lasarte-Oriako haurrek uztailean zehar Ttakun Kultur Elkartearen eskutik. Han eta hemen, jolas eta solas aritu dira begiraleekin batera hilabete osoan zehar, eta gaur egin dute azken jarduera. Apar festa eder batekin agurtu dira elkarrengandik, eta modu horretan borobildu dute orain artekoa. Okendo plazan elkartu dira 11:00etan, eta ederki pasa dute; gaztetxoen aurpegietara begiratu besterik ez zegoen hori ziurtatzeko. Apar zuriz beteta irten dira jolas eremutik asko, busti-bustita. Bukatu da aurtengoa, baina etorriko dira hemendik aurrerako uztailak ere!


"Azaro hasieratik ez dugu Aweten berririk, gerra lehertu da eta kezkatuta gaude"

Awet Gebremedhin txirrindulari eritrear idiazabaldarra da. Aratz lagunak Azaroaren bigarrenean hitz egin zuen azkena Awetekin eta ordutik ez dute bere berririk. Senide eta lagunak oso kezkatuta daude.

Aratz Imaz idiazabaldarrak kontatu digu nola ezagutu zuen Awet Gebremedhin txirrindulari eritrearra. 2017an hasi eta iaz Giroan parte hartu zuen txirrindulariaordea, urriaren 21ean Etiopiara joan zen, emaztearengana eta semearengana.

Azaroaren bigarrenean hitz egin zuten berarekin azkenengoz. Dokumentu batzuk bidaliko zizkiola erantzun bazion ere, astebetera bere berririk izan ez eta kezkatzen hasi zen Aratz. Suedian bizi den arrebarekin harremanetan ere jarri da, baina ez dute emaitzarik lortu.

Maider Arostegi giza-laguntzan jarduten duen alegiarra zonalde berean dago eta haren berririk ere ez da. Irakurtzen eta entzuten diren berriekin, soldadutzarako haurrak eurenganatzen ari direla ikusita, eta Awet gerrarako sasoiko dagoela ikusita, oso kezkatuta mintzatu da Imaz Euskadi Irratiko Goiz Kronikan.


Udako solstizioa, Elgetan

San juan bezperan DJ Xaibor (17:30), ogitarteko banaketa (20.00) eta sua izango dira Bolatoki inguruan. Eskolak, guraso elkarteak, Udalak eta liburutegiak elkarlanean antolatuta.


Altuna III vs Bengoetxea VI Lau T'erdiko Txapelketako partida, gaur gauean, ETB1en eta eitb.eus-en

Tolosako pilota jaialdia eskainiko dute ETB1ek eta eitb.eus-ek 22:30etik aurrera.

Gaur gauean pilota emankizuna izango dugu ETB1en eta eitb.eus-en 22:30etik aurrera.

Arratsaldean Tolosako Beotibar pilotalekuan jokatuko diren bi partida eskainiko ditu "ETB Kantxa" saioak: Lau T'erdiko Txapelketako Altuna III vs Bengoetxea VI lehendabizi, eta Artola-Larunbe eta Elordi-Tolosa bikoteen artekoa ondoren.


Antzerkia: 'Potologuak'

Sanagustin kulturgunean izango da.


Zupiria: "Entzuketek erakundeen gardentasuna eta demokrazia auzitan jartzen dute eta horrek kezkatzen gaitu"

Eusko Jaurlaritzaren bozeramailearen arabera, Pedro Sanchezen agintaldiak amaierara arte irautea da Eusko Jaurlaritza osatzen duten alderdi bien apustua.

65 politikari independentista ez ezik, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidentea eta Margarita Robles Defentsa ministroa Pegasus programarekin zelatatu izanak zeresana ematen jarraitzen du. Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzaren bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuaren hitzetan, entzuketen inguruko albisteek ez diote inolako mesederik egiten politikari eta erakundeen sinesgarritasunari. Euskadi Irratiko "Faktoria" saioan egin dioten elkarrizketan adierazi duenez, ezegonkortasun garai honetan erakundeek izan behar dute gizartearen erreferente eta horretarako gardenak eta demokratikoak izan behar dute. Entzuketen inguruko "kontu hauek hori auzitan jartzen dute eta kezkatzen gaitu, horregatik esaten dugu osasun demokratikoaren kontua".

Espioitza politikoaren kontu horiengatik kezka agertu eta lehenbailehen argitzea eskatu du Bingen Zupiriak.

Pedro Sanchezen gobernagarritasunari lotuta esan du Eusko Jaurlaritza sostengatzen duten bi alderdiek apustu sendoa egina dutela dio legegintzaldia amaitzearen alde.

"Eusko Jaurlaritzak esku artean dituen hainbat gai Espainiako Gobernuarekin adostu beharreko akordioekin lotuta daude eta horretarako behar da sosegu pixka bat eta agintaldi honek irautea amaierara arte", azaldu du. Lotuta dituzten akordioen artean transferentzien egutegia aipatu du.

Alberto Nuñez Feijoo PPko presidente berriaren eskutik, Espainiako politikagintzan gerturatze zantzuak ikusi ditu Bingen Zupiriak PSOEren eta PPren artean.


Sahararen aldeko bertso saio: Zubeldia, Martin, Egaña eta Lujanbio

Bertsolariak: Iker Zubeldia, Alaia Martin, Andoni Egaña eta Maialen Lujanbio.

Gaia: Bi taldetan banatuko zarete; Iker eta Alaia alde batetik, eta Andoni eta Maialen bestetik. Mendiluze eta Pagolari buruzko bitxikeria batzuk kontatuko dizkizuet, eta zuek asmatu beharko duzue nori dagokion bakoitza.


Lastailean urteurren bikoitza ospatuko dute gazte gunean

Alde batetik, Altsasuko Udalaren Gazteria Zerbitzuaren 25. urteurrena eta, bestetik, Intxostiapunta gazte gunea mustu zela 10 urte bete dira.

Kartela oraindik itxi ez badute ere, Altsasuko Udaleko Gazteria Zerbitzuak jakinarazi du lastailerako ekintzaz betetako programazioa prestatu dutela. Aitzakia bikoitza da zerbitzuak berak mende laurdena betetzea eta hamarkada bat gazte guneak. Urteurrenetako egitaraua musikak zabalduko du. Gazte altsasuarrez osatutako Elektrokela elektrotxarangaren emanaldia izanen da Intxostiapuntako patioan, larunbatean, 19:00etatik 21:00etara .

Hurrengo larunbatean, hilak 10, “ospatzen ari gara” scape room jarduera izanen dute 18:30etik aurrera. Lastailaren 23an, berriz, bertso saioa izanen da 18:00etatik aurrera. Eta, azkenik, hilaren 31n, 17:30ean, aldizkaria aurkeztuko dute. Argitalpen horretan Gazteria Zerbitzuak bere ibilbidean zehar gauzatu dituen programa nabarmenenen berri jaso da. Aldizkaria egiteko gazte eta talde askoren laguntza izan dute eta elkarlanean egindako lana dela nabarmendu nahi izan dute. Iragarritako ekitaldi guztiak Intxostiapunta gazte gunean izanen dira.


Eskola irauli

Hezkuntza aurkezten dugu jendarte eraldaketarako ezinbesteko moduan. Etorkizuneko jendartea eraikiko duten haur eta gazteek (oraina eta etorkizuna eraldatzea helduon esku egongo ez balitz bezala...) pentsamendu, jarrera eta ekintza zapaltzaileetatik urrundu eta harreman parekideak eraikitzeko modua da. Eta horrela da, bai, jendarte injustu hau iraultzeko, ezinbestean hezkuntzan eragin behar dugu. Nahiz eta jakin hezkuntza zerbait zabalagoa dela, hezkuntza entzuten dugunean gehienoi eskola datorkigu burura. Horri nahi diogu heldu: eskolan zer oinarri dago dominazioaren kulturatik aldentzeko?

Eskola dominazioaren kulturaren birsortzaile gisa aurkeztu dezakegu, jendarte zisheteropatriarkal-kapitalista-kolonialistarako diziplinamendu dispositibo gisa. Baina, bestalde, hezkuntza eraldaketarako ere gako izan daiteke. Gaia da ea horrela izaten ari den edo ez.

Eskolako botere harreman guztien kontzientzia hartu behar dugu, dominazioaren kultura nora arte sartuta dagoen aztertu

Eraldaketarako izan behar bada, bertan ematen diren harremanei erreparatu behar diegu. Izan ere, edukien transmisioa modu hierarkikoan eta norabide bakarrean egin daiteke, baina balioak harremanekin transmititzen dira, bi norabidetako dinamikan eta adibide izanda. Beraz, eskolan ematen diren botere harremanetan fokua jarri behar dugu. Ez soilik ikasleen artekoetan. Hain zuzen ere, soilik ikasleen arteko harremanak problematizatzea da arazoa, eta hori askotan egiten da. Badirudi irakasle-irakasle, irakasle-ikasle, zuzendaritza-irakasle, irakasle-gainontzeko profesional... harremanean ez dela botere harreman asimetriarik. Oker gabiltza horrela pentsatzen badugu.

Gure lanean ikusten dugu, ikasleen arteko harremanak zapaltzaileak direnean, askotan eskolako helduen arteko harremanetan dominazioaren logika indartsu erreproduzitzen dela. Horren ondorioak ere ikusten ditugu; jada eraldaketarako grina galdu duten irakasleak, indibidualismoa, komunitate senik eza... dominazioaren kulturaren ondorio den dominatuaren paralisia eta etsipena.

Horregatik, eskolako botere harreman guztien kontzientzia hartu behar dugu, dominazioaren kultura nora arte sartuta dagoen aztertu. Hori egiten ez bada, alferrikakoak dira balioen lanketak (zer esanik ez kanpo eragileon tailerrak). Balio parekide/feministak zeharka landu behar direla aipatzen dugu beti, baina horretarako aurretik egin beharrekoa zera da: hezkuntza sistema, eskola bera eta bertan dauden pertsona guztiak dominazioaren kulturagatik nola zeharkatuak gauden aztertzea eta hori eraldatzea. Alegia, norberak daukan posizio eta botereaz jabetu eta eraldaketarako agente bihurtzea.


'Musika zineman' gaia oinarri hartuta dokumental emanaldia

'Ennio: El Maestro' dokumentala Musika Astearen barruan.


Hezitzaile bila dabil Herri Eskolako Guraso Elkartea, eskolaz kanpoko ekintzetarako

Lan poltsa osatzeko deialdia zabaldu du, ikasturte honetan sortu daitezkeen beharretarako. Irailaren 26ra arte dago aukera.

Hezitzaileen lan poltsa osatzeko deialdia zabaldu du Astigarragako Herri Eskolako Guraso Elkarteak, eskolaz kanpoko ekintzetarako. Lan poltsa hori baliatuko dute, 2021-2022 ikasturte honetan sortu daitezkeen beharretarako, honako hiru arloetan: antzerkia, eskulanak eta eskola kirola.

Ekintza horiek arratsaldetan izango dira, ordubeteko bi txandatan banatuta. 16:45etan hasi eta 17:45ak arte izango da aurrenekoa, eta 18:00etatik 19:00etara bigarrena.

Lan poltsan izena emateko, Curriculum Vitaea bidali behar da, euskeraz, helbide elektroniko honetara: gurasoelkartea@astieskola.eus. Mezuaren gaian bertan aipatu behar dira Lan poltsa hitzak eta izen-abizenak. Mezuan, berriz, adierazi behar da zein ekintzatan parte hartu nahiko lukeen.

Irailaren 26ra arte dago epea, eskaerak aurkezteko. Eskolaz kanpoko ekintzetan hezitzaile gisa aritu nahi dutenek, beraz, ordura arte dute aukera, email bidez harremanetan jartzeko.


“Baliabideak eman nahi dizkiogu minbizia pasatzea tokatu zaionari”

Entzunezkoen Argia Saria eskuratu du Iñurri elkartearen (Min) bizi podcastak. Lan horren atzean dago Miren Cuerdo lasartearra, orain Usurbilen bizi dena, eta hark dioen bezala, inurririk gabe ez litzateke posible izango lan hau egitea. Inurri horietako bat da Amaia Ullate usurbildarra. Bularreko minbizia du duela urtebetetik eta Iñurri elkartean dabil. Tratamenduei buruzko hirugarren atalean hartu du parte bere esperientzia kontatzeko. Bi emakume hauekin izan da NOAUA! ibilbide honen nondik norakoak ezagutzeko.

NOAUA! (Min)bizi podcasta saritu dute Argia sarietan. Minbizia eta feminismoa lantzen dituzue bertan. Nola uztartzen dira bi kontzeptuak?

Miren Cuerdo: Feminismoa bizitzako arlo guztietan sartzen dudan begirada da. Iñurrin konturatu ginen minbiziaren alorrean ez dela lantzen ikuspuntu hau behar beste. Ikuspegia garai batekoa bezala da, gutxinaka ari da aldatzen. Emakumeak indartsu paperean irudikatzen jarraitzen du gizarteak, zaintzaile paperean, euren buruekin eta gainontzekoekin. Medikuek zerrenda bat prestatzen dute beharrezko “materialarekin”: turbantea, medikamentuak... inork ez du laguntza psikologiko edo nutrizional edo bestelako handirik eskaintzen eta merkatua horretaz aprobetxatzen da, gainera.

Amaia Ullate: Bularretakoen kasuan, bular bakarra duten emakumeentzako bularretakoak existitzen dira, baina oso-oso garestiak dira. Alde batean zorroa dute gainontzekoek bezala eta beste aldean protesia sar diezaiekezu. Supermerkatu batean merkeagoak aurkitu ditut, baina titi bakarra dugunontzat zaila da produktu hauek aurkitzea eta prezio onean erostea.

M.C: Lazo arrosa bat jartzen diete produktu askori eta horrekin prezioak garestitzen dituzte enpresek. Turbante bat bereziki minbizia duen norbaitentzat erostea edo zapi normal bat erostea prezioz oso ezberdinak dira. Minbizia duen norbaitentzat denez, etiketa hori jartzen diote eta horrekin prezioak igotzen dituzte. Hori justifikatzeko material bereziak direla eta behar horietara egokituago daudela saltzen digute.

A.U. : Nik zapia eraman izan dudanetan hori esan izan didate, materiala egokiagoa dela buruko azalak arnasa hobeto hartzeko eta abar. Hori guztia ezin dugu jakin guk eta prezioak igotzeko aitzakia ederra da. Gisa honetako kontuekin eta minbizia pasatzen ari den pertsona batek senti dezakeen bakardadearekin galduta sentitze hori hazi egiten da askorentzat eta Iñurriri esker, elkarri laguntzeko aukera daukagu eta elkar oso ondo ulertzen dugunez, errazagoa da bidea jende askorentzat.

M.C. : Minbizia pasatzen duten pertsonek elkar oso ondo ulertzen dute eta bakoitza mundu bat bada ere, sintoma antzekoak izan ditzakete batzuek: azazkalak ahuldu eta ilundu, bagina erabat lehortu...eta aldaketa horiek elkarrekin partekatuta trukoak erakusten dizkiete elkarri. Modu horretan feminismoa eta minbizia uztartu egiten dira, emakumeek emakumeei laguntzeko aukera eskaintzen duelako.

(Min)bizi podcasta non entzun daiteke?

M.C. : Podcastak euskaraz eta gazteleraz ari gara egiten. (Min)bizi izena du euskarazkoak eta Iñurriren sare sozialetan eta sarean ere aurki daitezke. Gaztelerazkoa Dragón Cáncer da eta atal gutxiago ditu. Euskarazkoa Argian ere topa daiteke eta gaztelerazkoa Pikara aldizkarian. Bi egiten ditugu euskaraz eta bat gazteleraz. Otsaila bukaeran amaituko dugu 13 ataleko lehen saioa, baina aurrerago gehiago egitea aurreikusi dugu.

“Pertsona bakoitzak bere modura bizi du minbizia eta jarrera guztiak dira zilegi”

NOAUA! Podcast honekin hastearen arrazoi nagusia bakardade hori izan daiteke? Zentzu batean tabua ere bada, ezta?Amaia Ullate: Nik neuk ez dut inoiz ere tabu modura ulertu. Lehen aldiz ilerik gabe eta turbantearekin ateratzean oso modu naturalean egin nuen gainontzekoek zer pentsatuko duten batere axola gabe. Jende askok pena sentitzen du eta beste askok indartsu etiketa jartzen digute. Jende askok nabaritzen du gehiago begiratzen zaiola turbantearekin edo ilerik gabe aterata eta hori gaizki daramate hainbatek. Nik oso argi izan dut beti ez naizela ezkutatzen saiatuko edo jendearen begiradek ez nautela kikilduko. Badakit gai honi buruz hitz egingo zutela askok, baina niri bost axola. Gaixotasun bat da eta tratamenduak ondorio batzuk ditu zenbaitengan eta hori oso onartuta daukat. Kalean jendeak kontatu dit minbizia pasa duela edo baduela ezagunen bat, askotan ia ezagutu ere egiten ez ditudanek edota inoiz gai horretaz hitz egin ez dugunean. Hala ere, ez zait gustatzen nirekin hitz egitean beti gaia minbizia izatea. Minbizia daukat eta prozesuan nago, baina horregatik nire bizitzak ez du gai horren inguruan bakarrik buelta ematen. Nahiago dut mila gairi buruz hitz egin beti minbiziari buruz hitz egin baino.

Miren Cuerdo: Amaiak oso modu naturalean darama gaia, baina beste askok ezkutuan eramaten dute. Kasu batzuk ezagutu ditugu oso bestelakoak. Ama batek egunero ileordea eramaten zuen gau eta egun seme-alabek minbizia zuela ez jakiteko edo beste batek bularreko minbizia pasa eta handik urte batzuetara jakin du izeba bat duela titi bakarra dena. Hark ez zion inoiz ezer esan. Beste behin, aurkezpen bat egitera joan ginen bularreko minbiziari buruz eta amaieran adineko emakume bat etorri zitzaigun eta ia xuxurlaka esan zigun: “ni ere titi bakarra naiz”. Pertsona bakoitzak bere modura bizi du minbizia eta jarrera guztiak dira zilegi. Guk podcasta sortu genuen behar zutenei lagungarri egingo zitzaielakoan.

A.U. : Nik podcastean parte hartu dut uste dudalako nire egoera kontatzeak niri ere on egiten didala, baina, batez ere, orain bidean daudenei edota etorkizunean gurea bezalako esperientzietatik pasako direnei lagungarria egingo zaielakoan. Podcast hauek beti hor egongo dira behar duenak entzun ditzan eta uneoro zerbait berria erakutsiko diote, bati ez bada besteari.

“Diru gehiago jarri beharra dago tratamendu hobeak lortzeko”

NOAUA! Emakumeei eta bularreko minbiziari buruz ari gara, batik bat, baina Iñurri elkarteak ez du zerbitzua horretara bakarrik bideratzen.

Miren Cuerdo: Ez. Jende askok uste du bularreko minbiziaz bakarrik dihardugula, baina denetariko minbizia dutenak gonbidatuta daude bai eta haien senitarteko, lagun eta ingurukoak ere. Paradoxa dirudi, baina gizonezko Iñurri bakarra daukagu eta homosexuala da. Bakoitzak atera ditzala bere ondorio propioak horretatik. Orokorrean, nik uste gizonei askoz gehiago kostatzen zaiela gaixorik daudela partekatzea eta laguntza eskatzea. Familia askotan gizonek ez dute zaintza paper hori hartzen emakume denean gaixorik dagoena, eta inguruko beste emakumeek hartzen dute paper hori. Lehen aipatutako idea hori errepikatzen da berriz ere, emakumeak indartsuak direla eta zaintza lanak egiten dituztela “super heroi” moduan. Bide honetan, gauza asko daude aldatzeko.

Amaia Ullate: Emakumeak elkartzen gara Iñurrin, batez ere, baina gizonezkoekin gure esperientziak gustura partekatuko genituzke. Hala ere, norbaiti zerbait eskatu beharko bagenio, erakundeei da hori. Diru gehiago jarri beharra dago minbizian ikerketa egiten jarraitzeko eta tratamendu hobeak lortzeko. Horrez gain, onkologikoko arretan ere oso egoera ezberdinak aurkitu ditugu. Iñurrin dabilen beste emakume bat eta biok mediku bera dugu onkologikoan eta bata oso gustura dago eta bestearentzat zerbitzua oso txarra da. Azkenean, bakoitzak bere erara bizi du. Jendeak kalean bularreko minbizia dudala esatean, batzuetan, honakoa esan izan dit: “beno, behintzat bularrekoa da, hori da gaur egun dagoen minbizirik errazenetakoa”. Egia da ikerketaren bidez hobekuntzak egiten ari direla etengabe, baina oraindik lan izugarria dago egiteko eta hori lortuko bada ikerketek aurrera jarraitu beharra daukate, eta horretarako dirua jarri behar da.


Udazkenekoak

Aurreko urteko idatzian legez, berez, hasi nahi nuen esaten udazkena nire sasoirik gustukoena dela, alergia guztiak haizeak eramaten dizkidala, eta aurpegian gorriune lehorrak agertzen zaizkidan arren, niretzat urtaro sasoitsu zein zoriontsuena dela. Aurtengoa, baina, ezberdina egiten ari zait, urtaro malenkoniatsuena gutxi ez, eta badirudi oraintxe harrapatu nauela pandemia ondorengo ajeak.

Pandemiak 27 bat urterekin harrapatu gintuen, eta ez dakit ondo hogeita hamar urteko krisiagatik edo, baina badaukat sentsazioa lagun kuadrilla zeharo nahastu zaigula. Ia konturatu ere egin gabe iritsi gara 30 urteren bueltara, bakoitza bere beldur eta bizitza asmo ezberdinekin. Hori gutxi ez eta, ia guztiok herritik kanpo harrapatu gaitu bizitzak, bakoitza bere gorabeherekin. Agian, iritsiko dira sasoi hobeak, kalitate handiagoko patxada uneak, gure artean batzeak horrenbesteko ahaleginik suposatzen ez duten momentuak. Ahalegina diot, positiboki, ahalegin moduan ikusten baititut harremanak. Iritsi da momentu bat non ez dakigun zein ikerketa burutzen ari den bata, zein kezka dituen besteak, zein afiziotan dabilen gustura aspaldi ikusi ez duguna. Ezer berezirik gertatu ez dela dirudien arren, zerbait aldatu zaigu, aldatu da zerbait.

Bene-benetan, eta esatea – zein idaztea– apur bat kosta egiten zaidan arren, udazken honetan hasi nahi nuen esaten betiko lagunen falta sumatzen dudala azkenaldian. Esan eta kontatu nahi diet, zutabe hau askok irakurriko ez duten arren, nola sentitzen naizen, eta entzun nahi ditut esaten beraiek egiazki nola dauden. Hala ere, badakit urrun sentitu arren, behar dudanean zainduko –eta zaintzen– garela. Asteburu hauetako batean, antolatu beharko dugu zerbait eguzkiaren goxotan barruak epeltzeko...


Txorimalo eta erraldoien kalejira

Corpus jaiaren bezperan, txorimaloen eta erraldoien kalejira herriko kaleetan barrena.


Mendi irteera: Moncayo

Zapatuan 06:00etan abiatuko da autobusa plazatik. Igande arratsaldean itzuliko dira Azpeitira.


Beste urte batez, jaietarako diseinu-lehiaketa antolatu dute Itzubaltzeta/Romon

Itzubaltzeta/Romoko jai batzordea festei begira dago daborduko, eta urteroko diseinu lehiaketa antolatu dute. Horretan, festei irudia jarriko dieten hiru elementu sarituko dituzte: jai kamisetak alaituko dituen marrazkia, zapietan erreproduzitzeko logoa eta egitarauaren azalak izango den irudia. Hiru kategoria horietan lehiatzeko epemuga ekainaren 19a izango da –egun hori barne–, eta saria, berriz, 150na euro eta kamiseta eta zapi bana.

Lanak Itxaso liburu-dendan (Aurrezki Kutxa kalea 24) entregatuta zein erromokotxapelketak@gmail.com posta helbidera bidal daitezke, jai batzordeak zehaztutako oinarrien arabera. Gutxieneko kalitatea duten lanak herrian erakutsi ondoren, herri bozketa egingo dute, ekainaren 25ean.

Argibide gehiagorako: https://www.facebook.com/erromokojaiak.


Nestlek 46 izozki mota erretiratu ditu saltokietatik, etileno oxidoa dutelako

Etileno oxidoa substantzia toxikoa da, eta ez dago onartuta Europako Batasunean. Froneri fabrikatzaileak azaldu du osagaia «oso kantitate txikian» erabiltzen dela, eta dela ez «batere arriskutsua» kontsumitzaileen osasunerako.

Nestle elikagai enpresa 46 izozki mota erretiratzen ari da saltokietatik, etileno oxidoarekin kutsatuta daudelako. Froneri fabrikatzaileak bere webgunean adierazi duenez, haien hornitzaileetako batek eman zuen kaltetutako produktuei buruzko abisua, eta geroztik «neurri proaktiboak» hartu dituzte.

Aesan Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziaren arabera, etileno oxidoa «produktu fitosanitarioetan aktibo dagoen substantzia bat da», eta ez dago onartuta EB Europako Batasunean. Substantzia hori, gainera, «mutageno, kartzinogeno eta ugalketarako toxiko gisa sailkatuta dago».

Froneriren webgunean zabaldutako komunikatu baten arabera, etileno oxidoa «oso kantitate txikian» erabiltzen da, eta, produkturen batek intzidentzia horren eragina jasango balu, «ez litzateke batere arriskutsua izango kontsumitzaileen osasunerako».

Kontsumitzaileek euren lotea kutsatuta dagoen edo ez jakin ahal izateko, Fronerik erositako izozki lotearen lehen sei digituak tekleatzeko aukera ematen du bere webgunean. Baina, Facua kontsumitzaileen eskubideak defendatzen dituen erakundearen arabera, hori bakarrik egitea «penagarria» da, bilgarria bota duten kontsumitzaileek ezin dutelako jakin euren produktuak etileno oxidoa zuen ala ez. Horregatik, Facuak Nestleri eta Froneriri eskatu die gardentasunez jokatzeko eta kaltetutako produktuen zerrenda osoa argitaratzeko.

Aesanek zehaztu duenez, etileno oxidoaren gaia ez da berria; 2020ko irailetik ari dira kudeatzen. Agentziak baztertu egin du «arrisku akutua» dagoela, baina gaineratu du «arrisku kronikoak sor dezakeela kezka».

Mars ekoizleak ere erretiratu egin behar izan ditu zenbait produktu, etileno oxidoaren ondorioz. Hala ere, ekoizle hori izan da Espainiako Estatuan etileno oxidoarekin kutsatutako produktuen zerrenda argitaratu duen bakarra. Bere webgunean argitaratu ditu kaltetutako produktuak.


2021eko PAC laguntza galdeetan lagunduko du Euskal Herriko Laborantza Ganbarak

Télépac kanpaina berria idekia da Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan. Laborariek Euskal Herriko Laborantza Ganbararen zerbitzueri dei egiten ahal diete beraien desmartxetan lagunduak izateko. Beraien teledeklarazioetan laguntza eskainiko dute, bai Ainhize-Monjoloseko egoitzan, baita permanentziatara etorriz ere. Bi kasuetan, hitzordu bai aitzinetik finkatu beharko da 05 59 37 18 82 telefono zenbakira deituz.

PAC permanentziak

PAC permanentziei dagokienbez, apirilaren 21ean, asteazkenean 09:00etatik 17:00etara Senpereko Herriko Etxean izanen da; apirilaren 22an, ortzegunean 09:00etatik 17:00etara Urruñako Herriko Etxean; apirilaren 28an, asteazkenean 09:00ettaik 17:00etara Mauleko Zerbitzu gunean; apirilaren 29an, ortzegunean 09:30etik 17:00etara Atharratzeko Zerbutzu gunean eta maiatzaren 6an, ortzegunean 09:30etik 17:00etara Atharratzeko Zerbitzu gunean.

Erretretarako dretxoak

Laborarien erretreta hartzearen inguruan antolatu jardunaldien karietara, Euskal Herriko Lanborantza Ganbarak erretreta-dretxoak aipatzeko erretratik hurbil diren laborariak gobidatu ditu gaur goizean. Izan ere, karia hortara, Isabelle Laclau, MSAko aholkularia etorriko da Ainhize-Monjolosera apirilaren 6n, asteartean 09:30etik 13:00etara.

Bertzeak bertze, erretreta hartzeko adina, erretretaren kalkuloa, segitzen ahal diren aktibitateak, zein baldintzetan, urrats administratiboak eta bertze zenbait gai aipatuko dituzte.


«Babes gutxiago izango dugu, batez ere itsas mailaren igoeragatik»

Denboraleek Euskal Herriko eta Kataluniako kostaldeetan eragiten duten inpaktua iragartzeko eta aztertzeko tresna hobeak edukitzea du helburu Marlit egitasmoak. Azti ikerketa taldeko kide Pedro Liria du arduradun.


Birtualki ospatuko dituzte auzoko jaiak Itzubaltzeta/Romon eta Pinuetan

Aurten ere, COVID-19ari aurre egiteko osasun-neurriei egokitutako jai-egitaraua prestatu du Itzubaltzeta/Romo eta Pinuetako jai batzordeak. Hala, ospakizun birtualak egingo dituzte abuztuaren 2tik 8ra bitartean.

Pandemia bete-betean gaude oraindino, hala, Romo eta Pinuetako jai batzordeko kideek argi dute herritarren osasuna dela garrantzitsuena. Hori dela eta, elkarregaz lan egin eta gaur egungo egoera berrira egokitu dute euren jarduna. Diotenez, jaiek irauten duten astea "oso garrantzitsua" da auzotarrentzat. Izan ere, festek aisialdirako eta ondo pasatzeko baliagarriak izateaz gainera, auzoaren batasuna areagotzen dutela aldarrikatu dute: "Harremana estutzen laguntzen digute, bai eta partekatzen ere".

Egitaraua

Abuztuak 2, astelehena

18:00 Felix Arnaizi omenaldia (Romo Kultur Etxeko ekitaldi aretoan + streaming)

Abuztuak 3, martitzena

19:00-00:00 Mozorroen lehiaketa birtuala; gaia: goitibehera.

Argitara itzazue mozorrotutako argazkiak zuen goitibehera maketarekin batera sare sozialetan #ROMOKOJAIAK1 traola erabilita edo bidali erromokotxapelketak@gmail.com posta elektronikora ezarritako ordutegiaren barruan.

Abuztuak 4, eguaztena

19:30 Txupinazo birtuala. Jai batzordearen sare sozialetan emango da.

Abuztuak 5, eguena

15: 00-18:00 Plater ireki birtuala.

Funtzionamendu-arauak:

Plater bat aurkeztu beharko da, gutxienez hiru osagai hauetako bi erabiliz: oilaskoa, arraina edo arroza.

Ezinbestekoa izango da platera egiteko bideo bat eta horren emaitza jasotzen duen argazki bat bidaltzea erromokotxapelketak@gmail.com helbidera eta sare sozialetan #ROMOKOJAIAK2 traola etiketatzea ezarritako ordutegiaren barruan.

Abuztuak 6, barikua

17: 00-22:00 Mozorro-lehiaketa birtuala, gai librea.

Argitaratu mozorrotutako argazkiak sare sozialetan #ROMOKOJAIAK3-gaz edo bidali erromokotxapelketak@gmail.com posta elektronikora ezarritako ordutegiaren barruan.

Abuztuak 7, zapatua

13:30 Putxerasen Masterclassa, La burra Salvaje, Urdin metal, Tudelilla eta Billares Barria tabernen laguntzagaz. Jai batzordearen sareetan emango da.

15: 00-18:00 Putxera lehiaketa birtuala.

Ezinbestekoa izango da putxeraren elaborazioari buruzko bideo bat eta azken emaitza jasotzen duen argazki bat bidaltzea erromokotxapelketak@gmail.com helbidera eta sare sozialetan #ROMOKOJAIAK4 etiketatzea ezarritako ordutegiaren barruan.

Abuztuak 8, domeka

13:30 Tortillen Masterclassa, Baste Taberna, La Degus, Arrantzale Taberna, Topa, Iratxo eta Berriro tabernen laguntzagaz. Jai batzordearen sareetan emango da.

15:00-18:00 Tortilla lehiaketa birtualak

Ezinbestekoa izango da elaborazioari buruzko bideo bat eta azken emaitza jasotzen duen argazki bat bidaltzea erromokotxapelketak@gmail.com helbidera eta sare sozialetan #ROMOKOJAIAK5 etiketatzea ezarritako ordutegiaren barruan.


Eskabideak aurkezteko epea, 31ra arte

Goizuetako Udalak autoenplegua sustatzeko dirulaguntza banan-banako ebaluazio araubidean ezartzen duen ordenantza onartu zuen. Horrenbestez, dirulaguntza eskuratu ahal izango dute, norberaren kontura 2021eko urriaren 1etik aurrera jarduera ekonomikoa martxan jarri duten herritarrak. Eskabideak aurkezteko epea, urriaren 31ra arte izanen da.


Positibotasun tasa mantendu egin da, baina ospitaleetako presioak gora egin du

Egoera hobea da aurreko astekoarekin alderatuta, baina ospitaleratutako kasu kopuruak gora egin du, batez ere, EAEn. Nafarroako datuak apur bat hobeak dira; izan ere, gutxi bada ere positibotasun tasak behera egin du eta ospitaleetan zein ZIUetan paziente kopurua jaitsi egin da.

Atzo, 11.198 proga diagnostiko egin ziren eta haietatik 482 izan ziren positiboak. Lurraldeen arabera 37 Araban, 221 Bizkaian, 144 Gipuzkoan, 75 Nafarroan eta beste erkidego edo toki batzuetako 5 kasu. Honenbestez, positibotasun tasa %4,6 da EAEn, eta %3,3 Nafarroan. Mantendu egin da EAEn eta bi dezimal egin ditu behera Nafarroan.

Ospitaleen egoerari dagokionez, COVIDaren ondorioz beste 66 pertsona ospitaleratu ziren atzo; 61 EAEn eta 5 Nafarroan. EAEri dagokionean ospitaleratzeak aurreko egunean baino 21 gehiago izan dira eta Nafarroan zazpi gutxiago. Guztira, 356 pertsona daude EAEko zein Nafarroako ospitaleetan COVIDA dela-eta.

Zaintza Intentsiboko Unitateetan 166 pertsona daude, 145 EAEn eta 21 Nafarroan.


Azovstaleko altzairutegiaren suntsipena, dronetik ikusita

Azovstaleko altzairutegian (Mariupol) ehunka zibil eta soldatu errusiar egon ziren ezkutatuta hainbat astez. Errusiarren erasoek guztiz suntsituta utzi zuten altzairutegia.


Udako Txokoei buruzko bilera informatiboak egingo ditu Ttakun KEk aste honetan

Ttakun Kultur Elkarteak ezagutarazi du aste honetan zehar egingo dituela Udako Txokoei buruzko bilera informatiboak, Manuel Lekuona Kultur Etxeko hitzaldi aretoan. Asteazkenean izango dira batzuk, eta ostiralean besteak.

Hitzorduak

Ekainak 15, asteazkena

17:00etan, HH3-4, gazteleraz.

17:40ean, HH3-4, euskaraz.

18:20ean, HH5etik LH2ra, euskaraz.

19:00etan, Astigarragako irteera.

19:30ean, HH5etik LH2ra, gazteleraz.

Ekainak 17, ostirala

17:00etan, Larrauleko txanda.

17:40ean, LH3tik 6ra, elebitan.

18:20ean, Donemiliagako txanda.

19:00etan, Albenizeko txanda.

19:30ean, Askizuko txanda.


Garaipen argia iragartzen diote lehen ministroari Bulgariako bozetan

Iazko protestek eta ustelkeria kasuek ez dute nahikoa higatu lehen ministroaren GERB alderdia, eta inkestek diote hark bilduko duela boz gehien. Espero da herritarren erdiek ez dutela bozik emango


Orion izango da Euskal Herriko V. Sagardo Txapelketa Herrikoiaren finalaurrekoa, irailean

Otorduaz eta lehian parte hartuko dutenen sagardoez gozatzeko aukera izango dute bertaratzen direnek. Hamar sagardo marka izango dira finalaurrekoan.

Euskal Herriko Sagardo Txapelketa Herrikoiaren egingo dute aurten ere, bosgarren urtez jarraian. Orion izango da finalaurrekoa, irailaren 20an, ostirala. 20:00etan jarri dute hitzordua, Aldapa elkartean. Txartela erosten dutenek otorduaz gozatzeko eta sagardoa dastatzeko aukera izango dute, baita puntuazio markak jartzekoa ere. Hamar sagardo marka izango dira finalaurrekoan, eta 5-10 arteko puntuazioa emango diote bakoitzari.

Ondorengoa izango da menua:

Basatxerri lontxeatua

Entsalada

Ajoarrieroa

Xolomoburua

Postrea

Txartelak salgai daude jada, Kolon Txiki edota Salatxo tabernetan eta www.sagardoa.eus atarian, 26 euroren truke.


Garmendiak dio PSE-EEk «lidergo berri bat» duela Donostiako alkatetzarako

Donostiako emakumezko alkategai bakarra izango da Garmendia. Ez du argitu Elorza udalerako hautagaien zerrendan egongo ote den


Sumutsuko bidea moldatzeko 110.607,85 euroko inbertsioa egin du Baztango Udalak

Aritzakun alderdian dagoen Sumutsuko bidea, bereziki Bidarrairat joateko erabiltzen dute inguruko baserritarrek, batez ere elurragatik Lizartzu eta Intzulegi hetsiak baldin badira. 2014ko eta 2015eko erauntsien ondotik hondatua gelditu zen eta berriki, Nafarroako Gobernuaren dirulaguntzarekin, Baztango Udalak moldatu egin du.

Abenduan eta maiatz aldean arrainek erruten dutenez, lanak gibelatu direla adierazi du Baztango Udalak ohar bidez. Egindako lanen artean, biderat eroritako lurra kendu dute eta horrekin batera, harri-lubetaren zimentazioa egiteko indusketak, harri-lubeta, zolaberritzea, drainatzeak, kunetak eta abar egin dituzte. Guztira 110.607,85 euroko inbertsioa izan da.


Irakasleon prestigioa berreskuratzeko erronka

Azken urteotan irakaslegoaren prestigioa debaluatua izan da gizartean orokorrean. Irakaslearen beldur izatetik nahitaez ez errespetatzera pasatu gara. Ikus daiteke hezkuntzara dedikatzen ez den jendeak nola kritikatzen dituen irakasleak, nola gutxiesten gaituzten. Irakasle izatea azken aukera dela edo gradua erreza dela eta horregatik aukeratu genuela. Irakasleek oso erraz daukagula, arratsaldeak libre ditugula eta oporraldi luzeak. Baina zer da aldatu dena eta zergatik galdu dugu irakasleok autoritatea?

Aldatu dena inguratzen gaituen kultura da. Lehen, informazioa eskuratu eta aplikatzearen lana irakasleak zeukan hein handi batean, adibidez. Gaur egun, hainbat informazio denon eskura daude, zuzenean, momentuan. Gure harremantzeko modua ere aldatu egin da.

Horrenbestez, irakasleon lana materiaren inguruko informazioa izateaz eta jakiteaz baino askoz haratago doa, irakasleak emozioa transferitzen duelarik, gizatasuna. Horrela, irakasle izatea dimentsio askoko lana da. Edukiak, abileziak, jarrerak, jokabideak, balioak eta pentsamoldeak izan behar ditugu kontuan, besteak beste. 20-30 bizitza kudeatu behar ditugu ikasgelan, egunero, hainbat orduz, aldiberean. Bizitza konplexuak dira, denak desberdinak, bakoitzak bere gaitasun, muga, interes, nahi, desira, esperantza, espektatiba eta arazoak dituztelarik, besteak beste. Halaber, ikaskuntza ez da bakarrizketa bat, solasaldi, elkarrizketa eta kolaborazioaren ondorioa da. Eta prozesu horretan, irakasleak ikasleengan jakin-mina piztearen betebeharra dauka. Horregatik, irakasle motibatuak, inspiragarriak, irakastean bihotza jartzen dutenak, horiek dira benetan behar ditugunak, ikasleen ikaskuntza lehentasun moduan daukatenak, ume bakar batek ere ez dezan amore eman.

Ildo horretatik, irakasle batengandik benetako mirariak espero dira. Zure ikasgela doitu behar duzu inork amore eman ez dezan eta denek hobetu dezaten, eta, aurreratuta sentitu daitezkeen horiek haratago bultzatzeko. Nolanahi ere, eskola bukatzen denean ez da lana bukatzen. Arratsaldez, hurrengo egunetako plangintza egiten dugu, gauzak antolatu, materiala prestatu, gaizki doan ikasle horrengatik arduratzen gara edota triste dagoenarengatik, adibidez. Hurrengo egunean egoera horiek nola kudeatuko ditugun pentsatzen dugu. Lehentasunen artean, ikasleak jartzen ditugu aurrean, jakinda irakasle moduan hobetu nahi dugula. Eta batzuetan zapuztu egiten gara, ikasleren bat atsekabetuta ikusten dugunean edota ikasle horrengan hobekuntzarik ikusten ez dugunean. Bitartean, gizartean hau guztia nola baloratzen ez den nabaritzen dugu, eta baliteke denborarekin irakaslegoaren grin, pasio edo txispa hori itzaltzen joatea.

Ondorioz, guztiz ziur egon behar gara gure lanak benetako garrantzia daukala. Ezinbestekoa da irakasleonganako ikuspegia aldatzea, estereotipoei buelta ematea. Benetan merezi dugun mirespen hori ematea, beste lanbideei bezala. Orobat, helduok ez gaude aurrez aurre, ez gara etsaiak; familiak eta irakasleak eskutik goaz, helburua zure semea edo alaba delako eta denok nahi dugulako hoberena berarentzat. Hezkuntza kalitatea ontzearen ardura gure eskuetan dago, gu baikara prestigio hori eman diezaiokegunak. Izan gaitezen irakasleei beraien lekua itzultzen dien mugimendu hori. Arrazoia sendoa da, Francisco Morak esan zuen bezala, «El ser humano es lo que la educacion hace de el». Eta bitartean, irakasle, ez ahaztu: ez utzi bihotza jartzeari irakastean.


Apirilaren 16ra arte aurkez daitezke lanak Koldo Eleizalde lehiaketara

Bergarako Udaleko Euskara Zerbitzuak antolatzen duen Koldo Eleizalde lehiaketaren XXXVI. aldia izango da aurtengoa. Aurreko edizioetan bezala, Bergaran jaiotakoek edo bertan bizi direnek zein ikasi edo lan egiten dutenek har dezakete parte.

Aurreko urteetako genero guztiak mantenduko direla adierazi dute Udaletik: ipuin idatzia, komikia, bertsoa, ipuin-kontaketa, antzerkia, txisteak eta poesia. Ikus-entzunezko lanak (antzerkia, ipuin-kontatua, bakarrizketa, bertso kantatua, txisteak...) sare bidez aurkeztu behar dira Euskara zerbitzuaren webgunea erabiliz, helbide honetan.

Idatzizkoak (ipuin idatzia, poesia, komikia, bertso idatzia...), berriz, paperean, Bergararren Arreta Zerbitzuan, edo, telematikoki, webgunearen bitartez. Lehiaketaren oinarriak eta bestelako azalpenak ere webgune berean aurkitu daitezke.

Lanak aurkezteko epea apirilaren 16ra arte izango da, eta aurreikusitakoaren arabera, sari-ematea Seminarixoan egingo da maiatzaren 29an.


Musika eta Dantza Eskolak ere bat egin du Martxoaren 8ko aldarriarekin

Zumaiako Musika eta Dantza Eskolako irakasle eta ikasleak kalera atera dira gaur arratsaldean. Martxoaren 8ko aldarriarekin bat egin dute Konplize ditut eta abestia kantatuz eta dantzatuz.


Gabonetako kontzertua eta odoloste jana

Santa Zezilia bandaren eta musika eskolako ikasleekin. Odolosten jana 19:30ean.


Karlos Apeztegia euskal presoa Iruñeko espetxera hurbildu dute

Etxerat elkarteak jakitera eman duenez, Karlos Apeztegia iruindarra Iruñeko espetxean dago. Ocañako espetxean zegoen.

Karlos Apeztegia Jaka preso iruindarra Ocañako espetxetik Iruñekora hurbildu dute. Espainiako Barne Ministerioak beste bost euskal preso politiko hurbildu ditu Euskal Herritik gertu dauden espetxeetara: Manex Castro, Imanol Inziarte, Jon Crespo, Jon Etxeberria eta Manex Zubiaga.

Gaur egun Iruñeko espetxean lau euskal preso daude: Karlos Apeztegia Jaka, Josetxo Arizkuren Ruíz, Xabier Pérez Aldunate eta José Ramada Estevez. Horiez gain, Espainiako Barne Ministerioak iragarri du Olga Comes eta Josune Arriaga ere hurbilduko dituela.


Ortografia akatsa, kalabaza jasotzeko bide motzena? Ligatzeko aplikazioak aztergai

10 emakumetik 8k baztertu dute norbait Tinderren gaizki idatzi duelako. Gizonen artean berriz, 10etik 4k utzi dute bazterrera ortografia akatsekin idazten duena linguistikako ikerlarien arabera

Alacanteko unibertsitateko hizkuntzalaritzako Mari Carmen Mendez eta Nafarroako unibertsitateko Esther Linares doktoreak egin dute azterketa Tinder aplikazioko 256 lagin hartuta. Ortografia pisuzko arrazoia da konkistarako. Garbi utzi du beren azterketak eta hori bera berretsi du "Amarauna" saioan Kaixomaitia atariko Iñigo Arandiak ere. Idazteko moduak asko erakusten du pertsonaz. Ana Iruretagoienak eta Jon Intxaurragak egin diote iruzkina sare sozialetako ligearen hizkuntzari.


Paperarekin birziklatzen: 'Beldurrak uxatzeko paperezko gauzak'

Egunkariak, aldizkariak eta liburuak erabiliz, objektu erabilgarri, erakargarri eta dibertigarriak sortzeko tailerra izango da. 6-10 urte bitarteko umeei zuzendutako saioa da.

Bazkideentzako 1.50€ eta gainontzekoentzat 2.50€. Izena online emateko klikatu hemen.


Eraztunaren indarra ez da itzali

Aurten hogei urte beteko dira 'Eraztunen jauna' obran oinarritutako lehen filma aretoetan estreinatu zutenetik eta, aldi berean, Txalapartak liburua euskaraz argitaratu zuenetik. Tolkienen obrak boladan jarraitzen du: telesail bat egiten ari dira, orain arte egin den garestiena.


Asier Odriozola kazetaria, "QMEC" saioaren aurkezle berria

EITBko irratietan aritu ondoren, hasi da ETB2ko arratsaldeko programan. Astelehenetik ostiralera ematen da saioa, zuzenean, 17:30ean.

Asier Odriozola EITBko kazetaria izango da aurrerantzean "Qué Me Estás Contando (QMEC)" saioaren aurkezle berria. "QMEC" astelehenetik ostiralera izan ohi da ikusgai ETB2n, zuzenean, 17:30etik aurrera.

Informazioan eskarmentu handikoa da Odriozola, bai telebistan eta baita irratian ere. Arratsaldeko saioari indarrez, ilusioz eta gogo handiz ekingo dio astelehenetik aurrera, bi ordu eta erdiko zuzeneko programaren erronkari aurre eginez.

"Gaur Egun" eta "Teleberri" albistegiak aurkeztu izan ditu aurretik, eta ETB1eko "Azpimarra" aktualitate saioan ere aritu izan da. Azken denboraldi hauetan, EITBko irratietan entzun izan dugu, Radio Euskadin eta Euskadi Irratian.

Orain bueltan dugu telebistan, "QMEC" saioan aurkezle. Bertan, entretenimendua eta informazioa uztartzen jarraituko dute arratsaldero, modu atsegin eta gertuko batean, ikus-entzuleek aktualitatearen daturik gal ez dezaten.

Hala, "QMEC" saioak eguneko klabeak eta gakoak mahai gainean jartzen jarraituko du, gaurkotasuneko gaiei testuingurua emanez. Kalera atera ohi diren kazetariek azken orduko gertakarien berri ematen jarraituko dute, eta ez dira faltako analisirako solasaldiak, besteak beste gizarte eta politika gaiak hizpide hartuta. Kezka eta interesekoak diren gai guztiak jorratuko ditu, arratsaldero, "QMEC" saioak.

"Qué Me Estás Contando" saioa astelehenetik ostiralera izan ohi da ikusgai, zuzenean, 17:30etik 20:00etara, ETB2n eta eitb.eus-en.


[EGITARAUA]: Laja II eta Lutxurdioren erromeria eta paella txapelketa Momoitioko sanjuanetan

Garaiko Udalak eta Jai Batzordeak San Juan Momoitiokoaren jaiak antolatu dituzte asteburu honetarako.

EGITARAUA (San Juan Momoitiokoa)

Ekainak 23 (barikua)

20:30 Donien Atxa altxatzea.

21:30 Afaria.

Afalostean San Juan sua isiotu eta erromeria izango dute Laja II eta Lutxurdioren eskutik.

Ekainak 24 (zapatua)

11:30 Meza. Ondoren, hamabitakoa egingo dute.

Ekainak 25 (domeka)

10:30 Meza. Ondoren, dantzariak.

Igel-jokoaren tokiko txapelketa.

14:30 Oilasko paella txapelketa.


Zer kontatu, kantatu eta izan

Mintzakuadrillak egitasmoak deituta, ‘Nafarroako musikariekin hizketan’ solasaldian hartu dute parte Iruñerriko bost musika taldek. Euskara izan dute hizpide, batik bat.

Uxue Rey Gorraiz

Bazuten zer esana, eta, parean, aski ziren haien ahotsak aditzeko erne ziren belarriak; gazte-gazteak gehienak. Ez zen kontzerturik, ez eta musika burrunberik ere, baina mikrofonoetatik ateratako hitzek guztiz blaitu zuten Iruñeko Katakrak iragan asteko asteartean, ekainaren 8an. Iruñerriko bost musika talderen ordezkariak bildu zituen Mintzakuadrillak egitasmoak antolaturiko Nafarroako musikariekin hizketan mahainguruak: Skabidean, Chill Mafia, Ibil bedi, Burutik eta Herdoil. Ordu eta erdiko saioan, gai ugari izan zituzten hizpide: hala nola, gaur egungo musikagintza, gazte eta musikari izatea, eta euskara.

Solasaldiak ikusmin handia sortu zuen; dozenaka lagun azaldu ziren hura aditzera, eta sumatzen zen parte hartzen zuten taldeek azken hilabeteotan izandako arrakastaren eragina. Izurrite garaian, hainbatetan agertu dira hedabideetako notizien lerroburuetan, eta taldeen doinuen hotsa nabarmen ozendu da azken urtean. “Zerbait mugitzen ari da Iruñerrian, zerbait berezia sortzen”, esan zuen Skabideaneko musikari Nikolas Leonardok. Antzeradeskribatu zuen egoera Chill Mafiako Beñat Rodrigok: “Loraldi bat egon da”.

Zergatik etorri da, baina, bat-bateko arrakasta hori? Zer du berezi Iruñerriko musikagintzak? Galdera horiei erantzuteko argudio bila izan ziren musikariak mahainguruaren hasierako partean; ez zen izan adostasun argirik, baina agerian gelditu zen badela gogoa gaiaren gainean hausnartzeko. Rodrigoren iritziz, COVID-19aren krisialdiak bete-betean eragin du Iruñerriko taldeen goraldian, eta uste du gizartean gertatutako “hausturek” bidea ireki dutela horretarako.

Harago joan, eta bestelako arrazoiketa bat plazaratu zuen Ibil bediko Amets Arangurenek. “Musika kulturan izandako mugimendu horiek azken urteotako bidetik pixka bat aterata gertatu dira, eta horiek ikusteak hausnartzera eraman du jende asko; ni neu barne”. Arangurenen esanetan, litekeena da hori egotea arrakastaren atzean. “Hautsi dira harresiak, eta, bat-batean, behin eraitsita, ikusi da horien atzean ez dagoela talde edo musika horiei kontra egiteko argudio sendorik. Askok ikusi dute hasieran gaitzesten zuten hori ez dela hain txarra ere”.

Kantuetan zer islatu

Gazte izan eta musika sortzeak ekar dezakeen ardura sentsazioaz jardun zuten hizlariek, sakon; erreferente bihurtzeaz. Baita hala kontsideratua izan baina hala ikusia izateko inolako desiorik ez izateaz ere. Musika norberarentzat edo besteek interpretatuko dutenari erreparatuta sortu, hitzetan zer islatu, zertan ahalegindu…; musikarien iritziz, franko dira buruhausteak. Halaber, musikari gazteek gazteen errealitatea islatzen ote duten galdetuta, kritiko erantzun zuen Herdoill-eko kide Beñat Zigandak: “Saiatzen gara, baina ez da beti lortzen. Antzekoa gertatzen da beste gai batzuekin: saia zaitezke immingranteek sufritzen dutena kantu batean salatzen, eta ezer falta ez duen entsegu lokal batetik egiten duzu. Ez dakit hori den bidea”.

Gaztetasuna eta musikaren bidea aukeratu izana ez ezik, bada Katakrakeko agertoki gainean ziren sei lagunek komunean duten beste ezaugarri bat: euskara. Izan ere, musika talde horiek guztiek darabilte euskara beren kantetan —batzuen kasuan, orain arte kaleratutako abesti guztiak dira euskaraz idatziak; beste batzuetan, aldiz, erdaraz ere aritzen dira noizbehinka—, nork bere modura. Ordea, finean, aldeak izanik ere, euskara denentzat da entzuleengana ailegatzeko bitartekari eta abestietako hitzak ahoskatzeko kode.

Kontraesanak agerian

Baina guztia ez da mugatzen abestiak sortzeko aukeratutako hizkuntza aztertzera. Mikrofonoak itzalita direnean nola aritu, taldekideen edo taldetik kanpokoekin komunikatzeko zer hizkuntza aukeratu; horretaz ere mintzatu ziren mahainguruan, eta, are, bat etorri ziren gehienak: euskarak ez du toki bera betetzen emaitzan edo prozesuan.

Arrakala hori tarteko, Skabideaneko kideek aitortu zuten euskararen eta erdararen arteko lotura maiz izan dela hizketagai taldean. “Sentitu dugu autokritika egiteko beharra”, onartu zuen Leonardok. Gainera, haren esanetan, ez dira gutxi Iruñeko egoera linguistikoa aztertzean egiten ditugun akatsak: “Aitzakia gisa esaten dugu hemen ez dela euskaraz aritzeko ohiturarik, eta hori tontakeria bat da. Gainera, ohitura hori egon dadin nahi badugu, bakoitzak egin beharko du ahalegina, ezta?”, galdetu zuen. Bertsu uste zuen bere taldekide Claudia Rodriguezek: “Euskararen erabilera bultzatu nahi bada, euskaraz kantatzeak lagundu dezake”.

Ados agertu ziren solaskideetako batzuk; halere, izan zen ñabarduraren bat egiteko desioa sentitu zuenik. Rodrigo: “Ardura hori ezin zaio egotzi soilik norbanakoari. Sortzen den kontraesana handia da, baina ez dut uste hori txarra denik. Egunero agertzen diren kontraesanak bizirik zauden seinale dira”. Halere, Chill Mafiakoak esan zuen euskaraz kantatzeak lagundu egiten duela giroa euskalduntzen, baita norbere buruan eragiten ere: “Harreman euskaldun asko sortzen dira, adibidez”. Luze jardun zuten gaiari buruzko hausnarketan.

Mintzakuadrillak egitasmoak ikasturtean antolaturiko azken jarduera izan zen joan den astekoa. Irailean ekingo diote programazio berriari, gazteen hizkuntza ohituretan eragitea helburu.


[BIDEOA]: Lore-eskaintza egin dute, Durangon izan diren “terrorismo guztien biktimak” gogoan

Kurutziaga kaleko monolitoan ekitaldia egin dute. Durangoko EAJ, Euskal Herria Bildu, Herriaren Eskubidea eta Durangaldeko Elkarrekin Podemos alderdiko kideak egon dira.

Durangoko Udalak antolatuta, “herrian izan diren terrorismo guztien biktimak” gogoratzeko ekitaldia egin dute iluntze honetan Kurutziaga kaleko Memoriaren monolitoan. Udaletxean ordezkaritza politikoa duten alderdi guztiek parte hartu dute, PSE-EEK salbu. Jesica Ruiz sozialistak goiz honetan adierazi du Ezkurdiko monolitoa dela oroimen ekitaldia egiteko lekua. Lore-eskaintza biolin jotzaile biren doinuekin egin dute, eta txalo zaparrada batekin eman diote amaiera ekitaldiari.

ESANAK:

Mireia Elkoroiribe (EAJ): “Oso garrantzitsua da gertaturikoa gogoratzen jarraitzea, inoiz berriro ere gerta ez dadin”.

Iker Urkiza (EH Bildu): “Gaurkoa biktima guztiak oroitzeko eguna da. Horretarako da ekitaldi hau.

Julián Ríos (Herriaren Eskubidea): “Inportantea da biktima guztiak gogoan izatea eta alderdi politikoen arteko eztabaidak alde batera utzita honelako ekitaldi irekiak egitea”.

Sabina Méndez (Elkarrekin Podemos): “Biktima guztiak ohoratzea oso garrantzitsua da. Edozein errekonozimendu, edozein omenaldi ongietorria da”.


Aguas oscuras

Zuzendaria: Todd Haynes. Aktoreak: Mark Ruffalo, Anne Hathaway, Tim Robbins, Bill Pullman, Victor Garber. Iraupena: 126 minutu. Generoa: Drama. Herrialdea: AEB. Urtea: 2019.

Errealitatean gertatutako istorio batean oinarrituta dago film hau. Abokatu egoskor batek harremana topatuko du arrazoi zehatzik ez duten heriotzen eta munduko konpainia handienetako baten artean. Prozesu horretan dena arriskatuko du: etorkizuna, familia, eta baita bere bizitza propioa ere.

Ordutegia: ostiralean 22:15ean, larunbatean 19:30ean eta 22:15ean, eta igandean eta astelehenean 19:30ean.


Zaldibian etzi arte eman daiteke izena Ttipi-Ttapa saiorako

ZALDIBIA // Lilatoi herrikoiak iaz izan zuen arrakastari segimena emateko asmoz, Ttipi-Ttapa Morea lasterketa antolatu dute Zaldibian, martxoaren 5erako. M-8aren atarian, emakumeen ahalduntzearen aldeko ekimena izango da, udalak eta Aske talde feministak antolatuta. Ttipi-Ttapa Moreko 5 kilometroko ibilbidea korrika nahiz oinez egin ahalko da, banaka bezala taldeka. 12 urtetik gorako neskek eta emakumeek parte hartu ahalko dute. Izena emateko epea igandera artekoa da.


Udazken kulturala

'Mendebaldeko Sahara: Zer gertatu da? Zer gertatzen ari da?' hitzaldia.


Iñaki Gonzalez Disc-Golf txapeldunarekin egon gara

Espainiako Disc Golf txapelketa irabazi eta orain kopa eskuartean duen Iñaki Gonzalezekin egon gara.


Aramaioko Argindar Banatzailerako lan eskariak aurkezteko epea hilaren 20ra arte luzatu dute

Argindar enpresaren kudeaketa eramango duen pertsona bat behar dute. Lan eskariak urtarrilaren 20ra arte egin daitezke Aramaioko Udalean edo Lanbide bitartez.

Aramaioko Argindar Banatzaileak lan eskaintza bat du. Enpresaren kudeaketa eramango duen pertsona bat behar dute. Eginbehar nagusia: kontabilitatea, zergak, fakturazioa, indarrean dagoen legedia betetzea, bezeroari arreta eskaintzea… izango da.

Lan eskariak urtarrilaren 20ra arte aurkez daitezke Lanbide bitartez, eskaintza zenbakia da 162021000184; edo, Udalera mezu bidez kurrikulumak bidalita: aab@aramaio.eus helbidera.

Epea: urtarrilaren 20a.


Aste honetako pilota partiden ordutegiak

Gaur eta larunbata artean Udaberri eta Gipuzkoako lau eta erdiko txapelketetako pilota partida ugari jokatu beharko dituzte Oteiza elkarteko pilotariek. Era berean, Gipuzkoako Herriarteko partidak bihar, ostirala, jokatuko dituzte bai eskuzkoek eta bai palistek.

Azkoitiko Oteiza Pilota Kirol Elkarteko pilotariek asteburu betea dute beste behin. Gaur eta larunbata artean Udaberri eta Gipuzkoako lau eta erdiko txapelketetako partidak jokatuko dituzte. Aldiz, bihar jokatuko dituzte Gipuzkoako Herriarteko partidak, eskuzko pilotariek nahiz gomazko palistek.

Gurea pilotalekuan gaur, osteguna, eta etzi, larunbata, jokatuko dituzte partidak. Hona hemen partida horien zerrenda:

Osteguna

19:00etan, infantilen lehenengo mailako eskuz binakako partida: D. Carbayeda eta I. Bastida - Bergara

Larunbata

10:00etan, infantilen lehenengo mailako eskuz binakako partida: O. Juaristi eta M. Alvarez - Oiarpe

15:30ean, alebinen lehenengo mailako eskuz binakako partida: P. Alkorta eta E. Ariztegi - Kuku

15:30ean, kadeteen lehenengo mailako lau eta erdiko final-laurdenetako partida: I. Egaña - Intsausti (Tolosa)

15:30ean, jubenilen lehenengo mailako lau eta erdiko final-laurdenetako partida: J. Etxaniz - Usabiaga (Murumendi)

15:30ean, nagusien lehenengo mailako lau eta erdiko final-zortzirenetako partida: A. Juaristi - Amiano (Tolosa)

Hona hemen partida guztien zerrenda:

Joan den asteko emaitzak, berriz, hona hemen ikusgai:


Hauek dira, gaur egun, Euskadin dauden erlijio ezberdinetako gurtzarako zentroak

Eliza katolikoak dira nagusi EAEn. Bigarren ebanjelikoak, Bilbon esaterako 35 daude. Eta hirugarren tokian meskitak daude, Gasteizen 10 dituzte.


Hodei Arrausik ekin dio Bilbo eta Glasgow arteko bidaiari, '0 isurketa' helburuarekin

12 egunetan 2.831 kilometro egingo ditu, bizikleta, trena eta ferrya erabilita; aurreikuspena da azaroaren 10ean iristea Glasgowra. Bidaia EITBren albistegi eta programetan, #EKIN_klima webgunean eta sare sozialetan jarraitu ahal izango dugu.

Larrialdi klimatikoaren aurrean eta Glasgowko COP26 goi-bileraren harira EITBk martxan jarri duen #EKIN_klima kanpainaren baitan, larunbat honetan Bilbo eta Glasgow arteko bidaiari ekin dio Hodei Arrausi kazetariak, "0 isurketa" lelopean.

Urriaren 30an EITBren Bilboko egoitzatik irten da Hodei, Glasgown egingo duten klima aldaketaren inguruko goi-bilerara azaroaren 10ean heltzeko. Hala, 12 egunetan 2.831 kilometro egingo ditu bizikleta, trena eta ferrya erabilita, eta asmoa da bidaian ahalik eta CO2 isurketa gutxien egitea. Sei bat atal bizikletan egingo ditu eta beste zazpi inguru, berriz, trenean.

Glasgowra iritsi bitartean, hainbat tokitatik igaroko da, tartean Hendaia, Nantes, Caen, Portsmouth, Totnes, Nottingham, Manchester eta Aberdeen. Bidaian zehar hiri handiak eta herri txikiak gerturatzen saiatuko da, klima-aldaketaren konplexutasuna agerian uzteko. Biodibertsitatearen krisia, krisi energetikoa eta krisi soziala ere jorratuko ditu, eta larrialdi egoera honi aurre egiteko lanean dauden proiektu eta pertsonak ere gertutik ezagutuko ditu.

Hodeik bidaiaren eguneroko kronika egingo du ETBko albistegietan, baita programetan, irratian eta webean ere. Bestalde, ibilbidean zehar Hodeik bost erreportaje egingo ditu, azaroaren 5tik 9era bitartean ikusgai izango direnak.

Bidaian lagun izango ditu Amane Iglesias kameraria eta Amaia Larruzea kazetaria, eta azken horrek bereziki publiko gazteenari hurbilduko dio ekimena, sare sozialen bidez. Hala, bidaiaren bitakora-digital bat egingo dute, eta #BilboGlasGOw! traola erabilita mundu osoari kontatuko diote bidaian gertatutakoa, ikusitakoa, ikasitakoa eta ezagututako jendea.

Bidaldiaren nondik norakoak mapa interaktibo baten bitartez jarraitu ahal izango ditugu, eta etapa bakoitzaren inguruko informazioa izango dugu bertan. CO2 isurketa zenbatekoa izan den erakutsiko du ere.

eitb.eus-ek webgune berezi bat du Glasgowko goi bileraren eta EITBren #ekin_klima ekimenaren inguruko informazio eta eduki guztiekin: eitb.eus/klima.

#EKIN_klima

EITBk bat egingo du larrialdi klimatikoaren gaiarekin udazken honetan, azaroaren 1etik 12ra egingo den Glasgowko goi bileraren karietara. Hala, komunikazio kanpaina berezi bat egingo du #EKIN_klima lelopean, hainbat ekimen sustatuz.

Klima-aldaketaren erronkari aurre egiteko kontzientziazio kanpaina eta ekimen sorta hau izango da Ikus-Entzunezko Taldeak guztioi eragiten digun kausa sozial horri egingo dion ekarpena. Hain zuzen ere, EITBk martxan jarritako #EKIN_ ekimenaren lehen kausa da larrialdi klimatikoa. Hala, euskal gizarteak dituen kezkei arreta berezia jarriko die Euskal Irrati Telebistak datozen hilabeteotan eta horretarako #EKIN_(+ kausaren izena) kontzeptua erdigunean duen egitasmoa jarri du martxan. Horren bidez, gure gizartean ekiteko beharra azpimarratu nahi du, gure gizartea eraldatu eta hobetzeko.


Eraso homofobo bat izan da Ondarretan

Igandean jazotako eraso homofobo baten berri eman dute sare sozialetan. Ondarretako hondartzan izan zen gertakaria, eta, salatu dutenez, lagun talde bat uretatik ateratakoan izan zen.

Komentario eta begirada batzuez gain, argazkiak egin zizkieten, eta, hori ikusitakoan, argazkiak egin zituenari hauek ezabatzeko eskatzera joan ziren. Surfa egitera zihoan gizon bat eztabaidan sartu zen “besteen jarrera defendatuz” eta hitzezko erasoekin. Salatu dutenez, behin baino gehiagotan esan zieten “Lesbiana putak”, “Nazka ematen duzue!”, “Okagura ematen duzue!”, “Ez zarete batere femeninoak!” eta “Puta zikinak!“.

Salatu dutenez, inguruan jende askok ikusi zuen erasoa, baina gazteek ez zuten “inongo babesik jaso”. Erasoa jasan dutenen arabera, ez da soilik eraso homofobo bat izan, “eraso lodifobo, matxista, putofobo, klasista, faxista izan zen”.

Azken egunetan izan diren beste eraso homofoboak izan dituzte gogoan, eta erantzuna emateko asmoz, ekimena egingo dute gaur, 15:00etan, Ondarretako hondartzan, Tenis elkartearen aldera ematen duen aldapan.


Istiluak Alemanian, ikatza ustiatzeko herri bat hustutzen hasi direnean

Polizia alemaniarra Lützerath herria husten hasi da gaur goizean, Garzweiler II meategian lignitoaren ustiapena areagotzeko, ingurumen-ekintzaileen erresistentziaren aurrean. Agenteei harriekin, pirotekniarekin eta molotov koktelekin egin diete harrera.


Olaizola IIak garaipena lortu zuen Rezustarekin eta bihar Salaberria goizuetarrak, Bilbon jokatuko du

Urtea ederki hasi dute Aimar Olaizola eta Rezustak, izan ere, asteazkenean 22 eta 19ko markagailuarekin garaipena lortu zuten, Peña eta Albisuren aurka. Bihar, Iker Salaberriak O.Etxebarriarekin bikote duela, Bilbon jokatuko du.

Ezin hobe hasi dute 2021garren urtea Olaizola IIak, eta Rezustak, asteazkenean lortutako garaipenarekin. 22 eta 19 egin zuten Peña eta Albisuren aurka, Eibarreko Astelena frontoian.

Goizuetarrak, paregabeko bikotea osatu zuen Rezustarekin, izan ere, hasieratik hasi baitziren tantoak bereganatzen: 3-0, 4-2, 5-4, 9-4, 11-6, 12-8, 14-9, 15-10 eta 17-11. Hala ere, Peña eta Albisuk indarrean jarraitu zuten, eta markagailuak 17-18 markatzen zuen. Partiduak aurrera egin ahala, Olaizola eta Rezustak, erreakzionatu ostean 22-19 amaitu zuten, 61 minututan 591 pilotakada on egin ostean.

Gaur jarraipena, jardunaldiak

Bigarren jardunaldi honek gaur jarraituko du, Joseba Ezkurdiak eta Ladis Galarzak Altunaren eta Mariezkurrenaren aurka, Bergarako pilotalekuan jokatuko duten partiduarekin. Ezkurdiak eta Ladisek porrot gogorra jaso dute astelehen honetan Irungo Uranzu pilotalekuan Elezkano eta Zabaletaren aurka 22-3 galduta.

Salaberriak, binaka bihar

Bihar arratsaldeko 17:00etan hasiko da Bilboko Binakako Txapelketako jardunaldia. Bilboko frontoian izanen da. Iker Salaberria hirugarrena izanen da, O. Etxeberriarekin batera. Goizuetarrak eta Etxebarriak, Dario eta Erostarbe izanen dituzte aurkari.


Arabako Auzitegiak berretsi egin du Iruña Veleiako iruzurra

Eliseo Gil arkeologoak eta Ruben Cerdanek epaiaren aurka jarritako helegiteak atzera bota ditu.

Arabako Probintzia Auzitegiak atzera bota ditu Eliseo Gil arkeologoak eta Ruben Cerdan ustezko fisikari nuklearrak Iruña-Veleiako aztarnategian egindako aurkikuntza faltsuen iruzurragatik ezarritako epaiaren aurka jarri zituzten errekurtsoak.

Bientzako kartzela zigorrak mantentzen dira, baina bi urte baino gutxiago dituztenez, baliteke espetxeratu behar ez izatea. Gainera, Eusko Jaurlaritzari eta Arabako Foru Aldundiari 36 euroko kalte-ordaina eman beharko diete hondatutako pieza bakoitzeko.

Gasteizko Zigor arloko 1 zenbakiko Epaitegiak bi urte eta hiru hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zion Eliseo Gili iazko urtarrilaren 10ean, iruzur-delitu jarraitu bat eta dokumentuak faltsutzeko delitu jarraitu bat egotzita, Iruña-Veleiako aztarnategian egindako aurkikuntza faltsuengatik.

Halaber, Ruben Cerdan ustezko fisikari nuklearra kondenatu zuten, aurkikuntzen ustezko benetakotasuna bermatzen zuten txostenak egin zituelako. Urtebete eta hiru hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, iruzur-delitu jarraitu batengatik, dokumentuak faltsutzearen delituarekin batera.


Mathieu van der Poelek irabazi du Glasgowko Munduko Txapelketa, erakustaldia eginda

Txirrindulari herbeheretarrak lehen aldiz eskuratu du garaipena errepideko Munduko Txapelketan, eta ortzadar maillota jantziko du hurrengo hamabi hilabeteetan. Wout van Aert belgikarra izan da bigarren, eta zilarrezko domina lortu du, eta Tadej Pogacar esloveniarrak erdietsi du brontzezko domina.

Mathieu van der Poel txirrindulari herbeheretarrak irabazi du, igandean, 2023ko Errepideko Munduko Txirrindularitza Txapelketa, Glasgown (Eskozia), lasterketan erakustaldia eginda; izan ere, bakarka helmugaratu da Van der Poel, eta minutu eta erditik gorako aldea atera die helmugaratu diren hurrengo ziklistei. Wout van Aert belgikarra izan da bigarren (zilarrezko domina), eta Tadej Pogacar esloveniarra sartu da hirugarren (brontzezko domina). Pogacarrek Mads Pedersen danimarkarra menderatu du hirugarren posturako esprintean. Horrenbestez, Van der Poelek lehen aldiz lortu du errepideko munduko txapelduna nabarmentzen duen ortzadar maillota.

Van der Poelek (28 urte) aurreneko aldiz bereganatu du urrezko domina Errepideko Munduko Txapelketan, baina, igandean lortutakoa zenbatuta, sei aldiz eskuratu du lehen postua Munduko Txapelketa batean, ziklo-krosekoa bost aldiz irabazi baitu. Otsailean, Hoogergeiden, ziklo-kroseko Munduko Txapelketan, Van der Poel eta Van Aert helmugaratu ziren, ordena horretan, aurreneko bi tokietan, baita 2015ean, 2019an eta 2021ean ere. 1985ean irabazi zuen azkenengoz Herbehereetako gizonezko txirrindulari batek Errepideko Munduko Txapelketa: Joop Zoetemelk mitikoa izan zen, eta Italiako Giavera del Montellon erdietsi zuen garaipen hura.

Van der Poelek Glasgown lortutako garaipena ikusgarria izan da, gogoan izateko modukoa. Amaierarako 22 kilometro geratzen zirela jo du erasoa; Alberto Bettiol italiarra zebilen ihes eginda pixka bat lehenago, eta herbeheretarrak Van Aert, Pogacar eta Pedersen utzi ditu atzean, baita Bettiol bera ere. 22 kilometro horietan, 1:37ko aldea atera dio Van Aerti; Pogacar eta Pedersen, berriz, 1:45era helmugaratu dira. Aurretik, helmugarako 16 kilometro falta zituztenean, Van der Poel erori egin da bihurgune batean; herbeheretarra, baina, segituan igo da berriro bizikletan, gogor jo du aurrera, eta ez die inolako aukerarik eman atzetik zituen aurkariei. Munduko txapeldun berriak Remco Evenepoel belgikarra ordezkatuko du tropelean ortzadar elastikoarekin.

Kirol arlotik kanpoko gertaera bat ere izan da lasterketan, Van der Poel nagusitu aurretik; izan ere, 40 bat minutuz eten dute proba, manifestari batzuen protesta dela eta. Helmugarako 190 kilometro falta zirenean, ordurako 80 bat eginda zituztenean, hainbat lagunek euren burua itsasi egin dute, itsasgarria erabiliz, errepidean, Carron Valley inguruan.

Eskoziako Poliziak ordubete baino gutxiago behar izan du errepidea husteko, eta bost lagun atxilotu ditu. This is Rigged ingurumen taldeak aldarrikatu du ekintza. INEOS petrolio enpresaren aurkakoa izan da protesta; INEOSek UCI WorldTour mailako talde bat babesten du, eta, besteak beste, Omar Fraile eta Jonathan Castroviejo dabiltza talde horretan. Tropelak irteera neutralizatua egin du, lasterketa berriro abiatzeko.

Etenaldi hori izan baino lehen, hamar bat txirrindulari zebiltzan ihes eginda. Lasterketa berriro abiatu denean, ordea, erritmoa bizitu egin da, eta hainbat ziklista ahalegindu dira aurrera egiten, Evenepoel, Van der Poel bera eta Neilson Powless estatubatuarra, tartean.

Jonathan Narvaez ekuadortarra helmugarako 42 kilometro falta zirenean erori eta gero, lau txirrindulari geratu dira buruan, eta Van der Poelek eskuratu du sari nagusia azkenean, helmugarako 20 kilometro pasatxo falta zirenean eraso jo eta aurrera eginda.

Errepideko Munduko Txapelketan parte hartu duten Euskal Herriko txirrindulariei erreparatuta, Alex Aranburu izan da onena; Ezkio-Itsasoko ziklista 19. postuan helmugaratu da, 08:30era, eta emaitza ona lortu du. Ion Izagirrek eta Xabier Mikel Azparrenek ezin izan dute lasterketa amaitu.

2023ko Errepideko Munduko Txirrindularitza Txapelketa: sailkapena

1 - VAN DER POEL Mathieu (Herbehereak) 6:07:27

2 - VAN AERT Wout (Belgika) +1:37

3 - POGACAR Tadej (Eslovenia) +1:45

4 - PEDERSEN Mads (Danimarka) d. b.

5 - KÜNG Stefan (Suitza) +3:48

6 - STUYVEN Jasper (Belgika) d. b.

7 - DINHAM Matthew (Australia) d. b.

8 - SKUJINŠ Toms (Letonia) d. b.

9 - BENOOT Tiesj (Belgika) d. b.

10 - BETTIOL Alberto (Italia) +4:03

19 - ARANBURU Alex +8:30


Albiste izango dira: Finantzen Euskal Kontseiluaren bilera, iraileko KPIa eta Urkullu-Escriva batzarra

Gaurkoan albiste izango direnen laburpena, hitz bitan.

Honako gai hauek hartuko dituzte gaur, urriak 14, hedabideetako lerroburu nagusiak:

- Finantzen Euskal Kontseiluaren bilera: Jaurlaritza eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiak biltzen dituen foroa gaur bilduko da Gasteizen. Ogasunek aurtengorako dituzten diru bilketaren zenbatekoa zehaztuko dute, eta 2023rako aurreikuspenak finkatu.

- Iraileko KPIa: Espainiako Estatistika Institutuak (INE) irailari dagokion kontsumorako prezioen behin betiko indizea jakinarazi du. KPI aurreratua hilabete amaieran ezagutarazi zuten, eta horren arabera, inflazioa % 9an kokatu zen, bigarren hilabetez jarraian jaitsita.

- Lehendakariaren eta Escriva ministroaren arteko bilera: Iñigo Urkullu lehendakariak Jose Luis Escriva Espainiako Gobernuko Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministroa hartuko du Ajuria Enean, buruzagi sozialistak Gasteizera egin behar duten bisita bat baliatuta.


Esne Bidearen erdiko zulo beltzaren irudia erakutsi dute

Sagittarius A* izena du eta Lurretik 27.000 argi urtera dago. Erraldoia da, lau milioi Eguzkiren parekoa.

Esne Bidearen bihotza erakutsi dute gaur: galaxiaren erdian dagoen zulo beltza. Sagittarius A* du izena (Sgr A*). Berez, zulo beltza ezin da ikusi, guztiz iluna baita —argia ere irentsi egiten du—, baina haren inguruko gas distiratsuak zulo beltzaren egituraren eta itxuraren berri ematen du: eremu ilun bat erdian eta eraztun distiratsu bat inguruan. Sagittarius A* erraldoia da: lau milioi Eguzkiren parekoa, eta 44 milioi kilometroko diametrokoa. Lurretik 27.000 argi urte ingurura dago. Gaurko aurkezpenean alderaketa bat egin dute: Lurretik Ilargian legokeen CD bat ikustearen parekoa da.

EHT Gertakizunen Ortzimuga Teleskopio taldeak egin du aurkikuntza, eta munduko hainbat lekutan aurkeztu du, aldi berean. The Astrophysical Journal Letters aldizkarian argitaratu dituzte ikerketaren emaitzak. Ez da teleskopio bakar batek ateratako irudia, munduko zortzi erradioteleskopioko sare batek lortutako datuekin osatutako irudia baizik. Zortzi erradioteleskopioen ahalmenak batu eta teleskopio birtual bat sortu zuten, nolabait esateko. 2017ko hainbat gautan behatu zuten Sagittarius A*, eta datuak pilatu zituzten. Munduko 80 ikerketa institututako 300 ikertzailek parte hartu dute. Aurtengo martxoan beste behaketa kanpaina bat egin zuten, eta 2017koan baino teleskopio gehiagok parte hartu zuten.

Zientzialariek ikusten zuten izarrek zerbait trinkoaren eta handiaren inguruan orbitatzen zutela, baina ikusezina zen ikertzaileentzat. Orain baieztatu dute Esne Bidearen erdiko elementu hori zulo beltz bat dela. Uste dute, gainera, galaxia gehienen erdian dagoela zulo beltz bat.

«Harritu egin gintuen ikusteak eraztunaren neurria zein ondo bat datorren [Albert] Einsteinen erlatibitatearen teorirarekin», azaldu du Geoffrey Bower EHT proiektuko zientzialariak. «Behaketa hauekin askoz ere hobeto ulertzen dugu gure galaxiaren erdigunean gertatzen dena, eta gehiago ezagutzen dugu zulo beltz erraldoi horiek nola elkar eragiten duten haien inguruarekin».

2019an, M87*

EHTk 2019ko apirilean erakutsi zuen zulo beltz baten lehen irudia: M87*, Messier 87 galaxiaren erdian. Bi galaxien itxura oso antzekoa da, baina Sagittarius A* M87* baino mila aldiz txikiagoa da. «Bi galaxia motak guztiz ezberdinak dira, bi zulo beltzen masak oso ezberdinak dira, baina zulo beltzen ertzaren inguruak oso antzekoak dira», zehaztu du Sera Markoffek, EHTko Zientzia Batzordeko presidenteordeak.

Zailagoa izan da Sagittarius A*-ren irudia lortzea M87*-rena lortzea baino, Sagittarius A* Lurretik gertuago badago ere. Bi zulo beltzen inguruko gasa abiadura berean mugitzen da, ia argiaren abiaduran; baina M87*-n egunak eta asteak behar ditu zulo beltzak inguratzeko, eta minutuak, berriz, Sagittarius A*-ri itzuli bat emateko. «Ondorioz, Sagittarius A*-ren inguruko gasaren distira eta eredua oso azkar aldatzen ziren, EHTko ikertzaileek behatzen zuten bitartean», Chi-kwan Chan ikertzailearen arabera. Zailtasuna hobeto ulertzeko: «Bere isatsari segika ari den txakurrari argazki garbi bat ateratzen saiatzea bezala izan da». M87* errazagoa eta egonkorragoa zen.


Gau beltza ospatu dute Berako Labiaga Ikastolan ere

Berako Labiaga ikastolako gau beltza zoragarria izan da. «Jende andana elkartu gara, haurrak, gazteak, helduak…Euskal Herriko ohitura jarraituz, mozorro egokiak jantzi, eta beldurrak eta izpirituak uxatzeaz gain, neguari ongi etorria eman diogu».

Ikastolan elkartu ziren, eta ongi girotu ondoren, herrian barrena eskatzen ibili ziren. Zoko ilunetan kalabazak zeuden, baita eskatu beharreko lekuetan ere. Bidean, iluntasunean, beldurra sumatzen zen baina taldean eramangarria izan zen. Bertzalde, izpirituek beraien berri izateko, txistularien laguntza ere izan zuten eta «haiek uxatzen lagundu digute».

Geldialdi batean, amatxi zahar batek ipuin bat kontatu zien: «Denak adi-adi egon gara, ipuinarekin gozatu eta emandako mezua ongi barneratu dugu. Haurrez gain helduek ere gozatu dugu».

Amatxiren ahotik ipuina aditzen.

Etxeetan eskatzeko borobil haundia egin eta denek abestu zuten. Etxeetako nagusiek ere arropa berezia jantzia zuten. «Hagitz esku zabalak izan dira gurekin eta gure erranak ongi aditu ondoren jatekoa eman digute. Ikastolara itzuli garenean, gure beldur handiak eta ttikiak, erre eta gaztain jateari ekin diogu», ikastolatik jakinarazi dutenez.


EHUk unibertsitatearen barnealdean maskara «arduraz» erabiltzea gomendatu du

EHUn ez da derrigorrezkoa izango maskararen erabilera, baina gomendatu dute partekatutako instalazioetan maskara erabiltzea, aireztapena eta segurtasun distantziak bermatuta ez badaude. Ez du baztertu lanpostu batzuetan maskara janztea derrigortzea.

Gaurtik aurrera, Hego Euskal Herriko barrualdeko leku gehienetan ez da derrigorrezkoa izango maskara erabiltzea, ezta EHU Euskal Herriko Unibertsitatean ere. Unibertsitateak arau berria errespetatuko du, baina gomendatu du maskara «arduraz» erabiltzeko unibertsitateko barnealdeko espazioetan, 2021-2022ko ikasturtea amaitu arte bederen. Hori horrela, unibertsitateko erabiltzaileek partekatzen dituzten barnealdeko espazioetan maskara erabiltzeko gomendioa egin dute, betiere, distantzia eta «aireztapen egokia» bermatu ezin badira.

Maskara derrigortuko ez badute ere, bestelako segurtasun neurriei eutsi asmo die EHUk. Hala adierazi du ohar bidez: «Euskal unibertsitate publikoak lokalen eta barruko gelen aireztapenerako indarrean dauden protokoloei eusten die, baita higieneari dagozkion neurriei ere».

Gaur-gaurkoz, EHUk ez du zehaztu langileek maskara jantzi beharko duten ala ez. Osasun agintarien esanen eta argitaratuko dituzten arauen zain daude. Behin horiek aztertuta, ez dute baztertu kasu batzuetan maskararen erabilera derrigortzea: «Unibertsitateak lanpostu, funtzio edo egoera pertsonal jakin batzuetan maskara erabiltzea erabaki ahal izango du, kasu bakoitzean aplikatzekoa den laneko arriskuen prebentzioari buruzko araudian ezarritako irizpideei jarraituz».


«Hamabi urtez lehengusuak sexu abusuak egin zizkidan»

Sexu abusuak jasan zituenetik 25 urtera, eraso haiek berarengan utzi zuten eta duten arrastoaz solastatu da eskualdeko herritar bat Ttipi-Ttaparekin. Egin ziotenak «inguruan» biktima gehiago badirela ohartzeko bide eman dio, eta laguntza eskatzeko eta salatzeko deia egin du

«Zazpi urte nituen, amatxiren etxeko komunean ni baino zaharragoa zen lehengusua laztantzen hasi zitzaidanean. Ilea, aurpegia eta besoa ukitzen hasi zen lehenbizi, eta gero bularra, gonaren azpitik eskua sartu eta izterra, izterretik goiti... ». Huraxe izan zen hasiera, hamabi urtez jasan zituen erasoen hasiera. Ez du bere egiazko izenik eman nahi izan, ez nongoa den erran nahi izan ere, baina ez da urrutikoa. Ttipi-Ttapak hartzen duen herri batekoa da. Sexu erasoen biktima izan zen hamabi urtez, eta «erasotzailea etxean nuen».

Urte luzez isilpean eduki du haurtzaroko mina. 25 urte behar izan ditu barrenak hustu eta abusu haiek berarengan utzi zuten eta duten arrastoaz solas egiteko: «Gaur, ia 25 urtez isilik egon ondotik, zer pasatu zitzaidan kontatzera ausartu naiz». Hori ez dela bidea onartu du: «Gaizki egin nuen inori deus ez erranda, ikaragatik eta familia ez zatitzeko eta familiakoei minik ez ematearren gelditu nintzen isilik. Baina zer pasatu zen nire minarekin? Niri eragindako guztia zer?».

Haurtzaroan hasi

Amatxiren etxeko komunean hasitakoak amatxiren egongelako sofan izan zuen segida: «Eskolatik ateratakoan, lehengusuak amatxiren etxera joaten ginen bazkaltzera. Egun hartan, lehengusuak komunera laguntzeko eskatu zidan eta bere gauzak egiten ari zen bitartean, ni laztantzen hasi zen. 'Ze arraro' pentsatu nuen, eta hasieran laztanekin gustura sentitu nintzen. Baina aldi berean, ez nuen entenditzen hainbertze miresten nuen lehengusua zer egiten ari zen».

Handik guttira egoera berdintsua sufritu zuen: «Amatxiri sukaldea biltzen lagundu genion eta sofara joan ginen telebista ikustera amatxik kafesnea hartu bitartean. Hotz egiten zuen eta manta gainean paratu genuen». Ez du atzendua lehengusuak egin ziona: «bat-batean, eskuin aldetik, laztantzen hasi zen. Eskua lehenbizi, besoa eta bular aldea gero...». Handik aitzinerakoa maiztasunez errepikatzen zen kontua bihurtu zen: «astero pasatzen zen». Eta orain, heldua denean eta gauzak garbiago ikusten dituenean, ttikia zela lehengusuak hala «erabili» izana gogor salatu nahi izan du: «Aunitz maite ninduela erraten zidan, 'Zeinen polita zaren', 'Nire lehengusina maitagarria zara'... Hitz gaizto horiek erabilita burua jaten dizute. Izugarria da ttikiak garenean, haurtzaroko inozentzia horrekin, nola erabiltzen ahal gaituzten erasotzaileek».

Eta nerabezaroan segitu

Koskortu zen, baina erasoek ez zuten etenik izan eta haurtzaroko inozentzia gibelean utzita, «ikara» sentimendua nagusitu zitzaion. Lehengusuak erasoak «normaltasunez egiten zituen». Eta areago, hasierako ukituak gehiagora joan ziren. «12-13 urterekin etxean bakarrik gelditzen nintzen aldiro etxean agertzen hasi zen». Egun haietako batean, «gurasoak kanpoan zeudela eta etxean bakarrik gozatzen ari nintzela, tinbrea jo zuen. Bera zen, lehengusua, lantxo bat egiteko laguntza eske etorri zitzaidan». Baina gehiago izan zen: «Lan hura egiten ari nintzen bitartean, ukituak, muxuak... hasi ziren. Nik ez nuen nahi –hori azpimarratzea nahi du–, eta alde batera egiten nintzen, baina gero eta gehiago hurbiltzen zen niregana, paretaren kontra gelditu nintzen arte». Gaizki sentitu zen: «'Hau zer da?' galdetzen nion neure buruari. Eta berak 'mugitzen bazara makurragoa izanen da' erran zidan. Eta hantxe gelditu nintzen, mugitu gabe, geldi-geldirik bera nazkatu zen arte. Berak nahi izan zuenean lasai ederrean joan zen».

Erasotzailea «lasai» baina bera ez, «ni negarrez hasi nintzen, maite ninduela pentsatzen nuen, aldiro hori errepikatzen zidalako, baina ez nuen deus ere entenditzen».

Behin eta berriz

Ez zen behin bakarrik pasatu: «Behin, bi aldiz, hiru aldiz... Aunitzetan gertatu zen. Ez dakit nola jakiten zuen etxean bakarrik nintzela, eginahalak egiten nituen enteratu ez zedin, baina hantxe agertzen zen...». Momentu haietan «ikara» eta «itxaropena» nahasten zitzaizkiola ere aitortu du: «Alde bate-

tik, ikara sentitzen nuen eta ez nuen berarekin egon nahi izaten, baina bertzetik, beti banuen bisitan etortzen zenean deus eginen ez zidanaren esperantza. Ez nintzen atea ireki gabe uzteko gai izaten, hainbertze aldiz erraten zidan maite ninduela...». Baina horretan gelditu zen kontua, «ez zen halakorik gertatu, eta segitu zuen».

Hilabeteak joan eta etorri, noiznahi atean zoritxarreko «din-don» hotsa eta zoritxarreko bisita. Erasotzailea berriz etxea, lasai ederrean. «Egun haietako batean, solastatzera zetorrela erran zidan. Baina buruko mina hasi zitzaiola eta ilunpetan ohatzean etzanda jarri behar zuela erran zidan. 'Ederki. Segi lasai' erantzun nion. Baina bere ondoan jartzeko eskatu zidan eta betikoan hasi zen: nire gainean jarri eta eskua han, eskuan hemen, eskua hanka tartean, muxuak...». Halakoetan ezin erreakzionatuz gelditzen zela kontatu du, «geldirik, izoztuta bezala. Uste nuen mugituz gero okerragoa izan zitekeela, kontra egiten banion kolpe bat emanen zidala pentsatzen nuen. Ni baino zaharragoa eta handiagoa zen eta ttiki eta gutti ikusten nuen neure burua bere ondoan».

Azaldu duenez, halako egoeratan «minik ez egiteko utzi egiten duzu, indarrez deus egin ez dezan onartu, baina hagitz gogorra da eta hagitz-hagitz gaizki sentitzen zara». Sentitzen eta desiratzen zuen bakarra «agudo pasatzea» izaten omen zen. «Gustatzen zitzaidan galdetzen zidan, eta ez nintzen deus errateko gai izaten». Gehiago ere kontatu du: «Barrenak nahasten zitzaizkidan. Alde batetik, badakizu hori ez dagoela ongi, baina bertzetik, maite zaituela erranez burua jaten dizutenez...».

Isilpean

Kontatu duenez, «penetraziorik ez zidan egin, baina ukituak eta sexu orala etengabekoak ziren. Batez ere sexu orala eginarazten zidan». Ordurako ez zen haur mukizua, «banuen egiten zidanari izena paratzen hasteko adina, banekien hura zer zen». Baina lehengusuari kontra egitera ez zen ausartu, ezta inori kontatzera ere. «Norbaiti erran beharko niola pentsatzen nuen, baina sinetsiko ote zidaten? Sinetsiko ote zidaten zalantza nuen, eta kontatuta familia zatitu eta izorratuko nuela pentsatu nuen. Ez nuen balorerik izan». Horren ondorioz, «familiarekin gero eta guttiago egon nahi nuen. Babesa lagunen artean bilatu behar nuela pentsatu nuen, baina lagunei deus erran gabe, lotsa sentitzen nuelako». Hala, «atzentzea eta irenstea» bilakatu zen bere helburua.

Horrela segitu zuen 18 urte egin zituen arte, «erasoak hasi eta 12 urtera, berriz nire etxera etorri, atea jo eta ez dakit nondik ateratako indarrarekin nahikoa zela, nire bizitza izorratzen ari zela eta bakean uzteko erratera ausartu nintzen arte». Aitortu du, hura errateko momentuan «urduri» sentitu zela, «dardarka eta ikaratua» eta, are gehiago, «momentu batez hura nire azkena zela ere pentsatu nuen». Baina ezinaren ezinez, aski zela bota zion: «Ezin nuen gehiago hura aguantatu» eta «direnak eta ez direnak erran nizkion, dena kontatuko nuela erranez mehatxatu ondotik, pikutara bidali nuen».

Huraxe izan zen azkena, «zorionez etxeko tinbrea aditu nuen azken aldia». Handik aitzinera «guttitan» ikusi zuen erasotzailea, «familiako bazkarietan ikusten nuen, eta tokatu izan garenetan deus pasatu ez balitz bezala jokatu izan du, baina niri, bera ikusita, barrenak ederki nahasi izan zaizkit».

Urteetako zama bizkarrean

Arantza, ordea, barrenean sentitu du geroztik. «Sexualitatean ez naiz libre sentitu» eta «berari kontra egin eta kontatu ez izana» ere barrenean iltzatuak izan ditu. Hala ere, duela zenbait urte, 35 bat urte zituela, erasotzailearen anaiari kontatzea erabaki zuen, eta neurri batean «bakea» sentitu omen zuen: «Eskuak burura eraman zituen baina ez nuen espero nuen babesik izan, eta horretan gelditu zen dena». Geroztik «gaia ez dugu berriz atera», gaineratu du.

Lehengusuari ez ezik, izebari eta gurasoei kontatzea ere pentsatu izan du «baina horrenbertze denbora pasatu ondotik, lehengusuaren erreakzioa ikusita eta min emateko ikaraz azkenean isilik gelditzea erabaki izan dut».

Laguntza eskatzeko deia

Bere hitzetan, «bertze pauso bat» izan da Ttipi-Ttapari kontatzea, «honi buruz solastatzea aunitz kostatzen» baitzaio. Azaldu duenez, «urteak eman ditut sexu abusuei buruz solastatu gabe, baina Nafarroako Gobernuko Genero Indarkeriaren Biktimei Arreta Integrala emateko Lantaldearen (EAIV) laguntza hartzen hasi naizenetik, barrenean dena mugitu zait eta kanporatzeko beharra sentitu dut».

Berari gertatu zitzaionak «kasu gehiago badirela ohartzeko» bide eman dio, dioenez, «inguruan ere bai». Eta horregatik, berak bizi eta sufritu zuena ez diolako inori desio, horrelako egoeran dagoenari mezu argia luzatu nahi izan dio: «Hagitz garrantzitsua da laguntza eskatzea. Nahiz eta ikara eta lotsa sentitu, eskatu laguntza gurasoei, medikuari, eskolako orientatzaileari, lagun baten amari... Baina eskatu laguntza. Nik dena gorde nuen eta horrekin bizitzea tokatu zait. Ez egin hori, zu izanen zara galtzaile eta erasotzaileak gauza bera egiten segitzen ahal du bertze batekin, eta bertze baten bizitza izorratuko du».

Helduengan ere arreta jarri du: «Adin batean ez da erraza, baina ttikitatik haurrekin solas egin behar dugu, eta gauzak kontatzeko konfiantza ematen saiatu behar dugu. Sexua ez dadila gai tabua izan. Niri horrek huts egin zidan, nire etxean ezin zen naturaltasunez solastatu». Horren harira ohartarazpen hauxe egin du: «Lotsa dela, epaitua izateko ikara dela eta horrelako gauzak aitortzea, are gehiago etxeko norbait denean, hagitz-hagitz zaila dela kontuan izanda, atera kontuak biktimak nolako bizia izaten ahal duen eta zer sentitzen ahal duen».

2019an genero indarkeriari lotutako 20 salaketa aurkeztu zituzten eta 2020an 34. Salaketa kopuruek nabarmen egin zuten goiti.

2020ko urtarriletik 46 salaketa

Nafarroako Berdintasunerako Institutuko Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Atalak Ttipi-Ttapari emandako datuen arabera, 2020ko urtarriletik 2021eko irailera, genero indarkeriari lotutako 46 salaketa aurkeztu dituzte eskualdean.

Erasotzaile gehienak 41-50 urtekoak

46 kasuetatik 16tan erasotzaileak 41 eta 50 urte bitartekoak izan dira (% 34,8); 21-30 urtekoak % 19,6 dira; 51-60 urtekoak % 17,4; 31-40 urtekoak % 10,9; 61 urtetik goitikoak % 8,7 eta 20 urtez azpikoak % 4,3. Bi kasutan erasotzailearen adina ez dago zehaztua.

Bereziki eraso fisikoak eta psikikoak

Aurkeztutako salaketa gehienetan biktimek eraso fisikoak eta psikikoak, biak, edo psikikoak jasan dituzte. Psikikoak eta fisikoak izan dituztenak % 39,1 dira; eta psikikoak jasan dituztenak bertze horrenbertze (% 39,1); urruntze agindua urratzeagatik aurkeztutako salaketak % 17,4 dira eta sexu erasoak egin dizkiotenak % 4,4.

Biktima gazteak

30 urtez beheitikoak dira salaketa aurkeztu dutenen % 36,9. Zehazki, biktima gehienek 21 eta 30 urte bitartean dituzte (% 30,4). Horren ondotik 31-40 urtekoak daude (% 19,6); 51-60 urtekoak (% 17,4) eta 41-50 urtekoak gero (% 15,2); 61 urtetik goitikoak % 10,9 dira eta 20 urtez beheitikoak salaketa aurkeztu dutenen % 6,5.

Erasotzaileen ia erdia bikotekidea

Aurkeztutako salaketetan biktimen % 45,7k adierazi du erasoak bikotekideak egin dizkiola. Kasuen % 37 bikotekide-ohiek egindako erasoei dagokie. Biktimak eta erasotzaileen artean harremanik ez den kasuetan salaketa aurkeztu dutenak %6,5 dira; familiakoengandik erasoa izan dutenak % 4,3 dira eta berdin bertzelako harremanen bat zutenen aldetik erasoa izan dutenak (% 4,3). Eraso bat etxe bereko bertze norbaitek egindakoa da (% 2,2).


Zumaiako 500 ikasle inguruk parte hartuko dute Zumaia Ezagutzen programa didaktikoan 2022-2023 ikasturtean

Zumaiako Udalak antolatu du Lehen Hezkuntzako 3. eta 4. mailako eta DBHko 1. eta 2. mailako ikasleentzat. Zumaiako Institutuko, Zumaiako Herri Eskolako, Zumaiena Ikastetxeko eta Oikiako Herri Eskolako ikasleek parte hartuko dute, eta Arazi enpresako hezitzaileen laguntzarekin burutuko da.

Zumaia Ezagutzen programa didaktikoa prestatu du Zumaiako Udalak 2022-2023 ikasturterako, eta Arazi enpresako hezitzaileek lagunduko dute hori burutzen. Hain zuzen, Arazik prentsa oharrez jakinarazi du herriko 500 ikasle inguruk parte hartuko dutela programan: Lehen Hezkuntzako 3. eta 4. mailako eta DBHko 1. eta 2. mailako ikasleentzat dira saioak, eta Zumaiako Institutuko, Zumaiako Herri Eskolako, Zumaiena Ikastetxeko eta Oikiako Herri Eskolako ikasleek egingo dituzte ekintzak.

Arazik zehaztu duenez, "herriko ezagutza bermatzeko helburuarekin", lau atal izango ditu programak, eta ikasturtean zehar Zumaiak bizi izan duen bilakaera aztertzeko hainbat ekintza egingo dituzte ikasmailaz ikasmaila, "ikasleen adinaren arabera egokitutako jarduerak bideratuz".

Mailaz maila, honako ekintzak egingo dituzte Zumaia Ezagutzen programan parte hartuko duten neska-mutilek:

LH 3. mailako ikasleek Argazki Rallya jarduera landuko dute. Unitate horren bitartez, Zumaiako azken ehun urteotako historia ezagutuko dute partaideek. Horretarako, taldeka bildu eta, herriko hainbat auzo eta txokotan ateratako argazki zahar eta berrietan oinarrituz, azken ehun urteotako historiaren zergatiak aztertuko dituzte. Unitatearen garapenean zehar, argazki berriak ateratzeaz gain, gune horien inguruko dokumentazioa aztertuko dute ikasleek.

LH 4. mailako ikasleek Denboraren Bila jarduera garatuko dute. Horri esker, ikasleek Zumaiako historian barrena bidaia egingo dute, Zumaiak hiri-gutuna eskuratu zuenetik gaurdaino, beti ere ingurumenarekiko ikuspegian oinarrituz eta Zumaian eman diren aldaketak aztertuz. Jarduera horri girotze saio baten bitartez emango diote hasiera ikasgelan. Bigarren elkargunea, ordea, Amaia plaza izango da, bertatik abiatuko baitute Zumaiako historian zehar taldeka burutuko duten bidaia.

DBHko 1. eta 2. mailako ikasleek Zumaia eta Artea unitatea landuko dute. Jarduera horretan zehar, Zumaiako historiaren garapena ezagutu eta herriko eraikin esanguratsuenak aztertuko dituzte, haien testuinguruetan eta ezaugarrietan sakonduz. Horrenbestez, eraikin bakoitzaren sorreraren zergatia ezagutarazteaz gain, geroztik izandako erabileren inguruko hausnarketa bultzatuko da. Bestetik, arte garaikideari tartea zabaldu eta azken urteotako herriko hainbat artisten berri izango dute ikasleek.

DBHko 1 eta 2. mailako ikasleek Ontzigintza Zumaian unitatea ere landuko dute. Jarduera horretan, besteak beste, Zumaiako herrian aspalditik ontzigintzak izandako garrantzia, garai bakoitzarekin loturiko ezaugarriak eta egungo egoera aztertuko dute ikasleek.


Afganistanen bizi den egoerari buruzko erakunde adierazpena onartu dute

Amasa-Villabonako udalean ordezkaritza duten alderdi politiko guztiek aho batez onartu dute EAJ alderdiak Afganistanen bizi den egoeraren inguruan aurkeztutako erakunde adierazpena, irailaren 14an egindako Tokiko Gobernu Batzarrean.

Adierazpen horretan, Amasa-Villabonako Udalak hainbat eskaera egiten dizkie Eusko Jaurlaritzari, Europar Batasunari eta Espainiar Gobernuari.

Besteak beste zera eskatu du udalak: estatuak harrera egiteko dituen plaza libreak Afganistango errefuxiatuentzat erabiltzea; Eusko Jaurlaritzak 2018. urtetik bultzatutako SHARE proposamena Europako agendan txertatzea; babes komunitariorako programak sustatzea; Euskadin bizi diren 45 afganiarrekin harremanetan jarriz familia elkarketak erraztea; eta errefuxiatuentzat igarobide seguruak sortzea.


Gure Zirkua atontze betean dira

Karpa erraldoia egokitzen hasiak dira. Ostiralean eskainiko da estreinako emanaldia.

Usurbilen tokia hartzen hasi da Gure Zirkua. Astearte honetan ateratako argazkia duzue albiste honi atxikitakoa, Urbil pareko aparkalekuan. Hortxe kokatuko da Euskal Herriko ikuskizun ezagunena. Bertan agurtuko du bere seigarren bira arrakastatsua, ostiral honetan, azaroaren 3an hasi eta hilaren 18ra arte. Bitarte horretan hamabi emanaldi eskainiko dituzte. Ikuskizunoz gozatzeko sarrerak gurezirkua.eus atarian eskura ditzakezue. Azaroaren 5eko emanaldikoak jada agortu direla berri eman dute.

Egun eta orduotarako programatu dituzte ikuskizunok:

-Azaroak 3, ostirala: 19:00.

-Azaroak 4, larunbata: 16:30/19:00.

-Azaroak 5, igandea: 17:00 (sarrerak agortuak).

-Azaroak 10, ostirala: 19:00.

-Azaroak 11, larunbata: 16:30/19:00.

-Azaroak 12, igandea: 12:00/17:00.

-Azaroak 17, ostirala: 19:00.

-Azaroak 18, larunbata: 16:30/19:00.

Gure Zirkua

Harrera jendetsua izan ohi du, Gure Zirkuak bisitatu dituen Euskal Herriko txokoetan. "Nortasun berezi, xelebre eta irribarretsua duten artistez osatutako konpainiak ezinezkoarekin jolas egin asmo du, eta beren ametsetako ikuskizuna eskaini. Beren arte eskuzabal eta herrikoia erakutsi nahi digute. Beren lanbidea, edertasuna eta ausardia elkarbanatu nahi dute herri osoarekin, adin eta maila guztietarako herritarrekin", hala aurkeztu digute Gure Zirkua bere sustatzaileek.

Iragarria dutenez, "Gure Zirkuan sinetsi ezin dena gozatuko dugu; eta karpa barruko giroa osatuko duten orekarekin, indarrarekin, arriskuarekin, trebetasunarekin eta pozarekin harrituko gara".

Sarrerak eta informazio gehiago, gurezirkua.eus atarian.


Ate irekiak

Danena futbol taldeko ate irekiak. 2010-2013 urte artean jaiotakoei zuzendurik. Bertaratu eta entrenamendu batean parte hartzeko gonbita.