Marta Igarriz eta Gari Arruarte presoak zorionduz, elkartasun argazkia.

Marta Igarriz eta Gari Arruarte preso politikoen urtebetetzeak izan ziren atzo eta Herrira taldearen ekimenez, elkartasun argazki bat atera zuten 55 herritarrek, Tilosetako eskaileretan. Argazkia espetxeetara bidaliko diete Igarriz eta Arruarteri. Herrirak jakinarazi duenez, herriko presoren batek urteak betetzen dituenean, elkartasun argazkia aterako dute, atzoko kasuan bezala. Preso eta iheslarien aldeko mugimenduak dei egiten diete herritarrei halako ekimenetan parte hartzeko eta idaztera animatzeko. Gari Arruarte preso dagoen espetxeko helbidea: C. P. El Acebuche; Ctra. Cuevas-Ubeda, km. 2,5; 04030 - Almeria. Marta Igarrizena, berriz: Centro Penitenciario de Castellon; Carretera de Alcora, km.10; 12.006 Castellon


Net Hurbil: Haize-errotaz lur osoa beteta ere ez da aski izango

Kunbria eskualdean, Britainia Handian, 2003an baimena eman zioten konpainia bati haize-errota parke bat eraiki zezan. Whinash proiektua abian jartzen denean Europako haize-errota sail handienetakoa izango da. 67,5 Megawatt produzituko ditu eta 47.000 etxeren argindar beharrak aseko omen ditu. Bere kontra protesta mugimendu handi bat egon da, Lake District-eko Parke Nazionalaren paisaia kaltetzen duela argudiatuz. Berez eztabaida nahiko beroa ez bazen, Erresuma Batuan publizitatearen egia bermatzen duen Advertising Standards Authority delakoak argitu du haize-erroten kontrako militanteek gezurra esan zutela, bai erroten kopuru eta neurriez eta bai inguruko etxe eta lurren prezioetan eragingo zituen kalteez.

Denborarekin jakin da mugimendua bultzatzen ari zirela Margaret Thatcher-ren aholkulari ohi bat -zentral nuklearren kontsultore dena- eta David Bellamy aspaldiko ekologista gaur egun aldaketa klimatikoa ukatzen duena. Bellamy izan da berrikitan New Scientist aldizkarira gutun bat idatzi duena argudiatuz munduko glaziar gehienak handitzen ari direla... alde guztietatik frogatuta dagoenean alderantziz dela, ia denak ari direla txikiagotzen. Beraz, lobby nuklearraren bultzada zegoela haize-erroten kontrako mugimenduaren atzean.

Ingurumen eta garapen kontuetan prestigio handia duen George Monbiot kazetariak analisi zorrotza egin du Whinasheko saltsaz.

Hasteko, aitorpen bat egin behar izan du, ekologista den aldetik: "Horrelako proiekturik gabe, ezingo gara iritsi gobernuak 2010erako karbono emisioak %20an jaisteko ipini duen helburura. Lur gaineko turbina eolikoak dira gaur energia berria erregai fosilik gabe ekoizteko modurik merkeena, baina une honetan Erresuma Batuko elektrizitatearen %0,32 besterik ez dute egiten. Klima aldaketaren emergentziarekin, axolagabekeria kriminala litzateke gehiago ez eraikitzea".

Whinasheko errotek sortutako argindarrari esker gaur erregai fosilak erabiltzen dituzten zentralek urtean 178.000 tona karbono dioxido gutxiago aireratuko dituzte. "Hau itzela irudituko zaizu... deskubritzen duzun arte Londres-Miami joan-etorria egunero egiten duen hegazkin erraldoi batek berak bakarrik urtean 520.000 tona karbono dioxido uzten dituela atmosferan. Britainia Handiaren eta Floridaren arteko eguneroko konexioa kostatzen da hiru zentral eoliko erraldoi adina".

Energia iturri alternatibo bat edukitzeak garamatza amestera kutsaduraren arazoarentzako irtenbidea badaukagula. Eta pentsatzen dugu gure energia beharrak handitzen segi dezakegula giza biziaren oinarri diren sistemak suntsitu gabe. Baina honek denbora laburrerako balioko luke: laster gure lur guztiak haize-errotaz bete beharko genituzke gero eta larriagoa den energia eskariari erantzuteko.

Energia eolikoa askoren ustetan beste aldaketa bati lotuta ere badago. Alegia, egunen batean auto guztiak hidrogenozko motorez mugitu ahal izango direla, eta hidrogeno hori sortzeko indarra haize-errotek eragindako elektrizitateak emango lukeela. Estatu Batuetarako egin dira kalkuluak eta horiek Erresuma Batura aplikatuta, Monbioti ateratzen zaio gaurko haize-erroten kopurua... 600 aldiz biderkatu beharko litzatekeela. Gainera, kalkulu horietatik kanpo geratzen da hegazkinek eragindako kutsadura. Datozen 25 urteetan hegazkin britainiarretarako Londresko gobernuak aurreikusi dituen bidaiariak -476 milioi- kontuan hartuta, ateratzen da aireplano horiek bakarrik kutsatuko luketela karbono dioxidotan Whinashekoa bezalako 1.094 haize-errota parkek aurreztutakoa adina.

Garapenaren ordez txikiagotzea Munduan ondorengo urteetarako kalkulatuta dagoen energia hazkundea ez da ikusten nola ezkondu hori sortzeko modu sostengarri batekin. Monbiotek argitu du Whinasheko haize-errota parkearen alde mintzatu diren Greenpeace eta Friends of the Hearth-ek ondo nabarmendu dutela haize-errota gehiago bai baina energia kontsumoa jaisten ere hasi beharra dagoela. Baina, jakina, "haize-errotak bai" eslogana komunikabide guztietan pasa den arren "hegaldi gutxiago" eslogana pasaraztea zailagoa da. "Merkatuarentzako, eta ondorioz gobernuarentzako, onargarria da kapitalari aukera hobeak eskaintzea, energia sortzeko mota berriz jantzita. Baina ez da onargarria kapitalari aukerak gutxitzea, energia produkzio osoa izugarri murriztuta".

Monbiotek eskertuko luke ûeta bere irakurle askok ere bai, seguruû erakunde ekologistek argi esatea ea noraino iritsi behar den garapen mota honekin. "Zein unetan esango dute jadanik haize-errota parke gehiegi eraikitzen ari direla eta eskatuko diote gobernuari gelditzeko? Noiz hasiko dira beraiek aurreikusten dituzten proiektu txiki deszentralizatuak martxan jartzen? ".

Haize-erroten inguruko eztabaidak energia berriztagarrien mugetara garamatza, eta honek -petrolioa laster urritu eta izugarri garestituko dela dioen teoriak bezala- hazkunde sostengarria ez baina txikiagotzea aldarrikatzen dutenen ideiak serioago hartzera behartzen gaitu. Egunotan daukagu adibide bat gure etxetik kilometro gutxitara.

Mobilizazio baketsuen usadioan, txikiagotzearen aldeko ibilaldi bat burutzen ari da ekainaren 5ean hasita uztailaren 3a bitartean, Frantziako Lyondik abiatu eta Gran Prix de France auto lasterketa famatua egingo den Magny-Cours-era. Antolatzaileek honela diote beren Decroissance ("txikiagotzea") mugimenduaren gunean: "Ibilaldia zabalik dago kontsumo, alferrik galtze eta hazkundearen gizarte honi aurre egiten dioten guztiei. Zabalik dago mundua eraldatzeko nork bere bizimodua eraldatu behar duela eta ideologia publizitarioa gainditu behar dela ulertu duten guztientzat. Bidez bideko ibilaldi adiskidetsua izango da, motorerik gabea, solastatu eta eztabaidatzeko denbora hartuz".

José Bové nekazari sindikalista, La vie après le petrole (Petrolioaren ondorengo bizitza) liburuaren egile Jean-Luc Wingert eta beste zenbait pertsonalitateren babesa duen martxa hau lotzen da azken urte osoan Lyonetik abiatuta gizon bat bakarrik egiten ari den beste ibilaldi luze batekin. Bakarrik ez, egia esan, François Schneider ingeniari eta ekologista bere "Jujube" astoarekin ari da-eta egiten oinezko urtebeteko bidaia luzea, Marche pour la décroissance de toutes les tumeurs (Tumore guztien txikiagotzearen aldeko ibilaldia) izendatu duena. Berrikitan tumore bat ("onetakoa") aurkitu zioten bizkarrezurrean, eta hortik atera du bere ibilaldiaren ikur berezia.

Hainbat gobernurentzako lan egina den Schneider ekologia gaietan aditua da eta bere idatziak L'Ecologiste, Decroissance eta Silence aldizkarietan plazaratu ditu. Horietako baten izenburua Point d'eficacité sans sobrieté da: "Eraginkortasunik ez soiltasunik gabe". XXI. mendeko Kixote honek gutxiagorekin bizitzen ikastea proposatzen digu.

www.argia.eus/nethurbil helbidean, Interneteko loturak.


Villabonako Helduen Hezkuntza Iraunkorrean izena emateko aukera

Tolosaldeko Helduen Hezkuntza Iraunkorra HHI-n izena emateko epea irailaren 1etik 15era arte zabalduko. Villabonako Errebote plaza, 943690312. Aukera ugari: DBHko graduatua. Lehen Hezkuntza. Etorkinentzako euskara eta gaztelaniazko ikastaroak. Aukerako gaiak (memoria lantzeko teknikak, literatura, frantsesa, artearen historia, zientzia aplikatua eta informatika). Baita kultur ekintzak ere, ikasleen elkartearen lankidetzaz.


Osasuna, jaitsieratik gero eta hurbilago

Talde gorritxoak bosgarren porrota jarraian jaso du Racingen etxean galduta.

Osasunak bere bosgarren porrota jarraian jaso du Santanderreko Racingen etxean galduta (2-0). Kantabriarrak nagusitu dira eta Alvaro eta Granero jokalarien golekin, garaipena eskuratu dute.

Atsedenaldira heldu baino lehen egin dute etxekoek aurreneko gola. Alvaro Garciak buruz gainditu du Santamaria. 63.ean, partida erabakita utzi du Granerok bigarrena sartuta.

Osasunak krisia areagotu du, eta jaitsiera gero eta hurbilago dauka.

Fitxa teknikoa

2.- Racing Santander: German; Orfila, Bernardo, Juanpe, Saul; Quique, Granero (Andreu, 87'), Fede San Emeterio (Javi Soria, 63'), Iñaki (Mariano, 85'); Alvaro eta David Concha.

0.- Osasuna: Santamaria; Sisinio, Flano, David Garcia; Cadamuro; Nekounam, Raoul Loe (Olavide, 88'); Alex, Torres (Ansaarifard, 72'), Jose Garcia (Mabwatti, 57'); eta Nino.

Golak:

1-0, 45'. Alvaro Garcia.

2-0, 63'. Granero.


Lekitto Musika Bandak eta Miren Narbaizak emanaldia eskainiko dute Mutrikun

Kontzertua zapatuan izango da, 20:30ean, parrokian. Mutrikuko Udalak antolatutako Musika Hilabetearen baitan egingo den bigarren emanaldia izango da. Sarrerak salgai daude, hiru eurotanMutrikuko Udalak antolatutako Musika Hilabetea jardunaldien baitan, Lekitto Musika Bandak eta Miren Narbaizak (Napoka Iria) ikuskizuna eskainiko dute zapatuan, 20:30ean, Mutrikuko Andre Maria Jasokundearen parrokian. Emanaldirako sarrerak salgai daude, hiru eurotan, turismo bulegoan.Berezia izango da zapatuko emanaldia bandako kideentzat. Izan ere, aurten, Lekitto Musika Bandak 150 urte betetzen ditu. «Lekitto Musika Banda kimu berriz jantzitako zuhaitz zahar baten antzekoa da; lehengo adarretatik jaiotzen dira kimu berriak», diote ordezkariek.Esperientzia horrekin guztiarekin, eta Narbaizaren talentuarekin, zapatuan, Mutrikun, emanaldi ikusgarria eskainiko dute: Euskal KantaBand.Kantu ezagunak«Ikuskizun hori Lekitto Musika Banda eta Miren Narbaizaren artean sortutakoa da. Bertan, euskal kanta ezagunetariko batzuk entzuteko aukera izango da; euskaldunen memorian ondo gordetako kantak dira: Txoriak txori, Xalbadorren heriotzean, Euskal Herrian euskaraz eta Lau teilatu.Kantu horiek, gainera, Jabier Ituartek, Xabier Zabalak eta Juan Carlos Perezek moldatu dituzte.Narbaizak ikuskizunari egiten dion ekarpena ere aipatzekoa dela diote. «Bere kantatzeko modu bereziari esker lortu zuen Lekitto Musika Bandaren arreta». Horrez gain, bandarekin kantatzeko berak erakutsitako gogoak ere ikuskizunaren arrakastan eragin dutela diote. «Kantu bat mila bider abestu dudanean, desberdin egiten hasten naiz», dio Narbaizak.Bandaren eta Narbaizaren arteko harremana batasunean oinarritzen bada ere, askatasunez betetakoa dela gaineratu dute.Zuzendaria, Urtzi IriondoEta beste behin ere, ikuskizunaren zuzendari izango da Urtzi Iriondo.2006an hartu zuen Iriondok Lekitto Musika Bandaren zuzendaritza. Eta bandari «indar eta haize berria» eman dizkiola diote. Eta hain justu, azken urteetako ikuskizunak berritze horren ondorio direla diote.Izan ere, Euskal KantaBand ikuskizuna, 2014an ziklo bati amaiera eman zion emanaldia izan zen: Bertso Band (2010), TtakunBand (2011), Delirium T.Band (2012) eta DantzaBand (2013).Beraz, osagarri horiekin guztiekin, herritarrek bestelako emanaldiaz gozatu ahalko dute zapatu iluntzean Mutrikuko parrokian.


Uxanerako 158.000 euroko laguntza

Nafarroako Gobernuak 158.495 euroko laguntza eman dio Enplegurako Nafarroako Aspace Fundazioari Uxane okupazioa zentruaren kudeaketarako, minusbaliotasunen bat eta bereziki garun perlesia duten pertsonei zuzendua.


*Komunikabide ezberdinetan > Hainbat komunikabidetan

Desberdin/ezberdin/diferente hitzekin maiz kalko hutsak egiten. Erdarazko diferentes, distintos, diversos edo différents hitzen erabilera batekin sortutako arazoa da. Erdaraz diferente-k, alde batetik, diferentzia edo bestelakotasuna adieraz dezake, baina bertzetik, bat baino gehiago edo guztiak zentzua ere izan dezake. Euskaraz desberdin, diferente edo ezberdin hitzek ez dute kasu guztietarako balio. Hona hemen adibide batzuk.

Son casas diferentes > Etxe desberdinak dira. Zuzena da, etxeak diferenteak direla adierazi nahi du.

*Komunikabide ezberdinetan agertu da hori > Hainbat/zenbait komunikabidetan edo komunikabide batzuetan agertu da hori

*Parlamentuko alderdi desberdinak bat etorri ziren bozketan > Parlamentuko alderdiak edo alderdi guztiak bat etorri ziren bozketan.

*Iritzi ezberdinak daude > Badira era guztietako iritziak.

*Neurketak egiteko tresna desberdinak erabiltzea komeni da > Neurketak egiteko tresna bat baino gehiago erabiltzea komeni da.

*Izartxoa dutenak ez dira zuzenak.


Saihesbidea itxita egongo da gauez autobideko lanak egiteko

Gaur, uztailak 14, hasi eta 19ra bitartean itxi egingo dute GI-627 errepidea 22:00etatik 06:00ra bitartean Aretxabaletako iparraldeko sarreran. Arbizelaiko zubia egiteko babes-atariak jartzen dabiltza Ulma enpresako langileek.

AP-1 autobidearen Arrasate eta Aretxabaleta artean egiten dabiltzan Arbizelaiko zubiaren taula jarriko dute astean. Eta segurtasun baldintzarik egokienetan jartzeko itxi egingo dute GI-627 errepidea, hau da, Aretxabaletako saihesbidearen iparraldeko sarrera: 32,450-32,560 kilometro puntuen artean. Zirkulazioa herritik bideratuko dute.

Babes atariak jarriko dituzte langileek, Arbizelaiko zubia osatuko duen 123 metroko taula jartzeko gero. Atariek 6 metroko altuera izango dute eta 110 metroko tartean jarriko dituzte. Zubiak 408 metro izango ditu guztira, eta horietatik 151 metro dagoeneko eraikita daude. Uztailean 123 metro jarriko dituzte, eta abuztuan geratzen diren 134 metroak.


Mendirako giro ona izan zuten Kurtzebarri Egunean

Atzo, domeka, ospatu zuten Kurtzebarri Eguna Aretxabaletan. Tontorrean haize hotza egin arren ez zuen euririk egin.

Bi ordutan egin zuten atzo, domeka, Kurtzebarriko igoera areantzarrek. Haiekin batera urteroko hitzorduan parte hartzeko asmoz mendira irtendako hainbat aretxabaletar igo ziren. Gailurrean Murrukixo Mendi elkarteko kideek prestaturiko salda eta txorizoa dastatu zituzten. Hildako mendizaleen aldeko meza, berriz, Goio Eskibel biateristak eman zuen. Iaz baino jende gutxiago igo da aurten, tartean Dantzari Eguna ere ospatzen zelako herrian.

Areantza auzoko jaiak

Kurtzebarri Egunarekin batera agurtu dituzte areantzarrek Agorreko Andramaixak. 55 lagun elkartu ziren barikuko auzo afarian. Dantzaldia ere egin zuten Iñigo soinujoleak alaituta. Zapatuko jolasetan, berriz, adin guztietako 80 bat pertsona aritu ziren nor baino nor. Parte-hartzaile gazteenak 2 urte zituen eta nagusienak 82.

Festak, baina, bukatu dira eta areantzarrek gorde dute datorren urtera arte jaietako Martin Kabarrixaren panpina.


Osasun publikoaren aldeko 'marea zuriak' kaleak hartu ditu berriro

350 bat lagunek giza-katea egin dute Iruñean pribatizazioaren aurka protestatzeko. Halaber, milaka lagun bildu dira Madrilen osasun publikoaren aldeko manifestazioan.

350 lagun inguruk giza-katea egin dute Iruñean osasun publikoaren pribatizazioaren aurka, Nafarroako Osasunaren Plataformak deituta eta Madrilen izango den 'marea zuria'ri atxikimendua adierazteko.

Protestan parte hartu dutenek irakaskuntza publikoaren aldeko oihuak bota dituzte, "eskubide unibertsala delako". Patricia Ruiz antolatzaileen bozeramaileak esan duenez, "Madrilgo marea zuriak osasun zerbitzuen pribatizazioa salatu nahi du".

Nafarroari dagokionez, "hainbat zantzuek agerian utzi dutenez, zenbait zerbitzu publiko pribatizatzen ari dira". Ruizek azpimarratu duenez, "espero dut herritar guztiek oihu honen alde egitea".

Tolosan ere osasun zerbitzuko pribatizazioaren aurkako elkarretaratzea izan da.

Manifestazioa Madrilen

Halaber, osasun publikoaren milaka langilek eta erabiltzailek 'marea zuria'rekin bat egin dute Madrilen. Manifestazio jendetsua 12:00etan hasi da. Manifestariak hainbat zutabetan daude banatuta, eta Cibeles Plazan elkartuko dira Solera abiatzeko.

Hainbat elkartek osatzen dute Osasun Publikoaren Defentsarako Mahaia: Madrilgo Auzokideen Elkarteko Lurralde-Federazioa, Osasun Publikoaren Defentsarako Elkarteen Federazioa, Osasun Arloko Mahaian dauden sindikatuak (SATSE, CCOO, AMYTS, CSIT-UP, UGT, USAE), Osasunaren Langileen eta Erabiltzaileen Batzorde-Plataforma, Madrilgo Mediku Espezialisten Elkartea, eta alor publikoaren aldeko hainbat plataforma.

Madrilgo mobilizazioa beste hainbat hiritan ere egin dute, Osasun Publikoaren Defentsarako Mahaian erabaki ostean. Izan ere, urte honetan beste bi 'marea zuri' egin dituzte Espainiako hiriburuan.

'Osasuna ez dago salgai, defendatu behar dugu' leloa duen pankarta izan da manifestazioaren buruan. Gainera, bestelako leloak ere izan dira irakurgai: 'Zure osasuna, salgai', 'Zure osasuna lapurtu nahi dute' edo 'Osasunagatik'.

Halaber, manifestariek txilibituak erabili dituzte eta hainbat oihu bota dituzte: tartean, 'Bai, lortu dezakegu', 'Osasun publikoa', 'Lasquetty, entzun ezazu, osasunaren alde ari gara borrokan', 'Aurrera osasuna', 'Eurovegas baino, erizainak'.

Gatazka luzatzea

Bestalde, Javier Fernandez-Lasquetty Madrilgo Osasun kontseilariak esan duenez, gaurko 'marea zuria'k "gatazka luzatzea du helburu, eta deialdia egin dutenen mesederako da". "Martxaren antolatzaileek protagonista izaten jarraitu nahi dute, interes pertsonalak eta gizartearen interesak nahastu dituzte", salatu du Fernandez-Lasquettyk, "eta hori iruzur egitea da".

Horren harira, 'marea zuria'ren antolatzaileek salatu dutenez, "Europako eraginkorrenetarikoa da Espainiako eta Madrilgo osasun sistema, eta hauteskundeetan irabaziak lortzearren ezin da pribatizatu. Gatazka hau haiek eragin dute".

Halaber, Jaime Cedrun Madrilgo CCOOko idazkari nagusiak adierazi duenez, "ez dago irtenbiderik, gatazka oraindik mantentzen da". Horren aburuz, Madrilgo Gobernuak proposatutakoak "porrota ekarriko du".


Lasterketa deserosoa bezain zaila

Zailtasunak izan arren, sailkapen orokorrean bigarren postuan eta GrN 6 kategorian lehen postua lortu zuten Gorka Eizmendik eta Haritz Olasagastik.

Amaigabea. Hori da Bierzoko laterketa ondoen laburbiltzen duen hitza. Lehen momentutik zailtasunak izan zituzten Gorka Eizmendik eta Haritz Olasagastik. Tenperatura arazoak izan zituzten, altuegia zen. Lasterketaren bigarren zatian, bukaerarako bi kilometroren faltan, bidegurutze bat pasa zuten; ondorioz, zibarena egin behar izan zuten, eta, zati hori zulaketa batekin bukatu zuten. Horrelako gorabehera ugari izan zituzten.

Tenperaturak zailtasunak ekarri zituen arratsaldeko saioan ere. Horrez gain, bidetik atera ziren balaztatze baten ondorioz. Beren lehiakide ugarik lasterketa utzi behar izan zuten. Hortaz, lasterketa bukatzen ahalegindu ziren Olasagasti eta Eizmedi. Ahalik eta arrisku gutxien hartuta, bukatzera.

Baina amaitu soilik ez, sailkapenean irabazle ere izendatu ziren. GrN 6 kategorian lehendabiziko postuan sailkatu ziren eta orokorrean bigarren postuan. Lehen esperientzia da lur gaineko rallyetan eta emaitzak onak ari dira izaten Errotarentzat eta Eizmendirentzat.


Santa Luzia eguna Elosiagan

Elosiagako Santa Luzia jaietako egunik bereziena ospatzen ari dira gaur. Goizeko suziri eta kanpaien ostean, meza eta bazkaria eduki dute Elosiagatarrek. Añotan bazkaldu eta ondoren erromeriarekin alaitu dute giroa. Festei amaiera emateko suziriak botako dituzte.


Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa: Azken puntuen puntan

Zortzi aizkorarik zorrotzenak zuhur ageri dira, baina egurrerako gogoz. Plazaz plaza eta txapelketetan esperientzia aberatsekoak dira batzuk. Toki baten bila burua atera dutenak besteak. Mendiluzeri, 1995eko Gipuzkoako txapelketako finala datorkio gogora: «Ziurrenik aurten atera den belaunaldi berria guk orduan bizi genuenaren antzerako egoeran dago. Guk geneukan ilusio bera du». Jon Martin, behintzat, desiratzen dago: «Uste dut atzetik gatozen gazteek lotsagabe jokatu behar dugula eta aurreko gazteei egurra ematen saiatu».Jon Maiak, horrela azaltzen ditu bakoitzaren ezaugarriak: «Ikusten da gazteak teknikoki oso prestatuak daudela. Nik uste guk beste alde batzuetan marka dezakegula diferentzia: gaiak lantzeko moduetan, planteamenduetan, ikuspuntuetan... Hainbeste urtetan sortu dugun estilo edo nortasun hori adieraziz».Finalak goi mailakoa izateko osagai guztiak ditu.

Juanjo Uriak jantziko dio txapela ideiak borobildu eta hitzak gehien zorrozten dituenari. Bertsozale Elkartearen sorreran pertsona klabeetako bat izan zen, eta bertako Zuzendaritza kidea sorreratik (1985) 1991ra bitarte. Elkartean bere lankide izandakoek azpimarratzen dutenez «Apala eta jendearekin harremanetan maisua da. Badaki inor mindu gabe berea defendatzen». Dohain horiekin, Bertsozale Elkarteak beste erakundeekin zituen harremanak bideratzen jardun zuen.

Txapelketa bat zer den ederki daki txapela eskuetan hartuko duenak. Besteak beste, 1986, 1989 eta 1993ko Txapelketa Nagusietan antolatzaile arduradun izan baitzen. Baita Gipuzkoako Txapelketan ere, 1991 eta 1995ean.

Hernanin, bere herrian, bertso eskola sortu zuen, eta besteen artean ikasle izan zituen aurtengo Txapelketan parte hartu duten Aitor Mendiluze, Agirre anaiak, Iker Osa, Jon Iraola, eta Gorka Tolosa.

Bertsolaritza indartzen eta oholtzak jartzen ibili dena oholtza gainera igoz, Gipuzkoako Bertsozale Elkarteak ezkutukoa eta ezinbestekoa den lana omendu nahi du.

Txapelketak eman duena Bertsolaritzari gauza ederrik ekarri dio aurtengo txapelketak. Hasteko, parte hartu duten 71 bertsolariak motibatu egin ditu. Jon Martinek kontatzen duenez: «2001eko Euskal Herriko Txapelketan ikusi nuen lana fin eginda Amets Arzallus, Sustrai Colina eta Arkaitz Goikoetxea noraino iristsi ziren. Gipuzkoakoan izena ematean erabaki nuen aurten merezi zuela apostu gogor hori egitea, eta ondo atera da».

Gehienak asko landuta eta oso ondo prestatuta joan dira Txapelketara. Ekaitz Goikoetxeak kontatzen duenez: «Astean bi-hirutan lagun ezberdinekin elkartuz prestatu naiz. Etxean ere liburu asko irakurri ditut: poesia, prosa eta bereziki saiakera. Ariketa gisa, egunkarietatik berriak hartu eta bakoitzari zer bertso botako nizkiokeen pentsatzen jardun dut, bide ezberdinak jorratuz... Errimak ere landu egin ditut. Eta horretan asko lagundu dit urtetan bertso paperak landu izanak». Jon Maiak dioenez, paperaren gainean ez hainbeste, baina buruari bueltak emanaz saiatu da Txapelketa honi zentzu propioa ematen: «Finalean bertsotan hasten naizenerako zenbait gauza garbi eduki nahi ditut. Esaterako, gaia entzun ahala pentsatu nahi dut nola planteatuko ditudan hiru bertsoak, saioari osotasuna emateko. Eta bertso bakoitza nola egituratu ere, kontziente izan nahi dut. Puntuz puntu eta hitzez hitz ahalik eta probetxu gehien atera nahi diot bertsoari. Neurriak eta errimak ere buruan darabilzkit bueltaka. Baina ez errima familia osoak, esan nahi ditudan hitz konkretu batzuk baizik, bertsoari neuretik emateko.»

Saiakera horien ondorio izan da, aurtengo Txapelketaren maila. Felix Irazustabarrena epailearen hitzetan: «Maila oso ona izan da, hasieratik gainera».

Eta zaleek ere gertutik jarraitu dute Txapelketa. Areto eta kiroldegiak gainezka egon dira. Bertsozaleen iritziak, analisiak eta kritikak trukatzeko lehenengo aldiz foro bat jarri da martxan www.bertsozale.com webgunean. Bertako eztabaida oso bizia izan ez bada ere, gauza interesgarriak jorratu dira, esaterako, Txapelketako bertso moldea, errimak, gaiak, umorea... Tolosan entzule gehiegi biltzeak ekarriko zuen arazoari ere foro horretan eman zion mezu batek irtenbidea, pantailaz zuzenean ematea, alegia.

Bertsoaren sarea Bertsolaritzaren egoerak sare itxura du Gipuzkoan. Bertsozale Elkartearen datuen arabera, 35 bertso eskola daude, baina gehiago ere izango dira erregistratu gabe daudenak. Herri bakoitzean nortasun propioa du bertsolaritzak, bertso eskolek eta pertsona klabeek bakoitzak bere herrian egiten duten lanari esker. Xenpelar Dokumentazio Zentruko Haitzondo datu basearen arabera, 600dik gora dira Gipuzkoako eragileak (bertsolari, irakasle, gai-jartzaile, epaile, antolatzaileak...). Horren erakusgarri izan zen, besteak beste, 1999ko Herri Arteko Txapelketa. Aurtengo txapelketak ere, tokian tokiko bertsolaritza indartzeko logikari eutsi nahi izan dio eta horregatik, hasierako fasea bailaraka jokatu zen.

Itxura osasuntsua Bertsolaritzak Gipuzkoan osasun ona ageri du. Bapatean liburuak agertzen duenez, 2001ean 608 saio egin ziren. Baina kontatu ezin izan ziren askoz saio gehiago ere egin ziren. Bertso saioak bezain konta ezinak dira bertsolariak. Txapelketan 71 bertsolarik hartu dute parte. Beste asko dira Txapelketaz kanpo kantatzen dutenak, edo Txapelketan kantatzeko adinaren zain daudenak. Bertso eskoletan 376 ikasle daude, datuen arabera. Baina datuetatik kanpo gehiago ere badira. Eta bertsozaleak ere ugari dira Gipuzkoan. Bertsozale Elkarteko bazkideak 843 dira, eta Txapelketan 1.000 entzule inguratu dira finalaurreetan.

Piztualdi baten beharra Baina oraingo osasun ona ez da genetikoa edo misterioz sortua. Kontzienteki egindako lan baten emaitza baizik. Aurtengo Txapelketak horregatik omendu nahi du bertsolaritza indarberritu zutenen lana.

Aurrera begira bertsolaritzaren mugimendua itzaliko ez bada, orain ere lanean jarraitu beharra dago. Horretan dihardu Gipuzkoan ere hainbeste jendek, borondatez. Eta lan horrek etengabe berritzea eskatzen du. Gizartea gero eta konplexuagoa da, eta gaurko gizarteari erantzuteko lana ere gehitzen doa. Horri aurre egiteko modu bat litzateke pertsona batzuk dedikazio osoz edo esklusiboki bertsolaritzan lanean hastea. Antolakuntzan aldaketa kualitatibo bat emateko garaia da. Euskal Herriko beste herrialdeetan, ikusi da sistema horrek bere fruituak eman dituela. Eta aldi berean, lanerako sugar hori transmititzea ere beharrezkoa da. Oparotasun honekin itsutu eta makaldu gabe.

Gipuzkoako Elkarteak bide horretan hasi du besteak beste irakaskuntzako lana. Ikastetxeetan bertsozaletasuna zabaltzeko, eta horrela bertso eskoletarako jende berria erakartzeko.

Zortzi finalistak

EKAITZ GOIKOETXEA ASURABARRENA80eko abuztuaren 28an jaio zen beasaindar hau, Euskal Filologian lizentziatua da eta euskara irakasle eta itzultzaile lanetan ari da. Hainbat bertsopaper sariketaz gain bat-batean Euskal Herriko Eskolarteko bi txapel irabazi ditu.

Galderak:

Zer izan da txapelketa hau zuretzat?

Probaleku bat izan da. Gazte asko gaude maila izugarri onekoak, saio gutxi dauzkagunak urtean zehar. Saioetara salto emateko txapelketa izaten da tokia. Entrenatzen gustora aurkitzen nintzen, ondo ikusten nuen neure burua. Nahi nuena zen entrenamenduetan ematen ari nintzen maila txapelketan ematea. Uste dut hiru saioetan lortu dudala hori.

Zer alde dago bertso eskolatik plazara?

Urtean behin edo bitan bakarrik igota oholtzara, ni behintzat oso urduri sentitzen naiz, eta txapelketan hare gehiago. Tabladuarekin harremana hestutzea falta zait. Nire helburua da urtean 20-30 saio izatea, sufritzetik gozatzen hastera pasatzeko. Urduritasun punttu hori gustatzen zait eta beharrezkoa da, baina bada garaia gozatzen hasteko.

Bakarkakoan utzi duzu jendea zur eta lur. Nola prestatzen duzu?

Astean bi-hirutan lagun ezberdinekin elkartuz prestatu nahiz. Tolosan Bixente Gorostidi, Alfontso Jimenez eta Amaia Agirrerekin, eta Goierrin Iker Zubeldia eta Iban Urdangarinekin. Baina bereziki etxean liburu asko irakurri ditut: poesia, prosa eta bereziki asaiakera. Egunkarietatik berriak hartu eta hiru bertso berri bakoitzari nola botako nizkiokeen bide ezberdinak jorratu...

Nik uste asko lagundu didala urtetan bertso paperak landu izanak. Errimategia aberasteko. Hasieratik garbi neukan doinu luze bat aukeratu behar nuela, eta bederatzi puntukoaren aukera egin nuen. Horretarako errima dexente behar dira, eta errimak landu egin ditut.

Finalerako zer asmo?

Beste zazpi finalistekin batera saio on bat egitea. Eta helburu gisa, gustatuko litzaidake lehenengo bien horietan sartzeko borroka egitea behintzat. Badakit oso zaila izango dela, ia ezinezkoa, baina borroka behintzat egin nahiko nuke.

Nola ikusi aurreko eta belaunaldi berria?

Oso egonkortuta dago, eta izugarrizko maila ematen ari da joaten den edozein tokitan. Hainbesteko urteren alderik ez dago haiengandik geurera, baina ikusten da bi belaunaldi garela. Belaunaldi berri honetatik 4 sartu gara, baina oso maila orekatua dugu, eta beste edozein sartu zitekeen.

MAIALEN LUJANBIO ZUGASTI Hernanin jaioa 76ko azaroaren 26an. Arte Ederretan lizentziatua da. Sariketaz sariketa ibili luzea du egina irabazle moduan eta eskarmentu handiko bertsolaria da. 1997an eta 2001ean Txapelketa Nagusiko finalista izandakoa, bere maila erakustera dator txapelketa honetara.

Galderak:

Zuen belaunaldia izan da aurten beterano. Nola ikusi duzu belaunaldi berria? Nola sentitu zara haiekin oholtzan?

Ez da berri izatearen kontua. Kantatzen ohituta ez nagoen jendearekin kantatzea beti da zerbait berezia, berria. Ezberdina da, elkar ezagutzen dugunen artean beti sortzen da ikusten ez den konplizitatea, elkar ulertzea. Elkarrekin aritu gabeko jendearekin bai dela bapatekotasun puru purua. Lehen aldiz norbaitekin hitz egiten dugunean bezala da.

Zer alde dago Euskal Herrikotik Gipuzkoako txapelketara?

Txapelketan zerikusi handia du bertsolariaren momentu pertsonalak, eta bertsogintzako momentuak. Alegia, bertso munduan non zauden, nola zauden, nola ari zaren bertsotan, zer asmorekin... Txapelketak bizitzako une batean harrapatzen gaitu. Txapelketak eskatzen du grina izatea, gogoa eta kemena lehiarako eta lan egiteko. Eta hori ez da beti berdin izaten. Ni ez naiz berdin sentitzen. Bi urte pasatu dira, derrigor da momentu ezberdina. Hura pasatu zen, eta esperientzia pilatu bat da, eta era berean izan liteke neke bat.

Finalerako zer helburu?

Nire buruarekikoak egin nahi ditut, behintzat. Nire buruarekin zintzoa izaten, nire ideiekin, nire ikuspuntuak lantzen saiatu nahi dut. Benetan sentitzen ditudan ideiak kantatzen.

Zer eman du txapelketa honek?

Plazan hainbeste ez dabilen jendeak sekulako maila eman du. Txapelketa honetan agerian geratu dena maila teknikoa da. Aurrera begira pentsatu beharko dena da teknika eta mamiaren arteko balantza. Ikuspuntu, gaia jorratzeko era, iritzia... Zer entzun den, zenbateko balioa ematen zaion horri, hori nola puntuatzen den... Hori ezinezkoa da puntuatzen. Alde teknikoa oso brilantea izan da.

Bertsotako zer momentutan zaude?

Ez daukat oso garbi zer egin nahi dudan. Indefinizio hori da nere arazo nagusia. Txapelketan ez da zertan ezer berririk proposatu behar, zure bertso ibilbideko momentu horretan alderik onena emateko lekua da. Gure bertsokera lantzeko lekua plaza da. Plazan egiten da ahaleginen bilakaera, eta txapelketa da ahalegin horren eskaparate bat.

AITOR MENDILUZE GONZALEZ Andoaindarra, 75eko azaroaren 11ean jaio zen. Batxilergo ikasketak burutu ditu eta Gipuzkoako Bertsozale Elkarteko kudeatzailea da. Eskolarteko bi txapel ditu, eta bera da banaka jokatutako azken Gipuzkoako Txapelketako txapelduna 95-az geroztik. Ariketa guztietan aritzen da gustura, eta bere burua probatzera dator txapelketa honetara.

Galderak:

Txapeldun egin zinen txapelketaren eta aurtengoaren artean zer alde?

Partehartzaileentzat zortzi urte pasatu direla, eta ez alperrik. Garai hartan finalera sartu ginen batzuk gaztetxo batzuk ginen, eta orain elitean gabiltza. Elitera saltoa nik txapelketa hartan eman nuen. Eta garai hartan elitean zebiltzan batzuek, oraingo txapelketan ez daude. Ziurrenik aurten atera den belaunaldi berria gu garai hartan geunden egoera berdintsua bizitzen ari da. Guk elitera salto egiteko ilusioa, asmoa eta intentzioa geneukan. Tira, elitera salto egiteko baino, norbait gehiago izateko eta egiteko, ez konkretuan hainbeste plaza... Uste dut aurten jende horrek ilusio bera izango duela. Maila aldetik, agian guk geneukan maila baino hobea dute, orokorrean.

Txapela defendatzera aterako zara?

Nire txapela ez da defendatzekoa, jada urte asko pasatu baitira. Orain, irabazi behar duenari ez diodala merke utziko, ziur. Joatekotan, ez irabazteko helburuarekin, baina bai irabaztera joan behar dela. Txapelketara ezin da galtzera joan.

Zure bakarkako eta puntukako saioak jendearen oroimenean geratu dira. Zein da sekretua?

Bakarkako gaitan saiatu naiz gaian barrurago sartzen. Nire estiloan ukitu pertsonalago bat ematen saiatzea. Bertsoak neureago egiten, neure izakera ematen.

Puntuka egiteko, ahaztu bertsotan egiteko beste modu guztiak, eta puntu bati beste puntu bat erantsi behar zaio, eta kito. Eskema ezberdina du. Batek puntua jartzen duenean, bigarrenak zer erantzungo dion ez du jakiten, beraz, hirugarren puntua pentsatuta edukitzeak ez du balio. Puntu bakarra pentsatu behar da, eta bestearen erantzunaren ondotik pentsatu haren erantzuna. Baina noski, hiru segundutan pentsatu behar da, hori da duen zailtasuna. Puntutik puntura esateko erreflexuak behar dira. Baina sarri hasten gara estrategiak montatu nahian, eta errima batzuk geroko gordetzen, eta hor galtzen gara.

Zer eman du txapelketa honek?

Maila orokorrean oso altua dagoela ikusi du askok, eta beste askok deskubritu, ez baizuten espero. Finalisten artean zortzitik 4 dira lehen aldiz kantatuko dutenak, eta aukera polita da haientzat ere. Publikoaren erantzuna ere nabarmena izan da, erantzuna izugarria izan da, saioetan jende asko ibili da.

IÑAKI GURRUTXAGA ZUBIMENDI. Euskal Filologiako ikasle oriotar hau 81eko ekainaren 1ean jaio zen. Lizardi sariaren irabazlea izandakoa, ez dauka gustuko ariketa berezirik, agian ofizioka aritzea gehiago gustatzen zaion arren.

Galderak:

Zer izan da aurtengo txapelketa zuretzat?

Aldez aurretik ikusten nuen belaunaldi baten konfirmazioa izan behar zuen txapelketa dela hau. Nire ustez konfirmazio hori bete da, neurri handi batean. 23 urtez beheko 3 sartu gara finalean, eta ordezkaritza gisa ez dago gaizki. Niretzat izan da gazte sariketetan topo egiten ez genuen beste jende batekin lehiatzeko aukera, eta horien ondoan norbait garela erakustekoa.

Zein da zure armarik onena aurtengo txapelketan?

Ilusioa. Haize berriak ekartzea. Belaunaldi berri batekin batera entzule berri bat dago, eta entzule berri horri zerbait eskaini behar zaio. Alternatiba. Eta nik uste publiko berri horri errazagoa zaiola identifikatzen bertsolari berriekin, lehendik dauden bertsolari esterotipatuekin.

Finalerako zer helburu? Zer jarrera?

Oso bertsolari zentratuak ikusten ditut, eta nik kontrapuntua jarri nahi nuke. Freskotasun gehiago eman, eta esperimentatu. Finalean gauza berriak egin daitezke, baina gehiegi ere ez. Bestela, jendea deskolokatu daiteke.

Originala, ideia berriak... Propio hartutako jarrera?

Itsura bat eman nahi izanda ere, publikoak nahi duen bezala interpretatzen du. Beraz, onena norbera nahi duen bezala agertzea da.

AMAIA AGIRRE ARRASTOA. 77ko abuztuaren 27an jaio zen villabonatar hau, eta Euskal Filologian lizentziatua da. Hitzetik Hortzera programako erredaktore bezala lan egiten du. Xenpelar saria irabazi zuen 98an, eta Osinaldeko txapeldunorde ere izana da. Puntuari erantzutea du ariketarik kuttunena.

Galderak:

Finalerako zer helburu?

Ez dut postu batekin amets egiten. Hainbeste jenderen aurrean neure buruarekin gustura geratzea eta jendeak nire bertso bat buruan eramango balu, gustura geratuko nintzateke. Jendeak irudi on bat hartu dezala, eta eraman dezala bertso edo saio bat buruan.

Zer jarrerarekin joan nahi duzu?

Tentsio punttu batekin joan nahi dut, baina lasai. Disfrutatzeko aukera gisa hartu nahi dut finala. Zure buruarengan konfidantza edukitzea ezinbestekoa da. Autoestima aspaldian baju xamar neukan bertsotan, eta autoestima igotzea lortu dut, eta konfidantza pixka bat hartu ere bai.

Nola prestatu duzu txapelketa?

Aurten ez dut plaza gehiegirik egin, eta entrenatu ere oso gutxi egin dut. Bertso eskoletan klaseak emanez eta Hitzetik Hortzeran lan eginda, zaila da entrenatzeko gogoa mantentzen. Saturatu egiten naiz bertsoekin. Baina sinisten ari naiz, Hitzetik Hortzeran besteen saioak entzunaz asko ikasten dela. Subkoszienteki, beti geratzen da zerbait.

Bertsotan nola sentitu Maialen eta Mendiluzerekin?

Bertsotarako lagun onak dira. Sekula ez diote ondokoari biderik isten. Hori esperientziak ematen duen zerbait da, bertsotan jakin behar delako ondokoa arrazoitan hautsi arren, bidea itxi gabe bertsotan egiten. Plazan esperientzia duten bertsolariek hori oso ondo egiten dute, eta beti uzten diote ondokoari zirrikitu bat luzitzeko. Gero luzitzen asmatu behar da!

JON MARTIN ETXEBESTE. Oiartzuarra, 81eko urriaren 16an jaio zen. Publizitatea eta harreman publikoko ikaslea, kazetaritza ikasketak burutu ditu, eta eskolarteko zenbait txapelketa eta Abra sari irabazi ditu. Bakarkako gaiei erantzutea gustatzen zaio.

Galderak:

Nola prestatu zara? Bakarkakoa...

Maiz bildu gara. Bakarkakoa lantzeko sparring berezia izan dut, Egoitz Zelaia. Horretarako bakarrik elkartzen ginen biok, gaiak jartzen zizkidan eta bide ezberdinak proposatu. Astean hirutan bildu gara Karrika bertso eskolan, batzuetan Karlos Aizpuruari ere bixitak egin dizkiogu... Prestaketa izan da hona iristeko sekretua.

Hainbeste prestatzeko, bertsolari izateko apustu hori egin beharra.

2001eko Euskal Herriko txapelketak izan du horretan eragina. Bertso eskolan biltzen ginen Amets Arzallus, Sustrai Colina eta Arkaitz Goikoetxearekin eta ikusi nuen bertso eskolan egin zuten lana eta jaso zituzten emaitzak. Ikusi nuen lana gogor eginez gero, noraino iristeko aukera zegoen. Planteatu nuen merezi zuela apostu gogor hori egitea, eta ondo atera da.

Aurten ateratako bertsolari berriek belaunaldi bat osatzen dute?

Nik uste belaunaldi bat badela. Eskolartekoan eta gazte sariketetan elkarrekin lehian ibilitakoak gara, baina horrek ez digu giro txarrik utzi. Koadrila giroa dugu. Bertsolari bakoitzak du bere ezaugarria. Baina denok dugu maila dexente plazarako saltoa ematen hasteko. Arazo handi bat da bertsolari asko dagoela eta guretzat plaza gutxi. Ea jendea txapelketa honetakoa ikusita aukera bat emateko prest dagoen!

Aurtengo beteranoak zer dira?

Maialen, Mendiluze, Iturriaga...ren belaunaldian ere jende asko da plazarako saltoa eman ez zuena. Pentsatzen dut guri ere berdina gertatuko zaigula.

Oraindik gazte etiketarekin dabiltza, eta egitan gazteak dira. Baina oraindik gazteagoak bagaude, eta uste dut hori baliatu behar dugula. Lotsagabe jokatu eta gazte horiei gazteagoek egurra ematen saiatzea nahi genuke.

JEXUX MARI IRAZU MUÑOA. Larraulen jaioa 72ko irailaren 27an. Filosofian lizentziatua da eta Hernaniko Kronikan lan egiten du erredakzio taldean. Gipuzkoako Txapelketan bigarren egin zuen 1995ean. Txapelketa Nagusian finalera iritsi zen 1997 eta 2001ekoan, eta dena ematera dator txapelketa honetara ere.

JON MAIA SORIA. Zumaiarra, 72ko ekainaren 25ean jaioa. Euskal Filologian lizentziatua da eta itzultzailea ogibidez. Xenpelar saria irabazi zuen 1989an eta 1990ean, eta Euskal Herriko Eskolarteko txapelduna izan zen 1990ean. Txapelketa Nagusian finaleko zortzikotean sartu zen 1997an eta 2001ean. Ez dio ezeri uko egiten txapelketa honetan.

Bertsotako zer momentutan zaude?

Ni sekula baino hobeto sentitzen naiz. Plazetan azken urteotan gorakada bat sentitzen dut, bertsokeran, askoz gehiagotan gozatzen dut, eskarmentua badut eta oso eroso nabil. Tolosan sentitu nuen alperrik galdu ote nuen gorputzaldi on hori.

Etengabe garatzen ari naizela sentitzen dut, eta hori polita da. Ez dut sekula nabaritu tope bat. Nirea oso karrera luzea da, euskaraz gaizki hitz egitetik hasi, bertsotan ikasi, bertsotan hobeto egin, eta honaino iritsi arte. Oraindik sentitzen dut ez dudala bukatu, eta hori gustatzen zait. Aurrera egin dezakedala eta hobetu dezakedala nire bertsokera sentitzea.

Nik uste nire bertsokera dela landua somatzen dena. Ez da hain intuitiboa. Estilo bat ere lortu dut, eta hortik jo behar dut.

Nola lantzen duzu zure estiloa?

Askotan kontzentrazioa joan egiten zait, eta bertsotan hasten naizenerako zenbait gauza garbi edukitzea nahi dut. Bertsoa nola planteatu nahi dudan pentsatzea gaia entzun ahala, ahal dela, orokorrean ikusi bakarka edo ofizioka hiru bertsotan zer egin dezakedan. Zaila da, baina behintzat gogoratu hori egin dezakedala, eta saiatu. Lortzen ez badut, bada betikoa, bertsoz bertso joan eta kito. Bertso pieza bera nola egituratu ere, kontziente izan nahi dut bertsoari ahalik eta zuku gehien ateratzeko. Plazaz plaza hartzen den inertziarekin, erraztasunetik jotzen da maiz, azkar eta arinaren bila, eta badirudi bertsoaren puntuen gainetik pasatzen garela hegan. Orain puntuz puntu eta hitzez hitz ahalik eta probetxu gehien atera nahi diot bertsoari. Horretarako kontzentrazioa oso da inportantea. Saiatzen naiz zenbait gauza buruan sartzen, gauzak nola egin nahi ditudan presente edukitzen, ez dut hainbeste papereko lanik egiten.

Neurriak ere buruan darabilzkit bueltaka, eta errimak ere bai. Baina errima konkretu batzuk, ez familia osoak, esan nahi dituzun hitz batzuk baizik, zeuretik jotzeko bertsoak.

Zer erronka finalerako?

Gogo handia dut finalerako, aukera bat delako norberaren onena erakusteko. Behingoz aukera hori aprobetxatu nahi dut. Ez zait hainbeste axola irabazi edo galdu, lehenengo edo boskarren. 2001eko Euskal Herriko txapelketan geratu nintzen sentsazioarekin, ez nuela aprobetxatu plaza, ez nuela utzi ezer jendearentzat gogoangarririk, edo neure burua gustura utziko zuenik. Laugarren gelditu nintzen, baina horrek ez dit ezer esaten niri. Gehiago esaten dit zortzigarren gelditu, baina hiru bertso uzteak betirako.

Finalean nahiko nukeena da, neure onenetik kantatzea. Gogoa dut txapelketako saio batean behingoz parez pare jotzeko. Orain arte ez dut lortu.

Nola ikusi duzu Gipuzkoako txapelketa?

Ikusten da gazteak teknikoki oso prestatuak daudela, eta gainera anbizio handiz, leku bat hartzeko gogoz. Hori da ikusi dudan gauzarik nabarmenena. Pena eman dit gure belaunaldiko zenbait jende atzean gelditzeak. Gu ere belaunaldi gazte garelako eta asko dugulako egiteko.

Nola entrenatu/kontzientziatu zara?

Nik zail ikusten dut zenbait jenderekin konparatuta teknikoki haiek adina egitea. Nik uste guk beste alde batzuetan markatu dezakegula diferentzia. Gaiei heltzeko modutan, planteamendutan, gaiak lantzeko moduak, ikuspuntuak... Teknikatik harago dauden zenbait aldetan. Sentimentuak transmititzen, irudiak sortzen... Nik uste hainbeste urtetan sortu dugun norberaren inpronta edo estilo hori adieraztea, nortasunean diferentzia markatzea.

Sailkapena

71 bertsolarik hartu du parte eta batez besteko adina 25 urtekoa da. Lehen fasea bailaraka jokatu, eta ondoren etorri ziren kanporaketak, final laurdenak eta finalaurreak.

Finalistak

Maialen Lujanbio Zugasti. 511 pt.

Jexux Mari Irazu Muñoa. 497,5 pt.

Ekaitz Goikoetxea A. 486 pt.

Aitor Mendiluze Gonzalez. 508,5 pt.

Jon Maia Soria. 494,5 pt.

Jon Martin Etxebeste. 489 pt.

Amaia Agirre Arrastoa. 487,5 pt.

Iñaki Gurrutxaga Zubimendi. 480 pt.

Finalaurreak

Iñaki Zelaia Irazusta. 474 pt.

Arkaitz Goikoetxea Arriola. 474 pt.

Jokin Uranga Isuskiza. 470,5 pt.

Estitxu Eizagirre Kerejeta. 470 pt.

Aitor Sarriegi Galparsoro. 469,5 pt.

Iker Zubeldia Katarain. 466,5 pt.

Bixente Gorostidi Loidi. 464,5 pt.

Nahikari Gabilondo M. 459 pt.

Iñigo Manzisidor Larrañaga. 449,5 pt.

Iñigo Izagirre Urteaga. 435 pt.

Kanporaketak

Nerea Elustondo Plazaola. 383 pt.

Ainhoa Agirreazaldegi R. 381,5 pt.

Joxe Luis Urdangarin Goñi. 373 pt.

Unai Agirre Goya. 371,5 pt.

Aritz Zerain Miner. 371,5 pt.

Alfontso Jimenez Grandes. 370 pt.

Iker Osa Zelaia. 368 pt.

Mikel Arrillaga Bereziartua. 367 pt.

Andoni Otamendi Arsuaga. 362,5 pt.

Leire Ostolaza Arrillaga. 361 pt.

Alaitz Sarasola Olano. 361 pt.

Xabier Sukia Etxeberria. 360,5 pt.

Xabier Astigarraga Pagoaga. 359 pt.

Unai Muñoa Amundarain. 359 pt.

Agin Rezola Laburu. 358,5 pt.

Felix Zubia Olaskoaga. 354,5 pt.

Iban Urdangarin Lardizabal. 337 pt.

Lehen fasea

Leintz-Urola bailaran

Beñat Lizaso Alberdi. 253, 5 pt.

Oskar Alberdi Etxabe. 252,5 pt.

Jokin Labayen Iraeta. 251,5 pt.

Joseba Barandiaran A. 247 pt.

Ojanguren Torres, Gorka. 243 pt.

Asier Iriondo Eguren. 241 pt.

Migel Angel Aierza Etxabe. 234,5 pt.

Enaitz Alustiza Lamarain. 231 pt.

Ander Lizarralde Lizarralde. 231 pt.

Hernanialdean

Manex Mujika Amunarriz. 260 pt.

Joxe Anjel Aranburu Jalon. 254 pt.

Aitor Albistur Pulido. 251,5 pt.

Ion Ansa Mendizabal. 251,5 pt.

Ander Lizarralde Jimeno. 247 pt.

Ibon Miner Santa Kruz. 246,5 pt.

Juanito Mitxelena A. 245,5 pt.

Josu Oiartzabal Zapirain. 242 pt.

Jon Iraola Martinez. 238,5 pt.

Arkaitz Oiartzabal Agirre. 236,5 pt.

Iker Alustiza Lasa. 233,5 pt.

Gorka Etxeberria Kaskeiro. 203 pt.

Goierrin

Joxe Munduate Apalategi. 264 pt.

Iñaki Apalategi Astigarraga. 257 pt.

Antton Fernandez Lasa. 229,5 pt.

Gorka Azkarate Torner. 228,5 pt.

Uxue Fernandez Lasa. 217,5 pt.

Kostan

Ibai Esoain Arruti. 262,5 pt.

Aritz Aranburu Lasa. 259,5 pt.

Urko Egaña Calderon. 252 pt.

Aitor Usandizaga Izagirre. 247,5 pt.

Julen Zulaika Alkorta. 246,5 pt.

Egoitz Eizagirre. 244,5 pt.

Zigor Iriondo Yarza. 241,5 pt.

Gorka Iribar Arroiabe. 240 pt.

Iñaki Petxarroman Gutierrez. 234 pt.

Imanol Lizarazu Illarramendi. 232 pt.

Felix Irazustabarrena Arsuaga, Txapelketako epailea: «Gehienak dira gai teknikoki kasik perfekto egiteko. Beste gauza batzuk epaitu behar dira»

Alegian jaioa, 42 urte ditu. Hitzetik Hortzerako erredaktorea da. Txapelketa Nagusiko epaimahaikidea izan da 1993an, 1997an eta 2001ean, eta Gipuzkoakoa 95ean, eta 1999ko Herri Artekoan.

Talde bat bildu zarete. Noiz hasi prestatzen?

Txapelketa aurreko lau-bost hilabeteetan bildu gara. Hasieran bilerak egin genituen, eta bukaera aldera entrenamenduak. Guztira 15 epaile bildu gara, eta faseetan banatu ditugu epaileak. Lehen fasean zeuden arazo larrienak, lau saio egiten zirelako aldi berean, eta saioko hiru epaile zirenez, hamabi epailek aritu behar izan genuelako aldi berean.

Lehen fasean bailarako epaileek epaitu dituzte bailarako bertsolariak. Kritikatu da. Epailearen ikuspegitik, badu eraginik?

Bakarren batzuek nahi izan zuten beste bailara bat neurtu, bere oso gertukoak ez epaitzeagatik. Eta nahi izan zutenek, aukera izan dute beste bailara bat epaitzeko.

Baina saiestu ezina da ingurukoak epaitzea. Gipuzkoa txikia da, eta Txapelketa aurrera joan ahala, beti tokatuko zaizu zure laguna ez bada bertso eskolakoa epaitzea, edo lehengusua. Nik gehiago nahastea ere ondo ikusiko nuke, baina gehiegi ere ezin da nahastu.

Nola entrenatzen duzue?

Bertso saio bat ekartzen dugu bilerara zintan grabatuta, eta entzun ahala bakoitzak bere puntuazioa ematen dio, eta gero denon artean eztabaidatzen dugu: zer gustatu zaigun bertso bakoitzean, zer akats bilatu diogun... Epaileek irizpide txosten bat argitaratuta dugu, eta beraz, epaile denak badaki irizpide horien arabera zein den errima zuzena.

Aipatzen diren elementu horiek denak kuantifikatzen, alegia, numero bihurtzen saiatzen gara. Zenbat eta entrenamendu gehiago, hobe. Hori da klabea.

Entrenamenduen helburua ez da denok ados jartzea bertso batekin, edo elkar komentzitzea. Baizik ulertzea bakoitzak zergatik eman dion puntuazio jakin bat.

Epaileak ateratzeko erraztasuna?

Hamabost epaile asko dira. Gipuzkoako aurreko txapelketa herri artekoa izan zen, eta horrek herrietako bertsolari, gai-jartzaile, antolatzaile eta epaileak martxan jarri zituen. Txapelketa horretan atera ziren epaileengana jo dugu oraingoan. Hala ere kosta egin zaigu 15 horietara iristen. Txapelketetan bakarrik dago epaile beharra, eta horregatik zaila da epaile talde iraunkor bat mantentzen. Buruan daukagun ideia bat da bertso eskolatan epaileen lana erakusteko klase motz bat ematea.

Epaileak entzuleak bezala entzuten du?

Berdintsu jasotzen dugu. Baina aditu baten ikuspegiarekin, zorrotzago edo kritikoago. Bakoitzak du bertsoa aztertzeko bere metodoa. Gehientsuenek, ez denek, errimak idazten dituzte. Ez oinak epaitzeko, baizik errimak begiratuz, bertso osoa nondik nora eramanduen jarraitzeko.

Irizpideak oso sailkatuta daude: errima ona hau da... eta gero horiek denak batera hartu behar dira, bertsoan bat egiten dute. Osotasun hori hartu behar da kontuan.

Zer da zailena epaitzen?

Zailena da bertsoak sortzen duen emozioa arrazoitzen. Emozioa sortu badu, edukiko du bere azalpena. Askotan beldurra ematen du sortutako emozioa kuantifikatzen, arrazoia bilatzen saiatzen gara. Publikoari sortzen diona ere kontuan hartzen da, maiz esan da epaileak isolatuta egon behar lukeela, baina publikoarengana iritsi bada bertsoa, zerbaitengatik izango da.

Emozioari arrazoirik aurkitzen ez bazaio, zer epaitzen da?

Nik uste gehiago jo behar genukeela sortu duen horretara.

Txapelketa askotan izan zara epaile. Aurtengoaren maila nolakoa izan da?

Maila oso ona izan da, gainera hasiera hasieratik. Hasieratik dago lehia ikaragarria, eta ez da erraza aurrera joaten. Horregatik, uste dut epaileek zirraretara jo behar dutela. Gaur egun, bertsotan aritzen den edozein da gai teknikoki bertso bat perfekto osatzeko kasi. Beste gauza batzuk juzgatu behar dira: sinisgarritasuna, kontatzen ari zaizuna... Nik uste beste txapelketetan teknikoki alde handiagoa zegoela batzuetatik besteetara. Gaur denek egiten dute hori ondo.

Saroi Jauregi Aiestaran, Txapelketako gai-jartzailea «Bakarkako gai irekiagoak jartzera jo dugu»

Finaleko aurkezlea Zaldibian jaioa da eta 23 urte ditu. Euskal Filologian lizentziatua da eta Elhuyar-en ari da zuzentzaile.

10 gai-jartzaile zarete taldean. Gero eta gehiago zaudete? Gai-jartzaile figura zabaltzen ari da?

Iaz ikastaro bat antolatu genuen gai-jartzaile berriak sortzeko, eta ikastaro horretan parte hartu zuten hiru ari dira txapelketa honetan gaiak jartzen. Eman zuen bere frutua ikastaro hark.

Noiz hasi gaiak jartzen?

Maiatzaren hasieran bildu ginen lehen aldiz, taldean parte hartzeko prest nor zegoen ikusteko. Gai mordo bat biltzen hasi ginen, eta irailetik orain arteko lana izan da bildutako gai horiek sailkatzea: zer gai ziren lehen kanporaketa eta final laurdenetarako, eta zer gai ziren final erdi eta finalerako. Hori egiten da, bukaera aldera gairik gabe ez gelditzeko. Lehenengo finaleko gaiak jartzen ditugu. Bestela, hainbeste denbora ibili gaiak jartzen eta arriskua dago finalera iritsi eta gairik gabe geratzeko. Beraz, finaleko gaiak gordeta dauzkagu hasieratik. Baina askotan gertatzen da, onentsuenak azkenerako gorde, eta txar itsura hartzen dute. Txapelketan bertsoen gero eta maila hobea ikusten delako, eta beti gai onak nahi ditugulako.

Eskerrak e-mailez funtzionatzen dugun. Gai denak e-mailez jasotzen ditugu, eta bileretako zuzenketak ere e-mailez pasatzen dizkiogu elkarri. Horrek lana erruz arintzen du.

Gaurkotasuna emateko aldatzen dituzue gaiak?

Beti biltzen gara saioa jokatzen den aste horretan bertan, nahiz eta saio horretako gaiak osatuta egon. Gaiak aldatzen ditugu, gai batek gaurkotasuna galdu duelako edo garrantzitsua den zerbait gertatu dela ikusten dugunean.

Txapelketa batetik bestera aldatzen ari da gai moldea?

Bakarkako gaietan, batipat, gai irekiagoak jartzera jo dugula da nire inpresioa. Agian izan liteke "Bertsolamintza" jardunaldietan ateratako ondorioengatik. Bertsolarien komentarioak ere entzuten ditugu, eta guzti horrek badu eragina.

Gaiak jartzerakoan baita ere kontuan hartzen dugu bertsolari denak gazteak direla.

Nolakoa izan behar du txapelketarako gaiak? Bereziak dira?

Uste dut orokorrean txapelketako gaiak gehiago zaintzen direla plazakoak baino. Bakarkako gaiak normalean sakonxeagoak izaten dira, mañontziko ariketarako ere ezin da edozein gai jarri, ze berez ariketa konplikatua da, eta bertsolariari ezin diegu lana zaildu. Baina bestela, gaia edozein dela ere kantatzeko aukera ematen badu, txapelketan ere lekua izan dezake.

Juanjo Uriari elkarrizketa

BERTSO MUNDUAREKIN LEHEN HARREMANAK:

Nola hartu zenuen txapela emateko albistea?

Hasieran konbentzituta nengoen broma bat zela. Gero esan didate benetan dela.

Niretzako ohore handia izango da.

Final horretan kantatzen duten bertsolari batzuk txikitatik ezagutzen dituzu. Zer esan nahi du horrek zuretzat?

Denak bertso eskoletatik atereak dira, eta horien artean pertsonalki oso gertu sumatu ditudan gazte batzuk badira. Niretzat oso ederra eta hunkigarria ere bada.

Nondik datorkizu bertsotarako zaletasuna?

Aterpe baserriko Juan Joxe aitonarengandik. Etxean altxor txiki hori nuen, aitona Txirrita zenaren lagun mina izan baizen. Aitona ere hargina nuen, Txirritarekin lanean aritutakoa. Txirritaren bizitza ondo ezagutzen zuen, haren bertsoak, xelebrekeriak eta pasadizoak... Aitonarekin umetan pasatu nituen une on haietan sortu zitzaidan zaletasuna, ez kantatzeko, mundu hori zitzaidan erakargarri.

Umetan hasi nintzen Txirritaren gorabeherak jakiten. Antonio Zabalak ateratzen zituen Txirritaren liburuak berehala erosi eta irakurtzen nituen. Aitonari ere irakurtzen nizkion, eta aitonak zuzenketak egiten zizkidan.

Bertsolaria ez duzue aitona bakarrik izan zuen etxean...

Ez, gure osaba Julian Aterpe ere bertsolari da. Afizioa betidanik izan du, baina bertsotan nahiko berandu hasi zen. Kurioso egiten du bertsotan, eta bertso jarri hunkigarriak idazten ditu.

Bertsotan aritu al zara inoiz?

Bat-batean sekula ez naiz aritu, ezta saiatu ere. Beti pentsatu izan dut bertsotan ondo egiten oso zaila dela. Eta ez nuen neure burua ikusten bertsotan ondo egiteko. Umetatik baztertu nuen aukera hori.

Bertsoak irakurtzea asko gustatu zait beti, bertso saioetara joatea ere bai, eta baita bertsoak jartzea ere. Hor ibilia naiz pixka bat, eta sari batzuek ere irabazita dauzkat. Azken urteetan ez dut bertsorik idatzi, horretarako denbora behar da eta.

Gai-jartzen ere asko aritu zara.

Hernanin hasi nintzen, Zikuñaga auzoko festetan. Bertsotan aritu ziren: Lasarte, Lazkao Txiki, Azpilaga, Lopategi... urtean behin egiten genuen festetako saio hori.

Gero sartu nintzen Mendigain elkartean. Oraindik Franco garaia zen, eta mendi elkartea zen arren, batez ere ekintza kulturalak egiten genituen. Beste gauzen artean, bertso saioak. Eta saio horietan gaiak jartzen nituen. Saio bat baino gehiago izaten ziren: Urtero San Inaziotan bi bertso saio antolatzen genituen. Aitor zineman egiten genuen lehen saioa, San Inazio bezperan. Eta zineman kantatu zuten bertsolari berek kantatzen zuten berriro hurrengo egunean Santa Barbaran egiten zen saioan. Eta San Jose inguruan ere Txirritaren omenaldi gisa bertso saio bat antolatzen genuen. 6 bertsolari on ekartzen genituen.

Gipuzkoako lurraldetik dei dezente jasotzen hasi nintzen, eta bi edo hiru urtetan saio askotan ibili nintzen. Lan dena militantziaz egiten zen, eta oso gustura aritu nintzen.

Gai-jartzaile lana nolakoa da?

Oso desberdina da oraingoa eta ordukoa. Oraingoa irudimen gehiagorekin egiten da. Orduan oso formatu klasikoa zegoen. Orain, berriz, alternatiba gehiago dago. Niri ez zitzaidan ez zaila ez neketsua egin. Astebete lehenago prestatzen nituen gaiak eta gero jendaurrean bota.

BERTSOZALE ELKARTEKO LANA:

Ordura arte Euskaltzaindiak antolatzen zituen bertsolari txapelketa antolatzeko bildu zineten talde bat 1985ean Loiolan. Gogorra izan zen hasiera?

Ez. Antolakuntzari ez genion beldurrik. Hobeto edo okerrago aterako ziren gauzak, baina ziur geunden gai baginela. Bildu ginen koadrila esperientzia handiduna zelako. Lehenago beste kultur taldetan edo ekintzak antolatzen ibilitakoak. Batzorde bakoitzean jende espezializatua sartu zen.

Baliabide aldetik ere, esperientziaz ezagutzen genuen Jaurlaritza, Foru Aldundia eta horrelako erakundeetan diru laguntzak emateko dinamika nolakoa zen. Erakundeetatik oso erantzun jatorra jaso genuen. Udaletxe denek erantzuten zuten ondo, Foru Aldundiak ere beti oso ondo erantzun izan du, ni egon naizen urteetan behintzat, eta Jaurlaritzak ere bai, nahiz batzuetan bere baldintzak jarri. Froga nagusia da lehen txapelketaren emaitza ekonomikoa: 11 milioiko irabaziak atera ziren.

1986ko txapelketa izan zen Bertsolari Elkarteak antolatu zuen lehena. Nola gogoratzen duzu?

Finala Karmelo Baldatik Belodromora eramateko saltoa eman genuen. Alde izugarria izan zen. Alegia, 3.000 entzuletik 10.000 ingurura. Apustu handia zen, horrelako leku bat betetzeko jendeak erantzungo ote zuen. Baina ikusten zen giroak eskatzen zuela toki handiago bat. Gainera Elkartea sortu berri zen, eta hainbeste jende elkarlanean biltzea oso positiboa zen, eta ondo atereaz gero diru pixka bat pilatzea ere bai. Ondo atera behar zuen. Bere arriskua izan zuen.

Publizitate asko egin genuen ezer ordaindu gabe.

Bestetik Belodromoa egokitu behar zen bertsotan egiteko areto gisa. Lau hilabete lehenagotik egun handira arte, egunero joaten nintzen Belodromora. Sekulako bolumena dauka, eta mila arazo zeuden: ez zela ondo entzungo, ez zela ondo ikusten...

Belodromoko arduradunarekin bildu, eta esan zidan lehenengo gauza belodromoko espazioa itxi egin behar zela. "Ados", erantzun nion "eta sekula egin al duzue?". Ezetz erantzun zidan. Oihal luzeak eskegiz itxi genuen Belodromoaren espazioaren erdia. Milioi eta erdi edo bi milioi pezeta kosta zitzaigun garai hartan tela hura.

Ondo entzuten zen ziurtatzeko ere hainbat froga egin genituen aurreko egunetan. Ez geneukan Belodromoko esperientziarik, eta bi etxe kontratatu genituen. Bi etxeek zituzten aparailu denak ekarri zituzten.

Orain gauza hauek denak oso sinpleak dira, eta badakigu nola egiten diren. Baina lehen aldi hartan asmatu egin beharra izan genuen dena. Arriskutsua izan zen, baina ongi atera zen dena.

Jaurlaritzak diru laguntzaren truk nahi izan zuen txapela lehendakariak ematea.

Bertsolari elkarteak erabakita zeukan txapela on Manuel Lekuonak jarri behar zuela. Lan handia egina zuelako, eta jada bere urteak ere bazituelako. Eztabaida txiki bat izan genuen Jaurlaritzarekin, baina konpondu genuen auzia. Lekuonak jarri zuen txapela, eta handik gutxira hil zen. Pentsatzen dut asmatu genuela erabakian.

Jendearen erantzuna ikaragarria izan zen. Garai hartan, horrelako bertso ekitaldiek zer esan nahi zuten?

Bertsolari ekitaldiek ez zuten orain duten zentzu berdina, eta beraz, txapelketa hark ere ez. Jarduera politikoak zentzu berdina ez duena bezala. Garai hartan sumatzen zen ilusio bat, zer edo zer bilatzen zen. Orain ilusioa badago, baina ez da zerbait bilatzen saioetan.

Bertsolaritza ekitaldi konkretu bat zen, baina euskararen aldeko eta herriaren aldeko ekitaldia ere bai. Ilusio handia piztu zuen. Geroztik ohitu egin dira, asko egiten dira, eta ez du zentzu bera.

Txapelketa antolatzeko bildu zineten. Txapelketa pasatzean nola erabaki zenuten biltzen eta lanean jarraitzea?

Hasieratik ikusi zen elkartearen premia. Behin txapelketa bat antolatu, eta bestea bazetorrela ikustean, bereizi egin ziren lanak. Txapelketa ekitaldi oso konkretua zen, eta besteak iraunkortasuna behar zuen, eta edukiz betea.

Oraindik ere lantzen ari diren gaiak planteatu genituen hasiera hasera hartan: bertso eskoletako harremanak, bertso saioen egitura, erakundeekin harremanak izatea, dokumentazio zentro baten beharra, telebista saioa nola egin...

Sorrerak beti sortzen du oso grina interesgarria. Barrutik ateratzen zaizu indar hori, eta ia inork ez zaitu bultzatu behar. Behin abiada hartuta, gauzak berez ateratzen hasten dira.

Konbentzituta geunden bertsolaritza egituratzen eta gorpuzten hasi behar genuela, antolakuntzaren bidez etorkizuna indartu eta ziurtatzeko. Iruditzen zait arazo asko izango zirela, baina iparra argi izan duela, eta Bertsozale Elkartea izan dela bizkar hezurra.

Zu aritu zinen beste erakundeekin harremanetan. Legegintzaldi batetik bestera asko aldatzen dira kultur elkarte baten baldintzak?

Nabaritzen da aldea. Ni ibili nintzen 6-8 urtean, erakundeetan ez zen aldaketa handirik izan. Bertsozale Elkarteak izan ditu urteak diru iturri batzuk moztu zaizkionak, eta horri buelta eman arte oso garai estuak paseak ditu.

Alde batetik, erakundeak behartuta edo obligatuta daude Euskal Herrian gure hizkuntzarekin eta gure kulturarekin lotutako bertsolaritza hau bultzatzen. Eta elkartearen aldetik ere gauzak taxuz, seriotasunez egin behar dira, eta instituzioekin harreman onak izatea komeni da. Bi aldetik behar du jarrera ona.

Pasadizo polit bat ere baduzue, 1986ko txapelketa antolatzeko diru laguntza eske joanda gertatutakoa...

Sebastian Lizaso, Imanol Lazkano eta hirurok joan ginen Donostiako udaletxera. Garai hartan alkate Ramon Labaien zen, eta aspalditik ezagutzen genuen elkar.

Diru eskaera karpetan generaman. Txostenean bi milioi pezeta eskatzen genizkion Donostiako udalari txapelketa antolatzeko.

Udaletxean kirolarien harrera bat zegoen, eta kirolari ezagunez beteta zegoen luncha. Kirolariak agurtu ostean, etorri zen gugana Ramon Labaien. Diru eskaeraren karpeta eman genion, eta hasierako agurren ostean, Ramonek bat-batean bota zigun: "bai, zer, hiru milioi?. Guk "bueno, bai, bale, hiru milioirekin konforme izango ginateke..." erantzun genion guk. Ramonek hitz eman zuen: "ados, bihar goizean esango diot idazkariari...". Nik karpeta errekuperatu nahi nuen, eskarian jarritako kopurua aldatzeko, eta zeharka esan nion: "bai, utzidazu karpeta, zu hemen jendez inguratuta baitzaude, eta bihar utziko diot zure idazkariari...". Ramonek ezetz, berdin zuela, eta guk baietz, karpetari tiraka egin genituen hamar minutu. Eta ez zidan eman azkenean!

Hurrengo egunean, idazkariak deitu zidan: "Juanjo, karpeta hemen daukat. Ramonek zer esan zizuen, hiru kilo, ezta? ", "bai", nik. Idazkariak: "baina txostenean bi eskatzen dituzue". Eta umil, erantzun nion: "bada bai, horrela da". Oso jarrera onean, esan zidan txapelketak zuloa uzten bazuen hiru milioi pezeta emango zizkigula, eta zulorik uzten ez bazuen, bi milioi. Baina zulorik ez zuen utzi.

Telebistan programa bat hasteko garaian zu aritu zinen ETBrekin harremanetan. Nolakoa izan zen tratua?

Proiektua bururatu, eta hasteko aukerak zeudenean, sumatu genuen telebistak ez zuela gure programa duintasunez tratatzen. "Ahotik ahora" izena zuen programak, eta arduradun nagusia Joxemari Iriondo zen.

Beste programa arinagoetarako sekulako aurrekontua zeukan ETBk, eta bertsolaritza lantzeko huskeri bat eskaintzen ziguten. Eskatzen genuen ETB-k benetan euskararen alde eta kulturaren alde jo nahi bazuen, erakutsi beharra zeukala. Datuak ere bagenituen, kiroletan zenbat diru gastatzen zuten, eta bertsolaritzan zenbat. Eta koska handia zen. Hasieran tirabira serioak izan genituen, eta gero pixkanaka joan da telebista programaren proiektua gorpuzten.

HERNANI, HERRIAN ERE BERTSOLARITZAREN ERAGILE:

Nola zabaldu zen bertsolaritza irakatsi zitekeenaren ideia Hernanin?

1980 urte inguruan, ni udaletxean nengoela antolatu zuen udaletxeak Amurizaren ikastaroa. Bere teoriak ezagututa oso egokia iruditu zitzaigun esperientzia hori Hernanira ekartzea, ea hortik zer ateratzen zen probatzeko. Talde eder bat aritu zen Amuriza gidari hartuta, eta hortik sortu zen oraindik eten ez den soka hori. Bertso munduko batzuk pixka bat kritiko agertu izan dira, baina uste dut gaur egun erabat demostratuta dagoela bertso eskolako bertsolariak erabat bertsolari direla. Orain bertsolari on gehiago dago, baina oso onak oso gutxi, orduan bezala. Bertsotan ondo egitea oso konplikatua baita. Amurizaren lanak eta teoriak oso ondorio positiboak izan ditu.

Hernaniko Langile ikastolako bertso eskola zuk sortu zenuen. Nolako esperientzia izan zen?

Guraso eta irakasle talde batek egin zidan proposamena. Niri beldur pixka bat ematen zidan. Baina banekien egiten zena ez zela kaltetarako izango, eta onartu egin nuen.

Eskoletan ikusteko zegoen Amurizaren teoriak funtzionatuko ote zuen. Egia esateko, ni neroni oso eszeptikoa nintzen. Agian nire harremanak bertsolaritza klasikoarekin izan zirelako ordura arte. Gurasoei ere esan nien euskararentzat mesede izango zela, umeei ez ziela kalterik egingo, kultura ere bazela bertsolaritza, kantuan aritzea ona zela... Baina hortik bertsolaririk ez zela aterako, ziur aski. Hasiera haietan ez nuen espero lortu diren emaitza horiek lortuko zirenik. Gaur dakigunarekin, berriro bertso eskolak emateari ekingo banio, garbi daukat helburuak oso desberdinak izango liratekeela.

Bertso eskolak ematen hasi eta bi edo hiru urtean jabetzen hasi nintzen baietz, Amurizaren teoriaren kontrakoak oker zeudela. Bertsolaria jaio egiten zela zioen mitoa desagertu zen.

Garai hartan ez zegoen bertso eskola irakasteko materialik ere. Gure eskola oso material oinarrizkoarekin hasi genuen. Ikastolen Elkartetik lortutakoa eta bakoitzak bere kasa prestatzen genuena zen. Zaletasuna ez zegoen batere zabalduta.

Esperientzi ikaragarri ederra eta goxoa izan zen niretzat.

Bertsolaritzak Hernanin zer bilakaera izan du?

Bertsolaritzak orokorrean eman duena. Hernanin ez da desberdina izan. Hernanik izan duena da bertsolari asko. Hasi Txabalategi eta Txirritaren garaietatik, gero Paulo Txikia eta ospetsua izan ez arren bertsotan egiten zuen jende asko ere bai... Frankismoaren ondorioz hutsune bat izan zen. Eta gero, indar handiz bertso eskolak sortu ziren eta bertso eskoletako umeak.

Lehengo eta oraingo bertsolaritzaren artean dago desberdintasuna. Lehengoak ez ziren eskolatuak, oraingoak badira. Lehen gutxiago ziren, orain gehiago...

ONDORIOA:

Hainbeste urtetako esperientziatik, zer da jaso duzuna?

Aitonari Txirritaren kontuak entzuten nizkionetik gaur arte, harremana izan dudala oso ekintza ezberdinekin, maila ezberdinetan, toki ezberdinetan eta jende ezberdin askorekin. Oso oroitzapen gozoak ditut. Kontrakorik ez. Bakoitzak bere apurra jarrita egin behako du bidea gure herriak. Sail ezberdinetako eta jende askoren aportazioarekin.


Aralar: "Abortuaz Espainiako Gobernuak egin duen proposamena 'erabat lotsagarria eta atzerakoia' da"

Fetuaren malformazioa abortatzeko eskubidea praktikan jartzeko irizpideetatik ezabatzeko Alberto Ruiz Gallardon Espainiako Justizia ministroak egin duen proposamena “erabat lotsagarria eta atzerakoia” dela uste du Aralarrek. Zentzu horretan, PPren gobernua egiten ari den murrizketek edo lege aldaketek “kutsu ideologiko argia eta sakona” dutela salatu du. Lehendabizi, urteetako borrokaren bitartez lortutako eskubide sozial eta laboralak murrizteko asmoa agertu du Espainiako eskuinaren gobernuak, baina orain, haratago joan nahi du, eta Abortuaren Legea aldatuta bi helburu gaitzesgarri eskuratzea nahi du: Espainiako estatuak bizi duen egoera ekonomiko eta sozial dramatikoaren aurrean arreta beste nonbaitera desbideratu eta beren etorkizunaren eta gorputzaren gainean erabakitzeko emakumeen izan behar duten eskubidea ezabatu. Espainiako Gobernuak Abortuaren Legea aldatzeko agertu duen asmoa atzerakoiaz gainera, Hego Euskal Herriko jendartearen gehiengoaren pentsamendua ez duela ordezkatzen uste dugu. Pertsonen duintasuna eta bizitzako esparru guztietan erabakitzeko gaitasuna errespetatzea da herritarren gehiengo zabal batek babesten duen posizionamendua. Argazkian, 2009ko martxoaren 8an, abortu librea eskatu zuten feministek Algortan.

Zentzu horretan, ordezkaritza daukan instituzioetan eta jendarteko bestelako esparruetan pertsonen eskubide sozial eta laboralen aurka eta pertsonen duintasunaren aurka eskuina egiten ari den erasoei aurre egiteko konpromisoa hartzen du Aralarrek; horixe baita Abortuaren Legea aldatzeko asmoa, pertsonen eta bereziki emakumeen duintasunaren aurkako erasoa.


Aukeren Azoka ospatuko da irailaren 30etik urriaren 2ra Basaurin

Basauriko Merkatari Elkarteak Aukeren VI. Azoka antolatu du. Irailaren 30ean, ostiralez, 17:00etan ateak irekiko ditu (21:00ak arte) eta eta urriaren 2ra arte egongo da zabalik Solobarria plazan: larunbatean eta igandean 11:00etatik 15:00rak arte eta 17:00etatik 21:00ak bitartean (igandean 20:00ak arte).

Guztira, 22 saltokik hartuko dute parte Aukeren Azokan.


Beste kontakizuna

«Autokonplazentziara oso emana dagoen Euskal Herri baten miseriak» erakutsi ditu Aritz Gorrotxategik 'Koldar hutsa zara' nobela koralean

Koldar hutsa zara (Erein) nobelak izaera probokatzailea dauka, Aritz Gorrotxategi egilearen ustez (Donostia, 1975). «Batzuei errea utziko die, eta besteei, aldiz, irria». Azken 25 urteotako gure gizartearen miseriak islatzen ahalegindu da, «naturaltasunez». Pentsatzen du Euskal Herria autokonplazentziara emana dagoela oso, eta «munduaren zilborra dela uste duen herriaren» kontraesanak azaleratzeko saiakera egin du. «Gure aitona-amonek erabaki zuten gerraz ez hitz egitea, isiltzea. Guk ere ez ote dugu beldur hori duela 15-20 urteko kontuez galdetzen digutenean, gu ere ez ote gara isilik geratuko, kontu horiek hor [ahanzturan] utzita...». Horiek plazaratu nahi izan ditu, hain zuzen, «[Michel] Houellebecqek egiten duen moduan» gauzak kolokan jartzeko asmoarekin. «Horrek behartzen gaitu pentsatzera, zergatiei buruz galdetzera». Iruditzen zaio, gainera, Euskal Herrian badela kontakizunaren «bertsio ofizial bat egiteko nahia». Baina «beste gauza asko gertatzen zirela» uste duenez, horiek erakusteko intentzioarekin osatu du bere ibilbideko laugarren eleberria —hiru poesia liburu, narrazio liburu bat eta kronika liburu bat ere badauzka argitaratuta—.

Urte batzuk zeramatzan Gorrotxategik kontu horiei bueltak ematen, eta bururatu zitzaion bere ekoizpen literarioan «ildo berri» bat abiatzea eta lan «errealista bat» ontzea.

Donostian dago girotuta, eta bi zati dauzka: aurrenekoa 1995-1996an garatzen da, eta bigarrena, 15-20 urte geroago, zehaztuta ez dagoen arren. Peru da protagonista, 18-20 urteko gazte bat. «Alde batetik bizi du, bere ingurukoekin-eta batera, bizitza formaziozkoa, arrunta; eta beste aldetik, berriz, hor daude gatazkaren ertzak». Peruk badauka, Gorrotxategiren esanetan, ukitu houellebecqkiarra. Izan ere, «Houellebecqen pertsonaiei gertatu bezala», Peruk ere badauzka «gauza afektiboetara» lotzeko zailtasunak: «Gauza kolektiboetara, identitatera, batez ere artaldera lotzeko lanak».

Familia tradizional abertzale bateko semea da, eta nazkatuta dago besteek beraz espero dezaketenaz. «Berak ez du izan nahi besteek beraz espero dutena. Konturatzen da ingurukoak artaldean daudela; ideia asko jaso arren ez dituztela mamitzen, ontzat hartzen dituztela, eta besterik gabe artaldean daudela». Peruk horrekin hautsi nahi du. Nobelaren bigarren zatian ikusten da, Gorrotxategiren hitzetan, oso zaila dela «horrekin» apurtzea, eta erakusten du Peruren asmoek izan duten bilakaera: «Gaztetako lilura eta ilusioen zapuzketaren eragina».

Korala da liburua. Pertsonaia gehienak, gazteak, Krapula tabernan elkartzen dira; bertara biltzen dira, era berean, esperientzia handiagoa daukatenak: troskista ohi bat, eta baita poeta zahar bat ere, esaterako. Lehen pertsonan idatzita dago Koldar hutsa zara, eta mintzo da, besteak beste, identitateaz, sexuaz, gatazkaz, sukaldaritzaz, giza harremanez, fanatismoaz, hezkuntza sistemaz, konpromisoaz eta iraultzaz.

Izenburuari dagokionez, heroikotasuna eta koldarkeria «neurri handi batean» lotuta daudela adierazi zuen egileak, atzo Donostian, liburuaren aurkezpenean. «Heroia da gauza handiak egiten dituena; koldarra, aldiz, ez duena egiten: traidorea edo salatzailea». Nobelak koldarkeria mota askoren berri ematen duela deritzo: «Isilik geratzen direnena, eta, batez ere, beste aldera begiratzen dutenena». Koherentziarik eza ere bihur daiteke koldarkeria mota bat, egilearen iritzian. «Pertsonaiei gertatzen zaie esaten, amesten eta, azkenean, egiten dutenaren arteko tartea handia dela; hasteko, Perutik bertatik». Oso garbi zeukan egileak Peru ezin zela besteen gainetik egon, besteak kritikatu eta bera «maisu» gisa azalduz. «Peru ere zikinduta geratzen da nobelan».

Peru ere inkoherentea baita. Horren harira, Gorrotxategik aipatu zuen, atzo, Espainiako trantsizioaz hitz egitean esaten dela Franco hil eta gero mundu guztia, «halako batean», demokrata zela. «Euskal Herrian ere, ETAren jarduna pixka bat eten denean, denok gara, edo izan gara bakezaleak. Lizarra-Garaziko akordioaren garaian ere denok lagunak ginen, orain bezala, eta 'hemen ez da ezer gertatu'». Aurrera begiratzea komenigarriena delakoan dago Gorrotxategi, «baina gauzak naturaltasunez kontatu behar dira».

Pentsatzen du badagoela Euskal Herriaren historia kontatzeko modu «monolitiko bat». Horrekin apurtu nahi du nobelan: «Euskaldun izateko modu asko daudela erakutsi; prototipoa ez dagoela hain garbi». Peru, adibidez, eskemetatik ateratzen da, eta esango luke «disidente moduko bat» dela. «Hor dago, hain zuzen, nobelaren grazia handienetako bat».

Liburu «bizia» da Gorrotxategirentzat, nahiz eta 300 orrialde pasa eduki. «Gauza asko gertatzen dira». Inazio Mujika Iraola editorearen aburuz, «anti-heroien» nobela da: «Eta nabarmentzekoa da darion umorea». Juan Ramon Makuso poetaren ustean, ausarta izan da egilea. «Nik ez dut hala bizi izan; ez zait iruditzen hau idazteagatik ausarta izan naizenik. Batzuentzat mingarria izango da, baina beste batzuentzat, pozgarria. Bizitza da, finean», zehaztu zuen.


Jendearentzat zabaldu dituzte Marierrotako ateak

Marierrota bisitarientzat zabalik dago atzotik. Mareen bidez funtzionatzen duen errota ikusteko Lekeitioko turismo bulegoan egin daitezke erreserbak. «Aurreko barikuan zabaldu genuen, poliki-poliki hasi nahi baigenuen. Proba modukoa izan da joan den asteburua. Baina gaurtik nahi duen guztiak ikus dezake», azaldu du Udaleko Enplegu eta Garapen Agente Xabier Gabiolak.

Bisitaldiak «erakargarriak» izateko, eta errotaren funtzionamendua bere osoatasunean ezagutu ahal izateko, mareen araberako ordutegia prestatu dute. «Errotaren funtzionamendua bere osotasunean ikusi ahal izateko marea behean egotea beharrezkoa da. Dikearen eta marearen arteko diferentzi hori da errotarria mugitzeko indarra egiten duena. Horregatik jarri behar izan dugu ordutegia».

Kultura eta ingurumena

Marierrotako bisitaldiak bi esparru ezagutzeko aukera eskaintzen dio bisitariari: alde batetik, errotaren historiari jarraituz herriko garapenaren historiara hurbiltzeko aukera emoten du; beste alde batetik, kokatuta dagoen inguruneko biodibertsitateari buruzko informazioa eskaintzen du.

Bisitaldia errotaren barruan hasten da. Eta haren historiari buruzko ikus-entzunezko motz bat ikusi ondoren, errota-harriak martxan ikusi ahal izango dira. Lau errota daude eraikinaren barruko aldean. Bakoitzak prozesuaren zati bat ulertzen laguntzen dio bisitariari.

Ostean, inguruko biodibertsitatearari buruzko informazioa eskaintzen zaio bisitariai. Horretarako, ikus-entzunezkoa, panelak, eta eraikinaren inguruan paseotxoa daude aukeran.

Bistaldiak guztira, 40 minutuko irauopena dauka. Nagusiek 5 euro ordaindu beharko dituzte, eta txikiek (3-12 urte bitartekoek), ostera, 3.5 euro.


Mikel Landa, Astana taldea, Thomas eta Alaphilippe, nor baino nor gehiago Itzulian

784,5 kilometroko ibilbidea egingo dute aurten eta 22 mendate igoko dituzte; lehen mailako bost, bi mailako bi eta hirugarren mailako 15.

Geraint Thomas 2018ko Tourreko irabazlea, aurten sasoi betean dagoen Julien Alaphilippe, Mikel Landa Movistar taldeko lider eta euskal zaleen itxaropen nagusia eta Astana sasoi betean dagoen taldea dira 2019ko Itzulia irabazteko faborito nagusiak.

UCI World Tourreko euskal lasterketa nahitaezko hitzordua da nazioarteko tropeleko izarrentzat. Astelehenean, apirilaren 8an, hasiko da, Zumarragan, aurtengo edizioko nobedade nagusiarekin: banakako erlojupekoa lehen etapan jokatuko da, eta ez azkenengoan, iaz arte bezala.

Ibilbideko 784,3 kilometroetako lehen 11,3ak jokatuko dira lehen jardunaldian. Ibilbidea sei etapatan banatu dute, eta 22 mendate igoko dituzte: lehen mailako bost, bigarren mailako bi eta hirugarren mailako 15.

Mikel Landa da Movistar taldeak garaipen nagusia lortzeko izango duen hautagai ia bakarra, azken hilabeteetan erorikoekin arazoak izan dituen arren. Jon Izagirre ere faborito da, Jakob Fuglsang taldekidearekin eta Gorka anaiarekin batera, baina Luis Leon Sanchez, Pello Bilbao eta Omar Fraile ere sartuko dira lehian.

Astanarekin batera, beste bi talde indartsu etorri dira: Deceuninck – Quick-Step eta Sky. Deceunincken, Alaphilippe da izen nagusia, Enric Masekin batera (bigarren egin zuen 2018ko Vueltan eta seigarren iazko Itzulian, Arraten amaitu zen etapa nagusia irabazita).

Sky taldeak, berriz, Geraint Thomas, Michal Kwiatkowski, Jonathan Castroviejo, David de la Cruz eta Diego Rosa ekarri ditu.

Guztira, 161 txirrindulari izango dira Zumarragako irteeran, zazpi kideko 23 taldetan banatuta: 18 UCI World Tourrekoak eta 5 Kontinental mailakoak (Caja Rural, Euskadi-Murias, Burgos BH, Cofidis eta Manzana Postobón).

Ibilbidea

1. etapa. Zumarraga - Zumarraga (Banakako erlojupekoa; 11,3 km)

2. etapa. Zumarraga - Gorraitz (149,5 km)

3. etapa. Sarriguren - Estibaliz (191,4 km)

4. etapa. Gasteiz - Arrigorriaga (163,6 km)

5. etapa. Arrigorriaga - Arrate (149,8 km)

6. etapa. Eibar - Eibar (118,2 km)¿


Ikastolek "behartuta" aldatu dute Ibilaldiaren eguna, Tellituren arabera

Ekainaren 1ean izango da, baina aldatzeko eskatu dio EHIGEk, eskola publikoaren jaiarekin bat ez egiteko.


Androni, Colnago, Farnese eta Team NetApp Giroan izango dira

Horrela, Acqua Sapone eta Colombia-Coldeportes taldeak probatik at utzi ditu RCS Sport Italiako lasterketako antolatzaileak.

RCS Sport Italiako lasterketako antolatzaileak jakitera eman duenez, Acqua e Sapone eta Colombia-Coldeportes lasterketan izateko faboritoak kanpoan geratu dira.

Horrela, Heningetik (Danimarka) 22 talde abiatuko dira erlojuaren kontrako lehen etapan, maiatzaren 5ean: - AG2R La Mondiale (Frantzia) - Astana (Kazakhstan) - BMC (AEB) - Euskaltel-Euskadi (Euskadi) - FDJ-Big Mat (Frantzia) - Garmin-Cervelo (AEB) - Greenedge Cycling Team (AEB) - Katusha (Errusia) - Lampre-ISD (Italia) - Liquigas-Cannondale (Italia) - Lotto Belisol Team (Belgika) - Movistar Team (Espainia) - OMEGA Pharma-Quickstep (Belgika) - Rabobank (Holanda) - RadioShack-Nissan (Luxenburgo) - Sky (Britainia Handia) - Saxo Bank (Danimarka) - Vacansoleil-DCM (Holanda)


Buruntz-Azpi elkarteari erantzuna

Polemika sortzeko asmorik gabe eta dugun eskubidea kontuan izanik, Txintxarri eta DVn argitaratu den idatziari erantzunez eta iritzi publikoari ezagutzera emateko asmoz, Lasarte-Oriako Danborradako Batzordeak martxoaren 24an Buruntz-Azpi elkartera bidalitako idatzian esandakoari eusten diogula jakinarazten dugu. Honetan, elkarteak egindako gonbidapena eskertuaz, danborrada elkarte horretatik ateratzeari ezetza eman genion. Herriko elkarte eta erakundeekin aurrekari bat ez sortzea da asmoa eta elkarteen urteurrenetan bakarrik jotzeko ekimenari jarraipena emateko, esate baterako, Intza, Lasartearra edo Saustatxo elkarteekin egin zen bezala.

Zentzu honetan azpimarratu nahi dugu, Batzorde honek danborrada irailean elkartea dagoen auzoan bakarrik ateratzeko eskaintza egin zien, baina arduradunek ezezkoa eman zuten.

Eragin ez dugun egoera honek atsekabetzen gaitu. Esan ez diren adierazpenen salaketa estaliak samintzen gaitu, egoera nahasten saiatzen direlako eta ez dutelako, aldi oro, egoerak eskatzen duen mailan jokatu duen eta jokatuko duen danborradaren izaera adierazten. Era berean, danborradako kide izan diren, diren eta ziurrenik izango diren bazkideak, 50 urteko historia eta gure herrian errotua dagoen Buruntz-Azpi elkartearen ibilbidea bikainaren izaera ere ez dute adierazten.

Azkenik, gaiari amaiera emateko asmoarekin, gure proposamena errepikatzea, elkartearen 50. urteurrena ospatzeko data egokia jartzea, besterik ez dugu.

Erredakzioan itzulia

Lasarte-Oriako Danborradako Batzordea


316

• Kolektibitateen erreforma. Erreformaz prefetak prestatu kartaz 839 kolektibitateek beren iritzia eman behar izan dute, dela herri, dela herri elkargo edo beste: 316 kontra agertu dira, 134 alde, eta 21 zalantzan. 368ek iritzirik ez dute eman, eta, ondorioz, aldeko gisa zenbatuak dira. Lau hilabeteko beste kontsulta bat ireki du prefetak.


Emonek Argentinaraino eraman du bere 'Sua'

Taldekideen artean hainbat bergarar dituen musika taldea Necoecheako euskal etxeak antolatu duen euskal astean izan dira, eta bi kontzertu eskaini dituzte. Azken diskoaren aurkezpena borobiltzeko "esperientzia bikaina" bizi izan du taldeak.

Emon musika taldeak bukaera borobila eman dio Sua diskoaren aurkezpen birari, duda barik. Izan ere, non eta Argentinan izan dira egunotan, Buenos Airesko probintzian dagoen Necochea Euskal Etxeak antolatu duten euskal astearen baitan. Hala, joan den egubakoitzean eta zapatuan kontzertu bana eskaini zuten, gauez.

Emon taldeak europatik kanpo eman dituen lehendabiziko kontzertuak izan dira hauek, eta kontatu dutenaren arabera, esperientziak ez ditu epel utzi taldekideak. Alderantziz, aho zapore ezin hobearekin itzuliko dira Euskal Herrira.

Esperientzia aberasgarria

Ozeano AtlantikoTaldekideentzat esperientzia "bikaina" izan da: "Argentinara heldu ginenetik oso harrera ona izan genuen, etxean egongo bagina bezala sentiarazi nahi gintuzten". Azaldu dute bertako jendeak etxean hartu zituela, eta iritsi orduko sagardotegiko menua ere bazutela mahai gainean, beraien zain.

Harrera bero hori Emonek eskainitako bi emanaldietan ere igarri zuten, "kristonak" izan zirela baitiote. "Jendez beteta, denak dantzan eta entregatuta" ei zegoen Necocheako Euskal Etxeko aretoa. Taldeko abeslari den Eneko Longartek azaldu du kontzertua bukatzean jendea zorionak ematera hurbildu zitzaiela. Gainera, kontzertuotan argentinar batzuek beraiekin kolaboratu zuten. Errepikatzeko moduko esperientzia aberasgarria, beraz.

Euskal asteaz gozatzen

Ozeano Atlantikoaren beste alderaino joan badira ere, giro euskalduna ez dute faltan somatu Emoneko kideek. Izan ere, Necoecheako euskal astean musikari moduan parte hartzeaz gain, antolatutako ekintzez eta bertako giroaz gozatzeko parada ere izan dute. Esaterako, euskal dantza emanaldietan egon dira, baita zapatu arratsaldean izan zen danborrada handian ere, besteak beste..

Izan ere, hitzorduz betetako astea izan du Necocheako euskal komunitateak. Hala, Emonen kontzertuaren aurretik, esaterako, Kalakan hirukote famatuak eskaini zuen emanaldia.

Bertan euskal jendeak euskal kulturarekiko duen sentimenduarekin "harrituta" geratu zirela diote Emonekoek, eta euskaraz "maila onean" berba egiten duen argentinar dezente ere topatu zituztela esan dute.

Necocheako jendeaz gain, beste estatu batzuetatik euskal astera gerturatutako jende ugari elkartu zen, eta euskal astearen azkenengo egunean 900 pertsona bildu ziren mahaiaren bueltan.


Ataungo jubilatuek izena eman dezakete Gorlizako

Atseden Toki jubilatu elkarteak uztailaren 9an Gorlizera eta Plentziara (Bizkaia) txangoa egingo du. Izena ostegunean edo ostiralean eman ahalko da, 11:00etatik 13:00etara, elkartean. Bazkideek 35 euro eta besteek 40 ordaindu behar dute. Autobusa 08:45ean San Gregorion eta eta 09:00etan San Martinen izango da, eta 21:00etan itzuliko dira. Hamaiketakoa norberak eraman beharko du.


Intxaustik, Froome aurrejuzgatu zutenei: 'Miaztera eta segi miazten'

Beñat Intxausti Sky taldeko txirrindulariak mezua idatzi du Twitter sarean duen kontuan, taldeko izarra den Chris Froome defendatzeko.

Nazioarteko Txirrindularitza Elkarteak (UCI) astelehenean iragarri zuen ez diola zigorrik jarriko Froomeri Espainiako Itzulian salbutamola hartu ondoren positibo emateagatik. Ondorioz, larunbatean Frantziako Tourraren irteeran egongo da, Sky taldearekin.

Horren harira, Beñat Intxausti Sky taldeko txirrindulariak mezu hau idatzi du Twitter sarean duen kontuan: "RAEren arabera, aurrejuzgatu: zerbait edo norbait behar baino lehen juzgatzea, edo ezagutza nahikoa izan gabe egitea. Nire hiztegian; miaztera eta segi miazten...'.

Euskal txirrindulariak Sky taldeko burua defendatu du, eta mezu hori bidali die Froome aurretik juzgatu zutenei.


Barriolak udako laugarren torneoa irabaz dezake gaur Logroñon

Sanmateoetako finala jokatuko du Idoaterekin bikote eginez, Bengoetxea VI.a eta Merino II.aren aurka

Abel Barriolak uda bikaina biribiltzeko aukera du gaur Logroñon. Sanmateoetako finala irabazten badu, udako laugarren trofeoa altxatuko luke, aspaldian inor gutxik lorturiko balentria, eta, are gutxiago, atzelari izanda. Mikel Idoaterekin bikote eginez ariko da Adarraga pilotalekuan (17:00, ETB1), Oinatz Bengoetxea eta David Merinoren aurka.

Barriolak lau torneotan hartu du parte udan, eta lauak irabaz ditzake. Sanmateoen aurretik Sanferminetan, Bilbon eta Lekeition jokatu zuen, eta hiruretan txapeldun izan zen. Iruñean eta Lekeition, Irujorekin; eta Bilbon, Olaizola II.arekin. Gaur irabazita bilduma bikaina lortuko luke, Logroñon, gainera, inork ezingo dio egotzi oilar batekin jokatu duenik, leitzarra ari baita bikotearen pisua bere gain hartzen. Dena den, ez da Idoateren lana gutxietsi behar. Aldarrirako aukera oso ona jaso eta baliatu egin du. Estelarretan aritzeko maila baduela erakutsi du, eta gaur irabaztea bultzada handia litzateke.

Bengoetxea VI.a eta Merino II.ari dagokionez, uda erabat desberdina izan dute. Aurrelariak ona, partida dezente jokatu ditu, ia torneo guztietan izan du tokia, eta Gasteizkoa irabazi zuen. Merino II.ak, aldiz uda iluna izan du. Hilabeteak daramatza jokorik hartu ezinik baina Logroñok itxura hobea eman du. Sanmateoetakoa irabaziz gero, udako lehen trofeoa izango luke. Zaleen babesik behintzat ez zaio faltako.

Elezkano II.ak, 19 tanto

Asegarcek irabazi zuen atzo sanmateoetako feriako ardoaren desafioa. Jaialdiko hiru partidetatik bi irabazi zituen. Urrutikoetxeak 18-7 irabazi zion buruz buru Jaunarenari lehenbizi. Aspeko puntua Gorkak eta Zabaletak lortu zuten, Victor eta Beginoren aurka (22-16). Anaien arteko lehen lehia nagusiak irabazi zuten. Onduriko ardo 1.200 botilak zeinentzat izango ziren hirugarren partida erabaki zen, eta Elezkano II.a eta Albisuk nagusitasunez irabazi zieten Titin III.a eta Zubietari (22-11). Elezkanok partida ikaragarria egin zuen, guztira hemeretzi tanto lortu zituen.


Argitalpenak

Begiradak

Batzuen artean

Koldo Mitxelena Kulturunea, Periferike

568 or.+ DVD 15 euro

Periferikeren emaitzak

Ixiar Rozasek eta Dario Malventik koordinaturik plazaratu da Begiradak. Miradas y memorias desde el margen. Glances and memories from the fringes, 2003an Livornon eta 2004an Bilbon egin ziren Periferiak deitu topaketetan parte hartu zutenen ekarpenak eta elkarrizketak jasotzen dituen liburua. Bide batez, azpitituluak euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez, frantsesez eta italieraz dituen Asier Burgaletak editatutako eta Iban del Campok zuzendutako Gezurren labirintoa filmaren DVDa ere badarama, Gianni Celati, John Berger, Bernardo Atxaga, María Muñoz, Joaquin Jordá, José Luis Guerin, Lydie Salvayre, Paolo Virno, Marina Garcés, Yann Moulier eta bizi garen mundu neoliberal globalizatu honen martxaz kezkatuak dauden beste askoren hitz kritikoak jasotzen dituena.

Euskal gramatika. Lehen urratsak-VI (mendeko perpausak-2)

Batzuen artean

Euskaltzaindia

334 or. / 18 euro

Euskaltzaindiako Gramatika Batzordearen seigarren fruitua

Aspaldi hasi zen Euskaltzaindiako Gramatika Batzordea euskal gramatika bideratze lanetan, Pierre Lafitte buru zuela hasierako urtetan. Perpaus bakunaren egitura, aditza, testua antolatzeko lokailuak eta perpaus juntatuak landu ondoren, mendeko perpausen azterketari ekin zion, Patxi Altuna buru izanik oraingoan. Menderakuntzari eskaini dizkion hiru liburuetatik bigarrena da Euskal gramatika. Lehen urratsak VI (mendeko perpausak-2: baldintzazkoak, denborazkoak, helburuzkoak, kausazkoak, kontzesiozkoak eta moduzkoak) izenburuko liburukia. Aditz jokatu gabea duten perpaus mendekoak aztertuko dituen zazpigarren liburuki batekin amaitutzat emango du Batzorde horrek oraingo fase hau.

Adelino Sousa

Modesto Arrieta

Kutxa Fundazioa

28 orrialde 3,60 euro

2005eko Donostia Hiriko ipuin saria

Modesto Arrieta zarauztarrak idatzitako Adelino Sousa ipuinak irabazi zuen aurten Donostia Hiriko Kutxa literatur saria. Tristeziari bere bizitza osoa eskaini zion gizon baten istorioa kontatzen du bertan. Izan ere, Adelino Sousa Coimbrako gizonik tristeena zen, baina ez gauzak oker zihoazkiolako, berez horrelakoxea zelako baizik. Bere aita eta aitona ere tristeziari emandako gizonak izan ziren, nahiz gauzak ezin hobeto atera gero eta gehiago nahigabetzen diren horietakoak. Etxekoak jada ez ziren horregatik batere kezkatzen, ohituak baitzeuden bai baten zein bestearen malkoetara. Aita hil eta Adelino gazteak denda eta jatetxearen ardura hartu zuenean, izugarrizko arrakasta izan zuen. Eta orduan tristezia ikertzeko eta sustatzeko fundazioa sortzea erabaki zuen.

Boletin

Batzuen artean

Euskalerriaren Adiskideen Elkartea

304 orrialde

12 euro

Boletin aldizkariaren azkena

Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak plazaratzen duen aldizkari honen azken zenbakian azaltzen diren gaien artean, Bizkaiko jaurerrian 1096-1100 bitartean gertaturikoak kontatzen dizkigu Maria Pura Gutierrezek; Iago Irijoa Cortések, berriz, Gipuzkoa komunitateen gerran (1520-1521): Eguneratze historiografikoa aurkezten du; José Manuel Etxaniz Makazagak Albéitares y Veterinarios Municipales de Bergara 1662-1985 lana osatu du; Jose Luis Barrio Moya Felipe V. Espainiako erregearen garaian Madrileko Udaletxean imurtxikaden diruzain orokorra izandako on Fernando de Llano bizkaitarrari buruz mintzo zaigu; eta Juan Garmendia Larrañaga 1781ean Tolosan erre zen Santa Maria de la Asunción parrokiak bere barnean zituen aberastasunez.

Sara, etxeak eta deiturak lau mendez (XVI-XIX)

Xabier Elosegi

Eusko Ikaskuntza

440 or. / 11 euro

Xabier Elosegiren Sararen gaineko ikerketa

Sarako Udal artxiboaren eta herri horretako katastroaren ikerketa sakonaren emaitza da Xabier Elosegiren lan hau. Euskaraz pentsatua eta egina izan da, nahiz baduen frantses itzulpena. 1987an joan zen egilea Sarara bizitzera, eta emeki-emeki etorri zitzaion liburua egiteko asmoa, batez ere on Joxemiel Barandiaranen lanak irakurri eta gero. Bere ekarpenaren hezurdura Saran ziren agiri guztien datuek eta beste iturrietatik heldu zaizkionek osatu dute, eta horiek eskuratu eta gero bi fitxategitara pasatu zituen. Batean, etxeen taula egin zuen, bakoitzaren datuak eta izena -hala nola historian zehar izan dituzten aldaerak- eskainiz, eta bestean, bertan bizi izandakoen deituren taula.

Auzoak

Urtzi Urrutikoetxea

Susa

152 or./ 12,50 euro

Urtzi Urrutikoetxearen kontakizunek laburtzen duten Bilbo

Bilboren kronika egiten du Urtzi Urrutikoetxeak Auzoak deritzan liburuan, bertako hiritarren bizimoldeei erreparatuz: zabor biltzaile batzuen gorabeherak, semea preso daukan guraso baten eta espetxeratutakoaren neskatilak kartzelara egindako bidaia; familia aurrera ateratzeko lain emango ez dion lan bat ezinbestean onartzera behartuta dagoen gizonaren nahigabeak; auzo bateko kafetegi merkean dirauten etorkinen arazoak; metroan doako kazeta banatzen duenaren maitemina...

Dragoien orroa

Fernando Morillo

Elkar

230 orrialde 12,05 euro

Mitologia eta gaurko gazteen abenturak uztarturik

Kilometroak 2005eko arduradunek autogestioari eta sormenari tartea bilatzen ahalegindu eta ideien lehiaketa bat antolatzea erabaki zuten. Ideia horren ildoa jarraituz, idazlan amaitugabe batentzako proposamenak bidali behar zituzten parte-hartzaileek. Oinarrizko nobela horren zirriborroa Fernando Morillo idazleak egin zuen, garai mitologikoetako borrokak eta gaur egungo neska-mutil talde baten abenturak uztartuz. Gero zirriborroa Inteneten eskegi, eta erantzunen zain gelditu ziren. Hamar-hamabi bat lan jaso zituzten, eta testuari eta bertan ageri zen tonuari hobekien eutsi ziona aukeratu zuten irabazle, alegia Roberto Izagirre eibartarrak bidalitako proposamena.

Nolanahi ere, iradokizun guztiak hartu ei zituen kontuan Fernando Morillok Dragoien orroa nobelaren behin betiko bertsioa osatzerakoan. Bertan, garai mitiko zaharraren amaiera sumatzen hasia da, eta azken herensugea akabatzeko asmoz bildu dira basajauna, jentilak eta gizotsoa, batetik; bestetik, gaur egungo Eskoriatzako gazte koadrila batek gaua mendian akanpatuta pasatzeko asmoa du, lor ditzaketen amodio uneak besterik buruan ez dauzkatela. Gazte horiek ezin igarri, ordea, zer ezkutatzen den lurpean.


Kultur tailerretan izena emateko epea zabaldu dute gaur

Iurretan antolatutako kultur tailerretan izena emateko epea zabaldu dute gaur. Irailaren 16ra bitartean bertan erroldatutakoek dute izena emateko aukera. Irailaren 19tik 22ra bitartean izango dute aukera gainerakoek.

Honako ikastaro hauek osatzen dute eskaintza: Marrazketa eta pintura, Sormen tailerra, Eskulanak, Yoga, Mantenu gimnasia, Gimnasia lasaia, Saloi Dantzak, Egur-lanketa, Jolas-ingelesa (umeentzat), Sukaldaritza, Sabel Dantza, Hip-hop eta Pilates.

Ibarretxe kultur etxera joan daiteke izena emateko, 09:00etatik 13:00 bitartean. Bestela, mezua ere bidali daiteke honako posta elektronikora: tailerkulturalak@iurreta.eus.

Langabeziako prestazio ziurtagirian ezarritako sarreren gehienezko zenbateko 1.300 euro baino gutxiago denean murriztutako tarifa aplikatuko zaie. Baita pentsiondun-ziurtagirian ezarritako sarreren gehienezko zenbatekoa 1.300 euro baino gutxiago denean ere.

Bestalde, %50 gehituko dita ikastaroetako zenbatekoak, udalerrian erroldatuta ez dauden pertsonentzat. Onartutako zerrendak irailaren 27an ipiniko dira udaletxeko eta kultur etxeko iragarki oholtzetan.


Gu, ezker abertzalekook

Bai Jose Luis, niri ere kezkagarri zait eskuinaren igoera, urdinaren hedapen bizkor hau. Baina kezkagarri zait, orobat, hurbilago sentitzen ditudalako-edo, ezkerrekoak omen direnen zenbait jarrera.

Uxuek zioen ilusioz jaso zuela maiatzaren 15eko manifestazioaren ondotik sortutako akanpaden mugimendua, eta neronek ere horrela jaso nuen. Europa mailako ezkerrean aski barneratuta baitago ikaragarrizko mugak dituela bide instituzionaletik ezkerreko politika benetan eraldatzaileak sustatzeak, eta akanpaden mugimendua ezintasun hori bere egitetik abiatzen zela iruditu zitzaidan. Gurean, ordea, denbora galdu gabe hasi ziren ezker abertzaleko zenbait, kontua hasi eta ordu eskasetara –eta mizkintasun osoz– akanpadak sorbaldapetik begiratzen, honengatik eta besteengatik markaje estua egiten.

Jakina, zalantzak izatea zilegi da –neronek ere baditut bat baino gehiago–, jarrera kritikoa izatea bezainbat, baina benetan gogaikarria egiten zait zenbaiten gurasokeria. Batez ere “guk urteak daramatzagu haserre”, “guk hogeita hamar urte daramagu borrokan” eta horrelako gukeriak, zeinak “gu guay gara” eta “asko duzue gugatik ikasteko” mezu harroputzetan laburbiltzen baitira. Besteren eginahalez apropiatzeko lehenengo pertsona plural horren erabilera merkea. Izan ere, badirudi norbere burua ezker abertzaleko kide gisa izendatzeak borrokalariaren debaldeko labela ematen diola bati zuzenean. “Gu, demokratok” esateak demokrataren debaldeko labela ematen dizun gisa berean. “Gu, ezker abertzalekook” esan eta, agi denez, ez duzu justifikaziorik eman behar, automatikoki kokatzen zarelako borrokaren abangoardian, nahiz eta urtetan egin duzun gauzarik iraultzaileena hautesontzi batean boto ziztrin bat sartzea izan (utzi dizutenean, hori bai). Nahiz eta kultur eredu kontserbadoreenetan (rock erradikal baskoa eta prosa kitsch-purpura) tinko mantendu, nahiz eta ingeniaritza OPUSen edo enpresaritza Deuston ikasi, nahiz eta antzinako erresuma baten ikurra eraman golkoan, nahiz eta alde zaharreko magrebtarrei destainaz so egin.

Eta ez dut uste, haatik, ezker abertzalea ezkerreko politiketan inori lezioak emateko posizioan dagoenik. Egiatan, ez dut uste inor inori lezioak emateko tokian dagoenik. Baina ez zarete harrituko esaten badut ezker abertzalea –gehiengoa–, maiuskulaz idazten diren auzi nazional handietan tematuta, abertzaleago iruditu izan zaidala maiz ezkertiarragoa baino. Antza denez, zenbaiten aburuz, independentzia erdiestean hasiko baikara kezkatzen lanaren banaketa eta duintasunaz, immigrazioaz, LGBTen eskubideez eta abarrez.

Baiki, ez dut uste, salbuespenak salbuespen, ezker politikei dagokionez, etxaferuka hasteko tenorean dagoenik inor hemen. Bartzelonan akanpadetan egon diren ugari ibiliak dira bete-betean Bolognaren kontrako mugimenduetan, edo greba orokorrean Espainiako Kreditu Bankuko egoitzaren okupazioan, edo desobedientzia zibila muturrera eramanez (Enric Duran). Haiek ere aspaldidanik daude sumindurik. Ez dute inoren nagusikeriazko irakaspenik jasotzeko premiarik.

Eider Rodriguezi irakurri diot pozteko garaiak direla datozenak, ez haserretzekoak. Hala bedi, neroni ere poztuko nintzateke hala balitz, baina ez dadila izan maiteminduaren poztasun txepela; batez ere, ez dadila izan norbere buruarekin maitemindua dagoenaren poztasun ezin txepelagoa.


Bi gizonezko atxilotu dituzte Bilbon, genero indarkeria leporatuta

Elkarretaratzeak egin dituzte hainbat herritan, ustez senarrak labankadaz hil zuen Estibalitz Anguloren heriotza salatzeko


Claude Olive izendatu dute Euskal Kosta-Aturri Hiriguneko presidente

Elkargo bakarraren eztabaidak EKAHren garapena trabatu duela dio Angeluko auzapezak. Ezezkoak irabaztea espero du oraindik.