Berako XV. Mendi Maratoi Erdia apirilaren 14an eginen dute

Hamabosgarren urteurrena haurren lasterketarekin, dokumentalarekin eta solasaldi batekin ospatuko du Manttalek asteburu osoan

Manttalek apirilaren bigarren asteburuan Berako Mendi Maratoi Erdiaren 15. urteurrena ospatuko du, ortziralean hasi eta igandean bukatuko diren hainbat ekintzarekin.

Apirilaren 12an, ortziralea, 19:30etik aitzinera, Berako kultur etxean Josep Serra eta Ibon Cormenzanaren ‘El hombre que empezó a correr’ dokumentalaren emanaldia eginen dute. Filmak Cormenzanaren prestakuntza erakusten du Montblanc-eko Ultra Trail-erako, baina aldi berean Etiopian ur edangarria lortzeko putzuak sortzen ari den proiektu sozial baten garapena kontatzen du. Sarrera doakoa izanen da, baina borondatez emandako dirua jasoko da putzu hauen eraikitzean laguntzeko.

Ekintzek larunbat arratsaldean segituko dute Matzada futbol zelaiaren inguruan eginen diren haurren lasterketekin. Izen ematea, doakoa, Manttaleren webgunean egin daiteke (www.manttale.com) eta aldez aurretik apuntatzen diren guztiek poltsa bat jasoko dute opari eta oroigarri batekin. Lasterketak 16:00etan hasiko dira eta adinen arabera banatuko dira hauen luzerak.

Larunbat arratsaldean ere kultur etxean, 19:00etan, Iker Karrera mendi korrikalariaren solasaldia izanen da. Amezketako atletak goi-mailako txapelketak utzi zituen joan den urteko abuztuan, baina palmares zabala du hainbat ultra trailetan lortutako garaipenekin, bertzeak bertze, 330 km luze den Tor des Geants mitikoa, eta Montblanc-eko Ultra Trailean zenbait podio izanik.

Solasaldia Unai Ugartemendia kazetariak moderatuko du “Eta zergatik ez dena kontatu?” titulupean.

Oier Ariznabarreta faborito

Igandean, Berako Mendi Maratoi Erdiaren 15. edizioa ospatuko da. 525 dortsalak 8 ordutan bukatu ziren, eta beraz bertze urte batez inskripzioen kupoa bete da. Oier Ariznabarreta, duela gutxi izan zen Sara Korrikaren irabazlea, bere seigarren garaipen segidan lortzen saiatuko da, aurtengo edizioan parte hartuko duten Beñat Katarain, egungo Nafarroako Mendi lasterketa zirkuituaren irabazlearen, eta zenbait urteren ondotik Berara bueltatuko den Walter Becerra-ren aitzinetik. Emakumezkoen kategorian, Oihana Kortazar bueltatuko da, 2009, 2011 eta 2013an irabazle izandakoa, eta azken Donostia-Hondarribia Talaia Bidearen irabazlea.

Bertze urte batez parte hartuko duten emakumeen errekorra hautsiko da, 70 baino gehiagorekin, eta hauetatik 10 Berakoak izanen dira.

Gazte Traila igandean

Manttalek Gazte Traila antolatuko du bertze urte batez, 14 eta 17 urte arteko gazteentzat.

Froga, 6 kilometro eta 460 metroko desnibelarekin, maratoi erdiko irteeraren ondotik hasiko da, eta bukaera Ibardingo meta bolantean izanen du. Korrikalariak Berara bueltatu ahal izanen dira antolakuntzak jarritako furgonetetan. Izen-ematea, 5 euroren truke, lasterketaren egunean bertan egin ahal izango da Berako kiroldegian.

Lyme gaixotasunaren elkartearekin elkarlana

Manttalek Berako Mendi Maratoi Erdiaren eguna erabili nahi du Lyme eritasunaren aurka borrokatzen ari diren gaixo eta familiarrei elkartasuna luzatzeko.

Korrikalari guztiek poltsan triptiko bat jasoko dute gaixotasun hau saihesteko aholku eta jarraibideekin, gainera izen emateen mahaian informazio gehiago kontsultatu ahalko da. Aldi berean, egunean bertan Euskadiko LYME gaixotasunaren elkarteak stand bat jarriko du irteera ate helmuga eremuan, eritasun honi buruzko informazioarekin.

Manttalek mendi inguruan ekintza aunitz egiten dituenez, eta Lyme gaixotasuna horrelako lekuetan har daitekenez, ideia ona iruditu zaie jende askorentzat ezezaguna den eritasun hau dituzten gaixoak eta haien familiak laguntzea.

Boletoen salmenta

2018an bezala, aurten ere Isabako Txapatera landetxean lau pertsonentzako asteburuaren zozketarako boletoak salduko dira. Boletoak 2 eurotan, Agara Prentsan, Pikabea Harategian eta Botxo ostatuan erosi ahalko dira. Lasterketaren asteburuan dortsalen bilketaren gunean ere salduko dira.

Lasterketa ikusteko ibilaldiak

Lasterketaren egunerako bi ibilaldi antolatu dira korrikalarien ibilera ikusteko. Lehenengo ibilaldia 08:30ean aterako da irteera gunetik Larun aldera, eta 14 kilometroko luzera izanen du. Ordu erdi beranduago, 09:0e0tan, bigarren ibilaldia irtengo da, Landagaitara, 10 kilometrokoa.


Baztarrika eta Lakuntza txapeldunak

Asteburuan Nafarroako Kirol Jokoen Pilota Txapelketako finalak jokatu ziren Lizarran. Haurren mailako Eskuz Binakakoan, 2 mailako 2. faseko txapeldunak izan ziren Arbizuko Aldabide taldeko Hasier Baztarrika eta Xabi Lakuntza. Finalean, 18 eta 13 irabazi zieten Erreka klubeko Salaberriari eta Garañori.


Laugarrena, Seguran

Gipuzkoako Kopa jokatzen ari dira bolari hernaniarrak, eta bihar dute azkenaurreko tiraldia, Seguran.


Zarauzko kale batzuk urez gainezka

Arratsaldeko euri zaparrada bortitzaren ondorioz, Zarauzko kaleren bat edo beste urez gainezka geratu da. Herrikobarra kalea izan da horietako bat, Urola Kostako Hitzaren erredakziora bidali duten argazkian ikus daitekeen moduan.


Kanpezuk Israelen aurkako boikot kanpainarekin bat egin du

Udal Batzarrean Kanpezuk nazioarteko BDZ kanpainarekin bat egitea onartu du, ondorioz, Araban Israelgo "apartheid erregimena" modu ofizialean errefusatu duen lehenengo Udala izan da.

Kanpezu izan da BDZ (Israelen aurkako Boikot, Desinbertsioak eta Zigorrak) kanpainari atxikimendu ofiziala adierazi dion Arabako lehenengo Udala, Kaixo talde independientearen bozkekin (5 zinegotzi) eta EAJkoekin (4 zinegotzi). "Ondorioz, udalerriak Israelgo erakundeekin, haren ordezkariekin zein haren apartheid politikak sustatzen dituzten erakunde edo norbanakoekin balizko edozein harreman eten eta galerazi egin du, dela arlo administratiboan, dela ekonomia arloan, dela kultura arloan". Gainera, datozen egunotan Israelek Espainiar estatuan duen enbaxadari mozioaren emaitza bidaliko diotela iragarri du Kanpezuko Udalak.

Ildo horretan, azken asteetan eskualdeko eragile ezberdinek prestatutako egitarau zabala gauzatu dute Mendialdean, Palestinako egoera eta BDZ mugimenduaren ibilbidea auzotarren artean gizarteratzeko. Hamaika ekitaldi prestatu dituzte eta ekainaren 10ean, esaterako, bukaerako jaialdia egingo dute. Egunotan ere Palestinari begira argazki erakusketa ikusi ahal izango da Kanpezuko Gure aretoan.

BDZ mugimendua

BDZ mugimendua (Israelen aurkako Boikot, Desinbertsioak eta Zigorrak) 2005ean jarri zuten Palestinan abian, eta 80ko hamarkadan Hego Afrikako apartheid erregimenaren aurka antolatutako nazioarteko boikot kanpaina du eredu. Okupazioaren amaiera eskatzen dute; apartheid harresia bertan behera bota eta errefuxiatuei jaioterrira bueltatzeko eskubidea bermatu arte lan egingo dutela jakinarazi dute.


John McLaughlin, Getxoko Jazzaldian

Uztailaren 8tik 12ra bitartean egingo dute aurtengo ekitaldia.

Uztailaren 8tik 12ra bitartean egingo dute aurten Getxoko (Bizkaia) 32. Jazzaldia, eta John McLaughlinen emanaldia izango da nagusietakoa. Hamabost kontzertu egingo dituzte aurtengo ekitaldian.

Avishai Cohen, Archie Shepp, Arturo Sandoval edota Iñaki Salvador ere ariko dira. Hain zuzen, azken horrek emango dio hasiera Jazzaldiari. Uztailaren 9an joko du McLaughlinek. 10ean Avishai ariko da, 11n Arturo Sandoval, 12an Archie Shepp, besteren artean.

Biotz Alai plazan izango dira ekitaldi nagusiak. Talde gazteenek Getxoko antzokian joko dute.


Txistu kontzertua bihar, Milagrosan

Txistulari Bandak antolatutako kontzertua izango da bihar, 13:00etan, Milagrosan. Txistulariek musika bandako bi tronpeta joleren laguntza ere izango dute: Julio Garcia eta Axier Lizarza


Pello Zubiria apiterapiaz, bi egunetan

Nabarra Oñatz kaleko AEK euskaltegian, Zilegi Eskolen barruan, apiterapia tailerra eskainiko du Pello Zubiriak asteartean eta asteazkenean. Urtarrilaren 23an 9:30etan eskainiko du eta 24an, 18:30etan.


Bere langileekin errespetuz jokatzeko eskatuko die bidaiariei Metro Bilbaok

"Metroko langileek beren zereginetan ari direnean bizi duten egoera ezagutarazteko, eta langileekin errespetuz jokatzeko eskatzeko asmoz", ekainaren amaiera arteko informazio-kanpaina abian jarriko du garraio konpainiak. Metro Bilbaoko iturriek gaur jakinarazitakoaren arabera, "azken aldian gero eta eraso gehiago jasaten ari dira langileak, hitzezkoak zein fisikoak, eta ezbeharrak eta ekintza bandalikoak ugaltzen ari dira, bezeroen gutxiengo bat protagonista dela". Kanpainarako euskarri, eszenatoki eta komunikazio-teknika anitz erabiliko dituzte, "egoera horren berri zabaldu eta treneko langileentzako errespetua eta begirunea eskatzeko".

Hasteko, iragarkiak jarriko dituzte hainbat hedabideetan, baita metroko publizitate euskarrietan eta autobusetako markesinetan ere. Metro Bilbaok euren langileen laguntza ere jaso du horretarako, prentsa-ohar bidez aipatu dutenez. Azken asteotan proba batzuk egin ditu enpresa barruan, izangai egokiak aurkitu nahirik. Pertsona horiek euren irudia "eskuzabaltasun osoz" jarriko dute kanpainarako.

Antzerkia

Berritasun modura, publizitate kanpaina indartzeko, metroko sare osoan zehar, antzerki obra txikiak eskainiko dituzte. Oso formatu laburreko eszena hauek (minutu bat edo bi) kai, atalondo eta trenetan antzeztuko dira. Hain zuzen ere, horiek antzeztuko dituen jendea topatzeko casting bat egingo dute, 5 eta 75 urte bitartean. Proba maiatzaren 27an izango da, Haceria arteak gunean (Deustuko erribera, 42). Hautapenean parte hartu nahi dutenek hitzordua eskatu beharko dute ostegun arratsaldeko 8ak baino lehen, 944 470 465, 944 472 067, 617 414 559 edo 655 701 442 telefono zenbakietara deituz.

Metro Bilbaoko arduradunen hitzetan, "hautatuek antzerki esperientzia bakar eta desberdin batean parte hartuko dute. Antzerki pieza txikietan antzezle ikustezinak izango dira, hau da, lehen begiratuan aktoreak direnik igartzen ez zaiena, eta metroko bezeroek, ortzadarraren koloreetako bat nagusi izango den arropaz jantzia joango direnez, erraz identifikatuko dituzten beste zazpi protagonista konbinatuko dira. Eszena horiek didaktikoak izango dira, eta sinpatia osoz aurkeztuko dira jendaurrean, bezeroenganako errespetu osoz".

"Azken batean, sentsibilizazio kanpainak metroan jokabide zuzena dutenen jarrera positiboki indartuko du, eta gizalegez jokatzen ez dakien gutxiengo horrek, metroko langileak laguntzeko dauzkala ulertzen ez duenak kontzientzia har dezan ere balioko du", gaineratu dute.


Satorralaiak 300 helegite aurkeztu ditu Jaurlaritzan

Donostian metroaren pasabidea egiteko lanak hasteko desjabetzeak martxan direla eta, Satorralaia mugimenduak deituta protesta egin zuten atzo Eusko Jaurlaritzaren hiriko ordezkaritzaren parean hainbat pertsonak; 300 helegite aurkeztu zituzten egitasmoaren kontra. Donostiako biztanleentzat «ondare komun» diren tokietan egin nahi dira desjabetzeak; hori da helegiteetan horien kontra egiteko eman duten motiboetako bat. Halaber, egitasmoaren gauzatzea auzitan jar dezaketen eragozpenak ikusten dituzte legean, eta, herritarren aldetik, aurkako jarrera.


Laredotik Hendaiara doan Trophée Teink estropadak geldialdia egin du Orion

Ur Ikara elkarteak antolatuta urtero egiten dute Trophée Teink estropada. Parte-hartzaileak sei egutenetan zehar Laredotik (Kantabria, Espainia) Hendaiara bitarteko ibilbidea osatzen dute itsasoz, bateletan arraunean. Urtero bezala atzo geldialdia egin zuten Orion. Mutrikutik atera ziren goizean eta arratsaldean iritsi ziren Oriora. Elkarteko kideek antolatuta plazan afaldu zuten parte-hartzaileek, eta beraiekin izan ziren Orioko alkate Joxe Angel Zaldua eta udaleko hainbat zinegotzi. Orion gaua pasa ondoren Pasaiarako bidea hartu dute gaur goizean.

Argazkiak Ur Ikara elkartearen Facebookekoak dira.


Oñatiko erakusleiho lehiaketa sari banaketa 2012

Oñatiko erakusleiho lehiaketan bigarren gelditu da Barue interiorismo denda, hirugarren Sesiñena ile-apaindegia, laugarren Amalur denda eta bosgarren Kukumiku. Sari berezia Maibi dendak eskuratu du eta publikoaren saria lehiaketan lehenengo gelditu den Kimu loradendak jaso du.


Bizikleta bira mundiala izango da bihar Algortan eta Getxon

Algortako Karrika gazte konpartsak antolatuta, egunpasa ederra egin ahal izango dute bihar Algortako eta inguruko gazteek. Gazteek beraiek euren aisialdi alternatiboa sortzeko asmoz eta Bizikletada Mundiala izenpean benetako triatloia antolatu du Karrika konpartsak: 11:00etan Txiki eta Otaegi plazan bizikletei tunning-a egin ostean, bizikleta birari ekingo diote, ondoren, 12:30ak aldera, Azkorrin igeri egiteko parada izango dela. Horrezkero, boleibol txapelketa burutuko dute eta kirolari amaiera emanez eta indarrak berreskuratzeko asmoz, Azkorritik Txorimalo gaztetxera hurbilduko dira, eta bertan parrilladaz gozatuko dute, arratsaldeko 3etatik aurrera. Ondoren jolasean tartea izango da, twister erraldoia dela medio. Argazkian, Gaztetxe Martxa Algortan.


Inda-Mendik Baztan aldera joko du igande honetan


Uranga paper fabrikan lan egindako Joxepi Ibarbia hil da, amiantoaren biktima

Joxepi Ibarbia tolosarra hil da, amiantoaren erruz. Ibarbiak Berrobiko paper fabrikan egin zuen lan 1955 eta 1963 urteen artean eta pasa den abuztuan amiantoarekin harremanetan lan egiteak gaixotasuna eragin diola ebatzi zuen Osalanek. Ondorioz, gizarte segurantzak ezintasun osoa aitortu eta pentsioa igo zion.

Jatorriz berastegiarra zen Joxepi Ibarbia eta Tolosan bizi zen. Duela 50 urte baino gehiago, 14 urte zituela hasi zen lanean Berrobiko paper fabrikan.

2020an hego Euskal Herrian amiantoagatik hil den bigarren langilea da Ibarbia.


Turkiako Gobernuak atzera bota ditu Gezi parkearen gaineko planak

Parkea ez dute urbanizatuko, epaileak obrak bertan behera utzi edo ez erabaki arte. Halaber, azken asteotan Poliziak ustez egindako gehiegikeriak ikertuko dituzte.

Turkiako Gobernuak gaur jakinarazi duenez, oraingoz ez dute Istanbuleko Gezi parkea urbanizatuko, epaitegiek parkean hasita dauden lanak gelditu egin behar diren erabaki arte. Horrekin batera, azken asteotan, salatu duten bezala, Poliziak bortizkeria erabili ote duen ikertuko dute.

Epaileek parkea suntsituko lukeen urbanizazio asmoei oniritzia ematen badiete, Gobernuak erreferendum bat egiteko asmoa duela adierazi du Hüseyin Celik Gobernua osatzen duen AKP alderdiko bozeramaileak.

Atzo iluntzean bildu ziren Taksimekin Elkartasuna plataformako bozeramaileak eta Recep Tayyip Erdogan Turkiako lehen ministroa.

Ohar batean, plataformak adierazi du Erdoganek haien eskaerak entzun dituela eta agindu diela epaitegiek erabaki bat hartu arte ez dutela lanean jarraituko.

Ehunka manifestarik kanpatuta jarraitzen dute parkean. Horren harira, plataformak jakinarazi du gaur arratsaldean bilduko direla protestei amaiera ematea edo ez erabakitzeko.

"Era positiboan erantzungo diogu (Gobernuaren) jarrera positibo horri", esan du plataformak.

Kanpalekua, Gezi parkean

Gau lasaia igaro dute Gezi parkean kanpatutako manifestariek, nahiz eta atzo Erdoganek Polizia parkean indarrez sartuko zela esan zuen. Ehunka ama Taksimera hurbildu ziren, parkearen inguruan giza kate bat osatu eta polizia parkean sartzea galarazteko.


Bonoboek ehiza maite dute

Gizakiak askotan erabili du “gerra egin ordez, maita ezazu” leloa. Slogana indartu asmoz, askotan animalien hainbat portaera hartu izan dira adibide, eta horien artean bonoboena. Baina Leipzig-eko (Alemania) Max Planck Institutuko ikerlari talde batek egindako azterketen arabera, bonoboei buruz genuen ideia aldatu behar izango dugu.

Bonoboek haragia jaten zutela gauza jakina zen, euren hondakinetan antilope, kattagorri edo hainbat karraskariren arrastoak azaldu baitira. Kongon, Salongako Parke Nazionalean, lehen aldiz grabatu dute bonoboen ehiza. Current Biology aldizkarian esaten denez, bonobo talde bat, isilka, zuhaitz multzo batera hurbildu eta bertan bizi ziren tximino txikiak eraso dituzte. Bost erasotik hiru arrakastatsu izan ziren.

Portaera hori betidanikoa edo ingurumenean gertatzen ari diren aldaketen ondoriozkoa den aztertzen ari dira, baina argi dago bonoboen zintzo ospea betiko desagertuko dela.


Zipren kontuak blokeatu dituzte erreskatearen zati bat ordain dezaten

Europako agintariek baldintza hori ezarrita emango dute 10.000 milioi euroko mailegua. Herritarrek ezin izan dute dirua atera


PSOEren idazkari nagusi izateko lehiatuko da Susana Diaz

Hiru dira, beraz, idazkari nagusi izateko hautagaiak: Patxi Lopez, Pedro Sanchez eta Diaz bera.

Susana Diaz Andaluziako presidenteak PSOEren idazkari nagusi izateko hautagaitza aurkeztuko du, igandean iturri sozialistek hainbat albiste-agentziari jakinarazi ziotenez.

Ondorioz, Idazkaritza Nagusirako hiru hautagai izango dira: Pedro Sanchez sozialisten buruzagi ohia, Patxi Lopez lehendakari ohi eta Kongresuko presidente izandakoa eta Diaz bera.

Hautagaitza iragartzeko data aukeratu du buruzagi andaluziarrak: martxoaren 26a. Madrilen ekitaldi "jendetsua" egin nahi du, iturri horien arabera.

PSOEk ekainaren 17an eta 18an egingo du Kongresu Federala. Aurretik, PSOEren Batzorde Kudeatzaileak dokumentu politiko eta ekonomikoa aurkeztuko ditu, eta ondoren egingo du Diazek bere ekitaldia.


Alonso: "Ikus ditzatela errautsak aldaketaz hitz egiten dutenek"

Gasteizko jarduneko alkateak gaitzetsi egin du kontainerren erreketa eta azpimarratu "gasteiztarren gehiengo zabalari nazka ematen diola burugabe horien ekintzak".

Alonsok bart Gasteizko Zaramaga auzoan izandako kale erasoaren harira egin ditu adierazpenok. Bi zaborrontzi kiskalita geratu dira sei kaputxadunek egindako eraso baten ondorioz.

"Gasteiztarren gehiengo zabalari nazka ematen dio burugabe horiek hiri-altzariei su eman izana", adierazi du jarduneko alkateak.

Alonsok ezker abertzalean "ziklo aldaketa bat" ikusi dutenei egin die erreferentzia eta Zaramaga auzora edo Azkoitiara (Gipuzkoa) joan daitezela eskatu die, "geratu diren errautsak ikus ditzaten" eta "erradikalen benetako aurpegia ezagutzeko".

"Badakigu buruzagiek gelditzeko agindua ematen badute gelditu egingo direla, eta ekiteko esaten badute, ekingo dutela, beraz, ez dute inor engainiatuko", gaineratu du.

Hori dela eta, Alonsok egungo "zero tolerantzia politika" babestu du, "emaitza ikaragarri onak ematen ari delako eta indarkeriazko ekintza horiek gero eta puntualagoak izatea lortu duelako".


4 urte geroago, 145.000 lagunek etxetik kanpo jarraitzen dute Haitin

Richter eskalan 7,2 graduko indarra izan zuen astinduaren eraginez 300.000 pertsona hil eta beste milaka zauritu ziren.

Gaur lau urte, Richter eskalan 7,2 graduko indarra izan zuen lurrikara batek Haiti suntsitu zuen eta 300.000 pertsona hil eta beste milaka lagun zauritu ziren.

Astinduaren ondorioz, milioi eta erdi lagun etxerik gabe gelditu ziren eta horientzat egokitutako kanpamentuetara eraman zituzten. Lau urte geroago, 145.000 lagun baino gehiagok herrialdean barreiatutako 271 kanpamentutan jarraitzen dute, egunetik egunera kaskarragoak diren baldintza txarretan.

Gaur egun, 39.000 familiak, hots, 164.464 pertsonak etxetik kanpo jarraitzen dute, eta horietatik % 51 emakumeak dira, Migrazioen Nazioarteko Erakundearen arabera.

Erakunde horren esanetan, kanpamentuetan bizi izan diren pertsonen % 90ek bertatik irtetea lortu dute. Dena den, bertan jarraitzen duten horiek muturreko baldintzetan bizi dira. Izan ere, kanpadendatan bizi dira, komun ugari zerbitzuz kanpo daude eta ia ez dute oinarrizko zerbitzuetarako eskumenik.


Donostiako XXXVI. Txistulari Kontzertu Nagusia, larunbatean ETB1en

Donostiako Aste Nagusiaren irekiera egunean grabatu zuten kontzertua, Konstituzio plazan.

Larunbat gauean, Donostiako XXXVI. Txistulari Kontzertu Nagusia eskainiko du ETB1ek, jaien azkeneko eguneko su artifizialen emanaldiaren ondoren. Aste Nagusiaren irekieran urtero egiten den txistulari kontzertua da, eta hiriko Konstituzio Plazan grabatu zuten abuztuak 10ean Euskal Telebistako kamerek.

Aurtengo kontzertua ordea, aurreko urteetako baino bereziagoa izan zen, hila honetan 200 urte betetzen baitira Donostia erre eta suntsitu zutenetik. Txistulariek gertaera tragikoa hau hartu zuten kontzertuaren ardatz, eta Joxemari Usandizaga (1887 – 1915) donostiar konpositoreak orduko biktimei zuzendutako himnoaz hasi zuten emanaldia. Horrez gain, Raimundo Sarriegi musikaria ere hartu zuten gogoan.

Euskal Herri osoko 90 bat txistularik parte hartu zuten kontzertuan, Jose Ignacio Ansorenaren zuzendaritzapean, eta Xabier Otaegik egin zuen aurkezle lana. Aurtengoan ere, kontzertuak gonbidatu bereziak izan zituen, horien artean, Xabier Saldias, Aitor Garitano, Aiert Beobide eta Pello Irigoien.

'XXXVI. Txistulari Kontzertu Nagusia' larunbat honetan emitituko da, 23:10etik aurrera ETB1en.


Gipuzkoako gizarte politikak izan zituen hizpide atzo Maite Peña diputatuak

Maite Peñaren hitzaldiko irudia.

Munohaundi elkarteak antolatuta, hitzaldia eskaini zuten atzo Maite Peña Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politika Saileko diputatuak eta Elena Luquin Gipuzkoako Gurutze Gorriko Giza Esku-Hartze zuzendariak. Gizarte politikak Gipuzkoan dituen erronkak izenburupean eskaini zuten solasaldia Baigerako aretoan, eta dozenaka lagun bertaratu zen.

Elkarteak beste hitzaldi bat ere antolatu du; hain zuzen ere, pentsio sistema publikoaren etorkizunaz ariko dira hizketan Iñigo Barandiaran Espainiako Kongresuko EAJko diputatua, Eduardo Garcia Geroa Pentsioak elkarteko kidea eta Luis Miguel Ugarte Lagun Aroren gizarte babes sistemaren zuzendaria. Hitzaldia datorren ostegunean, hilaren 16an, izango da, Sindikatu Zaharrean.


Brouard eta Muguruza omentzeko ekitaldia egingo dute asteartean, Bilbon

Egiari Zor fundazioak antolatu du ekitaldia, eta 'Egia bide, askatasuna amets' lelopean egingo dute

Santi Brouard eta Josu Muguruza omenduko dituzte asteartean, haien heriotzaren urteurrenean. Egia bide, askatasuna amets lelopean antolatu du ekitaldia Egiari Zor fundazioak. «Hamarkadetako gatazka eta enfrentamenduaren aroa gainditzeko aukera historikoak erronka berri baten aurrean kokatzen gaitu: askatasuna, egia eta memoria kolektiboa uztarturik, izan diren eta etorkizunean izango diren konpromiso guztiak ubide berean batzearena», esan zuen Ane Muguruzak, Josu Muguruzaren alabak. Memoria kolektiboak Euskal Herriko «aniztasun politikoaren» isla izan behar duela nabarmendu zuen. «Egiari heltzeko dauden modu eta ikuspegi guztiek osatu behar dute memoria kolektiboa».

Salatu dute gatazkaren ondorioz egindako eskubide urraketek ez dutela inolako aitorpenik izan eta Santi Brouard eta Josu Muguruzaren hilketen erantzuleak nortzuk diren ez dela argitu. «Erantzukizunak aitortu eta errepresioaren estrategia eta ondorioak bere gain hartu behar dituzte estatuek».

Euskal herritarrek, belaunaldiz belaunaldi, «askatasunaren bila eta haren alde» jorraturiko bidea gogoratu dute. Muguruzaren berbetan, «etengabeko konpromiso historiko horren testuinguruan» gertatu ziren Brouard eta Muguruzaren hilketak. «Askatasunarekiko konpromisoa hil nahi izan zuten. Milaka euskal herritarren kontra tiro egin zuten».

Gatazka eta enfrentamenduaren aroa gainditzeko «aukera historikoa» dela nabarmendu zuten. Horregatik, diotenez, askatasuna, egia eta memoria uztartuta, izan diren eta izango diren konpromiso guztiak batzeko erronka du Euskal Herriak. «Askatasunaren ametsa errealitate bihurtzeko», gatazka eta bere ondorioak konpontzeko lanean jarraitu behar dela diote. «Herritarren eskubide guztiak eta borondatea errespetatzea da askatasunaren erronka gorena».


Monpaseko pasabidearen proiektuan udal taldeek azaldu duten «koherentzia falta» salatu du Eguzkik

Monpaseko pasabideko proiektuaren aurrean, udal taldeek «hauteskunde estrategien» araberako jokabidea erakutsi dutela salatu du Eguzki talde ekologistak. Jarrera «zuritik beltzera» aldatu dutela eta euren jarreran «koherentzia falta» nagusitu dela erantsi dute.


Bide publikoen inbentarioa egingo du udalak

Aurkezpen publikoa egingo dute otsailaren 21ean, 19:00etan Kultur Etxean.

Okondoko Udalak jakinarazi du herriko bide publikoen inbentarioa egingo duela. Zerrenda horren barruan sartuko dituzte “ibilgailuentzako bide nagusiak” zein “zoladurarik gabeko oinezkoentzako bideak”.

Gorosti Neurketak S.L. kontratatu du udalak lan hori egiteko. Ingeniaritza enpresak 12 hilabete baliatuko ditu lan hori egiteko, eta “metodo historiko-geografikoa” erabiliko du. Udaletik adierazi dute “garrantzi berezia” emango zaiola hasieratik “auzokideen zein interesa duten pertsona guztien parte hartzeari”.

Bilera irekia

Horri begira, erabiliko den metodologiaren aurkezpen publikoa egingo du enpresak otsailaren 21ean, Sendo S.L. enpresako teknikariekin batera. 19:00etan izango da zita, Kultur Etxean. Udaletik adierazi dute “garrantzi handikoa” dela aurkezpenera “informazioa eta iradokizunak” eramatea.


Nerabeekin sexualitatea lantzeko, Mihi-Bero mahai-jolasa aurkeztu du Txatxilipurdik

Nerabezaroan sexualitatea lantzeko beharra zegoela ikusita, eta hori euskaraz lantzeko tresnarik ez zegoela kontuan hartuta, 2013an sortutako proba pilotu batetik sortu dute Txatxilipurdikoek, Mihi-Bero mahai-jolasa. 12 urtetik gorakoei zuzenduta dago eta taldeka jolastu daiteke.

Mihi-Bero izeneko mahai-jolasa aurkeztu du Txatxilipurdik, sexualitatea berdintasunaren ikuspegitik lantzeko helburuz, eta noski, euskaraz.

Nerabezaroan sexualitatea lantzeko beharra zegoela ikusi zuten elkartetik, eta 2013an sortutako proba pilotu baten ostean, eskuragai dago dagoeneko mahai-jolasa. Hauxe adierazi du elkarteko Gazte saileko kide Leire San Vicentek: “2013an hasi ginen hutsune hori sumatzen, ez genuen aurkitzen gazteek sexualitatea modu ludiko batean lantzeko tresnarik, eta hortik sortu zen Mihi-Bero”.

Jolasteko erraza

12 urtetik gorakoei dago zuzenduta, eta sexualitatea oinarri moduan hartuta, hainbat gai landu nahi izan dituzte mahai-jolasean. Halaxe azaldu du elkarteko Haur saileko koordinatzaile Itsaso Gallastegik: “Mihi-Bero jolasarekin sexualitatea, berdintasuna edota feminismoa landu ditugu. Tabuak apurtu nahi izan ditugu, eduki desberdinak eta askotariko harremanak ukitzen dituen mahai-jolasarekin. Erreminta moduan ere erabil daiteke gai horiek lantzeko”.

Taldeka jolastea proposatzen dute egileek eta Trivial jokoaren antzerako funtzionamendua dauka: “Mahai-jolas honek taula bat dauka eta hainbat laukitan jar daiteke parte-hartzailea: imintzioka edo mimika laukia dago, baita marrazkiarena ere, galderena, eta azkenik, hitz ezkutuarena”, esan du Gallastegik.

Dagoeneko salgai

Mahi-jokoaren inguruko informazio gehiagorako, webgune bat ere egin dute Txatxilipurdikoek. Bertan irakur daitezke jolasaren nondik norakoak edota bestelako xehetasunak.

Dagoeneko 25 euroren truke salgai jarri dute Txatxilipurdiko egoitzan. Internet bitartez eurekin harremanetan jarrita ere eros daiteke, eta momentuz, baita Arrasateko Olgeta dendan ere.


Neguetxeko ordutegia zabaltzeko eskatu dio udalak foru aldundiari

Ezkerretik hasita, Vazquez, Gorostidi, Rodriguez eta Galarraga, Neguetxearen parean (Amaia Ventas Aldabaldetreku).

Astelehenetik dago irekita Zarauzko Neguetxea. Aurten ere, Gipuzkoako Foru Aldundiak Monte Albertiaren atzeko Etxe Txikia eraikina utzi dio udalari, neguan etxerik gabeko pertsonei aterpea emateko. Erabiltzaileek gaua pasatzeaz gain, afaldu, gosaldu, dutxatu eta arropa garbitzeko aukera izango dute bertan, martxoa bitartean. Horiek 21:00etan sartu ohi dira aterpetxera, eta 09:00ak arte egon daitezke bertan.

Aurten, ordea, hori aldatu nahi du udalak, Neguetxeko ordutegia zabalduz. Gloria Vazquez Gizarte Zerbitzuetako zinegotziak jakinarazi du asmoa sarrera ordua aurreratzea dela eta irteerakoa atzeratzea. Alegia, beharra duten pertsonek 18:00etan jo ahal izatea aterpetxera, eta hurrengo eguneko 11:00etan ateratzeko aukera izatea.

Horrekin pertsona horien integrazioa erraztu nahi du erakundeak. «Bi helburu ditu proiektuak: alde batetik, etxerik gabeko pertsonek gaua pasatzeko leku bat izatea neguan, eta modu horretan, neurri batean haien bizi kalitatea hobetzea; eta bestetik, lagun horien gizarteratzea bultzatzea», azaldu du.

Vazquezen arabera, horretarako «ezinbestekoa» da ordutegia zabaltzea. «Beste lan bat egin daiteke ordutegi zabalagoarekin. Esaterako, goizean gizarte langileekin zein beste administrazioetako ordezkariekin egoteko aukera izan dezakete». Helburu horrekin egin diote proposamena Gipuzkoako Foru Aldundiari, eta Gizarte Zerbitzuetako zinegotziak espero du baieztapen zehatza «laister» jasoko dutela.

Zazpi egunez jarraian

Aurten, gainera, erabiltzaileek zazpi egunez jarraian aterpetxean geratzeko aukera izango dute, hala nahi izanez gero. Aurreko urteetan, bertaratzen zirenek gehienez ere hiru egunez jaso zezaketen zerbitzua, eta denbora hori igarota, astebete itxaron behar izaten zuten bertara itzuli ahal izateko. 2015-2016 denboraldian, berriz, astebete egon ahalko dute bertan.

Hori «oso onuragarria» da Itziar Gorostidi Rais Euskadi Fundazioko ordezkari eta Neguetxeko koordinatzailearentzat. «Gure lana oinarritzen da kolektibo horrekin bitartekari lana egitea. Pixkanaka harremana sortu, eta horren bitartez, euren gizarteratze prozesuan aurrerapausoak emateko», adierazi du.

Hiru eguneko muga hori erabiltzaileen eta langileen artean harremana sortzeko ez zela «nahikoa» nabarmendu du Gorostidik: «Zazpi egunetan, ordea, ematen dizu aukera pertsona horiek pixka bat ezagutzeko, eta prozesu bat hasteko, beraiek hala nahi badute».

Rais Euskadik kudeatzen du Neguetxea, baina hainbat boluntariok ere laguntzen dute, musu truk. Kristina Rodriguez eta Pakita Galarraga dira horietako bi, eta nabarmendu dute «oso aberasgarria» dela eurentzat. «Gehiago jasotzen dugu ematen duguna baino. Oso gustura gaude», adierazi dute.

190 pertsona iaz

Duela lau urte zabaldu zuten Neguetxea, eta urtero hainbat eta hainbat pertsonak jotzen dute eraikin horretara, neguaren gordinean babesa hartzera. Vazquezek jakinarazi duenez, iaz 190 erabiltzaile izan zituzten sasoi osoan. Horietatik 16 emakumeak izan ziren.

Erabiltzaileetatik 115ek hiru gau jarraian igaro zituzten Etxe Txikian, eta horietatik 75 lagunek errepikatu egin zuten esperientzia hori beste bolada batzuetan. Era berean, eguneko batez beste 12 pertsonek egin zuten lo aterpetxean iazko neguko denboraldian.

Gehienez, gaueko 15 lagunek erabil dezakete Neguetxea. Bi solairu ditu: bata, gizonezkoentzat, eta bestea, emakumeentzat, «intimitatea» bermatzeko.

Bertan ostatu hartu nahi dutenek Gizarte Zerbitzuekin (Zigordia kalea 33, behea helbidera joz edo 943- 005111 telefonora deituta) harremanetan jarri edo Udaltzaingora jo dezakete.


Pasahitza 2016-03-02

Ataria irratiko goizeko magazina. Gaurkoan, Iker Ibarluzearen eguraldi iragarpena, Proiektuen Azoka Kidea topaketaz, Kizkitza Arozena sexologoarekin transexualitateaz, Joxemi Saizar Kale kantoitik, Jon Ander Galarraga ekokulturaren txokoan, Tolosaldea Garatzen eskualdeko garapen agentziaren tartea, agustin Laskurainen errezeta, lehiaketa eta Antton Telleriaren proposamena.


Jaizkibelgo babes eremuaren izendapena bizkortzeko eskatu dute

Jaizkibelgo Babes Bereziko Eremuaren izendapena ez atzeratzeko eskatu dio Lezoko Udalak Eusko Jaurlaritzari. Hilabete honen hasieran bidali zuen eskutitza Udalak, baina oraindik ez dute Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren erantzunik jaso.

Gutun horretan kezka azaldu du Udalak, Jaizkibelgo Babes Bereziko Eremuaren izendapena atzeratzeagatik. Beharrezkoak diren tramitazioak bizkortzeko eskatu diote, halaber, Jaurlaritzari.

Izan ere, Jaizkibelgo eremu hori Natura 2000 Sarearen barnean dago eta hori arautzen duen Habitaten Zuzentaraua iaz egina egon beharko lukeela gogoratu du Leire Beteta Lezoko Udaleko ingurumen teknikariak. Gainera, Eusko Jaurlaritzaren webgunean sare horren barnean dauden beste eremu batzuetako kudeaketa planak argitaratu dituztela jakinarazi du.

Natura 2000n, zazpi urte

Jaizkibel Natura 2000 Sarearen barnean onartu zuten orain dela zazpi urte. Izendapenaren ondorioz, eremu horretarako kudeaketa plan bat idatzi behar dute, Europako Zuzentarauak agintzen duenez. “Kudeaketa plan bakarra beharrezkoa da. Izan ere, gaur egun hiru udalek dituzte lurrak Jaizkibelen eta, gainera, eremu militarra ere badago. Irizpideak bateratu behar dira”, aipatu du.

Kudeaketa plan horren bitartez hainbat jarduera arautu ditzakete. Esaterako, bertako antolaketa, baita pertsonen jarduerak arautzen ditu edo habitaten hobekuntza edota zonifikazioa ere. Horregatik, Natura 2000 Sarea “onuragarria” dela uste du Udalak, “balio natural handia duten eremuak babesteaz gain, giza erabilerak antolatzeko ere balio duelako”.

Parte-hartze prozesua, iaz

Kudeaketa plan hori idazteko, Eusko JaurlProxy-Connection: keep-alive

Cache-Control: max-age=0

itzak parte-hartze prozesu bat jarri zuen martxan. Jaizkibelekin zerikusia duten taldeek hartu zuten parte bertan, bai Pasaiakoek, Lezokoek zein Hondarribikoek. BiProxy-Connection: keep-alive

Cache-Control: max-age=0

ra horiek Gezala Auditoriumean egin zituzten, iazko ekainean. Betetak adierazi duenez, Lezoko Udalak idatzizko ekarpenak egin zituen.

Kudeaketa plana urte honen hasierarako prest egongo zela adierazi zuen Jaurlaritzak iazko azaroan, baina oraindik ez dute haren berririk.


Hainbat gazte erakundek babesa adierazi diete urrian epaituko dituzte Iruñerriko 11 gazteei

Urriaren 1ean Iruñean egingo den manifestazioan parte hartzera deitu dute.

Urriaren 4, 5, 6, 17, 18 eta 19an Espainiako Auzitegi Nazionalean epaituko dituzten Iruñerriko 11 gazteek babesa jasotzen jarraitzen dute. Gaur Iratzarri, Gazte Abertzaleak, Ikasle Abertzaleak, Auziperatuak eta gazte mugimenduaren esparru ezberdinetako jendeak eman die babesa eta epaiketa salatu dute. Bide batez, urriaren 1ean Iruñean Eleak mugimenduak deitu duen manifestazioan parte hartzera deitu dute, eta larunbatean Iruñean Karmen kalean 20:00etan egingo duten kalejiran parte hartzera.

"2007tik hona, 214 gazte izan dira atxilotuak eta 132 espetxeratuak Euskal Herri osoan. Guzti honek Iruñerrian izandako eragina itzela da, 79 gazte izan dira atxilotuak, horietatik 46 torturatuak eta 51 espetxeratuak", salatu dute. Zehazki tortura autoinkulpazioak lortzeko eta zerrenda beltzak osatzeko baliatzen dutela salatu dute.

Iruñerriko gazteen aurkako epaiketa, Algortako, Oreretako eta Iruñerriko beste gazteen aurkakoen pare jarri dute. "Egoera guzti hauen aurrean, irmoki aldarrikatu nahi dugu gazteok antolatzeko eta erabaki politikoetan parte hartzeko dugun eskubidea. Ez dugu onartuko gazte bakar bet gehiago jarraitua, atxilotua,torturatua edo espetxeratua izatea bere jarduera politikoagatik".


Jolasean, Olaizola II.a jostariena

Garaipenarekin bukatuko dute ligaxka Olaizolak eta Urrutikoetxeak, 22-14 irabazi baitiete Ezkurdiari eta Martijari, Bilbon. Gaurko garaileak Sasoiko eta konfiantzarekin heldu dira finalaurrekoen atariko kanporaketara.

Tentsioa nahi beste baino gehiago izaten dute txapelketako partidek. Tanto bakoitzaren balioa izugarri handia izaten da. Hutsak garesti ordaintzen direnez, arriskuak neurrian hartuta aritzen dira normalean pilotariak. Horrek guztiak ez du esan nahi partida itsusiak jokatu dituztenik Binakako Txapelketako ligaxkan, baina gaur Bilbokoa, tentsio berezirik gabekoa, gustura hartu du pilotazaleak. Baita pilotariek ere. Lan guztiak eginda kantxaratu dira Olaizola II.a-Urrutikoetxea eta Ezkurdia-Martija bikoteak, eta jokatu bai, baina jolastu ere egin dute. Eta jostariena Goizuetako aurrelaria izan da.

Irabazi egin du gaur ere Baikoko bikoteak (22-14), ligaxkako seigarrenak, eta Olaizolak eta Urrutikoetxeak erakutsi dute sasoiko eta konfiantzarekin heldu direla finalaurrekoen atariko kanporaketara. Kontuz ibili beharko da bi hauekin, biak baitira pilotari handiak. Behetik gora datoz, eta txapelketa hasi zenetik, oraintxe daude punturik onenean.

Partida bizia izan da, tanto ikusgarriak izan dituena, eta gozatu egin dute garaileek. Ez horrenbeste galtzaileek. Ezkurdiak onartu egin du Aimarren enbidoa, eta jolasean murgildu da. Zalea da Arbizukoa ere horretan, baina gaur Goizuetako artistaren txistuan tokatu zaio dantza egitea. Atzean, Martijak ia partida osoan ikusi behar izan du Urrutikoetxearen bizkarra, eta hortik atzeko koadroetara ere egin behar izan ditu bidaia bat baino gehiago. Ohi bezala, langile eta zintzo aritu da, aurreko zuloak tapatzen ere jardun baitu tanto batzuetan. Hainbeste ibili behar izan eta gero, ez da harritzekoa beste partidetan baino huts gehiago egin izana.

Gaurko emaitza txapelketako estatistiketan gordetzeko baino ez da izango. Galtzaileei ez die ezer kenduko lehiaketa osoan pilatu duten joko eta konfiantza pusketa handitik, eta irabazleei ere ez die aparteko ezer emango, inoiz ez bada ere gaizki etortzen garaipenek ematen duten indarra, grina eta konfiantza. Orain, beste txapelketa bat hasiko da, lau bikoterekin, eta horietatik bi iritsiko dira finalerdietara. Han izango dituzte zain Ezkurdia eta Martija, eta Jaka eta Zabaleta, ligaxkako lehen bi sailkatuak.

Bihar eta etzi jokatuko dituzte ligaxkako azken bi partidak. Bi horietan ere ez da ezer izango jokoan, eta ea gaurkoak bezala, jostari aritzen diren zortzi pilotariak. Tentsioak askatzeko eta pilotazaleen gozamenerako. Tolosan ariko dira bihar (16:30) Bengoetxea- Mariezkurrena eta Altuna - Ladis Galartza; eta etzi, leku berean, Jaka - Zabaleta eta Artola - Imaz.

KANPORAKETAK

Artola-Imaz / Olaizola-Urrutikoetxea (larunbatean, otsailaren 29an, Labriten)

Altuna-Galartza / Laso-Albisu (igandean, martxoaren 1ean, Eibarren)


San Kristobal biribilguneko iturria garbitu eta martxan jarri du udal brigadak

San Kristobal biribilguneko iturria garbitu eta ohiko ordutegian martxan jarri du berriz ere udal brigadak. Koronabirusak eragindako itxialdia hastearekin batera gutxieneko funtzionamenduan jarri zuten iturria auzokideei ahalik eta molestiarik txikiena eragiteko. Gaurtik aurrera ordea, ohiko ordutegian martxan jarri dute berriz ere, 10:00etatik 13:00etara eta 18:00etatik 20:00etara.


Euskal Herria nola saltzen den

Ramiro Arrueren izenak oihartzun handia du azkenaldian; enkantean saldu berri dituzte haren hainbat obra. Baionako Euskal Museoan haren hiru lan ikus daitezke.

Nola izan daitekeen arrats normal bat burgesen artean, Donibane Lohizunen (Lapurdi). 80.000 euroan balioztaturik hastapenean, 5 minutu eta 11 segundo iraun du zeingehiagokak. Enkante emaileak horretan utzi du antzerki eszena; eskuan duen mailuak mahaia jo du. 190.000 euroan erosi du norbaitek, eta beste 40.000 euro ordainduko du xahubide gisa. Horra, zer balio duen 1934an tindaturiko Ramiro Arrueren (Bilbo, 1892-Donibane Lohizune, 1971) Besta bat Euskal Herrian eta dantzari bat soineko gorri batekin izeneko margolanak, 2020ko abuztuaren 8an.

Arte obrak zer balio duen —zenbat idatzi behar da?—, zertarako egiten den eta zein irizpideren arabera prezatzen den. Galdera horiei erantzuteko, Arrueren ibilbidea bera ikustea aski daiteke. Eta non bere obrak ikusi nahi, han eta Baionako Euskal Museoan. Enkantearen bezperan.

«Hemen sartzen dena bere etxean da», irakur daiteke harreran. Phillippe Veirynek, William Boisselek eta Arruek berak zuten Euskal Museoa sortu, 1923an. Arruek marraztu zuen harrera mezua. Lehen begi kliska.

Urrats batzuk aitzinera, eta Arrueren margolanak non aurki daitezkeen galdetzean, «Arrue? Hiru ditugu Arruerenak. Baina, zer egin behar duzu horrekin? Biziki kario saltzen da orain!», erantzuten du langile batek. Biziki kario saltzen dela. Oihartzun berezia hartu du kario hitzak.

Euskal Herria tindatzen

Segi zuzen, eskailerak igan, eta bigarren estaian ikus daitezke Arrueren bi obra. Bat, euskal dantzari buruzko gela berezian. Dantzaria edo fandangoa. «1962an Miarritzeko Bar Basque ostatuaren apainketaren parte izanikoa, omen», azalpen gisa. Bertan, soinulari bat eta lau dantzari ikus daitezke. Bi emazte eta bi gizon. Gibelean, mendiak, eliza eta etxeak.

Ondoan, Zuberoako dantzei buruzko bideo batek atentzioa ematen du, eta gela guztian entzuten da bideotik eskapatzen den txirula soinua. Inguruko margolanetan, denetan, dantzariak. Arrueren horrek, usaian tindatu dituen paisaia bertsuak oroitarazten ditu. «Arrue estiloa», xuxurlatu du bisitan etorrita horri begira dagoen ondoko emazteak.

Arrue estiloa, hain zuzen ere, erraz identifika daiteke azpiko gelan ikus daitekeen beste margolan batekin. Baserritar eta arrantzale du izena olio margolanak, eta 1927an egina da. Argazki bat dirudi. Margotu zuenean Euskal Herriaren definizio bat eman nahi izan balu bezala.

Hamarkada hartan zuen arrakastarik handiena izan Arruek; 1905ean Bilbotik Parisera joanik, han trebatu eta garatu zuen gerora aplikatu zuen teknika. Ondoan zeuzkan Pablo Picasso, Ignacio Zuloaga eta Jean Cocteau artistak. Euskal Herrira itzultzea erabaki zuen, eta hemengo paisaiak eta pertsonak tindatuz egin zen ezagun. Dantzariak, baserritarrak, arrantzaleak, pilotariak… Karta postaletan ikusi ziren irudi haiek. Bada, Euskal Herria modan zen garai hartan, eta, horren irudikatzeko, hainbat eskaerari erantzun zien margolariak. Horien artean, 1926an, Francis James idazleak eskaturik, ilustrazio bat egin zuen Le Mariage Basque (Euskal ezteiak) libururako, eta, urte bat geroago, 1927an, Pierre Lotik idatzitako Ramuntcho liburuarentzat beste ilustrazio ezagun batzuk egin zituen.

Hala, hainbat artista Euskal Herria ikuspegi erromantiko batetik idazten edo margotzen ari zirela, Ziburun (Lapurdi) bizitzen egon zen Arrue, Suzanne Blancherekin. Urte arrakastatsu horietan, Bederatziak taldea sortu zuten Arruek eta beste zortzi artistak. Veiryn, Henri Godbarge eta Pico Ribera zituen lagun, eta, estilo figuratiboa landuz, Euskal Herriaren iruditegi bat sortu zuten denen artean. Hainbat erakusketa egin zituzten Europan zehar, eta Hego Ameriketara ere joan zen Arrue.

Ekonomiaren menpe

1920ko eta 1930eko hamarkadetan izandako arrakastak gain behera egin zuen 1940tik goiti. 1943an, alemanek preso sartu zuten Arrue, Donibane Garaziko zitadelan, espainiar nazionalitatea zuelakoan. Gerratik landako garaietan, mikaztu zitzaion fama. Isilpean bezala pasatu zituen bizitzako azken urteak, margolanak geroz eta gutiago salduz.

Enkantean saldu duten haren azken margolana komentatzean, larunbatean, hala adierazi zuen enkante emaileak: «Sosik batere gabe, Donibane Lohizuneko herriko etxeak pagatzen zizkion bazkariak eguerdietan, eta Maitena trinketean jaten zuen, margolan honi so, arrakasta urteei pentsatuz». Saltzeko argumentua ote zen edo ez pentsatzen hasi gabe, haren bizitzako azken urteetan bizi izandakoak ongi erakusten du arrakasta ezagutu duenak ere ekonomiaren esklabo segitzen duela.

Eta museoan, «hiru ditugu, Arruerenak», dio museoko langileak. Inguru-minguru, hirugarren hori non ote den galdezka, ezustean agertu da. Pilotari buruzko gelan, hortxe, Mus partida. Parean du Gustave Colinek margotutako Hondarribiko harresipeko pilota partida erraldoia. Pilotariak margolan guztietan ageri dira; denetan, zuriz, dotore, azkar eta lerden. Zer ari da, hor, Mus partida? Gizonak baizik ez direla margotuak, hori luke puntu komun bakarra. Eta kuriositatea pizten du margolanaren ondoan den azalpenik ezak. Datarik ez. Hitzik ez. «Olio-margolana». Besterik deus ez. Arrueren azken urteak islatuko balitu bezala.

Kolore hotzez egina da, eta giro berezi bat islatzen du irudiak. Isiltasuna, hor ere. Lau gizon dira jarririk, mahai inguruan. Lehen biak bizkarrez, ikusleari jokoa gordez. Murruetan eta mahai gainean, deus ez da ageri. Hutsa da; apainketarik ez, eta mahai gainean edaririk ez. Gizon gorputz horien artetik, postura markatu horietatik, jokoaren seriostasuna eta jokoaren isila baizik ez da ikusten. Agian, Arruek berak ezagutu zuen garai bateko isiltasuna.

‘MUS PARTIDA’

Egilea. Ramiro Arrue Valle.

Urtea. Ezezaguna.

Lekua. Baionako Euskal Museoa.


Aritz Arzallusi ezarritako urtebeteko kartzela zigor eskariari eutsi dio fiskalak

Aritz Arzallus azpeitiarra Herrira zioen pankarta batean preso baten irudia erakusteagatik epaitu zuten iazko ekainean, Espainiako Auzitegi Nazionalean.

2012ko ekainean epaitu zuten Aritz Arzallus azpeitiarra Madrileko Auzitegi Nazionalean 2011ko urteko saninazioetan presoen eskubideen aldeko pankarta bat jartzeagatik. Herrira zioen pankarta erakutsi zuten protestan, Alacanteko Villena espetxeko Gotzon Aranburu azpeitiar presoaren argazkia ondoan zuela.

Fiskaltzak urtebeteko zigorra eskatu zuen orduan, eta gaur eskaerari eutsi dio, ezarritako zigorra berraztertzeko saioan. Fiskalaren arabera, "ez dauka zentzu gehiegirik" horrelako kartelak jartzea herriko jaien testuinguruan, eta "terrorismoa goratzea" egozten dio. Epaituak akusazioa ukatu zuen, argazkia jarri izanaren zergatia azalduta: "Egoera jakin baten berri emanda, pertsonalizatuta, aldarria indartu nahi nuen".

Arzallusen defentsak adierazi du ekintzok ez dutela gorazarrerik egiten, soilik Herrira zioten aldarrikapenak eta pankartak egon baitziren. Gogorarazi du pankarta Espainiako Auzitegi Nazionalak baimendutako ekitaldi batean erakutsi zela.


Olaizola gero eta gizakiagoa da

Victor gehiago izan da Labriten, eta finalerdietan sartzeko oso aukera gutxirekin utzi du Goizuetakoa. Txapeldun ohiak bederatzi huts egin ditu, eta lau tanto hartu saketik


CGPJk Pedraz epailearen aurkako salaketa artxibatu du

Manos Limpias sindikatuak salaketa bat jarri zuen Auzitegi Nazionaleko epailaren aurka klase politikoari eta Poliziari egindako kritikengatik, I-25eko bultzatzaileen kontrako auziaren autoan.

Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak (CGPJ) Manos Limpias sindikatuak Santiago Pedraz Auzitegi Nazionaleko epailearen aurka aurkeztutako salaketa artxibatu du. Sindikatuak epaileak klase politikoari eta Poliziari I-25eko bultzatzaileen kontrako auziaren autoan egindako kritikengatik jarri zuen salaketa.

CGPJren ustez, ezin da epaitzeari dagozkion gaitasunen inguruko helegiterik jarri, "Konstituzioak epaileen eta magistratuen gaitasunak babesten dituelako ezarritako epaietan".

Botere Judizialaren ikerketa zerbitzuaren hitzetan, Manos Limpias sindikatuak salatutako gertaerek ez dute diziplinazko funtsik prozesatu ezin daitezkeelako Botere Judizialaren Lege Organikoak eskatutako moduan.


Maddi Mendibilek irabazi du DanobatGroup-en Euskararen Eguneko lehiaketa

Batzen gaituen esentziak izan dezala presentzia lelopean Danobatgroup kooperatiba taldeak bi lehiaketa antolatu ditu Euskararen Eguna ospatzeko, bata bertako langileei zuzendutakoa eta bestea kooperatibak dituen herrietako gizarteari zabaldutakoa. Azken horretan, Maddi Mendibil izan da irabazlea.

Mendibilek Basque Culinary Center-en eskutik bi lagunentzako 360 graduko esperientzia gastronomikoa biziko du lehiaketan parte hartu izanagatik; zozketa irabazi du Mendibilek. Bestalde, langileei zuzendutako lehiaketan Batzen gaituen esentziak izan dezala presentzia leloari jarraiki taldeka parte hartzeko ariketa batzuk egin behar izan dituzte hiru egunez eta Garazi Lertxundi eta Nerea Galarzak osatutako taldea suertatu da irabazle.


Etxerik gabe, kalerik gabe

Hesiekin edo hormekin itxitako aterpeak, pertsona bakarrarentzako bankuak edo etxebizitzen atarietan jarritako eztenak. Horrelako estrategia arkitektonikoek etxegabeak uxatzea dute helburu: 'etsai arkitektura' esaten zaio. Etxegabeekin lan egiten duten elkarteek uste dute arazoa «ukatzea» dela hori.

Pertsona bakarrarentzako bankuak, burdinazko barrez zatikatuak, hodi itxurakoak edo metalezkoak bestela. Hesiz inguratutako edo mugatutako aterpeak. Eserlekurik gabe berregituratutako plazak. Etxebizitzen atarian jarritako burdinazko ziriak, edo, bestela, parkeetatik desagertutako zuhaitz eta zuhaixkak. Zubi azpietako lurzoru malkartsuak. Lehen begiratuan, erabaki arkitektoniko hutsalak direla pentsa liteke, errentagarritasun ekonomikoaren aitzakian edota diseinu arrazoiengatik egindako elementuak. Gehienetan, ordea, herritarrak uxatzeko mekanismoak dira. Etsai arkitektura esaten zaie horrelako estrategia arkitektonikoei, atsedenerako edota lotarako balia daitezkeen guneak mugatzen baitituzte. Herritar ororentzako kaltegarriak dira, baina etxegabeak uxatzeko eraikiak izan ohi dira, horiek pairatzen baitituzte ondoriorik lazgarrienak. Etxebizitzarik ez dute, eta kaletik ere botatzen dituzte. Horrelako egiturak mundu osoan hedatzen ari dira dagoeneko, eta Euskal Herrira ere iritsi dira: pertsona bakarrarentzako bankuak nonahi ikus daitezke, udalek zenbait zubipe hesitu dituzte, eta asko dira etxebizitza blokeetako aterpeak hesitu dituzten komunitateak. Halere, egilearen arabera, agerikoagoak edo sotilagoak dira neurriok. Hiri altzariei dagozkien aldaketak administrazioak agintzen ditu, eta herritar gehienentzat oharkabean pasatu ohi dira. Hala uste du Alejandra Puente RAIS Euskadi etxegabeekin lan egiten duen elkarteko zuzendariak: «Azalpenak ematen ez dizkiegun arte, herritarrek ez dute pentsatzen banku baten diseinua etxegabeak uxatzeko eraikia egon daitekeenik; gehienek arkitektura modernoarekin lotzen dute». Eremu pribatuan, ordea, bortitzagoak dira neurriok. «Hesiek edo eztenek badute konnotazio zehatzagoa: agerian geratzen da muga bat direla». Kausa eta ondorioa. Logika horren barruan eraldatzen da etsai arkitektura. Neurri «erreaktiboak» direla uste du Pablo Ortiz Bizitegi elkarteko zuzendari teknikoak: «Ez dira prebentzio neurri gisa jartzen, erantzunak dira: etxegabeek espazio bat lo lekutzat hartzen dutenean, orduan ixten dute». Erreakzio hori eraso bihurtzen dela ohartarazi du Puentek. «Arbuio metodoak dira, gizarteak duen arazo bati bizkar emateko manera bat, eta etxerik ez duten pertsonen eskubideen urraketa». Ezkutatuz, desagerrarazi Etxegabeekin lan egiten duten elkarteek ohartarazi dute egitura horien asmoa ez dela espresuki aitortzen. Halere, euren susmoak berresten dituzten zenbait adibide zenbatu dituzte dagoeneko. Bilbon, kasurako, San Mameseko ingeniaritza eskolan zegoen balkoi baten azpialdea itxita agertu zen orain pare bat urte. Bertan egiten zuen lo etxegabe talde batek. Era berean, Bilboko Erriberako merkatuaren azpialdean zegoen aterpea lo lekutzat hartu zuten zenbait etxegabek. Egoera salatzeko asmoz, irudi bat zabaldu zen sare sozialetan. Erantzuna aterpeko sarbidean hesiz ixtea izan zen. Donostian, esaterako, Antigua auzoko autobus markesina batzuetako eserlekuak aldatu dituzte. Zirkulu erdi itxura dute orain, eta ezinezkoa da bertan etzatea. Horrelako adibideak arazoa deuseztatzeko manera direla uste du Puentek: «Ikusten ez dena ez da gertatzen; etxegabeak begi bistatik kenduz, arazoa ukatzen ahalegintzen dira». Baina Joseba Gaya Bizkaiko Caritas etxegabeen arduradunak uste du arrazoibide hori zentzugabea dela. «Arazoa ukatu arren, arazoa egon, badago». Arrisku bihurtzen dira etxegabeak; mehatxu eta arerio. Bereziki komunitate pribatuetan. Berta Mora antropologoak uste du etxebizitza blokeen inguruan egindako aldaketak defentsa mekanismo gisa baliatzen dituztela: «Hein batean, pobreari zaion gorrotoa da; espazioa okupatzea ez da arazoa, baizik eta nork okupatzen duen. Hobeto ikusia dago jatetxe batek okupatzea espazioa, etxegabe batek baino». Horrek zerikusi handia du etxegabeen inguruan sortutako imajinarioarekin. «Etxegabea entzutean, zaintzen ez den pertsona bat irudikatzen da, lur jota dagoena; arrisku bat direla uste da, eta gizartea alarma piztuta dabil», erantsi du Puentek. Zuzenean esaten ez diren gauzak direla uste du Ruizek: «Auzokideek ez dute eskatzen etxegabea hortik kentzeko; kexatzen dira esanez hor ezin direla egon, salaketa gisa, baina benetan begi bistatik galdu besterik ez dute nahi». Alex Mitxelena arkitektoak neurrien zentzugabekeria mahaigaineratu du. «Etxegabeek pairatzen dituzte ondoriorik larrienak, baina komunitate osoaren kontra doaz». Mitxelena elkarbizitzan oinarritutako arkitektura diseinatzeko lanean dihardu, Mora antropologoarekin eta Enkarni Genua arkitektura irakaslearekin batera. Ikerketa talde bat osatu dute. Mitxelenak uste du etsai arkitektura espazio kudeaketaren bilakaeraren ondorio dela. «Espazio publikoaren eta pribatuaren arteko mugak zorroztu dira, bertakoaren eta kanpokoaren arteko arrakala handitu egin da». Kanpokoa, kasu honetan, etxegabeak dira. Muturrera eramanda, gizarte eredu baten isla da arkitektura bera: «Ez dagoenak ezin du arazorik sortu, paradigma hori da: zuhaitzik gabe, inork ez ditu moztuko; zaburik gabe, haurrek ez dituzte apurtuko; eta, hiri altzaririk gabe, ez da inor etzango bertan», esan du Mitxelenak. Norabide horretan doaz hiri ereduak. «Hiriak pasatzeko tokiak dira, ez geratzekoak. Helburua A puntutik B puntura iristea da», azaldu du Morak. Neurri batean erruduntasunari aurre egiteko mekanismoak ere badirela nabari du Ortizek: «Aurrean ditugunean, errudun sentitzen gara, eta soluziorik onena desagerraraztea da». Gaya bat dator: «Etxegabe bat kalean egotea sintoma bat da, argi uzten du gure gizartea eta sistema ez dabiltzala ondo, eta ez zaigu gustatzen hori ikustea». Horregatik, irtenbidea ez ikusiarena egitea izaten da, arazoa konpondu bainoago. Espazioaren ukapenaren aurrean, etxegabeek beren gain hartzen dute egoera berria. Beste nonbaitera alde egiten dute: «Errudun sentitzen dira; pairatzen duten egoeraren erantzule direla uste dute, arrazoia besteek dutela uste dute, ezin dutela bertan lo egin. Beste toki baten bila hasten dira, ez dute espazioa defendatzen», zehaztu du Puentek. Arkitektoak, arauen menpe Elementuok diseinatzea arkitektoen lana izaten da, betiere irizpide zehatzei jarraituz. Mitxelenak ohartarazi du araudi eta baldintza oso zorrotzak izaten dituztela maiz euren jardunean. Hari gertatutako kasu bat azaldu du: «Banku batzuk diseinatu behar genituen, eta materiala izan zen traba; egurrezkoak ezin genituen egin, metalezkoak izan behar zuten. Metala oso hotza da neguan, eta erre egiten du udan; ez da erosoa. Baina banku horien ardura mantentze lanetako teknikariarena zen, eta hari bost axola zitzaion erabilgarriak ziren ala ez, bere helburu bakarra bankuak ahalik eta luzeen irautea zen; finean, ahalik eta diru gutxien gastatzea». Hori ikusita, kontraesanetan mugitzen direla aitortu du. Askotan, eskuak lotuta jarduten dira: «Araudiak asko baldintzatzen du arkitektoon lana; diseinu guztietan ideologia bat dago, onartua dena edo ez, eta profesionalak hor nahastuta gaude», berretsi du Genuak. Lotura horiek gorabehera, beste bide hartzen ahalegindu dira Gomez eta Mitxelena. Etxegabeekin lan egiten duten elkarteak bat datoz. Azken helburua inork kalean lo egin behar ez izatea da; baina, era berean, onartezina iruditzen zaie pertsonarik zaurgarrienei oztopo gehiago eranstea. Elkarteak ezkor agertu dira neurri horien aurrean; uste dute deuseztatu ordez gogortu egingo direla: «Epe motzeko erabakiak dira, gustatzen ez zaiena erditik kentzea, baina finean denoi murrizten ari zaigu espazio publikoaren erabilera», esan du Gayak. Gizarte eredu garaikidearen erantzuna neurri zorrotzagoak hartzea izango da. Izan ere, gurpil zoro baten azken muturra da etsai arkitektura: «Norbait etxetik botatzen duzunean, garbi dago nora doan: kalera. Baina, zer gertatzen da norbait kaletik botatzen duzunean? Paradoxa bat da. Nola bota daiteke norbait kaletik?». Airean utzi ditu galderak Ruizek.


Politika, Elizaren inmatrikulazioak eta soldata arrakala aztergai

Ion Muñoa eta Ander Errasti izan dira solasaldian.

Asteazkeneko solasaldian, politikari buruz, Elizaren inmatrikulazioez eta, gizon eta emakumeen arteko soldata arrakalaz aritu gara Ion Muñoa Deustuko Unibertsitateko irakaslearekin eta Ander Errasti Pompeu Fabra Unibertsitateko ikerlariarekin.


«Ikusezinak diren errealitateak bistaratzen saiatzen naiz»

Ostegun iluntzean banatu zuten XVII. Igartza Saria, Igartzako jauregian, eta aurtengo irabazlea Unai Villena elgoibartarra izan da. 6.000 euroko laguntza eta lana argitaratzeko konpromisoa dakartza sariak; urte bete inguruko epean amaitu beharko du. Villena Elgoibarren jaio zen 1980an eta industria- ingenaria da ikasketaz. Aurrez libururik kaleratu gabe bazegoen ere, hainbat idazlan sariketa irabazitakoa da.

Berak proposatu duen lana nobela bat da. 33 urteko Ander du pertsonaia nagusitzat, baina, bere lagun Oierrek ere izango du zeresana. Ander eibartarra da, eta 2013 urtean psikiatrikotik irten eta bere gaixotasunen kontziente (eskizofrenia eta toxikomania), biziari aurre egin behar dio. Kanpoan, erabat aldatu da lehen ezagutzen zuen errealitatea. Bere txikitako lagun Oierrek laguntzen dio bere iragana gogoratzen, eta hori izango da nobelaren muina: pertsonaiaren bizitzaren errepasoa eta bere belaunaldiak gertutik ezagutu zuen garaiaren hausnarketa.

Aurrez idatzi dituzun lanak ere antzeko gaien ingurukoak dira? Zein estilotakoak?

Aurrez ipuinak idatzi ditut batez ere, eta azkenaldian oso eroso nabil testu laburrak idazten. Orain arte gai asko jorratu ditut, baina, nire ipuin gehienek giza harremanak dituzte hizpide. Ikusezinak diren errealitateak bistaratzen saiatzen naiz, bizi dugun mundua hobeto ulertzen lagundu eta hausnarketarako bideak zabaltzen dituztenak. Nire estiloari dagokionez, jakinmina duenari aholkatuko nioke http://hiriaskoberebaitan.com/ edo http://zuzeu.com/blogak/irudhitzen/ begiratzea; nik jartzen ditut hitzak bietan.

Egun lanik egiten duzu? Zertan?

Oraintxe bertan doktorego tesiko egonaldi bat amaitzen ari naiz Alemaniako Saarlandeko Unibertsitateko ikerkuntza institutu batean, hango gobernuak emandako beka baten bitartez.

Zer suposatzen du sari honek zuretzat?

Sekulako bultzada eta babes erraldoia: nobela urtebeteko epean idazteko konpromisoa, hasi dudana bide onetik doanaren sentipena, nahi izango banu hilabete batzuk idazketari soilik dedikatu ahal izateko aukeraren lasaitasuna. Baina, baita erantzukizuna eta ardura ere: lehiaketako aurreko urteetako lan sarituek izan duten mailari eustekoa, jorratuko ditudan gaiak eta garaia ahalik hoberen islatzekoa, sortutako esperantzak ez zapuztekoa. Guztira, nobela baldintza egokietan idatzi eta nire onena emateko aukera emango dit sariak.

Idazteko zaletasuna aspaldian datorkizu. Aurrez, halako nobela luzerik idaztera animatu al zara?

Nire lehen saiakera da hau. Hala ere, duela hilabete batzuk lanari ekin eta proiektua lehiaketara aurkezterakoan garbi izan nuen saria jaso ala ez, nobela bai ala bai idatziko nuela. Idazteko gogoa istorio jakin hau kontatzeko beharrari batu zaizkio eta inoiz ez bezala ari naiz idazten. Aurretik gertatu izan balitzait, aurretik idatziko nukeen, baina orain gertatu da; hau da momentua.

Ez zara sari hau lortzen duen lehen elgoibartarra (duela bi urte, Danele Sarriugarte, adibidez). Kasualitatea da, ala bada idazteko halako zaletasunik inguru horietan?

Askoren ahotan dabilen galdera da hori. Ez dut beste leku batzuetan baino idazteko zaletasun handiagoa dagoenik uste, baina, ezta kasualitatea denik ere hainbeste idazle eta idatzi-zale (horietakoa naiz ni oraindik) egotea Elgoibarren. Nik uste Elgoibarko Izarra kultur elkarteak (eta euskara/kulturgintzaren inguruan dabiltzan hainbat elgoibartarrek) zeresan handia izan dutela horretan, eta urte askotako lanaren ordaina dela. Hor daude herrian aspalditik urtero-urtero antolatzen diren gaztetxoentzako idazlehiaketak; Barren astekaria, idazteko zaletasuna daukagunoi bertan kolaboratzeko aukera ematen diguna; bere garaian Urruzuno Literatur Taldea, herriko gazteek osatzen genuena… nire kasuan behintzat, horiek guztiak erabakigarriak izan dira urte luze hauetan idazteko zaletasunari eta noizbait idazle izateko ametsari eusteko.


Liburuen Altxorra Elgetako Herri Eskolan


Guardia aldaketa boterearen gailurrean

Udazkenean, zazpi kidetik bost aldatuko dituzte agintearen kupulan. Banaketa berriak datozen urteetako norabidea finkatuko du

Datorren udazkenean, guardia aldaketa izango da Txinaren boterearen gailurrean. Urteroko Herri Batzar Nazionalean ez da gertatzen, 2.300 ordezkariek men egiten baitiote Gobernuari; baina 2017an ohiz kanpoko barne tentsioak sumatuko dira. Izan ere, Politburoaren Batzorde Iraunkorreko zazpi kideetatik, bakarrik Xi Jinping presidentea eta Li Keqian lehen ministroa geldituko dira. Beste guztiek 68 urte beteak izango dituzte, derrigorrezko erretiroa hartzeko adina. Odol berria sartzeko garaia heldu da.

Aldaketarekin, ideia berriak ere irits daitezke. Ez da erauntsi erreformista bat egongo, baina baldintzatu dezake Txinak datozen bost urteetan hartuko duen norabidea, Xik bigarren mandatua betetzeko geratzen den bosturtekoa. Osaketa horrek balioko du jakiteko presidentea hirugarren mandatua lortzen saiatuko den ala ez; aurreko urtean alderdiaren nukleoa maila hartu zuen Xik. Barne politika da, baina, Txinak nazioartean duen pisua ikusita, prozesuak garrantzi handia izango du mundu zabalean, eta AEBekiko harremanak zehaztuko ditu.

Batez ere, merkataritzan eta militarki. Alderdi Komunistan askok nahi diote sendotasunez erantzun Trumpen mehatxuari; badira gatazka armatua egon daitekeela uste dutenak ere. Prentsa ofizialak berak aipatu du aukera hori, AEBetako presidente berriak eragindako talken harira idatzitako artikulu gogorretan: «Txina bakar baten» politika kritikatu du Trumpek, eta haren idazkariak esan du Pekinek utzi egin behar diola Asia hegoaldeko uretan, zeinetan liskar gogorrak baititu dozena erdi herrialderekin.

Trumpen neurriko zapata

Txinak sinesgarritasun handiagoa lortu du potentzia militar gisa, nabarmen handitu baitu defentsarako aurrekontua. Dagoeneko hegazkin-ontzi handi bat dauka, bigarrena egiten ari da, eta antzeman ezin daitezkeen ehiza hegazkinak garatzeko gai ere bada. Nazionalista muturrekoek uste dute haiek baliatu beharko liratekeela AEBen patruilei erantzuteko; izan ere, patruilok irla artifizialen gainetik egiten dute hegan sarri. Muturreko nazionalista horiek, hain zuzen, defendatzen dute begia begi truk aritzea badatorren merkataritza gerran. Urrian boterera iristen badira, Trumpek bere neurriko zapata aurkituko du.


Antzerki Topaketetarako hiru sarrera bikoitz zozkatuko ditu Uztarriak aste honetan ere

Zozketan parte hartzeko Uztarriak proposatutako galderari erantzun beharko zaio eta horrekin batera bazkide datuak bidali

Zenbatgarren antzerki topaketak dira aurtengoak? da erantzun beharreko galdera

Uztarria Komunikazio Taldeak aste honetako Antzerki Topaketetako emanaldi bakoitzerako sarrera bikoitz bat du bere bazkideen artean zozkatzeko. Joan den astean ere zozkatu zituen sarrerak, eta topaketak bukatu artean, astero, sarrerak oparituko ditugu bazkideen artean.

Aste honetan ere, hiru antzerki izango dira: ostiralean, Txintxeta taldearen eskutik Bodologuak izeneko emanaldia; larunbatean, Dejabu Panpin Laborategiaren Gure bide galduak lana eta, igandean, Txalo produkzioaken Ipuinaren bila antzerkia.

Emanaldi guztiak Soreasu antzokian izango dira. Larunbat eta igandekoak 21:30ean eta, igandekoa, 18:00etan.

Zozketan parte hartzeko, galdera honi zuzen erantzun beharko diote Uztarriaren bazkideek: 'Zenbatgarren antzerki topaketak dira aurtengoak?

Zozketa ostiral goizeko 11:00etan egingo du Uztarriak -baita hurrengo bi asteetan ere-. Erantzunak ordurako bidali behar dira, uztarria@uztarria.com helbide elektronikora idatzita.

Erantzunarekin batera, bazkidearen izen-abizenak eta telefono zenbaki bat jartzea derrigorrezkoa da.

Ostiralean bertan jakinaraziko ditu Uztarria Komunikazio Taldeak irabazleen izenak Uztarria.com-en.

Lehiaketa gehiago datozen hilabeteetan

Uztarria Komunikazio Taldeak gisa honetako lehiaketa gehiago egingo ditu datozen hilabeteetan, eta beraz, bizkor ibili eta egin zaitez Uztarriako bazkide! Horretarako klikatu hemen eta abantaila ugariz gozatu ahal izango duzu.


Espainiako txapelketako lehen fasea Zumaian jokatuko dute Pulpoko kadeteek

Maiatzaren 10ean, 11ean eta 12an izango da lehia, eta Bartzelona talde handia izango dute a priori aurkari zuzen eta gogorrena.

Duela bi aste Euskadiko Txapelketa irabazi zuten, hain zuzen, Zumaian jolastu zen partidetan. Orduan erraz izan ziren txapeldun, eta horregatik, Espainiako Txapelketan parte hartzeko txartela lortu zuten.

Orain fase berri bati ekingo diote, eta Euskadiko Txapelketa bezala, formula bera izango dute lehiarako. Asteburu batean hiru partidako ligaxka bat izango dute eta sailkapeneko burua hurrengo fasera igaroko da. Hala, lau taldez osatutako zortzi multzo osatu dituzte. Pulpok Bartzelona, Errioxako Calasancio eta Nafarroako Anaitasuna izango ditu aurkari. Lehenak geratuko balira, Espainiako zortzi onenen artean izango lirateke, eta azken fasea jokatuko lukete txapelduna erabakitzeko.

Pablo Gutierrez entrenatzaileak aipatu duenez, “pozik gaude etxean jokatuko dugulako baina Bartzelona talde handia da eta zaila ikusten dugu hurrengo fasera pasatzea. Orain txapelketa prestatzea eta mutilei motibatzea besterik ez zaigu geratzen”. Ander Torriko jokalariak ere berdin pentsatzen du: “Desilusio pixka bat hartu dugu hasieran. Aurkari errazagoak tokatzea zen gure ametsa, horrela fase hau pasa eta zortzi lehenengoetan geratzeko. Bartzelonak talde izugarria du, eta Anaitasuna ere hor dago. Ez da erraza izango, baina orain ilusioz eta gogoz lan egingo dugu eta dena ematera aterako gara”.

Maiatzaren 10ean Calasancioren aurka jokatuko dute. Hurrengo egunean Bartzelona izango dute aurkari, eta azken egunean, Anaitasuna.


Independentziaren aldeko Diada

Kataluniaren egun nazionalak azken urteotan baino kutsu independentista handiagoa hartu du aurten.

Kataluniak Diada (lurralde horretako 'Aberri Eguna') ospatuko du gaur, irailaren 11n. Aurreko urteekin alderatuta, independentziaren aldeko aldarriek indar handia hartu dute, eta litekeena da arratsaldean egingo duten manifestazioa oso jendetsua izatea.

Urtero legez, Diadaren lehen ekitaldia Rafael Casanovaren monumentuaren aurrean egingo dute, Bartzelonan. Bertan, alderdiek, erakundeek eta eragile sozialek lore-sortak utziko dituzte.

Ekitaldi instituzional nagusia 11:30ean egingo dute, Ciutadella parkean. Musika emanaldiak eskainiko dituzte, eta hainbat egile kataluniarren testuak irakurriko dituzte. Besteak beste, Artur Mas eta Nuria de Gispert Generalitateko eta Kataluniako Parlamentuko presidenteak izango dira bertan.

Ikusmin eta oihartzun handiena piztu duen ekitaldia, baina, Assemblea Nacional Catalana (ANC) plataformak arratsalderako deitutako manifestazioa da. Leloa "Katalunia, Europako hurrengo estatua" izango da, eta oso jendetsua, historikoa, izango dela iragarri dute.

Artur Mas ez da martxara joango (bai, ordea, Generalitateko kontseilari gehienak), baina babesa agertu dio, eta "bihotza" parte-hartzaileekin izango duela adierazi du.

Kataluniako Gobernutik manifestazioan parte hartzeko dei egin dute, oso jendetsua izateak itun fiskalaren negoziazioan Exekutibo zentralaren aurrean indarra emango diolakoan.


Bilbao Basket Eurokopan estreinatuko da Alba Berlinen aurka

Gaur jokatuko du Dominionek Eurokopako bere lehen partida, 20:30ean Bilbao Arenan eta zuzenean eskainiko dugu eitb.eus-en eta ETB1en.

Dominion Bilbao Basketek Endesa Ligako bolada onari jarraipena eman nahi dio Eurokopan eta txapelketa honetan bere lehen partida jokatuko du Alba Berlinen aurka. Norgehiagoka, 20:30ean jokatuko da Bilbao Arenan eta zuzenean jarraitu ahalko da eitb.eus webgunean eta ETB1en.

Eurokoparen formatu berriaren ondorioz, lehen jardunaldian atseden hartu zuen Dominionek multzoak bost taldekoak baitira. Alemaniako taldeak garaipena lortu zuen lehen jardunaldian Montakit Fuenlabradaren aurka (88-81). Bilbao Basketek 80-89 irabazi zion Madrileko taldeari Endesa Ligan. Alba Berlinek Eurokopako finaletik at utzi zuen talde bizkaitarra 2010ean.

Alba Berlinek jokalari estatubatuar asko ditu: Payton Silva, Dominique Johnson, Tony Gaffney eta Paul Carter, esaterako. Engin Atsur, Akeem Vargas, Ismet Akpinar eta Niels Giffey jokalariek osatzen dute talde alemaniarra Radosavlejivekin batera.

Talde sendoa den arren, Bilbao Basketek ez du beldurrik izan behar, sasoiko baitago. Bartzelonari ondo irabazi zion igandean Endesa Ligan eta taldeak irabazi egin ditu orain arte jokatutako partida guztiak. Alex Mumbru eta Scott Bamforth maila bikaina ematen ari dira. Bi jokalari hauekin batera Tabuk, Hervellek eta Ericek osatzen dute hasierako bostekoa. Gainera, aulkitik ateratzen diren Salgado, Borg, Lapornik, Todorovic, Nikolic eta Buva jokalariek asko laguntzen diote taldeari.


Riccardo Muti, orkestra zuzendari paregabe baten biografia

Milango La Scalako Orkestra Filarmonikoko zuzendaria izan zen eta gaur egun Chicagoko Orkestra Filarmonikoko zuzendaria da.

Azkeneko urteetako orkestra zuzendari ospetsuenetakoa da Riccardo Muti. 1941ean jaio zen, Napolesen, eta ia 20 urtez Milaneko La Scalako orkestra filarmonikoko zuzendaria izan zelako da ezagun.

Guido Cantelli saria, orkestra zuzendari berrientzako goraipamena, jaso zuen lehen italiarra izan zen, 1967an. Bere ibilbidean, beste inork baino hobeto interpretatu ditu Mozarten eta beste batzuen lanak. Horren erakusgarri 2006an Salzburgoko Jaialdian eskainitako ''Txirula magikoa'' doinua dugu, askoren ustez inoiz egin den bertsiorik onena.

Munduko orkestra eta jaialdi garrantzitsuenekin lan egin du Cantellik: Londresko Phillarmonic Orkestra, Filadelfiako Orkestra, Milaneko La Scalako filarmonikoa... Gaur egun Chicagoko Sinfonikoa ari da zuzentzen.Berlingo eta Vienako filarmonikoek eta Filadelfia, Munich eta Vienako operek ere bere lanaz gozatzeko aukera izan dute, besteak beste.

1990ean, Italiako Errepublikaren Merituaren Ordena eman zioten, 2010ean Frantziako Ohorezko Legioaren garaikurra jaso zuen, eta 2011n Artearen Asturiasko Printzearen Saria hartzeko izendatu dute. Royal Academy of Musicen ohorezko kidea da.


Alkizara ibilaldia egingo du Aitor ikastolak, igandean

Aitor ikastolak hastapenetan Alkizara egindako irteeretako bat.

Aitor ikastolaren hastapenetan Alkizara irteera egiten zuten guraso, ikasle eta irakasleek. Aurten, ikastolak 50 urte betetzen dituela eta, Aitzarte Egiako mendi taldekoek ibilaldia antolatu dute. Igande honetan izango da, hilak 15, eta Tabakalera paretik abiatuko da 8:30ean autobusez. 10 euro ordaindu beharko dute helduek eta haurrek doan joan ahal izango dute.

Iturriotz, Zelatun, Ernio (nahi duenak) eta Alkiza zeharkaldia egingo dute; 11 kilometroko ibilbidea. 14:00etan Alkizan elkartuko dira eta bazkari herrikoia egingo dute frontoian, etxetik ekarritako janariarekin. Ernio interpretazio zentro berria bisitatuko dute ondoren, eta Alkorta anai-arreben erromeriaz gozatzeko aukera izango dute. 19:00etarako Donostiara itzuliko dira.


Pirritx, Porrotx eta Marimototsen Zumaiako emanaldirako sarrerez

Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoek otsailaren 16an, Txo, MikMak Txikia ikuskizunaren bi saio eskainiko dituzte Zumaiako Maria eta Jose antzokian, 15:30ean eta 17:30ean. Saio horietarako sarrerak ostiralean, urtarrilak 23an, 17:00etatik 18:30era salduko dituzte Alondegian. Eta urtarrilaren 26an, astelehenean, 11:00etatik 13:00etara eta 17:00etatik 18:30era (agortu arte). Haurren sarrerek 4 euroko prezioa dute, eta helduenek 6 eurokoa. Pertsona bakoitzak ezingo ditu 6 sarrera baino gehiago erosi.


Perfekzioa amesten

305 kiloko harria jasota, bere markarik onena egin berri du, baina ez du guztiz ase, plazan "ametsetako altxaldia" egitea eskatzen baitio bere buruari.


Erronka, ederra bezain gogorra

Athletic lanean hasi da, aspaldian ilusio handiena piztu duen sasoiari aurre egiteko prest. Zuri-gorriak Txapeldunen Ligan ariko dira zortzi urte geroago. Irene Paredesen hutsunea da aldaketa nagusia

Orainetik bizi da futbola, eta ezer gutxirako balio du iragan denboraldiko liga tituluak. Horregatik, eta berriro ere garaikurra lortzetik gertu ibiltzeko helburuarekin, Athleticek ilusioz gainezka abiatu zuen atzo denboraldi-aurrea, Lezaman. Joan den sasoiko lan bikainari erremate ezin hobea eman zion taldeak, liga irabazi ez ezik ospakizunetan ere jende andana biltzea lortu baitzuen. Ordea, hura ahaztu, eta lanerako prest dira jada jokalariak. Eta, noski, oso izango da garrantzitsua prestaketa egokia egitea. Ligan eta Kopan ez ezik, denboraldi honetan Txapeldunen Ligan ere parte hartuko baitute zuri-gorriek, zortzi urteren ondoren. Erronka ederra bezain gogorra izango dute, beraz.

Bada, Joseba Agirre entrenatzailea 27 jokalarirekin hasi zen lanean; tartean ziren harrobiko bost ere. Ezbairik gabe, hutsune handi bat izango du atzeko lerroan: Irene Paredesek Paris Saint Germainen (PSG) eskaintza jaso zuen denboraldi amaieran, eta legazpiarrak ezin izan zion uko egin aukerari, Europako talderik indartsuenetako bat baita PSG. Horrez gain, Eztizen Merinok eta Maddi Torrek ere ez dute jarraituko taldean. Hutsune horiek orekatu nahian, Esti Aizpurua atzelaria, Esti Bajo aurrelaria (Oiartzun), Maria Blanco atzelaria (Mulier) eta Lucia Garcia aurrelaria (Oviedo Moderno) fitxatu ditu klubak.

Ilusioa eta lana izango ditu oinarri taldeak erronka denei aurre egiteko garaian, Agirrek berak aitortu zuenez. «Denboraldi gogorra izango dugu, baina, era berean, oso polita ere bai. Hiru lehiaketetan parte hartzea gauza handia da, eta norberak bere onena eman beharko du helburuak bete nahi baditugu». Ordea, zeintzuk izango dira helburuak? «Berriro ere liga irabaztea ederra litzateke, eta horretan saiatuko gara. Hori bai, emakumezkoen futbolak gero eta maila hobea du, eta guri are zailago zaigu lehiakorrak izatea, daukagun filosofia dela eta. Halere, gerra emango dugu». Entrenatzailearen ustez, Bartzelona eta Atletico Madril izango dira liga irabazteko faboritoak. Athleticek irailaren lehen asteburuan jokatuko du ligako estreinako partida, etxean, Albaceteren aurka.

Txapeldunen Ligan ere parte hartuko du, Europako talde onenen aurka. «Bertan egote hutsa izugarria da, albiste pozgarria. Indartsu lehiatuko gara». Txapelketa horretako zozketa irailaren 1ean egingo da, eta final-zortzirenetatik abiatu beharko dute zuri-gorriek. Kopa ere begiz joa izango du Agirrek. «Arantza ateratzen ahaleginduko gara. Ea behingoz lan duina egiterik daukagun».

Fitxaketekin, «gustura»

Hiru txapelketetan lehiakor aritzeko baikortasunik ez du falta entrenatzaileak, baina badaki Paredesen hutsunea handia izango dela. «Europako atzelaririk onena da, nire ustez, eta, orain, akaso, jokatzeko era aldatu beharko dugu». Hori bai, gustura dago lau fitxaketekin. «Atzelariak sendoak dira, eta aurrelariak, biziak. Asko emango digute». Ez du baztertzen oraindik ere beste fitxaketaren bat egitea.


Santa Anako indusketa lanek 840 bisitari izan dituzte

Santa Ana plazako indusketa lanetara eratutako bisita gidatuetan 840 lagunek —durangarrak 787 izan dira eta EAEkoak 44— parte hartu DUTE; 40 bisita gidatu egin dira. “Bete-beteko arrakasta” izan dutela nabarmendu dute. Izan ere, 24 talde antolatzen zen helburua (360 lagun batuz).

Horixe izan da Turismo Bulegoaren iraileko eskaintza turistiko aipagarriena. Santa Anan aurkitutako XV. eta XVIII.eko aztarnekin egin leitekena erabakitzeko herritarrek iradokizunak ere eman ditzazkete. Horreterako hementxe klikatzea dago. Teknikari eta politikoek balorazinoa egin ondoren erabagi bat hartzeko.

Iraileko datuak “oso positiboki” baloratu dituzte: 2.494 kontsulta izan dituzte; Santa Anakoak eta bestelako bisitak barne, 985 zerbitzu turistiko kudeatu dituzte, Master&Go eta Auto Klasikoen Rallyarekin lotuta 259. Era berean, Lariz Torrera aldatzeari turismo zerbitzurako “erabakiorra” deritzote.


Egurretako basoak: izaki lerrokatu, uniforme, industrialak

EAEko basoen %80a jabegoz pribatua da, eta gehienek errentagarritasun finantzieroa bilatzen dute. Horrek dakar monolaborea, baso osoa pinu, pago edo eukaliptu izatea. Ordea, asfaltoa zabaltzen joan ahala, eta ingurumenarekiko larritasunak jota, gizarteak gero eta gehiago eskatzen ditu begia gozatzeko baso bariatuak. Batik bat gestioaz hitz egin dugu diru pribatua basogintzara bideratzen duen Basoa Fundazioarekin. Jose Ramon Olarieta injineruak ikuspegi kritikoa eskaini digu. Azkenik, basoen aniztasunaz ohartzeko sartu gara Zegamako Egur Interpretazio Zentroan.

Pinua da finantzetan oraindik ere baso errentagarriena, ez bakarrik asko hazten delako, baizik, egurrarekin lan egiten duen industria espezializatuta dagoelako espezie honetan. Sorgin gurpila da, ditugun baso asko eta asko industriaren araberakoak dira, eta era berean, ezin da industria espezie askotara egokitu, ez duelako ziurtatuta urte osoan lehengairik izango duenik. Gainera, merkatuak gehiago ordaintzen du pinua, mantsoago hazten diren beste espezieak baino. Horregatik jotzen dute jabe gehienek pinua sartzera. Gizarteak ez dio maitasun handirik zuhaitz honi, baina Gipuzkoako Baso Elkarteko zuzendari den Fernando Otazuak nabarmentzen du: "Batik bat pinuari esker pasatu gara lurraren %20 basoa izatetik %60 izatera, jabe pribatuak basoberritzen jarri dituelako". Etekinik handiena helburu, espezie bakarreko basoak dira nagusi. Monolaborearen abantailak agerian jarri dizkigu Jorge Askasibar, Basoa Fundazioko lehendakariak: "Espezie bakarreko ekoizpena askoz errazagoa da gestionatzeko, landaketatik bertatik hasita. Espezie anitzeko basoa lantzeko eta gero, mozteko, bereizi egin beharko litzake zuhaitz bakoitza, eta merkatu desberdinetara bideratu egurra. Posible, posible da, baina lana da". Monolaboreak, ordea, bere arriskuak baditu, Jose Ramon Olarietak, Leridako Unibertsitateko irakasle den injineru agronomoak gogorarazi digunez: "Gaixotasun eta suteak aiseago zabaltzen dira zuhaitzetik zuhaitzera. Gainera, zenbat eta maizago egurra atera, elikagai gehiago ateratzen zaio lurrari. Ikusteko dago zenbat eutsiko dion lurrak erritmo horri". Industriari begira egiten da egurretarako basoen gestioa: begirik gabeko oholak ateratzeko moduan inausten dira zuhaitzak. Eta ebakitzeko ere, garai biologikoari begiratuta hiltzeko zorian denean moztu beharrean, normalean errendimendu kurbari begiratzen zaio, goia jo duenean, eta hortik aurrera etekin handiagoa emango ez duenean mozten da. Industriak erabakitzen du zuhaitz espezie bakoitzaren bizitza tartea: Intsinis pinuan egur zurixka eta bigunagoa apreziatzen da ûcambium esaten denaû, erretxina pasatzen duena. 35-40 urtetik aurrera gogortu egiten da egurra ûduramen gehiago egiten zaio-, eta hau ez du industriak maite. Beste espezie batzuetan kontrakoa gertatzen da, eraikuntzan eta zutabeak egiteko erabiltzen den egurra ûalertzeak, duglasa...- gogorra izatea komeni da, beraz, gehiago itxaroten da mozteko.

Lur publikoetan, berdin Baso jabe gehienak pribatuak dira, baina zer gertatzen da publikoekin? Hemen ere, pribatuetan bezala, denetik dago. Badira, batez ere parke natural izendapenarekin, espezie aberastasuna bilatzen duten basoak. Baina asko dira, egurretarakoak. Olarietak gogor salatzen du hau, erakunde publikoak baitira sarri legea urratzen dutenak. Interes pribatua duten baso askotan bezala, lurra txikitzen duen makineria erabiltzen omen dute.

Egurretarako basoak jasangarriak ote? EAEn 28.000 hektareak dute PEFC, Baso Kudeaketa Iraunkorreko Ziurtagiria, 118 jabego publiko eta pribatuk alegia, iaz bertan lortua. Mundu osoan, berriz, 54 milioi hektareak dute izendapena. Ziurtagiria deforestazioari aurre egiteko sortu da, eta kontsumitzaileei adierazten die egur horrek jasangarritasun neurriak betetzen dituela. Basoen gestio jasangarria izendatzeko, Helsinkiko 1993ko Hizarmenaren definizioa hartzen da oinarri: "Basoak zaindu eta erabiliko dira bioaniztasunari eusteko moduan, baita produktibitatea, birsortzeko gaitasuna, bizitasuna eta orain eta etorkizuneko funtzio ekologikoak, ekonomikoak eta sozialak eskaintzen jarraitzeko moduan ere, herri, nazio eta mundu mailan, beste ekosistema batzuk kaltetu gabe". Baso jabeei, gestioa eta irudia hobetzen laguntzen die. Olarietak, ordea, duda egiten du gure ingurumenaren behar besteko informaziorekin jarri dituen ziurtagiriak neurriak. Jasangarritasunaren gaian, beste behin ere, bi joerekin egin dugu topo. Basoa Fundazioko Askasibarrek ziurtatzen du, etekin ekonomikoak bateragarriak direla jasangarritasunarekin, eta Olarietak, aldiz, etekin ekonomiko eta finantzarioa bereizi behar direla ohartarazi du, dirutan bakarrik neurtzen den etekin finantzarioa, ez dela jasangarria azpimarratuz.

Belaunaldi etenak dakarkeena Egurretarako basoak nagusi badira ere, jabe denen interesa ez da etekin finantziero altuena lortzea. Are gutxiago, egun baso jabeak egurra salduta ezin direla bizi ikusita, izan ere, jabegoa oso zatitua dago ûGipuzkoan batez-beste 9 hektarea ditu jabe bakoitzak, Bizkaian zerbait gutxiagoû. Gero eta gehiago, basoa beste errenta baten osagarri da. Basoa Fundazioko lehendakari Jorge Askasibarrek kontatzen duenez, "basozale heldu asko etortzen da angustiatuta, seme-alabek ez dutelako segidarik ematen, ez dituztelako mugak ezagutzen...". Honi erantzuteko, Basoekin elkartea sortu du Euskadiko Baso Elkarteen Konfederazioak, gestio profesionala eskaintzeko. Horrela, basoko lanetaz ezer gutxi dakien pertsonak, bere aurrekoek utzitako jabetza mantenduko luke, eta elkarteak gestionatuko lioke basoa. Etorkizuna hori izango dela aurreikus liteke. Askasibar lehendakariak uste du horrek basoen izaeran ere eragina izango duela: "Gizartetik datorren eskaria betetzea errazagoa izango da, alegia, hostozabal gehiago jartzea basoan, adin guztietako zuhaitzak...". Olarieta profesionalizazioarekin ezkorragoa da: "Jasangarritasunerako arazo nagusia makineria gogorrak dira, eta gero eta gehiago esku lana falta denez, makineria honetara joko dute basoak gestionatzeko". Nola lortu liteke baso anitzak ugaritzea? Fernando Otazua Gipuzkoako Baso elkarteko zuzendariaren iritziz, "espezie anitzekoa ugarituko da, gizartea prest dagoen heinean basoak sortzen dituen onura denak apreziatu eta ordaintzeko. Aldundiek diru asko mugitu beharko dute, eta jabeei laguntzak eman".

Zer motako basoa dugu?

- %52,9 konifera da EAE-n eta %47,1 hostozabalak.

- Araba:

Ametza, haritza eta erkametza %25,4

Pagoa %21,2

Artea %13,5

Radiata pinua %11

- Bizkaia:

Radiata pinua %45

Artea eta nahasketak %9

Pagoa eta haritza %5

Eukaliptua %5

- Gipuzkoa:

Radiata pinua %40

Pagoa %14

Artea eta haritza %11

- Nafarroa:

Pagoa %37

Haritza %17

Artea %9

Pinu klase denak %31

Gure basoetan, alde atlantiko eta mediterranearra bereizten dira. Araban, klima mediterranearrean, bertako espezieak ditu basoen %65ak. Bertako lur publikoak espezie horiek bultzatzera daude bideratuta, horrela, zuhaitz zaharrak mantentzen dituzte, landaketetan bertako espezieak erabiltzen dituzte, eta abar.

Alde atlantikoan (Bizkaia eta Gipuzkoan), Intsinis pinua da nagusi, eta gestioa ere produkziora dago bideratua Foru Aldundian.

Nafarroak bietatik du, eta iparraldean pago eta hariztiak dauden bitartean, hegoaldean eta ekialdean pilatzen dira pinudiak.

Basoen merkatua

2002ko datuen arabera, EAE-n 20.000 jabe daude, eta egurra lantzen duten 803 enpresa. Urte berean, ekoizpenaren balioa 327 milioi euro izan zen. Ateratako egur gehiena zurgai da (958 mila metro kubiko), zerrategietara bideratzen dena ondoren altzariak egiteko. Aldiz, ia honen erdia da (436 mila metro kubiko) peia edo papergintzan bukatzen duena. EAE-n eta Galizian daude Espainiako estatuko zerrategien %40. Aldiz, altzarien industria Valentzia, Katalunia, Madril eta Andaluzian mugitzen da. Espainiako estatuan kontsumitzen den koniferen %37 kanpotik dator. Ondorioz, basoaren merkatuak dependentzia handia du kanpoko lehengaiekiko, eta beraz, eragin handia dute atzerriko gora-beherek.

Azken urteetan eskaintza asko ugaritu da egurraren merkatuan, herrialde hauek egur ona eta merkea exportatzen baitute: Zeelanda Berria, Txile, Argentina, Uruguay, Brasil eta Hegoafrika, besteak beste. Hondamendi naturalek ere eragina izan dute merkatuan, batez ere 1999ko abenduan Frantziako basoak txikitu zituen haizeteak. Arrazoi hauek direla eta, pinuaren prezioak behera egin du azken lau urteetan. 1999an jo zuen goia, metro kubikoa 9.444 pezeta kobratuz. 2003an, berriz, 7.596ra jaitsita zegoen.

Eskariari dagokionez, Europan batez-beste 203 kilo paper kontsumitzen du urtean biztanle bakoitzak, eta Amerikako Estatu Batuetan, berriz, 324. Aldiz, gorantza datorren Txinan, biztanleek 28 kilo urteko bakarrik kontsumitzen dute.

Zenbat baso dugu Hegoaldean?

- %27a basoa da mundu osoan: 3.500 milioi hektarea inguru.

- %36 Europako Batasunean, alegia, 130 milioi hektarea inguru. Europan baso gehien duten Suezia eta Finlandiarekin parekatu daiteke Euskal Herria.

- %54a Euskal Autonomia Erkidegoan basoa da, alegia, 722.500 hektarea inguru.

%47 Araban, 143.506 hektarea

%58 Bizkaian, 128.244 hektarea

%60 Gipuzkoan, 118.255 hektarea

- %64 Nafarroan, alegia, 664.174 hektarea inguru.

Gure basoen historia

- Kristo aurreko azken mendeetan, lurraren %70-80 basoa zen.

- Erromatarren garaian, asentamentu intentsiboekin baso asko soro bihurtu zituzten. Toponimiari eta Akitanian aurkitutako erromatar garaiko harlanduetako inskripzioei jarraiki, haritza, artea, pagoa eta pinua ziren nagusi Euskal Herrian.

- Erdi Arotik XIX.mendera, eraikuntzarako eta ikatza (burdinola eta fundiziorako) egiteko erabilitako egur mordoak basoak urritu zituen.

Burdinolen kontsumoa oso intentsiboa izan zen XVI. mendean eta hurrengoetan, batez ere Gipuzkoa eta Bizkaian: Gipuzkoan, 1650-1814 artean, urtean 20.000-25.000 hektarea baso kontsumitzen zituzten.

- XVI-XVIII. mende artean, itsasontziak eraikitzeko kalitatezko haritza erabili zuten.

- XIX. mendean galdu zen baso gehien: gerra ugari izanik, administrazio publikoak zorretan erori ziren eta zorrei aurre egiteko, Desamortizazio Legeekin lur publikoak saldu zituzten. Lur jabe berriek berehalako etekin ekonomikoa bilatu zuten, basoak masiboki ebakiz.

- XX. mende hasieran basoen egoera oso larria zen, mendi gehienak soilduta zeuden. Bizkaia eta Gipuzkoako Foru Aldundiek basozaintza zerbitzuak sortu zituzten, eta hauen lehen misioa basoberritzea izan zen.

- Gerra Zibilaren etenaren ondoren, 40-50 urteetatik aurrera basoberritze masiboa hasi zen, intsinis pinua erabiliz era guztietako lurretan, publiko eta pribatuetan. Urtero hazkuntza handia sortzen zuen, eta "urre berdea" esaten zitzaion. 1956ko izotzak geratu arazi zuen landaketa masibo hau, Gipuzkoako intsinis gazte asko izorratu baitzituen. Ordutik hona, batez ere lurralde honetan, koniferen dibertsifikazioa bilatu da basoberritzerakoan eta beste espezie batzuk erabili, esaterako Korsikako larizioa, Japongo alertzea eta Douglas abetoa.

Basoa Fundazioak enpresetako dirua baso lanetara bideratzen du

Euskadiko Basogintza Elkarteen konfederazioak sortu zuen 2003an Basoa Fundazioa. Fundazio honek finantziazio pribatua erabiltzen du baso lanetarako. Enpresen ikuspegitik, berriz, erakargarri da fundazioari emandako laguntzarekin lortzen duten zerga-salbuespena, eta irudi korporatiboa hobetzea.

Jorge Askasibar da bertako lehendakari: «1977tik 2003ra Gipuzkoako Foru Aldundian Basoen arduradun ibili, eta erretiroa hartzeko laneko azken bazkarian etorri zitzaidan Fernando Otazua -Gipuzkoako Baso Elkarteko zuzendaria-, 'gauzatxo bat dugu zuretzat...' esanaz». Askasibar, Aldundian erretiroa hartu orduko, Fundazioan hasi zen lanean, beraz. Basoak Foru Aldundiaren konpetentzia direnez, «Udaletxeen lurrekin egiten dugu lan, eta beraz, hirigunetik hurbil daudenetan aritzen gara, ez Aldundiak gestionatzen dituen mendietako lur publikoetan. Foru Aldundien lana osatzeko modu bat da» azaltzen du Askasibarrek.

Besaide mendia basoberritzea izan zen lehen proiektua, Mendiko Euskal Federazioarekin elkarlanean. Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako mugan dagoen gainaldea hautatu zuten, sinbolikoki. Kutxarekin beste proiektu batzuk ere egin dituzte, esaterako, Zeraingo minen ingurua basoberritu, eta Legazpiko Urtatza Parkea osatu. Fundazioaren lana da interes orokorreko proiektuak diseinatu eta sponsorrak bilatzea. Behin proiektuak bere aurrekontua duenean, Konfederazioko teknikoak aritzen dira lanean. Horrela, fundazioak egituraz lehendakaria eta patronatoa soilik ditu -konfederazioko hiru lehendakariek, Euskal Herriko Unibertsitateko ordezkaria eta fundazioko lehendakariak osatua-.

Bazkide fundatzaileak, Basogintza Elkarteen Konfederazioko baso jabeak dira. 5.000 bazkide inguru dira konfederazioan. Aldiz, fundazioak «basozale» bazkideak ere baditu, alegia, basoen jabetzarik izan gabe ere, basoen aldeko lanetan bere dirulaguntza ematen dutenak. Egun «basozale» gutxi dago, enpresekin lotu baitituzte orain arteko proiektuak, baina aurrera begira, herritarrek lagundutako proiektuak abiatzea espero dute Basoa Fundazioko kideek.


Gero arte

Ez zaizkit agurrak gustatzen. Gero arteak nahiago izaten ditut, laster berriro elkartuko garenaren sentsazio goxoa barne-barneraino gezi bat bailitzan zuzentzen duten horietakoak, lagun baten adioaren erantzun gisara batzuetan; edo herriminari zuzenduak, besteetan. Ondo izan esateak hobeki sentiarazten nau, edota, negar malko artean bada ere, muxu potolo bat bidaltzeak.

Nire ahoak behin baino gehiagotan egin behar izan du baina dardara, adorea hartuta esan ere nahi izaten ez dituen hitz horien aurrean, imajinatu ere nahi ez dituen egoera horien esperoan; urrunean, kilometro ugaritara batzuetan, hizkuntza arrotz bat mintzalagun hartuta "sekula ez naiz ahaztuko" esan nahian. Gertuago besteetan, autobus baten kristalari so, isladaren beldur, eta begirada triste bat are malenkoniatsuagoa den beste batekin gurutzatuaz. Edota gertu, oso gertu, bihotza bera baina gertuago, gozo eta izu, denborak batzuetan ziztada zorrotzez eragin ditzakeen kalteei aurre egin nahian, azkenean fruituak harrari kosk egingo ote dionaren beldur.

Ez naiz ordea betirako agurrez mintzo. Betirakoak ere gustatzen ez zaizkidalako, sinesten ez ditudalako.

Gero arte esan beharrean naiz gaurkoan, halabeharrez edo hala-beharrez. Gero arte, bai, eta ez agur. Berdez jantzitako uharte hartan egin gisara; odolez eta eguzki printzez margotutako herri hartan bezala; zure etxepean, ilunpetan egin modura. Berriro itzultzeko. Berriro elkarri so egiteko. Gero arte beraz, eta eskerrik asko tartetxo hau eskaintzeagatik.


'Akordioa' lortzeko deia egin dio ezker abertzaleak NaBairi

"Ez dugu lehiatu nahi Nafarroan agertoki berri bat sor dezaketenekin", azpimarratu du ezker abertzaleak bilera dei horren filtrazioaren ostean.

"Foru-hauteskundeetarako akordioa lortzeko" eta "egoera politiko berria aztertzeko" bilera deia egin die ezker abertzaleak NaBAi koalizioari.

Ezker abertzaleak ohar batean jakitera eman duenez, "Nafarroako herritar abertzale, aurrerakoi eta ezkertiarrak hauteskundeetan ordezkatu dezakeen koalizioa lortzeko eginhalak egiteko prest gaude".

"Ez dugu lehiatu nahi Nafarroan agertoki berri bat sor dezaketenekin", azpimarratu du ezker abertzaleak biltzeko eskaera horren filtrazioaren ostean.


Euskal Herriko Unibertsitateak 2016ko aurrekontuen proiektua onartu du

EHUko Gobernu Kontseiluak 2016ko aurrekontuen proiektua onartu du gaur; zenbatekoa 402.757.095 eurokoa da. 2015ean onartu zena, ostera, 396.557.681 eurokoa zen. Beraz, %1,56ko igoera dago. Aurrekontu-aurreproiektuak aldeko 26 boto, kontrako 3 eta 6 abstentzio jaso ditu.

Zenbateko horretatik Euskal Autonomia Erkidegoko aurrekontu orokorretatik datoz 307.901.095 euro, hau da, aurrekontuen %76,45, EHUko iturriek nabarmendu dutenez. 2015ean, ostera, atal horretan 303.170.804 euro zeuden; aurrekontuaren %76,50. Aipatutako diru-kopurua honela banatzen da: ekarpen arrunta (276.359.872 euro. Barruan dago 2012ko abenduko aparteko soldatei dagokien kopurua: 2.800.000 euro eta pertsonalaren ordainsarien %1eko igoera); programa-kontratuak (31.041.223 euro) eta hainbat urtetarako inbertsio plana (500.000 euro).

Aurrekontu orokorretatik datorren ekarpenagaz batera daude: beste sarrera batzuk, eskubide publiko edo pribatuetakoak (tasa akademikoak eta administrazio tasak, administrazio emakidak, beste erakunde edo pertsona fisiko batzuakaz egindako kontratuak eta abar). Denera, 94.400.000 euro. Sarrera horiek aurreproiektuaren %23,44 dira; 2015ean, ostera, 93.150.000 eurokoak (%23,50) izan ziren sarrerak. Horrez gainera, EHUk 456.000 euro bideratu ditu Gizarte Kontseilura (2015ean, 236.877 euro).

Gastuei dagokienez, langileen atalerako 308.891.573 euroko aurrekontua dago. Kopuru hori aurrekontu osoaren %76,69 da. Gainerako %23,31 ondokoak hartzen ditu: ikerketa; ohiko funtzionamendua; errektoreordetzetako, ikastegietako eta sailetako jarduerak; eta ekipamenduko inbertsioak.

Berri ona

Iñaki Goirizelaia errektorearen berbetan, "aurrekontuak onartzea beti da berri ona; erakunde batentzat ez dago aurrekontu gabeko egoera baino okerragorik. Krisi ekonomikoa pairatzen gabiltzan honetan, Euskal Herriko Unibertsitateak tinko egin du lan ahalik eta zerbitzu onena bermatzeko, euskal gizartearekiko dugun konpromisoa betez. Gure aburuz, bederen, agerian geratu da unibertsitatearen finantziazio eredua aldatu beharra”.

Eta erantsi du: "ahalik eta unibertsitaterik onena egiten jarraituko dugu, egingo dugu. Euskal gizarteak gure esku jartzen dituen baliabideekin eta unibertsitateak berak lortzen dituen kanpo baliabideekin, ahalik eta unibertsitaterik onena egingo dugu. Hori da helarazi nahi nizuen azken mezua: aurrekontu aurreproiektua onartu dugun arren, dauzkagun mugen jakitun gara eta, gure esku dagoen guztia egingo dugu euskal gizarteari eraiki dezakegun unibertsitaterik onena eskaintzeko".


139 txirrindularik euriari aurre egin zioten Lesaka BTT proban

Eguraldi euritsuari, urari eta lohiari aurre egin zioten 139 txirrindularik parte hartu zuten irailaren 18an Beti Gazte elkarteak antolatutako Mendi bizikleta proban. Kirolariek bi ibilbide zituzten aukera, bata 52 kilometrokoa eta bertzea 34 kilometrokoa. Hirutik bik ibilbide laburrena aukeratu zuten eta 50 bat lagunek luzea.

Proba lehiakorra ez denez, antolatzaileek ez dute sailkapenik egiten, baina proba luzea bukatzen bizkorrena Patxi Vila Berako txirrindulari profesionala izan zen. Ibilbide laburrean ere, bertze beratarra bat izan zen azkarrena, Lukas Sansiñena. Dena den, Beti Gaztetik aipatu dutenez, eguraldiaren eraginez, ibilbideak bere osotasunean egin beharrean, bidelasterren barna laburtuz ere ibili ziren txirrindulariak, normala denez. “Lohiarekin bakoitzak ahal zuena egin zuen” aipatu digu Beñardo Iantzi antolatzaileak.

Halere, partehartzaileak gustora bukatu zutela ere aipatu digute eta antolatzaileei animoak emanez, hurrengo urtean ere Lesakako Mendi Bizikleta ateraldia egin dadin.


Merkataritza jarduerak euskalduntzeko dirulaguntzak eskatu daitezke dagoeneko

Dirulaguntzak lau arlotarako dira: euskara ikasteko, UEUren uda-ikastaroak egiteko, merkataritzarako eta elkarteetako hainbat jarduera euskalduntzeko eta aisialdiko begirale/zuzendari ikastaroak egiteko.

Hernaniko Udalak, Euskara Sailaren bitartez, merkataritza jarduerak euskalduntzeko dirulaguntzak ematen ditu. Aurtengo dirulaguntza deialdia zabalik dago jada, eta lau ataletan banatzen da.

Euskara ikasteko, UEUren uda-ikastaroak egiteko eta aisialdiko begirale/zuzendari ikastaroa egiteko dirulaguntza eskabideak, matrikula formalizatu ondoren aurkeztu behar dira. Errotulu komertzialak jartzeko eskabidea berriz, jarri aurretik egitea komeni da, eta beti ere 2012ko urtearen barruan. Azkenik, gainerako dirulaguntzen eskabideak aurkezteko ez dago epe jakinik, baina 2012ko urtearen barnean eskatu behar dira.

Dokumentazioa eta informazioa lortzeko, eta eskabideak aurkezteko, Udaleko Erregistro Nagusira joan behar da. Bestalde, Udalaren webgunean, www.hernani.net-eko ‘Berriak’ atalean hain zuzen, eskabidearekin aurkeztu beharreko eranskinak eta informazio guztia eskuratu daitezke.

Lau dirulaguntza motetako bakoitza eskatzeko, baldintza zehatz batzuk bete behar dira, alboko taulan zehazten den moduan. Era berean, kasu guztietan ondorengoak aurkeztu behar dira: dirulaguntza eskabide normalizatua behar bezala beteta, N.A.N. edo IFKren fotokopia eta gastuaren justifikazioa (dirulaguntza bakoitzaren araberakoa).

BALDINTZAK

EUSKARA IKASTEKO

- Hernanin erroldatua egotea.

- Zorrik ez izatea.

- Eskolen %85era agertzea.

- Ebaluazio-probak egitea.

- Matrikula epean ordaintzea.

UEUko UDA-IKASTARORAKO

- Hernanin erroldatua egotea.

- Zorrik ez izatea.

- Ikaslea edo erretiratua izatea, edo langabezian egotea.

MERKATARITZA JARDUERAK

Orokorrak:

- Jarduera ekonomikorako Udal baimena izatea.

- Zergak ordainduta izatea.

Errotuluak:

- Errotulua euskaraz jartzea.

- Testua zuzen idatzita egotea.

- Errotuluan izen propioa soilik ez agertzea.

- Errotulu berriak edo zaharrak berritzeko balio du laguntza.

Webguneak:

- Euskara hutsezko webgunea izatea edo euskararazkoari beste hizkuntzetan ematen zaion adinako tratamendua ematea.

Programa informatikoak

- Euskarazkoa izatea eta jarduera komertzialerako izatea.

*Elkarteetarako webgune eta programa informatikoetarako baldintzak berberak dira.

AISIALDIKO IKASTAROETARAKO

- Hernanin erroldatuta egotea.

- Ikastaroa euskaraz izatea.

- Alderdi teorikoa gainditzea eta araututako epearen barruan, titulua lortzea.