San Pedroko liburutegian, elebitasun murriztua

Euskararen presentzia urria dela-eta, afixa elebidunak falta direla salatu du Administrazioan Euskaraz Taldea.

San Pedroko Liburutegiak baditu kartel elebidunak, baina, hala ere, Administrazioan Euskaraz taldeak salatu nahi du afera honen bukaera.

Liburutegi publikoaren eskumena udalena da. Horrexegatik, Iruñeko Udaleko Euskararen Ordenantza aplikatu behar da afera honetan. Hala ere, lankidetza hitzarmen baten bidez, Nafarroako Gobernuak kudeatzen du.

2013ko udan liburutegia berritu zuten eta orduan jarri zituzten kartel berriak gaztelania hutsean. Ordurako, Euskararen Ordenantzak elebitasuna ezarri ondoren 15 urte igaroak ziren. Gaztelerazko eta euskarazko testuetan berdintasuna arautu ostean urte bat iragana zen.

Helegite baten aurrean, Nafarroako Administrazio Auzitegiak Iruñeko Udala behartu zuen kartelak elebidun jartzera.

Kartel handi gehienak eta kartel txiki batzuk elebidun zeuden 2015eko maiatzean, baina ez denak. 2015eko ekainaren 3an Nafarroako Administrazio Auzitegiak hilabeteko epea eman zuen kartel guztiak elebidun jartzeko.

Dagoeneko agindua beteta dago, baina ez behar bezala, liburutegiak funtzionamendu logikoaren arabera jardun behar baitu.

Haurren eremuak adierazten zituzten hormetako letrero handiak desagertu dira. Liburuak sailkatzeko letrero txiki guztiak ere bai. Geratzen diren kartelak elebidun daude, baina, funtzionamenduaren kaltetan bada ere, nahiago izan dute letrero asko kendu, elebidun jarri beharrean. Are gehiago, ordurako jarrita zeuden kartel elebidun batzuk kendu dituzte, umeen kasketaldien moduko erakustaldian.

Nahi den liburua aurkitzea zailagoa bada, hor konpon! Lehentasuna euskara ahalik eta gutxien agertzea izan da.

UPNren filosofia bizirik dagoela agerian jarzen duen gertaera hori ezin zaio Nafarroako Gobernu berriari leporatu. Geroxeago hartu zuen boterea. Hala ere, inkongruentzia hor dago eta euskara erabiltzeko irizpide batzuen beharra azalarazten du. Irizpideak, jakina, arau zehatzetan finkatuak.

Nafarroako Gobernu berriak badu, beraz, erronka.


Presoen hurbilketa prozesua bizkortzeko eskatu du EPPK-k

Dena dela, Euskal Preso Politikoen Kolektiboak ohartarazi du preosak EAEko espetxeetara hurbiltzea "abiapuntua baino ez dela, inoiz ez amaiera puntua".

Euskal Preso Politikoen Kolektiboaren (EPPK) esanetan, EAEko espetxeetara presoen hurbilketa prozesua "bizkortu egin behar da". Dela dela, kolektiboak ohartarazi du "hurbilketak abiapuntua baino ez direla, inoiz ez amaiera puntua".

"Presoen hurbilketa prozesua bizkortu behar da, jarraikortasuna izan, eta osorik gauzatzeko amaiera data zehaztu. Gainera, beste hainbat gai daude argitzeke: baldintzapeko askatasuna lortzeko irizpideak eta larriki gaixorik dauden presoak askatzea, esaterako", gaineratu du.

Garari eskainitako eta Europa Pressek jasotako elkarrizketa batean Ainhoa Mujika eta Jon Olarra EPPK-ko bozeramaileek adierazi dutenez, "legezko bideen aldeko" eztabaida sakona 2013ko udan egin zuten, eta 2017ko eztabaidan adostu zuten "ondorioei bultzada berria ematea, espetxe-legezkotasunaren bidearen aplikazio praktikoa zehaztuta eta gure jarrera eguneroko kartzela-erregimenera egokitzea".

"Legezko bideekin bat egiteko erabakia kolektiboa izan da, horrek esan nahi du kolektibo osoa bat datorrela dinamika berri horrekin", azpimarratu dute.

EPPK-ko bozeramaileek salatu dutenez, ETAko presoei lehen gradua "sistematikoki eta mugagabe aplikatzen zaie, espetxe-politika errepresiboa eta salbuespenezkoa ezartzeko borondatea baitago".

Minaren aitorpenari dagokionez, kolektiboaren kideek diote egindako minaren aitorpena egin duten "alditan, errespetuz eta zintzotasunez egin dugula, auzi horrek merezi duen garrantzi osoa emanda".

"EPPK-n ez dugu gure erantzukizuna baztertu nahi, baina ez dugu gure gain hartuko zenbait indar politikoek ezarri nahi duten kontaketa bakarra", ohartarazi dute.


“Arazoak betikotzen” ari direla salatu du LABek

Sindikatuari iruditzen zaio FVEMek langile kualifikatuen falta dagoela esatea egoera ekonomikoaren erantzuleak langileak direla esatea dela.

Aurreikuspen ekonomikoen ikuspegi ezberdina eskaini du LAB sindikatuak. “Hazkundearen datua hartzen dute kontuan ekonomiaren garapenerako”, azaldu du Asier Imaz industria federazioko idazkariak. Sindikatuak, ordea, beste elementu batzuei heldu die aurreikuspena egiteko. “EAEko ekoizpen sarea %20 deuseztatu da krisia hasi zenetik, eta soldaten jaitsiera prozesua handitu egin da”. Langabeziari ere begiratu dio sindikatuak, baita autonomo gisa enpresentzat lan egiten duten beharginen hazkundeari ere. Ainhoa Etxaide idazkari nagusiaren hitzetan, “arazoak betikotzen” ari dira.

Alde horretatik, Eusko Jaurlaritzari leporatu dio politikoki ezer gutxi egitea egoera ekonomikoa bideratu dadin. “Espainiatik datozen erreformak salatzen ditu, baina ondoren ez du bide propiorik hartzen. Confebasken ereduari jarraitzen dio”. Gainera, patronaletik egoeraren erantzuleak langileak direla adieraztea leporatu dio. Eta, horretarako, duela bi aste Jose Luis Lopez FVEMeko presidenteak egindako adierazpenak ekarri ditu gogora Etxaidek. “Sortzen diren lanpostu berrietarako behar adina kualifikaziorik ez dagoela adierazi zuen, erantzukizuna langileena izango balitz bezala”. Eta datua ere eman du: “Langileak kaleratzeko 616 bideratzen dituzte enpresek, eta 175 formakuntza prozesura”. Beraz, kritikak egin beharrean formakuntzarako diru gehiago emateko eskaera egin du idazkari nagusiak.

Horrez gain, patronalaren adierazpen eta jarrera horiekin ados ez dauden enpresariekin “harremanetarako markoak” sortzeko proposamena egin du. “Enpresari txiki asko ari dira ahal bezala aurrera egiten, eta patronalak, berriz, ez du lanik egiten irtenbidea bideratzeko”. Horrez gain, metaleko enpresetan hitzarmenak lortu eta lan erreforma alboratzeko proposamena ere egin du.


Bocabeats bikotearen umorezko ikuskizuna bihar, Lazkaon

Ivan Perez eta Aitor Bidaurreta bilbotarrek osatzen duten Bocabeats bikotea oso ezaguna egin da, Youtubeko kanalari eta sarean zabaltzen dituzten umorezko bideoei esker. Orain, zuzeneko musika eta umore ikuskizuna eskaintzen hasi dira, eta bihar Lazkaon izango dira. Saioa 20:00etan izango da, plazan. Euskal gaiak komedia eran eta «Euskadiko publikoari» zuzenduta ematen ditu.


Langileek aurre-akordioa berretsita, bertan behera geratu da Bilbobuseko greba

Joan den astean, CCOO, UGT eta USO sindikatuek aurre-akordioa lortu zuten Biobide enpresarekin, eta gaur langileek ituna ontzat eman dute.

Bilbobuseko langileek berretsi egin dute joan den astean CCOO, UGT eta USO sindikatuek Biobide enpresarekin lortutako aurre-akordioa eta, ondorioz, bertan behera utzi dute greba mugagabea, EFE agentziak zabaldu duenez.

Zehazki, 367 beharginek babestu dute ituna, eta 201 agertu dira kontra. Bi boto zuriak izan dira, eta lau baliogabeak.

Bilbobuseko lan-gatazka azaroan hasi zen eta aste honetan greba mugagabea abiatu behar zuten.

Langileek gaur onartu dutena aipatu sindikatuek enpresarekin egindako hirugarren aurre-akordioa da. Aurretik beste bi itun egin zituzten, baina beharginek atzera bota zituzten.

CCOO sindikatuaren arabera, akordio honen bidez mugagabe bilakatuko diren langileen kopuruak gora egingo du, eta 17 izango dira guztira; 15 aurten eta bi 2020an. Horrez gain, lan-poltsaren kudeaketa Bilboko Udalaren esku egongo da.

Sindikatu horren hitzetan, beste hobekuntza batzuk ere lortu dituzte: pilatutako orduak libratzea eskatu dezaketen langileen kopurua handitzea; gidariei beren lan zentrora Bilboko auzo guztietatik bueltatu ahal izateko zerbitzua eskaintzea; eta lanegunak murriztea, kontratazio berriak bultzatuz.

ELAk, berriz, ez du aurre-akordioa babestu. Ikuspuntu ekonomikotik "nahikoa" ez dela iritzi dio, eta 130 langilek baino gehiagok aldi baterako kontratuekin jarraituko dutela ohartarazi du.


San Anton plazan egin dute umeek San Prudentzioko danborrada

Amurrioko ikastetxeetako haurrek San Anton plaza hartu dute 15:30ean San Prudentzioko danborrada ospatzeko. Hainbat musikariren eta irakasleen laguntza izan dute. Gainera, guraso ugarik inguratu dituzte.


Infantil neskak Azpeitia Cup txapelketa ari dira jokatzen Garmendipen

Azpeitia Cup futbol txapelketan lehenengo aldiz infantil neskak ari dira lehiatzen. Euskal Herriko eta Kantabriako (Espainia) 21 talde ari dira partidak jokatzen gaur, Azpeitiko Garmendipe futbol zelaian, tartean Azkoitiko Anaitasuna, Zarautz, Orio eta Azpeitiko Lagun Onak taldeak. Eguraldiari aurre eginez, jende ugari elkartu da Garmendipen, eta horien animopean ari dira jolasten neskak.

Ekainaren 13tik 15era, berriz, mutil kimuen Azpeitia Cup Adiskidetasunaren zortzigarren txapelketa jokatuko dute. Lagun Onak eta Zumaiako taldeak, besteak beste Bartzelona, Real Madril, Athletico Madril, Sevilla eta Valentzia taldeen aurka lehiatuko dira.


Prezioen jaitsiera iragarri du Eroskik, galerak arintzeko

Taldeak 121 milioi euro galdu zituen iaz, kontsumoaren jaitsieraren eta 214 milioi euroren hornikuntza bereziaren ondoriozBezeroak erakartzeko, 3.000 produktu merkatu eta dendak berrituko ditu

Bost urte daramatza Eroskik galerak izaten, eta iazko kontuen gainean egin dituen hornikuntza handiak ikusita, ez du uste azkenak izango direnik. Kontsumoaren jaitsierak eta erosleak erakartzeko egindako eskaintza bereziek %5,3 txikitu dizkiote salmentak Mondragon taldeko kooperatibari; higiezinen merkatuaren amiltzeak eragotzi egin dio zorraren zama arintzeko eraikinak saltzen jarraitzea, eta ondasun batzuen balioa jaitsi dio. Ondorioa gorriz tindatutako kontuak dira: iaz 121 milioi euro galdu zituen talde osoak, 2011n galdutakoaren ia halako hiru (36 milioi). Bezeroak erakarri eta egoerari itzulia eman nahian, 3.000 produkturen merkatzea iragarri du ekainerako.

Galeren arrazoi nagusietako bat da taldeko enpresa nagusiak, Eroski kooperatibak berak, galerak izan dituela. Hein handi batean, kontabilitate auziei lepora dakieke, negozio arruntak —amortizazioak eta zorraren finantzaketa kontuan hartu gabe— artean irabaziak ematen dituelako. Baina zuhur jokatu du Eroskik, eta aurrerago izan ditzakeen galerez estaltzeko 214 milioi euro hornitu ditu. Horren ondorioz, 2011n lortutako 42 milioi euroren irabaziak 60 milioiren galerak bilakatu ziren iaz. Hornikuntzengatik izan ez balitz, Eroski kooperatibak 100,1 milioi irabaziko zituela iragarri du taldeak, hedabideetara igorritako agiri baten bidez. Agiri horrek berak nabarmendu du bere negozio hutsak irabaziak ematen dituela (Ebitda errepikariak), 265 milioi eurorenak.

Guztira, Eroski Taldeak 6.222 milioi euroren salmenta garbiak egin zituen iazko zerga urtean —2013ko urtarrilaren 31ren aurreko hamabi hilabeteak—, aurrekoan baino %5,3 gutxiago. Elikadura arloan salmentak %2,5 txikitu zaizkio, «sektoreko bilakaera onenetakoa». Hamar eurotik sei supermerkatuetan saltzen ditu orain Mondragoneko taldeak. Salmenten jaitsiera batez ere hipermerkatuetan antzeman da, gastua kontrolatu nahian, herritar askok erosketa handiak alde batera utzi eta egun pare baterako behar dutena erosteko joera hartu baitute.

Prezio eta denda berrituak

Egoera zailari aurre egiteko eta negozioa suspertzeko, bi bide finkatu ditu Eroskik 2013-2016 aldirako prestatu duen plan estrategikoak. Batetik, prezioen gerran buru-belarri sartuko da: orain arteko eskaintzetatik urrunago joan eta ekainetik aurrera 3.000 produkturen prezioak jaitsiko dituela iragarri du. Bere lehiakide garestienek ere hartu dituzte antzeko neurriak, Hipercorrek esaterako, ikusita batik bat prezioekin lehiatzen diren kate batzuk krisiari hobeto eusten ari direla.

Baina Eroskik ez du uste prezioak direla bezeroak erakartzeko modu bakarra. Herritarrek kalitatezko eskaintza eta zerbitzua ere aintzat hartzen dituztela uste du, eta saltokiak horretara moldatuko ditu. Azkenaldian, denda eredu berritua probatzen aritu dira Zarauzko hipermerkatuan eta Iruñeko supermerkatu batean, eta emaitza onak jaso dituzte: batean zein bestean %9 handitu dira bisitak eta %15 salmentak. Elikagai freskoei eta bertako produktuei arreta handiagoa jartzen dieten saltoki eredu hori aurten beste sei hipermerkatu eta 113 supermerkatutara zabalduko dute. Berrituko duten lehenen artean dago Garberako hipermerkatua, Donostian. Oñatiko supermerkatuan energia aurrezteko indarrean jarritako neurriak beste 20 saltokietara ere hedatuko dituzte.

Krisiak krisi, sarea zabaltzen jarraituko du Eroskik. 64 denda ireki zituen 2012an, horietatik 53 frankizia ereduko supermerkatuak. Aurten beste hainbat zabaldu nahi ditu.


Juan Jose Ibarretxe aho bizarrik gabe

Atzo, asteartea, Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohi eta Agirre Lehendakari Center-eko zuzendari izendatu berriaren eta Oihana Elduaien Berria egunkariko kazetariaren arteko solasaldia izan zen Sanagustin kulturgunean. 200 lagun izan ziren, eta ordubete pasatxoko saioa izan zen. Aho bizarrik gabe ekimeneko bigarren solasaldia izan zen. Laster igoko ditugu solasaldiaren bideoa eta kronika.

Hurrengo solasaldia maiatzean izango da eta Benito Lertxundi abeslaria izango da gonbidatua.

Joan den otsailaren 20an, Martxelo Otamendi Berria-ko zuzendariarekin hasi zen solasaldi zikloa. Hemen solasaldiaren bideoa.

Uztarria Komunikazio Taldeak, Sanagustin kulturguneak eta Kultur Mahaiak, Urola Kostako Hitza-k eta Erlo Telebistak elkarlanean antolatu dituzte solasaldiak.

Sanagustin kulturguneko webgunean atzoko solasaldiko argazkiak ikusgai.


Eulen Taldea lehen postuari eusten saiatuko da igandean Bergaran

Zarauzko txirrindulariak lider dira Lehendakari Torneoan bai taldeka, bai bakarka: Gabriel Silva taldekidea da aurrena sailkapen nagusian. Igande honetan dute hurrengo hitzordua, Gorlarako Igoera baitago, 10:00etan hasita.

Eulen Taldea buru-belarri sartuta dabil txirrindulari denboraldian. Igandean dute Lehendakari Torneoko hurrengo hitzordua, Bergara aldean. 10:00etan hasita, Gorlara Igoera lehiatuko dute. Taldeak jakinarazi duenez, 11 txirrindulari eramango ditu probara. Honako hauek: Bidaurreta, Gonzalez, J.Sarasola, M.Sarasola, Jaka, Gallego, Kortabarria, Etxabe, Muela, Silva eta Reyes.

Emaitza onari eutsi nahian

Sailkapen orokorrean lider da Eulen, bai taldeka, bai bakarka, Gabriel Silva taldekidea baitago lehen postuan. "Badakigu pelotoiko onenak etorriko direla Bergarara, eta lehen postuetan sartzea oso zaila izango dela, baina helmugara iritsi arte ezin da jakin", iritzi diote arduradunek prentsa oharrean.


Mikel Etxabe jokalariak futbola uztea erabaki du

Eskumako belaunean izandako lesioa gainditu ezinik, Mikel Etxabe Eibarko jokalari aretxabaletarrak futbola uztea erabaki du. Ahal duen guztia egin duela adierazi du, baina mina dauka belaunean eta "horrela jarraitzea ezinezkoa dela" azaldu du aretxabaletarrak.

Aurten ezin izan du Eibarrekin partidu bakar bat ere jokatu. Iaz, berriz, finkoa izan zen Mandiolaren hamaikakoan, Eibarrek 2.A mailara itzultzea lortu zuenean, alegia. Justu orain dela urtebete, iazko San Juan egunean jokatu zuen azken partidu ofiziala, Eibarrek Rayori Ipuruan irabazi (2-0) eta igoera lortu zuenean. Denboraldi bukaerara justu samar iritsi zen eta uztailaren 5ean egin zioten belauneko ebakuntza, Gasteizen. Lesioak hobera egiten ez zuela eta, berriro operatu zuten martxoaren 14an. Ondoren, hainbat medikurekin kontsulta egin eta futbola uztea erabaki du Etxabek.

Ibilbide luzea futbolean

Mikel Etxabe Loiti 1978ko irailaren 12an jaio zen Aretxabaletan. Bederatzi urte eman zituen Realeko azpiko kategorietan eta harrezkero Real Union, Barakaldo, Xerez eta Eibar taldeetan jokatu du. Defentsan ezker hegalean jokatu izan du. Teknika handiko jokalaria, erasora erraz jotzen zuena, eta ezker hanka bikainaren jabe, azken bi denboraldiak Eibarren eman ditu. Armaginekin ekainaren 30ean bukatuko zaio kontratua.

Egindako lagunak, onena

Etxabek zera diosku: "Urtean zehar buelta asko eman izan dizkiot jarraitzeari, lesioak emandako buruhausteen erruz. Uste baino lehenago utzi behar izan dut futbola baina bizitza aurrera doa. Urte hauetan guztietan egindako lagunekin geratzen naiz. Ez dakit futbolarekin lotuta jarraituko dudan etorkizunean. Aurrerago ikusi behar".


Astakiloen showa izan da arratsaldean


Txikienak dira protagonista azken orduetan #BertsoVid19 bertsokatean

Eskualdeko gaztetxoenek anai-arreben artean eta lagunen artean elkarri puntuak jaurtiz aritu dira bertsotan. Zein ederki gainera. Jarrai dezazuela horrelaxe bertsotan!

#BertsoVid19 #Aiurri Aneren eta Unairen bertsoa Xuharri eta Mareni erantzunaz. Hurrengoak bertsotan: Xabat, Irene eta Galder Ormaetxea. pic.twitter.com/3AOYD1IkFE — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 20, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Iratiren eta Juneren puntua: Udaberriarekin Intzaren urteak. Hortxe bertsoa. Hurrengo izendatua: Haizea. pic.twitter.com/VF3oiGh27s — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 21, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Jurgi Errandoak emandako puntuari erantzuna: Zemuz futbolik gabe horrenbeste denbora? Jarrai dezatela bertsotan Auritz eta Andoni aita-semeek. pic.twitter.com/TJTMpEOVXj — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 21, 2020

#BertsoaVid19 #Aiurri Maialen Lopez de Munainek erantzun du Juneren puntua. Jarrai dezatela Janire Urretabizkaiak eta Garazi Usandizagak. pic.twitter.com/g0vKNsNq0p — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 19, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Guerauek Intzari erantzun dio. Lehen izendatua June Larrañaga izango da. Bigarrena, Aner Rojo. pic.twitter.com/lOTs6Vv0hA — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 21, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Junek Guerauri erantzun dio. Junek Emma izendatu du lehenik, eta Laida izan da bigarren izendatua. pic.twitter.com/WD3xqlGmnc — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 21, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Laidak Juneri erantzun dio. Lehenengo punturako Irati Larrañaga izendatu du. Bigarren izendatua Elene izango da. pic.twitter.com/KnQyo4XYRX — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 22, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Pello Lopezen erantzuna. Jarrai dezatela Iker Urruzolak (Polako) eta Aitor Garmendiak. pic.twitter.com/AnNV9wqAFb — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 22, 2020

#BertsoVid19 #Aiurri Haizeak puntua erantzun du.I Izendatua Oinatz. pic.twitter.com/I7jzFIhQwI — Aiurri hedabideak (@Aiurri) March 22, 2020


Herritarren eta administrazioaren erantzukizunak

Zoritxarreko pandemiak zientzialariak gerturatu dizkigu zorionez. Geure erantzukizuna da bereiztea kontsentsu zientifikoaren ikuspegitik datozkigun irizpide edota aholkuak, eta adituok ere, eskubide osoz, dituzten uste eta iritzi soziopolitikoak. Komunitate zientifikoak dioena jaso eta barneratuz, erakunde publiko demokratikoek proposatzen edo agintzen dutenaren erantzule gara denok, bakoitza geure neurrian, osasuna gizarte osoaren kontua eta ardura baita, inoiz bada, pandemia garaian». Urtarrilaren 31n Berria egunkarian argitaratutako M. Josune Ariztondo Akarregiren Pandemia zientzia eta gu iritzi artikulutik ateratako hitzak dira horiek. Ez nago ados iritzi horrekin eta zergatia azaltzea da artikulu honen helburua.

Politika publikoetan oso maila ezberdinean daude herritarron eta administrazioaren ardurak. Herritarroi gure eskubideak aldarrikatzea eta jarriak zaizkigun betebeharrei erantzutea dagokigu; administrazioari herritarron eskubideak bermatzea eta betebeharrak betearaztea. Hori nola egin ez dago idatzita, are gutxiago adostuta. Hauteskundez hauteskunde gure ordezkari izateko zerrendak osatzen dituzten alderdi politikoek ez dute argitzen, euren programetan, nola banatu nahiko luketen boterea lortuz gero, nola antolatuko luketen administrazioa, eta ezta ere, zein irizpideren baitan hartuko lituzketen politika publikoetan eragina izan dezaketen erabakiak. Aipatutako artikuluan pandemiak zientzia eta zientzialariak hurbildu dizkigula aipatzen da. Ez dut ukatuko hedabideetan inoiz baino gehiago ikusi ditugunik, baina zalantza handiak ditut haien irizpide eta ezagutzak kudeaketa publikoan izan duten eraginaren inguruan. Hainbati entzunda, ez du ematen kasu askorik egin zaienik.

Osasunaren mundua ez dut hurbiletik jarraitzen, baina ingurumenarena eta natur kontserbazioarena bai, eta hor ez daukat zalantzarik: ikerketa eta ezagutza zientifikoari bizkar emanda kudeatzen dira gure ingurune naturala eta bioaniztasuna, gure herrian. Bi adibide nahikoak ditut baieztapen potolo hori berresteko: Gipuzkoan babestuta dauden eremu naturaletan (parketa naturalak, biotopoak, Kontserbazio Bereziko Eremuak…) ez dago ondare naturala eta bioaniztasuna ikertzeko plangintzarik, ezta aurrekonturik ere. Deialdi publikoen bidez, Eusko Jaurlaritzako Bioaniztasuna sailetik, eta inoiz, Foru Aldundiko sail ezberdinetatik bideratzen dira sos apurrak elkarte eta ikerketa jakinetara. Baina Europako LIFE proiektuak salbu, lasai batean esan daiteke ez dela pisuzko ikerketarik sustatzen. Horren adibide da Natura 2000 sarearen egoera: babestutako natur eremu bakar batean ere ez da jarri intereseko habitaten egoera aztertzeko eta hobetzeko egitasmorik. Bestalde, azpimarragarria da Euskal Herrian ez daukagula bioaniztasunaren ikerketa zentro nazionalik; alegia, ez daukagu gure bioaniztasunaren bilakaera nolakoa izaten ari den jakiteko erreferentziazko zentrorik. Arlo horretan egiten diren ikerketak ez daude inon zentralizatuta, eta beraz, ez daukagu gure lurraldean bioaniztasunarekin gertatzen ari denaren jarraipena nola egin.

Ondorioz, zilegi da natur ondarea kudeatzeko teknikari eta arduradun politikoek zer irizpide baliatzen dituzten galdetzea. Zeren baitan lehenesten dira babestutako eremuen jarduera erabilerak? Zer irizpiderekin erabakitzen da aurrekontuetan, eremu horietan mendizaleen, abeltzainen, egurzaleen … interesak lehenestea? Nola eta zer irizpideren baitan arautzen da abereen kopurua eta tipologia larre publikoetan? Zer ezagutzatan oinarritzen dira basogintzarako arauak? Zer irizpideren baitan ezartzen dira ehizarako edo arrantzarako baimenak? Beste hainbat galdera egin daitezke; baina, alferrikakoa da esfortzua, irakurle, ez duzu eta erantzunik jasoko. Eskatuta ere, ezin eskuratu, ikerketa eta irizpide teknikoak behar baitira galdera horiei arrazoizko erantzunak emateko, eta hori entzun ere ez dute egin nahi arlo horien ardura duten zuzendari eta arduradun politikoek. Horregatik dira hain hutsalak eta eraginkortasunik gabeak herritarren parte hartzerako eskaintzen zaizkigun espazioak.

Ikertzaile bikainak dauzkagu, osasun arloan bezala, ekologian. Aitortza gutxirekin, bioaniztasuna kontserbatzeko ezagutza sortu eta plazaratzeko etengabeko ahaleginak egiten dituzte askotariko foroetan. Ez da hori arazoa. Alta, administrazioak aldarrikatzen duen «gobernantza irekia eta kolaboratiboa gobernuen eta gizarte zibilaren arteko harreman eta lankidetza forma berrietan oinarritua» kea da arlo honetan, itxurakeri hutsa. Gure administrazioaren kudeaketak interes pribatuak faboratzen ditu, dirulaguntzak gure osasuna baldintzatzen duen ondasun naturala ustiatzera bideratuta daudelako, ez bioaniztasuna babestu eta berreskuratzera, alegia, gure osasuna zaintzera.

Horregatik ez nago ados Ariztondo andreak dioenarekin. Ni ez naiz interes pribatuak onura publikoaren kaltetan defendatzen dituen administrazioak proposatzen eta agintzen duenaren erantzule. Ez, ni ez naiz gure erakunde publiko demokratikoek proposatzen edo agintzen dutenaren erantzule. Ezta inondik inora ere!


Zintek ordezkatuko dute antzarra Markina-Xemeingo aratusteetan

Markina-Xemeinen, azken urteetan antzar jokoak eragin duen eztabaida luzeari irtenbide bat emateko, Zaldi zinta jokoa antolatzea erabaki dute aurten. Aspaldiko zinten jokoa eredu hartuta eta zaldiak daukan protagonismoa mantenduz, ikuskizun berri bat sortu dute, antzarraren ordez zintak erabiliz.

Antzar jokoan benetako antzarrak, hau da animaliak erabiltzearen aurkako protestak gehituz joan ziren azken urteetan, eta iaz, animaliak ez erabiltzea adostu zuten. Horren ordez, baina, zer erabili ez ziren bat etorri parte-hartzaile, antolatzaile, ekologi talde eta udal ordezkariak, plastikozko antzarra ere ez zuten-eta batzuk egoki ikusten. Hori dela eta, bertan behera geratu zen Antzar jokoa, eta hausnarketarako tartea zabaldu zen.

Markina-Xemeingo antzar jokoa.

Aurten berriz, XVII. mendetik datorren usadioa berreskuratuko dute, eraldatuta. Aspaldiko zinta jokoa indarberrituko dute alde batetik, eta Markina-Xemeinek baserri munduagaz duen loturari garrantzia emanez, zaldiaren protagonismoa ere mantendu nahi izan dute, proba modura.

Ikuskizunagaz gain, jolas parte hartzaile bat izatea ere bada asmoa. Beraz, zaldi eta zaldizkoaren jokoa amaitutakoan, zintak beherago jarri eta jolaserako tartea zabalduko dutela jakitera eman dute.

Antzar jokoaren ordez, otsailaren 26an 12:00etatik 12:45era egingo den jokoan parte hartu nahi dutenek, otsailaren 17a orduko eman behar dute izena udaletxeko harreran, telefonoz 94 616 74 75 zenbakira deituta edo udala@markina-xemein.eus posta elektronikora idatzita. Parte hartu ahal izateko 18 urte baino gehiago eduki behar dira, eta zaldia norberak jarri behar du.

Aldaketa ugari. Aurtengoa ez da Antzar jokoak Markina-Xemeinera ailegatu zenetik izan duen aldaketa bakarra. Garai ezberdinek aldaketa ezberdinak ekarri dituzte; lehen antzarrak bizirik jartzen ziren esate baterako, eta ordutik hil eta gero eskegiten ziren jokorako. Motor gainean ere ospatu zen jaia, eta leku aldaketak ere jasan ditu. Orain, berriz, zintek antzarraren lekua hartuko dute.

Antzar jokoa, oilo jokoa eta oilar jokoa ez dira bertokoak jatorriz; Frantziako Landetatik ekarritakoak dira XVII. mende amaieran edo XVIII. hasieran. Gipuzkoan hasi ziren, lehenengo, atzerriko joko horietan; Bizkaian, Markina izan zen jokoa ekarri zuen lehen herria.

Hasiera batean, erdi-aro estiloko torneoak ziren, eta antzarraren burua ezpata bategaz ebagiten zuten. Baina denboragaz jokoa aldatzen joan zen eta antzararen zama esku bakar bategaz eteten ahalegindu behar ziren zaldunak gero.

Antzarrak bizirik eskegiten ziren lehen, eta zama koipez igurtzen zen, errazegia zelako bestela zama etetea. Horrela egiten zen Markinan ere XVIII. gizalditik 1950. hamarkadan desagertu ziren arte.

Gazte bat antzarrari lepotik kolpeta, Markina-Xemeingo antzar jokoan.

Primo De Riveraren diktaduran debekatu egin ziren horrelako ikuskizunak, baina, hala ere, antzar jokoa egiten jarraitu zuten Markinan, eta urtero antolatzen zuten aratusteetan. Galdu bazen, ez zen izan inork galarazi zuelako, inguruan zaldirik ez zegoelako baino. Zaldien faltan, motorragaz antolatu zituzten azken urteetan. Baina, jokoa era horretara eginda bere nortasuna galtzen zebilela ikusi zuten herritarrek, eta beraz, ez antolatzea erabaki zuten.

Hogei urte baino gehiagoko hutsunea eta gero, 1979. urtean, Guraso Elkarteak eta Zerutxu Kultur Taldeak bultzatuta, antzar jokoa berreskuratu zen berriro.

Antzar jokoa Markinara ailegatu zenean, XVIII. mendean, Guen Kalean edo Amore kalean egiten zen. Antsotegiko jauregia eta Amorototarren etxe bitartean jartzen zen soka. Gero, Zelaira eroan zen jokoa, eta soka bi arbola artean jartzen zen. Kiosko berria egin ondoren, goiko bidean egiten hasi ziren, baina 2004. urtean Zelaiko goiko pasealekura eroan zuten berriro jokoa. 2011. urtean Zelai barrenera eraman zituzten antzarrak, beheko partera, bidearen norabide aldaketaren eraginez.


Eskola-igarobide seguru eta koloretsuak

Liceo Monjardíneko ikasleek beren ikastetxearen inguruko oinezkoen pasabideetan sortutako gune berriak margotu dituzte. Eskola Ingurune Seguruen Planak hartzen du barne, eta Sagrado Corazón, Jesulagunen, Karlos III.a eta Ninia Etxea ikastetxeek ere hartu dute parte.

Aste honetan, Liceo Monjardín, Sagrado Corazón eta Jesulagunen ikastetxeko eta Karlos III.a ikastetxe teknikoko ikasleak elkarrekin ari dira Eskola Ingurune Seguruen proiektuari lotutako jarduera bat egiten. Oinezkoen pasabideen aurreko eremuak handitzeko eta ibilgailu motordunen kopurua murrizteko, hirigintza-jarduketa bat egin da jada; eta horren osagarri izango da ikasleak gune berri haiek era librean margotuz egiten ari diren esku-hartzea. Horrela sortuko da hiriko lehen eskola-igarobide segurua.

Guztira, 120 bat ikaslek hartuko dute parte ekimenean, Monjardín Eskola Ingurunea izenekoan. Asteartean Liceo Monjardíneko ikasleen txanda izan da, eta irudi geometriko koloredunez apaindu dituzte gune berriak. Horrela, ikasleek esku-hartzea bere gain hartzen dute, eta gunea berreskuratzen. Ez da lan makala; izan ere, ikastetxeek eta ikasleek hala bidegurutze berrien diseinuan nola oinezkoen pasabideen margoketan –jarduketa honi esker– parte hartu dute. Halaber, proiektu hau garatu bitartean, ikasgelan honako gai hauek landu dira: jasangarritasuna, ingurumena, berdintasuna, begirunea, elkarbizitza... Gai horiek diseinuetan islatu eta eskola-igarobide seguru berria apaintzeko erabiliko dituzte. Mugikortasun jasangarri eta segururako egindako jarduketei esker, zenbait eremu irabazi zaizkio galtzadari Larrabide, Zangoza, Joan Paulo II.a, Agoitz, Paulino Caballero, Aralar, Media Luna, Eguesibar eta Monjardín bideetan, eta eremu horiek margotuko dira, hain zuzen. Irudi geometrikoekin batera, buru-hausgarri piezak edo zeruaren eta txorien, zuhaitzen eta animalia txikien irudikapenak ere aurkitu ahalko dira, baita parke, lorategi eta loreena ere.

Ninia Etxea haur-eskolak (Agoitz kalean) ere proiektuan parte hartzen du, baina ikasleen adina dela eta, eskolaren inguruneko oinezkoen pasabidearen margoketa ez da bertatik bertara egin. Hori horrela, Karlos III.a ikastetxe teknikoko ikasleak prest agertu dira haur-eskolako inguruko oinezkoen pasabideak irudi geometrikoez eta edozein izan litekeen hiri baten zerumuga-irudiez margotzeko.

Jarduera hau egiteko, astelehenetik ostiralera, goizez, Iruñeko Udaltzaingoak zirkulazioa moztuko du zer eremutan lanean ari diren eta horietan, salbu eta Iruñerriko hiri-garraiorako, larrialdietako ibilgailuetarako, garajetan sartzeko eta bestelakoetarako. Iruñeko Udalak jarduera hau egiten ari diren ikasleei margotzeko zein babeserako materialak eman dizkie, betaurrekoak, eskularruak, lohihartzekoa eta altxagarriak, besteak beste, lana segurtasun- eta iraunkortasun-berme guztiak izanik egin dezaten.

Hirigintza-jarduketak, margoz eta mutiloiz

Monjardín Eskola Ingurunea proiektuan, nagusiki, eremu horretako oinezkoen pasabideak eraldatzen dira, horietatik ibiltzen direnen ikusgaitasuna eta segurtasuna hobetzeko. Era berean, ibilgailu pribatuaren eremua murrizten da, bidearen zati bat oinezkoen joan-etorrietarako berreskuratuz, eta ibilgailu motordunen zirkulazio-abiadura murrizten duten osagaiak ere paratzen dira. Esku-hartze zehatzak azken asteotan gauzatu dira, oinezkoentzat sortutako gune berriak zedarritzen dituzten mutiloiak jarriz eta eremuak zein osagaiak margotuz eta seinaleztatuz.

Azkar egindako jarduketa izan da, seinaleztatze-enpresa batek burutua, eta aurrekontuaren aldetik onargarria. Iruñeko Udalaren asmoa honelako jarduketa motak auzoetara hedatzea da. Izan ere, esku-hartzea espaloiak zabalduz eta zintarrien beheraguneak eta horrelakoak eginez izango balitz, hirian lauzpabost zebrabidetan bakarrik egin liteke.

Ekainaren 24tik aurrera, behin eskolak eta ikasturtea amaituta, jarduketa gehiago egingo dira ikastetxe hauen inguruan. Hori horrela, beste jarduketa bat egingo da kalean, Bergamín eta Taxoare kaleetako espaloiak eraldatuz, Jesulagunen ikastetxearen inguruan. Gainera, oinezkoen hiru pasabide goratu sortuko dira Monjardín kalean, Sagrado Corazón eta Liceo Monjardín ikastetxeetako sarrera-irteeretan.


Ariman Gaba ospatuko dute bigarrenez Ondarroan

Sasoi bateko euskal ohitura paganoari jarraipena emango diote aurtengoan ere Ondarroan. Zubi Zahar Herri Ikastolak eta Zaldupe ikastetxeak elkarlanean antolatuta, Ariman Gaba ospatuko dute bigarrenez eguenean [urriak 31].

Herritarrak “inork ez ezagutzeko moduan” mozorrotzera gonbidatu dituzte bi ikastetxeek. “Horretarako ez da behar mozorrorik. Etxeko arropa zaharrekin ere nahikoa da. Kamiñazpiko biribigunearen azpian, pasealekuaren parean, 20:00etan ipini dute hitzordua.

Ohiturak dioen modura, ospakizuna ilunetan egingo dute, eta horrexegatik Zaldupeko zubitik Ibaiondora arteko kaleko argi guztiak itzaliko dituzte ordubetez; 20:00etatik 21:00etara. Jaia hasi dela iragartzeko turruna joko dute, baita amaitzeko ere. Batzen diren taldeak santa eskean joango dira atean kandela ipinita duten etxeetara. Etxerik etxe gozokiak eta opariak jasoko dituzte “xanduli manduli kikirriki… zeoze emon guri!” esanaz.


Enara I. Dominguez: "Hilerokoak tabua izaten jarraitzen du oraindik"

Hile topaketa izenburupean hitzaldia egingo du bihar, barikua, Elgetako liburutegian, Enara I. Dominguezek, 18:30ean. Bibliobero zikloaren barruan izango da eta ziklo menstrualaren gaia landuko du.

Zer da Hile topaketa hitzaldia?

Hilerokoaren inguruko esperientziak partekatzeko topaketa bat da. Ez da ohiko hitzaldi bat, borobilean topaketa egitea da. Lehen hurbilpen bat izango da, nik nire bizipenetatik egiten dudan zerbait da. Hilerokoaren kulturaren inguruan hitz egingo dugu, aurrekari historikoaren inguruan hitz egingo dugu eta azalpen teorikoa egingo da hilerokoaren ziklo eta faseen inguruan. Bakoitzak konpromisoa hartu eta norberaren hilerokoaren erregistroa eginez gero ere, oso interesgarria izango litzateke, besteen esperientzietatik ikasteko.

Hilerokoaren gaia tabua da?

Bai, noski. Bagoaz hitz egiten, baina partekatzeko beharra dago oraindik. Iragarkiak ikustearekin erraz konturatu gaitezke tabua dela. Izan ere, iragarkietan odola urdina izaten da, edota aktoreak pozik agertzen dira beti. Modu honetan, erraz ikusi daiteke gaia ekiditeko intentzioa badagoela. Nire proposamena lehen pausoa eman eta elkarrekin bidean ibiltzen jarraitzea da. Ez daukagu imajinario berria sortua, eta imajinario zaharrarekin geratzen gara, eta, horretan jarraituz gero, isilpeko gaia izaten jarraituko du.

Hilerokoa odola bakarrik al da?

Hilerokoa bera dugunean edo mina dugunean bakarrik konturatzen gara hilerokoaren zikloan bizi garela. Baina hilabete guztian zehar gabiltza hilerokoaren zikloan. Gure gorputza hobeto ezagutzeko helburua dauka hitzaldiak, azken finean; hilerokoaren faseak, emozioak, minak… Izan ere, oso garrantzitsua da zikloaren atal desberdinez hitz egin eta hausnartzea, gertatzen zaizkigun gauzak hobeto ulertu ahal izateko. Guztion esperientzietatik ikasteko topaketa bat da, dibertsitatea aberastasuna da kasu honetan ere.

Norbera ezagutzeko aukera?

Bakoitzak bere patroi hormonal propioa dauka, bizipen propioak… beraz, bakoitzaren kasua ezberdina da. Baina, lehen esan bezala, dibertsitatea ezagutu eta informazioa jasotzeko aukera bikaina da. Hitzaldia hilerokoa daukagun gorputz guztientzako jakintza da. Nire bizitza ezberdina izango litzateke 15 urterekin hitzaldian aipatuko den hau guztiau jakingo banu. Horregatik, adin tarte guztietako emakumeak etor daitezke. Esperientzia oso politak suertatzen dira eta guztion ahotsak entzun eta aholkuak eman eta jasotzeko aukera bikaina da.


Pilotalekua zabalduko dute patinatzeko

Asteazkenetan zabalduko dute pilotalekuko kantxa patinatzeko. Hori onartu du Udalak, baina ordu batzuk baino ez dituzte izango patinaje zaleek horretarako: 19:30etik 20:00etara eta 21:00etatik 22:00etara.

Patinaje ikastaroa antolatu zuen urrian Udalak. Izugarrizko arrakasta izan zuen: 20 lagunek hartu zuten parte orduan, eta beste 18 zain geratu ziren. Hori horrela, pilotalekuko kantxan patinatzeko eskaera jaso du, orain, Udalak. Onartu egin du aipatutako eskaera eta asteazkenetan patinatzeko aukera izango dute patinaje zale guztiek. Hori bai, ordu batzuk egongo dira: 19:30etatik 20:00etara eta 21:00etatik 22:00etara.


Urriaren 31 izango da Orozkorocken data berria, talde berdinekin

Berrogeialdiaren ondorioz, maiatzeko zita atzeratuko zutela iragarri zuten iragan astean Orozkorock elkartekoek. Gaur aurkeztu dute hitzordu berria: urriak 31.

Orozkorock jaialdiaren bigarren edizioa ospatzeko konpromisoa berretsi zuen duela zenbait egun elkarteak, eta gaur zabaldu dute sare sozialetan berria: "Bagauz berriz danak bueltan! #OrozkoRock2020k badu data berria! Mila esker talde eta babesle guztioi krisi egoera honi konponbidea lortzen laguntzeagatik". Taldeen konfirmazioa jaso ondotik zabaldu dute deia.

Gauzak hala, urriko azken larunbatean taularatuko dira Orozkon maiatzerako lotu zituzten taldeak: Sua, THe Lizards, Toundra, The Riff Truckers, Niña Coyote eta Chico Tornado, Kurkuma eta Eraso.


Espainiako Futbol Kopako finala atzeratuko dute

Espainiako gizonezkoen Futbol Errege Kopa apirilaren 18an larunbatean jokatzekoa zen, Sevillako La Cartuja estadioan. Koronabirusaren krisia dela eta, eguna aldatzea erabaki dute Federazioko presidenteak eta Reala eta Athleticeko presidenteek egindako bilera batean.

Ateak itxita jokatzeko aukera alde batera utzi dute hiru aldeek, zaleentzat “festa handia” delako. Hurrengo astean erabakiko dute noiz egingo duten finala, krisiak nola aurrera egiten duen arabera.

Egoitza La Cartujan mantenduko dela ziurtatu dute. Sevillara 80.000 zale inguru bertaratzekoak zirela uste dute, batzuk sarrera gabe ere.


Inauterietako kartel lehiaketako irabazlea, gaur

Kultura eta Turismo Batzordeko ez ohiko bilera izango da gaur 18:00etan, udaletxeko 1go bilera gelan (4. pisua). Inauterietako egitaraua eta aurrekontua onartuko dituzte eta kartel lehiaketaren emaitzaren berri ere emango dute.


Gabonetara begira opariak erosteko aukera aproposa gaur Arrasaten

Ibai-artek antolatuta, Gabonetako merkatua izan da gaur, Arrasaten. Seber Altube plazan karpa erraldoi bat jarri dute, eta bertan herriko hamabost saltokik beraien postua jarri dute. Hala, bertara gerturatu diren askok Gabonetara begira, erosketak edota opariak egiteko aprobetxatu dute.

Karpan jarri dituzten postuez gain, zenbait ekintza izan dira Seber Altube plazan, goizean zehar. Musikaz gain, puzgarrietan aritzeko aukera izan dute txikienek, eta arratsaldean ere, mota guztietako ekintzak izango dituzte.

"Gauza pila bat antolatu ditugu egunerako. Herriko saltokietakoek beraien produktuak herritarrei erakusteko kalera atera dituzte, eta halako ekintzak egiten ditenean, normalean, funtzionatu egiten dute. Hala, Seber Altube plaza beteta egon da, eta ea arratsaldean ere halako giroarekin jarraitzen dugun…", azaldu du Jon Apraiz Ibai-arteko presidenteak.


Zozkatu dugu Peru Nolaskoainek sinatutako kamiseta

Peru Nolaskoain Athleticeko jokalariak emandako eta sinatutako kamiseta zozkatu dugu asteburu honetan Baleikeko bazkideen artean.

Sariduna Eneritz Laskibar Lete izan da. Berehala jarriko gara berekin harremanetan.

Eta adi egon hemendik gutxira beste zozketa bat jarriko dugulako abian.


Fredi Paya: "uriolak"

Zapatuan furgonetan lo egitea suertatu zen, horretarako erosi nuen. Asteburuak bertsodisea bihurtu zirenetik, betidanik, hamalau urtetako futbol partida eta plazako arratsaldeak prehistoria baitira, furgonauta izango nintzela ulertu nuen. Eta autoestop aro paleolitiko baten ostean, Gipuzkoa barreneko asteburuetako garraio publikoa ezagutu eta furgonauta egin nintzen. Ulises eta Telemakorekin ibiltzeko. Nahiko lan izan nuen lo hartzen, furgoaren gainean Iguazuko urjausiak ipini zituztela zirudien. Natura menderatua duela uste duen artaburuaren lasaitasunarekin hartu ninduen loak. Itakara heltzen nenbilela xabimet-en partea heldu zitzaidan, irratia piztu eta nire udalerriaren izena entzun nuen lehenengo aldiz, suarekin barik, urarekin lotuta.

Ikusgarriak errepide ebakiak, sirena hotsak eta itotako arratoiak. Telebistakoak ziruditen irudiak errealitatean. Getxo telebistan eta Myanmar kalean. Eta alderantziz. Jendea kaletik igeri, garajea ireki eta piszina aurkitu, orain jakin dut almazeneko salgaiak paleen gainean ez badaude aseguruak ez duela ordaintzen...

Hori bai, alde bi baino ez dira izan kaltetuak. Eta auzokide bati euskara apur bat irakasteko balio izan zidan jokaldiak. Fadura eta Gobela (bertoko ibaiaren izena) auzuneak izan dira uriolek kaltetuak. Pantano eta río deitu izan balira, agian argiago ikusiko lukete batzuk.

Nire galdera da ea non dauden dirua arin egiteko etxeak edozein lekutan eraiki zituzten haiek. Eta ez badira ur gainean itota ikusten genituenak: noiz bete beharko dituzte enpresaburuek naturarekiko, eta bezeroarekiko, begirune baldintzak?

Fredi Payak gaur "Berria" egunkarian argitaratutako artikulua


Gabonetako menua prestatuko dute gaur Xalapartan

Sukalde ikastaroak ohitura bihurtu dira Gabon garai honetan Hernanin. Gaur Elkano 17 Emakumearen Elkarte sozio-kulturalak antolatu du ikastaroa, eta Irizar eskolako sukaldari batek emango du. 16:00etan, Xalaparta elkartean. Irekia da.


Azken eraso matxista gaitzetsi dute udal talde politiko guztiek

Irungo Udalak joan den asteburuan publiko egindako eraso matxista salatu nahi izan du. Horretarako, udal talde guztiek adostutako testua kaleratu berri dute.

33 urteko gizon bat atxilotu zuen Ertzaintzak joan den ostegunean, adin txikiko bati sexu erasoa egitea leporatuta. Sexu erasoa hilaren 4an (asteazkena) izan zen, Irunen, Ficobako topoaren geltokian.

Hona, hitzez hitz, erasoaren harira udalak kaleratutako irakurketa:

Irungo Udalak gaitzetsi egin ditu asteburuan publiko egin diren gertakariak; izan ere, gizon bat atxilotu dute herrian adingabe bati ukituak egiteagatik. Irungo Udalak erabateko gaitzespena adierazten die emakumeek jasaten dituzten mota guztietako gehiegikeriei eta eraso guztiei, eta elkartasuna adierazten dio biktimari.

Irungo Udalak horrelako gertaeren kontrako beren arbuioa eta gaitzespena agertzen segitzera deitzen die herritar guztiei. Era berean, bizi dugun egoera kontuan hartuta, inguruan gerta daitezkeen erasoen aurrean erne egoteko eskatzen dizuegu. Izan ere, konfinamendu-neurriek indarkeria matxistaren eta familia barruko indarkeriaren biktimen zaurgarritasun-egoera larriagotzen baitute, ustezko erasotzailearekin bakardadean askoz denbora gehiago egotera behartuta baitaude.

Horregatik guztiagatik, zera egiten dute udal talde guztiek:

Indarkeria dakarren ekintza oro arbuiatzen eta gaitzesten dute; kasu honetan, emakumeen kontrako indarkeria.

Babesa eta elkartasuna adierazten diote emakumeari, eta haren eskura jartzen dituzte Gizarte Zerbitzuek dituzten laguntza baliabide eta zerbitzu guztiak.

Adierazi dutenez, zirkunstantzia normaletan, gertatutakoa arbuiatzeko eta gaitzesteko elkarretaratze batera deituko lukete, eta bat egitera bultzatuko lituzkete herritarrak, baina, osasun agintariek COVID-19 birusaren bilakaera ikusita emandako betebeharrei jarraikiz, ez dute deituko.


Bilbo Metropoliko Lurralde Zati Plana berrikustea eskatu du Getxo Biziak

Ostiral honetan Getxoko Udal Batzarrean eztabaidatzeko mozioa aurkeztu zuen atzo Getxoko ezker abertzaleko plataformak. Testuan, Getxo Biziak 2003ko uztailean hasierako onespena jaso zuen Bilbo Metropoliko Lurralde Zati Planaren ibilbidea kritikatzen du, Aldundiak eta udalek oro har, tartean Getxoko Udala, ez zutelako “ezelako ahaleginik bideratu” planaren inguruko informazioa zabaltzeko eta herritarren artean eztabaida eragiteko. Dena den, nabarmentzen dute LZPk 1.274 alegazio jaso zituela, Bizkaiko Foru Aldundiko Nekazaritza sailekoa barne. Era berean, plataformak salatu du planak “lur okupazio itzela”, “hipermobilitatea” eta “auto pribatuaren erabilera masiboa” ekarriko dituela eta, gainera, etxebizitza berriak proposatzean ez dituela kontuan hartu Getxon dauden “2.500etik gorako” etxebizitza huts, ezta galera demografikoen aurreikuspenak. Horregatik, ezker abertzaleko taldeak Getxoko Udalari proposatu dio Jaurlaritzako Ingurugiro eta Lurralde Antolaketa Sailari Bilbo Metropoliko Lurralde Zatikako Plana atzera bota eta berrikus dezala eskatzea. Argazkian, Josu Amezaga, Getxo Biziko hautetsia.

Gaiaren inguruko berriak:

Getxo Biziaren mozioa (pdf)


'Hementxe dala!'

Karnabalak gainean direla nabaritzen da herrian. Urteroko legez, zezena izango da Elegante Egunean, Astelehen eta Astearte Karnabalean. Hori dela-eta, hesiak jarri dituzte sokamuturraren ibilbideko hainbat lekutan. Goiko argazkian, Olazko Amaren plazatxo ondoan jarri duten hesia.


Goierritarra 367. zenbakia

Irudian klikatu zenbakia deskargatzeko

Goierritarra 367. zenbakia (2009/09/25)

Gai nagusiak:

Iritzia: Munduko marka berria. Aitor Aranburu

Ingurugiro txokoa: Astizko kobazuloak (eta II)

Euskara txukuntzen: “A” berezkoa (itsasia, organikoa)

Erreportajea: Arriaran, bizi nahi duen auzoa

Elkarrizketa: Fredi Pelaez

Garai batean: Bixente Aranvburu, Ordiziako txirrindularia

Argazki zaharra: Itsasoko abesbatzako taldea 1975. urte inguruan


Enpresa proiektuen lehiaketa abiatu dute

V. Enpresa Proiektuen Lehiaketaren oinarriak eta deialdia zabaldu du udalak. Herrigunean enpresa berriak sortzea sustatzea du helburu lehiaketa horrek. Batez be,\" produktu, lan prozesu edo zerbitzuen arloan ideia berriak ekarriko dituzten enpresak\", diote. 6000 euroko saria jasoko du irabazleak

V. Enpresa Proiektuen Lehiaketaren oinarriak eta deialdia zabaldu du udalak. Herrigunean enpresa berriak sortzea sustatzea du helburu lehiaketa horrek. Batez be," produktu, lan prozesu edo zerbitzuen arloan ideia berriak ekarriko dituzten enpresak", diote. 6000 euroko saria jasoko du irabazleak.

Udal arduradunek azaldu dutenez, aberastasuna eta enplegua sortzen lagunduko duten enpresak sustatu gura ditu V. Enpresa Proiektuen Lehiaketak, edo Iurreako merkataritza birgaituko dutenak. Enpresa berriak sortzeko ekimena bultzatu gura dute eta "norberaren enpresa edo denda sortuz lanean hastea erabaki dutenei bidea erraztu". Herriguneko baldintzekin bat datorren enpresa-errealitatea sortuko duen ideia izango dute oinarri aurkeztutako proiektuek.

V. Enpresa Proiektuen Lehiaketaren oinarriak Bidebarrietako kaleko udal bulegoetan eskuratu daitezke. Proiektuak aurkezteko epea urriaren 30era arte dago zabalik.


Euskararen normalizazioa bidegurutzean ikusten dute adituek

EAEko Euskararen Legeak 30 urte bete dituelarik, estrategia batzuk agortzen ari direla eta hausnartzeko garaia dela uste dute, ziklo berri bati ekiteko.


Irisasi BTT probako usurbildarrak, iruditan

Akabo, parte hartzaile kopuru itzela bildu duen 2016ko Irisasi BTT proba. Tantaka iritsi dira Andatzako mendi buelta egin duten txirrindulariak. 560 bat guztira, marka guztiak hautsi dituzte aurtengoan. Irudiotan, helmugako azken metroetan erretratatu ahal izan ditugun hainbat herritar:


Hernani-Santboiana gaur, Katalunian

Katalunian jokatuko du gaur Hernanin, 12:00etan, Sant Boi de Llobregaten, Santboiana taldearen kontra (Landaren zela zioen atzoko Kronikak eta errugbi taldeko web orriak). Partidu gogorra dute hernaniarrek, eta puntunak oso beharrezko, beraz, jo eta su aterako dira.


Zapia jarriko diete auzoko jaioberriei

Larratxoko jaiekin abiatzen dira uda garaiko festak. «Horregatik, jendeak gogoarekin hartzen ditu», dio Miren Garcia Larratxoko jai batzordeko kideak. Atzo hasi ziren, eta astelehenera bitarte giro ona bultzatzeko egitaraua prestatu dute. Izan ere, eguraldi ona ez dute lagun izan azken urteetan, eta aurten ere iragarpenak erdipurdikoak dira. «Larratxoko jaietan normalean euria egiten du, baina ohituta gaude dagoeneko, eta auzotarrek berdin gozatzen dute egun hauetan».

Berrikuntza batzuk sartu ditu jai batzordeak egitarauan. Esanguratsuena eta politena gaur arratsaldekoa izango da. «Azken urtean jaiotako haurrei jaietako zapia jarriko diegu, 17:00etan. Zerrenda bat egin dugu, eta hamarretik gora dira zapia jasoko duten haurrak. Auzotarren artean harrera ona izan du», azaldu du Garciak. Larratxo Selfie lehiaketa da beste berrikuntzetako bat, 18:30etik aurrera egingo dutena. «11 eta 16 urte bitartekoei zuzendurikoa da. Konturatu ginen adin tarte horretarako ez genituela proposamen asko. Gazteak egun osoa mugikorrarekin dabiltzanez, ideia berezi hau izan dugu». Gaur ere, rap doinuei tarte berezia eskainiko diete oilar demarekin (21:30) eta musika jaialdiarekin (23:00).

Bihar zumba saioa eskainiko dute estreinako aldiz eskolako jolastokian (12:00), eta ohiko paella txapelketa izango da protagonista. «Bikote askok parte hartzen dute eta arrakastatsuena da. Irabazleek Arzak jatetxean otordu bat egin ahal izango dute». Beste klasiko bat da gaueko rock kontzertua. Aurten, Anonimos, Hail Noise eta Kauce taldeak ariko dira zuzenean (00:00).

Igande goizean, berriz, Minimoto DMT erakustaldia errepikatzea erabaki dute iazko harrera onaren ondoren. Sagardo eguna eta zikiro jana ere ez dira faltako. Azkenik, astelehenean haurren eguna izango da.


Ibarreko eskalatzaileak primeran Boulder ligan Gasteizen

Zapatuan jokatu zen Boulder ligaren bigarren saioa Gasteizko K2 kiroldegian. Miriam Mulas lehena izan zen 18 urte azpiko mailan eta maila berean Maria Amasene laugarren sailkatu zen eta Nahia Vizcaino bostgarren. Maila herrikoian berriz, Jone Martinez lehenengo sailkatu zen lehenengo proban bezala eta sailkapen

Zapatuan jokatu zen Boulder ligaren bigarren saioa Gasteizko K2 kiroldegian eta Debagoiena Eskalatzaileak taldeko neska mutikoek emaitza bikainak lortu zituzten. Parte-hartzaile guztiak arratsaldeko finalerako sailkatu ziren goizeko saioan.

Mutikoek ere emaitza bikainak lortu zituzten. Kepa Bruña lehenengo postuan sailkatu zen eta Iñaki Velasco bigarren. Maila herrikoian ez zen inor lehiatu, baina elite mailan ordezkari bakarra, Mikel Velasco, lehenengo postuan sailkatu zen.

Hurrengo proba Otsailaren 20-an jokatuko da Amurrioko Bañueta kiroldegian.


Bigarren itzuli bat Maulen

Mixel Etxebest auzapeza lehen itzulitik iragan zen duela sei urte bainan aldi honetan 3 zerrenda zituen parean.

Lehen heltzen da Etxebest bozen %41,75arekin, Louis Labadot komunista da bigarren %31rekin. Hirugarren Beñat Elkegarai, abertzale eta ezkertiar-ekologistaz osatu zerrendarekin, %14,35 eta askena Mathias Davant sozialista, %13,72rekin. Mixel Etxebestek aitzina sendoa izanagatik beste norbaiten beharra izan dezake auzapezgoaren atxikitzeko. Erran behar da lau hautagaiek bigarren itzulian mantentzeko aukera dutela. Lurralde elkargoaren kontra diren Labadot eta Davantekin nekez ikusten da Elkagarai ados jartzen, bainan errana du bestalde arazoak dituela Mixel Etxebesten herriko etxearen kudeatzeko moldearekin.

Donapaleun bigarren itzuli bat

Jean Jacques Loustaudaudine auzapezak ez du lortu aldi honetan lehen itzulitik iragaiten

Nahiz ez urrun izan bozen %49,84ekin, Jean Jacques LAoustaudaudine auzapezak ez lortu lehen itzulitik garaile izaten. Charles Massondo da bigarren %35,98rekin eta abertzaleak hirugarren %14,18rekin. Sorpresa dakarte hauek eta emaitza ona, lehen aldikotz aurkezten zirelarik. Hiru zerrendak mantentzen ahal dira bigarren itzulian.

Lambert kanpo Baigorrin

Aitzina Baigorri garaile Baigorrin. %53a eginik, 15 kontseilari izanen ditu.

Jean-Baptiste Lambert gaur egungo Baigorriko auzapezaren zerrendak %43a egin du eta 4 kontseilari izanen ditu.

Aitzina Baigorri orotariko zerrenda da. Jean Michel Koskarat euskalzalea duela buru, zerrendan badira abertzaleak, baina badira ere abertzaleak ez direnak.

Bruno Carrere abertzalea aitzinean Uztaritzen

Lehen aldia da gertatzen dela Lapurdiko hirian, abertzaleak dituen zerrenda bat lehen agertzen dela bozen lehen itzulian

Bruno Carrererena bozen %38arekin. Bigarren Jean Claude St Jean %28 eta azpimarragarria dena, Dominique Lesbats oraiko auzapeza 3garren heltzen dela, bozen %22arekin. Cecile St Martin ezker ainitzakoa da azken %12,35arekin.

Bruno Carrerek xantza handiak ditu Uztaritzeko auzapezgoa eramaiteko. 4 hautagaiak mantentzen ahal direnez ikusi beharko aliantzak nola egiten diren.

Ziburun Guy Poulou lehen %43,69rekin

Abertzaleak hirugarren %21,9rekin

Ziburu: G. Poulou %43,69, Duhaldeborde %26,7, Aldana %21,9, M. Poulou %8,52

Miarritzen MAx Brisson lehena %23, 36ekin

Max Brisson lehena %23,36ekin, bere atzetik alderdi zentristako Mixel Veunac %17, 44ekin. Hirugarrena, Guy Lafite alderdi sozialista %16, 88ekin eta laugarren Benoit saint-Cricq %10,69ekin.

Hurrunago, etiketarik gabe aurkeztu den Richard Tardits %10,69rekin eta haren atzetik, etiketarik gabe aurkeztu den bigarren zerrenda, Guillaume Barrucq zerrenda burudunak %7,26rekin. Mathieu Accoh-k %5,25ak lortu du eta azkenik eskuin muturreko Franck Perrin-ek %5,05.

Angelun, Claude Olive lehen %44,60arekin

UMPko Claude Olive lehen %44,60arekin

Gaur egungo auzapeza den Jean Espilondo sozialistak %36,45arekin, hirugarren zentroko Jean-Baptiste Mortalena %9,88, Hemen Angeluko Ithurbidek %5,75 eta LCRko Claude Larrieuk %3,33

Donibane Lohizunen Duhart garaile baina Abertzaleak bigarren indarra

Donibane Lohitzunen, Herri Berri zerrenda abertzalea bigarren indarra

Peyucot Duhart Donibane Lohizuneko auzapez atera da lehen iztulitik. Paxkal Lafitten bigarren %25,8 eta hirugarrena, sozialistak, Emile Amaro zerrenda buruarekin %19,3

Maulen bigarren itzulia izanen da

Mixel Etxebest-ek ditu boz gehien jaso, %41,95ekin

Barthelemy Agerre beti auzapez Lukuzen

Barthelemy Agerren zerrendak 11 hautetsietarik 9 arditesi ditu Amikuzeko Lukuze herrian.

Jean Mari Etxegorri oposiziokoak berriz 2 hautetsi.

Barthelemy Agerre Amikuzeko Kontseilari Orokorrak auzapez karguan segituko luke beraz.

Alfontxo Idiart beti auzapez Donibane Garazin

945 bozetarik 611 lortu ditu Alfontxo Idiart eskuindarrak. 15 hautetsietarik 13 ardietsiz.

Xabi Larre hautagai abertzale ekologistak 305 bozekin, 2 hautetsi lortzen ditu.

Herri Elkargorako 5 hautetsiak Alfontxo Idiarten zerrendakoak izango dira

Urruñan, De Corale lehen, baina Aramendik %26,46

Urruñan lau hautagaiak bigarren itzulira berriz pasatzen dira

De Coralek bozen %35,65 jaso du , bigarren Daniel Poulou %27,34 koarekin eta azpimarratzekoa den emaitza Aramendirena menturaz, %26,46 koa jaso baitu. Eta Lassalle : 13,76 %

Hendaian Kotte Ezenarro aitzinean

Hendaia herriko bozen lehen itzuliko emaitzak atera dira.

Kotte Ezenarro sozialista da aitzinean bozen %36,51arekin. Battitt Salaberri bigarren %28,91rekin. Richard Beitiak sortzen du ezuste ttikia, hirugarren baita %12,85ekin. Laugarren Iker Elizalde abertzalea, %12,56ekin. St Martin hautagai komunista delarik azken bozen %9,1arekin.

Lehen hiruek bigarren itzulian mantentzeko aukera dute. Iker Elizaldek duela 6 urteko emaitza hobetu du eta bigarren itzulirako ikusi beharko da zer hautatzen duen. Hurbiletik segitu beharko da ere Richard Beitiak zer egiten duen, Kotte Ezenarrorekin


Izena emateko aukera, gaur

Boleibol taldeak osatzen ari dira eta gaur Kiroldegian egongo dira taldeko arduradunak, 18:00etatik aurrera. Interesatuek bertan eman ahal izango dute izena.


Ruper (Osasuna-Athletic):"Irabaziz gero helburua gertu izango dugu"

Hasierako hamaikakoan sei aldaketa egin ditzake Camachok Athletici aurre egiteko.

Euskarri bikoitzean Puñalen bikotekidea izan daiteke Aiegiko erdilaria, eta gogotsu azaldu da gaur: "Jardunaldi asko egin ditut hasieratik jokatu gabe eta Athleticen aurka ez da egunero jokatzen, lehia handia dago bi taldeon artean eta gogotsu nago. Athletic etxetik kanpo bolada txarrean da, baina aurkaria Osasuna izanik gogo bereziarekin zelairatuko dira hiru puntuen bila, eta norgehiagoka erakargarria bezain zaila izango da. Astelehenean irabaziz gero helburua ziurtatuta izango da gutxi gora bera", adierazi du Osasunako euskarriak.


Urnietako futbol taldeen kronika, martxoaren 12a

Infantilak, kadeteak, jubenilak eta neskak.

URNIETA INFANTILAK 2 EIBARTARRAK 0

Golak: Beñat U.Lizaso, Ion O.Arzelus.

Partida nahasia jokatu zuten Urnietako infantilek. Lehenengo zatiko hamabost minututan, primeran jokatuz, bi gol egin bazituzten ere, handik aurrera, lo hartu zuten bi taldeek eta jokoak txarrera egin zuen nabarmen. Hala ere, garaipen honekin sailkapenaren goialdean jarraitzen dute.

URNIETA KADETEAK 0 BETI GAZTE 1

Igoera faseko bigarren bueltari hasiera kaskarra eman zioten urnietarrek. Lehenengo minutuetan ez ziren fin ibili eta partida erabakiko zuen gola jaso zuten. Lesakarrek, beste munduko ezer erakutsi gabe sailkapeneko azken postura bidali zuten Urnietako taldea.

INTXURRE 0 URNIETA JUBENILAK 4

Golak: Xabier Mateo (2), Ander Paco, Paul.

Ondarrezko zelaian jolasten zirenez pase luzeak ugari izan ziren. Defentsaren huts batean urnietarrak aurreratu ziren, eta 15. minuturako 0-2 zihoazten. Gainera gol bikainak lortu zituzten: boleaz Xabik, gol olinpikoa Paulek, buruz Anderrek... denetarik. Intxurrekoen aukera gabienak zutoinera eta penaltiz kanpora botatako jaurtiketa izan ziren. Ibai atezaina eta defentsa oso ondo aritu ziren.

EUSKALDUNA NESKAK 0 URNIETA NESKAK 3

Golak: Itziar Belver, Maria Esnaola, (bere atean).

Urnietako neskak oso gogor hasi ziren hasieratik, eta ia denbora guztian eraso egiten egon ziren. Momentu batzuetan Andoaineko neskak eta Urnietako neskak pixkat berdinduta egon ziren, partidua Andoaineko ekipoan aurka "derby" modukoa izaten delako. Bentaja oso handia izan zuten, Andoaineko defentsako neska batek bere atean sartu izana. Laburbilduz, Urnietakoak oso ondo jolastu zuten Andoainen izandako partidua.


Estatu Batuek erakustaldia eman dute finalera heltzeko

AEBetako saskibaloi selekzioak Lituania gainditu zuen finalerdietan, nagusitasunez (96-68), eta Serbia edo Frantzia izango du aurkari Munduko Txapelketaren finalean.

Estatu Batuak Munduko Saskibaloi Txapelketaren finalean egongo dira, Madrilen, Lituania nagusitasunez kanporatuta, batez ere bigarren zatian. Lituaniak eutsi zion lehenengo zatian, baina atsedenaldiaren ostean ahuldu egin zen, eta AEBko selekzioa nahieran ibili zen.

Partidaren hasieran berdinduta joan ziren bi taldeak 10era heldu ziren arte. Orduan Pociusek berdinketa apurtu zuen Lituaniaren alde, baina AEBk ez zuen luze itxaron aldea zabaltzeko (21-16).

Mike Kryzwskiren selekzioa 8 puntu goitik joan zen atsedenaldira, eta bigarren zatian guztiz mendean hartu zuen Lituania intentsitate, abiadura eta erritmo handia erakutsita. 10-0eko partzial bati esker, estatubatuarrek aise lortu zuten finalerako txartela, erakustaldia emanez.

FITXA TEKNIKOA

Estatu Batuak: Irving (18), Curry (13), Harden (16), Faried (9), Davis (8) -hasierako bostekoa- Thompson (16), Rose (4), Gay (3), Derozan (-), Plumlee (2), Cousins (7) eta Drummond (-).

Lituania: Juskevicius (12), Seibutis (3), Maciulis (2), Motiejunas (2), Valanciunas (15) -hasierako bostekoa- Pocius (10), Kuzminskas (15), Darjus Lavrinovic (9), Jasaitis (-), Ksistof Lavrinovic (-), Jankunas (-) eta Vasilauskas (-).

Partzialak: 21-16, 22-19, 33-14 eta 20-19.


Azken aukera galduta, berriro Bigarren B Mailan dago Real Union

Irungo taldea jaitsita, euskal ordezkaririk gabe geratu da Bigarren Maila.


Zaballako kartzelan hildako presoak bi dira jadanik

Hildako bigarren presoak 64 urte zituen, eta Bilbokoa zen; preso gipuzkoarraren heriotza ikertu egingo dute

Bi preso zendu dira jadanik Zaballako espetxean (Iruña Oka, Araba). Salhaketa elkarteak jakinarazi duenez, 64 urteko preso bat hil zen orain dela bi aste. Bilbokoa zen, gizonezkoa, eta oso gaixo zegoen. Bost hilabete zeramatzan kartzelako erizaindegian. Txagorritxuko ospitalera eraman zuten, haren osasunak okerrera egin zuelako, eta han hil zen. «Legea aplikatuta, preso horrek kalean behar zuen. Oso gaixo zegoen». Espainiako Espetxe Erakundeetako Idazkaritzak esan du bihotzekoak jota hil zela presoa.

Arabako kartzela berrian izandako beste heriotza baten berri eman zuen Salhaketak herenegun. Igandean aurkitu zuten presoaren gorpua, ziegan; 30 urteko gizonezko gipuzkoar bat zen. Espetxe zaintzako arduradunek iragarri dute ikertu egingo dutela zer gertatu zen.

Bi heriotzak salatzeko, Salhaketak elkarretaratzera deitu du, astelehen eguerdirako. Gasteizen egingo dute protesta, Espainiako Gobernuak duen ordezkaritzaren aurrean. Halako kasu gehiago ez gertatzeko neurriak ere eskatuko dituzte.

Bi heriotza horiek «isiltzea» egotzi die Salhaketak espetxeetako arduradunei. «Orain, ez dituzte ezta jakinarazten ere. Inpunitatea ikaragarria da. Badirudi kezkatuago daudela heriotza horiek ezkutatzeaz, presoen osasun eta bizitza eskubidea bermatzeaz baino. Onartezina da. Berdin gertatuko zen biktimak beste batzuk izan balira?», galdetu du Salhaketak. Gainera, heriotza horiek argitzeko dagoen «ekimen falta» kritikatu du. Epaileei eta fiskalei eskatu die ez inhibitzeko halako kasuetan.

Iazko abenduan hasi ziren presoak Zaballako espetxera eramaten. Salhaketako ordezkariek Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen Batzordean hitz egin zuten orain dela egun batzuk. Salatu zuten Zaballako espetxeko lau modulu itxiak zituztela eta presoak pilatuta zeudela. «Horrek ezinbestean dakar presoenganako arreta falta, eta, ezinbestean, halako heriotzak gertatzen dira». Funtzionario faltaz ere ohartarazi zuen Salhaketak.

Agerraldi publiko bat ere egin zuten orain dela hilabete, hori guztia salatzeko. Elkarteko bozeramaile Cesar Manzanosek honela definitu zuen kartzelaren egoera: «Isilean, lehen gradua ezarri dute. Moduluak bakartze espetxeak dira, eta presoak apenas ateratzen diren handik». Emakumeen moduluaren egoera kaskarra ere salatu zuen. Azaldu zuen egoera Langraizkoa baino okerragoa zela.

Aurten, hiru gutxienez badira Euskal Herriko espetxeetan hildako presoak. Zaballan zendutako presoez gain, martxoaren 14an beste preso baten gorpua aurkitu zuten Basauriko kartzelan (Bizkaia); 40 urte zituen, eta emakumezkoa zen. Bederatzi urte zeramatzan espetxean. Gutxi falta zitzaion zigorra betetzeko.

Amaiurren eskaria

Igandean hilda azaldutako preso gipuzkoarraren berri izan ondoren, Amaiurrek galdera bat egin zuen herenegun Espainiako Kongresuan; Justizia eta Barne ministroei galdetu die ikerketaren bat hasiko ote duten gertatukoa argitzeko, eta ea zein neurri hartuko dituzten halako heriotzak eragozteko; kartzelen eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku noiz geratuko den ere galdetu die.


Rokodromoen lehiaketa esleitu gabe geratu da berriro

Zerbitzuak mugarik gabe itxita jarraituko du.

Rokodromoen lehiaketa esleitu gabe geratuko da berriro, Gasteizko Udaleko Kontratazio Mahaiak gaur ziurtatu baitu aurkeztutako enpresa bakarrak atzera ere ez dituela bete teknikoen agirian ezarritako baldintzak: "horrenbestez, Kontratazio Mahaiak lehiaketa esleitu gabe utzi beste aukerarik ez du". Hortaz, Udalak zerbitzua mugarik gabe itxita eduki beharko du.

Kultura, Hezkuntza eta Kirol zinegotzi Estibaliz Cantok azaldu duenez, baldintza-agiria aurrekoen antzekoa zen, orduen kopurua handituta, baita orduko prezioa ere, 19,85 eurotik 22,97 eurora igo baitzen. Gainera, Cantoren hitzetan, enpresak orduen kopurua handitu nahi izatean datza arazoa. "Ez da lan arazo bat; enpresak apropos handitu nahi du orduen kopurua sailak ezarritakoaren aldean, eta sailak interes orokorra zaindu behar du".

Bitartean, Udalak publizitaterik gabeko prozedura negoziatua idatziko du, enpresei deitu ahal izateko. Errekurtsoa ebatzi bezain laster argitaratuko du hori.


Mungiako emakumearen hilketa salatzeko, elkarretaratzea


Zorra barkatu diote

Bizkaiko Aldundiak 5,2 milioi emango dizkio Bilbo Basketi, horietatik 3,7 klubak Ogasunarekin duen zorra kitatzeko

Uxue Bilbo Basketek aurki ez du zorrik izango Bizkaiko Aldundiko Ogasunarekin. Ez du ordainduko. Barkatu egingo diote. Bizkaiko Aldundiak jarriko du Bilboko saskibaloi klubak Ogasunari zor dion dirua: 3,7 milioi euro. Bilbo Basketek ez du diru hori jasoko. Aldundiak 5,2 milioi euroko diru laguntza emango dio, eta kopuru horretatik kenduko du klubak Ogasunari zor diona. Bilbo Basketek, beraz, 1,5 milioi euro jasoko du: milioi bat hil honetan eta beste milioi erdia abuztuan. Hori izango da 2016 urtera arte aldundiak emango dion diru laguntza.

Bizkaiko Aldundiak atzo eman zuen neurriaren berri, Jose Luis Bilbao ahaldun nagusiaren ahotik. «Uler dezaket eztabaida sor dezakeela garai zailetan dirua egotea kirol profesionalerako eta ez beste gauza batzuetarako», aitortu zuen agerraldia hasi eta berehala. Ahaldun nagusiak badaki neurriak hautsak harrotuko dituela, are gehiago aldundiak aurtengo aurrekontuetan 123 milioi euroko murrizketak iragarri dituela kontuan hartuta —PSE-EEk eta Bilduk salatu egin dute neurria—. Horregatik azpimarratu zuen Bilboko taldea «desager ez dadin» hartutako neurria dela.

Beste bi arrazoi ere aipatu zituen. Bata, Bilbo Basket Bizkaiaren irudia sustatzeko tresna dela. Eta, bestea, Bilbo Basket desagertuz gero NBArekin lotura duten bi hitzarmen bertan behera gera zitezkeela. Bilbo Basketek eta Filadelfia Sixers NBAko taldeak urriaren 6an BECen jokatuko duten partida da kolokan zegoen bi hitzarmenetako bat. Bestea, berriz, datorren urtean Espainiako Saskibaloi Federazioak antolatuko duen Munduko Txapelketarekin du harremana. Izan ere, litekeena da AEBetako selekzioak Bilbo egoitza duen ligaxkan aritzea, eta, beraz, partida bat baino gehiago jokatzea Bilbon. «Horrek guztiak eramaten gaitu Bilbo Basket bizirik mantentzera. Desagertuko balitz, ez litzateke NBAko partidarik egongo, eta zaila litzateke gero Munduko Txapelketan AEBetako selekzioa ekartzea».

Realaren aurrekaria

Bilbaok argi utzi nahi izan zuen behin diru laguntza hori emanda aldundiak eta Bilbo Basketek ez dutela «inolako loturarik» izango, eta orain klubeko agintariek «bideragarritasun plan bat» egin beharko dutela, aldundiaren laguntzarik ez dutela izango kontuan hartuta. Ahaldun nagusiak ezetz erantzun zuen emandako diruak aldundiaren aurrekontuan eraginik izango ote duen galdetuta. 2012ko aurrekontuan sobratutako dirutik hartuko dutela jakinarazi zuen. Hemeretzi milioi euro sobratu ziren, Bilbaok azaldu zuenez.

Ez da aldundi batek kirol talde profesional bati zorra barkatzen dion lehen aldia. 2009an, Gipuzkoako Aldundiak bertako Ogasunak Realari jarritako 6,4 milioi euroko zigorra barkatu zion, eta beste sei miloi euro gehiago eman.


87tik bat, Garikoitz Etxeberria

‘18/98 auziko’ azkeneko operazioa dela-eta, Berria.info-k argitaratu du erakunde politikoetan eta sozialetan zebiltzan 85 lagun atxilotu dituela (edo atxilotzeko agindua eman duela) aurten Espainiak, eta bi atzeman dituela Frantziak. 87 denera.

Garikoitz Etxeberria ‘Kafe’ da 87 haietako bat. Otsailean atxilotu zuen Ertzaintzak, Bilbon, ‘Haika-Segi auzian’.


Ibon del Olmo: “Askok uste dute epaile lana bakarkako zerbait dela, baina talde batua gara”

Bost urte daramatza futbol-epaile lanetan. Denboraldi bakoitzeko koska bat igo du eta Maila Gorenean aritu da aurten. Epaileek euren artean duten elkartasuna azpimarratu gura izan du. Ez daude bakarrik. Harreman estua dute, elkar babesten saiatzen dira eta hurkoaren lorpenak ospatzen dituzte.

Zure lagunek galdetu dizute inoiz: zergatik epaile?

Lagunak harritu egin ziren. Ez nuen futbolean jokatzen eta, bat-batean, epaile! Ez nuke asmatuko arrazoitzen zergatik hasi nintzen. Bizitzako une batean pentsatu nuen: eta hau balitz benetan ondo egiten dudana?

Beraz, ez zen zaletasuna piztu zizun txispa konkreturik izan?

Hasteko, ez. Baina, ondoren, izan zen txispa bat egunetik egunera epaile hobea izatera eraman ninduena. Eta txispa hori ezagutu nituen lankideak izan ziren, gaur egun oso lagun onak ditudanak. Partidu konplikatu bat duzunean animatu egiten zaituzte, eta partiduetara joaten dira. Eta, beharbada, atsedenaldian deitu egingo dizute gomendioak emateko. Gure artean hartu-eman oso ona dugu. Askok uste dute bakarkako zerbait dela, baina ez da horrela, talde batu bat gara. Baten bat partidu garrantzitsuren baten atarian badago, elkarregaz bazkaltzen joaten gara, eta une horiekin jokalariek beste gozatzen dugu.

Hartu-eman estua duzue.

Bai. Guk ere gure whatsApp taldetxoak ditugu. Jokalariek eurenetan gu kritikatuko gaituzten moduan, guk ere berdina egin dezakegu: ‘kontuz jokalari honegaz’ edo ‘partidu honetan zein jokalari zaindu behar dut?’.

Zein da epaitu duzun partidurik inportanteena?

Marrazain lanetan ibili nintzen bat dut gogoan. Jaitsiera postua zegoen jokoan. Tentsioa nabari zen giroan eta harmailetan.

Eta deskuidurik txikienean lehertu daitekeen presio-eltze hori zelan kudeatzen da?

Bi aukera daude. Edo dena adieraztea, orain falta txikia dena hurrengoan larriagoa bihurtu ez dadin, edo jokatzen gehiago uztea. Ni gehiago naiz jokoa moztekoa. Jokalariekin komunikatzen jakitea ere garrantzitsua da, broma txikiak ere egin daitezke, beti ere neurri bateraino.

Gaitza da distentsioaren eta irmotasunaren arteko oreka aurkitzea?

Inpartziala izan behar duzu alderdi guztietan. Hau da, jokalari bati bromatxoa egiten badiozu eta beste taldekoren batek ikusten badu, txarto pentsatu dezake. Azken batean, oreka hori mantentzea dohain bat da. Epailerik onenak komunikatzaile trebeak dira. Jokalaria lasai mantentzeko abilidadea dute.

Zu zelakoa zara futbol-zelaian?

Modu onean esanda, badakit kritikak onartzen. Beste kontu bat da modu iraingarrian datozenean. Neurriak hartu behar dira. Ez norberagatik bakarrik, baita jarrera horiek zaleengana zabaldu daitezkeelako ere.

Epaileenganako irainak ohikoak dira? Zaleengatik diot.

Egia esan, zaleen partetik irain gehiago entzuten dira. Jokalariak badaki zigorra izan dezakeela: txartel horia zein gorria. Baina zaleen aldetik ez dugu zereginik, aktan jasotzeaz besterik. Sarritan gehiegi grinatzen dira. Edo onartzen duzu edo epaile lana uzten duzu. Hau guztia errotik erauzi beharko litzakeela uste dut. Ez dago nire esku.

Federazioaren esku dago. Zer tan hobetu dezake?

Hainbeste gauza dira… Zigor gogorrak, diziplina-zigorrak klubeko kidea bada, presentzia poliziala… Baina federazioarentzat hori guztia zaintzea oso zaila da. Ezinezkoa, kasik.

Klubak ere hor daude. Badute euren erantzukizuna.

Klubak, sarritan, euren artean babesten dira. Beraz… gu ere gure artean babesten garela esan beharra dago, denak.

Irainak eta errespetu falta areagotu egiten dira oinarrizko futbolean umeen gurasoekin?

Umeen partiduetan, futbol 7an, ez da arazorik egoten normalean. Gurasoak adeitsuak izaten dira. Kadete eta gazte mailetan, aldiz, desberdina da. Euren semeek aukeraren bat huts eginda frustratu egin direlako edo batek dakit zergatik, ikaragarri berotzen dira epaileekin.

Inoiz zure segurtasuna arriskuan sentitu duzu?

Zorionez, ez. Partidu oso zailak izan ditut, eta denetan ez nuen asmatuko, baina zortea izan dut. Inoiz delegatua nigaz etorri da futbol-zelaitik irteterako orduan, badaezpada. Hori eskertzekoa da. Eta inoiz entrenatzaileren bategaz arazoren bat izan dut, baina besterik ez. Gogoan dut behin lankide bati hortz bat apurtu ziotela.

Epaile izateko gainditu beharreko probak gogorrak dira?

Jokalariak bezain gogor entrenatzen naiz, astean birritan. Asko entrenatu eta ikasten dut, ahalik eta epaile onena izateko. Epaile izateko azterketa bera ez da zaila, eramangarria da. Baina gora egiteko eta nagusien mailetan aritu ahal izateko proba fisikoak gogorrak dira. Oso ondo prestatuta egon beharra dago. Maila Gorenetik aurrera egiten dizkiguten probak Lehenengo Mailako epaileenen berdinak dira.

Baduzu erreferenterik?

Aitor Villatek —Lehen Mailako laguntzailea— adi jarraitzen gaitu. Gure partiduak ikusi eta gomendioak ematen dizkigu. Ricardo de Burgos Bengoetxea eta Iñaki Vicandi Garrido dira beste erreferente bi. Lehenengo Mailako epaileak dira eta etengabeko hartu-emanetan gaude eurekin. Gure zaintzaileak dira.

Lehenengo Mailara heltzea duzu amets?

Zaila da, adinagatik. Arauen arabera, adin jakin batera heldu baino lehenago lortu behar da. Gainera, epaileen artean maila handia dago. Nire ametsa Hirugarren Mailara heltzea da. Lepo beteta dagoen zelaian arbitratzeak motibatzen nau. Erantzukizun handia izanagatik, gehien horrexek motibatzen gaitu. Nik hau dena afizioagatik egiten dut.


'Line Walker 2' txinatar pelikulako lantaldeak Iruñean filmatuko du martxoaren 17an

Hiriaren erdiguneko hainbat kale itxiko dituzte, eta ekoiztetxeak 900 pertsona kontratatuko ditu.

‘Line Walker 2’ akziozko txinatar pelikulako lantaldeak Iruñeko hirigunean filmatuko du igandean, martxoak 17. Aurreikusitakoaren arabera, entzierro bat filmatuko dute, eta, zezenak eta korrikalariak ez ezik, autoak eta akziozko eszenak izango dira protagonistak bertan.

400 pertsonak osatzen dute pelikulako lantalde tekniko eta artistikoa, eta ekoiztetxeak bertoko 900 bat pertsona kontratatu dituzte: korrikalariak, unaiak, espezialistak, estrak, ekoizpeneko edo lokalizazioetarako laguntzaileak eta hainbat ataletako (jantzitegia, makillajea, zaintza…) bestelako langileak.

Santo Domingoko aldapa, Merkatuko kalea, Estafeta kalea, Xabier kalea, Udaletxeko plaza eta Mercaderes kalea hartzen dituen eremuan, txandaka pasaraziko dituzte ibilgailu eta oinezkoak egun osoan, Iruñeko Udalak, Navarrra Film Commisionek eta Babieka Films ekoiztetxeak ohar batean aurreratu dutenez.

‘Line Walker’ sagako lehen pelikula 2016koa da, eta Asian ekoitzitako filmen artean inoiz gehien diru bildu dutenetan hirugarrena da, 90 milioi euro bildu baititu guztira.

2018an hasi ziren Nafarroan filmatzen, sanferminetan. 2019ko martxoan Tafallan egon dira, sei egunez, eta hilaren 17an hiriburuan jarraituko dute.


Indarrez eraman dute kartzelara

Gernikako merkatuan zela, gertukoenen besoetatik aterata eraman dute ertzainek Jone Amezaga Zaballako espetxera

Atzo atxilotu zuen Ertzaintzak Jone Amezaga, Merkatu plazan, familiarekin eta hurbilekoekin zela. Azoka eguna zen Gernika-Lumon, eta jendez beteriko gunera joan ziren ertzainak Amezagaren bila. Kaleko jantzitako zenbait polizia hurbildu ziren lehenengo, eta Amezaga besarkatzen zegoen jende multzoaren aurka egin zuten. Bilduta zeudenak indarrez ateratzen hasi zirenean, tentsio uneak izan ziren. Amezagarengana heltzeko zailtasunak izan zituzten kaleko jantzitako ertzainek, eta uniformez jantzitako dozena bat ertzain ere sartu ziren plazara, jendeari oldartuz.

Handik minutu batzuetara eraman zuten gaztea, bultzada, kolpe eta oihu artean, airean hartuta. Urtebete eta erdirako sartu zuten kartzelara, pankarta bati eusteko makila batean zegoen zelo zati batek haren hatz marka zuela-eta. Zaballako presondegian sartu zuten atzo.

«Itzela izan da», zioen edadeko andre batek, giroa baretu ostean. «Halako leku batera etortzea neska gazte bat atxilotzera, nik neuk itsusi ikusten dut. Gainera, ez du holakorik merezi». Ikara gorputzean zuten atxiloketa unean ondoan zeuden postuetako andreek: «Ikara gainean daukat oraindik». Ondoan zeukan beste emakume bat barazkiak bere lekuan jartzen laguntzen ari zitzaion: «Beste modu batera egin zezaketen, ez horrela. Jakinez gero hemen dagoela, itxaron. Beraiek [poliziak] asko izan dira, eta binaka edo hirunaka banatuta zaindu ahal izan dute plaza».

«Hemen ezin daiteke holakorik egin—zioen beste andre batek—, ez da lekua, mahaiak ere apurtu dituzte. Oso gaizki dago, modu baketsuan atxilotzea bazeukaten».

Apurtutako postu baten aurrean zegoen edadeko beste andre batek salmahaiak babesten jardun zuela kontatu zuen: «Sakaka ibili gara; beraiek harantz sakatzen gintuzten, guk honantz». Ertzainen jokabideari buruz ere hitz egin zuen: «Ez dago eskubiderik. Neska bat horrela eramatea, ez dakit zenbat polizia etorri diren ere, hogeitaka».

Aurreko postuko mutilaren iritziz ere, ertzainen moduak ez ziren egokiak izan. «Kaleko jantzitako ertzainek Jone ezin izan dute eraman, eta orduan beltzak agertu dira, eta kolpeka hasi». Alde bakoitzak bere errua izango duela zioen beste andre batek. «Baina holakorik ezin daiteke egin merkatu plaza batean».

Zaurituak

Bultzakaden eta kolpeen artean, 95 urteko andre bat zauritu zuten ertzainek; beso bat apurtuta dauka, eta hankan eta eskuetan ere zauriak ditu. Haren familiak Ertzaintzaren kontrako salaketa jartzeko asmoa du. Azokan saltzen zegoen beste emakume bat ere jo zuen Ertzaintzak, eta saihetsa apurtuta dauka.

Atzoko oldarraldian ertzainek borra luzagarriak erabili zituztela salatu dute Jone Libre plataformakoek, besteak beste. Iluntzean, jendetza bildu zen ertzainek erabilitako indarkeria eta Amezaga atxilotu izana gaitzesteko. Mila bat lagunek manifestazioa egin zuten Gernikan.


Harribitxiak

Testua: Joseba Butron, irakaslea

Gure Lurra miraria da unibertsoaren handitasunean. Milaka konstelazio eta izar-sistema daude, milioika izar eta eguzki eta milaka milioi planeta. Baina, dakigunetik, gurea da bizitza daukan bakarra. Harribitxi bat kosmosean, kristalezko bihotz bat. Eta Lurrean pertsonak, elkarrekin komunikatzen, pentsamenduak eta bizitzako gorabeherak kontatzen, sentimenduak adierazten… hizkuntza askoren bidez. Zenbat, baina? Ba, gure munduan 5.000 hizkuntza inguru daude, 16 familiakoak. Zehatz esanda, 16 familia eta bat gehiago: 17. Eta Europan? Ba, ez da oso aberatsa: 3 familiako 54 hizkuntza. Europako hizkuntz familiarik handiena indoeuroparra da. Orain 5.000 urte inguru zabaldu zen eta orduko hizkuntza guztiak aurretik eroan zituen. Guztiak? Ez horixe. Euskara ez zen desagertu. Horregatik da harribitxia. Izan ere, munduko hizkuntzak sailkatzen direnean, euskara da 17. familia: familia, adarra eta hizkuntza da aldi berean. Eguzki bat da hizkuntzen kosmosean, sistema oso bat, izar bat diz-diz. Horregatik, euskaraz egiten dugunean geu ere harribitxiak gara, eskuetan duzun AIKOR honen moduan. Munduaren handitasunean koloretako harribitxi distiratsuak gara euskaldunok.


Itzubaltzetako Segik hainbat gertaera salatu ditu

"Batzuek bake prozesuan sarturik gaudela dioten" bitartean gertaerek bestelako errealitatea margotzen dutela salatu du Itzubaltzeta / Erromoko Segi gazte erakundeak. Gazte taldeak deitoratu dituen gertakariak dira "Kotto" preso politikoa "eraila" izatea; "Erailketa" hori salatzeko burututako Donostiako mobilizazioetan, hiru gazte atxilotu zituztela eta haietako bi (Igor Alvarez eta Aitor Larreta) kartzelara igaro zirela, hirugarrena (Maddi Fernandez), berriz, kalean dela 3.000 euroko fidantza ordainduta; Oier Oa gazte donostiarraren kontra Espainiak ezarritako euro-agindua Pabeko Apelazio Auzitegiak onartu izana, Segiko kidea dela arbuiatuz; eta, azkenik, Arnaldo Otegi (irudian) ezker abertzaleko kidearen kontrako urtebeteko espetxe zigorra "Errege espainiarra iraintzeagatik". Horren aurrean, Segik "bakea" eta "terrorismoa" norenak diren galdetzen du. Bestalde, Segik jakinarazi duenez, Altzugurenen heriotza dela eta iragan diren ostiral eta larunbatean, hurrenez hurren, 40 eta 100 bat pertsona batu ziren Itzubaltzeta / Erromon, "gobernu arrotzek aurrera daramaten dispertsio politika salatzeko asmoz". Larunbateko manifestazioa Branka Eguneko ekitaldien artean antolatu zen.


Realak De la Bella berreskuratu du, ezker hegala sendotzeko

Orain arte, Realak Olinpiakosi utzita zebilen De la Bella; klub gipuzkoarrak, baina, kontratu hori deuseztatu du, eta jokalariak 2019ra arte jarraituko du Donostian.

Alberto de la Bella Realera bueltatu da. Realak eta Olinpiakosek deuseztu dute jokalaria Greziako klubean lagata zuen kontratua, eta talde txuri-urdinak beste kontratu bat hitzartu du atzelariarekin: 2019ra artekoa da. Beraz, bi urtez izango da Donostian.

Urtebete eman du utzita De la Bellak Olinpiakosen. Hala, Yuri Berchicheren hutsunea beteko du orain; izan ere, Berchiche PSGk fitxatu du uda honetan.

Atzealdeko ezker hegala ondo Beteta du Realak fitxaketa honekin; alde batetik, De la Bella du, esperientzia handiko jokalaria bera (31 urte ditu); beste aldetik, Kevin Rodrigues gaztea ere badu Eusebiok bere esanetara. Dena izango da beharrezkoa; ez dago ahazterik Realak Liga, Kopa eta Europa Liga izango dituela denboraldi honetan.

Zazpi denboraldi Realean

Alberto de la Bella 2009ko udan iritsi zen lehen aldiz Realera; garai hartan, talde txuri urdina Bigarren Mailan zegoen. Zazpi urte eman zituen Donostian, 2016ra arte. 192 partida oficial jokatu zituen, eta sei gol sartu.

Gaur bertan joango da De la Bella Ermelora, Holandara; bertan daude Realeko jokalariak, denboraldi-aurrea prestatzea xede.


Montserrat Triana Martinezek Nafarroako Parlamentuarekin kontratua du

Nafarroako Parlamentua teknikoki artatzeko kontratu bat du Montserrat Triana Martinez ingeniariak. Triana Martinez espetxean dago Isabel Carrascoren hilketagatik.

Montserrat Triana Martinez ingeniaria Isabel Carrasco Leongo Diputazioko presidentearen hilketagatik espetxean dago. Nafarroako Parlamentua teknikoki artatzeko kontratu bat du Triana Martinezek.

Parlamentuko iturriek azaldu dutenez, kontratazioa iaz onartu zuten. Telekomunikazio ingeniariak txosten bat aurkeztu behar zuen erakundeko ikus-entzunezko sistema berritzeko. Era berean, baldintzak, esleipena eta lanen zuzendaritza onartu zituen Ganberak.

Martinezen lanak 10.200 euroko kostua izan behar zuen. Hala ere, orain arte 5.545 euro kobratu ditu soilik, txostena aurkezteagatik.

Kontratuaren hiru zati egiteke

Sinatu zuen kontratuko beste hiru zatiak egiteke ditu oraindik; izan ere, ikus-entzunezko sistema berritzeko lanak ez zituzten hasi, 461.000 euroko kostua zutelako.

Ingeniariak ikerketa berri bat egiteko aukera aztertu zuen Parlamentuko Mahaiak iragan astean, asteazkenean. Horretarako 3.500 euro bideratu behar zituzten. Parlamentuko ikus-entzunezko sistemaren zati bat berritzea adostu zuten.

Hala eta guztiz ere, beste azterketa egin beharra ez zuten ulertu Mahaiko kide batzuek, txosten bat eginda zegoelako. Ondorioz, ez zuten erabakirik hartu.

Ekimena bertan behera gera daiteke orain, Montserrat Triana Martinezen egoera ikusita eta legealdia bukatzeko urtebete geratzen dela kontuan hartuta.


Trini Fox eta Sermond’s taldeek kontzertuak eskainiko dituzte bihar, Orkatzen

Azpeitiko eta Azkoitiko Trini Fox taldeak eta Elorrioko Sermond’s laukoteak zuzenekoak eskainiko dituzte bihar, ostirala, Orkatzen. Trini Foxek kaleratu berri duen Letaginakdiskoaren abestiak eskainiko dizkie bertaratzen direnei. Elorrioko taldeak, berriz, punk rock doinuak nagusi dituen Sermond’s lana taularatuko du. 23:00etan hasiko dira kontzertuak.


Florida kalean, bi norabide

Udalak egunotan hastekoak ditu obrak Florida kalean, eta laister bi norabide izango ditu, lehen bat zuen lekuan; alegia, Floridatik datorrenak Gartzia Goldaraz auzoraino sartu ahal izango du, eta horrela, Gartzia Goldarazetik Zinkoeneako errotondara sartzeko aukera izango du hemendik aurrera. Obra horiek egiten astebete inguru pasako dute.


Guraizeak hegoentzat

Aurreikuspenen aurka, aurten ez da Perfopoesia jaialdirik izango Sevillan. Aurreko lau aldietan arrakasta handia izan badu ere, antolatzaileek salatu dute udalak «engainatu» eta «ito» egin dituela.

Polipoesiaz aritu ginen joan den igandean, eta Perfopoesiaz jardungo dugu gaurkoan. Etiketa bitxiak dira biak ala biak; alabaina, zein da bien arteko aldea? Funtsean, diziplina biak oinarritzen dira poesiaren ahozkotasunean, baina horietako bakoitzak arlo banatan jarria du azentua: polipoesiak soinuan, eta perfopoesiak eszenaratzean. Azken horren berri izan genuen Hitzen Uberan atarian, iaz, Perfopoesia. Perfo... zer? izeneko artikulu mamitsuan.

Saia gintezke definizio bat emanez Perfopoesia zedarritzen, baina zaila da airez osatua den kontzeptua lurrera ekartzea. Edonola, Guillem Carreras saiatu egin zen, honako esaldi hau idatziz Perfopoesia eres tú artikuluan: «Performancea eta Poesia elkarrekin zurrutera joan, eta txoko batean alberdanian arituko balira, horren emaitza litzateke Perfopoesia». Dena den, oraindik lurreratu ez bagara, Antonio Garcia Villaran perfopoetaren definizioak pisu apur bat emango digu, beharbada: «Poema idatzia eszenaratzea [...] hura eramatea paperetik edo pantailatik kanpo, egilearen ustez egokienak diren baliabideak erabiliz».

Kontuak kontu, aurten bete dira bost urte Perfopoesia. Sevillako Nazioarteko Poesia Jaialdia sortu zenetik. Garcia Villaran, Cangrejo Pistolero artista-izenez ere ezaguna, hasia zen ordurako spoken word errezitaldiak antolatzen eta haietan parte hartzen. 2005ean, El Cangrejo Pistolero argitaletxea sortu zuen Nuria Mezquita (artista-izenez, Dalton Trompet) poetarekin batera. Liburu ilustratuak editatzen hasi ziren, eta haien liburu aurkezpenetan nabari zen halako estilo berezi bat, gerora Las Noches del Cangrejo emanaldietan gauzatu zena. Errezitaldi bitxi haien inguruan talde sendo bat hasi zen saretzen; gorago begiratu, eta ikusi zuten hurrengo urratsa poesia jaialdi bat antolatzea zela. Izan ere, Sevillan (Espainia) sekula ez zen halakorik izan.

Hala, 2008an, desfile berezi bat eginez atera zuten poesia kalera, eta, bide batez, hasiera eman zioten jaialdi berriari. Horretarako, hiru garabi mugikor baliatu zituzten; garabien goialdean poeta bana zihoan, airean, poemak goraki errezitatuz eta esku-orriak aireratuz sevillar txundituen artean. Nazioarteko jaialdia izaki, urrunetik heldutako talde batek eman zion hasiera: Pluscuamperfectos, borroka libreko maskarak jantzita errezitatzen duen poeta talde mexikarra. Hurrengo aldietan ere, Cabalgata Perfopoética delakoak jarraipena izan du, eta galdu ezinezko ekitaldi bihurtu da poesiazale askorentzat.

Praktikaren ostean, teoria

2011. urtera arte, urtero antolatu eta egin dute Perfopoesia jaialdia Sevillan. Hiriko eta Andaluziako antzez-poetei oholtza eta bide emateaz gain, Leopoldo Maria Panero, Gracia Iglesias, Andres Neuman, Christina Rosenvinge eta Yolanda Castaño bezalako artisten parte hartzea izan dute. Urtez urte, haziz joan da jaialdiaren eragina, eta horren adierazle da 2011ko egitaraua: errezitaldiak dozenaka, liburu aurkezpenak, autoedizio tailerrak, omenaldiak, hitzaldiak, mahai-inguruak, haurrentzako emanaldiak... Antolatzaileen esanetan, 4.000 lagun inguru bildu zituen azken jaialdiak, sei egunetan. Horrez gain, jakina, badira zifretan neur ez daitezkeen lorpenak ere: ahozkotasunaren ikusgarritasuna, artea kalean libreki lantzea, irakurzaletasuna sustatzea, kulturari buruz gogoeta egitea...

Sevillako Udalak, egoera sozio-ekonomiko zaila aipatuz, honako proposamen hau egin zien antolatzaileei: jaialdia urtero egin ordez, biurteko bihurtzea. Hori bai, hurrengo aldian aurrekontu «ia bikoitza» emango zutela agindu zieten, jaialdiari «bestelako dimentsio bat» emate aldera —handiagoa, ustez—. Antolatzaileek proposamena sinistu eta onartu egin zuten, hala jaialdiaren etorkizuna ziurtatzen zutelakoan. «Uste genuen, azkenean, hurbiltzen ari ginela gure helburura. Hots, poesia jaialdi handi bat izango genuela hirian», dio Garcia Villaranek. Baina usteak ustel, beste behin ere: bi urteak igarota, 18.000 euroko aurrekontua eskaini die udalak—aurrekoa 60.000 euro ingurukoa izan zen—. Neurri berrietara egokitzen saiatu badira ere, azkenean, aurten jaialdirik ez egitea erabaki dute antolatzaileek.

«Ez gaude prest jaialdiaren ordez poesia ziklo txiki bat egiteko. Izan ere, aurrekontu horrekin besterik ezingo genuke egin. Horretarako, nahiago dugu ez egin». Dagoeneko iragarri dute indarrak biltzen ari direla, 2014an jaialdia hirira itzul dadin. Argi mintzo da Garcia: «Jakina, ez dugu horrelako zerbait galtzerik nahi. Uste dut ez dela diru kontua, ze, azken finean, behar dugun kopurua huskeria da haientzat; kontua da ez zaiela interesatzen, jendaurrean Sevillako poetez ahoa bete arren. Jaialdia desagertuko balitz, tristea litzateke, noski, baina bereziki adimen gutxikoa, beren aldetik».

El Cangrejo Pistolero argitaletxeak iaz eman zuen argitara lehen saiakera liburua: Perfopoesía. Sobre la poesía escénica y sus redes. (Perfopoesia. Antzez-poesia eta bere sareei buruz). Liburu horretan, bederatzi egilek —tartean Garcia, Mezquita, Iglesias eta Castaño— gogoeta egiten dute antzez-poesiari buruz. Nolabait, praktikatik eratorritako teoria saiakera da, nolabaiteko oinarria, lurra ematen diona perfopoesiari. Nolanahi ere, ikusteko dago zein den indartsuago: guraizeen ahoak, edo hegoen lumak.


Mus Txapelketako lau partida, gaur

Elur Txoriko Mus Txapelketa aurrera doa eta gaur lau partida jokatuko dituzte: J. Manuel-Ion/Iñaki-Diego; Xabier-Jokin/Kixko-Joshan; Mikel-Olazar/Carlos-Txarli; eta Angel-Txemari/Iturriza-Esnal. Pako eta Juambak deskantsua dute.


Mate operazioko atxilotuak: 'Presoak ez dira abokaturik gabe geratuko'

Joan den astean Guardia Zibilak egindako ‘Mate’ operazioaren helburua ETAko presoak “isolatzea” eta “inolako babesik gabe uztea” dela adierazi dute.

Joan den astean Guardia Zibilak egindako ‘Mate’ operazioaren helburua ETAko presoak “isolatzea” eta “inolako babesik gabe uztea” dela adierazi dute atxilotu eta aske utzitako 12 abokatuek agerraldi batean.

“Oztopo eta traben gainetik”, hala ere, presoek “defentsa” izaten jarraituko dutela nabarmendu dute.

Bizkaiko Abokatuen egoitzan eman dute prentsaurrekoa hamabi atxilotuek:Alfonso Zenon, Amaia Izko, Arantza Aparicio, Ainhoa Baglietto, Onintza Ostolaza, Jaione Karrera, Atxarte Salvador, Haizea Zilueaga, Eukene Jauregi, Kepa Mancisidor, Aiert Larrarte eta Ane Ituiño izan dira aipatu agerraldian.

‘Mate’ operazioa irregulartasunez beteta egon dela salatu dute eta operazioa ez zela “inola ere” juridikoa izan, “politikoa baizik”, gaineratu dute. Helburu bakarra, euren ustez, “presoak babesik gabe uztea”. “Barne ministroak berak onartu zuen, defentsa gabe utzi zituztela esan zuenean”.

“Gure konpromisoa, baina, kontrakoa da. Presoak ez dira abokaturik gabe geratuko”, adierazi du Kepa Mancisidorrek.

Gogoratu dutenez, epaileak euren kontra hainbat neurri hartu ditu, esaterako, euren bezeroak kartzelan bisitatzeko debekua edota kontu-korronteen blokeoa.

Helegiteak aurkeztu dituzte dagoeneko, epaileak hartutako neurri horien aurka


Gaur hasiko da Donostiako hipodromoko lasterketa sasoia ate irekien egunean

2008ko lasterketa baten irudia. (Argazkia: Raul Perez)Donostiako hipodromoaren udako lasterketa sasoia gaur bertan hasiko da. Nahi duenak ikusi ahal izango du lehia bertatik bertara Zubietan, izan ere gaur sartzeko txartela ez baita ordaindu behar. Denboraldiko lehen zaldi lasterketan hiru urtetik gorako zaldi eta behorrek parte hartu ahal izango dute, beti ere aurten 12.000 eurotik gorako saririk irabazi ez badute.

Denboraldiko lehen lasterketa gaur izango da, eta irailaren 9an izango da azkena; hain zuzen ere, Donostia Sari Nagusia jokatuko da egun horretan. Bien bitartean, asteleheneroko eta beste hainbat egunetako hitzorduek osatuko dute denboraldiko programa.


Andy Criere: 'Oso pozik txapelketa ederra irabazita'

Andy Criere hendaiarrak irabazi du Santoñan Siroko zirkuituko aurreneko proba.

Andy Criere hendaiarrak irabazi du Santoñan Siroko zirkuituko aurreneko proba. 'Hiru Erregeen Mahaia'n esna digu 'oso pozik' dagoela txapelketa ederra irabazita.


Ezker abertzaleak PSEri, EAJri eta PPri alarma sortzea egotzi die

Gipuzkoako 34 herritan atez ateko sistema ezartzeko Bilduren erabakia txalotu du ezker abertzaleak eta PSEri, EAJri eta PPri "mezu apokaliptkoak" bidaltzea leporatu die.

Hondakinak jasotzeko atez ateko sistemaren inguruan "mezu apokaliptikoak" esatea leporatu die ezker abertzaleak PSEri, EAJri eta PPri, gipuzkoarren artean "alarma" sortzeko asmoarekin.

Idoia Aiastui eta Iñigo Balda ezker abertzaleko ordezkariak Donostian prentsaurrekoa eman dute eta Gipuzkoako 34 herritan atez ateko sistema ezartzeko Bilduren erabaki txalotu dute.

Nola esan dezake atez ateko sistema garestia dela, 500 milioi euro baino gehiagoko erraustegi bat jarri nahi zutenean?, esan dute.

Euren ustez, "inposizioaren eta bazterketaren alde egin dutenek" orain herri galdeketak eskatzea ez da bidezkoa. "Abiadura Handiko Trena pasatzen den herrietan ere egin zituzten galdeketak beraiek ezta?, salatu dute.

Gipuzkoarrek, azken hauteskundeetan, "diru publikoa xahutzearen eta proiektu erraldoien" aurka bozkatu dutela gogoratu dute.


Auzolana Ilargian

Nazioarteko Espazio Estazioarenak egin du; AEBek Marterako bidaia bakarrik egitea erabaki dute, eta Lurraren sateliteari begira jarri dira Errusia eta Europa.

Ilargia modan dago berriz. Gerra Hotza epeltzean, espazioa esploratzeko moduak aldatu ziren. 1950-1970 artean, Ilargira heltzeko lehia gordinean aritu ziren Ameriketako Estatu Batuak eta Sobiet Batasuna, gastuei erreparatu gabe, bakoitzaren sistema ekonomiko-politikoa aurreratuena zela erakusteko munduari. Oraingoa, berriz, gerrikoak estutzeko aroa da, baina baita lankidetzarena. AEBek jomuga Marte planetan jarri dute; Errusia, berriz, Ilargiari begira dago, eta Europa, Lurraren satelitea esploratzeko ahaleginetan laguntzeko prest.

Errusiak gizakiak Ilargira bidaliko dituela esan zuen Roscosmos espazio agentziak urriaren 27an. Bidaia 2029. urtean egingo luketela adierazi dute. Lehen aldia litzateke 1970eko hamarkadatik, AEBen Apollo egitasmoak amaitu zirenetik.

Baina zergatik nahi dute errusiarrek orain astronautak Ilargira eraman? Benetako zientzia arrazoiak daude tartean? Edo herrialde bakoitzeko aire eta espazio industriak bizirik mantentzeko bide bat da?

AEBek esan dute ez dutela dirurik Martekoa eta Ilargikoa egiteko: «Bidea utzi dute zabalik, eta errusiarrek ez dute nahi txinatarrek ere eurei aurrea hartzea», esan du Jose Felix Rojas astrofisikari eta EHUko Planeta Zientzien Taldeko kideak. Europako Espazio Agentziarentzat (ESA) lanean ari diren ikasleak ditu Rojasek, eta bere taldea NASArentzat lanean ari da gaur egun. «Propagandaren presiorik gabe, orain aukera dago gauzak hotzean egiteko, bestelako helburu batzuekin», adierazi du.

Nazioarteko Espazio Estazioaren (ISS) gainbehera dago iragartzen ari diren egitasmoen atzetik. Lurraren orbitan dagoen estazioak arazorik gabe iraungo du 2024. urtera arte, baina hortik aurrera, konponketa lanak ikaragarri garestiak izango direla esan du ESAko Ilargia Esploratzeko Bulegoko jarduneko buru Daniel Guyomardek. «Merezi ote duen pentsatzen ari dira».

Nazioarteko Espazio Estazioa oso «negozio txarra» izan dela adierazi du Rojasek. Diru asko kostatu du, balio izan du teknologia berriak erabiltzeko, baina «oso etekin gutxi atera diote». Ilargirako lasterketa amaitu zenean, aire eta espazio industria erraldoia mantentzeko motor gisa sortu zuten. «Ipuin polit bat kontatu ziguten, jende hori lanean mantentzeko, baina sekulako kostuarekin».

Ilargiak, berriz, abantaila handiak lituzke: bidaia luzeagoak egiteko geltokia izan daiteke. Ilargiaren grabitatea Lurrarena baino sei aldiz inguru txikiagoa da, eta askoz energia gutxiago behar da handik gailuak bidaltzeko. Ilargiko poloetako kraterretan ez du inoiz eguzkirik jotzen, eta izotza dago han lurrean sartuta. Atera ahal izanez gero, sekulako abantaila litzateke espaziontzietako erregaia ur horretatik atera ahal izatea, horren pisua Lurretik eraman beharrean.

Horrez gain, eguzki izpirik heltzen ez denez, hotz handia egiten du eta aukera dago han infragorriak ikusten dituzten teleskopioak jartzeko, haiek hozteko gastua aurreztuta. Gainera, ikusten ez dugun aldean irrati-teleskopioak jarriz gero, Ilargiak berak estaliko lizkieke Lurretik ateratzen diren irrati eta telebista uhin guztiak.

Arazoen artean legoke, ordea, lurrikarak gertatzen direla satelitean. «Espazioan halakorik ez dago», esan du Rojasek.

Herrixka bat Ilargian

Udaren hasieran ESAko zuzendari nagusi bihurtu zen Johann-Dietrich Woerner. Ardura hartu eta berehala Ilargian «nazioarteko herrixka» bat eraikitzeko asmoa zuela iragarri zuen, hau da, gizakiak etengabe izango lituzkeen base bat. Woernerrek Ilargirako nahi duena Antartikako baseekin parekatu du Roger Bonnet astrofisikariak: «Zientzia estazio antzeko bat litzateke». Urte luzez ESAko Zientzia Burua izan zen Bonnet, erretreta hartu aurretik.

Errusiarrek ez badute egiten txinatarrek egingo dutela uste du. Eta horiek joaten badira estatubatuarrak ere joango direla. «Ikusiko ditugu gizakiak berriz Ilargian, Marten baino askoz lehenago».

ESAk bideoak eta ordenagailuz eginiko irudiak zabaldu ditu azaltzeko Ilargian eraiki nahi duen basea nolakoa litzatekeen (orri honetako irudi nagusia da horietako bat). Baina Guyomardek esan du animazio digitalak egon arren basea eraikitzeko «plan zehatzik» ez dagoela. Ideia bat besterik ez dela alegia, ESAko zuzendaritzak mahai gainean jarritakoa, horren inguruan beste hainbat herrialde lankidetzan jartzeko asmoz.

Izan ere, Ilargiaren esplorazioak auzolana izan beharko du. ESAk diru muga handiak ditu, nahiz eta Rosetta-Philae egitasmoak arrakasta handiz zunda bat kometa batean jarri. «Mila milioi euro baino gutxiago kostatu zuen misio hark, baina ezinezkoa da diru horrekin base bat egitea Ilargian», azaldu du Guyomardek. «Miliar asko beharko lirateke, eta, gaur, lehentasunak beste nonbait daude Europan. Arazo politikoa da».

Guztiak ados daude: Txina izango da protagonista Ilargiaren esplorazioan datozen urteotan. Baina Txina zertan dabilen ia asmatu egin behar da, ez baitute esaten zeintzuk diren euren asmoak, ez baitute informazio teknikoa zabaltzen. «Halakoak dira. Haiekin hitz egitea aski zaila da», esan du Rojasek. Arazoa AEBetan dagoela uste du, ordea, Guyomardek: «Estatubatuarrek begitan hartuak dituzte txinatarrak, euren hurrengo arerioa izango direlakoan». Errusia eta ESAren abentura horretan Txina sartzeko «lan handia» egin beharko dela esan du Guyomardek.

Gizakia Ilargira eramateko egitasmoa ez duela ulertzen adierazi du AEBetako Aire eta Espazio Museo Nazionaleko zuzendari Roger Launiusek. Argi dago errusiarrek ahalmena dutela gizakiak satelitera eramateko, baina «prest al daude dirutza gastatzeko?», esan du.

«Gerra Hotzeko espazio lasterketa gerra beste bitarteko batzuen bidez» egitea izan zela esan du Launiusek. «Izan gara Ilargian, eta errusiarrak egon dira han, eta ez genuen geure intereseko ezer topatu. Zertarako joan berriz? Ez dut azalpenik entzun».

Launius ez da eszeptikoa egitasmoa Errusiak plazaratu duelako eta bera estatubatuarra delako; AEBek gizakiak Martera bidaltzeari ere ez dio zentzurik ikusten, eta ukatu du ere horretarako egitasmo zehatza dagoela: «Zientzia egiteko, bidali ditugu zundak, robotak. Gizakiak, zergatik, zertarako?». Gizakiekin arazoa honako hau da: bizirik ekarri nahi ditugula gero Lurrera. Horrek izugarri garestitzen du dena. Gailuekin ez zaigu axola, Martera bidali ditugu misio suizidan. Datuak bidaltzen ari dira. «Asko ikasiko genuke Ilargian base bat egiten, bai, baina hori al da baliabideak hobekien erabiltzeko modua?».

Haatik, Ilargira joatearekin «amets» egiten du Bonnetek: «Gaur proposatuz gero, pentsatu gabe joango nintzateke». Azaldu duenez, geofisikari bat joan zen Apollo 17 misioan, eta minutu gutxitan aztertu eta erabaki zuen ontziaren inguruko zorutik zein puska zen interesgarriena. Gizakiek ahalmena dute hori robot edo ordenagailu batek baino askoz azkarrago egiteko. Gaineratu duenez, gastu aldetik ezin dira gaurko egitasmoak Apollo egitasmoarekin parekatu: «Egungo suziriak askoz merkeagoak dira, eta tresnak, kamerak, laborategiak eta abarrak askoz txikiagoak».

Ilargiko basea Martera joan aurretik trebatzeko proposatzen dute Rojasek eta Guyomardek: Izan jendea Ilargian bolada baterako, eta, funtzionatzen badu, orduan egin Martekoa ikasitakoarekin. Ilargira hiru eguneko bidaia da. Martera sei hilabete behar dira. «Atera eta astebetera astronauta batek apendizitisa badu? Harenak egin du, ezin baita atzera egin gaurko teknologiarekin», esan du Rojasek.

Satelitean base iraunkor bat eraikitzen bada, berehala azaleratuko da eremuaren jabegoaren arazoa. Bonnetek uste du nazioarteko itun bat ezinbestekoa dela, Antartikan bezala, Ilargian egin daitekeena mugatzeko, baina pesimista da, AEBek eta Ilargira joateko ahalmena duten herrialdeek ez dutelako sinatu Ilargiaren Ituna. «Bakarrik sinatu dute Ilargira joateko modurik ez dutenek». Hori hondamendia izango litzateke Ilargiarentzat, hango zorua nazioarteko erakunde batek koordinatu gabe zulatuko dutelako.

Etorkizunean gerta daitezkeen gatazka horiek gorabehera, Ilargirako egitasmoetan «oso giro ona» dago ESAkoen eta errusiarren artean, Guyomarden arabera. «Ohituta gaude ESAn, jatorri guztietako jendearekin lan egiten, frantses, espainiar, alemanekin, eta baita euskaldunekin ere». Besteek lan egiteko duten moduak ikusita, egunero konturatzen dira kultur ezberdintasunek aberastu egiten dutela. Era berean, ESAko zientzialariak ez du arazorik ikusten India, Brasil eta espazioaren esplorazioan hasi berri diren beste herrialdeekin lankidetzan aritzeko.

Rojasen arabera, lankidetza dago gaur, lehia gordina baino gehiago. «Antz handiagoa du Pizkundeko esplorazio misio haiekin: ontzi batean hainbat naziotako marinelak elkarrekin». Esan duenez, espazioaren esplorazioak gaur Star Wars-eko taberna ematen du.