Jon Rham: 'Ametsa golfean aritzea zen, munduko onena izatea helburua da'

Barrikako golf jokalaria 14 urterekin konturatu omen zen golfean ona zela, zerbait egin zezakeela. Golfean goi mailara iristeko ametsa bete du, orain munduko onena izatea da helburua.

Haritz Gallastegi lankideak Jon Rham golf jokalari barrikarra elkarrizketatu du. Kirolaz kanpo nolakoa den eta zer egitea gustatzen zaion ere kontatu dio Rhamek.


“Lapiko domeka” txistu kontzertua egingo da igandean Urduñan

13:15ean izango da zita Foru plazan. Hainbat musika taldek joko dute.

“Lapiko domeka”-ko (aratusteen ondorengo igandea) txistu kontzertua emango du igande honetan Getxa Goi taldeak, 13:15ean Foru plazan. Amorebieta-Etxanoko taldearekin batera, Urduñako Santa Cecilia bandako musikariek, Oilarrak koruko abeslariek eta Amurrioko txistulariek, kontrabaxu eta akordeoi-joleek ere parte hartuko dute emanaldian. Kontzertuan herriko txirrindularitza eta ehiza elkarteak omenduko dira, eta baita Antiguako Ama Birjinaren koroatzearen 75. urteurrena ere.


"Aurrezki guztiak galdu ditu familiak Fagor Etxetresnen porrotean"

Fagor Etxetresnen porrotak eragindako etorkizun galdua hiru ahotsetara kontatu dute Grumal, Edesa eta Fagor Etxetresnetako hiru langabek 'Egitura' gehigarrian.

Fagor Etxetresnen auziak ehunka langabe utzi ditu Euskal Herrian; proiektuak eta ametsak kolokan dira, etsipena gero eta hedatuago. Geroa eta lana elkar loturik ikusten dute lanik gabe geratu direnek, baina itxaropen gutxi azaldu dute likidazioarekin batera sor daitezkeen lanpostu berriei begira. Hona Joseba Lopategi (Edesa), Aitor Aldalur (Grumal) eta Kristina Zeziaga (Fagor Etxetresnak) langabeen arteko elkarrizketan mahairatutako zenbait hausnarketa:

"Laino baten barruan bezala bizi gara, blokeatuta; irtenbide duin bat nahi dugu".

"Fagorrreko Kontseilu sozialean egon nintzen, eta sistema horretan sinesteari utzi diot aspaldian».

"Kanibalismoa badago bazkideen artean, Edesa eta Fagorren artean, eta Fagorren barruan ere bai".


Zer eskaintzen dit ikastetxeak udan?

Herrikide ikastetxeko Gazteberriko gazteak izan dira gaurko protagonista. Udan ikastetxeak eskaintzen dituen aukerez hitz egin dute.


Giro umela egingo du gaur

Arratsalderako atertu egingo du, baina lainotuta jarraituko du.

Gris hasi da eguna eta hala bukatuko da, lainotuta. Egunaren lehenbiziko zatian behe lainoa izango da eta euria egingo du, baina arratsaldetik aurrera ateri mantenduko da. Hala ere, hodeitsu jarraituko du. Ipar-mendebaldeko haizea ibiliko da eta tenperatura ez da aldatuko gehiegi: 16 gradu egingo ditu gehienez eta 11 gradu gutxienez.

Itsasoa aurreko egunetan baino zakarrago egongo da gaur eta ipar-mendebaldeko hondoko itsasoak 1,5- 2 metro arteko olatuak altxatuko ditu. 10:08 eta 22:22an izango da itsasbehera, eta 16:20ean itsasgora.


Gaur iluntzean, giza-eskubideak margotzera

Gaur iluntzean Plaza barriko murala amaituko dugu eta parte hartu nahi duzuen guztiok aukera izango duzue margotzeko.

Horrekin batera, materiala saldu eta Sarekideak egiteko mahaia jarriko dugu Kalebarrenen.

Aste honetan bertan gartzelaratu dute Sabin Madrilgo Soto del Realeko espetxean. Hemendik aurrera, bere senide eta lagunek ehundaka kilometro egin beharko dituzte astero berrogei minutuz ikusi ahal izateko.

Dispertsioarekin amaitu nahi duen herritar mugimenduak herritarrei espazioak eskaintzen jarraituko dugu, hala nahi duenan giza-eskubideen aldeko jarrera erakusteko aukera izan dezan.

Sarekideon zeregina da, gure inguruan preso eta iheslariekin gertatzen ari denaren berri ematea eta horren inguruan berba egitea.

Aste honetan Gorka Fraile preso Durangarrarekin gertatzen ari dena esaterako:

"Gorka Fraile, preso politiko durangarra ospitalean dago atzo goizetik. Gaur ebakuntza egingo diote. Esposatuta daukate eta 4 poliziz inguratuta. Erlaxatuta ikusten dutenean, zarata egiten dute...mobilean abestiak edo bideoak topera ipini, zerbait lurrera bota edo hormetan kolpeak emanez... Familiak ikusi ahal izateko ere, dena pegak. Bisita baimena 4 ordukoa bada ere, atzo 30 minutu baino ezin izan zan familiarekin egon. Egoera hau salatu nahi dugu."

Denbora aurrera doa baina preso eta iheslariak gure agendan daude.

#DenonArteanLortukoDugu

SORALUZEKO SARE


Agenda 21erako proposamenak egin dizkiote Markina-Xemeingo ikasleek udalari

Ingurumenari lotuta, herrian zer hobetu daitekeen adierazi dute ikasleek. Bekobenta eskolako eta Bera Kruz ikastolako ikasleak urte osoan egon dira Agenda 21a lantzen eta gaur goizean udaletxera joan dira udal ordezkariei euren proposamenak luzatzeko. Juanjo Txurruka alkateak hartu ditu ikasleak udaletxeko bilkura aretoan.


Artisau azoka eginen dute abenduaren 22an Lesakan

Argitsu elkarteak antolatua, igandean 10:00etatik 20:00etara

Abenduaren 22n, igandean, Argitsu elkarteak artisau azoka antolattu du egun osorako Lesakako Plaza Zaharrean. Igandean 10:00etatik 20:00etara eskainiko dituzte bere produktuak.


Arratsalde.on 2012-10-18

CONSUMER aldizkariaren azken aleari bota diogu bistadizoa Irati Jimenez kazetariaren laguntzaz, "Glaukoma" musika taldeko Juantxo elkarrizketatu dugu, azken lana argitaratu dute eta hari buruz aritu zaigu solasean. Xabi Mendibil orientatzailea "giza diseinua" ren inguruan mintzatu zaigu. "Tutulia" poesiaren txokoan Itxaro Bordaren lana aztertu du Josetxo Azkona idazleak.


Zorioneko asperraldia!

TAKE erraz gailendu zaio Burgosi Usabalen, eta bigarren garaipena lortu du, lehena etxean.

"TAKEko jokalariek urte asko daramate batera. 'Artalde indartsua' deitzen diet". Burgosko entrenatzaile Evaristo Perezek neurketaren atarikoan bere Twitter kontuan esandakoak dira. Ez du, akaso, arrazoirik falta.

Berarekin bat dator tolosarren prestatzailea: "Indibidualki aurkariak indartsuagoak dira, baina gure talde izaera ikaragarria da" azaldu du. Eta hori izan zen larunbatean erraz gailentzeko ardatz nagusia, beste behin ere: talde jokoa.

Normalean minutu gutxiago izaten dituzten jokalariek minutuak pilatu zituzten, Josu Arregi, Karim Birawi edo Kaiet Vidaurrek, esaterako; Jon Azaldegik, berriz, minutu gutxiago jokatu zituen. Baina taldeak maila mantendu zuen, exijentzia eta lehiakortasunaren bidetik.

Eta horren erakusle Yon Gonzalezek bere jokalariei azken laurdenean erraz irabazten joanda ere errieta egin izana: "Jokalariek badakite minutuak garesti daudela, eta niri lanak zaildu behar dizkidatela zeintzuk kantxaratu erabakitzerako orduan. Hori barneratu dute, eta horrek ematen digu artaldearen indar hori. Indibidualki baino, talde gisa, gehiago gara".

Burgosek segituan jaitsi zituen besoak, eta talde bakarra izan zen kantxan: TAKE. Aldea, hasieratik bukaerara, nabaria: 85-47. Emozio falta horrengatik-edo, akaso aspertu zen norbait. Bada, zorioneko asperraldia!


Altsasuko bortxaketa sexu erasoa izan zen eta ez abusua, Gorenaren arabera

Nafarroako Auzitegi Nagusiaren irizpidea zuzendu du Espainiako Auzitegi Gorenak, eta sexu erasotzat jo du 2016ko otsailean Altsasuko taberna batean izandako bortxaketa.

Nafarroako Auzitegi Nagusiak abusutzat jo zuen, eta lau urteko espetxe zigorra ezarri zion erasoa egin zuen gizonari. Gorenak sei urtera igo du espetxealdia.

Nafarroako Auzitegi Nagusiaren beste epai bat du mahai gainean Gorenak: 2016ko Sanferminetako bortxaketarena. Kasu hori ere abusutzat jo zuen Nafarroako auzitegiak.

Gorenaren arabera, sexu eraso gisa jotzeko indarkeriazko elementuak ematen dira Altsasuko kasuan. 2016ko otsailaren 6an Altsasun ospatzen ari ziren kintoen festan gizon batek 27 urteko neska bat bortxatu zuen taberna bateko komun batean, «biktimak harremanik ez zuela nahi hainbat alditan esan arren».

Gorenaren iritzian, «sexu erasoetan indarkeria erabiltzen da erasotzailearen nahia bete dadin, indarra erabilita edota biktima ikaratuz»; abusuetan, berriz, «biktimaren baimena lortzen da modu biziatu batean edo biktimaren gaitasun eza aprobetxatuz». Indarraren erabilera buruz, Gorenak azpimarratu du horrek ez duela zertan zauririk eragin behar —kasu honetan eragin zituen— sexu erasotzat jotzeko.


Gaur, Kopla Txapelketa!

Gaur, Kopla Txapelketa!


Arrangoitzeko auzapezak bere posturan segitzen du, ez du gay bikotea ezkonduko

Suprefetarekin bilkura izan du gaur Arrangoitzeko auzapezak, sexu bereko bikoteak ezkontzeari uko egin diola eta. 150 bat herritarrek erakutsi diote sostengua, suprefetura aitzinean elkarretaratzea eginez. Parean, 30 bat lagun bildu dira gay eta lesbianen ezkontza eskubidearen alde. Horietariko bat atxilotu du poliziak.

Suprefetarekin bilkura izan du gaur Jean-Mixel Colo Arrangoitzeko auzapezak, sexu bereko bikoteak ezkontzeari uko egin diola eta. Hala eta guztiz ere, bere posturan segituko duela argi utzi du: "ez dut amore emanen". Ostegun arteko gogoeta epea eskatu du hala ere, herriko kontseiluarekin hitz egin ahal izateko.

150 bat herritarrek erakutsi diote Colori sostengua, suprefetura aitzinean elkarretaratzea eginez. Parean, 30 bat lagun bildu dira gay eta lesbianen ezkontza eskubidearen alde. Horietariko bat atxilotu du poliziak. Atxiloturik segitzen du.


San Mateo txapelketa aurkeztu dute

A multzoa Olaizola II-Apraiz, Xala-Barriola eta Berasaluze VIII-Albisu bikoteek osatuko dute eta B multzoan, Titin III-Merino II, Bengoetxea VI-Begino eta Gonzalez-Zubieta bikoteak arituko dira.

San Mateo txapelketa aurkeztu dute gaur goizean, Logroñon. Txapelketa irailaren 15ean hasi eta 23an bukatuko da.

A multzoa Olaizola II-Apraiz, Xala-Barriola eta Berasaluze VIII-Albisu bikoteek osatuko dute eta B multzoan, bestalde, Titin III-Merino II, Bengoetxea VI-Begino eta Gonzalez-Zubieta bikoteak arituko dira. Gonzalezek hartuko du Irujoren lekua.


Haur eskola beteta

Haur eskolak eskaintzen dituen leku guztiak bete dira. 43 leku zeuden eta ez dago gehiagorentzat lekurik. Doneztebe eta inguruko haurrak izanen dira.


Salbuespenak

Arnasketa arazoak dituztenak.Etxean, ohiko bizikideekin.Jaterako eta edaterako unean.Igeri egitean.Kirola egitean. Betiere, une oro 1,5 metroko distantzia mantentzen bada.Eguzkia hartzerakoan. Betiere, 1,5 metroko distantzian bizikidea ez den inor ez badago.


Errepresioa hizpide Bixi-Bixik antolatutako memoriaren zikloa ixteko

Joxean Agirrek Gernikako seme-alabak: azken 50 urteetako errepresioaren ondorioak izenburupean emango duen hitzaldiarekin bukatutzat emango dute Bixi-Bixi elkarteak eta Euskal Memoria Fundazioaren artean antolatutako memorioaren zikloa. Hitzaldia ostegunean izango da, 19:30ean, Donibaneko Victor Hugon.


Hilaren 24ra arte ez da herri barruko

autobusik izango

Udalak jakinarazi duenez, abuztuaren 24ra arte ez da herri barruko autobusik izango, oporraldia dela eta.


Euriak eta atzean gelditutako zezen batek arriskua areagotu arren, ez da adarkaturik izan

Jose Escolar ganadutegiko zezenek nahiko entzierro azkarra egin dute, 2:56. Ez dago aparteko zauriturik.

Euria izan da gaurko entzierroko protagonista. Gutxitan gertatzen da entzierro bat euritan egitea, eta horrek arriskua areagotzen du. Lurra irristakorra egoten da, euriak berak ere molestatzen du... Horregatik, gaurko zaurituak lurrera erorita hartutako kolpeenak izan dira. Zezenek ez dute inor adarkatu. Bi lagun eraman dituzte erietxera, eta hirugarren bat beste zentro mediku batera.

15 bat segungu kostatu zaie Jose Escolar ganadutegiko zezenei ukuilutik ateratzea. Joareak atera ohi dira aurrena handik, eta haien alboan edo atzean zezenak. Gaur baina, zezen bat izan da aurrena irten dena. Joareak abiatu direnean hartu du bidea tropelak, eta ohi gisan, ziztu bizian joan dira San Domingo aldapan gora.

Maldaren bukaera aldean irrist egin du zezen batek, eta atzean gelditu da. Handik aurrerako bide osoa bakarrik egin du zezen horrek, baina ez du deskalabrurik eragin. Gainerakoek batera egin dute korrikaldi osoa, oraintxe zezen bat aurretik, oraintxe joare bat... Hala iritsi dira zezen plazara ere, lehen bost zezenak eta joareak. Zuzenean egin dute ukuilurako bidea. Atzetik zetorrena iritsi denean, pixka bat kostatu zaio ukuilura sartzea, baina arazorik gabe lortu dute sartzea.


Hamar sagardo etxe izango dira Euskal Jai eguneko dastatzean

Ohikoa denez, Euskal Jai egunean, arratsalde partean, sagardo dastatzea egingo da plazan. 19:00etan hasiko da dastatzea.

Hamar sagardo etxe izango dira bihar Eusebio Gurrutxaga plazan, bosna etxe karparen alde bakoitzean.

Aburuza (Aduna)

Bereziartua (Astigarraga)

Iparragirre (Hernani)

Izeta (Aia)

Lizega (Astigarraga)

Petritegi (Astigarraga)

Satxota (Aia)

Urdaira (Usurbil)

Ekain

Gartziategi

Edalontziak berrerabilgarriak izango dira, eta 2 euroan izango dira salgai plazan bertan jarriko den mahaian. Edalontziak itzultzean euro bana emango zaie bueltan.


ELNk aske utziko ditu Asier Huegun eta beste sei turistak, "Kolonbiako etorkizunari keinu bat egiteko"

ELN Nazio Askapenerako Armada kolonbiarrak Asier Huegun donostiarra eta harekin bahitutako gainontzeko sei turistak aske utziko dituela iragarri du gaur. Turisten entrega pixkanaka egiten joango direla adierazi dute, eta Huegun izango da askatuko duten lehena. Litekeena da aste honetan bertan aske gelditzea, gerrilako buruek elizako bitartekariekin adostu duten konpromisoaren arabera.

Alberto Giraldo Medellingo aztzapezpikuak eman du erabakiaren berri, Itaguiko espetxean preso dagoen Francisco Galan ELNko bozeramailearekin bildu eta gero. Galanek ordea, baldintza bezala Santa Martako mendietan bizi den "krisi humanitarioaren onartzea" jartzen du, Sierra Nevadako inguruan bizi diren indigena eta kolonoen artean dagoen gatazka dela medio.

"ELNk sei turista bahituak askatzeko Elizak egin dion eskaera onartu du", esan du Giraldok. Artzapezpikuaren esanetan, Asier Huegun askatauko dute lehenik, eta gero Beni Daniel, Ortaz Ohayon, Ido Joseph Guy eta Erez Altawil israeldarrak, Reinhilt Weigel alemaniarra eta Mark Henderson britainiarra utziko dituzte libre.

Asier Huegun batzorde humanitario baten aurrean askatuko dute. Batzorde hori Eliza Katolikoaren ordezkaritza batek, NBEko kide batek eta ELNko kide Francisco Galan eta Felipe Torresek osatuko dute.


Jared Kushner Trumpen suhia galdekatuko du AEBko Senatuak

Etxe Zuritik esan duten arabera, ez dago legez kanpokorik nazioarteko ordezkariekin harremanetan jartzean. Hori zen Kushnerren lanetako bat.

Ameriketako Estatu Batuetako Senatuaren Inteligentzia Batzordeak Jared Kushner galdekatu nahi du, Errusiako burukideekin dituen ustezko harremanengatik. Donald Trump presidentearen aholkularia eta suhia da Kushner.

The New York Times egunkariaren arabera, Kushner galdekatzeko nahiaren berri eman zion Goi Ganberako Inteligentzia Batzordeak Etxe Zuriko bulego legalari aurreko otsailean; Ameriketako Estatu Batuetan Errusiako enbaxadorearekin egindako bilerengatik eta baita zigortutako banku bateko ordezkariekin ere.

Kongresu estatubatuarrak ikerketa irekita dauka, Trumpen eta Kremlinaren harremanak argitzeko. Azken hauek, New Yorkeko handikiaren agintaldiko lehenengo bi hilabeteak oztopatu dituzte. Segurtasun Nazionaleko aholkulariak, Michael Flynnek, bere lanpostua utzi behar izan zuen; eta Jeff Sessions fiskal nagusiaren lana nahigabetu du.

Kushner eta Errusiako enbaxadorearen arteko bilera bat eta Kushner ordezkatzen laguntzaile bat beste bigarrengo batera joan zela onartu du presidentziaren bozeramaileak, Hope Hicksek. Ivanka Trumpen senarrak ere Vnesheconombank bankuaren ordezkari batekin ere bilera egin zuen. Krimea penintsula Errusiarekin anexioa lortu ondoren zigortu zuten banku hori.

Etxe Zuritik esan duten arabera, ez dago legez kanpokorik nazioarteko ordezkariekin harremanetan jartzean, eta hauteskundeetarako kanpainan eta ondoren trantsizio epean Kushnerren lana hori zela azpimarratu dute. Herrialde askotako hainbat buruzagiekin bildu zen, esan du Hicksek.

"Ez du ezer ezkutatu nahi eta gardena izan nahi du", gaineratu du bozeramaileak. Senatuko ikertzaileen aurrean edozein zalantza argitzeko Trumpen suhiaren nahia gogorarazi du. Zitazioa, seguruenik, astelehenean konfirmatuko dute, Reuters agentziak aipatutako Kongresuko iturrien arabera.


Irteera: Askatasuna

Leire Narbaiza eibartarra HITZEZ ETA AHOTSEZ VI. irakurraldian berak sortutako "Irteera: Askatasuna" testua irakurtzen Plateruena antzokian maiatzaren 10ean

Durangora trenez iritsi, eta geltokian bertan Askatasuna markatzen du, gezi eta guzti. Panelari jaramon eginda, jakin ote liteke norantz jo behar den libertatea lortzeko? Libertate egarri hau bertan ase genezake? Izan ere, gure gaitz guztien sendagarria dirudi. Denerako behar dugu askatasuna. Zerbaitengatik izango da kantu eta poemetan berba erabilienetako bat, maitasunaren ostean.

Txikitan ia ahopeka erabiltzen genuen hitza, sekretua balitz bezala. Hazitakoan lortu genuelakoan geunden. Giroa ere halakoa zen, eta orduko olerki eta abestiek etengabe errepikatzen zuten berba:

Zer eskatzen du Herriak? Askatasuna! Libertad, libertad, sin ira libertad. Libre, libre quiero ser, quiero ser, quiero ser, quiero ser libre. Escribo tu nombre, en las paredes de mi ciudad. Tu nombre verdadero, Tu nombre y otros nombres, Que no nombro por temor. Yo te nombro Libertad. Oh freedom (freedom), freedom (freedom), freedom, yeah freedom. Para la libertad sangro, lucho, pervivo, para la libertad. Y a su barco le llamó libertad.. (a, hau ez!) Libre, izateko haiz jaioa, Mari ez zara izango niretzat.

Xoriñoak kaiolan

tristerik du kantatzen,

dualarikan zer jan,

zer edan,

kanpoa du desiratzen,

zeren zeren libertatea zeinen eder den.

Zeren libertatea zeinen eder den! Antzinako kanta herrikoiak ederto birbiltzen du desioa. Baina zer da askatasuna? Horra galdera! Libertatea ala libertinajea da? Non amaitzen da nire askatasuna? Besteena hasten den lekuan? Sasoi bateko esaldi absurdoak, erregimen totalitarioak zabaldutakoak, eta menpekoek pentsatu barik onartuak. Una, grande y libre. Liberté, egalité, fraternité. Estutzen gaituzten estatuek esaldi horiek erabili dituzte goiburu, beti askatasuna ahotan, beti gezurretan. Horrela, berba esanahiz hustu dute, eta iragarkietako eslogan baten gero eta antz handiagoa du.

Agian, horregatik, zentzu bila segitzen dugu, askatasunaren bila, aske izan nahi dugulako. Eta batez ere emakumeok, zutik kateak hautsita bizi nahi dugulako, kalean libre izan nahi dugulako, ez ausartak. Libre bizitzan, inoren mende izan barik.

Badirudi askatasun bilaketa honetan kantu, poemek eta estatuen esanek ez digutela ezer argitu. Beraz, segituko dugu bila, baina beste nonbait, zeren Durangoko tren geltokiko panelari jarraituz gero, konturatuko gara Askatasuna kale izen hutsa baino ez dela!

Leire Narbaiza (Eibar)

HITZEZ ETA AHOTSEZ VI. irakurraldirako sortutako testua

Durangon, 2019ko maiatzaren 10ean


Azken eraso matxista salatzeko mobilizazioa egingo dute Durangon

Durangoko Alde Zaharrean gizonezko bat atxilotu zuten eraso sexista bat egitea egotzita.

Erasoa gaitzesteko bihar, 20:30ean, Santanan egingo den mobilizaziora joateko deia egin dute Durangoko Autodefentsa Feminista Asanbladako kideek. Horrez gain, herritarrei beltzez jantzita joateko deia egin diete.


Txuri Urdinera joateko izenematea zabalik

Azaroko programazioa prestatu dute, dagoeneko, Gazte Txokoan. Asteartetik igandera, beti izango da zerekin gozatu Gazte Txokoan.

Gaur bertan, errezeta liburua landuko dute, 17:20etan hasita. Bestalde, izenematea ireki dute larunbatean Txuri Urdin izotz jauregira patinatzera joateko. Hiru euro (bazkideek 2) eta autobuseko txartela ordaindu beharko ditu bakoitzak. Larunbatean 15:50etan jarri dute hitzordua, A1 autobus geltokian.

AZAROKO PROGRAMA

Azaroak 3-4: Gazte Txokorako errezeta liburua.

Azaroak 5: Pultsera tailerra.

Azaroak 6: Wii Sport (bideojokoa).

Azaroak 7: Txuri Urdinera irteera; 15:50etan, A1 autobus geltokian. (Izenematea aurretik, 3 eurotan; bazkideek, 2 euro).

Azaroak 8: Munduko sukaldaritza (Maroko).

Azaroak 10-11: Kirol poltsak josteko tailerra.

Azaroak 12: Tiesto tunning.

Azaroak 13: Giltzariak.

Azaroak 14: Futbol txapelketa, 16:30etan kiroldegian, 6garren eta DBH 1 eta 2 mailakoentzat.

Azaroak 15: Udazkeneko murala.

Azaroak 17-18: Dakizuna Egizu.

Azaroak 19: Jardineria.

Azaroak 20: Just Dance (bideojokoa).

Azaroak 21: Munduko sukaldaritza (Mazedonia).

Azaroak 22: Eskalada, Pio Barojan; 10:20etan G1 autobus geltokian. Izenematea azaroaren 10etik 19ra, 3 eurotan; bazkideek, 2.

Azaroak 24: Marrazki librea.

Azaroak 25: Emakumeenganako indarkeriaren kontrako eguna.

Azaroak 26: Txapa tailerra.

Azaroak 27: Bingoa.

Azaroak 28: Aerorunba, doan, DBH 3 eta 4 mailakoentzat. 17:30-19:00, Ikusi ta Ikasi zentroan.

Azaroak 29: Bla bla.

*Astean zehar, 17:20etan hasiko dira ekintzak.


Txirikorda artean, elkarri lotuta sendotzen

“Arraroa da; sinplea da. Hori nire seme-alabek ere egin dezakete. Hau artea da?”. Erakusketa areto batera joan, eta arte garaikidea ulertzen ez dutenek edota artean adituak ez direnek egin ditzaketen baieztapen zein galderak dira horiek.

Ezjakintasun horretatik sorkuntza horiek ulertzera pasatzea sarritan dirudiena baino errazagoa da. Gertutasunez eta naturaltasunez begitanduta, hausnartu eta artistaren asmoa ulertu daiteke.

Hiriburuetan mota askotako erakusketak ikustera ohitu gara, baina herri txikietako aretoetan arte garaikidea topatzea ez da hain erraza. Horri erantzuna eman asmoz sortu zen Harriak programa, eta haren eskutik dator Eako Eskolondon ikusgai dagoen Trenza erakusketa.

Hiru emakumeren lanekin osatutako bilduma da; Hiru txirikorda, hiru txirikordatzen, hiru txirikordak txirikordatzen.

Esti Ibarra elorriarrak, Beatriz Setien donostiarrak eta Claudia Rebeca Lorenzo errioxarrak osatutako erakusketa ibiltaria da. Trentzak edo txirikordak euren ikuspegi intimotik landu dituzte. Sendotzeko, elkarri lotzeko zein gurutzatzeko dira txirikordak, eta euren zentzuari edota erabilerari buruzko gogoetarako gonbitea da erakusketa.

Ibarra Arte Ederretako laugarren mailako ikaslea da, Setienek eta Lorenzok, ostera, arte esperimentalean eta garaikidean ibilbide luzeagoa daukate. Halaber, Setienek dantza eta arte eszenikoetan esperientzia du, eta besteren artean, dantzari eta koreografa aritu zen Frantzian.

Hain zuzen, artista hasiberrien eta esperimentatuen lanak uztartzen dituzte programaren erakusketetan. Aniztasuna bermatzen dute, beraz, sorkuntzan zein sortzaileen artean.

Harriak programa

Herri txikietan sorkuntza garaikidearekiko sentiberatasuna bultzatzera eta artearen inguruko lanketa eta gogoeta prozesuak ikusaraztera bideratuta dago Harriak programa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kultur etxeetako aretoetara hurbildu dituzte hirugarren urtez artista garaikideen sormen lanak. “Harriak arte garaikideko programa da. Arte bitartekaritzarako, eraskusketarako eta dibulgazioareko espazio berriak sortzeko helburua dauka”, azaldu du Jon Otamendi programaren koordinatzaileak.

eskolondo

Arte garaikidearen eta herritarren arteko zubilana egiten dute, eta mota horretako lanez osatutako erakusketak zein bestelako ekintzak suspertu eta indartu gura dituzte. “Herrietako egitarauetan gero-eta leku gutxiago dauka arte garaikideak, eta horri buelta emateko asmoz sortu genuen programa”, dio.

Eremuak espazioa

Praktika artistikoen testuingurua euskal esparruan inplementatzeko prestatutako espazioa da Eremuak, eta horren barruko programa da Harriak. Artistentzat eta sortzaileentzat plataforma bat eskaintzeko helburuagaz sortu zuten 2010ean.

Errealitate artistikoko behatoki gisa funtzionatzen duen lantokia prestatzeko zereginean dihardute bertako kideek, non sistema, testuingurua, komunitatea eta erakunde bezalako nozioak paradigma saihestezinak bihurtuko diren.

Beraz, zortzi urte daramatzate arte garaikidea eta beste jarduera “artistiko eta diskurtsiboak” gizarteratzen, ekoizpenaren eta hedapenaren arteko “beharrezko korrelazioan eraginez”.

Hala, Eremuak-ek deialdi ireki eta jarraitua bezala funtzionatzen du: sormenari, interpretazioari eta bitartekotzari lotutako proposamenak ekoizten ditu.

Eztabaidarako eta topaketarako giroa sortzen laguntzeko helburua ere badute, artearen inguruko politika publikoak eta kulturaren arloko jarduera garaikideentzat garrantzia daukaten beste gai batzuk jorratzeko, hitzaldi, mintegi edo eta lan-mahaien bidez. Era berean, politika publiko eta parte-hartzailea sustatzen dute.

Trenza erakusketak Ean izandako harreragaz pozik daude, eta erakustokia oso aproposa dela nabarmendu du Otamendik. Leihatetik sartzen den argiak kutsu berezia ematen dio, eta, gainera, bisitariari Ean dagoela gogora ekartzen dio: “Askotan areto zuri batera sartzean edozein lekutako erakusketa batean zaudela esan liteke;?hemen edo Jupiterren. Leihate ederra dauka, argi asko sartzen da, eta erakusketaren lekua presente dago. Berezia egiten duen zer edo zer dauka”.

Harriak programa erakusketa ibiltariek eta herri jakin baterako beren-beregi sortutakoek osatzen dute. Otamendik dioenez, baliteke datorren urterako Earako propio sortutako erakusketa ekartzea ere: “Arte garaikidean ohikoa da espazioak dituen ezaugarrietara egokituta lan egitea. Sarritan gauza oso zehatzak sortzen dira, eta hori oso ederra da”.

Programaren aurreko urteetan ez bezala, oraingo honetan erakusketaren osagarri diren testuak sartu dituzte. “Artistez gain, beste gonbidatu bat sartzea erabaki genuen. Behin erakusketa muntatuta, harentzako testu aproposa sortu dute”.

Eako erakusketarako bi testu egin dituzte. Bata Maia Villot erakusketaren komisarioak idatzi du, eta beste testua Camilla Tellezena da. Azken horrek arte eszenikoan eta dantza munduan ibilbide luzea dauka, eta aldizkari espezializatuetarako testuak egiten ditu.

Otamendiren berbetan, testuek erakusketetara modu naturalagoan hurbiltzeko aukera eskaintzen diote bisitariari. Hain zuzen ere, Harriak programak horixe bilatzen du; herritarren eta arte garaikidearen arteko harremana gertukoa izatea, “bertakotzea edo etxekotzea”. Itxuraz edo hasiera batean arraroa dena arrunta bihurtzea, alegia: “‘Honek ze zentzu dauka’ galdetzen dute askok, eta normala da halako galderak egitea. Ona litzateke urtez urte norbere buruari hori galdetzea. Horrela arraro sentsazio hori galtzen joaten delako. Gertatzen ari denagaz harreman pertsonal moduko bat sortzen da. Eta hori bilatzen dugu; harreman hori naturalizatzea. Garrantzitsua bezain polita da”.


Gainezka, eta premiak dituztela

Gasteizko Txagorritxu ospitalea kutsatutakoak artatzeko egokitzen ari dira, eta lan zama handia jasaten ari dira langileak. Ohartarazi dute, gainera, ez daukatela behar adina babes ekipamendu.

Muturreko egoera bizi du Gasteizko Txagorritxu ospitaleak azken asteotan. COVID-19 gaitzak ataka estuan jarri du ospitalearen funtzionamendua, eta izugarri handitu du langileen lan karga. Euskal Herrian, Araba da birusaren fokua, kutsatu gehienen jatorria. Txagorritxun daude erietxeratu gehienak, eta, gaitzaren hedapena eteten ez den bitartean, gorantz segituko du gaixo kopuruak. Txagorritxuko langileek BERRIAri azaldu diote gainezka dagoela erietxea: kolapsatzeko zorian.

Osakidetzak hainbat neurri jarri ditu martxan Arabako osasun sistemaren egoera zaila arintzeko; besteak beste, arnas arazoak dituzten herritarrek beren osasun zentrora deitu beharko dute aurrerantzean, ez kasu horietarako prestatutako telefonora, gainezka egin baitu. Gasteizko hiru osasun zentro prestatu dituzte arnasketa arazoekin lotutako kasuak bakartzeko eta neurri bereziekin artatzeko: Lakuabizkarra, Zabalgana eta Salburuko osasun etxeak.

Txagorritxuko larrialdi zerbitzuak arindu nahi dituzte horrela. Izan ere, «kezkagarria» da erietxeko egoera, Patxi Nicolau erizain eta ESK sindikatuko kideak azaldu duenez. Ez dago kolapsorik, baina gainezka daude. «Ahultasun egoeran gaude ospitalean, estres handi batean». Osakidetzak euste plan bat jarri du koronabirusak kutsatutako gaixoak artatzeko, eta ospitaleko antolaketa goitik behera moldatu dute: bakartze gela gehiago prestatu dituzte, eta solairu guztietan dituzte gaixoentzako oheak. Ospitaleak zazpi solairu ditu, eta seitan daude arnas arazoak dituzten gaixoentzako gelak. Gainera, presazkoak ez diren ebakuntzak bertan behera geratu dira, eta gaixoak artatzeko «liberatu» dituzte ebakuntzetako medikuak eta anestesistak.

Halaber, zaintza intentsiboetako beste unitate bat prestatzen ari dira kardiologian; prest izan arte, behin-behineko beste leku batean ari dira gaixoak hartzen. Guadalupe Soleto erizaina da Txagorritxuko zaintza intentsiboetako unitatean, eta azaldu du egunez egun ari direla egokitzen: «Ospitalea egoera berrira moldatzen ari gara. Hasieran, pazienteak bitan banatuta genituen: koronabirusaz gaixotuak eta besteak. Orain, denak dira birusak kutsatuak».

Langileak, arriskuan

Positiboen kopuruak gora egiten duen neurrian astundu zaie lan zama Txagorritxu ospitaleko langileei. Bertako iturriek BERRIAri azaldu diotenez, zainketa intentsiboetako unitatean Vacte izeneko eskala bat erabili ohi dute langileen lan karga neurtzeko, eta erizainen kasuan ohikoena izaten da gehienez bi gaixo artatzea: zaintza handia behar duen bat eta gutxiago behar duen beste bat. Orain, baina, COVID-19 gaitzak gaixotutako eriak baino ez dituzte artatzen Txagorritxuko ZIUn, eta, ondorioz, «dagokien baino lan zama askoz handiagoa pairatzen ari dira erizainak».

Txagorritxu ospitaleko osasun arloko profesionalak baldintza «oso gogorretan» ari dira lanean, Samantha Gonzalez SATSE Euskadiko Erizainen Sindikatuko ordezkariak azaldu duenez. Haren hitzetan, gehiegizko lan kargaz gain, neurriak falta zaizkie nork bere burua ondo babesteko, eta egunero ari dira arriskuan jartzen: «Kasu batzuetan, iragazgaitzak ez diren mantalekin ari dira sartzen gaixoen geletara. Gehienek ordu luzez jarrita edukitzen dituzte aurpegietako maskarak, eta zauriak izaten dituzte gero aurpegian». Gonzalezek ohartarazi du «premiazkoa» dela Osakidetzak norbera babesteko ekipamendu gehiago bidaltzea erietxera. «Behar bada, harri azpitik atera ditzatela». Gaixoak artatzen ari diren langile guztien kezka da hori, Soletok nabarmendu duenez, eta egoeraren larritasunaz ohartarazi du hark ere: «Egoerak okerrera egingo du, eta, halako batean, ez dugu edukiko behar dugun material guztia».

Ekipamenduetako arazoetatik harago, osasun arloko langileen eguneroko bilakatu dira tentsioa, nekea eta beldurra. Gonzalezek azaldu du muturreko egoeretan daudela erizain asko: «Iritsi ezinean dabiltza, eta akituta daude, psikologikoki oso nekatuta. Oso modu intentsoan bizi dute hau dena, eta, gainera, alarma egoerarekin okerrera egin du askoren egoera pertsonalak».

Ziurra da birusak kutsatutako gaixoen kopuruak gora egingo duela datozen egunetan, eta Txagorritxuko egoerak «okerrera» egingo duela, Soletoren arabera. Datorrenaz ohartarazi du Gonzalezek: «Aurrerako ihesean gabiltza, baina egunero elur jausiak etorriko zaizkigu gainera».


Irrintzia Plaza 2015-05-15

Birjiñe Albirak bota du gaurko irrintzia. Juanma Sarasola idazlea elkarrizketatu dugu, "Moskuko urrea" izeneko lanaren inguruan aritu zaigu. Unai Zabaletak Leitzako berriak kontatu dizkigu. Izaskun Ibarraren laguntzaz ezagutu dugu Orabide bailara.


Herrira

Jendea bizilekuz aldatzera behartuta egon den momentutik izan dira herrira itzultzeko bidaiak. Behartuta ez zait hitz gogorregia iruditzen, beharra delako mugiarazten gaituen indarra, eta ez beste arrazoirik, Maroto eta horrelakoek beste motibazio mota batzuk iradoki arren. Beharra, bizitza hobeago bat bilatzea dela, gosea dela, gerratetik, kartzelatik edo heriotzatik beretik ihes egitea dela, kasu gogorrenetan. Mugitu mugitu egiten gara arrazoi ez hain handiengatik, bai, badakit, gorputzak berak, eroso egoteko, mugimendua behar duelako, baina bizitokiz ari naiz, bizitza beste nonbait eraikitzeko beharraz, zerotik, nolabait, hasteko, eta horrek ez dauka erosotasunarekin zerikusirik.

Eta herria utzi behar izan dutenek oporrak baliatu izan dituzte, horiek gure lan sisteman irabazi zirenetik, herrira itzultzeko, aukera denean noski, baldintza ekonomiko, legal eta politikoak izaten direnean. Zenbat gara bertakoak? Eta bertakoa izateak zer esan nahi du? Hiria, eskualdea, probintzia, herrialdea? Mugimendu txikiek bertakoago egiten al gaitu handiek baino? Zenbat aldiz galdetzen diogu elkarri «nongoa zara»? Eta bidaiatzen dugunean, batzuetan ez dugu geuk ere erantzun garbirik... Gipuzkoatik Nafarroara etorritako batek zer esango du? Erantzuna ez da berdina izango Iruñean edo Andaluzian, edo, ziur aski, Estatu Batuetan... Eta hemen jaio den kolonbiar baten alabak?

Gogoan dut nola, 1980ko hamarkadan, eskolako lagunok banatzen ginen oporretan. Gutako asko herrira joaten zen, edo pueblo-ra, hobeto esanda. Pueblo-ak Gaztelan, Errioxan, Andaluzian, Galizian eta Extremaduran egoten ziren. Pueblo-rik ez zeukana inbidiaz egoten zen, orduan ez baitzegoen oporretan bidaiak egiteko hainbeste ohiturarik, edo dirurik, edo, besterik gabe, ez zen, gaur bezala, familien aurrekontuetan halako beharrik sartzen. Eta herria zeukanak benetako oporrak omen zituen, beste ibaiez eta naturaz gozatzeko aukera, udako lagunak, jaiak eta abenturak.

Erraz ahazten genituen herria izateko arrazoiak, eta, nik dakidala, orduko helduen artean ere ez zen komentatzen zen zerbait. Arrazoiak ez zeukan gaur omen duen garrantzirik, jakina eta onartua zelako, pentsatzen dut. Horregatik beharbada, denok ginen bertakoak, herrikoak, jatorri ezberdinetako guraso eta seme-alabak, horiei uko egin behar izan gabe.


'Zaborra'

Gauzei buruz aritzean, zabor moduan itzul daiteke; eta pertsonei buruz hitz egitean, berriz, jendaila edo jendilaje moduan. Azken finean, hondarra, balio eskaseko jendea esan nahi du gaztelaniazko morralla-k. Aberatsek herri xehea definitzeko erabili izan dute, ikuspegi klasista eta gehiagotasun sentimendu menperatzaile batetik. Berdintzaletasunetik urrun, beraz. Hitz iraingarri hori erabili du Javier de Andres Arabako ahaldun nagusiak euskalgintzako erakundeetan ari direnak gutxiesteko. Bildu eta Batasuna ere iraindu ditu, bere agintepeko 32.000 arabar, bere alderdia bozkatu zutenak bezainbeste ia. EAJri ere iseka egin dio, euskararen sustapena interes alderdikoien araberako «sare klientelista» bat asetzeko erabili duela esanda.

Taliban deitu zieten duela urte batzuk euskararen alde ari direnei. Askok jaso baino askoz gehiago eman badute ere. Eta batzuek De Andresek eta PPk zuzendutako zapaltze eta jazartze politikaren ondorio larriak pairatu badituzte ere.

EAEko erakundeek 35 urteotan euskara «inposatzeko» 3.000 milioi euro erabili izana kritikatu du Iñaki Oiartzabal PPko legebiltzarkideak. Euskara baztertzera, debekatzera eta desagerraraztera mendeetan bideratutako armak, sosak eta lege guztiak ezin dira zenbatu. Eta, hala ere, euskara aspaldi baino biziago dago, abididez, Araban. Hori da, akaso, PPk jasan ezin dezakeena: alegia, ondo kudeatuz gero lurraren ongarri ere izan daitekeela zaborra.


Astelehenean Bizkaian atxilotutako lau lagunak aske utzi dituzte

Guardia Zibilaren esku bost egunez inkomunikatuta egon ostean, aste hasieran Bizkaian atxilotutako lau lagunak aske utzi ditu gaur Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile Fernando Grande-Marlaskak. Iñaki Peñak 12.000 euroko bermea ordaindu beharko du horretarako, eta Sonia Martin eta Igor Zearretak, berriz, 6.000 eurokoa. Arkaitz Ormaetxeari ez dio bermerik jarri. Peñak esan du, inkomunikazioa garaian guardia zibilek poltsa egin diotela, kolpeak eman dizkiotela, flexioak eginarazi dizkiotela, eta mehatxuak egin dizkiotela. Bestalde, Espainiako Poliziak atzo atxilotutako Iñaki Herran ere aske utzi dute.

Orain, etxetik gertuen dituzten polizia-etxeetara joan beharko dute, Martinek hamabostean behin, eta besteek astero. Horretaz gain, Espainiako Estatutik ateratzeko debekua ere ezarri diete.

ETAri ez diotela inoiz lagundu esan diote epaileari laurek. EFE berri agentziak iturri judizialak aipatuz azaldu duenez, lau horien kontrako inputazioak "oso arinak" dira.

Iñaki Herranek ere epaile beraren aurrean deklaratu du, eta astero etxetik gertuena duen poliza-etxera joateko baldintzarekin aske utzi du. Baldintza hori kendu egingo diote, Frantzian betetako kartzela zigorraren agiria Espainiako Auzitegi Nazionalera iristen denean. Izan ere, Espainian ETAko kide izatea egozten diote, eta horren baliokide den zigorra bete du Frantzian: gaizkile taldeko kide izatea. Beraz, Espainian ezin dute berriz ere kartzelara sartu, gauza bera egotzita.


Sakanako kirolaririk onenek gaur jasoko dute oroigarria

Ihabarko herriko etxeak hartuko du sari ematea, gaur, ostiralean, 19:30ean. Ondoren auzatea izango da

Sakanako Mankomunitateko kirol zerbitzuak 2017 eta 2018ko Sakanako kirolaririk onenak aukeratu ditu. Aukeraketa prozesua egiteko Sakanako klubei eta sakandar guztiei proposamenak bidaltzeko deia egin zien Mankomunitateak, eta, ondoren epaimahaiak aukeraketa egin zuen.

18 urte baino gutxiagoetan Unai Villalobos Hernaz irristalari eta txirrindularia eta Olga Garciandia Ijurko ipar eskiatzailea, rollerskilaria eta biatloilaria izendatu dituzte kirolari onenak; 18-35 urte bitartekoetan, aldiz, Ekhi Congil monoziklista eta Izar Parot eta Olaia Eizagirre palistak eta 35 urtetik gorakoetan Jose Luis Beraza mendi korrikalaria eta Ginesa Lopez Cid korrikalaria. Taldeei dagokienez, Aralar eta Burunda txirrindularitza klubek jasoko dute Sakanako kirol talderik hoberenaren saria. Euskara gehien bulkatu duen kirol taldearen oroigarria Altsasun eta Etxarri Aranatzen yoseikan budoa eskaintzen duen taldeak jasoko du, eta, bukatzeko, bi aipamen berezi egingo ditu Mankomunitateak, bata Imanol Irurtzun Artola arbitroari eta, bestea, Arakilgo Xaniturri emakume taldeari.

Sari emate ekitaldia gaur, ostiralean, 19:30ean hasiko da Ihabarko herriko etxean. Ondoren auzate ederrarekin borobilduko da ospakizuna.


Mel Ferrer aktore eta zinemagilea hil da

Brodwayko ikuskizunekin, Hollywoodeko filmekin eta arrakasta handiko telesailekin egin zen ezagun. 90 urterekin hil da.

Mel Ferrer (New Jersey, AEB, 1917) aktore eta zinemagilea lotan zegoen bitartean hil da, Kaliforniako (AEB) bere etxean, senidez inguratuta. Hala agertu dute familiako iturriek.

Mediku familia ezagun bateko seme bazen ere, aktore izateko hautua gaztetan egin zuen Ferrerrek. Brodwayko ikuskizunetan hasi zen, lehendabizi koruko dantzari gisa, eta aktore nagusi izatera iritsi zen geroago. Polioarekin gaixorik egon ondoren, zinemarekin harremanetan hasi zen 40.eko hamarkadaren erdi aldera, aktore zein zuzendari lanetan. Lili (1953), Scaramouche (1952) eta War and peace (1956) filmetan egindako aktore lanekin arrakasta handia izan zuen.

Hortik aurrera, telebistako film eta sailetan aritu zen batik bat, besteak beste, Return of the Saint eta Falcon Crest telesail ezagunetan.

Audrey Hepburn aktore ezagunaren senarra izan zen 1954tik 1968ra.


Koldo Zuazo: “Euskara batua eta euskalkiak hizkuntza baten zatiak dira”

Koldo Zuazo. (Oihaneder)

1990az gero, Euskal Herri osoko makina bat txoko bisitatu ditu Koldo Zuazok (Eibar, 1956), bertako euskalkien eta haien ezaugarriak nahiz bilakaera aztertzen. Gaur, Azkoitian izango da urte horietan guztietan mamitutako ideiak entzuleekin partekatzeko. Elkargunean izango da hitzaldia, 19:00etan.

Euskalkien sorlekuak eta Azkoitiko euskara hitzaldia eskainiko duzu gaur. Zertan sakonduko duzu?

Louis Lucien Bonapartek XIX. mende erdialdean euskalkien inguruan egindako mapak Euskal Herrian zortzi euskalki mota daudela bazioen ere, aldatuz joan da iritzi hori, eta neuk ere bat egiten dut joera horrekin. Hark zortzi euskalki aipatzen bazituen ere, gaur egun sei direla esan dezakegu: mendebaldekoa, erdialdekoa, nafarra, nafar-lapurtarra, zuberotarra eta ekialdeko nafarra.

Horrez gain, Azkoitiko euskaraz hitz egingo dut, dakidan hori entzuleekin partekatuz.

Euskalkien sorrrera Erdi Aroan kokatzen duzu.

Gaur egun ziurtzat jo dezakegu guk hitz egiten ditugun euskalki hauek erromatarrak Euskal Herrira etorri ondorengoak direla. Ideia hori partekatuz, Koldo Mitxelenak berak erabilitako froga da, latinetik hartu ditugun hitz asko eta asko euskalki guztietan berdin esaten ditugula. Argudio horrek egiaztatzen du euskalkien sorrera Erdi Aroan kokatzen dela eta ez aurretik.

Zergatik sortzen dira?

Erromatarrak Euskal Herrira etorri zirenean euskaldunen arteko batasuna estutu egin zela dirudi, eta horrek hizkuntzaren batasuna ekarri zuen. Nafarroako Erresuma suntsitu zenean moztu egin zen batasun hori. Ondorioz, Ipar Euskal Herria Frantziara begira jarri zen; Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa, Gaztelara begira; eta Nafarroa bakartuta geratu zela dirudi. Ondorengo mendeetan, elkarrengandik urrun jarraitu zuten, eta distantzia hori handituz joan da ordutik.

Euskalkiak galtzen ari direla ere esan duzu.

Euskara batua sortzeak aldaketa ekarri zuen, eta uste dut bere momentuan gaizki intepretatu zela eukara batuaren zeregina. Kontuan izan behar dugu euskara batua frankismo garaian sortu zela, diktadura baten barruan, hain zuzen, oso egoera zailean. Garai hartan gauzak ondo mamitzeko zaitasun handiak izango zituztela uste dut. Gaur egun egoera bestelakoa da, eta zabaldu behar den mezua ere desberdina izan behar du: euskalkiak ez dira euskara batuaren kontrakoak, eta, alderantziz. Euskalkiak eta euskara batua hizkuntza baten zatiak dira.

Zer da euskalkiez gehien erakartzen zaituena?

Herriz herri ibili izan naiz tokian tokiko euskalkiak ikertzen. Gogoan dut bereziki Urdiain ingurko euskalkia. Urdiaingo herria Altsasuren, Bakaikuren eta Etxarri Aranatzen ondoan dago. Euskalki hori benetan da berezia, eta bertako herritarrekin hitz egitea plazer hutsa izan zen, eta gogoan ditut hainbat elkarrizketa. Askotan heziketarik jaso ez duen jendea da, eta zoragarri hitz egiten dute euskaraz. Hizkuntzarekin lan egiten dugunontzat oso garrantzitsua da ondo hitz egiten jakitea.

Nola definituko zenuke Azkoitiko euskara?

Asko ezagutzen ez dudan euskalkia bada ere, jakin badakigu giputza dela, nahiz eta mendebaldeko ezaugarriak ere badituen. Bestalde, bada Urola eskualdean faltan botatzen dudan zerbait. Izan ere, ez dira gehiegi aztertu bertako euskalkiak, eta asko dago egiteko oraindik. Beraz, interesa dutenak animatuko nituzke bertako euskalkiak aztertzera.


Anoetako merkatua, jai egunetan irekia

Paseoan ibiltzeko toki egokia da Anoetako merkatu txikia. (Argazkia: Mikel Goñi)

Kirol ekitaldiek igandeetako merkatu txikia jartzea oztopatzen duten egunak konpentsatzeko, Udalaren baimenarekin, saltzaileek bestelako jai jardunaldietan jarri ahal izango dituzte azoka osatzen duten postuak.

Atari zabaleko merkataritza gunearen itxura hartu ohi du Anoeta pasealekuak igande goizetan. Hala ere, futbolaren ordutegien aldakortasunak eragina izan du astean behineko merkatu txikian, Realak eguerdietan jokatzen duenean saltzaileek ezin dutelako bertan lan egin. Hori konpentsatzeko-edo, bestelako jai egunetan postuak jartzeko eta beraien jarduna aurrera eramateko baimena eman die Udalak saltzaileei.

Gaur, osteguna izan arren, Aaron Camachok igandeetako lan ohiturak jarraitu ditu. Gorriz markaturiko eguna izanik, goizean goiz jaiki eta 08:30erako furgonetatik gauzak ateratzen ari zen Anoeta pasealekuan. Jarritako salmahaia merkatu txikia osatzen duten 100 postuetako bat da. Besteak beste, galtzerdiak eta barruko arropa saltzen ditu Camachok, nahiz eta azken aldi honetan lanari etekin gutxiago ateratzen ari zaion. «Krisiak ikaragarri jipoitu gaitu; badakizu, igeltsero eta beste langileek lanik ez badute, ez dute gastatzeko dirurik».

Carlosek ere gauza bera nabaritu du, eta irudi lezakeenaren kontra merkatu txikietan ere krisia nabaritzen ari dira. Lehen dendetan erosten zuen jendea datorkiola dio, baina, jaka saltzaileak zehaztutakoaren arabera, «guri erosten zigun jendea dirurik gabe dabil orain».

Hori dela-eta, pozik daude Udalak hartu berri duen erabakiarekin. Hain zuzen ere, hemendik aurrera igandeetan ez ezik, beste jai egunetan ere jarri ahal izango batituzte postuak Anoeta pasealekuan. Baina, Jose Jimenezek dioenez, «honek ez digu itzuliko futbolak, errugbiak eta igande goizetako beste ekimenek galarazten diguten dirua».

Galtzerdiak eta bestelako arropak dira merkatu txikiaren salgai ohikoenak. (Argazkia: Mikel Goñi)

Izan ere, azken bolada honetan telebistaren eraginez futbol partidak eguerdietan ere jokatzen hasi dira. Camachok azaldu du horrek duen eragina, «partida dagoen bitartean ezin da hemen aparkatu, eta, ondorioz, ezin ditugu postuak jarri». Jimenezek gaineratu duenez, beldurrez daude, «partidak arratsaldeko hiruretan jokatzen hasiko direla entzun dugulako».

Ondo doan jakiteko, itxaron

Donostiako Udalak merkatuaren baimena beste jai egunetara zabaltzeko erabakia joan den astean eman zuen jakitera. Baina, oraindik ere jendeak ezer ez dakiela esaten zuten atzo saltzaileek. Hori dela eta, ondo doan jakiteko itxaron beharko dutela uste dute. Jimenezek are eta gehiago dio: «Primeran etorriko zaigu, ziur! Asko saltzen denean jai egunak eskertzen dira, baina kontua dagoen moduan… jai egunetan saldu ahal izatea primerakoa da».

1mgoni@hitza.info


Monumentutik atera dute Mola

Esan baino lehen atera dituzte gorpuzkiak, familiak eskatuta. Azaroaren 16an aterako dituzte besteak. Iruñeko Udalak itun bat egin du artzapezpikutzarekin, helegiterik jar ez dezan

Iruñeko Erorien Monumentuko kriptan hobiratuta dauden gorpuzkiak ateratzeko lanak martxan dira. Hobitik ateratzeko lanak azaroaren 16an hastekoak badira ere, urriaren 24an atera zituzten Emilio Mola buruzagi frankistaren gorpuzkiak, familiak eskatuta. Hala jakinarazi zuten atzo Joseba Asiron Iruñeko alkateak eta Maria Victoria Borja udaleko aholkularitza juridikoko zuzendariak, agerraldi batean. Gainontzeko zazpi hobiratuen gorpuzkiak —tartean Jose Sanjurjo buruzagi frankistarenak— azaroaren 16an aterako dituztela berretsi du Asironek.

Memoria historikoaren legea betetzeko Iruñeko Udalak hartu dituen erabakietako bat da Erorien Monumentuko kriptako gorpuzkiak handik ateratzea. Udala eraikinaren jabea bada ere, haren gozamena artzapezpikutzarena da betiko. Hori horrela, udalak akordio bat sinatu behar izan du artzapezpikutzarekin, erabakiaren aurka egin ez dezan.

Akordio horretan, Iruñeko Udalak kripta erabiltzeko eskumena aitortzen dio artzapezpikutzari, eta hobitik ateratzeko lanak «intimitate osoz» egingo direla zehazten da. Hori lortzeko, komunikabideei ez diete utziko kriptara sartzen, eta argazkirik ere ezin izango dute atera. Horretaz aparte, udalak aldez aurretik jakinarazi beharko dio artzapezpikutzari zehazki zenbat pertsonak parte hartu behar duten lanetan. Hobitik ateratzeko lanetan kriptari kalterik ez egiteko konpromisoa ere hartu du Iruñeko Udalak.

Aurka egiteari uko

Baldintza horien trukean, artzapezpikutzak uko egingo dio epaitegietan helegitea jartzeari, nahiz eta alegazio batzuk ez dizkioten onartu. Dena den, Asironek azaldu du artzapezpikutza kriptaren gozamenaren jabe dela aitortzen duen agiriak bi baldintza biltzen dituela bakarrik: kriptan kultuzko jarduerak egin ahal izatea eta kripta egoera onean mantentzea. Hori horrela, Asironek esan du hobitik ateratzeko lanek ez dutela «ezertan eragiten» kultuzko jarduerak egiten jarraitzeko orduan.

Alkateak azaldu du agiri horrek ez diela erreferentziarik egiten kriptan lurperatutakoei, eta esan du legearen aurkakoa litzatekeela erreferentziaren bat egitea: «Gerra irabazi zutenak bertan hobiratuta egoteak esan nahi du legearen kontrako errekonozimendua egiten zaiela». Bestalde, Iruñeko Udalaren aholkularitza juridikoak uste du kriptako lurperatzeek hilerri bat osatzen dutela. Hala, kriptari Nafarroako hileta tokietako osasun araudia aplikatu dakioke, eta, jabetza udalaren denez, hari dagokio kripta hilerri gisa ixteko erabakia hartzea. Horrenbestez, hilerri guztietako araudi bera aplikatuko zaie kriptako gorpuzkiei: familiek denbora tarte bat izango dute gorpuzkiak itzultzeko eskatzeko, eta hori egin ezean, erraustu egingo lituzkete.

Oinarri sendoak

Erabakiaren aurkako alegazio guztiak onartu ez badituzte ere, Asironek azaldu du lurperatuta dauden familiek aukera daukatela epaitegietan helegitea aurkezteko. Hala eta guztiz ere, nabarmendu du kriptaren jabea eta betiko erabilera duena ados jarri direla hobitik ateratzeko prozesuari dagokionez, eta, beraz, horrek eragina izango duela familiek jar ditzaketen helegiteetan: «Artzapezpikutza eta udala ados jarri direla kontuan hartuta, ez dakit aldarrikapenek zer funts izan dezaketen». Prozesua eteteko helburuarekin familiek kautelazko neurria eska dezaketela azaldu du Borjak.

Artzapezpikutzarekin oraingoz hobitik ateratzearen inguruan bakarrik hitz egin dutela azaldu du Asironek: «Aurrerago eta zatika aztertuko dugu eraikinaren egoera eta etorkizuneko erabilera».


'Lege-iruzurra' egotzi diote beste 5 udali ikurrina jartzeagatik

Berriozar, Lizarra, Lakuntza, Etxarri-Aranatz eta Leitzako udalak dira aipatutako bost horiek, eta atzo ezagutzera eman ziren Iruñeko eta Tafallako ebazpenei batzen zaizkie.

Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak (TSJN) ebatzi duenez, Berriozar, Lizarra, Lakuntza, Etxarri-Aranatz eta Leitzako udalek "lege-iruzurra" eta "aginte-desbideratzea" egin zuten joan zen urtean, herri bakoitzeko jaietako txupinazo-ekitaldian ikurrina jartzeagatik.

Bost epai horien aurka ezin da errekurtsorik jarri, eta atzo jakitera eman ziren Iruñeko eta Tafallako udalei buruzko epai biei batu behar zaizkie. Modu horretan, TSJNko Administrazioarekiko Auzien Salak bateratu egin du aipatu herrietako jaietan ikurrinak jartzeari buruzko irizpidea.

Epaileek aditzera eman dutenez, udalek ez zuten Euskal Autonomia Erkidegoko bandera jarri erkidego horretako agintariak bertaratu zirelako, baizik eta espresuki gonbidatu zituzten egintza horiei legezko babesa emateko "horrela egin ezean, zuzenbidearen kontrakoa izango bailirateke", TSJNk jakitera eman duenaren arabera.

Bost ebazpen horietan, Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak bertan behera uzten du Iruñeko Administrazioarekiko Auzien 1. Epaitegiaren epaia, zeinak ez zuen "lege-iruzurrik" antzeman Berriozargo Udalaren jokabidean. Aitzitik, berretsi egiten ditu Administrazioarekiko Auzien 2. Epaitegiaren epaiak, zeintzuetan bai antzeman zen lege-iruzurra Lizarra, Lakuntza, Etxarri-Aranatz eta Leitzan jarritako ikurrinetan.


Garaiko menua egiteko aukera ari da zabaltzen

Naturak berak erakusten digu zer eta noiz jan behar dugun, eta irakasle horri kaso eginez gero, udazken-negu parterako eskeintza zabala dagoela ikus genezake. Atzoko feria izan zen horren erakusgarri.

Legorretako Juli Otegik ekarri ditu lehen kiwiak; «daudenak politak daude baina gutxi». Oraindik gogor xamarrak daude jateko, baina segituan bigundu ohi direla zioen, kamara handitan gorde ezean. «Toki ilunean gordeta ere nahi baino lehenago ere izaten dira aukeran, gero ezin baitira saldu» aipatzen zuen Julik.

Arto opila egiten hasi da Maite Iturbe okina. Asko zaintzen du erosten duen irinaren kalitatea; «Iparraldetik erosi dut aurten eta gustura nago emaitzarekin». Eguraldi hotzarekin gogo handiagoa sentitzen du jendeak jateko, baina halere, garai modu honetan hasi ohi da urtero egiten, eta atzo ere, bero egin arren, nobedadea zelako edo, arrakasta izan zuen. Oroimen asko pizten dituen jakia da hau, eta berezoen artean arrunta da gisa honetako kontuak entzutea: «txikitan bezperan esnetan beratzen jarri eta hurrengo goizean gozo-gozoa gustora asko jaten genuen» zioen atzo bertan berezo batek.

Lehen intxaurrak Kontxi Arizagaren postuan aurkitu genituen, kiloa 4 euroan. Hala ere, ez dirudi aurtengoa intxaur urte ona izango denik.

Baba txiki zuria ere ikusi dugu Patxi Atienzaren postuan; «Sakanatik ekarritakoa da, normalean frantsesa erabili ohi dugu, azala meheagoa du eta jendeak nahiago izaten du, baina hau lehenago hasi denez, hemen da aurtengo berria». Bitxikeria moduan, zera zioen Patxik: «gizonezkoek erosten dute bereziki, emazteek ez dute hain gustuko eta askori entzuten diet ‘neronentzat behintzat prestatu behar dut’».

Bestalde, uso asko atzo ere; 200 bat pieza bai 6 euroan bakoitza. Orain arte ehizatutakoa, aukeran txikia eta mehea dela zioen Mikel Lasak, «ezkur gutxi jandakoak nonbait».

Hemengo onddo kopurua asko apaldu da, eta aldiz, zizahori, mendiko angula eta saltsa perretxiko beltza ugaritu, mota bakoitzeko 50 bat kilo bazen.

Loreei dagokionez, datorren astean antzemango da Santu Guztien eguna hurbiltzen ari denekoa, baina bitartean, kukuprakak (2 eurobakoitza) eta kalendula bikoitzak (2 euro bakoitza) kolore bizi bizikoak deigarri ageri ziren atzo.

Aste honetako prezioak


VIII. Sakanako Xake Txapelketak 40 xakelari bildu zituen Etxarrin

Etxarri Aranazko Larrañeta elkarteak itxura berezia zuen joan zen larunbatean. Elkarteko mahai gainetan ohiko plater eta jaki goxoen lekuan xakeko taulak ageri ziren. Zaldi Beltza xake taldea zen horren erantzule, VIII. Sakanako Xake Txapelketa antolatua baitzuen larunbaterako. Heldu nahiz gazte, Nafarroa osoko 40 xakelarik bat egin zuten Sakanako taldearen deiarekin. Sakanakoekin batera Iruñetik etorri ziren jokalari gehienak. "Urteak daramatzagu txapelketa hau antolatzen eta dagoeneko ezaguna dute Iruñekoek" adierazi zuen Zaldi Beltza xake taldeko Jose Miguel Mauleonek "gustura etortzen dira eta haiek gustura etorri bitartean, guk ere gustura antolatzen jarraituko dugu". Egun osoko txapelketaGoizetik 9:30ean eman zioten hasiera txapelketari. Jokalariek 20 minutuko 8 txanda egin zituzten elkarren aurka. Gosaria eta bazkaltzeko tarteak utzita, arratsaldeko 18:00ak arte luzatu zen txapelketa. Sariak banatzeko ordu iritsi zen. Helduen mailan, Alfonso Cenborain nagusitu zen. Haren atzetik sailkatu zen Iñaki Sasiain. 3.a Javier Sevilla izan zen. 14 urtez beherakoei dagokienez, Mikel Ortega izan zen onena. Azpimarragarria da bere balentria, 9 urte baino ez baititu. Haren atzetik sailkatu zen Aimar Ieregi sakandarra. 3. postuan Iban Ros sailkatu zen. Sakandarren artean, Koldo Flores izan zen onena. Haren atzetik sailkatu ziren, hurrenez hurren, Jose Andres Cerro eta Manex Intsausti.


Trafikoa eragozten dutenei isunak jartzen hasiko da Lekeitioko Udala

Trafikoa eragotzi eta oinezkoek lehentasuna duten guneetan gaizki aparkatuta dauden autoei isunak jartzen hasiko da Lekeitioko Udala. Hasiera batean, abisuak jarriko dituzte, leku horretan autorik aparkatu ezin dela azalduz, baina egun batzuren bueltan isunak jartzeari ekingo diote.


Danok-Danena taldeko pultsulariek bikain hasi dute denboraldia

Joan zen larunbatean Halterofiliako Euskadiko Liga jokatu zen kadete eta promesen mailan Basaurin. Danok-Danena taldeko kideek emaitza onak eskuratu zituzten:

KADETEAK: Jon Kepa Kortajarena (2. ); Aynabel Davila (4.)

PROMESAK: Xabier Amonarriz (1. ); Goretti Amonarriz (7.)

Hurrengo Txapelketa, Gasteizen jokatuko da, martxoaren 18an. Maila Nagusiko Euskadiko Txapelketa (Neska-Mutilak). Txapelketa honetan Danok Danena Taldeko pultuslari askok parte hartuko dute.


Azken egunetako igoera gogorrena, lau positibo berri

COVID-19 kasu berri guztiak Tolosan zenbatu ditu Eusko Jaurlaritzak. Orain arteko datuetan, 220 kontatu dituztela agertzen da.

Tolosaldean 220 positibo zenbatu ditu orain arte Osasun sailak, atzo iluntzeko 20:00ak arteko datuen arabera. Azken laurak, Tolosan.

Asuncion Klinikan, berriz, 9 gaixo daude solairuetan ospitaleratuta, atzo baina bat gutxiago. Osasun Sailak emandako datuen arabera, gaixo bakar bat ere ez dago ospitaleko ZIU-n (Zainketa Intentsiboetako Unitatean). Alta, berriz, hiru gaixok jaso dutela dio Osasun sailak.

Hona hemen, koronabirus kasuen kopuruak, eskualdeko herri bakoitzean:


4000tik gora sinadura Olaberriaren defentsan

Irugurutzetako labeak, Meakan

Urtarrilaren 20an amaitzen da Eusko Jaurlaritzak Donostialdea-Behe Bidasoarako prestatu duen Zatikako Lurralde Planari (ZLP) alegazioak aurkezteko epea. Dagoeneko 4000tik gora dira aurkeztutako zuzenketak, eta kopuru horri asteburuan bildutakoak gehitu behar zaizkio. Izan ere, Iraun herritar taldeak informazio mahai bana jarri zituen larunbatean Mendibil merkatal gunean eta Urdanibia plazan, azokaren orduan. ZLP-ak Olaberria eta Meaka auzoetan izango lukeen eraginaz ohartarazi nahi du Iraunek: “Beste egitasmo batzuen artean, 6 erraiko autobide berri baten eraikuntza aurreikusten du, Irugurutzetako labeak, zeharkatuz eta Aiako Harriko natur parkearen ondo-ondotik”.

Talde honen ustez, Jaurlaritzaren asmoa Olaberriako jarduera ekonomikoak beste batzuengatik ordezkatzea da. “Jarduera ekonomikoetarako erabili nahi dute, nekazaritzarekin, abeltzantzarekin eta aisialdiarekin loturikoak jarduera ekonomikoak ez bailiran, eta bertan plataforma logistiko bat eta zentral termiko berria eraiki, Pasaiako zentral termikoa ordezkatuko duena”, adierazi dute Iraungo kideek ohar bidez. Horregatik, Hondarribiko eta Irungo herritarrei dei egin diete, “azpiegitura hauek geldiarazteko eta gure landa ingurunea babesteko euren ekarpena” egin dezaten.


«Banekien bakarrik kantuaren bidez hunkitzen ahalko genuela jendea»

Euskararen jatorriaren inguruko ikerketan pasatu du azken hamarkada Eñaut Etxamendik, baina hori baino lehen Etxamendi eta Larralde bikoteko kantari gisa ezagun egin zen. Liburuak ere baditu idatzirik: ipuinak eta eleberriak.

Euskal Herrian izandako hainbat aldaketa islatzen dute Etxamendiren lanek (1935, Ezterenzubi, Baxenabarre), bai kantuek bai idazkiek. «Haustura bat».

Ikerlari, idazle, kantari... Nola laburbilduko zenuke zure ibilbidea?

Etxean, ama kantaria zen. Bazituen kaierak kantuz beteak, eskuz izkiriatuak. Bazuen errepertorio bat handia, eta maite zuen kantuz. Oroit naiz, ttipi-ttipia nintzela, istripu baten ondotik egon nintzen gaizki, eta besteak eskolan zirelarik oraino berantean, 5 edo 6 urtetan, ni etxean nintzen. Eta arto artera joaten zelarik, ekainean eta horrela, eguerdiko saldarentzako leka berdeen biltzera, beti kantuz entzuten zen. Baginen zazpi haurride bizi, eta denak kantariak.

Etxetik goizik joana zara.

Nik jakin bainuen biziki goizik ez nintzela on izanen ez artzain ez laborari, eta, amak lagundurik ideia horretan, espartin egile izan behar nuen. Baina hori kontatu gabe zen jaun erretorearen bisitarekin. Amak hilzorian ikusia ninduen 5 urtetan. Bi aldiz sortua ninduen amak. Betiere, hiltzetik berriz bizira jina nintzen amarentzako, eta apezak errana zion apeztu behar nuela. Josirik prest zen norat joan behar nuen; kusiekin, Belokeko monasteriora [Lapurdi].

Eskoletara.

Zango madarikatu horri esker dut hondarraren hondarrean eskolak egin ahal ukan, eta eskola ez hain gaiztoak; konparazione, grekoa eta latina gaur egun arras gutik duten heineraino ikasi nituen. Beneditanoak txori kantariak dira. Badakizu zer erraten duten jesuitez? Txori harrapariak direla, kantatzen ez dutenak. Kontua da da beneditanoen ondotik egin ditudan estudioak jesuitekin egin ditudala. Orduan izpirituko formazioz, txori kantari eta txori harraparien arteko nahasketa dut. Bueno, utz ditzagun irriak.

Beloken ez dut egiazko formakuntza musikalik ukan; doi-doia pianoan ikasi dut. Nerabeko denbora guztian beti-beti jarraiki natzaio kantatzeari. Gero, han ziren bi kusi haietatik batek deszifratzen zituen gerla aitzinean Zuberoako bortuetan eta artzainen lekuetan bilduak ziren kantu parrasta bat, eta bereziki melodiak munduko ederrenak dira enetako. Horiek ikasten nituen harekin. «Arranoak bortietan gora dabiltza hegaletan».

Bide horretatik hasi zinen, beraz.

Beste gisan ez dut deus ere, formakuntzarik batere ez, bakarrik praktika, amari ikasia. Kantu zaharren gisara, denak horrela, moda zaharrekoak. Egun batez, gizon bat jin zitzaidan, baizik eta gauza bera egin nahi zuela Biarnon, nola behar zuen jokatu. Erran nion: «So egin ezak, bilduko dituk Biarnon artzainek kantatzen dituzten kantu ahal dituan guztiak eta ikasten dituk; horien arabera aritzen haiz hi ere, ez duk beste sekreturik». Nihaurek egiten nuen bezala. Ene kantuekiko istorioa horrela joan da.

Noiz hasi zinen kantu idazten?

Zientzia politikoak eta laborantza ingeniaritza ikasi, ezkondu, eta Afrikan pasatu nituen bi urte. Handik landa bi urte irakasle gisa ari izana naiz eskola libroetan, eta ukan nuen Euskal Herrira jiteko xantza, amets zoragarriz beterik burua. Donibane Garazin gertatu nintzen eskola ematen, baina fite, ene ametsak tristezia bilakatu ziren.

Zer zenituen ametsak?

Gauza berriak eginen genituela eta nik dakita zer, mirakuluak eginen genituela, alo. Bai, bai, baina ez zen hain aise. Lehenik eta bat, ez genuen gure ideiez eleka aritzeko nehor —1963ko solasez ari naiz—, ez zen jende formaturik. Apezak bai, baziren anitz, zoko guztietan. Funtsean, merezimenduak badituzte, ezen gauza franko haiei esker egin baita denboran; lehenbiziko sindikalistak horrela formatu dira, konparazione. Betiere, tokiko burgesia arras futitzen zen gure problemez. Mediku, notario eta horiek...

Aljeriako gerla bazen, eta soldadu joateko adina gabe anitz Ameriketara joaten ziren. Sortze kopuru ikaragarriak ziren, eta erraten zen urtean 2.000 gazte abian zirela hemendik; mutikoak, Ameriketara, eta neskak, ahal zuten lekura, Baionara, Parisera.. badut eleberri bat horretaz egina.

Horiek horrela, Enbata sortu genuen 1963ko pazkoz, eta ni buruilean jin nintzen Garazira. Aste guztiez biltzen ginen Baionan Enbatarekin.

Nola ikusten duzu Enbatan egina?

Euskal Herri barne aldetik hiru edo lau ginen. Beste guztiak kostakoak ziren. Eta haiek, Donibane Lohizuneko mediku horiek eta bezala, abstraktu ikusten zuten politika: «Euskaldun garenaz gain, behar diagu euskaldun izan», eta ez dakit zer. Guk, aldiz, zinezko miseria ikusten genuen. Ardiak hortz karraskaka, konparazione. Laborantza eskola eginik, ottoren etxean pasatu eta ardiak hortzak karraskan ikusten dituzularik, badakizu ez direla bazkatuak, eta segidan ulertzen duzu zer den horren gibelean.

Dena horrela zen hemen: miseria. Ikusten nuen, beraz, lurrak eta kabalak zertan genituen, eta mentalitateak ere bai. Sekula oroitzen naiz, egun batez Argizabal eskolako zuzendari serorak erranik: «Bai, kontseilu orokorreko gizonak erran digu behar geniela neskei larruaren josten irakatsi, ezen hemen zapata egiteko lantegi batzuk egin zitzaketela neskentzako... Zer, gero ezkerreko jende gorri ezdeus horietarik ukaiteko gure lantegietan? Ez ez, nahiago dut turismoari buruz joan». Orduan arraposturik gabe gelditu nintzen, eta kantu egiten hasi nintzen.

Politikari hertsiki loturik, beraz?

Nehork ez du sinetsiko gauza hori; zientzia politikoetan diplomatua, laborantza ingeniaria, lekuko garapenean berezitua eta nahi duzun guztia, baina jendea nola hunki? Kantuarekin. Banekien bakarrik kantuaren bidez hunkitzen ahalko genuela jendea.

Enbatako lagunak deia hasiak ziren [Mixel] Labegerieren kantuen ikasten, eta nihaur ere hasi nintzen kantu irakasten arratsetan, eskolatik landa.

Zein kantu?

«Gu gira Euskadiko gazteri berria...», Labegerierenak. Nihaurenak ere irakasten nituen, baina ez nuen erraten eneak zirela...

Donapaleun nintzen irakasle, eta han bazen piano zahar bat, desakordatua, murruari kontra. Hasi nintzen behin; bideetan pasatzen nituen ametsen eta disgustuen kontatzeko ideiarekin: «Bidez bide nabilena, kantu bat dut laguna...».

Denbora horretan berean gertatu zen Kristiane Etxaluz preso. Doi-doia ezagutzen nuen, ikusia nuen Enbatako biltzarretan, eta hor ere zer eginen zen? Nehor ez zen menturatzen mintzatzera, baizik eta armekin harrapatua izan zela eta ez dakit zer. Horri buruz beste kantu bat egin nuen. «Neskato bat dute preso sartu, Iruñean dute preso sartu, euskaldunak gaituzte zapatu, baina behar zaie dolutu, tararai tera...».

Mezu bat transmititu nahi zenuen.

Arrakasta ukan duten kantu gehienak beti izan dira zirrara eta emozio bortitz baten ondotik eginak, eta hondarraren hondarrean biderik laburrena hori izan da, ene ustez.

Nik begiztatzen nuen publikoa —erran nahi baita jende zohituak, burasoak, Ameriketara joatekoak zirenak— eta uste dut jakin dugula [Larralderekin] hunkitzen jendeek gorderik zeukaten zauria.

Larralderekin.

Lanean elkar ezagutu genuen. Bera ari izana zen ttipi-ttipitatik kantari katedraleko koralean. Bozak horrela formatuak genituen, batek ala besteak ere. Baditugu kilometroak elkarrekin eginak. Larunbat gauetan zakurraren ipurdiraino abian ginen autoz, Bilboraino batzuetan.

Atalaia salbu, kantu guztiak autoan ikasiak zituen, norabait kantatzera gindoazelarik. Azkenik egin nuen kantua ematen nion, eta memoria ona zuen, eta ikasten zituen hitzak eta aireak.

Zer ekartzen zenuten?

Eria zaurian sartzen genuen. Behin, hori Donapaleun, bigarren urtea zen kantuz hasiak ginela, eta salan Donapaleuko burgesia zen, baina zokoan baziren bi bonet lerro. Eta Bidez bide-ren azken bertsoa finitzen, «etxia eta euskara baitoatzi lurrera» kantatzean, zoko hartatik: «alua!». Beraz, horiek ziren erakusgai batzuk gure gizartea gaizki zela.

Hasiz geroztik, gure kantaldiak izugarri fite hedatu ziren. Jendeek segitzen zuten, jendea sukarretan ikusten zenuen. Kantaldia finitu eta jendeak eskuak ikaran ziren. Horrek ere zerbait erakusten du, bazela zerbait, zerbait egiazki azkarra.

Kolektiboa?

Aretxabaletan, sekula oroitzen naiz, alimaleko sala bazen, jendez imoki betea. Gure tenorea hurrandua, Larralderi erran nion: «Beldur nauk erlasten ari zaidala zintzurra». Gero, hara joan eta hori zen misterioa, publikoak hartzen zaitu. Ezin esplikatuzko zerbait da. Elektrizitatea bezala da. Publikoak hartzen zaitu, zure boza iduriz ezin egin, eta nehor ez da ohartzen ere erlastua zarela. Kantuak botatzen dituzu tripatik.

Salvador Allenderen kantua egitean, hasi ziren argiak pizten. Su piztekoak. Menturaz mila argi pizturik gure aitzinean. Kantaldia finitu eta bi gizon jin zitzaizkigun lasterka: «Polizia! Polizia!», lekutu behar genuela. Eraman gintuzten Arabako Salinas herrira, eta gau guztia pasatu genuen elkarrekin edaten eta jaten, mozkortzen eta kantuz.

Nola bizi izan duzue hori, Larralderekin?

Esperantza ematen zigun. Amets berri batzuen hastapena zen, hori zen gertatzen. Batzuetan izugarri gaizki erabiliak izan gara herri batzuetan, abertzale bezala. Orain, garaiak aldatu dira. Guri muturren hausteko jokalari zirenak orain damutzen dira. Ez da gerla irabazia horrengatik, ez dira mendi guztiak ordoki bilakatuko —beharrik ez, funtsean, mendiak mendi egiteko eginak baitira—, ez dira patar guztiak zabal bilakatzen ahal. Kostako abertzaleekin ere beti hotzean egon gara, beti mokokan. Bagenekien beren diskurtsoak ez zuela funtzionatzen hemen; ez forma horrekin, hasteko.

Zergatik?

Guk beti ekonomia genuen solas. Erraten genien Euskal Herri barnealdea abertzalea bilakatzen ahalko zela, baina lehenik miseriatik atera behar genuela, eta gazteak hemen egonarazi.

Nola ikusten duzu gaurko egoera?

Gazteek dute sua eta indarra, sumendia bezalakoak dira, eta hura da gizartearen motorra, baina behar da batzuek eta besteek elkarri laguntza ekartzea. Zaharragoek ere badute zerbait, badituzte sudurrak hautsirik ukanak, ez dira arrunt zozoak. Ez da dena alderdi bat edo bestea; nonbait horren guziaren nahasketa eta oreka da.

Estatuek badituzte karta bat baino gehiago sakelan. Kasu, ustelkerian azkarrak dira. Drama geldiezin bat bizi izan dugu, eta ez da uste ukan behar fini dela. Ez da bortxaz armekin izanen —araiz ez, funtsean—, baina beste forma batzuk hartuko ditu.

Eta gaurko euskal kantagintza?

Ez dut segitzen... Betiere, uste dut beti ontsa dela entseatzea. Guk ere hala egin dugu, ahal bezala.


Prebentzioa areagotzeko aplikazioa lantzen hasi da Eusko Jaurlaritza

Eusko Jaurlaritza mugikorrerako aplikazio bat lantzen ari da, kasuen prebentzio-, jarraipen- eta identifikazio-lana indartzeko. Pertsonak horretan izena eman ahal izango dute, baita hurbilen dituzten kontaktuak txertatu eta haien osasun-egoera erregistratu ere. Tresna hori datorren astean egongo da eskuragarri, eta medikuntzako eta datuen babeserako berme guztiak izango ditu.

Aplikazio hori aurrerapausoa izango da, "Osasun Publikoaren arloa epidemiologia-lanagaz egiten ari den lana indartzen duelako, bai eta asistentzia-eremurako ere", arduradunek azaldu dutenez. Pertsonak prebentzio-neurriez eta haien osasun-egoeraren jarraipenaz kontzientziatzen ere lagunduko du.

Horrelako aplikazioak beste herrialde batzuetan baliagarriak direla frogatu duten tresnak dira, eta Osasunaren Mundu Erakundearen jarraipen eredua lantzen du, baita Gaixotasunak Kontrolatzeko Europako Zentroa edo Hego Korean erabiltzen dena. Hala, lanean ari dira euskal enpresa batek Osasun Sailagaz eta Osakidetzagaz elkarlanean garatutako aplikazio sozial horretan. Beraz, lankidetza publiko-pribatuaren ondorioa da.


Goiko larreak dauzkate zain

Enirio-Aralarko larreak irekitzeko festa egin dute 20. aldiz Larraitzen. Giro ederra lagun, jende mordoxka bat bildu da Zamao atsedenlekuan. Abeltzainen eta artzainen lana goratu dute bildutakoek.FFesta giroan eta eguraldi ederra lagun zela ireki zituzte atzo eguerdian Aralarko larreak Larraitzen (Abaltzisketa). Enirio-Aralar mankomunitatea orain 19 urte hasi zen 20. ekitaldia izan da larre irekiera antolatzen, eta aurtengoak izan du ezer berezitik. Jose Migel Santamaria Ordiziako alkate eta mankomunitate lehendakariak, eta Arantxa Ariztimuño Gipuzkoako Foru Aldundiko Mendi zuzendariak bando bat irakurri zuten oholtzatik, eta ondoan izan zituzten Aralarren, Urbian edota Oiartzungo mendietan abereak larratzen dituzten hainbat ganaduzale eta artzain. Baita mankomunitatean ordezkaritza duten hainbat herritako Beasain, Ataun, Amezketa, Abaltzisketa… udal agintariak ere.Ainhoa Zuriarrain Amezketako artzainari langaren giltzak eman zizkion Santamariak, eta Zuriarrain bera izan zen giltzarrapoa irekitzeaz arduratu zena. «Katea ez da eten, gure mendi hauek gure lanbide dira, gure mendi hauek gure bizimodua dira, gure arnasa, umezurtz gara berau gabe. Giltza honekin mendiko larreetako langa ireki, eta gure abereak bertara igoko ditugu, gure lana gure ogibide eginez, zuentzako kutixizko jakiak sortuko ditugu eta larre eremuak denon gozamenerako mantenduko ditugu. Hitza ematen dugu gure arbasoen etxeko sua bizirik zainduko dugula», esan zuen.Urteroko kutsu beraAzken urteetan behi talde batekin irudikatu dute Larraitzen larreen irekiera, baina atzokoan zaldi-behorrek eta artalde batek ere igaro zuten Zamaoko langa. Gainontzean urteroko kutsu bera izan zuen atzoko festak: postuak, artisauak, ardi mozte erakustaldia, kantariak, bertsolariak, aizkolariak… Erromeria giroan borobildu zuten eguna.


Bretoiak Goienaren Arrasateko egoitzan bisitan

Bretainiako 19 ikasle, 14-15 urtekoak, eta bi irakasle izan ditugu bisitan Goienak Otaloran duen egoitzan. GOITB, Arrasate Irratia, Goienkaria eta Goiena.net-eko lan egiteko modua ezagutu dituzte bertatik bertara. Arizmendi ikastolako ikasle batzukin trukea egin dute eta domekara arte gure artean egongo dira.

Urtero egiten dute bisita Debagoienera. Esan digute eurendako eredu bat dela Goiena, euskara hutsezko komunikabide ezberdinak dituelako, eta bertatik bertara ezagutu nahi izan dute lan egiteko modua.


Marisa eta Joserra, euskaraz hitz egin nahi duenarekin berbetarako prest

Marisa Barrenak eta Joserra Onandiak Mintzaneteko sari bana jasoko dute, Gorka Fernandezekin batera. Hirurak dira Mintzanet sareko partaide.

Euskaraz hitz egiteko modurik ez zutenek distantzian mintza praktika egiteko sortua da Mintzanet saria. Bidelariak eta Bidelagunak batuz, gaur egun 500 erabiltzaile izatera iritsi dira. Azaroaren 18an Mintzanet eguna ospatu dute Donostian, eta hor, sariak banatu ere bai. Hiru sarituak batu ditu 'Amarauna'k: Marisa Barrena, Joserra Onandia eta Gorka Fernandez.


Lore eskaintza egin diote Bilbon Jose Maria Lidon epaileari

ETAk hil zuela 11 urte bete direnean, omenaldia egin diote familiako kideek, lagunek eta lankideek Bilbon.

ETAk Jose Maria Lidon hil zuela 11 urte bete direnean, lore eskaintza batekin gogoratu dute epailea Bilbon, haren familiako kideek, lagunek eta lankideek. Gaur 11 urte hil zuen ETAk Jose Maria Lidon.Bilboko Justizia Jauregian egin dute ekitaldia, eta bertan izan dira, besteak beste, epailearen alarguna eta seme-alabak. Juan Luis Ibarra Euskadiko Justizia Auzitegi Nagusiko buruak ere hartu du parte omenaldian. Horren hitzetan, biktimak gogoratzeak ''zentzua ematen dio elkarbizitzari''.

Epailearen lankideek demokraziaren defentsa egin dute, eta Euskadin bakea sendotzeko legezkotasuna errespetatu eta oroimenean oinarritutako historia eraiki behar dela esan dute.


Udaberriko azoka egingo dute aste-akabuan, Quetenquen

Gabonetan egin zuten legez, udalerriko hainbat dendak Spring Market (Udaberriko azoka) egingo dute Quetenqueren lokalean (Txiskiena, 2. Algorta). Azoka hilaren 28tik 29ra izango da, 17:00etatik 22:00etara eta 10:00etatik 15:00etara. Zapatuan, Jon Zabalak musika eskainiko du zuzenean, eta domekan, berriz, gozogintza tailerra, ipuin-kontalaria eta zuzeneko musika egongo dira aukeran.


Durangon, Herrien besarkada, iritsi ezinean geratu direnak gogoan hartuta

8 zutabe luze eta jendetsuren arteko "besarkada" irudikatu dute Durangon etorkinen eskubideen alde eta faxismoaren kontra. Europako hauteskundeen aurretik egin nahi izan dute ekitaldi handia.

Europako migrazio politikak salatu eta migratzaileen eta pertsona guztien eskubideak aldarrikatzeko helburuz Europako hainbat hiritan Herrien besarkada egin dute. Euskal Herrian Biarritz, Donibane Lohitzune, Hazparne eta Durangon. 'Amarauna' Durangon egin duten topaketan izan da. Hantxe elkartu ditugu Nati Ovelleiro, OEE elkartekoa, Txantxafrika elkarteko Iker Ibarguren eta Asier Arejita, OEE Busturiakoa. Euren hitzetan, pertsona guztiek dute eskubidea migratzeko, ezin dira inolaz ere etorkinak guztiaren errudun izan, neofaxismoak errexki egiten duen bezala, eta bereziki gogoan izan nahi dituzte Europarako bidean basamortu eta Mediterraneoan hil diren migratzaieak.


Atzeratu egin dute derbiaren inguruko epaia

Miarritze eta Baionaren arteko derbian gertatu ziren liskarren harira, atzo bildu zen Errugbi Ligako Diziplina Batzordea. Usaian, bildu eta berehala erabakien berri eman ohi du, baina atzo zigorren berri ez zuen eman. Erabakiak 48 orduz atzeratuko zituela jakinarazi zuen, eta, ondorioz, bihar jakinen da batzordearen epaia.

Derbian hainbat istilu izan ziren, baina larrienak Jean-Jo Marmouyet eta Imanol Hariñordokiren arteko borroka eta, gero, Lucien Hariñordoki Imanolen aitaren zelairatzea izan ziren. Kanpoko norbait zelaian sartzen ez eragozteagatik Miarritzek 4.000 eta 46.000 euro arteko isuna arriskatzen du, eta bere zelaia bi partidarako itxita ukan dezake. Istiluen ondotik polemika bizia piztu zen Lapurdin. Lucien Hariñordokik jendaurrean barkamenak eskatu zituen, eta Baionak jakinarazi zuen baduela Miarritzeren aurka salaketa ezartzeko aukera, diziplina batzordeak erabakitzen duenaren arabera. Biharko erabakiak ikusmina piztuko du, dudarik gabe.


Aniztasunarekiko hezkuntza aztertu du Zufiaurrek liburu batean

Hilaren hasieran argitaratu zuen Nafarroako Unibertistate Publikoak (NUP) Sociedades modernas y desafíos multiculturales liburua. Alicia Peñalba Vélez, NUPeko Psikologia eta Pedagogia Saileko Didaktika eta Ikastetxearen Erakuntza arloko irakaslea, eta Benjamín Zufiaurre Goikoetxea, NUPeko Didaktika eta Ikastetxearen Erakuntza arloko katedradun urdiaindarrak dira egileak. NUPek argitaratutako liburuak aztertzen du nola planteatu behar den aniztasunarekiko hezkuntza arreta, atzerriko ikasleak dauden ikasgeletan. Lanaren oinarria izan da Iruñeko eta Iruñerriko DBHko lau ikastetxetan ikasle atzerritarrei buruz egindako azterlana. Zufiaurrek eta Peñalvak idatzitako liburuan jasotzen denez, egungo gizarte global eta anitzak modu askotan islatzen dira eskoletan. Horietako bat, ikusgarriena hain zuzen, ikasgeletan atzerriko ikasleak agertzea da. Ikasle horiek ekarri duten errealitate kulturalaren ondorioz profesionalek ikusi dute era partekatuan eztabaidatzeko beharra, eskolako edukien eremuan, hezkuntzako proiektu demokratiko zabal bati begira. Eztabaida hori kulturaniztasunaren eta kultura artekotasunaren esparruan egiten da.Liburuaren lehen zatian egileek kulturarteko curriculuma kokatzen dute egungo eskolako errealitatean, kulturaniztasunari buruz mendebaldean diren diskurtsoak eta jokabideek markatuta baitago. Ondoren, kulturaniztasunaren inplikazioak erakusten dituzte.Azken zatiak ikertzen du nola bizitzen duten atzerriko ikasleek haien integrazioa eskolan eta gizartean. Azterlaneko ondorioak jasotzen dira hor: atzerriko ikasleen pertzepzioak, beraiek kulturan eta gizartean duten parte-hartzeari buruz.


Aiako Udaleku irekietarako lan eskaintza

Uztaila osorako lanaldia da eta Aiako tituludunak lehenetsiko dira

Uztailaren 1etik 31ra Aiako Udaleku irekiak izango dira. Udaleku irekiak aurrera eraman ahal izateko begiraleak behar dira, eta bertan lan egiteko eskaintza irekita dago. Aukeraketa egiterakoan honako irizpideak edukiko dira kontutan:

Aiakoa izatea eta begirale titulua edukitzeaAiakoa izatea eta titulurik ezean, esperientzia izateaAiakoa izan ezean, begirale titulua izatea

arretapagoeta@gmail.com helbidera bidali behar dira curriculumak. Informazio gehiago nahi izanez gero ere helbide horretara idatzi.


Laugarrenez irabazi du Nerea Arriagak Urnietako irrintzi lehiaketa

Maria Arizmendi VII. Irrintzi Lehiaketa izan zen joan den asteburuan eta Nerea Arriaga oriotarrak irabazi zuen.

Zazpigarren aldiz antolatu du Iñistorrak irrintzi lehiaketa. Inoizko mailarik handiena izan du aurtengoak. Ez die erraza jarri gainontzeko parte hartzaileek Nerea Arriagari. Oriotarra hiru aldiz irabazitakoa zen, eta igandean ere berak irabazi zuen Urnietako lehiaketa. Guztira lau aldiz irabazi du lehiaketa.

Bigarren Ane Gabirondo urnietarra sailkatu da eta hirugarren Aitziber Santamaria. Haurretan Jon Tolosak irabazi du. Atzetik Egoitz Ibabe eta Uxue Ibabe sailkatu dira.

Irrintzi irabazlea

Nerea Arriagak Maria Arizmendi VII. Irrientzi Lehiaketan botatako irrintzia da hau. Oriotarrak Urnietan ez ezik, beste hainbat txapelketetan ere hartzen du parte.

Sari banaketa

Aurri hedabideak sari banaketa bideoan grabatu zuen. Bideoan saria jasotzeaz gain, irrintzia botatzen ere ikusten da bai Arriaga eta baita beste saritu guztiak.


Udalak Kale Nagusiko lanak emateko deialdia egina

Euri urak eta etxeetako ur beltzak jasotzeko sare bakarra dago Arbizun eta bi beharko lukete. Banaketa hori egiteko, ur hornidurako sarea eta zorua berritzeko, argiteria eta telefono sareak lurperatzeko eta gas sarea osatzeko lanak eginen ditu Arbizuko Udalak. Horrek ekarriko du, batetik, ur araztegian arazoak ez sortzea eta etxe askotan usain txarrik ez sortzea. Eta, bestetik, ur sareko ihesak eragoztea, Sakanako Mankomunitateak urez hornitzen duen herrietatik ur gehien galtzen duen herria baita Arbizu.

Lanen deialdia egina dago eta proposamenak garilaren 9ra arte aurkez daitezke udaletxean. Lanen aurrekontua, BEZ kanpo, 782.068,58 eurokoa da.


Baskonia eta Estudiantes, nor baino nor gehiago, Endesa Ligako estreinaldian

Berritasunez josita datozen proiektuak dira biak ala biak, eta arabar taldearen indarra eta abiadura Estudiantes berrituaren aurka jardungo dira.

Kirolbet Baskoniak Movistar Estudiantesen aurka neurtuko ditu indarrak Fernando Buesa Arenan, berritasunez jositako bi proiektuek Ligako lehen jardunaldiari gogotsu helduko dioten honetan (gaur, 19:15ean).

Arabarrek denboraldi-aurre ederra egin dute, norgehiagoka bakarra galdu baitute, Real Madrilen aurka. Gainerakoan, berriz, itxura ona eman dute, sasoi onean daudela erakutsiz.

Velimir Perasovicek udako fitxaketa aipagarrienetako baten falta sumatuko du aurreneko lehia honetan, izan ere, Nik Stauskas kanadarra min hartuta dago. Belauneko mina erabat sendatu arte, ezingo du Europako talde batean lehen aldiz aritu.

Bestalde, denboraldi-aurrean min hartuta aritu den arren, Pierrià Henry Baskoniak Buesa Arenan jokatuko duen Ligako aurreneko partidan jokatzeko moduan egongo da.

Laburbilduz, berritasunez gainezka datozen proiektuak dira biak ala biak, eta Baskoniaren indarra eta abiadura eta Estudiantes berritua izango dira bertan aurrez aurre.


Jaurlaritzak Loiolako Erriberan duen lursaila txukuntzea nahi du PPk

Eusko Jaurlaritzak hirian barreiatuta dituen bulegoak bateratu nahi ditu: Loiolako Erriberan egingo du bulego eraikina. Jaurlaritzak bere esku duen lursaila, ordea, zabortegi bihurtu dela kexu da Ramon Gomez PPko bozeramailea. Egoitza eraikitzeko izapideak azkartu ditzala eskatzeko erakunde adierazpena prestatu du PPk. Lanak hasi artean, lursaila txukundu eta berdegune bilakatzeko eskaera egingo diote jaurlaritzari, halaber.


Txotx denboraldia ireki dute Azpeitiko Añota sagardotegian

Joan den ostiralean ireki zuten txotx denboraldia Azpeitiko Añota sagardotegian. Bixente Artola masajista arduratu zen sagardo berriari lehen tragoa emateaz, eta jende ilarak jarraitu zion hari. Sagardotegian izan ziren giroa berotzen, ohi bezala, Xebastian Lizaso, Andoni Egaña eta Iñaki Murua bertsolariak. Honakoa esan zieten han bildu zirenei: "Gozatu neurririk gabe, baina neurrian edanda". Horrenbestez, ostiraleko hasierarekin, irekita da Añotako denboraldi berria.

Argazki gehiago Urola Kostako Hitza-ren webgunean.


Etxepare Institutua, euskararentzat entzute bila etxean zein kanpoan

Euskal kultura ezagutaraztea du helburu institutuak


Santikutz eguneko toka txapelketak baditu irabazleak

Iñaki Elorza, Aritz Rodriguez, Izar Telleria eta Mila Begiraistain

Segurako beheko auzoan Santikutz eguna ospatu zuten atzo iluntzean. Herritarren arteko toka txapelketa izaten da ekitaldi nagusietako bat eta aurten, helduetan Mila Begiristain eta Iñaki Elorza izan dira irabazleak; haurretan, berriz, Izar Telleria eta Aritz Rodriguez.


2018an aurrekontu handiagoa izango du Donostiako Udalak

Donostiako 2018ko aurrekontuak aurkeztu dituzte gaur. (Argazkia: Donostiako Udala)

444.929.770,66 eurokoa izango da Donostiaren 2018ko aurrekontua. Eneko Goia alkateak eta Jaime Dominguez-Macaya Ogasun zinegotziak aurkeztu dute aurrekontu-proiektuaren zirriborroa. Bihar onartuko dute Tokiko Gobernu Batzordean, eta xehetasunak Ogasun Batzordean emango dituzte.

Iazkoa baino %6,88 handiagoa izango da aurrekontua, eta udalak inbertsioak egiteko esfortzu handiagoa egingo duela adierazi du Goiak. Horretarako, ohiko gastua %3,3 handituko da, eta inbertsioak %18,5 igoko dira.

Udalaren ohiko diru-sarrerak bi dira. Lehena eta nagusiena da udalak Finantzatzeko Foru Funtsaren bidez adostutako zerga. 2018rako 132.189.486 euro jasoko ditu udalak, iaz baino %3,71 gehiago. Bigarrena, berriz, hiritarrei zerga eta tasa bidez jasotakoak dira. Aurreratu dutenez, presio fiskala ez da handituko.

Goiak aurrekontuaren xehetasun batzuk aurreratu ditu. Esaterako, gizarte gastua indartzeko konpromisoarekin jarraituko dutela esan du. Gizarte Ekintza departamentura bideratutako aurrekontu-sailak 500.000 eurotan handituko dira, eta beraz, 27,5 milioi euro bideratuko ditu udalak Gizarte Ekintza sailera, hiritarren ongizatearen gaineko inbertsioarekin jarraituz. Udalak hiriko hainbat gizarte-zentro eta zahar-etxe berritzen jarraituko du, eta 600.000 euroko inbertsioa egingo du hainbat ikastetxetako lanetan. Bestalde, hiriko hainbat azpiegitura hobetzeko inbertsioa egiteko sailak ditu 2018ko aurrekontuak.

EH Bildu kritiko agertu da aurrekontu proiektuarekin. Amaia Almirall bozeramaileak salatu du Donostiako zerbitzu sozialak “gainbehera fase batean” sartu direla.


Evo Morales Mexikora joan da babes bila, baina Boliviara laster itzultzeko asmoa du

Bestalde, Jeanine Auñez senatariak herrialdeko presidentetza hartzeko moduan dagoela esan du, 90 eguneko epean berriro hauteskundeak deituko dituen trantsizioko gobernu bat ezartzeko.

Bolivia kaosean murgilduta dago Evo Moralesek presidente kargua utzi, eta Mexikora joateko hegazkin bat hartu ostean, bertan asilo politikoa eskatzeko asmoz. Testuinguru horretan, Boliviako Poliziak Boliviako Armadaren laguntza eskatu du, protestei aurre egin eta kaleetan ordena publikoa berrezartzeko.

Boliviako Parlamentuak atzo jaso zuen Moralesen dimisio-gutuna, eta, bertan esan duenez, 13 urte eta 9 hilabetez gobernatu duen herrialdean indarkeria saihestu nahi du erabaki horrekin.

Moralesek bart aireratutako txio baten bidez baieztatu du Mexikora bidean zela, herrialdeak eskainitako babes politikoa onartu ondoren, baina Boliviara laster "indar eta energia gehiagorekin" itzultzeko asmoarekin joan dela azaldu du.

"Anai-arrebak, Mexikora bidean naiz, eta eskerrak eman nahi dizkiot bizitza babesteko asiloa eskaini didan herrialdearen gobernuari. Min ematen dit herrialdea arrazoi politikoengatik uzteak, baina beti egongo naiz Boliviara bueltatzeko zain. Laster, indar eta energia gehiagorekin itzuliko naiz ", esan du bart Boliviako presidente ohiak Twitter bidez zabaldutako mezu batean.

Marcelo Ebrard Mexikoko kantzilerrak baieztatu duenez, Evo Moralesek Mexikoko Aire Armadako hegazkin bat hartu du. "Indarrean dauden nazioarteko hitzarmenen arabera, Mexikoren babespean dago. Bere bizitza eta osotasuna salbu daude", adierazi du Ebradek.

Oposizioak urriaren 20ko hauteskundeetan iruzur egin zela salatu ostean, Evo Moralesen aldeko eta kontrako protesta bortitzak izan dira herrialdean, eta hiru hildako eta 400 zauritu baino gehiago utzi dituzte jada.

Bestalde, Jeanine Auñez oposizioko Batasun Demokrataren (UD) senatari eta Boliviako Senatuko bigarren presidenteordeak herrialdeko presidentetza hartzeko prest dagoela esan du, 90 eguneko epean berriro hauteskundeak deituko dituen trantsizioko gobernu bat ezartzeko.

Halaber, Alvaro Garcia Linera Boliviako presidenteordeak eta Victor Borda eta Adriana Salvatierra diputatuen eta senatarien ganberetako presidenteek, hurrenez hurren, uko egin diete euren karguei.


Auzitegi Gorenak berretsi egin du Mario Fernandezen kontrako zigorra

Bizkaiko Auzitegiak sei hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zion Kutxabankeko presidente ohiari, Mikel Cabiecesi egindako ordainketa irregularren kasuan.

Auzitegi Gorenak atzera bota du Mario Fernandez Kutxabankeko presidente ohiak aurkeztutako kasazio-helegitea eta, ondorioz, berretsi egin du 2017ko martxoaren 20an Bizkaiko Lurralde Auzitegiak ezarri zion sei hilabeteko kartzela-zigorra, bidegabeko jabetza egotzita.

Gauzak horrela, ebazpenaren berri izan ostean Mario Fernandezek Repsoleko Administrazio Kontseiluan zuen kargua utzi du.

Repsolek ohar bat zabaldu du Mario Fernandezen "profesionaltasuna" nabarmenduz eta konpainia egon den urteetan egindako "ezohiko ekarpena" eskertuz. 2011ko apirilaren 15tik egon da Repsoleko Administrazio Kontseiluan.

Mario Fernandezek ohar batean esan du Auzitegi Gorenaren erabakia errespetatzen duela, baina "prozesu luze honetan aurkeztutako frogak" aintzat hartu ez dituela deitoratu du.

2017ko martxoan, Bizkaiko Auzitegiak sei hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zien Mario Fernandezi eta Rafael Alkorta abokatuari eta urtebeteko espetxealdia Mikel Cabieces Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkari ohiari, Kutxabanken bidez ordainketa irregularrak egitea egotzita.

Epaiaren arabera, Fernandezek zuzentzen zuen banketxeak 243.592 euro ordaindu zizkion Cabiecesi, Alkortaren abokatu-langelaren bidez.

Epaileak diruaz bidegabe jabetzea leporatu zien. Fiskaltzak auzipetu bakoitzarentzat urtebeteko kartzela-zigorra eskatu zuen. Akusazio partikularrak, berriz, hiru urte eta erdi Cabiecesentzat eta Alkortarentzat, eta bi urte eta hiru hilabete Fernandezentzat.


LABek dio "dekretuaren aitzakia erabili" eta zerbitzu publikoetan murrizketak egin nahi dituela Basauriko Udalak


Akelarre taldeak kontzertua emango du Aian ekainaren 2an

Zurrumurruak lehendik zebiltzan arren, aurreko astean baieztatu zuten: Akelarre taldeak kontzertua emango du Aian ekainaren 2an.

Soraluzeko rock taldeak kuttuna du Aiako plaza, eta 2017an itzulerako hiru kontzertu eman eta gero, Aian emango du hurrengoa. Gari eta Iñaki trikitilariek irekiko dute gaua 22:30ean, eta 00:00etan hasiko da Akelarreren emanaldia. Ondoren, DJ Bullek musika saioa emango du gaua borobiltzeko.

Sarrerak apirilaren 13 eta 14an jarriko dituzte salgai Aiako pilotalekuan, 16:30etik 20:00etara. 1000 sarrera jarriko dituzte salgai eta pertsona bakoitzak gehienez 10 erosi ditzake. Apirilaren 16tik aurrera internetez ere erosi ahal izango dira musikaze.com atarian. Prezioa 12 eurokoa izango da aurrez erosiz gero eta 16 eurokoa egunean bertan. Internetetik erosiz gero 13 euro ordaindu beharko dira.


«Presoei buruzko eztabaida politikoa desbideratu nahi dute»

Asteazkeneko atxiloketek helburu politiko eta mediatikoa dutela uste du Oihana San Vicentek: zinezko eztabaida saihesteko nahia. Espainiako «estatu sakona» dago atzean: «Ez dute irtenbide demokratikorik nahi».


Paul Gallicoren 'Elur-antzara' euskaratu du Ane Urrestarazuk

HamaikaBooks argitaletxeak kaleratutako lehen liburua da, Aitziber Alonsok ilustratua

Paul Gallicoren The Snow Goose: A Story of Dunkirk eleberriaren itzulpenarekin jarri da abian HamaikaBooks, 11Itzulpen itzulpen zerbitzuak urtero gutxienez liburu bat kaleratzeko asmoz sortu berri duen argitaletxea. Izenburutzat Elur-antzara duen liburuarekin, liburu elektronikoa — irakurgailurako artxiboa— eta audioliburua ere jarri ditu salgai HamaikaBooksek, www.elur-antzara.com helbidean. Ane Urrestarazuk itzuli du, eta audioliburuak eleberriaren irakurketa grabatua eskaintzen du, Uxue Alberdi idazlearen ahotsean.

Liburua Aitziber Alonsok egindako ilustrazioekin hornituta argitaratu du HamaikaBooksek. Argitaletxeak aurrerantzean kaleratuko dituen hurrengo liburuak ere ilustraturik kaleratzeko asmoa dute, nahiz eta nagusientzako literaturakoak izan.

Elur-antzara adiskidetasunaren eta amodioaren inguruko eleberri laburra da. Gai nagusitzat bakardadea eta amodioa ditu, bazterkeria eta elkarlana, gerra eta izadia. Bakartuta bizi den artista baten eta neska umil baten arteko harremanen istorio hunkigarria kontatzen du.

Paul Gallicok (New York, 1897-1976) 1941ean argitaratu zuen lehen aldiz The Snow Goose liburu moduan, baina aurretik, 1940ean, The Saturday Evening Post egunkarian atalka eman zuen. O. Henry Prize saria eskuratzeko balio izan zion, besteak beste, egileari. Camel rock sinfonikoko taldeak Gallicoren nobelan oinarritutako diskoa kaleratu zuen 1975ean: Music Inspired by The Snow Goose.


Durangaldeko ikerlariak Ikergazte ikerlari gazte euskaldunen plazan

Gaur eguerdian amaituko da Landako Gunean Ikergazte ikerlari euskaldunen kongresua. Euskal Herriko 200 ikerlarik hartu dute parte, bertan. Nerea Mandaluniz, Itsasne Bustillo, Iraultza Unzueta eta Ainhoa Diez ekimen horretan parte hartu duten Durangaldeko lau ikerlari gazte dira. Ikergazteren bidez, lanean zer egitasmo lantzen dabiltzan azaldu ahal izan dute, euskaraz. Izan ere, gero eta gehiago dira azterketa zientifikoak euskaraz egiten dituzten ikerlariak.

Askotan esan izan da herri batek aurrera egin gura badu, ikertu egin behar duela. Bada, Euskal Herrian makina bat ikerlari dabiltza lanean. Gainera, gero eta gehiago dira euren azterketa zientifikoak euskaraz idazten dabiltzan gazteak. Ikerlari gazte eta euskaldunen lan hori bistaratzeko asmoz, Ikergazte kongresua egin dute Durangon, Udako Euskal Unibertsitateak antolatuta. Eguaztenean hasi eta gaur eguerdira arte 200 bat ikerlarik parte hartuko dute Landako Gunean egindako aurkezpenetan.

Ikergazte kongresuko batzorde zientifikoan parte hartu du Gabriel Ibarra EHUko irakasle elorriarrak, ingeniaritza alorreko artikuluak zuzentzen. Gainera, kongresuan bertan ere aurkezpen saio bat dinamizatu du. “Ikasle gazteak dira aurkeztu direnak, tesia egiten edo lerro berriak zabaltzen dabiltzanak. Baina harrituta geratu naiz, nahiko kalitate onekoak direlako”.

Ibarraren ustez, beharrezkoak dira horrelako kongresuak euskarazko ikerkuntza sustatzeko. Kontatu duenez, azken urteetara arte, euskarazko ikerketa hizkuntzalaritzara mugatuta egon da, batez ere.

Ibarra bera ere ikerkuntzan dabil, energia berriztagarrien inguruko ikerkuntza talde batean; itsasoko olatuen indarra hobeto gestionatzeko azterketa bat egiten dabiltza. Ikerkuntzak herrialdeen garapenean daukan garrantzia nabarmendu du: “Ikerkuntza bertan egin, bertan geratu, eta produktu eta jarduera berriak bertan garatu; hori da aberastasuna sortzeko modu bakarra”. Horren adibide dira Ikergazten parte hartu duten Durangaldeko ikerlariak.


EAE, internet bidezko salmenta portzentaje handiena duen erkidegoa

Balear Uharteetako Gobernuak egindako txosten baten arabera, EAEko herritarren % 57k interneten erosketak egin dituzte noizbait.

Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) herritarren % 57k interneten erosketak egin dituzte noizbait, eta EAE da internet bidezko salmenta portzentaje handiena duen autonomia erkidegoa.

Balear Uharteetako Gobernuko Garapen Teknologikorako zuzendaritzak zabaldutako datuen arabera, EAE dago zerrenda horren buruan Madrilgo autonomia erkidegoaren (% 56,2), Nafarroaren (% 56) eta Kataluniaren (% 55,7) aurretik. Bestalde, zerrenda horren azken postuan kokatuta daude Kanariar Uharteak (% 39,6) edota Andaluzia (% 40,1).

Informazioaren Gizartearen Balear Uharteetako Behatokiak egindako azken ikerketan jaso dituzte aipaturiko datuak.

Espainiako Estatistika Institutuak estatu espainiarreko etxebizitzatan dauden Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiei buruz 2015ean egindako inkesta baliatu dute txostena egiteko.


UKE-ko Gabonetako loteria kobratzeko azken eguna, gaur

Gaur astelehena, martxoak 22, loteria kobratzeko azken eguna izango da. Gogoan izan 2009ko abenduaren 22an egin zen Eguberrietako loterian UKEren zenbakia saritua izan zela. Oraindik orain bada kobratzera pasa ez den jendea, azken aukera gaur izango da.

Martxoak 22, astelehena. 18:00-19:00

Kiroldegia, bilera gela


Bizkaiko foru zabortegiek ezin dituzte Zaldibarko hondakin industrialak hartu

Aldundiak ohar batean azaldu duenez, foru zabortegiek hiri hondakin solidoak biltzeko baimena dute bakarrik. Horrenbestez, gaur egun indarrean dagoen baimena aldatu beharko litzateke.

Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituen zabortegiek ezin dituzte Zaldibarko zabortegira eramaten ziren hondakin industrialak hartu, Aldundiak Eusko Jaurlaritzari jakinarazi dionez. Izan ere, otsailaren 6an luizia izan ostean, zabortegi horretan pilatzen zituzten hondakinak beste leku batzuetara eraman nahi ditu Jaurlaritzak. Bitartean, desagertuta dauden bi langileen bila jarraitzen dute.

Aldundiak ohar baten bidez eman dituen azalpenen arabera, foru zabortegiek hiri hondakin solidoak biltzeko baimena dute. Horrenbestez, gaur egun indarrean dagoen baimena aldatu beharko litzateke etorkizunean industria jardueratik datozen hondakinak biltzen hasteko.

Horrez gain, Artigako foru zabortegia "ia beteta" dagoela jakinarazi du Aldundiak, eta horrek Jatako zabortegia "berriz irekitzera eta egokitzapen lanak egitera behartuko du", Bizkaian sortzen diren hondakinak jasotzeko.

Batera zein bestera, Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen dituen bi zabortegiek "epe laburrean ezin dituzte Zaldibarko zabortegira eramaten ziren hondakin industrialak hartu".

Horrela jakinarazi dio Aldundiak Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburuordeari, gai horri heltzeko orain arte egindako bi bileretan.

Aldundiak gaineratu duenez, Artigako instalazioak beteta badaude eta Jatakoak Bizkaian sortzen diren hondakin guztiak biltzen baditu, "gaur egungo sistemak ez du zabor gehiago hartzeko ahalmenik".


Gueñes-Itsaso goi tentsioko linearen aurkako jarrera berretsi du Iurretako Udalak

Gueñes eta Itsasoko azpiestazioak lotzeko helburua duen 400 kv-ko linea elektrikoaren proiektuaren aurkako jarrera agertu du Iurretako Udalak, EAJk eta EHBilduk adostutako mozioa onartuta. Udalbatzarrak 2011ko martxoan ere agertu zuen azpiegitura horren kontrako jarrera, eta proiektuaren kontrako alegazioak aurkeztu zituen udalak. Guzti horrekin bat egin dute atzoko udalbatzarrean onartutako mozioan.

Hartara, "udalak modu aktiboan adieraziko du egitasmoaren aurka dagoela eta legezko esparruaren barruan beharrezkoak diren ekintza eta alegazio guztiak egingo ditu gure udalerriaren interesak defendatzen aldera", idatziak dioen moduan.

Era berean, inplikatutako gainerako erakundeei eskatu nahi die proiektu horren kontra agertzeko; "izan ere, ez dauka justifikazio nahikorik eta onartezinak dira eragingo lituzkeen kalteak, osasunaren, ingurumenaren, gizartearen, paisaiaren nahiz ekonomiaren ikuspuntutik". Gobernu Zentraeko Ingurumen Ministerioari, Eusko Legebiltzarrari, Eusko Jaurlaritzari eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiei jakinaraziko die hartutako jarrera, azaldu dutenez.


Nortasun testaren emaitzak

Nortasun testaren behin-behineko emaitzak argitaratu ditu Euskal Telebistak.

LEP 2011ko nortasun testaren behin-behineko emaitzak argitaratu ditu Euskal Telebistak.

Emaitzak kontsultatu albistera erantsitako dokumentuetan.

Erreklamazioa jartzeko epea urtarrilaren 23tik 30era (biak barne) izango da. eitbope2011@human.es helbidera bidali beharko dute erreklamazioa hautagaiek.