Bi emakume (txiki eta bikain)

Cyndi Lauper: 'Memphis Blues Tour' / Mavis Staples: 'Pop & Blues Tour'

Lekua: Trinitate plaza.

Eguna: Uztailak 25.

Cyndi Lauper abeslari eta musikagile bikaina dugu. Malgua da Brooklyngo emakume txiki horren ahotsa eta estiloa. Ederki moldatzen da blues sustraidun batekin zein ospea eman dion pop musikarekin. Erabat saiatu zen ikuslea bereganatzen, zenbait alditan jaitsi zen taula gainetik eta, batera eta bestera, han zebilen... ea ondo geunden galdezka Denok behar gintuen berarekin, guztiok eta bistarekin ongi iristen ez bazen Trinitateko ertzen batera, han agertzen zen Cyndi izeneko plaza-emakume txikia eta, era atsegin eta bihurrian, gure konplizitatea lortzen zuen.

Euria goitik behera, berdin zen. Sekulako kontzertua eta sekulako musikariak: blues zaporea eman zion ahosoinu jotzaileak, Charles Musselwhite jaunak; harmonika etengabe jo zuen, baita duo ederrak egin ere Cyndirekin berarekin. William Wittman du aspaldiko kide baxuarekin eta ahotsak egiten. Kirk Fletcher bikain aritu zen gitarrarekin. Kontzertua estiloz ere malgua izan zen, oraintxe poperoagoa, oraintxe blues eder bat, eta azkenean, nola ez, bere kanta ezagunenak: Time After Time, Girls Just Want To Have Fun eta True Colors. Denok gustura.

Ahotsaren indarra

Mavis Staples izan zen gaueko bigarren emakume abeslaria. Hasteko, Wonderful Savior gospel abesti bikaina azaldu zigun, eta Chicagoko andereak talde osoa a cappella jarri zuen abesten. Sustraiak aurretik, eta, lehenik eta behin, ahotsa; gospelaren lehen ikasgaia, alegia. Musika beltzarekin hazitako emakumea dugu Mavis, eta soul, gospel, blues, R&B, eta rock and rollaren txanda iritsia zela laster azaldu zigun. 60ko hamarkada aipatu zuen behin eta berriz Mavis andereak, eta ez bakarrik nostalgiaren eraginez, baizik eta aldarrikapenaren ikuspuntutik, garai hartako mugimenduen indarraren, mundua aldatzeko grina sutsu haren falta sumatzen baitu. Free Highway eta I'll Take You There izan ziren horren lekuko.

71 urteko emakumeak sasoian dagoela ederki erakutsi zuen, ahots lodi, hautsi eta energikoa erabiliz. Indarra, kemena eta zirrara, dena koktel dantzagarri bat osatuz. Eta gu, ikusleok, eskuei eragiten, gerriak mugituz eta aldizka koruak eginez, nonbait, lotsa beste nonbaitera joan da, badakizue: musikaren dohainak.

Ezin dut amaitu Rick Holmstrom gitarra jotzailea aipatu gabe, R&B-eko solo ikaragarri bezain klasikoak eskaini baitzizkigun behin eta berriro, zein baino zein zoragarriago.

Ongi, oso ongi, Jazzaldiaren azken gaua, bakarrik falta izan da atertzea segundo batean (segundo batean bederen!!! ).


Hilik aurkitu dute Anboton desagertutako mendizale bilbotarra

Gorpua zonalde malkartsu batean aurkitu dute eta Larrialdietarako Zerbitzuek zaila izan dute bertaraino iristea. Hilotza arratsaldeko lehen orduan erreskatatu dute.

Euskadiko Mendiko Federakuntzako kideek hilik aurkitu dute larunbatean Anboto mendiko zonaldean desagertutako 46 urteko mendizale bilbotarra. Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakitera eman duenez, gorpua 12:30ean aurkitu dute baina zonalde malkartsu batean dagoenez, arratsaldera arte itxaron behar izan dute hilotza erreskatatzeko.

Iturri berberen arabera, mendizalea amilduta hil da. Hilotzaren erreskate lanak zailak izan dira, zonalde malkartsuaren ondorioz, eta hilotza ez dute arratsaldeko lehen ordura arte erreskatatu ahal izan.

Larunbat honetan mendizalea etxetik irten, Anbotora joan eta itzultzen ez zela ikusita, eman zuten abisua senitartekoek. Gizonezkoa bilatzeko lanak igande honetako lehen orduan jarri zituzten martxan.


«Indian masaren nahia egiten dute agintariek; hemen arduratsuak dira»

Lankidetzari buruz mintzatzeko egon da Bilbon Indiako pentsalari esanguratsua. Euskal politikarien lidergoa goratu du.

Behetik gora ez, goitik behera egin daiteke iraultza, Dipankar Guptaren ustez. Indiako soziologo esanguratsuenetakoa da, eta Bilbon izan da asteon, Sabino Arana Fundazioak eta Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak gonbidatuta, lankidetzaren erronkei buruzko mintegi batean parte hartzeko.

Aztertua duzu 1980ko hamarkadako krisiaren ostean jaiotako garapenaren euskal eredua. Zergatik uste duzu nazioartean eredugarria dela?

Azken ehun urteetan antzeko garapen ereduak egon dira Europan. Euskal Herria Europako joeren jarraipena izan zen, baina interesgarria da hemen denbora gutxian jarri zituztela martxan hezkuntza, osasun arloa, energia, ikerketa... Uste dut azkartasun hori bakana dela.

Eredu horretako zein puntu uste duzu Indiara eraman daitekeela?

Eredu horren parterik garrantzitsuena lidergo politiko konprometitua da. Sarri, Indian, masak nahi duena egiten dute agintariek. Hemengoak, ordea, arduratsuak izan ziren, eta ondo zegoela uste zutena egin zuten, eta gero masek bozetan epai zitzaten utzi zuten. Hori da demokrazia modurik onena, eta ez egitea jendeak ondo dagoela uste duena, askotan jendeak ez baitu koherenteki pentsatzen. Egun erretiratuta dagoen euskal politikari batek azaldu zidan Guggenheim sortzean ez zietela herritarrei galdetu museoa nahi al zuten: haiek Guggenheim nahi zuten konfiantza emateko, herritarrek jakin zezaten edozein gauza egin zezakeela.

Benetan demokratikoa da hori? Zer gertatuko litzateke Guggenheim proiektua txarto atera izan balitz, galera ekonomikoak izan dituzten azpiegiturekin gertatu den bezala?

Liderrek egiten duten guztia ez da beti ondo ateratzen: batzuetan, akatsak egiten dituzte, baina lezioa ikasten dute, baita hauteskundeak galdu ere. Baina arazoa dator zerbait dirua irabazteko egiten denean, eta egoera bera zein kanpoko faktoreak behar bezala aztertzen ez direnean: aireportuak eraiki izan dituzte inguruan hotelak altxatzeko, hala da. Txarto atera da, asmoak okerrak zirelako. Asmo onak izanda ere, huts egin daiteke, baina arriskatu egin behar da.

Indiari buruz bi adibide emango dizkizut. Han kasten arteko bereizketak geneuzkan, eta batzuk ukiezin izendatuta zeuden; Mahatma Gandhi ukiezintasun horren aurka zegoen, baina ez zion herriari baimenik eskatu kontzeptu hura konstituziotik ezabatzeko; galdetu izan balu, gehienek ukiezintasuna mantentzearen alde egingo zuketen. Eta Jawaharlal Nehru lehen ministroa ere urtegi hidroelektrikoak eraikitzeagatik kritikatu zuten, baina aurrera jarraitu zuen, eta azkenean arrazoia izan du. Liderrek ausart izan behar dute: uneoro jendeari entzuten badiozu, ez duzu askorik aurrera egingo.

Ez da arraroa halako erabakien atzean interes ekonomikoak egotea.

Orduan ez da hain kudeaketa gardena izan, ez digute egia osorik kontatu. Hori gertatzen denean jendeak esaten du dena dagoela txarto, baina ez da hala: horrelako jokabideak daude txarto.

Lidergoari buruz esandakoa Revolution from above (Iraultza goitik) liburuan azaldu duzu. Herrialde bateko eliteek egoera sozioekonomikoa hobetzen lagun dezaketela diozu.

Pertsonei duintasuna eman behar diezu bizitzan, eta duintasun hori osasun arlo eta hezkuntza unibertsalak emana da. Indian ez dute horretaz eztabaidatzen: pobreentzako osasun arloaz eta hezkuntzaz hitz egiten dute; hala, programa horiek pobreak dira, eta ustelkeria gune bihurtu dira. Liburuan argudiatzen dut eliteek konturatu behar dutela ongizatea hedatzeak euren baldintzak hobetuko dituela. Adibidez: eskola publikoak txarrak izatea ez du esan nahi pribatuak onak direnik; hezkuntza publikoa hobetzeak pribatua are hobea izatera behartuko luke.

Eliteek gizartea hobe badezakete, zergatik ez dute egiten?

Diru asko behar dela uste dutelako, baina historikoki ez da hala izan: Euskal Herrian ez zeneukaten dirurik garapen prozesua hasi zenean, baina egin zenuten.

Gehien indartzen ari den ekonomietako bat da India, baina aberatsen eta txiroen arteko aldea gero eta handiagoa da. Hazkundean oinarritutako ekonomiak hobekuntzarik ekar dezakeela uste duzu?

Indian etengabe ari gara horri buruz eztabaidatzen, hazkunde ekonomikoak ez dakarrelako pertsonen aberastasuna ere haztea. Kalitatezko hazkundea garapena da, eta hori ez da gertatu. Baina hezkuntzaren eta osasun arloaren unibertsalizazioaz hitz egin dezaketen bakarrak eliteak dira. Interes publikoa baldin badute buruan, ez dute etekin pertsonalik aterako. Liburuan aldarrikatu dut gaiak klase ertain guztien agendan sartu behar duela, gehienek ez baitute eztabaida politikoetan parte hartu nahi: uste dute ez duela merezi. Baina hitz egiten ez baduzu, parte hartzen ez baduzu, ezingo duzu ezer aldatu.

Zein da garapenerako lankidetzaren egitekoa abagune horretan?

Uste dut Euskal Herriak gauza interesgarri asko egin dituela hezkuntzan, osasun arloan, hirigintzan eta ikerketan. Euskal Herriak eta Indiak ezagutza hori partekatuko balute, asko irabaziko lukete biek, Eusko Jaurlaritzak ere ikuspegia zabalduko lukeelako, adibidez, eraginkortasunari buruz. Laguntzak mugak ditu denboran, baina lankidetzak ez: irizpide ekonomikoetan oinarrituta dago, baina etekinak epe luzera etorriko dira, eta iraunkorragoak izango dira.


Autopsiak dioenez bere buruaz beste egin zuen Algortan hilik aurkitutako agureak

Suizidioa da joan den astean Algortako Ollarretxe kalean hilik topatu zuten 83 urteko gizonezkoaren auziko hipotesi nagusia, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailaren iturriak aipatuz Eitb.com agerkariak zabaldu duenez. Gorpuari autopsia egin eta etxebizitzako aztarnak aztertu eta gero, Ertzaintzak baztertu egin du lapurretaren hipotesia. Poliziek ez du borroka zantzurik aurkitu etxebizitzan, ezta beste pertsonaren baten DNA edo odolik ere. Aipatu iturrien arabera, autopsiak baieztatu du heriotza eragin zuen aiztoaren ibilbideak suizidioaren teoriarekin bat egiten duela. Ertzaintzak 83 urteko gizonezko baten gorpua aurkitu zuen urriaren 17an Algortako Ollaretxe kaleko 11. zenbakiko bere etxean. Hainbat hedabidek zabaldu zutenez, lepoa moztuta agertu zen gizona, "oraindik labana sartuta zeukala". Hori dela eta, "erailketa" lapurreta baten ondorioz gertatu zela esatera aurreratu ziren horiek. Ertzaintzak, ordea, ez zuen inolako hipotesirik baztertu.


Ekin diete Tokikom jardunaldiei

Komunikazio lokala esparru globalean izenarekin abiatu dituzte Tokiko komunikabideen lana balioan jartzea helburu duen jardunaldiak. 150 lagun elkartu dira Garaia gunean lanerako gogotsu eta ondo etorria egin diete Urko Aristik (Tokikomeko lehendakaria), Maria Ubarretxenak (Arrasateko alkatea), Mikel Irizarrek (GFA Hizkuntz Berdintasuneko zuzendaria) eta Jokin Azkuek (HPS).

Aristik aipatu du aurki bost urte beteko dituela Tokikomek: "Mahai baten inguruan ospatu gura genuen urteurrena, elkarrekin, eta hemen gaude". Erronkak betetzen doazela aipatu du: zubiak estutu herri komunikabideen artean eta agintariekin eta sektorearekin solaskidetza landu. "Badugu zer hobetu eta bidea egiteko dugu oraindik", gaineratu du eta "iparrorratza zehazten dabiltzala eta erronkak landu" behar direla orain gogorarazi du. Eta hain zuzen, horretarako elkartu direla Arrasaten.

Ubarretxenak adierazi du tokiko komunikabideak ezinbesteko komunikazio kanal bihurtu direla, "tokiko erakundeen eta herritarren arteko euskarri nagusi bilakatu dira". Eta gaineratu du: "Bertako hizkuntza sustatzen lan eskerga egiten dute" esan du eta oso harro sentitzen dela herri komunikabideetaz eta horiek egindako lanarekin gaineratu du.

Aldundiko Hizkuntza Berdintasunerako zuzendari Irizarrek, Arrasate Press eta Arrasate Komunikabideak izan ditu gogoan besteak beste, eta "etxean sentitu da". 90eko hamarkadan egindako lana gogorarazi du "proiektu anbiziotsua", eta orduan irabazitako legez, hurbileko komunikazioaren esparrua irabazi beharra dagoela euskararentzat adierazi du. "Hurbiltasuna oso garrantzitsua da" esan du, eta dagoen lekutik laguntzeko gertu agertu da.

Jaurlaritzako Euskara Sustatzeko zuzendari Azkuek adierazi du ez dela alferrik lan egin 30 urteotan. Informazioa oinarri kontsumitzaileak gehitzea dela komunikabideen helburua gogorarazi du, eta horretarako giltzarria eraginkortasuna. Horri laguntzea komeni dela ere gaineratu du. Euskal hiztunen komunitatea trinkotzeko "ezinbestekoa dela eraginkortasuna" berretsi du, eta irismena kontuan hartu behar dela, baikoitza bere eremuan. Hedabideak gero eta hiztun masa handiagora zabaldu gura dira eta "hori helburu egingarria dela badakigu". Euskararen erabilera areagotzeko gurpil garrantzitsuak dira hedabideak: "Jardunaldi interesgarriak antolatu dituzue eta berritasun handikoak, izan daitezela erabilgarri egunerokorako", bukatu du.


«Kontsumitzeko eredua aldatu behar dugu»

Naturaldia jardunaldien biharko saioan El planeta libre filma emango dute, Topic zentroko aretoan, 19:30ean. Ondoren solasaldia izango da Mario Rodriguez Vargas (Madril, 1965) Greenpeace Espainiako zuzendari exekutiboarekin.

Zer harreman duzu El planeta libre filmarekin?

Pelikula aitzakia da garapen ereduaz hausnartzeko. Zine forum moduko bat egingo dugu. Pelikulak umore ukitua du, batzuetan bitxia, eta gizadiak dituen egungo arazoak jorratzen ditu: poluzioa, trafiko gehiegikeria, nuklearren gaia... 6.000. urtean beste planeta batean bizi den komunitate bat ikusten da pelikulan, eta egungo Lurra planetara joaten da horietako bat, eta une horretan bizi de zentzugabekeria ikusten du.

Zer analisi egiten duzu zuk egungo egoerari buruz?

Egun planetak eusten ez dion handitze mailan gaude. Europar batek hiru planeta egongo balira adina kontsumitzen du, eta estatubatuar batek bost egongo balira adina. Herrialdeen zor ekologikoa neurtzen duen New Economics Foundation erakunde independenteak orain gutxi esan du Espainiak dagoeneko urte honetako errekurtso guztiak kontsumitu dituela. Hemendik aurrera, kontsumitzen den guztia beste herrialdeen lepotik izango da, edo defizit ekologikoa sortuko da.

Eta zer egin daiteke egoera horren aurrean?

Greenpeace-tik ikusten dugu eredu aldaketa batez ere eredu energetikoaren aldaketatik hasi behar duela. Egun dugun sistema energetikoa guztiz ez-eraginkorra da. Egin ditugun zenbait ikerketen arabera, eraginkortasunez eta teknologia berrien erabileraz, kontsumitzen dugun energiaren %41etik %48ra aurreztu dezakegu, bizi kalitatea jaitsi gabe. Merkatuak eskaintzen dizu hainbat aukera gutxiago kontsumitu ahal izateko. Esaterako, gertuago daukaguna kontsumitzea. Ezin dira laranjak jan urte osoan zehar. Txinatik edo Txiletik ekarri behar dira, eta jakin behar da horrek kostu ekologiko bat duela. Globalizazioak eragin kaltegarri bat du: ez dira ari etekinak edo ingurumenaren babesa globalizatzen, baina bai eskubide sozialen galera, edo ingurumenaren babes falta. Hau da, alde txarrak ari dira globalizatzen.

Krisi ekonomikoak eragin dezake egungo garapen ereduaren kritikarik, edo eredu beretik oraindik urrutirago joateko erabili daiteke?

Lanera autobusean jaisten naiz. Lehen ia hutsik joaten zen eta orain beteta doa. Zergatik? Besteak beste, jendeak ez duelako hainbeste garestitu den gasolina ordaintzeko. Orain jasangarritasunaren aldeko jarrera batzuk daude, baina askotan halabeharrez. Nire kezka da krisitik ateratzen garenean, jendea ahaztu egingo dela berriro guzti honetaz. Horrez gain, gobernuek eta finantza sistemak krisiaren aurrean ematen duten irtenbidea da, hau da, gehiago ekoiztu behar dela, gehiago kontsumitu behar dela. Finantza eta ekonomia krisi honek eragin zuzena du krisi ekologikoarekin. Aldaketa klimatikoaren aurkako borroka guztiz geldituta dago. Krisia bukatzen denean berdin-berdin jarraituko du arazo horrek hor. Orain ez badugu ezer egiten, arazoa handitu egingo da. Tony Blair-en ekonomia aholkulariak, Nicholas Stern-ek, esan zuen aldaketa klimatikoaren aurka egitearen kostua munduaren BPGaren %2a zela, baina ezer ez egiteak %20aren kostua ekarriko zuela.

Naturaldia jardunaldietan pertsona eta naturaren aldeko oreka aztertzen ari zarete. Nola ikusten duzu Greenpeace erakundetik gai hori?

Gure erakundeak ingurumenaren babesa du helburu, kontuan hartuta aldagai ekonomikoa eta soziala. Uste dugu azken 20 urteetan aurrerapausoak egin direla ingurumenarekiko sentsibilizazioan. Ingurumenari eraso zuzen bat egiten zaionean, alarma soziala sortzen da. Arazoa egunerokotasunean dago, hau da, gure bizimoduak eta kontsumitzeko ereduak ingurumenean eragin ezkorra dutenean. Izan ere, lehen esan dudan moduan, apirilerako kontsumitu badugu urte guztirako ditugun errekurtsoak, ez dugu harreman orekaturik ingurumenarekin. Aukera dugu hori aldatzeko, bizi kalitatea galdu gabe, baina horretarako gure kontsumitzeko eredua aldatu behar dugu.


Athletic, azken unean izoztuta (1-1)

Valladolidek 92. minutuan berdindu du partida, eta ezerezean utzi du Athleticen lana. Zuri-gorriak jaitsieratik irten dira behin behinekoz

Golak. 1-0: Adurizek (pen., 44. min.). 1-1: Planok (92. min. ).

Athleticek bizkarreko handia hartu zuen atzo. Valladolidek eman zion, partidako azken jokaldian banakoa sartuta. Zuri-gorriek ez zuten partida hiltzen asmatu, eta larrutik ordaindu zuten. Bigarren zati osoa aurretik egin ondoren, eta Gabonak uste baino lasaiagoak izango zirela pentsatzen ari zirenean iritsi zen kolpea. Urte zahar gauean azken mahats alea kontrako eztarritik joatea bezalakoa izan zen. Zuri-gorriak jaitsiera postuetatik kanpo daude behin-behinekoz, Vila-realek urtarrilean jokatuko baitu atzeratutako partida, baina hori ez da aski giroa lasaitzeko. Gaizka Garitanok taldea hartu zuenetik bost puntu lortu ditu, eta irudia ez da txarra, baina jokoa falta zaio. Athletici irudimena falta zaio, sakontasuna, baina lan egiteko gogoa soberan du. Atzoko partidako lehen zati osoa presionatzen pasatu zuen, baina fruiturik jaso gabe. Tira, ia jaso gabe, 43. minutuan Keko Gontanek penalti garbia egin zuelako baloia besoarekin ukituta. Athletic dagoen egoeran ez da erraza baloia besapean hartu eta puntura joatea, bada Adurizek ez zuen zalantzarik izan. Gironaren aurka odol hotz ikastaro bat eman zuen jaurtiketa Panenka erara jaurtiz, eta atzo beste bat eman zuen abiada hartu gabe jaurtikiz. Oin bat baloiaren alboan utzi, eta bestea mugituz bakarrik bidali zuen baloia sareetara. Aurrelaria perfume ona bezalakoa da: tanta batekin, aski. Bigarren zatia ezberdina izan zen. Athleticen presioa ez zen hain eraginkorra izan. Nekearen eta beldurraren eragina zen, eta Valladolid errazago iritsi zen area ertzera. Arriskua sortu zuen, baina ez aukera argi-argirik. Beldur giroa, baina, nabarmen barreiatu zen harmailetan. Gerturatzen zen aldiro San Mames ito egiten zen. Eta azken jokaldian jo zuen kolpea, hein handi batean Dani Garciak area barruan orpoz gaizki urrundutako baloi baten ondorioz. Jokaldia nahasia izan zen, eta Planok aldaratze bat baliatu zuen banakoa sartzeko. Jokoz kanpo zegoela zirudien, epaileak VARari kasu egin zion, baina Dani Garciak, zelaitik kanpo, legezko bilakatu zuen gola. Horretan ere krudela izan zen amaiera


Espainiako ordezkari berriak, Loza eta Arasti


Ioseba Amunarriz: “Hori bai izango zela izugarria, Kontxako bandera irailaren 8an irabaztea”

Amunarriz Donostiako kaiko arrapalan, atzoko entrenamenduaren hasieran

Geroz eta gutxiago geratzen da igande eguerdirako, 2013ko Kontxako estropadaren bigarren jardunaldirako. Atzo, asteazkenarekin, Donostiako uretan lehiatuko diren hamabi ontziak estropada eremuan entrenatzen ikusteko aukera izan zen, gizonen mailako zortziak eta emakumeen lau traineruak. Eta horien artean Ama Guadalupekoa zegoen, bandera preziatuena irabazteko aukera asko dituen ontzia.

Ioseba Amunarriz patroiak HITZAri aitortu zionez, Liga irabazteko aukerarik ez zutela ikusita denboraldi hasieran aurreikusitako prestakuntza moldatu eta Kontxarako sasoi betean iristeko saiakera egin dute, baita lortu ere.

Astia izan duzue igandeko estropada hotzean aztertzeko, zer egin zenuten ongi eta zer gaizki ikusteko. Kanpotik, urteko estropada onenetakoa eman zuen. Zuek ere barrutik horrela ikusi zenuten?

Bai, izan daiteke estropadarik garrantzitsuena eta hoberena egin duguna. Ematen du ontziak maila bat hartu duela eta horri jarraipena eman behar zaio hurrengo iganderako.

Ligan ondo ibili zarete, baina iaz baino koska bat behera. Baina Kontxara sasoi betean iritsi zaretela dirudi.

Bai, igual egiten duzu Liga pixka bat hipotekatu sasoiko egoteko Kontxan. Ligan estropada batzuetan huts egin dugu, hasieran oso kaxkar edo zorte txarra izan genuen eta kostatu zitzaigun hastea. Ligan irabazteko edo aurrean gehiago ibiltzeko aukerarik ez genuela ikusita, Kontxa preparatu dugu eta ematen du ondo iristen ari garela.

Aldeak txikiak dira eta Donostian edozer gerta liteke. Zein kale, nolako itsasoa eta nolako arraunketa behar du Ama Guadalupekoak aurtengo Kontxa herrira eramateko?

Aurrena guk gurea egin, gure egunekoa eta gure arraunketa eman, beste eguneko arraunketarekin eta txispa horrekin. Gero kalea… haizearen arabera, saiatu kale on bat edukitzen eta kale on bat edukitzen badugu bai izango da aukera asko Hondarribira berriz bandera joateko.

Bi ontziren gauza izango da edo hautagai gehiago daude?

Lauak, lau hautagaiak, ez dut bat ere ez kanpoan uzten. Kaikuk urte honetan demostratu du ekipo ona daukala eta kapaz dela gainditzeko eta Oriok ere hor ibili dela erakutsi du. Niretzako lauak gaude bandera irabazteko, zeinek ondo egin, eramango du bandera etxera.

Herriko festetako jai handian da aurten Kontxako azken jardunaldia eta jendeak estropadaren eta alardearen artean aukeratu beharko du. Pena.

Bueno, bakoitzak jakingo du zer nahi duen egin. Hemen urte guztia daramagu honen zain, trainerua ahalik eta azkarren eramateko, eta ematen du orain ari garela. Guk gure lana egingo dugu eta neguan izango dugu jai egiteko aukera, baina orain aprobetxatu behar dugu.

Ospatzeko egun polita litzateke igandea, bandera irabaziz gero.

Hori bai izango zela izugarria, herrian poza handia eta guretzat Kontxako bandera irabazten dugun eguna irailaren zortzia izatea.


'Nire botoi gorria zurea baino handiagoa da'

Kim Jong-unek eta Donald Trumpek jolastokian liskarra duten bi ume dirudite. Mundu errealean, tontakeria horiek askoz arriskutsuagoak izan daitezke.

"Botoi gorri bat daukat, botoi gorri bat daukat", esan du Kim umeak. "Ba nirea handiagoa da, izorra adi! ", erantzun dio Donald umeak. Eskola bateko jolastokiko liskarra dirudi, baina, zoritxarrez, Kimek eta Donaldek ez dituzte petardoak, bonba nuklearrak baizik. Donaldek hobeto jokatu beharko luke, haur nagusia delako, baina ez daki Twitter izeneko jostailua kontrolatzen.

Eta hori guztia gertatu da bi Koreen arteko ustezko gerturatzearen testuinguruan. Neguko Olinpiar Jokoek, hilabete barru Hego Korean jokatuko direnak, Pyongyangen eta Seulen arteko tentsioa baretzea ahalbidetu dute. Hego Koreako presidenteak, Moonek, Kimek luzatutako eskua onartu du. Ipar Koreak berriro piztu du bi herrialdeetako agintariak harremanetan jartzen dituen eta duela bi urtetik itzalita zegoen "telefono gorria". Badabilen ikusteko probak egin zituzten atzo. Gilaren txisteetan bezala: "Kaixo, hor dago etsaia?". Eta noski, Donal umea jeloskor jarri da. Moon bere laguna bakarrik izatea nahi du, ez du Kimekin joaterik nahi. Hori eskolako jolastokian erraz konpontzen da: Donalek Mooni ogitartekoa kentzen dio. Mundu errealean, tontakeria horiek askoz arriskutsuagoak izan daitezke.


Asteburuan erabakiko da zein lau talde igaroko diren Gipuzkoako Herriarteko Bertso Txapelketara

Asteburuan bukatuko da Gipuzkoako Herriarteko Bertso Txapelketaren bigarren itzulia; izan ere, asteburuan erabakiko da zein lau talde pasatuko diren hurrengo fasera, hau da, finalerdietara. Eskualdeko bi taldek jarraitzen dute lehian: Azpeitiko Erniarraitz 1 eta Orioko Sarri nahi genuen eta Habana etorri zaigu.

Erniarraitz 1ek Xenpelar taldearen aurka neurtuko ditu indarrak ostiralean, 21:00etan hasita, Azkoitiko Tintoreri Elkartean. Bertso afaria egingo dute, eta han erabakiko da Erniarraitzek aurrera egingo duen edo ez. Izan ere, Azpeitiko Erniarraitz 1 taldeak berdinketarekin itzuli behar izan zuen duela bi aste Alegiatik etxera.

Aldiz, Orioko Sarri nahi genuen eta Habana etorri zaigu taldeak Osinalde taldea izango du parez pare ostiralean Gabiriako Osinalde elkartean egingo duten bertso afarian. 21:00etan hasiko da, eta saio horren ostean erabakiko da, Orioko taldeak aurrera egiten duen edo ez. Halere, Sarri nahi genuen eta Habana etorri zaigu taldeak duela bi aste etxean egindako saioa irabazi egin zuen.

Hurrengo fasera sailkatzen diren lau taldeek maiatzaren 6an Alegian eta maiatzaren 13an Bergaran egingo diren final aurrekoetarako txartela eskuratuko dute.


Behin bakarrik ez, lau aldiz igo du Joseba Esnaolak 200 kiloko harria

Gazte berrobitarrak bere marka pertsonala ezarri du herriko frontoian egindako saioan.

Jende asko izan da Joseba Esnaolaren erronka zuzenean jarraitzen. Bost minutuko denbora tartean zuen, eta behin baino gehiagotan igotzeko ahalmena duela erakutsi du, guztira lau aldiz igo baitu.

Entzun Joseba Esnaolak Tolosaldeko Ataria-ri egindako hitzak:


Altsasuko eta Oreretako epaiak salatzeko elkarretaratzea egin da

Altsasuko eta Oreretako epaiak salatzeko elkarretaratzea egin da gaur arratsaldean Magnolio aurrean.

Gaur atera da Altsasuko gazteen aurkako epaia, eta autoak dioena salatzeko, elkarretaratzea egin dute herritar batzuk. 'Espainian demokrazioa 0. Utzi euskal gazteria pakean!' irakur zitekeen pankarta batean.


Historia-memoria ikertzeko beka deialdia

Institutuko historia klasean ikasleek ibarreko adinduei egindako elkarrizketetan oinarritutako ikerketa beka antolatu du Altsasuko Udalak. 700 eurokoa da eta 5 hilabete izanen dira lana egiteko.

Altsasu Bigarren Hezkuntzako institutuko ikasleek 9 ikasturtetan 300 elkarrizketa baino gehiago egin zituzten. Ibarreko pertsona adinduak ziren gazteek elkarrizketatzen zituztenak eta Frankismo garaiko eguneroko bizitzari buruzko testigantzak jasotzeko egiten ziren. Hori guztia da Gogoan proiektua eta hitzarmen baten bidez sortutako materiala Altsasuko Udalaren esku utzi duena.

Material horretan oinarrituta, Altsasuko edo Sakanako historia-memoriari buruzko ikerketa-beka deialdia egin berri du, 700 euroko diru-poltsa duena. Batxilergo ikasketak dituen edozein pertsona aurkeztu daiteke deialdira, banaka edo taldeka. Bekaren hartzaileak 5 hilabete izanen ditu lana egiteko eta, behin despedituta, lana inprimatuta eta euskarri informatikoan Altsasuko udaletxean aurkeztu beharko du. Jakina, lana jatorrizkoa izan behar du. Bekaren hartzaileak diruaren erdia jakinarazpenarekin batera jasoko du eta beste erdia lana ematerakoan.

Beka deialdian parte hartu nahi dutenek www.altsasu.eus web orrian dagoen eredua segituz eskaera aurkeztu beharko dute. Nortasun agiriaren eta titulazioaren kopiekin batera, ikerketa-proiektuaren azalpen-memoria (izenburua, lan-hipotesia eta lortzea espero diren emaitzak, lanaren kudeaketa plana, ikerketa lanerako Gogoan proiektuko dokumentazioa kontsultatzearen garrantziaren zergatia azaldu eta ikerketa proposamenaren laburpena). Beka jaso eta bi hilabeteetara bekadunak udalari lanaren martxaren berri eman beharko dio. Eskabideak aurkezteko epea heldu den astelehenean despedituko da, 14:00etan. Udalak beka nori eman dion abenduaren 31n jakinaraziko du.


'Milioi bat boto' eta 15 diputatu bildu behar dituztela esan du Otegik

"Herrialde ezberdinetan agintzeko hauteskunde kanpainetara aurkezteko beharrik ez duen jendea dago, baita gurean ere", salatu du EH Bilduko koordinatzaile nagusiak.

Ezker soberanisten aliantzak igandean "milioi bat boto", horietatik "200.000 Euskal Herrian", eta Kongresuan "gutxienez 15 diputatu" lortu behar dituela adierazi du Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak, Madrilera "olatu errepublikarra, feminista eta independentista" eramateko. "Erabakigarriak izango gara", ziurtatu du.

Koalizioak kanpaina ixteko ekitaldia Errenterian (Gipuzkoa) egin du. Julen Mendoza bertako alkateak, Bel Pozueta Kongresurako EH Bilduren Nafarroako zerrendaburuak, Mertxe Aizpuruak (Gipuzkoa), Oskar Matutek (Bizkaia), Iñaki Ruiz de Pinedok (Araba) eta Jon Iñarritu senatari eta Kongresurako hautagaiak ere hitza hartu dute. "Herrialde ezberdinetan agintzeko hauteskunde kanpainetara aurkezteko beharrik ez duen jendea dago, baita gurean ere", salatu du Otegik.

Zentzu horretan, hiru lurralde historikoetan "politika fiskala ez da Legebiltzarrean eztabaidatu, ezta onartu ere; Iberdrolak onartu baitu, sozietate-zerga areagotzen baldin zioten egoitza soziala eramateko mehatxua egin zuelako", gogorarazi du buruzagi abertzaleak.

Gainera, EH Bilduko koordinatzailea umoreaz baliatu da hauteskundeetara aurkeztu diren indar politikoak "klasifikatzeko", baina "siglarik erabili gabe".

Otegiren ahotan, "Nikolas Makiaveloren jarraitzaile asko daude, 'sinesten dudana ez dut esaten, esaten dudana ez dut sinesten, eta noizbait egiaren bat ihes egiten bazait, hainbat gezurretan nahasirik egongo da, eta ez zarete aurkitzeko kapaz izango' zioenean". "Hori da kanpaina honetan lagun dugun blokeetako bat", esan du.

Buruzagi abertzalearen hitzetan, "beste bloke bat dago, marxistena, baina Groucho Marxenak, 'batzuek politika arazoak bilatzera joan, topatu, okerreko diagnostiko bat egin eta terapia okerrak planteatzea bezala ulertzen dute' zioenean". "Azkenik, zakarkeria eta joko zelaia lokaztea santu-zeinu bezala izan dituen kanpainan, oraindik Pitagoras irakurri ez dutenak daude, duela denbora asko esan zuenean: 'isilik egon beharko liratekeen gizonak daude, nahiz eta jendeak ergelak direla pentsatu, hitz egin eta baieztatu beharrean'".

"Kanpainako blokeak dira guztiak, are gehiago, esfortzu handiagoa egin duen bat ere badago, eta bloke guztietan dagoena", adierazi du Otegik. "Planetan, Europan eta Espainiako Estatuan inposatzen ari den autoritarismoen olatuaz" ohartarazi du EH Bilduko koordinatzaile nagusiak, "ezkerraren betebehar moral eta etikoa jendeari egia esatea delako". "Egoera kezkagarria eta larria da", nabarmendu du.


Mundumob ekimenaren lehen entsegua gaur

Zero Zabor mugimenduak aurten “Mundumob” izeneko flash moba antolatu du: “Mezua argia izango da, gure ondorengoei guk aurkitu dugun planeta uztea, gehiago kutsatu eta txikitu gabe”.

Entseguak Ondarretan:

Entseguak Ondarretan:

19:30. Maiatzak 27, astel.

19:30. Maiatzak 29, astzk.

Ekainak 1, egitaraua:

11:30 Giza katea, Bastero.

12:30 Flash mob, Espigoia.


Atxabalpeko bigarren zelaiaren inaugurazioa

Atxabalpeko bigarren fubol zelaia inauguratu dute gaur Eibarko eta Udaleko ordezkariek.


Trump Londresera iritsi da, hiriko alkateari irainak jaurti ondoren

Londresen, bien bitartean, AEBko presidentearen aurkako manifestaldiak hasi dira dagoeneko. Handiena astearte honetarako deitutakoa izango da.

Londresko Aireportura iritsi baino lehen Donald Trump presidenteak hiriburuko alkateari irainak jaurti dizkio. Txio batean Trumpek esan duenez, Sadiq Kahn "erabateko galtzailea da". Alderdi Laboristako alkateak "umekerietan" dabilela esan zuen igande honetako Observer astekarian, eta "munduarentzat eskuin muturreko mehatxua" dela ere esan dio.

Elisabete II. erreginarekin Buckingham jauregian izan duen bazkari ofizialera ez dira joan oposizioko alderdietako buruzagiak, ez liberala ezta laborista ere. Jeremy Corbyn alderdi laboristako buruzagiak gogor kritikatu du Trumpek Erresuma Batuko barne arazoetan muturra sartzea. Duela egun gutxi Erresuma Batua akordiorik gabe Europar Batasunetik irten behar dela esan zuen.

Trumpek iaz Theresa May lehen ministroak Bruselan negoziatzen zuen brexit-aren akordioa kritikatu ondoren, oraingoan Mayren etsai politikoa, Boris Johnson, babestu du lehen ministroa izateko lehian. Britainiarrek Europar Batasuna akordiorik gabe, eta dibortzioaren dirua (50.000 miloi euro) ordaindu gabe utzi behar dutela ere esan du. Eta hori gutxi bada, Nigel Farage brexit alderdiko buruzagia Bruselarekin negoziaketetan parte hartzearen alde azaldu da, ohizko usadio diplomatikoak erabat mesprezatuz egin ditu adierazpen hauek.

Londresen, bien bitartean, bere aurkako manifestaldiak hasi dira dagoeneko. Handiena astearte honetarako deitutakoa izango da. Bidaia hau segurtasun neurri ikaragarriez inguratuta. Eta, beraz, ia ezinezkoa da publikoarentzat ikustea. Ate itxien atzean izango dira ospakizun toki gehienetara joateko helikopteroz mugituko da, eta publikoarentzat ia ezinezkoa izango da ikustea.


Donostiak 1,7 milioi euroko aurrekontua du Kontxako baranda aldatzeko

Udalak Kontxako baranda berrituko du Cervantes plazatik La Perlaraino. Itsasoaren eraginak "beharrezkoa" egin dute baranda berritzea eta material hobeagoekin egindakoa jartzea.

Donostiako Udalak Kontxako baranda berrituko du Cervantes plazatik La Perlaraino. Proiektuak 1,7 euroko aurrekontua du eta lanak egiteko epea sei hilabetekoa izango da. Aurten ehun urte bete dira barandaren lehendabiziko zatia jarri zenetik eta, urtero hainbat zati margotu eta konpondu badituzte ere, baranda berritzea beharrezkoa da.

Eneko Goia Donostiako alkateak azaldu duenez, Gobernu Batzordeak baranda zati hori berritzeko proiektua onartu du astearte honetan, urriak 18. Proiektuak 1.686.000 euroko aurrekontua du eta lanak egiteko epea sei hilabetekoa izango da.

“Barandaren hainbat zati margotu eta konpondu diren arren, itsasoaren eraginak beharrezkoa egin dute baranda berritzea eta material hobeagoekin egindakoa jartzea”, gaineratu du Eneko Goiak.

Azken urteotan barandaren hainbat zati margotu eta konpondu dituztela gaineratu du Goiak, baina denboraren eraginez Donostiako ikur handiena aldatu behar dutela esan du, “klima-baldintzetara hobeto aurre egiteko”.

Lanak egiteko epea sei hilabetekoa izango da eta, Donostiako alkateak aurreratu duenez, urte hasieran ekingo diete lanei. Guztira, ikur horren 130 pieza berrituko dituzte, baita horiek eusten duten pilastra ugari. Kontxako pasealekuan ere hainbat hobekuntza egingo dituzte.

Aurten ehun urte bete dira barandaren lehendabiziko zatia jarri zenetik. Zati horrek 270 metroko luzera du eta 2004an berritu zuen Udalak. Ondoren, 2011n, Hotel de Londreseraino berritu zuen Donostiako Udalak.

Gauzak horrela, lanak udan bukatuko direla aurreikusi du Udalak.


Onintza Valverde eta beste bost gazteak absolbitu ditu Arabako Lurralde Auzitegiak

Euskal presoek unibertsitatean ikasteko dituzten eskubideen aldeko kontzentrazio batean atzeman zituen Ertzaintzak 2014an, eta joan den irailean epaitu zituzten Arabako Lurralde Auzitegian, ordena publikoaren aurkako erasoa eta autoritatearen aurkako atentatua egotzita.

Onintza Valverde azpeitiarra eta harekin batera epaitutako beste bost gazteak absolbitu ditu Arabako Lurralde Auzitegiak. Gaur, asteazkena, jakin dute albistea sei gazteek.

Joan den irailean epaitu zituzten Gasteizen, ordena publikoaren aurkako erasoa eta autoritatearen aurkako atentatua (ertzainak eta segurtasun langileak kolpatzea eta lesionatzea) egotzita. Epaiketaren ostean Valverderentzat eta beste bost gazteentzat zigor eskaerak mantendu zituen fiskaltzak: Onintza Valverderentzat eta beste lau gazteentzat bi urteko espetxe zigorra eskatzen zuen epaileak. Seigarrenarentzat, aldiz, hiru urte eta erdiko espetxe zigorra. Horrez gain, guztira 5.000 euroko zigor ekonomikoa eskatzen zieten.

2014ko martxoaren 19an euskal presoek unibertsitatean ikasteko eskubidea aldarrikatzeko kontzentrazioa egin zuten hainbat ikaslek Gasteizko EHUren campusean. Ikasle batzuk horma bat margotzen hasi ziren, eta Ertzaintzak ikasleetako bat atxilotu zuen orduan. Hori salatzeko eta atxilotutako gazteari babesa emateko errepidea moztu zuten elkarretaratzean zeuden ikasleetako batzuk, eta protestan ari ziren bost gazte atxilotu zituen Ertzaintzak, tartean Onintza Valverde.


Pausokaren egoitzan pintaketak

Oraintsu margotu dute Aretxabaletako Pausoka haur eskolaren egoitzaren aurrealdea, eta dagoeneko pintaketak egin dizkiote bi hormatan. Hango kideek ez diete horiei "zentzurik" topatu eta "oso penatuta" agertu dira.


Eguraldia dela eta, Putzuzulon izango dira Euskal Jaietako biharko ekimenak

Herri afaria, 'Hondarrak' dokumentalaren emanaldia eta Terra Incognita taldearen kontzertua antolatu dituzte, Putzuzulo Gaztetxean.

Biharko, Arrona Zaharreko txosnagunean zenbait ekimen iragarri zituen Danda Gazte Asanbladak. Dena den, eguraldi txarra dela eta, egitaraua Putzuzulo Gaztetxera mugitzeko erabakia hartu dute. Ordutegia mantendu egingo da.

Hona hemen egitaraua:

21:00. Herri afaria, Jantoki Beganoaren eskutik.

22:30. 'Hondarrak. Erlojupeko desjabetze baten kronika' dokumentalaren estreinaldia.

23:00. Terra Incognita taldearen kontzertua.


Zumarurretxu, 1966

Urretxuko eta Zumarragako herrien muga Urola erreka da. Zati batzuetan estalita egonik, herri batetik besterako igarobidea nabaritu ere ez da egiten. Urretxuarren eta zumarragarren arteko lehia aspalditik datorren arren, bi herriak bat egiteko saiakera bat edo beste egon da azken bi mendeetan. Guztietan nabarmenena 1966koa da, bi herrietako udalbatzen adostasunak eta bultzadak eragin baitzuen. Antonio Prada Zumarragako artxibozainak jaso du pasadizoa.

Bi herrietako biztanleen hobe beharrez egin nahi izan zuten fusioa. Liskarrik sor ez zedin, herri agintariek aldez aurretik argi utzi zuten Urretxu eta Zumarraga fusionatu egingo zirela; hau da, herri bat ez zela bestera anexionatuko.

Arrazoiak

Hobe behar horren muinean kultura eta hirigintza arrazoiak zeuden, baita ekonomikoak eta administratiboak ere. Finean, bi herrietako biztanleria hazi zenez, zerbitzuak ere biderkatu egin behar izan ziren. Ondorioz, bi herri izanda zerbitzu horietako asko eta asko bikoiztu egiten ziren halabeharrez, eta zerbitzuekin batera gastuak ere bai.

Beste arrazoi pisutsu bat izan zen, egunerokoan, bi herrietako biztanleek bizitza Urretxun nahiz Zumarragan egiten zutela: lana, osasun arreta, hezkuntza, erosketak…

1966an bat egiterako hainbat urrats eman zituzten. Lehenengo eta behin, bi udalbatzek gaia lantzeko batzorde berezia sortu zuten. Legazpi, Ezkio-Itsaso eta Gabiriarekin ere bat egitearen ideia egon zen, baina ez zen aurrera atera.

Bigarren urratsean, fusioak oreka izango zuela aintzat hartuta, herri berriaren ardatzak lau elizak izango zirela adostu zuten, baita herriaren izena ere: Zumarurretxu. Izenaren auzian Joxemiel Barandiaran eta Fausto Arozena antropologoek parte hartu zuten, besteak beste. Udaletxe berri bat eraikitzeko asmoa egon zen. Ezkutuan bandera eta jaiak ere zehaztu zituzten. Zumarurretxuko jai nagusiak Santa Lutziren bueltan izango ziren, abenduan.

Desadostasun handienak Urretxun sortu ziren. Agustin Agirre alkateak bat egitearen gaineko kontsulta antolatu zuen, baina ezkutuan boikotatu zuten. Kontsulta bertan behera geratzeaz gain, kontrako manifestazioa ere egin zuten, eta Agirrek dimisioa eman zuen. Dimisioarekin batera, haizeak eraman zuen Zumarurretxu.


Berriemaile Xorroxinen

Martxoaren 26az geroztik, lerro hauek idazten dituen Mattin Xorroxinen ere aritzen da herriko berriak ematen. Astero-astero ariko da.


Euskaraz bizi nahi dut krossa urriaren 19an eginen da Elizondon

Larunbat honetan, urriak 19, Euskaraz Bizi Nahi Dut herri lasterketaren bigarren edizioa jokatuko da Elizondon. Lasterketak bi zirkuito izanen ditu, haurrentzat 400 metrokoa eta helduentzat 4.000 metrokoa. Goizeko 11etatik aitzin izanen dira bi lasterketak, lehenik haurrena eta gero helduena.

Izen ematea lekuan bertan egin daiteke, helduek 5 euroren truke eta haurrek 2 eurotan. Honez gain, kamisetak ere egonen dira salgai 5 eurotan. Parte hartzaile guztiei diplomak banatuko zaizkie eta denen artean hainbat opari zozketatuko dira. Honez gain, helduen lasterketako lehen hiru emakumezko zein gizonezkoek sariak jasoko dituztela jakinarazi du Estebe Apezetxe Baztango Udaleko Bai Euskarari teknikariak. Animatu eta parte hartu! !


'Wow' lemapean ospatuko dute Araba Euskaraz ekainaren 18an

Datorren urteko edizioa Bastidan egingo da, eta gaia espazioa izango da.

Araba Euskaraz martxan jartzeko unea heldu da. Ekainaren 18an ospatuko dute, baina dagoeneko hasi dira prestaketa lanak, egunean bertan eta ikasturtean zehar egingo diren ekitaldiak antolatzeko. Bosgarren aldia izango dute Bastidan; 1989an, 2004an, 2008an eta 2012an ere han ospatu zuten.

2017rako prestatzen hasi dira, eta Arabako ikastolen jai nagusiak izango dituen goiburu eta irudia ere ezagutzera eman dituzte, orain bi aste Arabako Errioxan egindako aurkezpenean eta gaur Gasteizen egindako agerraldian. Anjel Olalde Araba Euskarazen arduradunak azaldu moduan, irudi eta goiburu "indartsu eta berritzaileekin" etorriko da hurrengo jaialdia. Hain zuzen, Wow! harridura goiburua izango du, espazio-ontzi baten irudiak lagunduta. Komunikazioarekin lotu nahi izan dituzte 2017ko goiburua eta irudia, Olalderen esanetan; euskara, eremu euskaldunetik "mundura" ateratzeko helburuarekin. Era berean, Ikastolen Elkarteak egindako hezkuntza apustua ere irudikatu nahi izan dute, Bastida ikastolan teknologia berrien alde egindako apustua azpimarratzeko asmoz.

Jaialdiaren zirkuitoa eta abestia ere prestatzen ari dira, eta laster izango dira guztiak aurkezteko moduan.

Familien konpromisoa

Ekitaldiak prestatzeko, hamaika lagunen beharra izango dute datozen hilabeteotan, eta hasi dira dagoeneko lan batzordeak antolatzen jarduera guztiak egoki kudeatzeko. Ikastolako langileekin batera, 120 bat familiak lagunduko dute ekitaldian.

Hezkuntza komunitatea elkarlanean "batzea" ere garrantzitsua izango da, Olalderen arabera, proiektuaren azken helburua lortzeko bidean: ikasleen formakuntza osoa eta egokia.

Bastida ikastolak hainbat zailtasun dituztela gogoratu dute, ekonomikoak tartean, eta horretarako laguntza osoa beharrezkoa izango dutela nabarmendu dute. Diruz lagundu ahal izateko, denda bat ireki dute Bastidan bertan, larunbatetan zabalik dena, eta laster izango dira Araba Euskarazen webgunean ere salgai.


Banderak bai, nahi adina ez


Estatu haizea ekonomiarentzat

Oraintsu arte anatema ziren, baina haizea aldatu egin da: Europako Batzordeak baimendu egin ditu estatu laguntza orokorrak, enpresen nekrosi orokorra eragozteko eta koronabirusak ekarritako itzelezko krisiaren sendabiderako. Estatuak enpresen kapitalean sartzea ere onartu du.

Aparteko garaiak, aparteko arauak. «Enpresei larrialdiko likidezia ziurtatzeko, lanpostuak salbatzeko, ikerketa eta garapena ahalbidetzeko eta koronabirusaren pandemia borrokatzeko». Xede horiekin, Europako Batzordeak denbora gutxian jada 1,9 bilioi euroren estatu laguntzak baimendu dizkie Batasuneko herrialdeei.

Estatu laguntzei buruzko Europako Batasunaren baldintzak eztabaidagai zeuden aurretik ere, koronabirusa iritsi baino lehen. EBko kideek —edo administraziok publikoek— ezin zituzten diruz lagundu arazoak zeuzkaten euren enpresak, zerga hobariekin edo parte hartzea nazionalizatuz. Hori lehiaren kontrakoa zen.

Egia da ere, askoren ustez, lehia ziurtatzeko araudi zurrunak kamustu egiten zituen aukerak Europako txapeldunak garatzeko. Ezinezkoa zen, oligopolio berriak bitarteko AEBetatik eta Txinatik zetozen erraldoiei aurre egiteko nahikoa tamaina izango zuen konpainiarik garatzea eta eratzea, esaterako, bat egiteen bideza. Sektore estrategikoak ziren salbuespena, eta horietan laguntzea ere oso baldintzatua zegoen. Margrethe Vestager Europako Batzordeko presidenteordea hasia zen gaia aztertzen. Koronabirusa iritsi arte

Egoeraren larriak, aldarazi egin du merkatu bakarren sinboloetako bat zen lehia babesteko araudia —maiz mugatzat jo izan dena hainbat enpresa salbatzeko Euskal Herrian bertan—. Oraintsu arte gogorra zen legeria denbora batez malgutzea onartu zuen Europako Batasunak, joan den martxoaren 19an.

LAGUNTZAK

Estatu laguntzak baimenduta egongo diren epea oraindik ez dago zehaztuta. Logikoa da, neurri batean, birusaren zabalkundearen gorabeherak tarteko, eta denbora tartea 2020ko abendura arte behintzat luzatuko da. Epe hori jarri zuten martxoan, baina azken moldaketan batzordeak birkapitalizaziorako laguntzen epea 2021eko ekainera luzatu du.

Batzordeak hasieran baimendutako laguntzak likideziari eta finantzaketari begirakoak izan ziren: laguntza zuzenak berebiziko eta berehalako likidezia beharra duten enpresentzat; ordainketak aurreratzea; zerga hobari selektiboak; estatuen eta administrazioen bermeak bankuek enpresei maileguak emateko; mailegu publikoak interes tasa mesedegarriekin; babesak estatu laguntza egiazko ekonomiara bideratzen duten bankuei; eta esportazioentzako epe laburreko aseguruak.

Apirilaren 3an, zuzenketa baten bidez, enplegua mantentzea helburu zuten zenbait laguntza ere baimendu zituen Europako Batzordeak, hala nola zerga eta kotizazioen geroratzea, eta soldata kostuetan parte hartze publikoa.

Maiatzean, berriz, batasuneko kideei baimendu egin die laguntza beharrean dauden konpainien kapitalean sartzea. Orain gutxira arte ia anatema zena —Emmanuel Macronen Frantziarentzat izan ezik, STX ontziolak nazionalizatzen utzi zioten— baimendu egin du Ursula von der Leyenen eta Margrethe Vestagerren batzordeak.

NAZIONALIZAZIOETARAKO BALDINTZAK

Joan den maiatzaren 10ean zehaztu ziren estatu laguntza horietarako baldintzak eta mugak, besteak beste, eragozteko inork ezohiko laguntza publikoa modu bidegabean erabiltzea. Hasteko, «2019ko abenduan krisian zeuden enpresarik ezingo da lagundu», eta birkapitalizazioa —kapitalean sartzea— soilik beste irtenbiderik ez dagoenean baimen- duko dute, «betiere interes komunaren» izenean.

Estatuaren esku hartzea behin-behinekoa izango da, eta, hori ziurtatzeko, estatuari atzera parte hartzea erosteko planak izan beharko dituzte konpainiek; gehienez sei urte enpresa handiek, zazpi urte besteek. Hori bai, estatua kapitalean dagoen bitartean, enpresa onuradunek «debekatua» izango dute dibidendurik banatzea eta akzio propiorik erostea burtsan. Estatuari bere partearen %75 erosi artean, «kudeatzaileen ordainsariak zorrotz mugatuko dituzte, eta, besteak beste, bonusak debekatu». 250 milioi eurotik gorako birkapitalizazio laguntzak ikuskaritza berezia izango dute Europako Batzordean.

PARADISU FISKALAK, EZ... ETA BAI

Estatuen laguntza jaso ahal izateko baldintzen artean, batasuneko herrialde batzuek jakinarazi dute egoitza paradisu fiskaletan duten enpresek ez dutela halako laguntzarik izango. Ez da erabat egia. Europako Batzordeak baimentzen die zerga ihesaren, zerga iruzurraren eta saiheste fiskalaren kontra egitea, azkenean estatu bakoitzak jar ditzakeelako Batzordearenak baino baldintza gogorragoak. Halako neurriak iragarri dituzte Belgikak, Danimarkak, Espainiak, Frantziak, Italiak eta Poloniak.

Baina baimena soilik batasunetik kanpoko paradisu fiskalei dagokie. Herrialdeek ezin dute paradisu fiskalen argudioa erabili laguntza ukatzeko egoitza fiskala EBko herrialde batean duten konpainiei, horrek merkatu bakarra hautsiko lukeelako. Beraz, Panama eta Kaiman Uharteak ez; Luxenburgo, Irlanda eta Herbehereak bai.

BALDINTZA BERDEAK

Koronabirusak ekarritako gainbeheratik suspertzeko modurik onena trantsizio ekologikoaren bidean sakontzea dela esan dute askok azken asteetan. Baina oraingoz, estatu laguntzen behin-behineko agertoki malguagoan, ez da baldintza berderik ezarri enpresentzat eta herrialdeentzat. Azken moldaketan, batzordeak aipatu du aurtengo urtarrilean jada adierazi zuela asmoa estatu laguntzako emateko irizpideak berrikusteko. Energiaren eta ingurumen irizpideak 2021ean ziren berrikustekoak, COVID-19ak dena aldatu aurretik.


16. Indabada Mundialaren bideoa

Joan den zapatuan, urriaren 31n, 16. Indabada ospatu zuten Algortan. Guztira, 300 lagun baino gehiago bertaratu ziren Txiki-Otaegi plazara, egun osoko egitarauaz gozatzera.


Aste Nagusian gertatutako sexu erasoak salatzeko kontzentrazioa ostegunean 19:00etan Bulean


Gizon bat atxilotu dute Santurtzin bikotekidea jo duelakoan

Ustez taberna batean ukabilkadak jotzen hasi zaio emakumeari

36 urteko gizonezko bat atxilotu dute Santurtzin (Bizkaia) ustez bikotekidea jo duelako, Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakinarazi duenez.

01:00ak aldera gertatu da erasoa Maestro Calles kaleko taberna batean. Gizonezkoak antza denez ukabilkadak jo dizkio emakumeari. 30 urteko emakumea San Juan de Dios erietxera eraman dute.

Ertzaintzak atxilotu ostean, epailearengana eramateko zain dago ustezko erasotzailea.


2016-17 denboraldirako taldeak aurkeztu ditu Usurbil F.T.-k

Berezia izaten ari da hasi berri duten denboraldia, 40 urte bete baitituzte. Urtemugaren harira hainbat ekimen berezi antolatzen ari dira, garai honetan egin ohi dituzten gainerako hitzorduez ahaztu gabe. Horien artean da hain zuzen, igande honetan ospatu dutena. 2016-17 denboraldirako osatu dituzten futbol taldeak aurkeztu ditu Usurbil F.T.-k.

Hilabeteotan ere martxan segiko du Futbol Eskolak. Honez gain, infantil mailan bi neska talde izango dituzte. Eta mutiletan, alebin, kadete, jubenil eta erregional mailan ordezkaritza izango du Usurbil F.T.-k. Futbol jokalari, entrenatzaile eta zuzendaritzako kideak, erronkez beteriko denboraldi honetan ere duten onena emateko prest dira:


Euskal dantzak ikasteko deia

Euskal dantzak ikasi nahi duen orok, urriaren 3tik aurrera arratsaldeko 19:00etan Transpakarretik pasa behar du, edo telefono honetara deitu: 695 753 138.


Ikatza gobernuburuentzat

Urkullu eta Rajoyren ekimenik eza salatu dute haien aurkari politikoek

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren eta Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidentearen «iniziatiba falta» eta «immobilismoa» salatu dute, kasuan-kasuan, Gasteizko eta Madrilgo oposizioko alderdiek.

«Egoten ahalegintzen da, eta ez egiten; komikietako lehendakaria da, testu gutxi eta argazki asko», esan du Jose Antonio Pastor sozialistak Urkulluri buruz. «Euskadik funtzionatzen badu, oposizioaren buru garen sozialisten bultzadagatik da», azpimarratu du. Dena den, Pastorrek esan du bateragarria dela Jaurlaritzaren aurrekontuak babestea eta oposizioan egotea. «Gu herritarrekin gaude konprometituta, eta haien arazoak konpontzen ahalegintzen gara, aurrekontuen onarpena ahalbidetuta».

Amaiurrek ere egin du urtearen balantzea, baina, kasu honetan, Espainiako Gobernuarena. «Ukazioa, inposaketa eta oinarrizko eskubideen urraketa». Horiek dira, Xabier Mikel Errekondo diputatuaren arabera, Rajoyren gobernuaren ezaugarriak. Euskal Herriari dagokionez, hark uste du Madrilek ez duela «eskaintza demokratikorik» eta, hortaz, Euskal Herriari «irtenbide bakarra» geratzen zaiola: bere bidea Euskal Herritik eta Euskal Herriarentzat egitea. PPren gobernuaren politika ekonomikoari dagokionez, Amaiurrekoak esan du Rajoyk ez duela herritarrentzat agintzen, «korporazio ekonomiko eta espekulatibo handientzat» baizik.

Aitor Esteban diputatu jeltzaleak, berriz, Rajoyren «nagikeria» kritikatu du, eta adierazi du «soilik EAJk galdetzen dionean» mugitzen dela.


Lambretta eta Vespa motorren I. kontzentrazioa

Irailaren 24an, igandean, egingo dute kontzentrazioa. Egitarau zabala prestatu dute. Besteak beste, ibilbidea, bazkaria eta kontzentrazioa antolatu dute. Bazkarirako izena emateko epea zabalik dago irailaren 20ra bitartean.

Egitaraua

11:00-12:00: Motorren kontzentrazioa plazan.

13:15: Ibilbidea: Elgeta-Ubera-Bergara-Angiozar-Asentzio-Elgeta

14:30: Bazkaria

17:00etatik aurrera bakoitza etorritako lekura.

Bazkarirako izena, abizenak, telefonoa eta herria eman behar dira:

kultura@elgeta.net

Fax (Elgetako udala): 943 76 82 89

Elgetako udaletxera deituta (943 76 80 22- Enrike Gorrotxategi)

Bazkaria egunean bertan ordainduko da. Izena emateko azken eguna irailaren 20a izango da.


'Gaztetxetik gaztetxera' joanen dira Iruñeko gazteak

Bihar lekualdatuko dute konpainia kaleko gaztetxera Caparrosoko eraikinera, udalarekin hitzarmena lotuta. Bideoa egin du Ahotsa.info-k.


Euskal industriari buruzko "ikuspegi katastrofista" baztertu du Urkulluk

Edesa Industrial, CEL, Ingemar, Xey eta Navalen kasuak gori-gori egon arren, Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du eredu industrialak "emaitzak izaten dituela". Protestak areagotu egin dira.


Dorleta Kortazar: "Gazteendako kalitatezko lan bat bilatzea da helburua"

Lana bilatzea erraztea helburu duen ekimen bat da Gazte Bermea. Lehen lanaren edo formazio saioen bila dabiltzan gazteei zuzendutako ekimena. Arrasateko Gazte Bulegoa egitasmoaren zentro kolaboratzailea da eta bertako Dorleta Kortazar izan da Debagoiena Zuzenean saioan.


Julieta hirukoitza

'Manifiesto Julieta'Konpainiak: Sleepwalk Collective, Teatro Xtremo, Vladimir Tzekov. Lekua: Gasteizko Baratza aretoa. Eguna: Abenduak 20.

Gasteizko Baratza aretoak sei urte bete ditu asteburuan, eta programatu dituen ekitaldien artean Manifiesto Julieta izenekoak hartu du zentraltasuna. Egitaraua hiru pieza laburrekin osatu da, eta hirurek hartu dute gai nagusitzat Shakespeareren tragedia nagusiko Julieta. Ikusleak hiru multzotan banatu dira eta talde bakoitzak hiru piezak ikusi ditu besteengandik banatuta, aretoak dauzkan gune diferenteak baliatuta.

Esan bezala, Julietaren ikuspegia izan da hiru lanen arteko lotura, baina eszenaratze baldintzak izan dira konturik deigarriena. Hona hemen haietariko batzuk: «Pieza guztiek 160 karaktereko azpititulu bat izango dute, eszenan agertzen diren elementuen salneurria azalduko zaie ikusleei, pieza guztietan joko du telefonoren batek eta kanta berbera entzungo da era batean edo bestean abestia Karinaren No somos ni Romeo ni Julieta izan da, pieza bakoitzak doan emango dio publizitatea arazo moral edo etikoak sortzen dituen produktu, erakunde edo ideologia bati....». Eta horrela 21 baldintza zedarritu arte. Jakina, baldintzaren bat bete ezean zigor bat zegoen aurreikusita —ron tragoxka bat edatea—, eta denek edan dute aurretiaz, jakitun izanik benetako sorkuntzak ez duela mugapen esturik onartzen eta beren proposamenetan arau bat baino gehiago urratuko zituztela.

Ikusten denez, merezi zuen ibilbidean parte hartzea ezarritako baldintzengatik gutxienez, baina niri gehien gustatu zaidan araua 15.a izan da: «Debekatua da antzerki garaikidean ohikoak diren elementuok erabiltzea: linoleum zuria, mikrofonoa, live camera, kirol-jantziak, landareak, azpitituluak…». Nik behintzat asko gozatu dut arau horrekin. Falta izan zaie untxi belarriak aipatzea, baina, egia esan, jada ez dira orain urte batzuk bezain modakoak.

Hiru proposamenetan onena eta orekatuena Sleepwalk Collectiverena izan da. Erroak Gasteizen eta Londresen dituen kolektibo honek hainbat lan ausart eskaini dizkigu orain arte, eta oraingo honetan ere bikaintasunera heldu da disposizio eszenikoarekin eta Julieta kordegabetuaren aurrean proiektatu diren testu malenkoniatsu bezain poetikoekin. Soinu-banda landuak atzealde ederra paratzen zien ingeles jasoan irakurritako Shakespeareren hitzei, miresgarria izan da Karinaren kanta edulkoratuari emandako tratamendu aurreratua eta ganora handiz bete dute arazo moral edo etikoen baldintza Tomahawk misilen salneurri eta suntsiketarako gaitasun astronomikoa finezia handiz txertatuta egilearen gaineko hausnarketetan.

Jaengo (Espainia) Teatro Xtremoren proposamena gaualdiko esperimentalena izan da, eta eskaini diguten performancean live camera, argien erabilera egokia eta droga legal nahiz ilegalen erabilera izan dira elementu nagusiak, nahita diseinaturiko planteamendu estatiko hotzetik abiatuta eta neskaren soprano ahots ikaragarriak Julietaren dolu-aria garaikide bat eskaintzen zigun bitartean. Azkenik, Granadako (Espainia) Vladimir Tzekov taldea hiruretan konbentzionalena iruditu zait, baina hala ere, finezia handiz jarri dituzte auzitan genero-kontuak eta familia tradizionalaren balioak, ironia subliminalaren eta ikusleekiko harreman zuzenaren bidez.


Lan istripua izan da Azpeitiko Lan Mobel enpresan, eta behargin bat zauritu da

Lan istripua izan da gaur, asteartea, goizean, Azpeitiko Lan Mobel enpresan. Makina batekin izan du istripua beharginak; Eusko Jaurlaritzaren Lan Segurtasunerako Institutuak, Osalanek, Urola Kostako Hitzari azaldu dionez, makina batean harrapatuta gelditu da langilea, eta horren ondorioz, kolpeak ditu.

Larrialdi Zerbitzuak Landeta auzoko enpresara joan dira istripua gertatu eta gutxira, eta zauritutako langilea Zumarragako ospitalera eraman dute. Osalanek jakinarazi duenez, langileari frogak egiten ari dira ospitalean, baina ez du zauri larririk.


Reala: Aurrena Elx eta gero gerokoak

Alacanteko taldearen ondoren Las Palmas hartuko du segidan. Aldagelak hankak lurrean izan nahi ditu uneoro. "Kolpetik sei puntu lortu daitezkeela pentsatzea arriskutsua da", adierazi du Labakak.

Lasarterenak menderagaitzak dirudite Anoetan. Talde fidagarri batean bilakatu dira eta garaipenen zakua puzten dihardute jardunaldien joan etorriarekin. Zortzi daramatza erreskadan eta aintzat hartuz ondorengo bi neurketak Donostian jokatu dituela sailkapenean triskantza egiteko aukera aparta izango du.

Dena den, horretaz pentsatzeak duen arriskuaz ohartarazi du Labaka. "Kolpetik sei puntu lortu daitezkeela pentsatzea arriskutsua da. Hurrengo neurketan pentsatu behar dugu bakar-bakarrik ezin ditugulako hiru puntu baino gehiago eskuratu". Entrenatu ezinik jarraitzen du azpeitiarrak. Kadizen kontrakoa errenka amaitu zuen eta Balaidosen aritzeko iritsi bazen ere arazoak ditu. « Odol bildua dut izterrean Kadizen aurka kolpea jaso nuelako. Ozta-ozta iritsi nintzen azken partidara eta medikuen aginduz geldirik nago”. Bere parte hartzea kolokan dago igandeko lehiari begira. Xabi Prietok ere ezin izan du entrenatu gastroenteritis jota.Beste alde batetik, Claudio Bravorentzat Balaidosen lortutako hiru puntuak oso onak dira, "une gaziak bizitzea tokatuko zaigulako eta puntu askoko errenta izateak zailtasunak arintzea ahalbidetuko digu".

Azkenik, Realak jakinarazi duenez, Zubietako berdegune nagusiari “Jose Luis Orbegozo” izena jarri diote. Horretaz gain, oroigarria ere jarriko dute.


Gailurrerantz elkarteak batzarra du igandean, Oiduegi berritzeari buruz

Zaldibiako mendi elkarteak eta Enirio-Aralarko Mankomunitateak lehen bilera gaur egingo dute, erreketa izan zenetik. Gailurrerantzen asmoa txabola berreraikitzea daAralarko Enirion Oiduegiko mendizale txabolaren erreketaren ondoren, eragileak ari dira etorkizunerako ildoak prestatzen. Txabola kudeatzen duen Zaldibiako Gailurrerantz elkarteak, aurreko asteburuan herrian bi batzar ireki egin zituen —larunbatean 200 lagun, igandean 150—. Asmoa garbi dute: atzera eraiki egin nahi dute txabola, «lehenago zenera itzuli», dio elkarteko kide Alex Sukiak.Hain justu, txabolaren jabe den Enirio-Aralarko Mankomunitateak eta Gailurrerantz ku-deatzaileak gaur 17:00etan egingo dute lehenengo bilera. Erreketa izan zenetik aurreneko hartu-eman formala izango da.Bilera horretan hitz egiten dena beste herri batzar batean azalduko du Gailurrerantzek, Zaldibian. Kultur etxe zaha- rrean, erdiko solairuan (bideo gela) izango da bilera, igandean 18:00etan.«Han azalduko dugu, batetik, asteleheneko batzarrean Mankomunitateak zer esan zuen. Eta bihar [gaur] egingo dugun bilerako berri ere bai. Han jakingo dugu Mankomunitatearen papera zein den, hurrengo pausoak zehazteko», dio Sukiak.Peritu txostenik ez Larunbat goizean, Alex Sukiak berak aurkitu zuen Oiduegiko txabola erreta. «11:00-11:15 aldera igo ginen hara. Kasualitatez; korrika genbiltzan, Ataun aldera jaisteko asmoarekin. Ordurako jada erreta zegoen. Sarreran gar txiki bat eta ke pixka bat, baina itzaltzen ari zen jada», oroitu du.Larrialdietara deitu, eta 30 minuturen buruan iritsi ziren ertzainak lehenik eta suhiltzaileak gero, Ataundik eta Errekabeltzetik barrena. Gailurrerantzek salaketa jarri zuen gero ertzain-etxean —Mankomunitateak ere bai, bere aldetik—. Peritu txostenaren zain dira elkartekoak, ondorioetarako. Lehen unean, propio sutu zutela esan zieten suhiltzaileek.Txosten hori ez dute oraindik jaso. Aste honetan esku artean izatea ere «zail» iruditzen zaie.


Andoni Egañaren hitzaldia, ahozko komunikazioaren inguruan

Datorren asteartean, ekainak 15, ahozko komunikazioaren inguruan hitzaldia eskainiko du Andoni Egaña bertsolariak Subijana etxean 19:00etan. Villabonako eta Zizurkilgo Euskara Zerbitzuek antolatutako ekimena da, Mintzalaguna egitasmoaren eta euskalduntze-alfabetatze ikastaroen ikasturte bukaera iritsi denez, bi egitasmo horietako partaide guztien lana saritzeko. Hitzaldia doakoa izango da eta sarrera guztientzat irekia egongo da.


Erabakia gauzatzeko bidea prestatzen

Ikasturte berria abiatzeko prestakuntza saioa egin du Gure Esku Dago herri dinamikak, Eibarren (Gipuzkoa), eta 150 lagun inguru bildu dira. Herri galdeketei buruzko prestakuntza teoriko eta praktikoa jasotzeaz gain, 2018a arteko bide orria eta helburuak zehazten aritu dira. Datorren urtean ehun herri ingurutan egingo dituzte galdeketak. «[EAEko] Hauteskundeak igaro berri, aukera berriak sortzen dira erabakia gauzatzeko bidean, eta, hor, herritarron ekarpena erabakigarria izango da», esan du Angel Oiarbide dinamikako bozeramaileak. Argazkian, Gure Esku Dago-ko kideak, atzo, Eibarren.


Kirol eskaintza zabala eguberrietan

Eguberrietan kultur eskaintza zabala izaten da gure herrietan, kirolak ere aisialdian tarte zabala izaten du. Urduñan bada urteko azken aste honetan kirolaz gozatzeko aukera ugari: saskibaloia, futbola, mendia eta abar.

Atzo Putxe Herrikoia izan zen udal pilotalekuan Pilotazale Elkarteak antolaturik, datozen egunotan ere kirol desberdinetaz gozatzeko aukera bikainak izango dira. Asteburuan Futbol 7 txapelketa izango da Arbieto futbol zelaian, Danok bat, Peña Ath. Galdames, Castro C.F., Real Sociedad, Barakaldo C.F., C.D. Laudio, S.D. Moraza eta C.D. Orduña parte hartuko dutelarik. Honekin batera larunbatean Gabonetako Saskibaloi txapelketa lehiatuko da frontoian, goizeko 10etatik aurrera izango da hori.

Urte Berria osasuntsu agurtzeko aukera ere izango da, alde batetik Txarlazora egin ohi den igoera tradizionala antolatu du Txarlazo Mendi Taldeak, gabonzahar egunean izango da goizeko 9etatik aurrera. Egun berean San Silvestre Herri Krosa izango da ere, lasterketa Foru plazatik abiatuko da arratsaldeko 6etatik aurrera; haurrentzako zein helduentzako ibilbideak egongo dira.


Arteaz beste

Artearen zirkuituaren babesetik kanpo kokatzen du gehienetan bere sorkuntza Saioa Olmok. Museoak eta galeriak ere maite ditu, baina hortik at ikusten du berak erronka. Artista izateko bestelako moduak entseatzen ditu, eta Bilboko bere estudioa da horretarako estrategiak prestatzeko erabiltzen duen lekua.

Bere arteaz beste egiten du Saioa Olmok (Bilbo, 1976). Sorkuntza arte zirkuituaren babesetik atera, eta kalera eramaten du. Mundura. Hango gehiegizko soinu eta irudien erdian harekin zer gertatzen den esperimentatzera. Hori da maite duen erronka. Hor sentitzen da eroso; etengabeko negoziazio horretan. Margotzen ere aritzen da, eta baita ordenagailuan diseinu lanak egiten ere, baina jendea da bere lan tresna nagusia. Giza harremanak. Artea, parte hartzea eta gizarte psikologia. Horiek dira bere intereseko alorrak, eta horietara bideratzen du lana. «Parte hartzetik gertuko artea da interesatzen zaidana. Eta eskulturak, pinturak eta argazkigintzak bezala, arte mota honek ere baditu bere teknikak». Hamaika urte daramatza Olmok haiekin jolasean.

Ez ditu konbentzioak maite, eta ez ditu praktikatzen. Artista da Olmo, baina ez oro har artista hitza aipatzen denetan imajinatu ohi den artista mota. «Oso modu zurrunean ulertzen dugu artea. Artistak artea deitzen dugun zerbait egiten du, leku batera eramaten du erakusteko, eta bisitariak ikusi edo entzun egiten du. Beste batek egindako zerbait kontsumitzen du bisitariak. Nire ustez, bestelakoa da jendearen esperientzia artistikoa, haiek ere sortze prozesu horretan parte hartzen badute, eta niri hori esploratzea interesatzen zait». Artistaren paperarekin jokatzea, eta artista izateko beste modu batzuk frogatzea, alegia. Estudioa da saio horiek diseinatzeko gunea.

Txukuna, txikia eta polita da lantokia. Atsegina. Hondakinen artean egiten du lan, ordea, Olmok. Iragan akzioen arrastoen artean. Ezin da bestela izan; maiz, objektu txiki batzuk baino ez baitira izaten bere artelanez gelditzen diren lekukotza bakarrak. Jendeak haiekin duen hartu-emana eta esperientzia da bere obra; ez objektua bera. «Ez naiz oso artista materiala», onartu du. «Gehienez behin edo bitan erabiltzen ditut gauza berak, eta gero jadanik ez dute erabilerarik izaten». Eta, horregatik, halako hondarrez beteta ditu lantokiko apalategiak. Objektu horietara jotzen du ekintza bat edo beste azaltzeko, eta argazkietara ere bai. Ordenagailura. Ezinbestekoa du. «Kalean egiten ditut ekintzak, Interneten web orriak sortzen ditut, jaiak antolatu, bisita gidatu kritikoak prestatu...».

Peru du izena estudiora heldu den bere azken sorkuntzetariko batek. Txotxongilo bat da, eta, lanean ari denean, ondoan izaten du eserita. Gazteei lan merkaturako sarbidea errazteko helburua duen Novia Salcedo fundazioarentzat egindako lanaren emaitza da. «Han lan egiten duten hogeita hamabi bat langileri batere ezaugarririk ez zuen panpina bat eman nien. Nortasunik gabea, historiarik gabea, jantzirik gabea. Bakoitzak fundazioari ematen ziona panpinari emateko proposatu nien. Era sinboliko batean fundazioari eskaintzen ziotena txotxongiloari emateko. Hau da emaitza: Peru».

Ideiak birziklatzea

Estudioa ez da gauza handia ere, baina bada nahikoa leku Peru eta Olmorentzat. Mahai bat eta ordenagailu bat; askoz gehiago ere ez dago han, eta ezta behar ere. Lagun batzuen koadroak zintzilik, eta lurrean, belar artifiziala. Garuna da benetako zurrunbiloaren iturria. «Zure burua ikusi, eta desprogramatu egin behar duzu. Aldaketa zure barruan eman behar da lehenik, zure proiektuetan ere gertatu dadin». Hori du langintza. Koadernoak bete ideia ditu beti, eta denbora, faltan. Horregatik sortu zuen bere webgunean (www.ideatomics.com) Ideia bankua izeneko atala. Han jartzen ditu bururatu zaizkionetako batzuk, jendeak denbora eskaini ahal diezaion berak izandako ideiari. «Baliteke ideia primario horretatik, jendearen laguntzari esker, beste ideia egokiago bat sortzea. Materialtasunik ez duena ere birzikla daiteke. Nik soberan ditut ideiak, eta, beharbada, beste inori ongi etorriko zaizkio».

Eskulturan egin zuen espezialitatea Arte Ederren fakultatean, baina bestea zen Olmorentzat interesgarria: artea jendearengana eramatea. «Objektu bat egin beharrean, zerbait bultzatzen aritzea zen niri gustatzen zitzaidana. Ezagutzen nuen artista sortzaile rol horretan, eta beste egoera batzuetan ikusi nahi nuen nire burua. Esperimentu bat zen niretzat, eta horrek erakartzen ninduen gehien. Eskultura, pintura eta ohiko diziplinak ere gustatzen zaizkit, baina beste horrek erakartzen nau gehien». Onartzen du, beti dabil jakintza alor batetik bestera saltoka. «Turista bat izan naiz beti. Halakoa da beti nire hurbilpena».

Hautu kontua da. «Diziplina batean espezializatzeko aukera har dezake artistak, edo pixka bat denetatik ikastekoa. Ni ez naiz sekula errotu diziplina batean. Atzera begiratzean, hala ere, ikusten dut gutxi gorabehera zirkulu batean aritu naizela beti. Hori pasa zait niri, behintzat. Beti ibili naiz arte parte hartzailearen eta gizarte psikologiaren inguruan. Zirkulu horretan sartzen dira nire interesak: estereotipoen eraikuntza, identitatea, talde esperimentuak, kale ekintzak...». Badu esperientzia praktiko nahikoa, eta, dioenez, orain doktore tesi bat egiten hasteko tentaturik dabil. «Hainbeste interesatzen zaizkidan gai horiek maila teorikoan ere landu ahal izateko».

Artea zalantzan jartzen

Ez dago artearen zirkuituaren aurka. Berari hortik kanpokoak interesatzen zaizkiola da kontua, ez besterik. «Museoetara joaten naiz, galerietara ere bai, baina momentu batean iruditzen zitzaidan leku horietara joaten garenok beti berdinak garela, eta bestelako publiko batengana heltzen saiatu nintzen. Horregatik ibiltzen naiz zirkuitu horretatik kanpo. Frogatu egin nahi dut zer gertatzen den artistikoa ez den testuinguru batean artearekin. Testuingurua artistikoa denean, horretan kokatzen den edozein gauza artistikotzat jotzen dugu; baina, zer gertatzen da zure lana testuinguru horretan ez badago?».

Hori da bere ibilbidea ulertzeko giltza. Zer gertatzen da artearekin artetik kanpo? Isilik gelditu da bere buruari galdera egin ondoren, baina urteak daramatza esperimentu horretan murgildurik, eta badu gutxi gorabeherako erantzun bat emateko nahikoa informazio. «Alde onak eta txarrak ditu zirkuitu horretatik kanpo aritzeak. Museo batean jendeak artea ikusteko joera izaten du, jendea prest dago aurrean duenari arreta bat eta denbora bat eskaintzeko. Baina museoetatik kanpo ez da halakorik gertatzen. Beste modu batean interpretatzen dira gauzak. Arte testuinguruaz kanpo zerbait planteatu eta artea dela esanez gero, jendea etengabe arituko da aurrean duen hori artea den edo ez den zalantzan jartzen. Pertsona batzuk hor geldituko dira, eta ez dira artelanean sakonago murgilduko. Hori du txarra, adibidez. Baina alde onak ere baditu: zure lana ez duzu konbentzio artistikoetara errenditu beharrik. Beti eman dit amorrua horrek. Ez dut ulertzen zergatik artean gauza batzuk beti formulatu behar diren modu berean». Arteak zergatik izan behar duen beti hain arte.

Kalean beste estimulu mordoarekin egin behar izaten dute borroka Olmoren proposamenek. Lehian daude. Gero eta hedatuago dauden kaleko ekintza bidezko publizitate kanpainekin, besteak beste. Metodoak antzekoak diren arren, helburuak bereizten ditu bere ekintza artistikoak eta publizitate ekintzak, artistaren hitzetan. Orain zortzi bat urte egindako Emancipator Bubble izeneko lana jartzen du adibide gisa. «Garai hartan guerrilla komunikazioa ez zegoen egun bezain hedatua. Horregatik izan zuen gure proiektuak halako hedapena, guk geuk publizitatearen komunikazio teknika horiek erabili genituelako, oraindik ere jende gutxik erabiltzen zituenean. Produktu faltsu bat saltzen genuen, gurasoen etxetik alde egin beharrik gabe, gurasoen etxetik kanpo-edo bizi ahal izateko aukera eskaintzen zuen burbuila moduko bat. Produktua ez zen existitzen, baina komunikazio teknikek funtzionatu zuten».

Jendearenganaino heldu zen bere lana, eta Olmoren lanik ezagunenetariko bat da oraindik ere. Egun, bestelakoa izango litzateke erantzuna, artistaren hitzetan. «Orain, alde guztietan daude guk antolatu genuenaren moduko publizitate kanpainak. Egia da nik egiten ditudan gauza askok antza izan dezaketela publizitatearekin. Itxuraz, behintzat, bai, baina helburua da ezberdina. Auto bat saltzeko ere erabili daiteke sorkuntza, eta oso iragarki artistikoa egin. Hura ikustean esperientzia estetiko bat piztu dezakeena. Baina, azken helburua auto bat saltzea da beti. Nik ez dut halako asmorik, eta hori da aldea. Ez dut antzekotasun handirik ikusten, baina baliteke kanpotik itxura parekoa izatea». Bestelakoak dira Olmoren lanen jomugak. Genero politikak, identitateen eraikuntza eta desiren konfigurazioak, adibidez.

Komunikazio sortzailea

Komunikazioan ere aritu da Olmo, eta bere arte ekintzen barruan kokatzen du egiteko hori. «Artista askok zerbait egin, eta egindako horren hedapena beste inoren eskutan uzten dute maiz. Nik ez. Gustatzen zait arlo hori ere nire gain hartzea. Komunikazio hori ere sortzailea izan litekeela pentsatzen dut. Horretan saiatzen naiz. Eta, gainera, laguntzen dit estuki arte eremutzat jotzen dugunetik kanpo dagoen jende askorengana heltzen. Berez artearekiko interesik ez dute izango haietariko askok, baina baliteke haietako batzuen interesa piztea. Eta hori da komunikazioan aritzen naizenean bilatzen dudana. Beti interesatu zait besteekiko komunikazioan jartzea».

Apalategira doa berriz. Hamaika panfleto, diptiko eta eskuorri ditu ordenatuta. Egindako ekintza haien aztarnak denak ere. Eta baita bideoak ere. Mordoa. Hor dago bere ibilbidea. «Grabazio ordu piloa dut, baina ez dut haiek editatzeko denborarik. Oraintxe nabil horretan. Orain arteko lan guztia erakutsiko duen bideo bat egin nahi dut. Ospatu egin nahi dut orain artekoa. Halako lanak egitean, egin duzunaz gogoeta egiteko denbora hartzen duzu, eta hori egin nahi dut. Hainbeste froga egin ondoren zer gertatu den ebaluatu nahi nuke. Balantzea egiteko garaia dela iruditzen zait». Arteaz beste egiteak izan dituen emaitzez gogoeta egitekoa.


Su Ta Gar taldeari kontzertua emateko lokalik ez uzteko eskatu dio UPNk Añorbeko alkateari

Su Ta Gar taldeak kontzertua eskainiko du bihar Añorbeko kultur etxean (Nafarroa) eta UPNk horiei lokalik ez uzteko eskatu dio herriko alkateari.

Alderdi horren arabera, talde horrek bere kontzertuetan "terrorismoa goratzen duten mezuak eman ditu, behin baino gehiagotan" eta horregatik "onartezina da herrietan kontzertuak eskaintzen jarraitzea". "Errespetu falta litzateke eta "ETAren bitkima direnentzat ofentsa".


Azkarate Garbi plataformaren adierazpena

Atzo osteguna, apirilak 23, Azkoitiko Udalean egin zen Hirigintza Batzordeko bileraren harira, Azkarate Garbi plataformak zenbait adierazpen egin nahi izan dizkie herritarrei:

Nahiz eta alkateak hasieratik esan zuen partaidetza prozesua alarma-egoera bukatu ondoren jarriko zuela martxan, bat-batean Hirigintza Batzordea deitu zuen eta gonbidatuak izan ginen. Gure harridura helarazi genion eta atzerapena eskatu ere bai, izan ere, itxialdi egoeran eta elkarrekin biltzeko modurik ez daukagunean, ez genuen bidezkoa ikusten udalak bilerara deitzea. Atzerapen eskaera onartu eta bilera bertan behera geldituko zela agindu zigun arren, ikusi dugu batzorde bilera egin dela.

Bilera horretan hitz egindakoaren berri emanez, alkateak egin duen komunikatuan berriro ere mezu lasaigarriak agertzen dira. Besteak beste, hauek: "ahobatezkotasunik gabe" ez dela egingo Azkaraten plantarik, "Azkarateko planta hori egitea ahalbidetzen duen arauen aldaketa prozedura behin betiko erabakia hartu arte eten" egingo dela eta "arau aldaketa atzera eramatea egingarria" dela. Baikorki baloratzen dugun jarrera da hori, baina horiek guztiak hitz lasaigarriak besterik ez dira. Egin, ez du ezer egin oraindik, eta egia, egiten dena da, ez esaten dena. Beraz, adi eta erne egon beharra dugu herritar guztiok mezu lasaigarri horiek lokartu ez gaitzaten.

Azkoitiko herria Azkaraten plantarik ez duela nahi hain garbi azaltzen ari denean, susmagarriak ere badira alkatearen hitz lasaigarriak; herria desmobilizatzera eta zabortegiarekin ahaztera bideratuta ez ote dauden, alegia. Gero, isil isilean, orain arte jokatu duten bezala, nahi dutena egiteko. Izan ere, beste tokietan gertatutakoaren azterketak ondorio horietara garamatza. Urrutira joan gabe, Zaldibarren antzera ibili ziren. Zabortegirik ez zela egingo hitz ematen zuen bertako alkateak azken unera arte, eta gero, bat-batean, zabortegiarekin aurkitu ziren. Ondorioak guztiok ezagutzen ditugu.

Gauzak horrela, dei egiten diogu herri osoari adi eta erne egon gaitezen, ez gaitezen engainatzen utzi eta jarrai dezagun gure borrokarekin sendo eta tinko, beste Oñeder edo Zaldibar bat ez dugula nahi herrian ozen adieraziz. Horregatik jarraituko dugu osteguneroko lapiko-jotzearekin; inoiz baino indartsuago gainera, arazoak lehenean jarraitzen duela gogoraraziz, ezer ez dela konpondu, hitz lasaigarriak besterik ez direla egon eta ekintzak nahi ditugula oihukatuz. Borroka honi eutsi behar diogu Azkaraten ezer ez dela egingo erabakitzen den arte.

Plataforma honek, bere aldetik, gertutik jarraituko ditu kasu honen inguruan udalak ematen dituen pausu guztiak, eta beste tokietako esperientziak aztertzen jarraituko du. Izan ere, esperientziatik ikasi behar dugu; gertatutakoa, mingarriena izanda ere, ezin baita ezabatu. Kementsu aurre egiten badiogu, berriro errepikatzea saihestuko dugu. Hori da gure helburua.

Azkenik, alkateak emandako hitza hartzen dugu, eta espero dugu alarma-egoera amaitu ondoren martxan jartzekotan den partaidetza dinamikara deituak izango garela. Dena den, gure jarrera argi eta garbi ezagutzen du alkateak: ez dugu nahi inolako plantarik Azkaraten, herriarentzat inolako onurarik ez dakarrelako —guztiz kontrakoa baizik— eta onurak esku pribatu gutxi batzuetan geratuko direlako. Beraz, Azkarateko proiektu osoa bertan behera uzteko eskatzen dugu. Gauza bat izanez hasitakoa, gero beste zerbait izatera pasatzen delako inor ohartu gabe, Zaldibarren gertatu antzera.


Noren esku dago erabakia?

Euskal Herrian bezala, karrikara atera ziren atzo Bretainian, Okzitanian, Korsikan eta Alsazian ere. Frantziari dei egin zioten, hizkuntz politika publikoak eramateko baliabideak eskatuz. Lurraldeari dagozkion erabakiak herritarrenak direla aldarrikatu dute.

Euskal Herrian ez ezik, Frantziaren menpeko estaturik gabeko beste nazioetan ere izan ziren mobilizazioak atzo. Urteak daramatzate elkarlanean, bereziki hizkuntza eta kultura arloko elkarteek. Azken urteetan, mobilizazio bateratuak antolatu dituzte, denen artean Frantziako Gobernua interpelatzeko asmoz.

Egoera eta baliabide ezberdinak ditu lurralde bakoitzak. Beren hizkuntzaren galeraz kezkaturik, hizkuntz politika eraginkorrak eramateko tresnak eskatzen dituzte guziek, eta lurralde egituraren erabakia herritarrena izatea aldarrikatzen dute. Bertako eragile politiko eta kulturaletako kideekin mintzatu da BERRIA.

BRETAINIA

Bi instituziotan banatua da gaur egun Bretainia: Bretainia eskualdea eta Loire-Atlantique departamendua. Mugimendu abertzalearen aspaldiko aldarrikapena da biak eskualde bakarrean batzea.

Lurralde erreformaren ondotik, Philippe Grovalet (PS) Loire-Atlantique departamenduko presidenteak zin egin zuen erreferendum bat antolatuko zuela, lurralde mapa berrian departamendua Bretainiako eskualdeari lotzen ez bazitzaion; baina ez zuen emandako hitza bete. Hori ikusirik, herri kontsultak antolatzeko herritarren plataforma bat sortu zuten 2014ko irailean: Didab elkartea. Mugimendu abertzaletik eratorritako plataforma izanik ere, kolore politiko guzietako jendea inplikatu dute desmartxan.

Jendearengandik «harrera ona» izan dutela badiote ere, oraingoz mobilizazio apala izan da, gehienez ere %20ko parte hartzea izan baitute orain arte egin diren herri kontsultek. Jonathan Guillaume Didab elkarteko bozeramaileak tokiko hedabide nagusien boikota salatu du: «France 3 telebista kateak, adibidez, Loire-Atlantique eskualdetik sos anitz jasotzen du, eta, beraz, ez du lurralde egitura aldatzeko arriskurik hartu nahi». Guillaumek dioenez, azken aste eta hilabeteetan egin diren beste kontsulta ofizial batzuetan edo alderdi sozialistak joan den asteburuan antolatu zuen erreferendumean parte hartze apalagoa izan zen. Alta, hedabideek oihartzun handiagoa eman diete.

Hala ere, parte hartze apala izanik ere, bozka sinboliko baterako jendea karrikara ateratzea herritarrek erabakitzeko duten grinaren erakusgarri dela uste du Guillaumek. 2019 aitzin, Frantziako Asanbleak eta gobernuak galdeketa bat antolatuko dutela espero du.

Bretainiako egoera linguistikoaz ikuspegi bikoitza du Tangi Louarnek, hizkuntz eta kultur eragileak biltzen dituen Kevre Breizh (Bretainiako Liga) plataformako kideak: «Jendartean erabilpena apaltzen ari bada ere, gero eta gazte gehiago ari da bretoiera ikasten». Murgiltze ereduko Diwan eskoletan 4.000 ikasle inguru dira, eta sare elebidunean, izan publiko ala pribatu, 16 000. Horrez gain, eskualde kontseiluak finantzaturik prestakuntza jarraikiak ere proposatzen dituzte langileentzat. Orotara 200.000 hiztun ditu bretoierak, Louarnek dioenez.

2004an Bretainiako eskualdeak bretoiera bere lurraldeko hizkuntza bezala onartu zuen. Ez zion horrek neholako estatutu ofizialik eman, baina ezagutza sinboliko haren ondotik eskualde mailako hizkuntza politika bati ekin zioten. Egun zortzi milioi euro inguru ematen ditu urtero bretoieraren garapenerako. 2010etik Bretoieraren Erakunde Publikoa ere badute, aholku funtzioa betetzen duena. Berriki Ya d’ar Brezhoneg kanpaina martxan jarri du: herriko etxeei hizkuntz arloan egiten dituzten pausoen arabera puntuak ematen dizkien labela sortu du. Orotara, 722 egitura pribatuk izenpetu dute ituna, 182 herriko etxek eta hamahiru herri elkargok.

Hizkuntza politika eraginkor bat eramateko, tokian toki botere gehiago behar dutela uste du Louarnek. Hori da atzo Karaezen aldarrikatu zutena: Bretainiaren birbatzea eta eskualde kontseiluari eskumen gehiago ematea, hizkuntzaren koofizialtasuna, eta murgiltze eredua eta irakaskuntza elebidunaren indartzea.

Eskualdeko hauteskundeetara aurkeztuko diren zerrenda guziekin eztabaida publikoa ere antolatuko dute aurki.

OKZITANIA

Aldarrikapenari garaipen sentimendua ere gehitu zitzaion Montpelhierren (Okzitania) okzitanierarentzat lege babesa eskatzeko mobilizazioan. David Grosclaude Parti Occitan alderdiko kideak eramandako borrokaren ondotik, hurrengo asteetan izanen da Okzitanieraren Erakunde Publikoa (OEP) sortzeko biltzar nagusia. Akitania eta Midi Pyrenees eskualdeek aho batez OEP sortzea onartu bazuten ere, astebeteko gose greba egin behar izan zuen Grosclaudek Frantziako Gobernuak erabakia berretsi zezan.

Hautetsi okzitaniarrarentzat «ezinbesteko aitzinapena» da, azkenean, Okzitania guzirako hizkuntza politika bat diseinatzeko tresna izanen dutelako. Oraingoz, Okzitaniaren eremuan diren instituzio nagusiek OEPn sartzeko xedea erakutsi dute. Era berean, Okzitaniako lurralde osoa biltzen duen lehen instituzioa izanen dela ere azpimarratu du. «Lehen aldiz, instituzio publiko bat badugu, hauteskunde gorabeheren eraginik gabe, hizkuntza politika bat eramana izanen dela bermatuko duena», gaineratu du Grosclaudek. «Orain arte, erakunde bakoitzak zuzenean negoziatzen zuen estatuarekin; hemendik aitzina Estatuak interlokutore bakarra izanen du: okzitaniera arazo bakar gisa kontsideratuko du».

Xumeki hasiko da, hala ere, Okzitanieraren Erakunde Publikoa. Hiruzpalau langile izanen ditu, eta bi milioi euroko aurrekontua —Frantziako Gobernuaren ekarpena 100.000 eurokoa izanen da—. 2016an hasiko du lana, eta pixkanaka joanen da garatuz. Tolosan (Okzitania) izanen du egoitza nagusia, baina lurraldea «hain zabala izanik», funtzionamendu deszentralizatu bat gogoetatu beharko dela uste du Grosclaudek.

Kezkaturik da okzitanieraren egoeraren aitzinean: «Urtez urte hiztunak galtzen ari gara, eta horietako anitz pasiboak dira. Egoera ez da ona. Ezinbestekoa da politika publiko bat abiatzea». Hizkuntza politikaren eraginak 15-20 urteren buruan baizik ikusten ez direla kontziente, hemendik hamar urtera hiztun kopurua egonkortuko dela espero du, ondoren gorako bidea hartzeko gisan. Mobilizazioaren beharra ere nabarmendu du: «Iritzi publikoaren presioa sentitu behar du elite politikoak».

KATALUNIA

Ipar Kataluniako eragileek ez dute asteburu honetako mobilizazioetan parte hartu, azaroaren 7an Ipar eta Hego Kataluniaren arteko muga markatu zuen Pirinioetako Hitzarmena salatzeko manifestazioa dutelako. Funtsean, egun horretan plazaratuko dituzte beren aldarrikapenak: hizkuntzarentzat lege babesa eta estatutu bereziko lurralde elkargo baten sorrera.

Aldarrikapen horiek biltzen ditu, hain zuzen, Sem plataforma sortu berriak. «Katalanistak zatituak ginen orain arte. Denek onartzen ditugun aldarrikapenen inguruan batzea beharrezkoa zen», Unitat Catalana alderdiko Brice Lafontainen iritziz. Perpinyan (Herrialde Katalanak) egoitza duen alderdi katalanista bakarra da. «Beste alderdiak Bartzelonan kokatuak dira, eta han erabakitzen dute Ipar Katalunian zer egin behar dugun», salatu du Lafontainek. Haren ustez, bozketan agerikoa ez bada ere, «sentimendu katalana» azkarra da, iratzartzea falta da. Sem plataformak hori ahalbidetu dezakeela uste du.

Ipar Kataluniako egoera linguistikoa «paradoxikoa» da, murgiltze ereduan ari diren La Bressola eskoletako arduradun Miquel Mayol i Raynalentzat: «Gero eta hiztun gutxiago dugu, baina kontzientzia hartzea gero eta handiagoa da. Hiztunak desagertzen ari diren ber, zapalgailu jakobinoari erresistitzeko borondatea handituz doa». Gaur egun, Ipar Kataluniako biztanleen %25ek mintzo dute katalana.

900 ikasle dira murgiltze ereduko ikastetxeetan, 2 urtetik 14 artekoak. «Lizeo bat ere ireki nahiko genuke; eskaera bada, baina oraingoz ez dugu horretarako dirurik», aitortu du Mayol i Raynalek. Urteetan laguntza handia eman die Generalitateak, baina gaur egun kasik ezerezean da Hego Kataluniatik datorkien laguntza. Hizkuntza politika bat aitzina eramanen duen erakunde baten sorrera ezinbestekoa zaio Mayol i Raynali, Frantziako Gobernuaren inplikazioarekin: «Estatuaren politika kriminal batek eragin du katalanaren galera. Erreparazio historiko bat zor digu».

KORSIKA

Estatutu bereziko lurralde elkargo bat du Korsikak, orain dela guti arte: Ipar Euskal Herriko gehiengoak aldarrikatzen zuen egitura, eta Ipar Katalunian helburu jarri dutena. Alta, hizkuntzaren egoera «larria» da, Micheli Leccia Parlemu Corsu (Korsikeraz mintza gaitezen) mugimenduko kidearentzat. Herritarren %16k baizik ez dakite korsikeraz.

2013an Korsikako Asanbleak korsikera hizkuntza koofizial izendatu zuen gehiengo zabal baten aldeko bozarekin, baina Frantziako Gobernuak bertan behera utzi zuen erabakia. Koofizialtasuna «gauza hutsa da berez», Lecciaren arabera. «Koofizialtasuna bihar bertan lor dezakegu, baina deus egiten ez badugu, ez da deus gertatuko. Haatik, koofizialtasunak hizkuntz politika biziki urrun eramateko aukera ematen du». Haren xedea hezkuntza publikoan murgiltze eredua ezartzea litzateke.

Gaur egun, egitura pribatuetan ere ez da murgiltze eredurik. Publikoan, ikasle guziek korsikera ikasteko aukera dute astean hiru orduz, eta sare elebiduna ere bada, frantsesa eta korsikera modu orekatuan eskaintzen dituena. Baina, Lecciaren hitzetan, eskola gehienetan oreka ez da errespetatua, eta frantsesak gaina hartzen du.

«Politikarien borondate falta» salatu du Lecciak. «Korsikako Asanblean orain dela guti hasi dira seinale elebidunak jartzen, baina ez da eremu guzietan errespetatua». Hautetsi gehienak koofizialtasunaren alde agertu badira ere, gaur egun korsikerari emana zaion laguntza «morala» baizik ez dela dio.

ALSAZIA

Estatutu bat gure hizkuntzentzat, Alsaziako elkargo batentzat eskumenak leloarekin atera ziren karrikara atzo Estrasburgon (Alsazia). «Alemanaren dialekto bat da alsaziera, baina hezkuntza publikoan alemana baizik ez da irakatsia», deitoratu du Pierre Kleinek, Verband Zweisprachiges Elsasseko (Alsazia Elebiduna Federazioa) kideak. «Alsaziako gazteek gehiago dakite alemanez alsazieraz baino». Murgiltze ereduan diharduten ABCM eskoletan baizik ez da irakatsia alsaziera, lehen mailara arte. 1.200 ikasle biltzen dituzte, hamaika eskoletan.

Oraingoz ez dute kolegio eta lizeorik irekitzeko baliabiderik, elkargoetatik jasotzen duten laguntza «ez baita aski». Lurralde erreformarekin, duten apurra galtzearen beldur dira, gainera; izan ere, oraingo Alsazia Champagne-Ardenne eta Lorrenarekin batuko baita eskualde handi batean. «Ez dut uste beste eskualdeetakoak alsaziera laguntzearen kontra izango direnik; ezaxolatasunak beldurtzen nau gehiago, ez baita beren arazoa», dio Kleinek. Orain arte Alsaziako eskualdetik dituzten laguntzak mantentzea nahiko luke. Horregatik, Alsaziak egitura propio bat atxiki dezan eskatzen ari dira: «Forma ezberdinak izan litzake, oraingo bi departamenduak batuz, edo Korsikan bezala estatutu bereziko elkargo bat sortuz».

2013an erreferenduma egin zuten lurralde elkargoaren sorreraren inguruan. Haut-Rhinen zein Bas-Rhinen, bi departamentuetan gehiengoak egitura berriaren sorreraren alde bozkatu zuen, baina parte hartzea %25 baino apalagoa izan zenez, galdeketa bertan behera gelditu zen. Momentuz ez dute beste erreferendum bat egiteko datarik jarri.


Izar Arregi psikologoa autoirudiaz eta autoestimaz, 'Amaraun'ean

Etxepare Institutoak New Yorken egunotan egin duen egonaldiaz balantzea egingo du Aizpea Goenagak.

Haur eta Nerabeen kasuan autoirudiak duen garrantziaz hitz egingo du Izar Arregi psikologoak larunbatean 'Amarauna' irratsaioan. Hori izan ala ez izan, zertan nabaritzen den eta zer hutsune ekar dezaken azalduko du.

Etxepare Institutoak New Yorken egunotan egin duen egonaldiaz balantzea egingo du Aizpea Goenagak, eta berarekin batera Mikel Markez ere hartuko dute New Yorketik 'Amaraun'ean. Madrilen Yoyo lehiaketan parte hartzera joan den euskalduna ere elkarrizketatuko dute eta ardo kontuez arituko dira Roberto Sarriugarterekin.


Orioko sei ontzi Gipuzkoako Txapeldun


EAJ eta EH Bildu, Lasa eta Zabalaren oroimenezkoan

Olatz Peon Tolosako alkatea Lasa eta Zabala oroitzeko ekitaldian izan da; orain dela 35 urte hil zituen GALek

TOLOSA. 35 urte joan dira Joxi Zabala eta Joxean Lasa GALek hil zituela, eta, hori oroitzeko, atzo omenaldia egin zuten Tolosako (Gipuzkoa) Bentaundi auzoan. Bertan izan ziren familiako kideak; Pili Zabala Joxi Zabalaren arreba eta Ahal Dugu-ko parlamentaria, tartean. Zenbait ordezkari politiko ere izan ziren bertan; besteak beste, Tolosako alkate Olatz Peon (EAJ), Jokin Azkue (EAJ), Arnaldo Otegi (EH Bildu) eta Arkaitz Rodriguez (Sortu).

Orain dela 35 urte atxilotu, torturatu eta hil zituen GALek Lasa eta Zabala. 1983an bahitu zituzten, eta haien gorpuak ez zituzten aurkitu 1985era arte. 1995ean, Paco Etxeberriak baieztatu zuen haiek zirela.

Ekitaldian, Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarreko parlamentariak salatu du Lasa eta Zabala «alboratutako biktimak» izan direla beti. Sortuk, berriz, eskertu egin du EAJ ekitaldira joan izana; «espero dugu halako beste ekitaldietan ere topo egitea, eta honako hau lehen urratsa izatea», nabarmendu du Haimar Altuna Sortuko Gipuzkoako arduradunak.


Lau t'erdiko finala beste astebete atzeratu dute, gaixorik baita Bengoetxea

Birus batek jota, pilotaria ahul dago fisikoki. Hilaren 16an izango da Olaizola II.a-Bengoetxea VI.a finala, Ogetan.

Abenduaren 2an ziren lau t'erdiko txapelketako finala jokatzekoak Aimar Olaizola eta Oinatz Bengoetxea, baina Olaizolaren bizkarreko mina zela-eta 9ra atzeratu zuten. Gaur beste astebeteko atzerapena izan du, Bengoetxea VI.a fisikoki ahul baitago birus bategatik; gastroenteritisa du. Gaua gorakoarekin eta beherakoarekin igaro du.

Goizean Gasteizko Ogetan entrenatzen saiatu da, baina ezin izan du ia ezer egin. Finala atzeratzeko eskatu du, eta arduradunek ontzat jo dute eskaria.

Ogetan izango da finala, abenduaren 16an.


Leioako campusean 90 lagunek aldarrikatu dute De Juanaren askatasuna

Hilabetearen azken asteazkenarekin batera, gaur, azaroak 29, euskal preso politikoen eskubideen aldeko mobilizazioak burutu dira hainbat unibertsitate eskolatan, Presoen Aldeko Taldeek deituta. Leioa eta Erandioko EHUko campusari dagokionez, 90 lagun elkartu dira, "Iñaki de Juana gose greba mugagabean. Baldintza demokratikoak orain! Estatus politikoa orain!" irakur zitekeen pankartaren atzean, PATek emandako datuen arabera. "Egoerak horrela eskatuta, Iñaki de Juanaren egoeraren salaketan oinarritu dira aipatu kontzentrazioak eta, horretarako, Iñakiren askatasuna eta preso politikoen estatus politikoaren onarpena aldarrikatu dira. Horrez gain, gatazkaren konponbiderako prozesua benetan demokratikoa izan dadin, baldintza demokratiko minimo batzuk ezinbestean bete behar direla azaleratu da, baita bide honetatik, espetxe-frontean espainiar eta frantziar estatuek darabilten politika errepresiboa etetea ezinbestekoa dela ere", azaldu dute errepresioaren aurkako erakundeko kideek. Argazkian, gaurko kontzentrazioko irudia / PAT.

Azkenik, abenduaren 11tik 14ra bitartean, azken asteotan Euskal Herrian barrena dabilen presoen eskubideen aldeko ekimen ibiltaria unibertsitatera helduko dela jakinarazi die mobilizazioetan parte hartu dutenei eta ikaslegoari orokorrean PATek. Horrela, Leioako campusean ere izango da gose-greba, "presoen eskubideen aldeko konpromezuak lortzeko asmoz". Egun horietan izango den egitarauaren berri izateko eta egindakoen kronikak, argazkiak zein bideoak jasotzeko, webgune bat jarriko dute martxan datozen egunetan, ondoko helbidean: http://www.pat-eh.org/ekimenibiltaria


Jon Alonso: Gero arte, Patxi

Asteburu honetan ikusi ahal izan dugu argazkia Euskal Herrian egiten den igandekari bakarrean. Bertan, azken 40 urteetan beste argazki askotan ikusi dugun gizona ageri da, baina oraingoan, betaurrekoak ez ezik, ilea urdinduta eta urteetan pilatutako nekea zimurretan. Politikaren lehen lerroa uztera doala dio, eta, alderdikerietatik haratago, eta balantze bat egin nahi izatetik oso urruti, batzuek sentitu dugu, bere erretiratzearekin, politika ulertu eta egiteko modu bat dela desagertzen dena. Politika Euskal Herrian kainita, ankerra eta esker txarrekoa da, guztion dirua etxera eramatea helburu ez dutenentzako behintzat; bere asmazio eta oker guztiekin, argazkiko gizonak berori duintzeko ahalegin itzela egin du. Ni baino exegeta hobeak edukiko dituela jakinik, ez dut nahi azpimarratu gabe utzi gure politikaren klasiko bat jarduna utziko duela iragarri duela.

Gero arte, Patxi Zabaleta.


Joxe Ugarteburu aizkolaria omendu dute Ezkion

Ezkioko elizaren atarian prestatutako aterpean omenaldia egin diote gaur eguerdian Joxe Ugarteburu aizkolariari. Aizkolariek aizkorak jasota egin dioten pasabidetik iritsi da plazara Ezkioko aizkolaria etxekoak ondo zituela. Bi dantzarik ohorezko aurreskua dantzatu diote, eta Mikel Mendizabalek bertso bat eskaini dio.

Segidan omenaldira bildu diren aizkolariak banan-banan aurkeztu ditu esatariak, eta Ugartebururi eskatu dio modu laburrean haien izaeraren berri emateko. Tarte hori igarota, herri kirol erakustaldia hasi da. Arria II.a, Mikel Mindegia eta Ugarteburu bera izan dira aizkoran hasten lehenak; Angel Arrospide, Javier Aranberri Elorriaga eta Ugaitz Mugertzaren txanda izan da gero.

Saio nagusian Atutxa-Azurmendi eta Vicente-Larrañaga aritu dira nor baino nor. Bigarrenek egin dute aurretik, 9 segundoren aldearengatik. Tartean Jon Goenatxok harri jasotzen hiru saio egin ditu, eta Joxe Mari Esnaola zegamarra zutika aritu da aizkoran bost metroko garaieran.

Oparien txanda eta eskertza

Joxe Ugartebururen kirol ibilbideari errepaso zabala egin eta gero, oparien txanda iritsi da. Asko eta asko izan dira: Udalak plaka bat eman dio opari; kuadroan sartutako txapel bat ere jaso du; herri eskola haurrek bertso bat abestu diote; Maria Angeles Goitia plazara lehenengoz atera zen aizkolari emakumezkoak ere oroigarria eman dio; Goenatxotarren opari gero, eta segidan Mikel Etxeberria ikaslearena; Koldo Aldalur kirol kazetariak ETBn bildutako irudiekin osatutako USB bat eman diot opari; etxekoek ere bai –aizkora buru bat Pagoaga baserriaren irudiarekin–; Errezilgo senideek; Joxe Mari Esnaolaren bi semeek; eta azkenik Zumarragako ATA harategikoek. “Hitz gutxikoa naiz ni. Eskerrik asko denoi”. Omenduaren hitz horiekin amaitu da ekitaldia.


Herriko zazpi bertsolari nor baino nor gehiago Bergarako bertsolari txapelketan

Laugarrenez antolatuko du Kopla Barik bertso eskolak 2017ko Bergarako Bertsolari Txapelketa Nagusia. Abenduaren 28an, 22:00etan jokatuko da Kartzela Zaharrean.

Ikusle ugari erakartzen ditu urtero txapelketak, eta aurtengoan ere hala izatea espero da. Ohi bezala, Ibon Leibar Txinbo arituko da gai jartzaile lanetan, umoreak garrantzia berezi hartuko duen jaialdian.

Herriko zazpi bertsolari izango dira oholtzan: Jon Patxi Aiastui, Jon Altuna Oxan, Unai Aranzabal, Iñigo Arzelus, Gari Lopez de Munain, Asier Kortabarria Moto eta Eñaut Uriarte. Iazko karteletik aldaketa gutxi egongo dira, Moto izango da soilik aurtengo txapelketako aurpegi berria.


Realak Valentziari irabaziz hasi du ligako bigarren itzulia (1-0)

Nahikarik egin du partidako gol bakarra, bigarren zatian.

Nahikarik 70. minutuan egindako golak garaipena eman dio Realari Valentziaren aurka jokatutako liga partidan, bigarren itzuliko lehenengoa.

Lehen zatian oreka izan da nagusi. Donostiarraren aukerarik argiena 29. minutuan izan da Barbara eta Maria Piren arteko norgehiagokaren ondorioz. Atezainak zangoarekin urrundu du baloia eta gola saihestu du.

Bigarren zatian, Realak partidaren kontrola hartu du eta arriskua sortzen hasi da valentziarren area inguruan. Gola egiteko aukera argiak izan dituzte eta, azkenean, Nahikari izan da aurkariaren atea zulatu zuena, 70. minutuan.

Azkenean, 1 eta 0 Realaren alde.

Fitxa teknikoa:

1 - Reala: Quiñones; Lucía, N. Mendoza (Tejada, 91. min), Maddi, Iraia, Itxaso, Etxezarreta, Bárbara (Nerea Eizagirre, 59. min), Manu (Marta Cardona, 59. min), Palacios (Bautista, 87. min) eta Nahikari.

0 - Valentzia: Pi; Beristain (Flores, 78. min), Calligaris, Pujadas, Bea Beltrán, Gaitán L., Sandra, Gio Carreras, Carol (Bonsegundo, 64. min), Alejandra (Coleman, 46. min) eta Mari Paz (Curtin, 70. min).

Gola: 1-0 70. min: Nahikari.


Euskaraz zientzia-gaiak dibulgatzen ikasteko tailerra Gasteizen

Ostiralean, hilak 6, Koldo Garcia EHUko eta Biocruceseko ikertzailearekin batera euskarazko zientzia-dibulgazioan lehen pausoak ematen hasteko tailerra emango dut Gasteizen, EHUko ikasle, irakasle eta ikertzaileei zuzenduta.

Ikerkuntzan egindako lana gizarteratzea behar-beharrezkoa da eta, zorionez, azken urteetan euskarazko dibulgazioan lan handia egin da. Lortutako hauspo hori mantentzeko eta bultzatzen jarraitzeko asmoz, tailer honetan ikertzaileentzat eskuragarri dauden baliabide ezberdinak (komunikabideak, on-line plataformak, sare sozialak…) aurkeztuko dira. Era berean, horiek erabilita norberak egiten duen ikerkuntza edo bestelako zientzia-gaiak gizarteari modu eraginkorreanhelearazteko gomendioak emango dira. Tailerraren helburua, hortaz, zientzia-dibulgatzaile lanetan hasi nahi dutenei baliabideak eskaintzea da.

Hizlariak: Josu Lopez-Gazpio eta Koldo Garcia Etxebarria, UPV/EHUko ikerlariak eta dibulgatzaileak. UEUkideak.

Non: Gasteiz, UPV/EHUko Arabako Campusean. Elurreta eraikinean, I4 gelan.

Noiz: Maiatzak 6 (10:00 – 14:00)

Nori zuzendua: UPV/EHUko ikertzaile, irakasle eta ikasleak.

Izen ematea irekita maiatzaren 4a arte. Izena emateko HEMEN.

UEU eta UPV/EHUren Arabako Campuseko Euskara Zuzendaritzaren artean elkarlanean antolatutako tailerra da eta EHUskARABANda programaren barne eskaintzen da.

Informazio iturria: UEU


Sarean ere bada orain Plaza Beltza

2009ko azaroaren 6an Larrabasterrako Akilino Arriola kalean zabaldutako lokala betiko itxi zuten iaz Plaza Beltza kulturguneak. Izan ere, jabeak 2012ko abenduan sei hilabetez besterik ez zien luzatu kultur lokalaren lagapen hitzarmena. Orain, Plaza Beltza kolektiboaren helburua beste lokal bat hartzea da, "eta horretan lanean gabiltza". Plaza Beltza kolektiboak, eta bertan lan egiten zutenak, tartean Uribe Kostako Agroasanbladak eta Sopelako kontsumo taldeak, herriko ekimenetan parte hartzen jarraitzen dute. Plaza Beltzak bizirik jarraitzen du. Horren adibide, gaurtik aurrera Interneten ere aurkituko ditugu: plazabeltzainfo.wordpress.com helbidean. "Berton gure jardueren berri izango duzue. Apurka-apurka osatuko dogu informazio gehiagorekin", adierazi dutenez. Argazkian, lokalaren inaugurazioa 2009ko azaroaren 6an.


Herriko hainbat taldek babesa, Kataluniako independentistei

Hainbat herritan egin bezala, Astigarragan ere kontzentrazioa egin zuten igandean, salatzeko Espainiako Auzitegi Gorenak ostiralean emandako agindua, Kataluniako prozesu independentistaren bidean aritu diren politikariak espetxeratzekoa. Era berean, babesa erakutsi nahi izan zioten Kataluniako herriari. Horrela, Kataluniarekin bat. Demokrazia. Askatasuna lelopean elkartu ziren EH Bildu, LAB, ELA, ESTEILAS, CNT, HIRU, Etxalde, EHNE eta Gure Esku Dago. Era berean, EH Bilduk mozioa aurkeztu du, atxiloketen kontra.


Ondarroako Kamiñaldeko hormaren mantentze eta ikuskatze lanek zenbait aldaketa eragingo dituzte zirkulazioan

Kamiñaldeko mendi magala eusteko egindako hormaren ikuskatze lanak eta mantenimendua egingo dituzte datozen egunotan, eta horrek zenbait aldaketa eragingo ditu Kamiñalderantz doan errepidean. Udal ordezkariek jakitera eman dutenez, ikuskatze lanak eta mantenimendua egiteko garabiak ekarriko dituzte bihar [irailak 12] eta etzi [irailak 13]. Oinezkoentzako bidea zabalik egongo da, baina arretaz joateko eta langileei zein seinaleei arreta jartzeko gogoratu dute.

Bihar, esate baterako, 08:00etatik 18:00etara bitartean debekatuta egongo da lan eremuan aparkatzea. Aurreratu dutenez, ibilgailuak bypass baten bitartez igaro ahalko dira. Etzi, berriz, 10:00etatik 18:00etara lan eremua guztiz itxita egongo dela jakitera eman dute. “Ibilgailuen zirkulazioa debekatuta egongo da San Ignazio kaletik”.