EH Bildu nagusitu da Debagoienean, boto kopuruan gora eginez

2016 emaitzak hobetu ditu EH Bilduk bailaran; 13.498 boto lortu ditu, botoen %45,30. Debagoieneko herri guztietan gailendu da, Eskoriatzan izan ezik. EAJ izan da bigarren indarra 10.980 botorekin, %36,85. PSE-EEk 2.283 boto lortu ditu, botoen %7,66. Elkarrekin Podemos-IU laugarren postura jaitsi da boto galera handiarekin; 1.711 boto jaso ditu Debagoienean, %5,74.

29.939 lagunek eman dute botoa Debagoienean; 2016an baino 2.726 pertsona gutxiago joan dira hauteslekuetara. Hala, abstentzioa %40,17koa izan da bailaran; EAEn baino 7 puntu txikiagoa.

2020 vs 2016

Duela lau urteko datuekin alderatuta EH Bilduk zazpi puntu egin du gora eta 1.141 boto gehiago jaso ditu. EAJk 841 boto gutxiago lortu baditu ere, botoen ehunekoa mantendu du, %36,31tik %36,85era igoz. PSE-EEk ere antzerako datuak mantendu ditu, 116 boto gutxiago eskuratu ditu eta 2016ko %7,37tik %7,66ra igo da. Elkarrekin Podemos-IUk aldiz, botoen erdia baino gehiago galdu ditu Debagoienean, eta %12,47tik %5,66ra jaitsi da. PP+C's koalizioak ere nabarmen egin du behera. Aurreko hauteskundeetan PPk 1.090 boto eskuratu zituen eta Ciudadanosek 248; aurten aldiz, 511 besterik ez dituzte lortu bien artean. Equo Berdeak alderdiak 306 boto jaso ditu, Debagoieneko botoen %1,03. Vox aurten lehen aldiz aurkeztu da Gipuzkoan, eta 142 boto eskuratu ditu Debagoienean; %0,48.


GUTUNA: Pentsiodunen mugimenduaren bertze jauzi bat

Martxoaren 13tik 18ra itxialdia eta baraualdia egitea erabaki du Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak Bilbon eta horrekin bat eginez, Nafarroan manifestazioa eginen dute martxoaren 13an Iruñean. Horretaz eta pentsiodunen inguruko bertze hainbat kontuz mintzo da Julen Mitxeltorena iritzi artikulu honetan. Egilea Baztan-Bidasoko Pentsiodunen Mugimenduko kidea da, eta bertzeak bertze, «Nafarroan pentsiodunon ia erdiak 1.080 euro baino guttiago» kobratzen duela salatu du.

Euskal Herriko Pentsionisten Mugimenduak bere aldarrikapen nagusiaren alde bertze jauzi bat egitea erabaki du. Orain bortz urte pasatu direla hasi zen mugimendua astelehenero karrikara ateratzen, elkarretaratzeak eta bertze mobilizazioak egiten. Adinekoen zaintza, osasun arreta, banketxetako arretak eta bertzeak izan ditu aldarrikapenen artean, baina pentsio duinak eta publikoak hartu izan dute lerro nagusia, eta batez ere pentsio apalen osagarria egitea, 1.080 euro bereziki.

Bide horretan hainbat planteamendu egin izan dira; Herri Ekimen Legegilearen aldeko sinadura bilketa Iruñeko eta Gasteizko parlamentuetan eztabaidatu eta onartu zezaten, Gasteizko eta Nafarroako gobernuei egindako interpelazioa 1.080 euroraino osatu zitzaten apalagoak diren pentsioak, alderdi politikoekin egin ziren bilerak, Euskal Herri mailako pentsiodunen bizikleta martxa, eta estatuko bertze pentsiodunen mugimenduekin batera Madrilgo Kongresuan aurkeztu ziren sinadurak, bertze gauzen artean 1080 eurorainoko pentsio osaketa eskatuz. Madrilen egindako manifestazio jendetsu eta koloretsu batekin akitu zen ekimena.

Asteleheneroko mobilizazioek segitzen dute, baina 1.080 eurora arteko osagarriak bete gabe segitzen du. Eta oraingo honetan jauzi bat ematea erabaki da: martxoaren 13tik 18ra itxialdia eta baraualdia egitea. Itxialdia eta baraualdia Bilbon eginen da, eta tarteko egun horietan hainbat ekitaldi izanen dira.

Bilboko ekimena Euskal Herri Mailakoa izanen da, 1.080 euroko guttiengo pentsioen alde. Nafarroan zerbait propioa egiteko asmoa bazen ere, hau martxoaren 13ra mugatuko da; asteleheneroko elkarretaratzeen harira, manifestazio bat eginen da, Iruñeko Udaletxetik Nafarroako Gobernuaren egoitzara. Martxoaren 18rako Nafarroako gehiengo sindikalak manifestazioa deitu baitu osasun publikoaren eta duinaren alde, martxoaren 23rako deitua den grebaren haritik. Dei hauekin bat egiten du Nafarroako Pentsionisten Mugimenduak, eta hauek indartze aldera ez du bertze ekimenik antolatuko.

Ondoko taulan Nafarroa mailan 1.000 euroren azpitik dauden pentsioak ageri dira:

Horrez gainera, 1.000 eta 1.100 bitarteko pentsioak 5.962 dira. Datu horiekin erran dezakegu 1.080 euro azpitik direla 67.371 pentsio, hau da, % 47,43. Ondorio bezala, Nafarroan pentsiodunon ia erdiak 1.080 euro baino guttiago kobratzen du.

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak astelehenero mobilizatzen segituko du, eta helburuak lortu arte ekimen berriak antolatzen. Hau da hartu den konpromisoa, eta mugimenduaren bosgarren urteurrenean atera den abestiak dioen bezala; «Irabazi arte ez dugu etsiko, ez dugu etsiko inoiz».


Iñigo Urkullu lehendakariaren agerraldi osoa, Euskadiko murrizketa gehienen amaierari buruz

Euskadik ostegun honetan bertan berreskuratuko du pandemiaren ondorioz galdutako normaltasunaren zati handi bat. Hala ere, maskara erabiltzea derrigorrezkoa izango da eta edukieraren muga % 80koa izango da 5.000 pertsonatik gorako edukiera duten esparru itxietan.


524 koronabirus kasu atzeman dituzte Donostian ostegunetik

Ostegunetik igandera, abenduaren 2tik 5era, 524 koronabirus kasu positibo atzeman dituzte Donostian. Zehazki, ostegunean 196 kasu atzeman zituzten, ostiralean 107, larunbatean beste 107 eta atzo, igandean, 114. Horrela, intzidentzia metatua 874,49koa da orain, Eusko Jaurlaritzaren datuen arabera. Azken datuak eman zituztenean, ostegunean, 697,95ekoa zen hiriko intzidentzia metatua, beraz, igo egin da.

Intzidentzia osasun eremuka

Jarraian, hiriko osasun eremu bakoitzean ostegunetik igandera atzemandako positibo kopurua eta intzidentzia metatua.

Ondarreta: 99 (1024,86)

Amara Berri: 86 (753,78)

Gros: 79 (746,32)

Egia: 68 (980,66)

Altza-Roteta: 53 (842,05)

Aiete: 29 (898,44)

Parte Zaharra: 28 (650,29)

Intxaurrondo: 25 (622,15)

Loiola: 23 (872,17)

Amara-Erdialdea: 19 (741,83)

Bidebieta: 13 (513,39)

Neurri eta gomendio orokorrak

Oro har, pertsonen artean 1,5 metroko distantzia gordetzeko ahalegina egin beharko da leku publikoetan, eta distantzia hori gordetzeko are ahalegin handiagoa egin beharko da barruti itxietan. Modu berean, eskuak soluzio hidroalkoholikoarekin edo ur eta xaboiarekin sarriago garbitzeko ahalegina egin beharko da. Erabilera publikoko establezimenduek eta lekuek etengabeko aireztapena bermatu beharko dute. Era berean, larrialdi egoera ezarri dute eta aisialdirako jarduerak eta dantzarako aukera eskaintzen duten lekuetan Covid ziurtagiria eskatzen ari dira. Horrez gain, Eusko Jaurlaritza espazio itxietan, gimnasioetan, ospitaleetan eta ostalaritzan ere exijitzea aztertzen ari da.

Maskaren erabilera

Maskara erabiltzeak nahitaezkoa izaten jarraitzen du erabilera publikokoa den edo publikoarentzat zabalik dagoen edozein espazio itxitan. Aire zabaleko espazioetan maskara nahitaez erabili beharko da, baldin eta pertsonen artean gutxienez 1,5 metroko distantzia etengabe gordetzeko aukerarik ez badago, bizikide diren taldeetan izan ezik.

Edukiera

5.000 pertsona baino gehiagorentzako edukiera duten barruti itxietan, gehieneko edukiera %80koa izango da, eta ezingo da elikagairik edo edaririk kontsumitu ekitaldietan, ez barrualdeetan ez kanpoaldeetan.

Ordutegiak

Merkataritza, gizarte eta kultur jardueretarako ixteko eta irekitzeko ordutegia horren inguruan aplikagarria den ordutegien ohiko arauketara egokituko da.

Ekitaldiak

Ekitaldiak antolatzean, Osasun Publikoaren Zuzendaritzak ezartzen dituen jarraibideak bete beharko dira. (Hemen argitaratuko dira, datozen egunotan: www.euskadi.eus/koronabirusa).

Ekitaldiak egin bitartean, barneko eta kanpoko barrutietan ura baino ezingo da kontsumitu; beste elikagairik eta edaririk ezingo da hartu. Elikagaiak eta edariak ostalaritzako eta jatetxeetako espazioetan baino ezingo dira saldu eta kontsumitu. (Adibideak: futboleko edo beste kirol batzuetako partidak, kontzertuak…).


Azaroko egutegia

Maxixatzen egutegiaren azaroko orria da honako hau:

Mirentxu Larrañagaren esaldi honek laguntzen dio Jon Andoni Martinen argazkiari:

AZARO, HAZIL, ZEMENDI

Urtearen amaia ate-joka, hurrengorako hazia ereiteko aroa.

Ilargiaren inguruko informazioa:

Azaroak 8, 14:46ean, ilbehera.

Azaroak 15, 06:07ean, ilberri.

Azaroak 22, 05:45ean, ilgora.

Azaroak 30, 10:3ean, ilbete.

Herriko festak:

Azaroak 11, San Martingo festak.

Azaroak 30, San Andres festak.

Azaroko jai eguna da azaroak 1.


Leitzako Filomena ezagutu dugu, Antton Telleriaren bitartez

Nahikoa duzu Filomena! Ea behingoz alde egiten duzun! Esaldi hauek eta antzekoak entzun behar izan ditu Filomenak bere herrian.

AEMET agentziari eskari egin dio Filomenak: hemendik aurrera denborale txarrei pertsonen izenak ez jartzeko. Entzun berak zein proposatu dituen, ez galdu elkarrizketa!


Ezkerra Gobernura eraman dezakeen bozketa egun historikoa bizi du gaur Kolonbiak

Gustavo Petro da Ivan Duque egungo presidentea ordezkatzeko faboritoa. Francia Marquez emakume afroamerikar feminista, legez kanpoko meatzaritzaren kontrako aktibista ezaguna, da bere ondokoa. Hauteslekuak itxita daude jada, eta emaitzen zain daude.

Kolonbian 08:00ak zirenean (15:00ak Euskal Herrian) ireki dituzte hauteskunde presidentzialetako hauteslekuak, eta 16:00 direnean itxi dituzte (23:00etan Euskal Herrian). Inkestek diotenez, Itun Historikoa ezkerreko koalizioa da hauteskundeen lehen itzulia irabazteko faborito nagusia. Ezkerrak ez du inoiz agindu herrialde horretan; soilik eskuineko eta zentroko gobernuak ezagutu ditu txandaka. Gustavo Petro Bogotako alkate ohiak eta Francia Marquez ekintzaile feministak osatutako bikotea da mugimendu progresistaren ardatza.

Botoa ematera joan denean, "historia aldatzeko esperantza" duela esan du Petrok.

Eskuineko hautagai nagusia Kolonbiaren aldeko Taldeko Federico 'Fico' Gutierrez da. Uriberekin lotu izan dute askok baina berak dio "etiketarik edo loturarik ez" duela.

Fico Gutierrek ere eman du jada botoa, Ivan Duque egungo presidenteak bezala, eta bien ala biek ere botoa ematera joateko dei egin diete herritarrei.

Inongo hautagairik ez badu botoen % 50 lortzen, boto gehien dituzten biak ekainaren 19rako aurreikusitako bigarren itzulian lehiatuko dira.

38 milioi kolonbiar pasatxo egon dira botoa ematera deituta. Tartean, kanpoan erroldatutako 972.754 pertsona. Aste osoa izan dute atzerrian jarritako puntuetan botoa emateko.

Barakaldoko BECen izan da mahai horietako bat, Araban, Bizkaian, Gipuzkoan, Nafarroan eta inguruetan bizi diren kolonbiarrek bozkatzeko aukera izan dezaten. 2.147 pertsonak eman zuten botoa larunbatera arte, deitutakoen % 27k. ETBk gaur, han galdetuta, gehienek esan dute "aldaketaren aldekoak" direla.

EBko Hauteskundeak Behatzeko Misioak (MOE) jakinarazi du 3.539 hauteskunde-behatzaile dituela Kolonbiako 467 udalerritan, hauteskundeak ikuskatzen. Tartean dira Iñigo Iturrate (EAJ), Oihana Etxebarrieta (EH Bildu), Iñigo Martinez (Elkarrekin Podemos-IU), Miren Gallastegui (PSE-EE) eta Carmelo Barrio (PP+Cs) euskal parlamentariak.


Jon Maia: "Euskal herriko milaka familiaren historia kontatzen dugu"

2018an argitaratutako 'Hezurbeltzak' diskoko kantuak eramango dituzte taula gainera Jon Maia, Gorka Hermosa eta Piti musikariek. Ikuskizuna kontzertu soil batez "harago" doala azaldu dute, euskara eta migrazioa ardatz nagusiak dituela.

Bergarako Udalak antolatuta, abenduaren 3an Seminarixoan izango da Hezurbeltzak hirukotea, 19:00etan. Musika eta testua uztartzen dituen ikuskizuna da Hezurbeltzak, eta Jon Maia bertsolariak, Piti gitarristak eta Gorka Hermosa akordeoi joleak hartzen dute parte bertan. ELE! Lorca-Lauaxeta antzezlanean elkarrekin lan egin ostean eta 30 saio baino gehiago elkarlanean eginda, "oso harreman ona" sortu zen egun Hezurbeltzak-eko kide direnen artean. Erlazio horri jarraipena emanez jaio zen Hezurbeltzak taldea; 2018an argitaratu zuten izen bera duen eta Bergaran ikusgai egongo den ikuskizuneko bizkarrezur izango den diskoa.

Sentimenduz eraikia

Ikuskizuna kontzertu soil batez "harago" doala azaldu du taldeko kide Jon Maiak: "Migrazioaren gaian zentratu ginen taldearen lehen uneetan, kanpotik etorritako senideak izanda; gu euskaldunak gara, euskaraz kantatzen dugu eta integrazio historia horren bueltan egin genituen lehen kantuak". Hala ere, Maiak aitortu du gai horretaz kanpo ere denetariko kantuak egin dituztela.

Identitateari buruzko kantuak direla azaldu du Maiak, eta, hein handi batean, aurreko belaunaldiek egindako esfortzuei aitortza bat dela: "Gure gurasoek egin bezala, milaka izan ziren Extremaduratik, Galiziatik eta Gaztelatik Euskal Herrira etorri eta esfortzu bat egin dutenak, hurrengo belaunaldiak euskaldunak izan zitezen". Taldearen izena ere omenaldi gisa erabaki zutela azaldu dute, "koreano, mantxurriano edo hezurbeltz izan ziren guztien omenez". Sentimendu askorekin egindako emanaldia dela zehaztu dute, eta herritarrak hunkituta irten ohi direla askotan; aldi berean, baina, umore handiz jorratutako kantuak direla azaldu du Maiak.

'Abuelo' guztiei aitortza

Ikuskizunean zehar bada pisu berezia hartzen duen figura bat, aitona-amonena, abuelo eta abuela guztiena: "Euskal Herrian askok ez ditugu aitona-amonak, abueloak eta abuelak ditugu. Badakigu euren herrietatik ekarritako ohiturei esker garela gu gaur egun euskaldun. Oso kontziente gara zenbat zor diegun eta zer indar izan zuten hutsetik Euskal Herrian bizitza berri bat hasteko".

Euskal Herriko "milaka familiaren historia" dela adierazi du Maiak, jende asko identifikatuta sentitzen dela kantuek kontatzen dutenarekin. "Beti saiatzen gara emozioekin jokatzen. Jende asko hunkituta ikusten dugu, negarrez, baina baita barre asko egiten. Uste dut emozio handiko emanaldia dela, ez da ohiko formatua. Esango nuke beste era batera aurkezten ditugula kantuak".

"Oholtzara irten"

Maiak aitortu duenaren arabera, "barne gatazka bat" bizi izan zuen: "Nik orain dela 23 urte egin nuen publiko nire familia kanpotik etorri zela; nik ere konplexu asko nituen, barne gatazka bat bezala nuen gai horrekin, ez nekien nola kudeatu euskalduna sentitu, herri honen eskubideen alde borrokatu eta kanpotik etorritako familia izatea".

Lehenengoz izango dira Hezurbeltzak taldeko kideak ikuskizunarekin Bergaran, "Euskal Herrian milaka eta milaka pertsonaren kasua islatzen duen gaiarekin". Kontuok oholtzara ateratzea "ona" dela dio Maiak, halakoak publikoki adieraztea: "Are gehiago, musikarekin, umorearekin eta sentimenduarekin landutakoa bada".


Emakume kolonbiarren eskubideak defendatzen segitzeko aldarria

Kolonbiako Karibe eskualdeko biktimen ordezkaria eta giza eskubideen defendatzailea den Norma Vera Salazarrek Gernika-Lumo bisitatu du gaur, eta Jose Mari Gorroño alkateak egin dio harrera. Kolonbiako Karibeko biktimen prozesuei buruz aritu da giza eskubideen defendatzailea, eta Magdalenako eta Kolonbiako Karibeko giza eskubideen egungo egoera zein den azaldu die alkateari eta Bakearen Museoko zuzendari Iratxe Momoitiori, emakumeen egoeran arreta jarriz.

Hirietako emakumeen kontrako kriminalitatean sakondu du Verak, eta bera da Hernan Giraldo Serna Kolonbiako narkotrafikatzaile paramilitar ohiaren krimenen salatzaile nagusia. Izan ere, ikerketa sistematikoari esker, buruzagi paramilitarrak 14 urtetik beherako 201 neska gazte bortxatu zituela salatu zuen giza eskubideen defendatzaileak.

Prozesuaren nondik norakoak azaldu ditu gaur, eta salatu du Santa Martako Sierra Nevadako indarkeriak “armak eta granadak” erabiltzeaz gain, “emakumeen, neskatoen eta nerabeen esplorazio sexuala eta psikologikoa” ere erabili zituela arma modura. Hain zuzen ere, Sexu indarkeria gerra arma gisa, Hernán Giraldoren agindupean ikerketa garatu du.

“Kolonbiako hegoaldean erakunde paramilitarrak finkatu ziren matxinatuen aurkako diskurtsoarekin, eta 30 urtez lurraldearen erabateko kontrola izan dute. Nik egindakoa ikerketa kasu bakarra da munduan, horiek ez zirelako bortxaketa oportunistak izan; gatazkaren parte izan ziren banakako bortxaketak izan ziren, egitura paramilitar baten komantanteak egindakoak”, azaldu du.

Gaineratu du, haurdun utzi zituela ehun bat emankume, 200 seme alaba baino gehiago edukiz, eta hori erabaki estrategiko bat izan zela: “Leinuren bidez lurraldearen kontrola mantentzea zuen helburu, eta, horretarako, emakumearen gorputza gerra arma gisa erabili zuen”.

Justizia Kolonbian

Talde horiek ez direla ideologikoak azaldu du, erakunde kriminalak direla esanez, eta narkotrafikoaren kontrola helburu dutela argituz. “Eremu hori oso estrategikoa da, 23 portu natural baititu Karibeko itsasoaren ertzean, eta han oso erraza da droga kontrabandoa. Kolonbian, Santa Marta eta Buenaventurako portuak dira droga gehien mugitzen dutenak, eta azken 4 urteetan bikoiztu egin da Kolonbiatik Estatu Batuetara doan droga kantitatea. Horrek erakunde kriminalen botere ekonomikoa handitzea eragin du”. azaldu du.

Sernak 33 neska bortxatu izana onartu zuela kontatu du Verak, baina Kolonbiako Justizia eta Bakearen ereduaren “ahuleziez” ere aritu da. Izan ere, salatu du Kolonbiako justiziak ez dutela testuinguruaren analisirik egiten; hau da, paramilitarrek kontatzen dutena da egia, eta inoiz ez dira salaketak biktimen ikuspuntutik ikertzen. “Inoiz ez zen egiaztatu esandakoa egia zen edo bortxaketa gehiago egin ote zituen”. Azaldu duenaren arabera, Serna zortzi urtez estraditatu zuten, bake-prozesuaren esparruan, narkotrafikoaren delituagatik, baina herrialdera itzuli zenean, “oso zaila” zela harek aldez aurretik egindako delituak aurkitzea esan du. “Hala ere, bost neska bortxatu zituela frogatu genuen. Hori da frogatu ahal izan dugun krimen bakarra”.

Gaur gaurkoz, bere ondorengoak dira inguru horretan agintzen jarraitzen dutenak. “Sexu-indarkeriaren biktimentzat inolako bermerik ez dago”.

Bost krimen horiek onartuak izateak “biktimen erreparazio ekonomikorako administrazio-prozesua ireki” duela adierazi du giza eskubideen defendatzaileak. “Ez da justizia osoa bermatuko, baina inoiz aintzat hartu ez diren biktimekiko aitorpen ekonomiko eta psikologikorako bidea zabaldu da”.

Hala ere, emakumeen eskubideen aldeko justizia “justu eta osoa” aldarrikatu ditu.


Emakume ahaztuak, fokuan jarrita

Harrera "oso ona" izan dute Arantza Otaduy arte-historialariak atzo, zapatua, eta gaur herriko erdiguneko kaleetan zehar egin dituen Emakume Ahaztuak izeneko bisita gidatuek. Garai bateko Arrasaten garrantzitsuak izan ziren emakumeen izenak eta izanak agerian jarri ditu Otaduyk, eta bisitariak "harrituta" eta "eskertuta" jarraitu dituzte azalpenak.

Erdiguneko kaleetan zehar ibili dira Arantza Otadui arte-historialariak gidatutako Emakume ahaztuak izeneko bisita gidatuetan. Zarkaosteta kalean dagoen Iturriotz atetik abiatu dira, San Juan Batailatzailearen parrokiaren ondoan egin dute hurrengo geltokia, Herriko Plazan hirugarrena, handik Seber Altube plazaraino joan dira eta Biteri Plazan borobildu zuten bira. Bi egin dituzte, euskaraz bat eta gazteleraz, bigarrena.

Gidaria ere, "pozik"

Profil eta adin ezberdineko herritarrak izan dira bisita gidatuetan parte hartzen. "Sorpresa izan da niretzako, adin batetik aurrerako emakumeak espero nituelako gehienbat, baina denetarikoak izan dira, eta nik espero baino gizon gehiago ere bai. Esango nuke bisitariek ulertu dutela garai baten herriko kaleetan entzuten ziren burdinolen zarataz gainera, hor zeudela emakume askoren barreak kantuak eta negarrak ere bai. Pertsonaia gustukoenak, bi izan dira bereziki: Santxa Otxoa de Ozaeta bertsolaria, herriko erraldoi konpartsako pertsonaietako bat bat eta nire kuttuna den Maria Asensio de Garibai, Arrasateko lehenengo eskolako eraikitze prozesua bultzatzen zuen alarguna".


Maskararik gabeko lehen eguna kanpoaldean

Maskara kanpoaldean eramateko beharrezkotasunik gabeko lehen eguna da gaur; Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak ekainaren 18an adierazi zuen moduan, gaurtik aurrera kanpoaldean ez da beharrezkoa maskara eramatea, nahiz eta neurri honek baldintza batzuk dituen. Lehen egun honetan Donostiako kaleetan jende asko maskararik gabe atera da kalera, baina beste askok maskara erabiltzearen alde egin du, arrazoi ezberdinak direla eta.

Araudi berriaren arabera, kanpoaldean maskara eraman beharko da gainontzeko pertsonekin 1,5 metroko distantzia mantendu ezin bada. Hondartzetan, ez da maskara erabili behar, baina bai hondartzak jendez gainezka daudenean eta 1,5 metroko distantzia mantendu ezin denean. Terrazetan ere maskara kendu ahal izango da, beti ere distantzia mantendu ahal bada.

2020ko uztailaren 15ean adierazi zuen Nekane Murga osasun sailburuak maskara kanpoaldean beharrezkoa izango zela, eta ordutik gaur arte beharrezkotasun hori indarrean egon da.


Euskal kola, freskagarri bikaina

Euskola markak Euskal Herrian ekoitzitako kola edari freskagarri bikaina merkaturatzen du, Euskola Original eta Euskola Zero izenpean.

Euskal Herrian ekoitzitako kola edari freskagarri ederra eskaintzen du Euskola markak, bi motatakoa; Euskola Original izenekoa eta Euskola Zero izenekoa. Euskolak Bardozen (Lapurdi) dauka bere produkzio gunea, eta bertako ekoizpen dinamikan murgildurik dago. Urte honen hasiera Euskola markarentzat garai garrantzitsua izan da. Edari orekatua eskaintzeko helburuarekin, kola edaria egiteko bere errezeta berriz landu du. Horrela, Euskola Original izenekoa lurrin naturalekin egina da, eta kola edari industrialek baino %15 azukre gutxiago du. Halaber, Euskal Herriko azukrerik gabeko lehen kola eskaintzeko asmoz, Euskola Zero izeneko edaria ekoizteko errezeta bat sortu dute. Kaloria gutxiago duen edari freskagarria da, egarriari aurre egiteko eta osasuna zaintzeko ezin hobea. Bai Euskola Original bai Euskola Zero edariak 33 zentilitroko eta litro bateko PET plastikozko botiletan eskura daitezke, eta 33 zentilitroko berinazko botiletan ere bai. Basajaunaren omenez Berritze horrek Euskola markaren irudi eta nortasun berriekin bat egiten du, non Basajauna pertsonaia nagusia den, eta pop gisako etiketa grafiko batean irudikatua den. «Euskal mitologiarekin jolastuz, Euskolak pertsonaia jakintsu honi omenaldi bat egiten dio», Euskola markako arduradunen hitzetan. Basajaunek, oihaneko jaunak, mendiaren ezagutzaile handia izanik, euskal mendiak eta Pirinioak zeharkatzen zituen indarrik egin gabe. Bere ikaragarrizko gorputza, erraldoia eta iletsua, ezaguna da. Euskal mendietan bizi izan da gaur egungo pertsonak baino lehen. Jakintsu handia izanik, nekazaritza, burdingintza eta errotaritza teknikak deskubritu zituen. Gizakiak, amarruz eta desafioekin, Basajaunen jakintza ebasten saiatu ziren. Hain zuzen ere, Euskola edariarekin, gorazarre egiten diote Basajauni: «Gure izaki maitagarriari, lurrina naturalekin Euskal Herrian produzitua, Bardozen. Basajauni esker, Euskolaren errezeta sekretu berezia badugu, eta babestuko dugu».


Lehen erdian nagusi izan arren, ezin izan zuen Barrocalek etxean txapela jantzi

Ezker Hormako Kluben Arteko Gipuzkoako Txapelketaren finala jokatu zen egubakoitzean Bergarako Udal pilotalekuan. Etxean txapela jantzi nahian kantxaratu zen Maddi Barrocal, eta nagusi izan zen lehen erdian; bigarrenean, baina, Mirian Arraiza donostiarraren sakeak desorekatu zuen balantza (13-22). Antiguora joan zen, ondorioz, txapela.


Kike Amonarriz Euskaltzaleen Topaguneko lehendakariak hitzaldia emango du Etxebarrin

Iraileko agenda kulturalaren berri eman du Etxebarriko Udalak. Besteak beste, irailaren 28an, asteartez, Kike Amonarriz soziolinguista, umorista, telebista-aurkezlea eta Euskaltzaileen Topaguneko egungo lehendakaria izango da Cime-n 19:00etan. ‘Etxebarrik behar al du euskara elkarte bat?’ izango da hitzaldiaren gai nagusia. “Kikek planteatuko digu zergatik eta zertarako diren interesgarriak euskara elkarteak eta, bertan elkartzen garenon artean, euskarak Etxebarrin bizi duen egoera apur bat komentatu eta herrian horrelako elkarte baten beharra ikusten dugun ala ez pentsatuko dugu”, diote antolatzaileek. Hain zuzen ere, Arpelak eta Euskaltzaleen Topaguneak antolatu dute hitzaldia, Etxebarriko Udalaren laguntzarekin. Hitzaldira bertaratu nahi dutenek aurretiaz izena eman behar dute esteka honen bitartez.

Urrian bigarren saio bat antolatuko dute, “ondorioak aztertu eta hurrengo pausuak adosteko”, diote. “Hurrengo pausu horiek, ondorioen araberakoak izan litezke, eta erabat irekita dago bidea: izan liteke Arpela elkartearekin jarraitu, desegite formala egin, Euskaraldia Batzordea indartu… Kikek eta Topaguneak galderak baino ez dizkigute planteatuko, erantzunak gure esku daude”, diote.

Arpelaren etorkizuna erabakitzeke

“2013ko azaroan, hausnarketa prozesu polit baten ondoren, Arpela jaio zen, Etxebarriko Euskaltzaleen Topagunea, Etxebarrin euskararen eta euskaldunen presentzia areagotzeko asmoz. Hasiera batean, elkarteak ondo funtzionatu zuen eta pixkanaka, baina etengabe, erritmoa hartzen joan zen. Beste elkarte batzuekin eta Udalarekin elkarlanean, hainbat kontu atera zituen aurrera, hala nola, ‘Argijale’ ipuinaren euskarazko bertsioa, Metroko 3. lineako geltokiaren izena bertoko toponimiaren arabera ezartzea, laguntzak tabernariei Berriaren harpidetzak egiteko, San Juan sua, Korrika Batzordea, Euskararen Eguna edota Euskaraldia bera”, diote Arpelako kideek: “Zoritxarrez, elkartea dinamizatzen ibili den lan-taldeak ezin dio denbora dedikatzen jarraitu, eta garaia iritsi da elkartearen etorkizuna interesa dugun herritar guztion artean erabakitzeko”.

2020ko hasieran bilera deitu zuen Arpelak, “egoeraren aurrean zer egin erabakitzeko. “Bertan erabaki genuen elkartea erabat desegin baino, ona litzatekeela kontsulta zabal bat egitea herrian, ea beharrik ikusten den halako elkarte bat mantentzeko. Hori egiteko Topagunea, euskara elkarteen federazioaren laguntza eskatuko genuela era adostu genuen. Gero, badakizue: Covida etorri zen, eta dena hankaz gora utzi”, diote. Gauzak horrela, egoera hoberantz ari den honetan, prozesuari berrekin diote.


Inauterietako mozorro lehiaketako Herritarren Saria erabakitzeko bozketa, berriro martxan

Arazo informatikoa konponduta berriro martxan da inauterietako mozorro lehiaketako Herritarren Saria erabakitzeko bozketa. Larunbat arratsaldean Oxford aretoko Argazki Txokoan parte hartu zutenen argazkiak webgunera igota, erabiltzaileen esku dago orain nori eman sariak.

Zumaiako inauterietako egitarauaren barruan, Argazki Txokoa egin zen atzo Alondegiko Oxford aretoan. Han ateratako argazkiak Baleike.eus webgunera igo ondoren, erabiltzaileen botoek erabakiko dute nor izango diren irabazleak.

Bi sari emango dira: banakako edo binakako mozorro onenagatik 80 euro emango dira erosketa txarteletan; taldekako mozorro onenak, berriz, 200 euro jasoko ditu erosketa txarteletan. Bi sari horiek Gertu Zumaiako merkatarien eta ostalarien elkarteak emango ditu.

Banakako edo binakako atalean botoa emateko hemen dago aukera.

Taldekako atalean botoa emateko aukera hemen dago.

Botoa emateko aukera ostegun eguerdira arte egongo da zabalik. Botoa ematen duten guztien artean Txopa Gastrolekuak emandako bi lagunentzako otordua zozkatuko du Baleikek.


Biodibertsitatea sustatzeko mundua berriz basati uzteko ideia mito batean oinarrituta dago, diote zientzialari kritikoek

Biodibertsitatearen galera eta klimaren aldaketa konpontzen lagundu behar luke Lurreko eremu zabalak berriro basati garatzen lagatzeak, hala defenditu du luzaz ekologiaren korronte nagusiak. Aldiz, zenbait zientzialarik aldarrikatu dute natura aberatsagoa zeneko mundu hartan gizakiak ere esku hartzen zuela aspalditik. "Wilderness" ideiaren inguruko eztabaida mahairatu dute, berriro ere.

Laborari ELB sindikatuaren aldizkarian Mikel Hiribarrenek “Natura eta laborantza, buruz buru ala eskuz esku” laburbildu du nekazarien eta kontserbazionisten arteko eztabaida. Mundu aberats osoan elkarte ekologistek aspaldi piztu eta berrikitan larrialdi klimatikoaren kariaz agintari askok –baita klima hondatzen duten multinazional ugarik ere– berenganatu duen wilderness dela-koa da afera, alegia, gizakiak egin dituen sarraskiak konpontzeko planetaren eremu zabalak basati utzi beharra dagoela.

Nazio Batuen Erakundeak helbur-tzat ezarri du Txinaren lurraldea adinako eremua berreskuratzea naturari, mundu osoan gutxienez 1.000 milioi hektarea. Egia da wilderness kontzeptua ñabardura ezberdinez ikusten dutela horren sustatzaileek, baina denak ere oinarritzen dira historiaurrearen interpretazio batean: Lurrak duela mende gutxi arte gizakiak ukitu gabeko eremu zabalak zeuzkala eta oihan birjina haiek zirela biodibertsitate handienaren jabe. Hauxe da berriro auzitan jarri duena hamazazpi zientzialarik publikatu berri duten azterlanak.

Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) zientzia aldizkarian Erle Ellis eta beste hamazazpi ingurumen zientzialari, antropologo eta arkeologok plazaratu dute People have shaped most of terrestrial nature for at least 12,000 years (“Gizakiak moldatu du lurreko naturaren zati handiena gutxienez azken 12.000 urteotan”), "biodibertsitatea berdin basatia" formula berriro auzitan jarriz eta Antropozeno delakoaz dauzkagun aurreiritziak uzkailduz. "Gero eta ebidentzia gehiagok erakusten dute –idatzi dute Ellis eta lankideek– gizakiaren jarduerak onura ekologiko iraunkorrak eragin dituela bere jokamoldearekin beste espezieei habitat berriak zabalduz, landareen aniztasuna handituz, ehizaren jasangarritasuna areagotuz, funtzio ekologiko garrantzitsuak burutuz haziak barreiatzean, lurzoruaren elikagaiak ugarituz...”.

Eta aurrerago: “Ehiztari-biltzaileek, hasieretako nekazariek eta artzainek sarritan partikatzen zituzten eremu berak eta hauen itxura egokitu zuten intentsitate ahuleko biziraupen praktika ugarien bidez: ehiza, transhumantzia, bizileku mugikortasuna, landare ekoizpenerako erabiltzea lugorriak, labore aniztasuna eta zuhaitzen kimaketa. Horrela sortu zituzten lursail anitz, dina-miko eta emankorreko mosaikoak eta komunitate ekologiko berriak. Eskualde askotan mosaiko motako paisaia horrek milaka urtez iraun du”.

PNASen argitaratutako ikerketak gezurtatzen ditu aurretik egindako modelizazioak, ziotenak duela 8.000 urte Lurraren %82 basatia zela. Ellis eta kolegek diote nekazaritza asmatu aurretik gizakiak naturan zeukan eskuhartzea gutxietsi zutela: “Ereduok hain ziren txarrak ezen eta arkeologoek ez baitzituten beren lanean erabili nahi”. Arkeologoek demostratutzat jotzen dutenetik abiatuta, ageri da jada duela 12.000 urte gizakiak esku hartzen zuela planetaren eremuaren hiru laurdenetan, eremu epeletako basoen %95ean eta oihan tropikalen %90ean: “Gaur natural, ukitu gabeko edo basati jotzen ditugun eremu gehienetan ageri dira gizakiak esku hartu izanaren arrastoak”. 12.000 urtean jarri dute muga, orduan amaitu zelako azken glaziazioa, gaur ezagutzen dugun naturari bide eginez.

Irudiaren iturria: "People have shaped most of terrestrial nature for at least 12,000 years"

KOLONOEN AURREIRITZIAK

Erle Ellisek berak sortutako antroma motak ("anthrome" ingelesez, gizakiaren esku hartzearen ezaugarri berdinak dauzkan eremua) oinarritzat hartuta, hiru kategoriatan sailkatu dituzte: eremu “basatiak”, hots, batere gizakirik gabeak; eremu “landuak”, lurrazalaren %20 baino gutxiagotan nozitzen dituztenak giza jarduera intentsiboak; eta antroma edo habitat “intentsiboak”, lurrazalaren %20 baino gehiagoan giza jarduera intentsiboak dauzkatenak (hiriguneak, aniztasun gutxiko labore alorrak, abeltzaintza intentsibokoak edo erregadiokoak).

Hiru ereduok praktikara ekarrita, adibidez, Amazoniako oihanaren gehiena bigarren ataleko antroma landutzat jotzen da, askok oker uste arren berez basatia dela. Aldiz, munduko gaurko landa eremu gehienak antroma edo habitat intentsiboak dira.

Historiaurrera joz, azterlariek aurkitu dute duela 12.000 urte Lurraren %27,5 baizik ez zela erabat basatia; gainerako %72,5 ehiztari-biltzaileek eta nekazariek okupatzen zuten baina lurraren erabilera intentsiborik gabe. Gaur egun, aldiz, basatia lurrazal globalaren %19 da, gizakiak ez intentsiboki landua %30era murriztu da eta, aldiz, erabilera intentsiboa bilakatu da nagusi, %51.

Datuok, gero, biodibertsitatearen aberastasunarekin gurutzatu dituzte eta horra askorentzako ezustekoa: gaurko kontserbazio politikek ezarritako lehentasunei erreparatuz gero, bioaniztasunean aberats diren eremu gehienak aspalditik gizakiak jarduera ez intentsiboz landutako eremuetan daude. Ikuspegi berri honek biodibertsitatearen historia bestela ulertzera garamatza. Horrela, biodibertsitatea ez da galdu gehien bat lur basati birjinetan gizakia berrikitan sartu delako, baizik eta aspalditik gizakia bizi zen eremuetan lurraren erabilera intentsifikatu delako, hazkunde demografikoak, kolonizazioak, populazioaren lekualdatzeek, nekazaritza intentsiboak eta hiritartze-industrializazioak eraginda. Intentsifikazioak XIX. mende amaieran hartu zuen abiada eta batik bat 1950etik aurrera egin du jauzi historikoa.

Biodibertsitatearen galerak urrats handiak egin ditu historiako kolonizazio bakoitzean, Txinako bezala Erromatar inperioetan edo europarrek Amerika kolonizatzean. Ez da kasualitatea ikerlanaren atalburuetako bat deitzea "Biodibertsitatea dekolonizatu". Amazonian bezala Amerika osoan, Australian zein beste eremuetan... kolonoek eremu ustez basatiak aurkitu zituzten, haiek ulertzen ez zuten moduan humanizatuta zeudelako, hau da, nekazaritza eta bilketa eredu eze-zagunekin era ez intentsiboan landuak zeudelako. Kolonizazioak ekarritako intentsifikazioak –lekuko biztanleak beren jakintza guztiarekin desagerrarazteare-kin batera– eragin zuen hango biodibertsitatearen hondamendia.

Biodibertsitatearen dekolonizazioa beharko da Europa barruan bertan ere. Jada hasiak dira kalapitak, alde batetik daudela ustez biodibertsitatea handitzeko lur eremuak erosi eta basati utzi nahi dituzten erakunde publiko eta pribatuak eta, bestetik, aspalditik paisaia horiek moldatuz bizi diren laborariak. Ala esan beharko genuke gatazka dela “naturaren zati direla ahantzi duten kolono kaletarren eta naturan txertatuta bizi ziren baserritar indigenen artean”?

Ogiek etniako erlezaina Etiopiako Elgon mendi inguruan. Mau natur parkea sortzeko kanporatu nahi dituzte milaka urte daramatzaten lurretatik. Argazkia: Katy Migiro.


Abenduak 24

Egun berezia da gaurkoa Euskal Herri osoko herritarrentzat. Izan ere, urte osoan lanean buru-belarri ibili ondoren, menditik herrira jaitsiko dira Olentzero eta Mari Domingi. Urumea bailarako herritarren egunerokoa gertu-gertutik jarraitu dute bi pertsonaia horiek, eta gaur, azkenean, Urumea ibaiak egiten duten bidea jarraituz, herri eta auzo guztietan egingo dute geldialdia.


Berriztagarrien "oligopolioekin" bukatzeko eskatu dute Iruñean, eredu-aldaketarik ez dakartelako

Manifestazioan parte hartu dutenek energia-enpresak gogor kritikatu dituzte, "herri-lurrak eta ondare naturalak okupatzen dituztelako, ingurugiroari, naturari eta pertsonei kalte konponezin eraginda".

Nafarroako Energia Aldatzen plataformak protesta egin du larunbat honetan Iruñean, parke eolikoak eta fotovoltaikoak eraikitzeko energia berriztagarrien enpreseri emandako baimen kopuruaren gorakadagatik, ez baitute energia-eredu aldaketarik ekarriko.

Hainbat herrietako elkartek osatutako plataforma da Nafarroako Energia Aldatzen, hala nola, Anue, Cendea de Itza, Cenda de Oltza, Etxauri, Eguesibar, Esteribar, Erroiba, Ezkabarte, Juslapeña-Txulapain, Leoz-Leotz, Lizoain-Arriasgoiti, Odieta, Olaibar, Urbasa-Andia eta Valdeizarbe-Izarbeibar. "Nafarroako Gobernuaren oniritziarekin, energia empresa pribatu horien eskutik, gure herriak pairatzen ari diren erasoaren aurrean, erantzun argia eta garbia" aldarrikatu du plataformak.

Roberto Pascual plataformako bozeramaileak adierazi duenez, "oligopolioekin bukatzea ezinbestekoa da, eredu-aldaketa planteatu beharrean, energia-trantsizioa nahi dutelako". "Krisi klimatikoaren eta energetikoaren aitzakiarekin, haize-parkeak, parke fotovoltaikoak, makro-abeltegiak, meatzeak, tentsio handiko sare elektrikoko autobideak edo abiadura handiko trenarako lineak eraikitzeko 100 mega-proiektu daude egun, eta euren helburua da egoeraz aprobetxatzea negozio berriak egiteko", gaineratu du Pascualek.

Manifestazioa Iruñeko erdialdean izan da, eta Nafarroako Gobernuko eta Parlamentuko egoitzetatik igaro direnean, energia-enpresa horien kontrako oihuak areagotu dira. Horien esanetan, energia-enpresek "herri-lurrak eta ondare naturalak okupatzen dituzte, ingurugiroari, naturari eta pertsonei kalte konponezin eraginda".

Protestaren amaieran agiria irakurri dute, eta azpimarratu dute enpresa horiek eskainitako irtenbidea "faltsua" dela. 90ko hamarkadan hasitako deskarbonizazioak eta aldaketa klimatikoaren aurkako borrokak "ez dute berotegi-efektuko gasen kontzentrazioa murriztu". "Planetaren berotzea muturreko tenperaturetara iritsi da, herritar asko hil ditu eta beste askoren osasuna larriki kaltetu", ondorioztatu dute.

Deialdiaren antolatzaileek uste dute auzoak eta herriak ahaldundu behar direla, euren energia-iturri propioak sortuz eta erabiliz. "Gure bitartekoak mugatuak dira, baina bidezko banaketaren bitartez, pertsona guztientzako bizitza duina bermatu dezakegu", amaitu dute.


Altuna lurrindegiarena izan da erakusleiho onena

Gabonetako Erakusleiho Lehiaketak baditu saridunak. Altuna lurrindegiak irabazi du lehen saria, 1.000 eurokoa. Halaber, Santa Marina Farmaziarentzat izan da bigarren saria; hirugarrena, Traskilonentzat eta laugarrena, Gare loradendarentzat; herrritarren saria Amaia Albes Moda akademiak irabazi du eta gaur eta gazteena, Kids&Us akademiak.

Santa Marina Farmaziak irabazi du bigarren saria, 700 eurokoa.

Traskilonek irabazi du hirugarren saria, 600 eurokoa.

Gare loradendak irabazi du laugarren saria, 500 eurokoa.

Amaia Albesentzat izan da herritarren saria, 500 eurokoa.

Haur eta gazteen saria, azkenik, Kids&Us akademiak eskuratu du, 500 eurokoa.

Herritarren sarirako 1.704 herritarren bozkatu dute eta horietako bostek 120 euroko bonu bat jasoko dute: Isabel Muñoz Martin, Celes Sandoval, Karmen Alday, Montse Lazkano eta Juan Antonio Davila.

Haur eta gazteen sarirako, berriz, 88 herritarrek bozkatu dute eta horietako bostek 50 euroko bonu bat jasoko dute: Ismael Ouldbani, Izadi Gamboa, Aner Tola, Maddi Ibarrondo eta Kumari Garcia.

Aipamen bereziak ere bai

Epaimahaiaren aldetik aipamen berezia izan duten establezimenduak hauek dira ondoko hurrenkeran: Resusta, Albes, Kilikolo, Toñi, Elena, Otamendi, Olgeta eta Intersport.

Leiho eta balkoien lehiaketa martxan da

Leiho eta balkoien lehiaketan, sei herritarrek eman dute izena. Leiho edo balkoi onenaren botoa, udal webgunearen bitartez eman daiteke abenduaren 25era arte. Irabazleak 350 euroko saria jasoko du. Bozketan parte hartzen dutenen artean, 120 euroko bonu bat zozketatuko dute, hori ere Arrasateko komertzioetan gastatzeko. Gaur arte (abenduak 21), 684 bozka jaso dituzte.


Basadineko berriak ekarri dizkigu Benito Alberrok

Hilero bezala, Basaburuko adinekoen 'Basadin' elkarteko Benito Alberroren kolaborazioa izan dugu gaurkoan. Yoga saioekin segitzen dute, baina gimnasia oraindik ez dute martxan jarri. Aste Santuko oporren ondoren martxan jartzea espero dute.


ARRASATEKO M8 PLATAFORMAREN 1go BATZAR IREKIAREN KRONIKA

Larunbatean, otsailaren 6an, Arrasateko Mugimendu Feministak batzar irekia egin zuen , M8 eguna eta Emakumeen Mundu Martxaren V. Ekintza antolatzeko.

Arrasateko emakume* feministek bilera irekia egin zuten, larunbat goizean, datozen hilabeteetako ekintzak eta hausnarketak antolatzeko. Horretarako, hainbat lantaldetan banatu ziren eta, ordubete bueltan, ideia jasa egin zuten talde bakoitzean. Sortutako lantalde horietan honako gai edota arloak dituzte aztergai, hurrenez hurren: M8, Otsailaren 20ko eskualdeko ekintza, Zapiak, Hausnarketa +herriko ekintzak, Finantzazioa eta, azkenik, Komunikazioa. Lantalde irekiak dira eta nahi duenak parte har dezake.

Lehenbiziko ekintza, bestalde, otsailaren 20an izango da. Bertan, martxoaren 6an Hendaia eta Irun artean dagoen zubian izango den ekitaldirako egindako zapiak jaso eta Eskoriatzara eramango dira. Egitaraua aste honetan zehaztuko da.

Lanketa hauekin jarraitzeko, hurrengo bilera otsailaren 27an izango da, goizeko 10:30ean, Kulturateko Jokin Zaitegi gelan. Arrasateko emakume* feminista guztiak gonbidatuta zaudete.

Bestalde, azken hilabeteotan Euskal Herriko mugimendu feminista lanketa fasean egon da. Lanketa horren emaitza Emakumeen Mundu Martxak argitaratu duen dossierra dugu. Eskuragarri dago bere webgunean ( www.emakumeenmundumartxa.eus). Dossier horren lanketa egin nahi da herrian eta horretarako udaberrian hainbat deialdi egongo dira; hortaz, dokumentua irakurtzera animatzen ditugu Arrasateko emakumeak* eta, jakina, hausnarketa horretan parte hartzera.

ARRASATEKO M8 PLATAFORMA


UdalHiztek proiektu pilotua garatu dute Orion, teknologien bidez udaletan euskararen erabilera sustatzeko helburuarekin

UdalHiztek egitasmoaren emaitzak aurkeztu dituzte gaur goizean Elhuyarrek, Orioko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak, urte eta erdiko lanaren ondoren. Aurkezpenean azaldu dutenez, udalen eguneroko lanean efikazian eta efizientzian aurreratzeko erabili nahi dituzte hizkuntza-teknologiak.

Gaur goizean, UdalHiztek proiektuaren lehen emaitzak plazaratu dituzte Orioko udaletxean. Elhuyarrek, Orioko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak ondu dute egitasmoa elkarlanean, eta helburu nagusi bat du: hizkuntza-teknologien bidez, udaletako eguneroko funtzionamenduan euskararen erabilera sustatzea. Bide horretan, Orioko Udalak euskara hutsez funtzionatzeko erabili nahi ditu teknologiak, lagungarri gisa, itzulpen-lanak makinen gain utziz.

Bi hizkuntza ofizialen erabilerak udaletan trabak eragiten dituela iritzita, horri konponbidea emateko helburuarekin abiatu zuten proiektua duela urte eta erdi. Hala azaldu du Jon Abril Elhuyarreko zuzendariak: "Administrazioetan euskaraz eta gaztelaniaz lan egin beharrak buruhausteak sortzen ditu; nahikoa diagnostiko konpartitua da hori. Gehiegizko itzulpen baterako joera batean sartuta gaude, eta horren ondorioz, lan gehigarri asko egiten da. Teknologiak arazo horiek aztertzeko eta hobeto kudeatzeko aukera ematen digu, barne zein kanpo komunikazioei begira".

Proiektua euskarari zentraltasuna emanez garatu dela nabarmendu du Abrilek. «UdalHiztek-ekin euskara erdigunean jarri nahi da eguneroko lanean, sortzeko hizkuntza nagusia izan dadin. Aldi berean, euskaraz ez dakiten langileen beharrak hizkuntza-teknologien bidez asetzen saiatzea da asmoa”.

Bere iritziz, egitasmoa gauzatzeko unea ere aproposa da orain: “Batetik, administrazioko langileen euskara gaitasuna inoizko handiena delako, eta bestetik, lege esparruan ere abagune berriak ireki zaizkiolako euskarari”.

Digitalizazioa eta euskara

UdalHiztek proiektua Etorkizuna Eraikiz egitasmoaren testuinguruan garatu dute, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Hizkuntza Berdintasuneko zuzendari nagusia den Garbiñe Mendizabalen esanetan, etorkizuneko erronkei aurrea hartzeko xedearekin dihardute lanean. Aurkezpenean jakitera eman duenez, UdalHiztek-ek desafio bati heltzen dio, eta horri lotutako bi galdera laga ditu airean: gizartea digitalizazio prozesu betean egonda, nola bermatzen eta garatzen da hizkuntza berdintasuna? Nola aprobetxatu daitezke digitalizazioaren aukerak?

Aldundiak egitasmo berriei ateak zabaltzeko gogoa duela gaineratu du Mendizabalek: “Esperimentatzen jarraitu nahi dugu, adimen artifizialak ematen dituen aukerak oso baliagarriak direlako komunikaziorako, eta balio dutelako inor bazterrean ez uzteko hizkuntzaren ikuspegitik”.

Aukerak aurrera begira

Anuska Esnal Orioko alkatea “pozik eta irrikaz” agertu da agerraldian, egitasmoak etorkizunera begira zabal ditzakeen aukerei erreferentzia egin eta gero. “Udalean integraziorako tresna bat bezala ikusten dugu UdalHiztek, dena euskaraz egitea ahalbidetuko digulako, aldi berean, euskaraz ulertzen ez dutenengana ere iritsiz”.

Elhuyarko Itziar Cortesek eta Juanjo Perezek eman diote bukaera aurkezpen ekitaldiari, Orion erabilitako bi teknologien gaineko xehetasunak emanez. Argi utzi dute proiektua ez dela mugatzen teknologia batzuk ezartzera. “Hori azken urratsa da. Aurretik, udalaren egoera soziolingustikoa aztertzen da, langileek euskaraz jarduteko eta idazteko dituzten zailtasunak identifikatzen dira,... Gero, hori hobetzeko hipotesi batzuk planteatu genituen”. Bi lan ildo ezarri zituzten ondoren, hipotesi horien gainean lan egiteko: batetik, udalak eguneroko lanean dituen behar linguistikoekin lotutako irtenbide teknologiko batzuk proposatu zituzten; bestetik, horietan oinarrituta, lan metodologia zehaztu zuten.

Bi teknologia

Orion bi teknologia nagusi erabili dituzte: itzulpen automatikoa eta hizketaren ezagutza. Aurrenekoa, ohiko itzulpenak errazteko erabili da; alde batetik, udaleko langileek edukiak euskaraz sortzeko, eta, beharraren arabera, gaztelaniazko edukiak automatikoki itzultzeko. Horrez gain, orio.eus webgunean ere itzultzaile automatikoa integratu da, euskara hutsean argitaratutako albisteak gaztelaniaz ere irakurri ahal izateko.

Hizketaren ezagutza, aldiz, udalbatzak egiten dituen udalbatzarrak azpititulatzeko erabili den teknologia da. Udalbatzarretako bideoetan eta zuzeneko emankizunetan, euskaraz nahiz gaztelaniaz hitz egiten dutenen ahotsa azpititulatu da, eta itzulpen automatikoarekin itzulpenak egin dira; euskaraz hitz egiten denean gaztelaniazko azpitituluak sortu, eta alderantziz.

Orioko Udalean erabili den metodologia beste udaletara eta administrazioetara zabaltzea izango da UdalHiztek proiektuaren hurrengo urratsa.


Diana kalean behin-behineko aparkalekuak egingo dituzte

Diana kalean behin-behineko aparkalekuak egiteko proiektuak argi berdea jaso du. Izan ere, aparkalekuak egiteko lurzorua Irunvirena da, eta azken honek oniritzia ematea falta zen proiektuak aurrera egiteko. Atzo bertan Etxebizitzarako Elkarte Publikoko Administrazio Kontseiluak lurzorua lagatzea onartu zuen, eta orain lizitatzea baino ez da falta.

Egitasmoak jasotzen duenez, autoentzako 45 aparkaleku berri eta motorrentzako eremu bat egingo dituzte, eta Miguel Anbulodi kaletik sartu ahal izango da. Lanak egiteko aurrekontua 130.000 euroko izango da. Aparkalekuak, ordea, behin-behinean jarriko dituztela jakinarazi du udalak, oraindik ikusteko baitago nola geratuko den Txenperenea.

Cristina Laborda Obretako ordezkariak nabarmendu du Irunviren oniritzia elkarrizketen emaitza izan dela, eta hemendik aurrera, “aparkalekua ahal bezain laster eraikitzeko pausoak ematen” jarraituko dutela. Borja Olazabalek, berriz, lan horiei esker, bizilagunek hobeto aparkatu ahal izango dutela nabarmendu du.


Mahai eta txirrista berriak landa-guneetan

Soraluzeko Udalak zaharkitutako haur jolasak konpondu ditu Ezozia eta San Andres auzoetan eta atsedenerako mahaiak jarri ditu Karakateko aparkalekuaren inguruan.

Abuztuan zehar udal lantaldeko langileek burutu dituzten lanetako bi San Andres eta Ezoziko parkeetako txirristak aldatzea eta Karakateko aparkaleku ondoko udalaren jabetzakoa den Arranaitz-ondo lur sailean piknik mahaiak jartzea izan dira.

San Andres eta Ezoziko jolas-guneetako txirristak zaharkituen tokian txirrista berriak jarri dira; Karakaten, aldiz, atsedena hartu edota mokadutxo bat jateko gune berri bat egokitu da Karakateko aparkalekuaren inguruan, bai bertati abiatzen den Dolmenen ibilbidearen erabiltzaileentzat, baita herritar ororentzat ere.

Landa-auzoetan txirristak aldatzeko 3.898,62 euroko (BEZa barne) inbertsioa egin du udalak.

Karakateko mahaiak jartzeko 1.858,85 euro (BEZa barne) erabili dira, lanak Elgoibar, Bergara eta Soraluzeko udalek, Dolmenen ibilbidea sustatzeko eta balioan jartzeko adostuta duten lankidetza-hitzarmenaren bitartez finantziatu direlarik.


Irudimena lagun, herriko bazterrak ezagutzen

Atzo, astelehena, hasi zuten udalekuen bigarren eta azken astea. Aurten, eguraldiarekin zorte larregirik ez duten arren, burua kantsatu eta irudimenari eraginez, herriko bazterrak ezagutzen jolasean pasa zuten goiza. Argazkiqk: Kukumixo Aisialdi Taldea.


Israelek ofizialki berretsi du su eten akordioa Jihad Islamiarrarekin

Gazako Zerrendan izan den hiru eguneko gerrak 40 palestinar baino gehiago hil eta 300 pertsona baino gehiago zauritu ditu.

Israelgo Gobernuak su eten akordio bat baieztatu du igande honetan Gazako Zerrendako hiru eguneko gerrari amaiera emateko. Su etena 23:30ean sartuko da indarrean.

Israelgo Gobernuak ez du inoiz erakunde terroristatzat jotzen dituen taldeekin akordiorik formalki baieztatu, eta ohartarazi du "irmo" erantzungo duela baldintzak betetzen ez badira.

"Su etena hausten bada, Israelek irmo erantzuteko eskubidea izango du. Ez dugu onartuko aldeetako batek ere Israelen bizi direnen eguneroko bizitza erasotzea", adierazi du Israelgo Gobernuak ohar batean.

Israelgo Gobernuko Diplomazia Publikoko Zuzendaritzak, Yair Lapid lehen ministroaren menpekoak, tradizio luzea hautsi du horrela, Israelek ez baitu inoiz Palestinako miliziekin akordiorik baieztatu.

Orain arte, identifikatu gabeko iturrien bidez baieztatzen zen, Israelek terroristekin negoziatzen ez duela argudiatzen baitzuen.

Aurretik, Jihad Islamiarrak akordioaren iragarpena zabaldu du. "Duela gutxi akordio batera iritsi gara Egiptoko su etenerako akordioaren testuari buruz. Akordio horretan, bi preso askatzeko lan egiteko konpromisoa jasotzen da, (Bassem) al Sadi eta (Jalil) Awawdeh", azaldu du Mohammad al Hindi Jihad Islamikoko buruzagiak, Israelgo prentsak jasotako mezu batean.

Al Sadi Jihad Islamiarraren Zisjordaniako arduradun nagusia zen, eta joan den astean atxilotu zuten Yeninen. Awawdeh ere Israelen dago jagoletzapean.

Orain arte, 41 palestinar hil eta 311 zauritu dira Gazako Zerrendan.


2022ko Frantziako Tourreko 13. etaparen profila eta ibilbidea: Le Bourg d'Oisans – Saint-Étienne (192,6 km)

Erdi mailako hiru mendateko etapa izango da, eta egun garrantzitsua izan daiteke aurrerapauso bat eman nahi duten taldeentzat; esprinterrek ere euren aukerak joka ditzakete.

Lasterketa zuzen-zuzenean ikusi ahalko da EITBn, honako ordutegi hauetan: eitb.eus-en eta ETB4n 14:35etik egongo da etapa ikusteko aukera. Ondoren, 15:00etatik etapa amaitu arte, telebistako seinalea ETB1en jarraitzeko aukera izango da.

Ikusi 12. etaparen profila | Ikusi 14. etaparen profila

ETAPAREN PROFILA:


Txapeldun ohien gorria eta sasoi onaren urdina aurrez aurre, Binakakoaren final haundian

Txapelaren bila ariko dira Urriza-Labaka eta Ansa II-Martirena, gaur gaueko 21:15etan hasita Galarretan. Txapelketako onenak izan dira Ansa eta Martirena orain arte, baina iazko txapeldunek gora egin dute azkeneko partiduetan.

Parekatua bezain ikusgarria espero da Binakako Txapelketaren finala, gaur gaueko 21:15etan hasita, Galarretan. Bi bikote sendo izango dira protagonista: Javier Urriza eta Jagoba Labaka, iazko txapeldunak, gorriz; eta Imanol Ansa eta Ibai Martirena, txapelketa honetan sasoi onena erakutsi dutenak, urdinez.

«Primeran» elkar ulertzen dutela onartu dute Ansak eta Martirenak, eta «gozatzen» ari direla txapelketan. Ilusio haundiz eta «ondo prestatuta» iritsiko dira finalera, baina partidu gogorra espero dute, eta «kontrarioa mugitu» beharko dutela uste dute. Martirena izango da debutari bakarra, gaurko finalean: «jokatzen hasi arte urduri egongo naiz, baina hortik aurrera ahalik eta ondoen aritu beharko dut. Txapela posible ikusten dugu, baina oraindik asko dago egiteko. Txikitatik aritu naiz Imanolekin erremontean, eta oso polita izango litzateke berarekin irabaztea».

Ligaxkan, 40-31 nagusitu ziren Ansa eta Martirena, baina ordutik gora egin dute Urrizak eta Labakak: «erraz irabazi ziguten, baina gure sentsazioak oso onak dira orain, eta konfiantza gehiagorekin gaude». Badakite Urriza saihesten saiatuko direla kontrarioak, eta Labakari lana ematen: «beraiek iniziatiba ez izaten saiatu behar dugu, eta bikote sendoa garela erakutsi».

Jaialdiko bigarren partidua izango da finala, eta ETB1ek zuzenean emango du, 22:30etatik aurrera. Horren aurretik, hirugarren posturako lehian ariko da Endika Barrenetxea hernaniarra, Ander Goikoetxearekin batera, Aritz Juanenearen eta Joxin Aizpururen kontra.


Elkarrekin Podemos-IUk «ahalik eta gehien eragin» nahi du Jaurlaritzaren jardunean

Miren Gorrotxategik esan du euren nahia ez dela gobernua «higatzea», harekin elkarlanean aritzea baizik. Berdintasun Legean akordioa lortzeko aukera ikusten du koalizioak.

Ostegun honetan hasiko du Eusko Legebiltzarrak urte politikoa, eta Elkarrekin Podemos-IUk ikasturteari begira dituen lehentasunak finkatu ditu gaur. Legebiltzar taldeak gosari informatiboa eskaini die komunikabideei Gasteizko hotel batean, eta, bertan, Miren Gorrotxategi taldeko bozeramaileak azaldu du koalizioaren helburua ez dela izango Eusko Jaurlaritza «higatzea», baizik eta haren jardunean «ahalik eta gehien eragitea». Izan ere, alderdi «giltzarria» izan nahi dutela nabarmendu du: «Gure indar korrelazioa kontuan hartuta, gure xedea da ahalik eta intzidentzia gehien izatea gobernuan». Gorrotxategik azaldu duenez, urte politiko berriak garrantzi handia izango du, EAJk eta PSEk gehiengo osoa baliatuko dutelako Eusko Legebiltzarrean lege ugari aurrera ateratzeko, eta testuinguru horretan oposizioko taldeek «erantzukizun historikoa» izango dute. Hala, Elkarrekin Podemos-IUk «aukera oro» baliatuko du gobernuarekin elkarlanean aritzeko eta bere jardunean eragiteko. «Ez dugu utziko aukera bakar batek ere ihes egitea, aukera guztiak baliatuko ditugu». Gaineratu duenez, Elkarrekin Podemos-IUk «askatasun osoz» jardun dezake gobernuarekin akordioak lortzeko, ez baitauka «inolako motxilarik». Taldeak oposizioa egingo du legebiltzarrean, baina gobernura iristeko asmoari ez dio muzin egingo: «Herri honetan ezkerreko gobernu bat egoteari ez diogu uko egin nahi»

Hala, Jaurlaritzarekin elkarlanean jarduteko borondate osoa dutela azpimarratu du Gorrotxategik. Besteak beste, Berdintasun Legean akordioa lortzeko aukera ikusten du. Legebiltzarrean tramitatzen ari dira lege proposamena, eta, Gorrotxategik jakinarazi duenez, azken asteotan gobernuko taldeekin «lan egonkorra» egiten ari dira, eta espero dute elkarrizketen ondorioz akordio on bat lortzea. Bestalde, Gorrotxategik azaldu du EP-IU estatus politiko berriari buruzko eztabaidan parte hartzeko prest dagoela, baina momentu honetan ez ditu beste taldeak ikusten eztabaida horri ekiteko prest.


Usurbe antzokiak bihar hasiko du zinema denboraldia

BEASAIN // Usurbe Antzokira bihar itzuliko dira zinema emanaldiak. A todo tren. Destino Asturias eta Nora filmak eskainiko dituzte asteburu honetan. 210 lagunentzako edukiera egongo da, hau da, %60a, neurriek agindu bezala.


Tapiak esan du lehentasuna eman behar zaiola Statkraften proposamenak guztiongan duen onurari

Arantxa Tapia Garapenerako Ekonomiaren sailburuak "Egun on Euskadi" saioan azpimarratu du Statkraften helburua bertako enpresek eta herritarrek ahalik eta onura gehien lortzea dela. Testuinguru horretan, proiektuak aurrera egitea espero du.


Gure Eskuk euskal herritarrak zoriondu ditu, "erronkei aurre egiteko gaitasuna erakutsi izanagatik" Tourrean

Bide bazterretan bizi izandakoa "oso hunkigarria" izan dela nabarmendu du Josu Etxaburu bozeramaileak: "lasterkariak errespetuz animatu ditugu eta aldi berean gure nortasuna, ikurrak eta aldarriak harro zabaldu ditugu".

Frantziako Tourreko lehen etapetan ikurrinak ikusi dira han eta hemen, baita Gure Eskuk zabaldutakoak ere. Erabakitzeko eskubidearen aldeko ekimenak euskal herritarrak zoriondu ditu, "norabide berean aurrera joanez, herri gisa erronkei aurre egiteko gaitasuna erakutsi izanagatik".

Gure Eskuk agerraldia egin du gaur goizean, Bilbon, Euskal Herria mundura ekimenaren balorazioa egiteko. Bide bazterretan bizitakoa "oso hunkigarria" izan dela nabarmendu du Josu Etxaburu bozeramaileak. "Lasterkariak errespetuz animatu ditugu eta aldi berean gure nortasuna, ikurrak eta aldarriak harro zabaldu ditugu", gaineratu du.

Tourra igarota, Gure Esku irailera begira jarri da. Espainiako Vuelta Euskal Herritik igaroko da bi egunetan (irailaren 9an eta 10ean), eta Gure Eskuk eta Nafarroa Berriz Altxak hainbat ekimen antolatuko dituzte erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko. Irailaren 9ko etapak Zuberoa zeharkatuko du eta Larra-Belaguan amaituko da, eta biharamuneko etapa Nafarroan izango da oso-osorik, Iruñean hasi eta Lekunberrin amaituko baita.

Agerraldia etorkizunerako hausnarketa batekin amaitu du Etxaburuk: "Euskal Herria munduan – Euskal Herriak erabaki ekimenean etapaz etapa, hasieratik helmugara, argi utzi dugu: erabaki nahi duen herria gara, harrera herria, gure artean ez dugu mugarik nahi eta gaurko helmuga abiapuntu, pedalkadaz pedalkada, burujabetza osoa lortu arte, bidean jarraituko dugu".


Iraurgi SBk saskibaloi topaketa antolatu du asteburu honetarako

Topaketaren barruan saskibaloi txapelketa jokatuko da eta herri desberdinetako hamar taldek hartuko dute parte: Txingudi, Tabirako, Easo, Irabia, Baskonia, Salesianos, Pielagos, San Ignacio, Beasain eta Iraurgi SB. Jokalariak 2002 eta 2005 urteen artean jaiotako neska-mutilak izango dira eta maila desberdinetan egongo dira banatuta: "Txikienekin saskibaloian landu ahal diren laguntasuna eta elkarkidetza baloreak martxan jartzeko helburuarekin" adierazi dute antolatzaileek. Saskibaloi partidak Azkoitiko, Azpeitiko eta Zestoako kiroldegietan, Urola ikastolan eta Perdillegin jokatuko dira. Larunbatean, goizez eta arratsaldez sailkapen partidak izango dira. Igande goizean, aldiz, finalerdiak eta finalak jokatuko dira Azkoitan, Azpeitian eta Zestoan eta 12:30etatik aurrera hasiko da garaikur eta sari banaketa. Iraurgi Saskibaloi Elkarteak azpimarratu duenez, "Asteburu hau txikienekin saskibaloiaz gozatzeko aukera bikaina izango da".


Jende ilarak berriz ere Osakidetzaren LEPerako paperak aurkezteko

Atzodanik ordutegi zabalagoa dago eskakizun burokratiko horiei erantzuteko, Osasun Sailak propio luzatu du, baina halere tramiteok arintzea kostatzen ari zaie, Basurtuko erietxean batez ere.


'Ekonomia sozial eraldatzailea. Nondik eta nola eraiki gure proiektuak?' formakuntza saioa

Ehunduren eskutik.


Egun Ero: abenduak 20

Txari Eletarekin hitz egin dugu gaurko elkarrizketaren tartean. Fermin Gartxitorenarekin Esan Erraneko lehenengo esataria izan zen, eta, gaur, duela 24 urte hasi ziren emititzen. Kolaborazioaren tartean, opari gehiegi egitearen ondorioetaz hitz egin dugu, egunerokoari aurre egiteko gakoak Bakartxo Iragiren atalean.


Asteburu honetan ere kontzertuak Psilocybenean

The Inductions eta The Grace of Dionysus taldeek emanaldia eskainiko dute larunbat honetan Psilocybenea aretoan. 22:00etatik aurrera izango da hori. Lehenago, baina, DJ Krin Anaiak arituto dira aretoa girotzen, 20:30ean. Fuzz, rock, garaje eta post punk ilunezko biniloak nahastuko dituzte.

The Inductions taldeak kaleratu berri duen ep berriaren, Serial Killer Dance-en aurkezpen kontzertua eskainiko du. Talde honen denbora bat darama kontzerturik eman gabe azken abestiak prestatzen aritu baitira. Ondoren, The Grace of Dionysus taldeak (Zumaia) rock musikarekin gauari ginga itzela ezarriko diote.

Sarrerak ohiko salmenta guneetan eskura daitezke: Hondarribian Ttopara kafetegian, Etxeberria tabernan, Basque tabernan eta Muaran. Irunen, berriz Bloody Mary Diskak dendan. Aurre salmentan 7 euroan, leihatilan 10 euroan.

Online ere eros daitezke Musikazeren webgunean. Psilocyben maiatzera bitarte izango diren kontzertuen sarrerak ere eskuragai daude jada.


Geroz eta Arigune gehiago Andoainen eta Amasa-Villabonan

Ahobizi eta Belarriprest roletan ariko diren herrikideek euskaraz komunikatzeko espazio egokiak behar dituzte. Lantokia, udal erakundea, taberna, denda edo bestelako zerbitzu arigune izan daiteke. Urriaren 31ra bitarte Euskaraldiko webgunean izena emateko aukera dute.

Hilabete barru abiatuko da Euskaraldia, eta dagoeneko hainbat lan aurreratzen ari dira herriz herriko batzordeetan. Hastapen bileretan dira Aiztondon, eta Andoainen dagoeneko aurkezpen-festa egin dute. Egun hauetan Ahobizi eta Belarriprest izan ziren herrikideek email bidez jaso dute aurtengo edizioan parte hartzeko gonbidapena. Rol batean edo bestean, euskara ahoan eta belarrian aritzeko ariketa kolektiboa izango da. Euskaraldiaren garapenean garrantzia handikoak izango dira espazioak. Eta espazioak izan daitezke aire zabalean, edota barrualdean. Eta azken honetan sartzen dira lantokiak, dendak erakundeak. Arigunea izena hartuko dute, eta Euskaraldian garrantzia handia hartuko dute. Ostalaritza, merkataritza, zerbitzu, elkarteak, enpresak,… izena emateko aukera dute jada Euskaraldia.eus webgunean.

Ariguneetako partaideek, Ahobizi eta Belarriprest gisa, hizkuntza-ohiturak euskaratzeko praktika kontzientea egingo dute Euskaraldiak irauten duen bitartean. Beraz, Ahobiziek euskaraz egingo dute euskaraz ulertzen duten kide guztiekin eta Belarriprestek aldiro erabakiko dute zein hizkuntza erabili, eta haiekin euskaraz egiteko eskatuko diete dakitenei. Hartara, euskara erabili nahi duten entitate barneko kideek, baita bezeroek zein erabiltzaileek ere, horretarako aukera izango dute. Era berean, euskara ulertzen dutenek euskara-maila hobetzeko gune aproposak izango dira.

Ariguneak Andoainen

Andoaingo zenbait entitate hasi dira jada martxan, besteak beste: Adats ileapaindegia, AEK euskaltegia, Aita Larramendi Ikastola, Aiurri-Erroitz, Amabi haur eta gazte jantziak, Andoaingo Udala, Asun denda, Bastero kafetegia, Belkoain fisioterapia, EHBildu Bilgunea, Gaztelutxo taberna, Gorostidi burgindegia, IZT kooperatiba, Kabia, Laboral Kutxa, Latz kooperatiba, Lebiton konpartsa, Leizaran BHI institutua, Manuel Larramendi Kultur Bazkuna, Ondarreta ikastetxea, Plastigaur, Punttuka bertso eskola, SD Euskalduna, Stop liburudenda, Xare oinetakoak eta Urki dantza taldea.

Ariguneak Amasa-Villabonan

Amasa-Villabonan ere ez dira gutxi. Besteak beste, Akam espazioa, Altzo harategia, Amasa okindegia, Amane Moda denda, Ane denda, Basajaun liburudenda, Botanz farmazia, Eizmendi kirolak, Gema loreak, Gorostidi burdindegia, Iratzar elkartea, Iturrigoxo taberna, Musturienea, Roteta loteria, Titare edota Ugalde oinetakoak. Eta baita Amasa-Villabonako Udala ere.


Planetaren azaleraren % 30 babestea hitzartu dute Biodibertsitateari buruzko goi bileran

COP15ean parte hartzen ari diren 196 herrialdeetako ordezkaritzek nekazaritzan, akuikulturan, arrantzan eta basogintzan diharduten eremuak modu iraunkorrean kudeatzeko konpromisoa hartu dute. Gainera, 200.000 milioi dolar mobilizatuko dira gutxien garatutako herrialdeentzat.

Abenduaren 7an Montrealen (Kanada) abiatu eta azken txanpan sartu den Nazio Batuen Biodibertsitateari buruzko Konferentziak, COP15 izenez ezagutzen dugunak, planeta babesteko eta biodibertsitatearen galera geldiarazteko akordio historikoa lortu du.

2020an zen ospatzekoa Kunmingen, Txinan, baina bertan behera gelditu zen. Orain, hainbat urteko atzerapenaren ondotik, 196 herrialde parte-hartzaileen ordezkaritzek, besteak beste, hemendik 2030era gutxienez planetaren azaleraren % 30 babestea hitzartu dute biodibertsitatea babesteko.

Horrez gain, nekazaritzarako, akuikulturarako, arrantzarako eta basogintzarako eremuak modu iraunkorrean kudeatuko direla bermatuko dute, biodibertsitatea errespetatzen duten jardunbideen erabilera nabarmen areagotuz; halaber, ekosistema degradatuen % 30 leheneratuko dira, gutxienez.

Goizaldean adostutakoaren arabera, halaber, lehorrean eta itsasoan jarduteko konpromisoa hartu dute parte-hartzaileek biodibertsitatearentzat garrantzi handia duten eremuen galera, osotasun ekologiko handiko ekosistemak barne, zerora hurbil dadin 2030erako, eta, aldi berean, herri indigenen eta tokiko komunitateen eskubideak errespeta daitezen.

Hori guztia aurrera ateratzeko, urtean gutxienez 200.000 milioi dolar bideratuko dira, iturri publiko zein pribatuetatik. Gainera, akordio berriaren arabera, herrialde aberatsenek gutxienez 20.000 milioi emango dizkiete urtean (2025erako helburua) herrialde txiroenei eta 30.000 milioi urtean (2030erako helburua) garapen bidean daudenei, beren izaera babeste aldera.

Era berean aldeek konpromisoa hartu dute 2030erako arriskutsuak diren pestizidek eta produktu kimikoek dakarten gehiegizko mantenugaiak eta arrisku globala erdira murrizteko, eta biodibertsitateari kalte egiten dioten dirulaguntzak pixkanaka kentzeko edo erreformatzeko lan egingo dute.

Espezie exotiko inbaditzaileen etorrera prebenitzea eta horiek eremu geografiko desberdinetan ezartzea eragoztea da akordioaren beste puntuetako bat, baita elikagaiak alferrik galtzea erdira murriztea eta gehiegizko kontsumoa eta hondakinen sorrera nabarmen murriztea ere.

Finantza-erakunde handiei, bestalde, biodibertsitatearen aurkako arrisku, mendekotasun eta inpaktu oro kontrolatu, ebaluatu eta zabaldu ditzatela eskatu die.


Euskadiko Etika Batzordeak Euskadiko Turismoaren Kode Etikoaren ziurtagiria eman dio Ekoetxea sareari

Euskadiko Turismoaren Kode Etikoaren ziurtagiriak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ingurumen zentroen sareak gauzatutako jardueran “jasangarritasunaren aldeko apustua bermatzen du”.

Sareko arduradunek gogora ekarri dutenez, Ihobe-Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoak bultzatuta, Ekoetxea sareak garapen jasangarria “sustatu nahi duten esperientziak” eskaintzen ditu, herritarren “konpromisoa bilatuz” eta haien eguneroko ekintzetan “aldaketak eginez”.

Argazkia: Ekoetxea

Ihobeko Ingurumen Hezkuntzako arduradunek Euskadiko Turismo Etikoa izeneko bost ziurtagiri jaso dituzte. Hain zuzen ere, 2021ean Ekoetxea Txingudik lehenengo ziurtagiria lortu ondoren, EkoetxeaUrdaibaik, Ekoetxea Meatzaldeak eta Azpeitiko Ekoetxea zentroek ere lortu dute ziurtagiria, etengabe handitzen ari den sare hori osatzen duten “bost ingurune enblematiko horietan ingurumen politiken bidez eraldaketa ekosoziala bultzatzeko egindako lanarengatik”.

Kodearen helburua. Euskadiko Turismoaren Kode Etikoaren helburua da turismo erakunde guztiek eguneroko jardunetan gizarte erantzukizunak eta ingurumen eta ekonomia jasangarritasuna txertatzea: “Eduki horrek Munduko Turismo Erakundeak landutako Munduko Turismoaren Kode Etikoa tokiko kultura eta nortasunera egokitzen du, eta pauso garrantzitsua da euskal turismoaren erakundeek GJHak lortzeko bidean aurrera egin dezaten”.

Munduko Turismo Erakundearen ustez, jasangarria izango da, hain zuzen, bisitarien, industriaren, ingurunearen eta komunitate gonbidatzaileen beharrak asetzen dituen turismo eredua, gaur egun eta etorkizunean ekonomian, gizartean eta ingurumenean izango dituen ondorioak kontuan hartuta.

Jasangarritasun printzipio hori Sarearen helburuarekin eta estrategiarekin txertatuta dago, eta zentroek 2030 Agenda ezartzen laguntzen dute, Garapen Jasangarrirako 17 Helburuen bidez (GJH).

Etika Batzordea. Turismoaren Etikako Batzordeak euskal garapen turistikoan parte hartzen duten eragileen arteko lankidetza sustatzen du, eta, modu berean, “Turismoaren Kode Etikoa praktikan jartzen dela eta atxikitako erakundeek betetzen dutela zaintzen du”. Ekoetxea sarea ere gehitu da batzordera, eta azpimarratu dute parte hartzeko, elkarrizketarako eta gatazkak konpontzeko espazioa dela: “Eta aldi berean, Euskadiko Etika Turistikoaren erregistroan ziurtatutako erakundeek turismo jasangarriaren printzipioak zabaltzeaz eta aplikatzeaz arduratzen da”.

Euskadiko Turismoaren Kode Etikoari atxikitako erakundeek zortzi konpromiso bete behar dituzte: turistak ulertzen eta errespetatzen laguntzea; berdintasuna, inklusioa eta aniztasunarekiko tolerantzia; jasangarritasuna; tokiko tradizioa eta kultura sustatzea; gizateriaren kultur ondarea babestea; bikaintasuna eta profesionaltasuna; pertsonen eskubideak errespetatzea; eta sektoreko langileei eta enpresariei tratu egokia ematea.


Bittor Murguzur: "Soraluzen dronearekin hegan egiteko baimen berezia behar da"

Bittor Murguzur Santos (Eibar, 1987), NeBI AIR Aire Operatzailea enpresaren sortzailea da. Droneak lan-tresna moduan erabilita, bideoak zein argazkiak ateratzeko eta azpiegituraren ikuskapenak egiteko enpresa sortu du, uztailean. Nerea eta Bittor izenetatik dator aire operatzailearen izena.

NeBI AIR sortzeko, droneak pilotatzen jakin beharra dago?

Bai. Naiz RPASko edo dronetako pilotu aurreratua. Oso zorrotz dago dena araututa aeronautikako legeekin. Eta egiten dizkiguten azterketa medikuak dira helikoptero txikien edo abioneten pilotuei egiten dizkieten berberak, LAPL (Licencia de Piloto de Aeronave Ligera). Espainian 5.000 bat pilotu ofizial gaude, gehi piratak (barre). NeBI AIR-en ni pilotu bakarra naiz, momentuz.

Zelatan sortu zenuen NeBI AIR?

Droneak zaletasun nituen. 3-4 urte daramatzat pilotatzen eta orain dela urtebete naiz pilotu tituluduna. Hainbat lekutatik youtuben argitaratuta nituen irudiak eskatzen hasi zitzaizkidan (Alecoop enpresa, Txipiroi Swing itsas trabesiakoek, EITBtik, Cuatrotik…). Erabaki nuen enpresa sortzea, halako kontuak kobratu ahal izateko. Nire droneak pixka bat garestiak dira, profesionalak, eta horrez gainera aseguru gastuak daude, bateriak berriztu beharra, irudietako filtroak, matxurak, kraskadurak… Hori guztia mantentzea garestia da.

Lau urteotan zein lan egin duzu?

Parajeen bideoak, batez ere: Deba, Mutriku, Getaria… Argazki batzuk ere bai. Eraikinen eta azpiegituren ikuskaritzetarako bideoekin eta argazkiekin, berriz, orain hasi naiz. Irudiekin gordinean lan egiten dut, batik bat; edizio apur bat ere landu dut, baina muntaia handiagoa behar bada (elkarrizketak egin…) ikus-entzunezko beste enpresa batekin osatzen dut lana.

Soraluzeko parrokiaren grabazioaz aparte, herrian besterik grabatu duzu?

Ez, Soraluzen ezin da hegan egin, Bilboko CTR barruan dago-eta (Kontrolatutako Aire Espazioa). Hemendik hegazkinak pasatzen dira Bilboko aireportura bidean. Horren ondorioz, Soraluzen hegan egin ahal izateko, droneen pilotu (operadore) izateaz aparte, radiofonista izan behar da (aireportuarekin berba egiteko), homologazio berezia behar da (segurtasun azterketa, paraxuta jarri droneari…) eta aireportuarekin koordinatu behar da. Elorregitik Azpeitiraino marra bat egin eta korridore barruko udalerriak CTR barruan daude: Bergara, Soraluze, Elgoibar, Eibar, Ermua,… Horietakoren baten baimen barik aireratuz gero, 6.000 eurotik 240.000 eurora bitarteko isuna jaso daiteke. Enaire drones aplikazioan ikusten da non ezin den hegan egin. Kontrolatutako Aire Espazioetan hegan egiteko, bakarrik falta zait droneak homologatzea. Egingo dut, hemen ere grabatu ahal izateko. Parrokian, berriz, grabatu ahal izan nuen sabaipean ibili nintzelako. Leku itxietan, frontoi batean, adibidez, jenderik ez badago, aireratu ahal da.

Jostailuzko drone bat ezin daiteke Soraluzen erabili?

Ez. Jendeak hori ez daki. Adibidez, drone batekin jende gainetik pasatzea debekatuta dago. Herri barruetan erabili ahal ahal diren droneak dira 250 gramotik beherakoak, eta asko jota, 20 metro altu hegan egiten dutenak. Baina, Soraluzen ezin da, baldin eta ez bazara operadore homologatua. Herrietatik eta CTRtik kampo berriz, mendian, libre bai. Hori bai, parke naturaletan-eta baimen barik aireratzea eta grabatzea debekatuta dago: Aizkorri, Gorbea, Urdaibai… Nik Arantzazuko, Atxorrotxeko... bideoak ditut, baina foru aldundiaren basozainen baimenarekin eta koordinazioarekin egin dut hegan.

Izatez, osasun arloko profesionala zara, ezta?

Bai. Gipuzkoako Anbulantziak enpresan, osasun emergentzietako teknikari. Osakidetzako larrialdietarako egiten dut lan, Debagoienean. Hiru anbulantzia mota daude: oinarrizko bizi euskarria, aurreratutako bizi euskarria (ZIU mugikorra), eta garraio-lanak egitekoa. Nik oinarrizko bizi euskarrian egiten dut lan; bi teknikari joaten gara, eta batek (nik) gidari funtzioa dut. 18 urterekin hasi nintzen Elgoibarko, Gurutze Gorrian teknikari. 15 urte daramat lan horretan.

Koronabirusaren kontuarekin, zelan?

Hasieran (martxoan) kasualitatez, oporretan eta bajan egon nintzen. Orain, berriz, badihardut.

Zelan ikusten duzu egoera?

Ba ez dakit; gauza asko entzuten dira… Ke asko dago. Medikuek ere ez dakite. Denetarik entzuten da.

Gomendioren bat emango zenuke?

Norberak zentzuarekin jokatzea. Hori bai, adibidez, Ertzaintza ibili behar izatea maskara jantzita izan behar dela esaten…

Justu, maskararekin bada polemika. Benetan eraginkorra da?

Argi dago. Airetik dator birusa, oso argi dago hori. Maskarak (homologatutakoak) babestu egiten du. Onenak kirurgikoak dira. Nik 12 orduan erabiltzen dut lanean, eta ez zait ezer gertatu maskara erabiltzearren. Gainera, kirofanoetan-eta, betidanik erabili izan dute; hori zerbaitengatik izango da.

Orduan, zergatik dago medikuen artean horrenbeste kutsatu?

Maskarak babesten du parean duen pertsona, ez norbere burua. Hau da, zuk maskara jantzita baldin badaramazu baina nik ez, zu arriskuan zaude. Nik janzten badut da zu ez kutsatzeko, zuri ez botatzeko aerosolik. Bestalde, pandemiaren hasieran ez zegoen babesteko materialik, ezta medikuendako ere. Orain, askoz ere mediku gutxiago kutsatu dira. Edozelan ere, adibidez, gure kasuan, kalean egiten dugu lan; hau da, istripu batera joaten garenean, ez dakigu zer aurkituko dugun; adibidez, istripua izan duen pertsona COVID-19az kutsatuta egon daiteke eta guk jakin ez. Halakoetan ere gertatzen dira kutsatzeak.

Zelan moldatzen zara zure bi lanbideak uztartzeko?

Oraingoz, ondo. Larrialdietan lau egunez egiten dut lan sei dauzkat jai.

Horretan jarraitu nahi duzu?

Bai, nire pasioa da. Droneak eta aeronautika oso gustuko ditut, baina bokazioa dut osasun arloan, etxean betidanik zurrupatu dut hori.


Gaztelekuak prest du udako eskaintza

Amezketako Gaztelekuak jada prestatu du opor egunetarako eskaintza. Amezketako haurrek eta gazteek badute non aukeratu.

Udako oporrak iristear daude, eta Amezketako Gaztelekua ere udara begira jarria da. Ikasturtean zeharreko dinamika apurtu, eta lagun artean ondo pasatzeko aukera dute Amezketako haur eta gazteek.

Uztailaren 29 eta 30ean Paddle surf egitera joateko aukera izango dute. 15 euro. Lehen eguna DBH 1-2koei zuzendua izango da eta bigarren irteera DBH 3-4koentzat. Alegiako tren geltokitik abiatuko dira, eta bakoitzak 15 euro ordaindu beharko du.

Uztailaren 4an eta 5ean, egunpasa egingo dute Donostiako Irlara. Lehen eguna DBH 1-2koei zuzendua izango da eta bigarren irteera DBH 3-4koentzat da. 11:30etik 19:30era joango dira, eta bakoitzak 5 euro ordaindu beharko du. Alegiako tren geltokitik abiatuko dira, eta gazte bakoitzak bere bazkaria eta merienda eraman beharko ditu.

Uztailak 13 eta 14, eta 19 eta 20, lo egitera joango dira. Kasu honetan, Buruntzunzinera igoko dira eta bertan pasako dute gaua. 10 euro ordaindu beharko du bakoitzak. Lehen gaua DBH 1-2koei zuzendua izango da eta bigarren gaua DBH 3-4koei zuzendua da.

Azken eguna Gaztelekuko Festa eginez ospatuko dute. Uztailaren 23an, ostiralean, 10:00etan hasi eta 17:00ak bitarte luzatuko dute eguna.


Uda beteko ‘santafeak’

Sanjoanak ez zirenik gezurra zirudien. Zaldibiako Santa Fe jaiak, udazkenean ondo sartuta diren arren, bero galdak zipriztindu ditu, lehenengo ekinaldi luzean. Ostegunean, Etxekonekok elkartekoek egin zuten pregoia, kalejiraren ondoren. Aurreko astean egindako irrintzi ikastaroan ibilitakoak ere animatu ziren agerralditxoa egitera, ostegunean. Goiztiri txarangak musikatu zuen hasiera; iaz festetan berreskuratu zuten taldea, eta aurten Gazte Festetan eta Txamarretxe auzoko festan jo ondoren, jai nagusian ez du hutsik egin.

Mondeju zuri preziatuak erakarri zuen lehen jende oldea. Beheko Karnizeriak egindako hestebetearen 110 kilo zerbitzatu zituzten, hiru ordu laurdenean, istant batean. Ramon Sukia arduratu zen prestatzeaz, egun guztian egoten edukita.

Mozorrotzeko ohitura, gorantz

Ostiralean, Kulkik gidatu zituen haurren jolasak, baserri munduan girotuta: hankapaloekin, koskol biltzen, txinga eramaten… aritu ziren. Eta itzal bila. Egundoko beroa egin du, orokorrean, jaietako lehen lau egunetan, eta eguzkiak bizi jo du. Santa Fe kalea zirkulazioari itxi, eta udaletxearen gerizpea bilatu behar izan dute jolaserako. Jubilatuen hamaiketakoa, eta bertsolarien nahiz herriko trikitilarien kalejira. izan ziren; plazan hasi, jubilatuenean saioa egin, haurren jolas parkea bisitatu, eta kaleko lau tabernetan jarraitu zuten bertso-triki poteoa.

Iztueta dantza taldeak eta Gaztelupe pilota eskolak ere hornitu dituzte jaiak, bakoitzak beretik. Ostiral gauean, Akerbeltz taldeak gaur egungo eta lehenagoko kantuen bertsioekin alaitu zuen plaza. Gustatu zen.

Larunbatean, mozorrotuta 28 talde irten ziren. Denera, 410 bat herritar, udalaren zenbaketaren arabera. Lehen asteburuaren zentralitatea hartu du ohitura horrek. Eguneko festa betea izan zen, eguerdian hasi eta eguna nahi edo ahal adina luzatuta. Andonegi Ollokiegik artistatasuna erakutsi zuen, beste behin, kantaldi koloretsua eginda.

Urretxu-Zumarragako elektrotxarangak eta Zopilotes taldeak borobildu zuten larunbata. Jendetza bildu zen, herritar gehien egun horretan bildu zelako –osteguna eta ostirala lasaiagoak izan ziren–, eta kanpotik samaldan joan zelako gazteria.

Astebururako, gehiago

Igandean, sega saioa haur, gaztetxo eta emakumeek egin zuten, Mugertzako zelaietan. Helduak eta gazteak Hernanin ariko dira larunbat honetan, Almitzak antolatutako Euskal Herria-Austria desafioan.

Etxekonekok Aniztasun Festa antolatu zuen, plazan. Bertsoak, herrira etorritakoen kantak, poesia irakurketa eta Ekuadorko dantzen emanaldia izan ziren, Zaldibian bizi den ekuadortar batek eta haren lagunek gauzatuta. Herrian presentzia duten herrialdeetako jakiak dastatu ahal izan ziren. Umeen mozorro festan HH eta LH zikloetakoek gozatu zuten arratsaldean, taldeka kantu bana dantzatuta.

Ez dira festak agortu, ordea. Larunbatean kuadrillen eguna ospatuko dute. Ostiralean, berriz, Xirika elkarteak ekitaldi batzuk jarri ditu, bitartea mozteko.

Asteburuko egitaraua

Ostirala, urriak 13. Herria Xirikatuz eguna, Xirika elkarteak antolatuta

17:00. Iago magoa.

19:00. Presoen aldeko elkarretaratzea.

19:30. Patata tortilla lehiaketa. Txartelak Joxepanen (5 euro)

21:00. Afaria eta ondoren bertsolariak: Eneko Araiztegi Korta eta Aratz Igartzabal Potto.

Ondoren. Abarka DJa.

01:00. Bingo girotua, txosnan.

Larunbata, urriak 14. Kuadrillen eguna

11:00. Poniak, Olaldeko parkean.

13:00. Kuadrillen irteera, Jundajo txarangarekin. Argazki gunea.

14:30. Kuadrillen bazkaria, plazan. Txartelak tabernetan.

Ondoren. Kuadrillen arteko jokoak eta Jundajorekin kalejira.

20:30 eta 23:30. Trikidantz taldearekin erromeria.

Irulegiko eskuaren xerka, Aranzadiko zaldibiar mozorrotuak. / Laida Goiburu


Zizurkilgo Magia Eguna egingo dute larunbatean

Larunbatean egun osoan egingo dituzte ekitaldiak herriko hainbat txokotan.

Magia Eguna egingo dute larunbatean Zizurkilen. Hainbat eratako ekintzak izango dira egun osoan zehar eta herriko hainbat txokotan.

Egitaraua

11:00. Magia ere neskentzat bada tailerra izango da Atxulondo kultur etxean, 9 urtetik gorako neska-mutilentzat. Izena emateko, deitu 943691012 zenbakira edo idatzi bulegoa@zizurkil.eus helbidera.

18:00. Txoborro magoaren emanaldia, Aurrera plazan.

19:00. Eriz magoa izango dugu Joxe Arregi plazako estalpean.

20:00. Hodei magoa, Herrigunean.

22:00. Magia Gala Nagusia Atxulondo kultur etxean, Liuba eta Oliver magoen eskutik. Sarrerak salgai daude, 5 euroan, Zizurkilgo udal bulegoetan.


Austeritatearen aurkako manifestazioa Baionan

Lansarien emendatzea, genero arrakala gainditzea, eta, oro har, bizi baldintza «duinak» izatea aldarrikatu dute


Bi pala partidu jokatuko dira bihar kiroldegian

11:00etan hasiko dira jokatzen neska jubenilak eta ondoren neska nagusien txanda izango da.

Hernaniko palistak lau partidu jokatuko dituzte asteburuan zehar. Horietako bi, gaur, etxetik kanpo izango dira, eta beste bi, bihar, kiroldegiko frontoian. Aste honetan mutilek atsedena dute eta beraz partidu denak neskenak izango dira.

Kanpoan hasiko dute asteburua hernaniarrek. Gaur, goizeko 10:30etan, Ataungo Auzoeta frontoian etxeko taldea eta Hernani 2 neurtuko dira gomazko paletan, nagusien bigarren mailan. 30 minutu beranduago, 11:00etan, Anoetako Alkartasunan, lehenengo mailako neska nagusietan, Su-Berri 1 eta Hernani 2 taldeak nor baino nor ariko dira.

Hernanin jokatuko dira igandeko bi partiduak. 11:00etan, lehenengoak kantxaratzen neska jubenilak izango dira eta hernaniarren arteko lehia egongo da; Hernani 1, Hernani 3ren aurka. Ondoren, neska nagusien lehenengo mailakoa jokatuko da eta hemen Hernani 1 eta Su- -Berri 2 neurtuko dira. Partidu hau koronabirusagatik atzeratu zen bere garaian.

Koronabirusagatik, asteburu honetan, atzeratu dena Intxurren aurka jokatu beharrekoa izan da.

Eta azkenik, atzo Astigarragako frontoian Mundarroko eta Hernani 4 taldeen artean partidua jokatu zen.


"Azken asteotan mugimendu handia izan da mendi lasterketaren ibilbidean"

Nerea Arriagak KARKARAk zozkatutako dortsalarekin egingo du bihar Talai Mendi Trail lasterketa. Azaldu duenez, lehiaketak saltsa polita sortu du mendian korrika ibiltzen direnen artean. Lau hitz egin ditu KARKARArekin.

KARKARAk zozkatutako dortsala izango duzu soinean igandean.

Egia esan, ez zitzaidan niri tokatu zozketan kar kar kar... Dortsalak eskuragarri jarri zituzten egunean izen ematea egiteko aukerarik ez nuen izan, eta azkar bukatu ziren. Pena handia eman zidan gabe geratu izanak. Hala ere, lagun batekin entrenatzen jarraitu nuen, berak dortsala lortu zuelako. Gero, KARKARAren zozketan Miren Ostolaza izan zen sariduna, eta hark eman egin zidan, lasterketa ez egitea erabaki eta gero. A ze zortea!

Nola prestatu duzu zita? Lehendik ere mendian korrika ibilitakoa al zara?

Bai, duela bost urte hasi nintzen lasterketak egiten. Zegama-Aizkorri pare bat ere badauzkat eginda. Pandemia dela-eta albora utzita izan dut mendia, eta Orioko lasterketa aukera polita da berriro martxan jartzeko. Aurreko hilabeteetan asteburuetan-eta ibili izan naiz entrenatzen, eta azkenaldian gehixeago, astegunetan ere bai.

Buruan ba al duzu markarik iganderako?

Ez, baina oso lehiakorra naiz, eta beti saiatzen naiz aurretik dudana harrapatzen. Ahalik eta denborarik onena egitera aterako naiz, eta aldi berean, gozatzera ere bai.

Lagunen batekin egingo al duzu lasterketa? Edo bakarrik?

Sonia Alonso eta biok elkarrekin aterako gara. Hura ni baino gehiago da, baina aldamenean joango dela esan dit... Ondo moldatzen gara biok: aldapan gora alde egiten dit, eta beheraka harrapatu egiten dut... Kar kar kar

Zer itxura hartzen diozu ibilbideari?

Polita, egia esan. Oso egingarria da korrika ibiltzen den edonorentzat, orokorrean ez duelako pendiz handirik.

Probak sortu al du saltsarik mendian korrika ibiltzen zaretenon artean?

Bai, saltsa polita dago herriko jendearen artean. Asteburuetan jende asko ibili da ibilbideko puntu desberdinetan entrenatzen, eta elkar gurutzatuz ibili gara. Batzuk azkar, besteak mantsoago, baina mugimendu handia izan da mendian azkenaldian.


«Gehiegizko kontsumoari» aurre eginez, jostailuak trukatzeko azoka egingo dute Orion

Orioko Herrio natur-taldeak jostailuen truke-azoka antolatu du, abenduraren 17rako. Antolatzaileen esanetan, azokaren bidez «balore garrantzitsuak» lantzen dira: «elkartruketa eta berrerabilpena», besteak beste. Horrez gain, gabonetako «gehiegizko kontsumoaren» inguruan ardura hartzea ere dute helburu ekimenaren bidez. Horretarako, ordea, herritarren laguntza behar dute: Hala, etxettan erabiltzen ez dituzten edota behar ez dituzten jostailuak izanez gero, «horiei guztiei erabilpen berria» emateko aukera dutela nabarmendu dute. Azoka eguna baino lehen jostailu bilketa egingo dute. Aurten, antolatzaileek jostailuak jasotzeko epea luzatu egin dute, eta herriko ikastetxeetara ere zabaldu dute: beraz, bihar, hilak 25, hainbat guneetan bilduko dituzte herritarrek emandako jolasak: Zaragueta herri eskolan 16:00etatik 17:00etara izango dira; Orioko Herri Ikastolan, berriz, 16:30eatik 17:30eara bitartean egongo dira; Kosta Tailerrean jasoko dituzte jostailuak, 18:00etatik 20:00etara bitartean. Bihar ez ezik, abenduaren 15ean ere izango dira azken jostailuak jasotzen, 18:00etatik 20:00etara. Biltzen dituzten jostailu guztiak abenduaren 17an jarriko dituzte ikusgai herriko plazan egingo duten azokan, 10:30eatik 13:30eara eta 15:30eatik 18:00etara bitartean. Herritarrek etxetik eramaten dituzten jostailu guztiak bilduko dituzte antolatzaileek. Herrio Natur Taldeak adierazi duenez, hiru koloreen arabera antolatuko dituzte: horia, urdina eta gorria. Jostailuak eramaten dituztenek, sailkatutako koloretako txartel bat jasoko dute «nahi izanez gero»; hala, azoka egiten duten egunean txartela dutenek kolore berdineko beste jostailu baten teruke aldatzeko aukera izango dute. «Mahaietan izango ditugun jostailu desberdin guztiak ondo-ondo begiratu eta gustukoena aukeratzea izango duzue», diote. Lehentasuna txarteldunek izango dute, baina antolatzaileen esanetan, gainontzekoek ere jostailuak hartzeko aukera izango dute; izan ere, azoka egunean, azkeneko orduan, txartelik ez dutenek jostailuak aukeratu ahal izango dituzte. Halaber, egunean bertan, herritarrek etxetik eramaten dituzten jostailuak azokakoekin trukatuko dituzte. Antolatzaileek adierazi dutenez ekimena amaitzen dutenean jostailuak sobratuko balitz, irabazi asmorik gabeko erakunde batengana bideratuko dituzte. Jostailuak uzteko orduan, hainbat baldintza bete behar dituzte; batetik, materialak «osorik» eta «egoera onean» egon behar du; hau da, «norberari hartzea gustatuko litzaioken moduan». Baldintza txarretan daudenak ez dituzte jasoko, beraz. Azoka egunean, berriz, zortzi urte baino gutxiago dituzte haurrek arduradun batekin trukatu ahal izango dute jostailua.


Bideoa / Paco Gallego Ruiz: “Angula kiloa 1.000 eta 1.100 euro artean egongo da”

Mercabilbao Gabonetarako prest dago jada. Goizean goiz, 06:00etan, bertaratu gara Mercabilbaora (Basauriko lursailetan), eta arrainak, itsaskiak, frutak eta barazkiak merkaturatzen eta saltzen ikusi ditugu. Hilabete honetan frutaren eta barazkien sektorean 18.940 tonako merkaturatzea aurreikusten dute, eta arrain eta itsaskietan 2.050 tonakoa. Urteko salmentaren % 10 baino gehiago merkaturatuko dituzte abenduan Mercabilbaon.

Paco Gallego Ruiz basauriarrak Angulas Ibaialde postua dauka Mercabilbaon eta berarekin hitz egiteko aukera izan dugu: “Garai honetan, batez ere, angulak dira guk gehien saltzen ditugunak. Iaz, guztira, 19 tona angula saldu genituen. Gaur egun dena etengabe aldatzen ari da, baina aurreikuspenak onak dira: oso ondo hasi dugu kanpaina, salmenta askorekin, eta hau guztia amaitzen denean emaitzak ikusiko ditugu”, dio Gallegok. Aurten angula kiloa 1.000 eta 1.100 euro artean egongo dela adierazi digu Gallegok.

Paco Gallego Ruiz basauriarrak (ezkerrean) Angulas Ibaialdeko postua du Mercabilbaon // Geuria

Bestetik, fruta eta barazkien atalera ere sartu gara. Bertan Edorta Gomez Garcia galdakoztarrarekin egin dugu berba, Frutas Tito bere postuaan. Platanoak edota ahuakateak saltzen ditu Gomezek: “Batez ere denda txikiei saltzen dizkiegu gure produktuak, baita jantokiei ere”. Salmentei dagokienez, prezioen gorakadak euren salmentetan eragina izan duen galdetu diogu Edortari: “Azken urte honetan pixka bat gutxiago saltzen ari gara. Egoera zaila da. Ahal dena egiten dugu, baina gauzak ez daude oso ondo”.

Edorta Gomez Garcia galdakoztarrak (Frutas Tito) platanoak edota ahuaketeak saltzen ditu Mercabilbaon // Geuria

“Gabonak dira Mercabilbaon. Ipar-eremuko bulego honetan produktu aberatsenak, gozoenak eta prezio guztietakoak aurki ditzakegu. Mercabilbaora egunero hurbileko mila saltoki baino gehiago etortzen dira, eta egun hauetan arrazoi gehiagorekin Gabonei begira”, dio Aitor Argote Ibañez Mercabilbaoko zuzendari nagusiak.

Mercabilbao Basauritik kanpo

Aurreikuspenen arabera 2027an utziko du Mercabilbaok Basauri eta Ortuellako Elikagaien Campus berrian ezarriko dute. Gallegok 22 urte darama Mercabilbaon lanean: “Jendea hemen (Basaurin) dago errotuta: lanpostua bertan du, baina lan kontuengatik joan behar badu, azkenean Ortuellara joateko aukera aztertu beharko dugu”. Gomezek adierazi duenez, “momentuz ez dakigu zer gertatuko den. Ez dakigu datorren urtean zer gertatuko den, orduan hemendik lauzpabost urtera are gutxiago. Ikusiko dugu zer gertatuko den”.


Suezeko kanaleko Ever Given ontziko 50 kontainer Bilboko porturako dira

Evergreen Iberica enpresatik jakitera eman dutenez, 50 kontainer horietan muntaketa-kateetarako materialak daude gehienbat.


Giro onean ospatu dute Santa Engraziko Eguna

Lagun Onak Mendi Bazkunak joan zen igandean ospatu zuen festa eguna, bi urteko etenaldiaren ostean.

Joan den igandean ospatu genuen Santa Engraziko Eguna. Eguraldi makurra egin zuen, eta eguna ere xelebrea zen, jende askorentzat opor amaiera zelako. Baina, azkenean, helduz zein gaztetxoz osatutako talde txukuna animatu zen, bai ibilaldia Azpeititik egitera, bai antolatutako ekintzetan parte hartzera.

Beste behin ere, eskerrik beroenak eman beharrean gaude igandekoa bezalako egunetan antolaketa lanetan parte hartzera animatzen diren boluntario guztiei. Zer ginatekeen gu zuen eskuzabaltasunik gabe… Datorren urtera arte!

Argazki galeria osoa labur.eus/santaengrazi2022 estekan duzue ikusgai.


Gatibu, Liher eta Arima taldeak ere izango dira EHZ jaialdian

Zabalik dago epea jaialdian laguntzaile aritzeko izena emateko. Ekainaren 28tik uztailaren 2ra egingo dute festibala.

EHZ jaialdiaren antolatzaileak ari dira pixkanaka egitarau osoaren berri ematen. Gaur, beste izen batzuk sartu dituzte zerrendan: Liher, Gatibu, Vapa, Arima, Kuma No Motor eta Aho Zakil Konexion. Aurretik kontzertu gehiago ere iragarri zituzten.

Euskal kultura gazteengana zabaltzeko saio pedagogikoak egingo dituzte Ipar Euskal Herriko zenbait lizeotan. 300 bat ikasleri tailerrak emango dizkiete urririk. «Auzolanean eraikitzen den festibal honen balioak gazteei transmititu eta iraganetik gerorako bidaia eskaini nahi diegu, bizi den euskal kulturaren inguruko jakintza sustatzeko xedearekin», adierazi dute antolatzaileek.

Bestalde, EHZ festibalean laguntzaile izateko formularioa betetzeko moduan da jaialdiaren webgunean. Aurten ere 400 laguntzaile beharko dituzte. «Auzolana, elkarlana eta engaiamendu militantea EHZren oinarrizko balioak dira».

Hiru eguneko abonamenduak salgai dira 50 euroan, maiatzaren 31era arte. Hortik aurrera, hamar euro garestiago izango dira. Egunez eguneko sarrerak ekainaren 1etik aurrera jarriko dituzte eskura.

EHZ jaialdiarekin elkarlanean, Badok atariak han joko duten euskal taldeak bildu ditu abesti zerrenda batean. Zerrenda hori Badok-en entzun daiteke, baita jaialdiaren webgunean ere.


'Ahaztutako biktimaren' memoria bizirik mantentzeko

Burgosko prozesuaren testuinguruan atxilotu zuten Antonio Goñi Igoa etxarriarra Donostian. Poliziaren esku hainbat egun pasa ondoren, eta errepaso ederra jaso ondoren aske utzi zuten eta bizi izandako hura ezin eramanda, gaur 50 urte, bere buruaz beste egin zuen. Oroimen ekitaldia egin zuen Burgos 50 ekimenak Etxarri Aranatzen atzo.


Patrikako egutegia eta Uemaren berripapera etxe guztietara banatuko ditu egunotan Orioko Udalak

Urtero bezala, tamaina txikiko egutegia banatuko du udalak herriko postontzietara. 3.000 ale argitaratu dituela jakinarazi du, eta diru-zorroan kabitzeko modukoa dela. Etxe bakoitzeko bat banatuko du, baina norbaitek ale gehiago nahiko balitu, udaletxean edo Kultur Etxean eska ditzake.

Urtero bezala, aurten ere patrikako egutegiak argitaratu ditu Orioko Udalak. 3.000 ale dira, eta etxe guztietako postontzietan utziko du ale bana datozen egunetan. Egutegiaren ondoan, hainbat zerbitzutako telefono zenbakiak aurkituko dituzte herritarrek, ohi bezala.

Etxe bakoitzeko ale bana utziko denez, norbaitek ale gehiago nahiko balitu, horiek udaletxean edo Kultur Etxean eska ditzakeela jakinarazi du udalak.

Egutegiaz gain, Uemaren abenduko berripapera ere etxe guztietara banatuko du udalak. Zortzi orrialdeko berripapera dela azaldu du udalak, eta mankomunitatea osatzen duten herri guztietan banatuko dela; "guztira, 100.000 aletik gora banatuko dira Euskal Herriko txokorik euskaldunenetan".


Maskara derrigorrezkoa, segurtasun tartea eta higienea, eskoletarako neurri nagusien artean

Espainiako Gobernuak erkidegoekin 29 neurri eta bost gomendio jasotzen dituen protokoloa osatu du datorren astean hasiko den ikasturterako. Zehaztu duenez, aurrez aurreko jarduera eten ahal izango da soilik "salbuespenezko egoeretan", birusaren kontrolik gabeko transmisioa dagoenean.

Espainiako Gobernuak atzo aurkeztu zion erkidegoei ikasgeletara itzultzeko protokoloa. Hainbat neurri ezarri ditu ikastetxeetan segurtasuna bermatzeko, koronabirusaren pandemiaren aurrean. Aho batez eman diote babesa, aho batez, Euskal Autonomia Erkidegoak izan ezik, abstenitu egin baita.

Hauek dira neurri nagusiak:

- Pertsonen arteko distantzia gutxienez 1,5 metrokoa izango da, oro har.

- Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzako lehen zikloan, ikasleak bizikidetza egonkorreko taldeetan edo burbuila geletan antolatuko dira (posible bada, hamabost ikasle), gizarteratu eta elkarren artean jolastu ahal izateko. Kasu horietan, ez da distantzia mugarik aplikatuko.

- Nahitaezko maskara sei urtetik aurrera erabiltzea, pertsonen arteko distantzia mantentzea alde batera utzita.

- Eskola jarduera presentziala izango da etapa guztietarako, eta lehentasuna emango zaio ikasle gazteenentzat, DBHko bigarren mailara arte gutxienez (hasieran, Jaurlaritzak DBHko laugarren mailara arte finkatzen zuen).

- Eskuak egunean gutxienez bost aldiz garbitzea, derrigorrez. Ikasleek osasunerako hezkuntza jasoko dute.

- Zentroetako garbitasuna areagotuko da, batez ere komunetan eta gehien erabiltzen diren lekuetan.

- Instalazioak maiz aireztatuko dira, gutxienez 10-15 minutuz.

- Jantokietan pertsonen arteko distantzia 1,5 metrokoa izango da gutxienez, bizikidetz -talde egonkor bereko ikasleen kasuan izan ezik. Ikasleek lanpostu finkoak izango dituzte urte osoan.

- Eskola garraioan, derrigorrezkoa izango da 6 urtetik gorakoek maskara erabiltzea, eta gomendagarria 3 eta 5 urte bitartean izatea.

- Zentroak irekita egongo dira ikasturte osoan, jantoki zerbitzuak bermatuta, bai eta behar bereziak dituzten adingabeentzako edo gizartean ahulak diren familientzako hezkuntza laguntza ere, betiere egoera epidemiologikoak horretarako aukera ematen badu.

- Ikastetxean lan egiten duten langileek bertan jarraitu beharko dute ezinbestean, eta eskolaz kanpoko jarduerak telematikoki egitea sustatuko da.

- Ikastetxe guztiek arduradun bat izendatu beharko dute komodarekin zerikusia duten alderdietarako.


Ausazko jokoetan dauden genero desberdintasunak «sozializazio prozesuen ondorio» direla azaldu dute

Emakumeei eta ausazko jokoei buruzko jardunaldia egin dute. Bertzeak bertze, azaldu dute zenbat emakume aritzen diren jokoan, eta nola landu behar den gaia etorkizunean.

«Informatu, trebatu eta hezi»: horiek dira gizartean ausazko jokoak lantzeko gakoak. Hala baieztatu dute Emakumea eta ausazko jokoak jardunaldietan egin duten mahai inguru batean. Hiru gai izan dituzte mintzagai: joko horietan dauden genero desberdintasunak; jokatzen duten emakumeen kopurua erregistratzen den baino handiagoa dela; eta etorkizunean nola landu beharko litzatekeen gaia.

Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU), Eusko Jaurlaritzak eta Jokoaren Euskal Behatokiak antolatutako ekitaldia izan da. Janire Fragua izan da moderatzailea, eta hauek parte hartzaileak: Irune Suberbiola (Aguimar, Joko Makinen Enpresen Gipuzkoako Elkartea), Laura Macia (Deustuko Unibertsitatea), Aide Baranda (EHU), Pilar Urra (Etorkintza fundazioa) eta Sonia Gonzalez (Emakunde).

Baranda soziologoak azaldu du ausazko jokoetan gizonak eta emakumeak aritzen diren arren modu desberdinean jokatzen dutela, eta hori «sozializazio prozesuen ondorioa» dela. Gizonekoek erabiltzen dituzten jokoetan «arriskua» da faktore garrantzitsua; adibidez, pokerrean. Emakumeek, ordea, «ausan oinarria duten» jokoen alde egiten dute; bingoa eta loteria, erraterako.

Aldi berean, nabarmendu dute jokoaren merkatua gizonendako prestatuago dagoela, baina poliki-poliki emakumeengana moldatzen ari dela. Izan ere, arloko ikerketek bidea ireki diote emakumeei zuzendutako jokoaren publizitateari. Gonzalezek adibide bat eman du: «Kiroletan emakumeak ahalduntzea lortu dugu, eta hori jokoaren publizitaterako arrasto bat izan da. Aurrera goaz, baina, aldi berean, aurrerapen horiek arrisku bihurtzen dira».

Jokatzen duten emakumeen kopuruari buruz solastatzean, mahai inguruko partaide guztiek diote kopuru hori uste den baino handiagoa dela. Barandak erran du horren azalpen posible bat izaten ahal dela «estigma soziala». Hau da, gaiari buruz gutxi solastatzen denez, emakumeak lotsatuta sentitzen dira jokoarekin arazo bat dutela onartzean. Urrak azalpen hori berretsi du, azalduz jokoarekin arazoak dituzten emakumeak laguntza eskatzera joaten direnean «bakarrik eta ezkutuan» joan ohi direla. Gehitu du, gainera, emakumeek tratamenduak hasten dituztenean normalean alde batera uzten dituztela.

Etorkizunekoak

Hemendik aurrera egin beharrekoez mintzatzean, Maciak adierazi du ezinbertzekoa dela gaiaren inguruan informatzea eta heztea. Urrak gehitu du, horrez gain, detekzio goiztiarra ere badela garrantzitsua.


'Tablao'-ak irekitzeko prest

Flamenco on Fire jaialdia gaur eguerdian abiatuko da. Igandera arte, ia 30 proposamen eskainiko dituzte Iruñeko eta Tuterako areto eta karriketan. Eguerdi eta iluntzetan izanen dira kontzertuak


25 positibo atzeman zituzten atzo gure lurraldean, Nafarroa osoan 395

Atzo 25 positibo atzeman zituzten gure lurraldean: zortzi Malerrekan, zazpina Baztanen eta Leitzaldean eta hiru Bortzerrietan. Nafarroa osoko datuei erreparatuta, berriz, atzo 395 positibo atzeman zituzten. Atzo, otsailak 5, hamaika pertsona ospitaleratu zituzten, ospitaleratuta zeudenetatik bat ZIUan sartu zuten eta hiru hil ziren.

Gure lurraldean pandemiaren hasieratik metatutako positiboak errepasatuz gero, azkeneko datuen arabera 1.817 dira Doneztebeko osasun eremuan (Malerreka+Bertizarana) atzeman dituztenak, 2.631 Elizondoko eremuan (Baztan+Urdazubi+Zugarramurdi), 1.596 Leitzako eremuan (Arano+Areso+Goizueta+Leitza) eta 2.745 Bortzirietan.

Nafarroa osoko datuei dagokionez, atzo, otsailak 5, 1.145 proba egin zituzten eta horietatik 395 positibo eman zuten (% 34,5)

COVID-19ak jota, atzo, otsailak 5, hamaika pertsona ospitaleratu zituzten, ospitaleratuta zeudenetatik bat ZIUan sartu zuten eta hiru hil ziren. Alta eta bajen balantzea egin ondotik, orain 201 daude ospitalean, horietatik 28 ZIUetan.

Birusak eragindako infekzioen intzidentzia metatuari dagokionez, 193.102 da, eta heriotza kopurua 1.387koa.

Nafarroan 1.357.896 txerto eman dituzte oraingoz. Atzo, otsailak 5, 1.791 txerto paratu zituzten eta, oraingoz, 545.243 pertsonek osatua dute txertaketa eta hirugarren dosia bertze 315.958 pertsonek hartu dute.

Zalantza txikienarekin antigeno testa egitera joan eta PCRa egiteko orduan ez hutsik egin

Helburua ahalik eta kutsadura gehien atzematea da, bereziki harreman sozialak eta familiarrak areagotzen diren garai hauetan.

Gogoratu PCRko proba batean emaitza positiboa duten pertsonek beren kontaktu estuak Osasun karpeta pertsonalaren bidez adieraz ditzaketela, eta ez dutela aztarna-taldeak kontaktatu zain egon beharrik.

Eskualdeko datuak

Infogram


'Altxorraren bila', familian

Irekia, herritar guztiendako. Aurrez eman behar da izena ludotekatan.