Kantujira, afaria eta futbol gaelikoa, asteburuan euskeraz hitz egiteko

Kanpotik etorritakoei, bertan jaiotakoei, azken finean, interesa duen guztiari euskera modu sinplean erakusteko ahalegina egiten ari da Banaiz Bagara elkartea azken urtean: ikastaroak, tailerrak, irteerak, musika... modua erakargarria izatea bilatzen dute, eta geroz eta gehiago dira, antolatutako ekintzetan parte hartzera animatzen direnak.

Neguari begira, bi jarduera antolatu dituzte asteburuan Hernanin: bihar kantujira eta afaria, eta etzi fubol gaelikoa.

Irlandes eta euskaldun musika nahastuko ditu bihar Barry Manleyek. Irldandarra da jaiotzez, baina 26 urte daramazki Euskal Herian bizitzen. Etorri eta bertako hizkuntza ikasi izanaren adibideetako bat da Marley. Azken 4-5 urteetan saio ezberdinak eskaintzen ditu, jendea motibatzeko gogoz: kantu saioak, bakarrizketak... Biharkoan kalebuelta egingo dute, 19:00etan, Txema tabernatik abiatuta. Ondoren, afaltzera elkartuko dira. Prezioa, 8 euro.

Futbol gaelikoa,

errugbiaren oso antzekoa

Igandeko kirol saioa izango da aurtengo berrikuntzetako bat. Futbol gaelikoa ikasteko aukera jarri dute, errugbi elkartearen laguntza eta elkarlanarekin. Irlandako bigarren kirola da futbol gaelikoa, eta errugbi elkartetik azaldu dutenez, parekotasun asko ditu errugbiarekin. Irlandan Konterrien arteko txapelketek milaka ikusle elkartzen dituzte urtero; kirol nazionala da, garrantzitsuenetakoa. Errugbi elkartetik dei berezia egin diete herritarrei, Landarera gerturatzeko. Probatu eta ezagutzeko aukera izango da, 10:00etan hasita. Informazio gehiagorako: www.gaa.ie.

Izen ematea, zabalik

Bi ekintzetan parte hartzeko izena ematea komeni da, aldez aurretik. Bi aukera daude: banaiga@gmail.com edo 645 733 818.


Tokian tokiko monetari buruzko berbaldia, bihar, Iturri kultur etxean

Tokian tokiko merkataritza eta ekonomia jasangarria bultzatzeko helburua du tokiko monetaren proiektuak. Bizkaian Ekhi moneta sortu dute, eta txanpon alternatiboaren berri emateko, Elorrixa ekologi taldeak hitzaldia antolatu du datorren asterako. Martitzenean, 19:00etan izango da, Iturri kultur etxean.


Darahli ETB2ko SIML saioan


Mendi bizikleta proba eta mus txapelketa etzi, Arrondo auzoko jaien hasieran

Ataungo Arrondo auzoan lau egunetan jarriko dute festa datozen bi asteburuetan, San Joan jaiak ospatzeko. Etzi, larunbata, V. Mendi Bizikleta Proba jokatuko da, 11:00etan hasita. Auzoan atondutako zirkuituan ibiliko dira, 12 urte artekoak lehenik, eta 12-15 bitartekoak gero. Arratsaldean 22. mus txapelketak hartuko du lekukoa, Rafaelene tabernan. Izena 16:00-16:30 bitartean eman behar da (bikoteko 12 euro).

Igandean, 09:00etan ibilaldia egingo dute Olatara, Lopetxeko zubitik abiatuta. 12:30ean 21. toka txapelketa dago, Baztarrikako zelaian, haurrentzat eta larrientzat eta 17:00etan ume jolasak. Festen bigarren ekinaldia hilaren 22an eta 23an izango dute.


Munduko Txapelketa, Abadiñoren hurrengo helmuga

Italian dago dagoeneko Edu Mendizabalen taldea. Gaurtik aurrera pisu bitan lehiatuko dira: 560 eta 600 kilora artekoetan. Orain urte bi brontzea irabazi zuten 560koan eta urrea 600ekoan. Bestalde, joan zen asteburuan Euskadi mailako 560 kilokoa irabazi zuten Arrigorriagan. Otsailaren 25ean Munduko Txapelketa jokatzen hasiko da Abadiñoko Sokatira Taldea Italian. Pisu bitan lehiatuko dira: 560 eta 600 kilora artekoetan. Orain urte bi brontzea irabazi zuten 560koan eta urrea 600ekoan. Orduko marka berdintzea gatxa da, baina helburu horrekin dabiltza abadiñarrak: \"Domina bi irabaztea lorpen ona litzateke. Badakigu maila handiko taldeak batuko garena, baina gu ilusio guztiz lehiatuko gara\", dio Mendizabalek.

MonopolioaBederatzigarren urtez segidan goma gaineko txapelketako monopolioari eutsi dio Abadiño Sokatira Taldeak. Jokoan izan diren pisu guztietan nagusitu dira: 300, 320, 560, 600, 640 eta 680 kilora artekoetan. Beraz, 36 txapel daramatzate bata bestearen atzetik. Azkenengoa —560koa— joan zen asteburuan irabazi zuten Arrigorriagan. Lehen jardunaldi bietan alde polita aterata zeuden eta hirugarrenean aurretik egindako lana borobildu zuten: \"560koa guretzako pisurik gatxenetakoa da eta espero baino errazago irabazi dugu\", azaldu du Edu Mendizabal entrenatzaileak. Denboraldia lau tiralariko lehiekin hasi zuten; pisu txikietan sufritzen dute gehien, baina ofizioa bidelagun, txapel biak jantzi zituzten. Pisu handietan eroso aurkitu ohi dira eta aurten ere nagusitasunez eskuratu dituzte pisurik astunetako txapelak. Denboraldia amaitzen den guztietan bezala Mendizabalek ez daki datorren urtera begira tiralari denak izango dituen: \"Aurten Munduko Txapelketa pizgarri bat izan da denontzat eta datorren urtea ez da egongo. Orain galdetuta batek baino gehiagok ezetz esango lidake, baina denboraldi berria urreratu ahala animatu egiten dira\".


Garbiñe Biurrun magistratua, astearteko "Egun On Euskadi" saioan

Gipuzkoarrak Aitzol Zubizarretaren galderei erantzungo die 8:30etatik aurrera.

Garbiñe Biurrun izango da "Egun On Euskadi" saioko astearteko gonbidatua. Tolosako magistratua gaurkotasuna osotzen duten gai judizial eta sozialen inguruan arituko da Aitzol Zubizarretak egingo dion elkarrizketan.

Eguneroko solasaldian Iñaki Soto, Iñaki Gonzalez eta Josean Lizarra izango dira ETB-2ko saioan. Horrez gain, Vanessa Sanchezek jardunaldiko albisteen errepasoa egingo du.


Salbatzeko aukerarik ez

Edurne Elizondo

Zain dira Nafarroako Corazon Verde animalientzako babeslekuan. Ebro ibaiak gainezka egin eta gero, ehunka animalia hil dira itota. Gutxi batzuek lortu dute bizirik ateratzea, animalien aldeko ekintzaileek egindako lanari esker, neurri handi batean. 200 boluntario baino gehiago aritu dira beharrean. Aragoin (Espainia) salbatutako ardi bat eta hainbat untxi kume hartuko dituzte Nafarroan. Haien zain dira Corazon Verde babeslekuan.

Bertze ehunka animalia urak azpian hartuta hil dira. Ehunka, edo milaka. “Ezin da zehaztu biktimen kopurua”, salatu du PACMA alderdiak. 2015. urteko uholdeetan 10.000 animalia baino gehiago hil ziren, haztegietan itxita gelditu eta gero. Duela hiru urtekoa ez errepikatzeko protokolo bat ezartzeko eskatu zuen PACMAk, hain zuzen ere, etxaldeetan esplotatzen dituzten animaliak tokiz mugitu ahal izateko ibaiek gainezka egiten dutenean, bertzeak bertze.

Protokoloa prestatu ere egin zuen PACMAk, baina administrazioek ez dute horrelakorik martxan jarri, ordea, eta Villafranca de Ebro (Aragoi, Espainia) herriko haztegi batean, adibidez, 1.000 txerri gelditu ziren harrapatuta, berriz ere; Remolinos herrian (Aragoi, Espainia), berriz, behiak esplotatzen dituen haztegi bat hartu zuen urak.

Haztegietan itxita gelditu ziren animalien irudiak zabaldu ditu Tras Los Muros fotokazetari eta ekintzaile antiespezistak. Argazkiak eta bideoak egin, eta haien bidez eman du uholdeek eragindakoaren berri. Urak azpian hartutako txerriak erakusten dituzte irudi horiek; ura muturreraino duten animaliak, itota bertze anitz, edo hil-minetan, inork artatu gabe. 2015eko uholdeak gertatu zirenean ere, Aragoin izan zen Tras Los Muros. Orain ikusitakoak “ukitu” duela aitortu du. Haren irudiak erruz zabaldu dira sare sozialen eta hedabide digitalen bidez. “Balio dezatela haragiaren industria eztabaida politiko eta sozialaren erdigunean jartzeko”. Hiltegia da uholdeak azpian hartu ez dituen animalien azken helmuga.

Laguntzari uko

Tras Los Murosek eta PACMAk haztegietako jabeak jo dituzte gertatu denaren erantzule. Aragoiko Gobernuak erran du hilaren 12an hasi zirela uholdeen inguruko abisua ematen jabeon artean. Erakunde horren hitzetan, Villafranca de Ebrora “berandu” ailegatu ziren animalia guztiak atera ahal izateko kamioiak.

“Ez dute deus egin; bazen gertatu dena saihesteko aukera, baina ez dute deus egin nahi izan”, salatu du PACMAk. Animalien aldeko ekintzaileek ere haztegiak husteko laguntza eskaini zutela nabarmendu du, baina laguntza horri uko egin ziotela jabeek. Tras Los Murosek ere argi utzi du ez dela egia animaliak haztegietatik ateratzeko baliabiderik ez zegoela. “Baliabideak baziren, ez, ordea, esplotatzen dituzten animalientzat”.

Aragoin lanean aritu diren boluntarioek ere erran dute “ordua” dela uholdeen gisako hondamendiak gertatzen direnerako “neurriak” hartzeko, 2015ean eta orain jazotakoa errepika ez dadin. 2015ean baino lehenago jarri dira martxan boluntarioak aurten, eta, horri esker, duela hiru urte baino animalia gehiago salbatu ahal izan dituzte. Ez denak, ordea. Hainbat tokitara ailegatzea ezinezkoa izan zaiela azaldu dute; eta salatu dute, halaber, ikusi dituztela lotuak ziren animaliak, urari ihes egiteko inolako aukerarik gabe.

Animalientzako babeslekuekin harremanetan izan dira boluntarioak egunotan, salbatutakoei aterpe bat eman ahal izateko. Gironako Gaia babeslekura ailegatu da Jaio izeneko txerria, adibidez. Hanka bat hautsita atera zuten uholdetik. Nafarroako Corazon Verde babeslekuan ardi bat eta untxi kumeak ailegatzeko zain dira. Igandean, hain zuzen ere, ateak zabalduko ditu babeslekuak, ezagutu nahi dutenentzat. Hiltegira bidean zen bertze ardi bat ere hartu dute babesleku horretan, berriki. 70 animalia baino gehiago bizi dira aterpean.

Aragoiko egunotako egoera gertutik ikusi ahal izan dute babeslekuko arduradunek. “Animaliok baliabide huts dira haztegietako jabeentzat”, erran du Corazon Verdeko Josetxo Sagarrak.

Nafarroan ere ehunka animalia hil utzi dituzte azken asteetako uholdeek. Aragoi ibaiak gainezka egin zuen Kasedan, eta 600 ardi eraman zituen urak. Lur eremu batean gelditu ziren 40 inguru, baina gainerakoak itota hil ziren. “Abeltzainentzat galera ekonomikoak dira hildako ardiak; ez dituzte biktimatzat hartzen. Sentitzeko gai diren norbanakoak dira, ordea”, erantsi du Sagarrak. Babeslekuetan norbanakotzat hartuko dituzte uholdeetatik bizirik atera diren animaliak.

Irudia: Tras Los Muros


Bizilagunak Tolosaldean

Datorren azaroaren 13an eskualdean jaiotako eta jatorri atzerritarreko 22 familia eta beste hainbat dinamizatzaile mahai baten inguruan bazkaltzeko elkartuko dira, Tolosaldean.

Dagoeneko bosgarren edizioa da aurtengoa, eta parte hartzaileen balorazioa oso ona da; hainbat urteetan errepikatu duten pertsonak daude baina baita proiektua honetara aurten lehenengo aldiz animatzen direnak ere. Jatorri ezberdinetako familiak ( Senegal, Maroko, Honduras, Nigeria, Nepal…) Tolosan, Berrobin, Gaztelun, Adunan, Hernialden, Alegian eta Asteasun elkartuko dira elkar ezagutzeko.

Azaroaren 26an, larunbatean, 17:00etan, Donostiako Victoria Eugenian elkartuko dira. Euskal Herri osoan bazkari hauetan parte hartutako pertsonak, festa giroan proiektua bukatzeko ospakizuna egingo dute.


Euskararen Eguna ospatzeko ekitaldiak antolatu dituzte Sopelan

Abenduaren 3ko Euskararen Nazioarteko Eguna dela eta, aste honetan zehar hainbat ekitaldi izango dira Sopelan, Uribe Kostako Mankomunitateko Euskara Zerbitzuak antolatuta. Aurretik izena ematea eskatzen zuten -amaitu da epea- jarduerak alde batera utzita, bihar, asteazkenarekin, “Euskal Herriko mitologiaren pertsonaiak” izenburuko hitzaldia eskainiko dute, gazte zein helduentzat, 19:00etan, Kurtzio kultur etxean. Ordu berean, baina Zipiriñe ikastetxeko gimnasioan, dantza tailer irekia izango da, Aiko taldearen eskutik. Ostiralean, berriz, “Euskal ipuinak” haurrentzako ipuin-kontaketa izango da, Kurtzion, 18:30ean. Azkenik, larunbatean, hilak 5, meatzarien joko eta jolasen jaia izango dute txikiek, Kulki taldearen eskutik, 12:00etatik 14:00etara, Udaletxeko plazan (euria bada, pilotalekuan). Eta, 20:00etan, Euskal Kantarik Onena (EKO) emanaldia egingo dute Kurtzion, 20:00etan. Hori bai, gonbidapenak aldez aurretik jaso behar dira. Bitartean, gaur Gorlizen egin behar zuten Izarren Distira lehiaketaren castinga bertan behera geratu dela jakinarazi du Euskara Zerbitzuak. Gazte gorliztarrek Urdulizko kultur etxean izango den castingean (bihar, abenduak 2, 17:00etan) parte hartuko dute, beraz. Argazkian, atzo ofizialki inauguratutako Kurtzio kultur etxeak hartuko ditu ekitaldi gehienak.


Aralarko itzuliaren bigarren etapa egingo dute igande honetan

Agiro Mendi Taldeak Aralarko itzuliaren bigarren etapa antolatu du igande honetarako. Goizeko 07:30ean Gurutzetik autobusez aterara, Amezketa – Zaldibia – Ataun – Aia ibilbidea egingo dute mendizaleek. 5-6 orduko itzulia izango da, egun pasa izango da, beraz. Izena ostiral hau, apirilak 8a baino lehen eman beharko da Kiroldegian. Bazkideek 10 euro ordaindu beharko dut eta bazkide ez direnek 15 euro.


Atez atekoa orain!

Lasarte-Oriako udaletxeak pleno batean onartutakoa, herrian atez atezko bilketa selektiboa ezartzea, zakarrera bota du. Herriari egindako inkesten emaitzak, non atez atekoaren alde agertu baitziren herritarrak, zakarrean amaitu dute ere. Errausketaren aurkako eta erreferendumaren aldeko herriaren 8.000 sinadurak ere bertan daudela suposatzen dugu.

Tristuraz antzematen dugu beraz, udaletxeak adierazitako errausketaren aurkako iritzia, herriko edukiontziak bezain lurperatua geratu dela.

Atez ateko bilketaren inguruan plazaratzen ari diren gezur guztien gainetik, ezin ukatu lortutako emaitzak, hondakinetako zaborren ehunekoa minimora murrizten direla. Zaborra, hondakin ezberdinen nahasketaz sortzen da, eta atez atekoak nahasketa hori eragozten du.

Honela, bi argudio ematen ditu udalak hartutako konpromezua ez betetzeko.

Batetik, Lasarte-Oriako biztanleen iritzia ez du baliorik, ez baitakite zer esaten ari diren.

Udaletxearen "hausnarketa sakon" hau kontuan izanik, ez luke bere burua legitimotzat hartu beharko. Beraz, hurrengo hauteskundeetan herritarrek hausnarketa hau gogora dezaten espero dugu.

Bigarren argudioa da, edukiontziak emaitza onak ematen dituela "dirudi", beraz aztertu beharko da. Interes gutxi antzematen zaio udaletxeari, hondakinen arazoari irtenbidea emateko orain arte 5. edukiontziaren "azterketa" egin ez badu.

5. edukiontziaren bilketa gure inguruan dauden beste herrialde batzuetan froga moduan egon da hainbat hilabeteetan, atez atekoa baino denbora luzeagoz, eta azterketa honen bitartez, emaitza pobreak eta gastu ekonomiko handia duela frogatu da. Horregatik, epe laburrean edukiontzi hori kenduko dute.

5. edukiontziaren eta atez atezko bilketaren alderaketa gure inguru hurbilenean egin da, eta lortutako emaitzak, dudarik gabe atez atekoaren alde agertu dira. Gainera, 5. eduki ontziaren aukera, adimenari zuzendutako iraina edota errausketa babesteko engainu bat besterik ez dela, eta ahalegin guztiak egiten ari direnaren ideia hori islatu nahia erakutsi lezake.

Hondakinen errausketa osasun arazo publikoa da, eta beraz, udaletxeak herritarrekiko duen erantzukizun handiena. Honen aurrean, gure buruak astindu eta galdera hauek otu zaizkigu... Nork erabaki du benetan, eta alde batekoan moduan, herritarrentzako onurazkoa den eta plenoan gehiengoaz onartutako akordio bat ezerezean uztea?

Lasarte-Oriako biztanleak ingurugiro osasungarri batean bizi nahi dugu, eta horregatik errausketaren aurka agertu gara. Zerk bultzatzen du udaletxea aurkakoa desiratzera?

Lasarte-Oria Bizirik!

Javier Melchor

DNI: 34093182Y


Nazabal eta Mugerza II.a sartuko dira lehian

Abian dago Egur Sport enpresak antolatutako Urrezko Aizkolarien Binakako Txapelketa-Eusko Label Sari Nagusia. Urrezko mailan 7 biko ariko dira, bi multzotan banatuta. B multzoan Floren Nazabal etxarriarrak Ugaitz Mugerzarekin osatu du bikoa, eta bihar sartuko dira lehian, eguerdian, Mutrikun, Jose Mari Olasagasti eta Luis Txapartegiren kontra. Multzoko hirugarren bikoa Anjen Arrospidek eta Iñaki Azurmendik osatzen dute. Denek elkarren kontra ligaxka jokatuko duten eta onenek eginen dute aurrera. A multzoan lau biko daude, tartean iazko txapeldun Donato Larretxea eta Aitzol Atutxa. Txapeldunak sendo daudela erakutsi zuten igandean Donezteben, Miel Mindegia eta Antonio Senosiain menpean hartu baitzituzten. Akaso Nazabal eta Mugerza dira faboritoak biharko lehian, baina Olasagastik eta Txapartegik gauzak asko zailduko dizkiete. 6 lan egin beharko dituzte: 45 ontzakoa kolpeka moztea; 60 ontzakoa zutik moztea, txanda librean; aizkolari bakoitzak 45 ontzakoa erlojuz kontra moztea; 45 ontzako enbor bat zutik eta bestea etzanda moztea; abiadura proba, 60 ontzako bi menbor ebakitzea; eta lanerdia, hau da, bi 45 ontzako, bi 60 ontzako eta kanaerdiko bi enbor txanda librean moztea. Ea zer moduz hasten duten txapelketa Floren Nazabalek eta Ugaitz Mugerzak.


Carlos Zapatero aukeratu dute Vital Kutxako presidente kargurako

PSOEk eta EAJk babestu dute Jaurlaritzako Lan sailburuordearen hautagaitza; Aralar eta PP abstenitu egin dira, eta EAk zuri bozkatu du.


Realak puntuak atera nahi ditu Camp Nou zelaian

Estatistikak ez daude Imanolen taldearen alde, Bartzelonan jokatutako azken 23 partidak galdu egin baitituzte.

Realak Bartzelonari egingo dio bisita larunbatean, kataluniarrek Real Madrilekin 2 eta 0 galdu eta lidergoa galdu ostean. Donostiarrak Kopako finalerako sailkatu berri dira eta denboraldi bikaina egiten ari dira.

Imanol taldeak kopako finalerdietako itzuliko partida jokatu du asteazkenean, Anduvan, Mirandesen aurka, eta ez du atsedenik izan. Quique Setienen jokalariek, berriz, aste osoa libre izan dute.

Joaneko partidan, Reale Arenan, Realak ito egin zuen Bartzelona jokoan presio handia eginez.

Realak 1995ean puntuatu zuen azken aldiz Camp Noun, baina aurten konfiantzaz gainezka dira denboraldi bikaina egiten ari direlako eta Kopako finala jokatzeko sailkatu direlako, beraz, prest dira Camp Noun ere hiru puntuak lortzeko. Hori horrela balitz, Txapeldunen Liga jokatzeko postuetan sartuko lirateke.

Estatistikak ez daude Imanolen taldearen alde, Bartzelonan jokatutako azken 23 partidak galdu baitituzte. Baina Reala ez da aurreko urteetako talde irregularra, era Bartzelona, berriz, ez dago bere momenturik onenean, are gehiago Real Madrilen aurkako klasikoa galdu ostean.


San Migel Eguneko irteera antolatu dute Amezketan

San Migel Egunean bidaia antolatu dute Amezketan, 60 urtetik gorako herritarrentzat. Irailaren 29an egingo dute txangoa, eta izena emateko aukera hilaren 23an eta 24ean egongo da, 09:00etatik 14:00etara. Txartelaren prezioa 30 eurokoa da, eta irteera ordua, 08:30ean. Lehendabizi plazan, gero Ergonen eta beherakoan Ugarten geldituko da autobusa. Bazkaria eta arratsalde pasa Leitzan egingo dute.


EiTB, aurten ere ikastolen jaietan

Euskal Irrati Telebistak eta Ikastolen Konfederazioak hitzarmena berritu dute.

Euskal Irrati Telebistak eta Ikastolen Konfederazioak lankidetza hitzarmena berritu dute asteazken honetan, apirilaren 30ean. Maite Iturbe EiTBko zuzendari nagusiak eta Koldo Tellitu Ikastolen Konfederazioko presidenteak sinatu duten itunaren arabera, aurten ere ikastolen jaietan egongo da EiTB.

EiTBk bere hedabideetan jaia iragartzeko egingo diren bideoklipak zabalduko ditu beste behin ere. Halaber, Herri Urrats, Ibilaldia, Araba Euskaraz, Kilometroak eta Nafarroa Oinez jaialdietan jarritako gunetik emango dute berri EiTBko irratiek. Horrez gain, ETBko albistegiak ikastolen jaietan bertan izango dira jazotzen den guztia kontatzeko.

Lehenengo jaia Herri Urrats izango da, maiatzaren 11n, Senpereko lakuan. Ondoren, Ibilaldia, ekainaren 1ean, Gernikan; Araba Euskaraz ekainaren 15ean, La Puebla de Labarcan; Kilometroak urriaren 5ean, Orion; eta Nafarroa Oinez urriaren 15ean, Zangotzan.


Zalantzaren itzala

Hogei urte dira Muskiz eta Artxandako leherketak gertatu zirenetik; Eusko Jaurlaritzak ETAri leporatu zizkion eta gogor egin zuen tesi horren alde, baina, oraindik, ikerketak ez du argitu nork jarri zituen lehergailuak.

Urte hartan, 1994an, igandea izan zen maiatzaren 29a. Bi aste geroago, ekainaren 12an, Europako Parlamenturako hauteskundeak egitekoak ziren, eta, beraz, hura zen hauteskunde kanpainaren lehenengo asteburua. Egun hartako egunkariak kanpainari buruzko aipamenez beterik ageri ziren, baina bestelako albisteak ere bazeuden; maiatzaren azken igandea izaki, Ibilaldia, Bizkaiko ikastolen jaia, ospatzekoa zen Bilbon, Abusu auzoan.

Goiz-goizetik, baina, albiste batek apurtu zuen igande hartako aurreikuspena. Diru zorro batean kamuflaturiko leherkari batek eztanda egin zuen Arena hondartzan, Muskiz eta Zierbena udalerrien artean (Bizkaia). Handik gutxira, beste bat lehertu zen Bilbon, Artxandako parkean. Orotara, hiru lagunek zauri larriak izan zituzten.

Hasiera-hasieratik, zalantza handiak sortu ziren atentatuen egiletzaren inguruan; egiteko modua, erabilitako lehergailu mota, aldez aurretik deirik egon ez izana eta beste zenbait ezaugarri ez baitziren ETAk egin ohi zituen atentatuenak. Zenbaitek, berriz, ETAri leporatu zizkioten, eta Eusko Jaurlaritzaren Barne Saila asko nabarmendu zen hipotesi horri hauspoa emateko ahaleginean. Ezker abertzaleak hasiera-hasieratik kokatu zuen gertaturikoa gerra zikinaren inguruabarrean. ETAk, bere aldetik, adierazi zuen ez zuela atentatuekin inolako zerikusirik, eta Espainiako Estatuari egotzi zion gertatutakoa, ekainaren 12an plazaratutako agiri baten bidez.

Hogei urte dira atentatuak jazo zirenetik. Lehenengo adierazpen sutsuen ostean, isiltasuna eta ahanztura nagusitu ziren. Ikerketak ez du emaitzarik izan, auzibideak ere ez du aurrerapausorik eman, ez dago egileen inguruko informaziorik eta, gainera, Barne Sailak Bizkaia komandoa-ren kontrako operazioaren ostean ETAk ustez urte haietan Bizkaian egindako atentatu guztien zerrenda osatu zuenean, han ez zen Muskiz eta Artxandako leherketen aipamenik. Denborak ematen duen ikuspegitik, susmoek inoiz baino indar handiagoa hartzen dute.

Diru zorroak

1994ko maiatzaren 29an, Arena hondartzan osteratxo bat egitea erabaki zuten Resurrecion Basarrate eta Amador Garcia senar-emazteek eta alaba Arantxak, Muskizko euren etxetik oso gertu. 08:50ak ziren. Hondartzan bi gizonezko ikusi zituzten, eta, handik gutxira, diru zorro bat topatu zuten harean, dirua eta dokumentazioa gordetzeko erabiltzen diren horietakoa. Muskiz eta Zierbena udalerriek partekatzen dute Arena hondartzaren jabegoa; zorroa Zierbenako aldean zegoen, nahiz eta, geroztik, hedabideek Muskizko leherketa esapidea erabili atentatua izendatzeko.

Zorroa lehen ikusitako gizonetako batena izan zitekeelakoan, hareatik hartu zuen Basarratek. Une hartan, eztanda egin zuen. Leherketak ezker eskua erauzi zion Basarrateri, eta zauri larriak eragin Arantxa Garcia alabari. Zaratak asaldatuta, bizilagun batzuk gerturatu ziren hondartzara; lehen aipatutako gizonezko bikoteak, aldiz, aurrera jarraitu zuen, leherketaren lekura hurbildu gabe. Ertzaintzaren patruilak eta DYAren anbulantzia laster iritsi ziren, eta zaurituak Gurutzetako erietxera eraman zituzten.

Egun, 70 urte ditu Basarratek. Amador Garcia senarra 2009an hil zen. 2004an, atentatuaren 10. urteurrena bete zenean, horren inguruko ikerketaz ezertxo ere ez zekiela esan zion BERRIAri, bai eta bere arrangura adierazi ere, aipatutako ikerketa "hamabost egunerako itxita" zegoelako. Orain, atentatua gertatu zenetik hogei urte beteko diren honetan, nahiago izan du orduko oinazea berritu behar ez izatea eta hedabideei adierazpenik ez egitea.

Hogei minutu geroago, 09:10ean, bigarren leherketa izan zen, oraingoan Artxandako parkean, Muskiztik hogei bat kilometrora. Bilbotarren artean oso parke ezaguna da Artxandakoa, familia askok hara jotzen dutelako jaiegun eta asteburuetan. Ordu hartan jende gutxi zebilen inguruan; horietako bat zen Agustin Moreno 72 urteko gizonezkoa, normalean parkean lo egiten zuelako. Funikularreko kabinatik gertu diru zorro bat ikusi zuen lurrean, Muskizkoaren antzekoa. Jaso zuenean, lehertu egin zen.

Moreno oso larri zauritu zen eztandaren ondorioz. Itsu gelditu eta esku biak galdu zituen. Murtzian (Espainia) jaioa zen, eta familiak 30 urte zeramatzan haren berririk gabe; telebistaren bidez jakin zuten Artxandan zauritutakoa beren senitartekoa zela. Geroztik, Barrikako zahar etxe batean (Bizkaia) bizi izan zen Moreno, 2006ko apirilean zendu zen arte.

Atentatuen albistea hedatu bezain pronto hasi ziren espekulazioak. Gehienek zuhur jokatu zuten, begien bistakoa baitzen leherkariak ez zirela ETAk jartzen zituenen modukoak, eta aldez aurretik abisurik egon ez izanak, biktimak herritar xumeen artean eta bereizkuntzarik egin gabe bilatu izanak, hauteskundeek markatutako abagune politikoak eta beste zenbait datuk adierazten zuten atentatuak arraroak zirela. "ETAren susmoa daukat, baina ez dugu beste aukerarik baztertzen", esan zuen Eusko Jaurlaritzaren Barne sailburu Juan Maria Atutxak. "Lehergailua berria da, ez da ETAk erabili ohi dituenetakoa. Eta kontuan hartu beharra dago beste zenbaitetan aurretik telefonoz deitzen dutela".

Era berean, lehergailuen konplexutasuna ere nabarmendu zuen Atutxak; kableen soldadura "prezisio handiz" egindakoa ei zen, eta, hortaz, hura ezin zitekeen izan "afizionatu baten lana". Beste batzuk, aldiz, ez ziren hain zuhur ibili balorazioak egitean. Daniel Arranz Bizkaiko gobernadore zibilak atentatuen berri jakin eta berehala egotzi zion ETAri horren errua. EAJren EBBko lehendakari Xabier Arzalluzek berdin egin zuen: "Hau da ETAk Herri Batasunaren alde botoa eskatzeko duen era", adierazi zuen.

Izan ere, ezin da ahaztu Europako Parlamenturako hauteskunde kanpaina hasi berria zela. Karmelo Landa zen Herri Batasunaren zerrendaburua. Goiz hartan, Jon Idigoras, Martin Garitano, Josu Telleria eta ezker abertzaleko beste zenbait lagunekin lotuta zegoen Landa Abusura joan eta Ibilaldian parte hartzeko. Han jaso zuten albistea: "Segituan susmo arraroa hartu genion", esan dio Landak Igandea-ri, "eta informazio gehiago iritsi zenean oso argi ikusi genuen atentatu horiek estatu aparatuetatik oso hurbil zeudela, eta hala salatu genuen berehala. Oso nabarmena zen".

Hurrengo bi egunetan, zalantzek bere horretan iraun zuten. Orduko egunkariak irakurtzea besterik ez dago horretaz jabetzeko: El Correo egunkariak, esaterako, Poliziak dudak ditu egiletzaz titulua aukeratu zuen atentatuen inguruko informazioa zabaltzeko.

Bertsioaren aldaketa

Baina asteazkenean gauzak erabat aldatu ziren. Presazko bilera egin zuten Madrilen Espainiako Barne eta Justizia ministerioetako buru Juan Alberto Bellochek eta Juan Maria Atutxak asteazken iluntzean. Bilera hartan zertaz hitz egin zuten beraiek baino ez dakite, baina kontua da batzarra amaitutakoan bertsio ofizialak oso bestelako norabidea hartu zuela. Bilera amaitu eta berehala, hedabideen aurrean agertu zen Atutxa. Ezusteko albistea zekarren: bezperan, maiatzaren 31n alegia, Ertzaintzak zulo bat aurkitu zuen Barakaldoko Errekatxo auzoan (Bizkaia). Han, zenbait lehergailu atzeman omen zituzten, Muskizen eta Artxandan erabilitako lehergailuen antzekoak. Atutxaren arabera, horrek erakusten zuen atentatuen egilea ETA zela edo, bestela, "KASeko kumeak".

Bertsio horri eutsi ahal izateko, ordura arteko zenbait informazio moldatu beharra zegoen, eta lehen "konplexutasun eta sofistikazio handiko lehergailuak" zirenak "dendan eros daitekeen material piroteknikoz" egindako lehergailu xinple bilakatu ziren. Edozelan ere, Errekatxoko zuloaren aferak, gauzak argitu beharrean, are gehiago indartu zituen zalantzak. Ertzaintzak esandakoaren arabera, bolboraz egindako hiru lehergailu aurkitu zituzten han, bat kontserba lata baten barruan, beste bat puru kaxa batean, eta hirugarrena liburu batean kamuflatuta, baina diru zorrorik edo antzekorik ez. Horiekin batera, Punto y Hora aldizkariaren ale zahar batzuk ere aurkitu zituzten. Legezko aldizkaria zen Punto y Hora, edozein kioskotan eros zitekeena eta 1990etik argitaratzen ez zena.

Zalantzak zalantza, jaurlaritzak eutsi zion bertsio horri. "Segurtasun morala daukat ETA eta bereumetxoak izan direla", esan zuen Jose Antonio Ardanza lehendakariak. "Seguraski ez dute bere gain hartuko, Jarraik egiten dituenak ez dutielako ETAk bere gain hartzen". Gainera, gogor oldartu zitzaizkien besterik adieraztera ausartu zirenei. Elkarrik, esaterako, zabaldu zuen Ertzaintza talde parapolizialak ikertzen ari zela lehen hipotesi gisa, eta elkartearen eledun Jonan Fernandezek adierazi zuen zantzuen arabera "GAL edo Batallon Vasco Españolen antzekoen berpiztea" egon zitekeela atentatuen atzean. Jose Manuel Martiarena Barne sailburuordeak gogor deskalifikatu zituen adierazpen horiek.

2004an, Jonan Fernandezek esan zion BERRIAri "oso ondo informatuta egon ohi den iturri baten bidez" jakin zutela Ertzaintzaren artezilarien lehenengo hipotesia zela atentatuak gerra zikinarekin lotzea. Egun, Eusko Jaurlaritzako Bake eta Bizikidetzarako idazkari nagusia da Fernandez, eta, Igandea-k galdetuta, nahiago izan du Elkarriren bozeramailea zeneko garaiaz adierazpenik ez egitea, "oraingo ardurari zor zaion begiruneagatik".

Bere aldetik, ezker abertzaleak jarraitu zuen atentatuak "estatu terrorismotzat" salatzen. Garai hartan, ezker abertzalearen kontrako jazarpenean Espainiako Gobernua eta Eusko Jaurlaritza, eta erakunde bakoitzean buru ziren alderdiak, PSOE eta EAJ, "elkar hartuta" eta "oso jarrera oldarkorrean" zeuden, Karmelo Landak dioenez. Muskizen eta Artxandan gertatutakoa "oso kanpaina zikin eta intentzio txarrekoa" antolatzeko erabili zutela uste du ezker abertzaleko kideak.

Landaren iritziz, atentatuen eta geroagoko kanpainaren helburuetako bat "HB Europako Parlamentutik at" uztea zen. "Eta hala izan zen. 1994ko hauteskunde haietan parlamentaria galdu genuen. Ez dago soberan esatea afera hark oso eragin negatiboa izan zuela kanpainan".

ETAren agiria

Ekainaren 12an iritsi zen ETAren agiria. Aurreko asteetan egindako zenbait atentatu bere gain hartzeaz batera, Muskiz eta Artxandako leherketak "Espainiako Estatuaren gerra zikinean" kokatzen zituen ETAk. Horretan "ustekaberik" ez zegoela erantzun zuen Ardanzak: "Aurretik esan genuen ez zuela ETAk horrelako atentaturik bere gain hartuko".

Handik bost bat hilabetera, azaroaren 18an, ETAko zenbait kide atxilotu zituen Ertzaintzak, Loiun (Bizkaia) izandako tiroketa baten ondorioz. Atutxa Eusko Legebiltzarrean agertu zen horren inguruko azalpenak ematera. Atxiloketekin, Bizkaia komandoa desegintzat eman zuen Atutxak, eta 1988tik 1994ko azaroaren 18ra arte ETAk herrialde horretan egindako atentatu guztiak, argitutzat. 36 atentatu ziren orotara. Zerrenda osoa irakurri zuen Atutxak. Baina han ez zen Artxanda eta Muskizko leherketen aipamenik ageri. Esan nahi al zuen horrek atentatuok ez zituela ETAk egin?

Geroztik, denborak bere lana egin du. Espainiako Auzitegi Nazionaleko 4. Instrukzio Epaitegiak behin-behinean artxibatu zuen auzibidea aspaldi. Ertzaintzak abiatutako ikerketa geldirik dago, baina "erabat zabalik", Barne Sailak adierazitakoaren arabera, datu berriren bat noiz agertuko. Igandea saiatu da Jon Ziarsolo Ertzaintzaren Inteligentzia Bulego Nagusiko arduradun berria eta atentatuak gertatu ziren garaian borroka antiterroristaren arduradunetako bat izandakoa elkarrizketatzen, Ertzaintzak gaur egun ETAren egiletzaren hipotesiari eusten ote dion jakiteko, baina ezinezkoa izan da.

Orain, badirudi inor gutxik esaten duela Muskiz eta Artxandako lehergailuak ETAk jarri zituela. Iñaki Anasagasti EAJk Espainiako Senatuan duen ordezkariak, esaterako, haiek "atentatu arraroak" izan zirela idatzi zuen bere blogean 2012ko maiatzean. Baina 1994an tesi hori bultzatu zutenen aldetik ez da zuzenketarik iritsi. Eta euskal gizarteak segitzen du jakin gabe nork jarri zituen Muskiz eta Artxandako lehergailuak.


"Gehiago behar dira"

Babesik gabe dauden umeak hartzeko aski familiarik gabe jarraitzen du Bizkaiko Foru Aldundiak. Kanpainaren harira, 440 dei jaso dituzte


Kutxaren kultur ekoizpenaren kokagunea Tabakaleran egongo da

5.600 metro koadro izango ditu erabilgarri eraikinean.Solairu nagusiko aretoan erakusketa handi bat irekiko dute, Kutxaren funtseko pieza garaikide nabarmenenekin

Instituzioek, hau da, Eusko Jaurlaritzak, Donostiako Udalak eta Gipuzkoako Diputazioak, Tabakalera Donostiako Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroko «laugarren hanka» izatea proposatu zioten Kutxa fundazioari, orain hiruzpalau urte. Finantzatze beharrak zirela eta, proposatu baino gehiago «exijitu» egin zitzaion, Carlos Ruiz fundazioko zuzendari nagusiaren esanetan. Baina ekarpen ekonomikoa egiteaz gain, eraikinean kultur eskaintza bat ere gauzatu zezaketeela iruditu zitzaien Kutxakoei. Beraz, deliberatu dute Tabakalera bihurtzea instituzioaren gizarte ekintzaren kultur ekoizpenaren kokagune. Fundazioak 5.600 metro koadro izango ditu erabilgarri han, eta Tabakalerak eskainitako programazioa osatuko du, Kutxa Kultur izenpean. «Espazioa ikusgarria eta identifikagarria izango da», adierazi zuen Ruizek atzo Donostian, proiektuaren aurkezpenean.

Kutxak 900 metro koadroko eta bi pisuko erakusketa areto bat edukiko du eraikineko solairu nagusian. Sarrera nagusitik iritsi ahal izango da hara, Nestor Basterretxea deituko den plaza igarota; udan dira Tabakalera irekitzekoak. Cristina Beloki fundazioaren erakusketa aretoen zuzendariak atzo jakinarazi zuenez, «artista garaikide gipuzkoarren obrarekin» osatutako erakusketa «handi bat» irekiko dute han udazkenean. «Gure ondareari buruzko erakusketa nagusia izango da». Kutxa fundazioak 1.600 bat piezako funts bat du eskultura, margolan eta besteren artean, eta horretako lan «bikainenak» jarriko dituzte ikusgai, Ruizen hitzetan. «Ur taldekoenak, Gaur taldekoenak...», zehaztu zuen Belokik. Hautatuko dituztenetako batzuk sekula ez dituzte erakusketa batean jarri. Bi adibide ematearren, Ruizek aipatu zituen Nestor Basterretxearen Zuhaitza serieko pieza bat [jaiotzez bizkaitarra zen], eta baita Jorge Oteizaren eskultura bat ere, Kutxaren egoitza nagusiko sarreran dagoena, Donostiako Garibai kalean.

Areto horretan «artista garaikide kontsakratuen lanak» erakusteko asmoa dute —dozena bat pieza modu iraunkorrean erakutsiko dituzte—. Horrek ez du esan nahi, ordea, aurrerantzean Kursaaleko Kubo aretoan ez dutela erakusketarik egingo. «Bere bidea egin du, eta egiten jarraituko du», nabarmendu zuen, badaezpada ere, Belokik.

Moda emankizunak, antzerki emanaldiak eta musika kontzertuak egiteko egokitutako 150 metro koadroko espazio balioaniztun bat izango du alboan areto horrek.

Hirugarren pisuan, eraikineko ganbaran alegia, Kutxaren Fototekan, azaleratzen ari diren artistentzako sortzeko espazioak, tailerrtarako guneak eta Kutxa Gelak programa gauzatzeko tokia bilduko ditu fundazioak. Ruizen arabera, Kutxak bultzatutako ekintzek beteko dute, ia osorik, hirugarren solairuko jarduera. «Bestela, hotel bat eta Tabakalerako artisten egonaldietarako egoitza bat daude aurreikusita hor».

«Orain ezinezkoa litzateke»

Eraikina zaharberritzeko obren aurrekontuaren %23 Kutxak finantzatuko duela gogoratu zuen Ruizek. «13 bat milioi euro». Aurten 4,1 milioi euro emango dituzte horretarako, eta beste 1,2 milioi euro, gune horiek guztiak egokitzeko lanetarako. Dena den, Ruizek nabarmendu zuen egungo egoera sozioekonomikoan ezinezkoa litzatekeela akordio hori iristea. «Ez dugu parte hartzen tamaina honetako proiektuetan. Fundazioaren lehentasuna ez da proiektu berriei aurre egitea. Plan estrategikoaren barruan, kulturak mantentze funtzio bat dauka». Udazkena eta 2016ko uda bitartean abiaraziko dituzte jarduerak, «pausoka».


Segi gazte erakundeak webgune berria dauka

Helbidea: www.segigazte.net. "Independentzia eta sozialismoaren bidean borrokarako tresna" dela nabarmendu du.

Segi gazte erakundeak jakinarazi duenez, webgune berria du martxan: www.segigazte.net. "Gure jardueraren berri zabaltzeko da eta, nola ez, independentzia eta sozialismoaren bidean borrokarako tresna", dio Segik.

Espainiako Auzitegi Gorenak gazte erakundea "terrorista" gisa jo zuen iaz, baina Segik dio bere lana egiten jarraituko duela. "Gure jarduera isiltzeko saiakera ugari egingo du etsaiak. Dena den, gazteok argi dugu independentziaren bidean borrokan jarraituko dugula, eraso guztiei aurre egingo diegula".


Bergarako parrokiako korua ezin gusturago dabil Vatikano aldean

Atzo abestu zuen Bergarako parrokiako koruak Vatikanoko San Pedro basilikan. Ilusio handiarekin joan dira eta ezin gusturago dabiltza Italia aldean.

Pablo Colinori elizgizon eta musikariari esker joan dira lehenengoz Vatikanora kantuan egitera. Eta hain zuzen Colinok atzo, uztailak 6, San Pedro basilikan emandako mezan abestu zuten bergararrek. Aurreko egunean, ostera, Santa Maria Maggiore katedralean, hango katedralik handienean abestu zuten.

"Oso ondo pasatu dugu, baina ez da irteera soil bat izan. Solemnitatea ere izan dugu, ardura, urduritasuna, konpromisoa...", dio koruko kide Miren Azkaratek. Era berean, irteerako protagonisten lana txalotu nahi izan du: Rosa Narbaiza (koruko zuzendaria), Aitor Olea (organista) eta Pedro Garitano (Koruko ordezkaria eta antolatzaile nagusia).


EH Bilduk eskatu dio EAJko Uri Buru Batzarrari hauteskundeen ostean egindako adierazpenak errektifikatzea

Artziniegako EH Bilduk sare sozialen bitartez zabaldu du EAJri bidalitako eskutitza. Testu horretan koalizioak eskatu dio herriko Uri Buru Batzarrari ekainaren 12an egindako adierazpenen errektifikazioa.

EH Bilduk bereziki ukatu du EAJ mehatxatu izana. Koalizioak nabarmendu du jeltzaleek aipatzen duten bilera giro onean eman zela eta inoiz ez zutela esan gertakaririk emango zirela EAJk bere hautagaia aurkeztuz gero.

Errektifikazio publikoa

EH Bilduk exijitu dio Uri Buru Batzarrari zuzenketa publikoa eta hori gertatuko ez balitz, koalizioak aurreratu du bilera horretan parte hartu zuten kideek baloratuko dutela beste neurri legal batzuk hartzea.


NBEk berdintasuna aldarrikatuko du Emakumearen Nazioarteko Egunean

Emakumearen Nazioarteko Egunean, ekitaldi musikalak zein artistikoak, debateak eta berdintasunaren aldeko aldarriak izango dira.

NBEk bihar, martxoak 8, ospatuko du Emakumearen Nazioarteko Eguna New Yorken (AEB), hainbat ekitaldirekin. Era berean, berdintasunaren aldeko ekintzak abiarazteko deia ere egingo du.

‘2030ean 50-50 planeta baten alde: genero berdintasunerako urratsa eman dezagun’ lelopean, erakundeak emakumeak babesteko agenda global baten beharra defendatuko du. Agenda 2030 deitutako ekimenak emakumearen kontrako diskriminazio oro borrokatzea du xede. Halaber, emakumeen aurkako edozein indarkeria motarekin amaitu, eta umeen arteko ezkontzak eta mozketa genitala, esaterako, geldiaraztea dira programaren helburuetako batzuk.

"Munduan genero berdintasuna lortzeko, finantziazio sendoa, sustapena sendotzeko ekintzak eta borondate politiko tinkoa behar dugu. Gure etorkizuna garatzeko inbertsio handia da hau", adierazi du Ban Ki-moon NBEko buruak martxoaren 8rako mezuan.

Ekitaldiak eta pertsona ospetsuak

NBEk ospatuko duen Emakumearen Nazioarteko Egunean, adituek eta erakundeko kideek gidatutako bi debate eta hainbat musika ekitaldi egongo dira.

Gainera, egunean zehar, New Yorken beste ekitaldi batzuk ospatuko dira. Wall Streeten, kasu, NBEk berdintasunak negozio munduan duen garrantzia azpimarratuko du. Ekimenean, mundu osoko 35 balore-merkatuk hartuko dute parte, haien artean, Nasdaq-ek. Phumzile Mlambo-Ngcuka NBE Emakumeak erakundeko zuzendariak itxiko du sesioa.

Bestetik, Emma Watson aktore britainiarra NBE Emakumeak erakundeko enbaxadorea da. Ekitaldien egunean, bere azken kanpaina inauguratuko du, "arteen astea" deiturikoa. Bertan, antzerkiek, museoek eta New Yorkeko beste kultur erakunde batzuek genero berdintasuna bultzatuko dute.


Zea Maysek kontzertua egingo du ostiralean Zaldibian

Zea Mays musika talde bilbotarrak Zaldibian kontzertua egingo du, etzi, ostirala. Zaldibiako Gazte Asanbladak antolatutako emanaldia 22:30ean hasiko da, herri antzokian. Sarrerak bertako leihatilan salduko dituzte, 5 euroan bakoitza.

Iaz argitaratutako Da diskoko lanak joko ditu Zea Maysek. Baina baita aurreko sei bildumetako abesti ezagunenak ere. 1997an kaleratu zuen aurreneko maketa, zazpi kanturekin. Da lana azaroan atera zuten, eta 13 gai ditu. Disko horren birakoa da kontzertua.


Bilboko etxebizitzen %5 pasatxo hutsik egon daitezkeela uste du udalak

Baieztatu du 5.453 etxetan ez dela inor bizi; beste 3.269tan ez dago inor erroldatuta, eta ur kontsumoa txikia da. Alokairua bultzatu nahi du

Bilboko Udalak hiriko etxebizitzen egoera aztertu du. Goyo Zurro Etxebizitza zinegotziak emandako datuen arabera, 8.722 etxebizitza huts daude; hau da, Bilboko etxeen %5 pasatxo. Badakite 5.453 hutsik daudela; beste 3.269tan ez dago inor erroldatuta, eta ur kontsumo txikia dago. Uste dute etxeotan ez dela inor bizi, baina ezin izan dute baieztatu. Zinegotziaren esanetan, «oso zaila da» etxebizitza hutsa zer den definitzea. Halakoen adibideak ipini ditu: «Izan daiteke kanpoan lan egiten duen bilbotar bat, eta hilean behin baino ez dena etortzen Bilbon duen etxera».

Ikerketa egiteko datuak begiratu dituzte; ez dituzte etxeak bisitatu, eta ez dute jabeekin hitz egin. Udalaren errolda, Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoaren erregistroa, Jarduera Ekonomikoen Zergaren datuak eta Eusko Jaurlaritzaren alokairu bermeen datu basea erabili dituzte informazioa lortzeko.

Azterlanaren emaitzak alokairu soziala sustatzeko erabiliko dituzte. Hurrengo pausoa izango da jakitea zergatik dauden hutsik. Jabeekin elkartzeko asmoa agertu du Zurrok, alokairu soziala proposatzeko: udala bitartekari dela, etxebizitza hutsak alokatzera bultzatu nahi dituzte. Zinegotziaren esanetan, Europako beste hiri batzuetan martxan dauden bulegoak irekitzea pentsatu dute.

Etxebizitza huts gehienak Ibaiondo barrutian aurkitu dituzte; batez ere, Zazpikaleetan. Hala ere, portzentajeei dagokienez, Abando eta Errekalde daude zerrendaren goiko muturrean: etxebizitzen %4,5 eta %4,3 daude hutsik, hurrenez hurren.


«Leku erosoetatik alde egiten dut»

Fermin Muguruzak eta Harkaitz Canok sortutako 'Black is Beltza' nobela grafikoaren marrazkilaria da Alderete, Latinoamerikako egile estimatuenetakoa. Berdin-berdin lan egin dezake «proiektu txiki edo erraldoi batean», baina, batez ere, zorroztasunez jokatu nahi du bere egitekoan.

Esfortzua baloratzen du Jorge Alderetek (Patagonia, Argentina, 1971). Horri buruz galdetuta, zera dio, apur bat sututa: «Orain esan diezazuket lan bat hilabete batean egin diezazukedala. Baina zergatik? Hamaika aldiz egon naizelako lanean lorik egin gabe, eserita, egiten eta berregiten. Oso gutxi dira jenioak; besteok lan egin behar dugu». Latinoamerikako ilustratzaile eta diseinatzaile estimatuenetakoa da, sortzaile poliedrikoa. Egin du Andres Calamaroren eta, besteak beste, Los Fabulosos Cadillacsen zenbait diskoren artea, argitaratu ditu liburuak pop iruditeriatik, zientzia fikziotik, B saileko zinematik eta, noski, musikatik edaten duten irudi oso bereizgarriekin, eta, kide batekin batera, surf, rockabilly eta garage rockaren azpigeneroetan espezializatutako Isotonic Records diskoetxea sortu zuen duela hamabost urte. Sonido Gallo Negro cumbia garaikideko taldean theremina jotzen du, gainera. «Gauza grafikoa» modan dagoela irizten dio; emaztearekin batera kudeatzen duen Vertigo galerian frogatu ahal izan du azken urteotan. 1998tik bizi da Mexiko Hirian.

Euskal Herrian, Katalunian, Espainian, Frantzian, Kolonbian, Japonian, Argentinan laster… eta Mexikon ere editatzen dute Black is Beltza nobela grafikoa. Zer-nolako harrera eduki du hemen?

Euskal Herrian bezala, hemen ere 2014ko bukaeran argitaratu zuten, eta edizioa birplanteatzen ari gara orain. Banaketa-eta nahiko arraroak izan dira, eta gure asmoa da aurten beste bultzada bat ematea. Hor-hor saldu da…

Nolatan kolaboratu zenuen Fermin Muguruza eta Harkaitz Canorekin?

Tomas Cookman Los Fabulosos Cadillacs taldearen AEBetako managerrak jarri gintuen harremanetan Fermin [Muguruza] eta biok. Ez nuen Fermin pertsonalki ezagutzen, baina banekien zein zen. Bere proiekturen bat zela-eta, Fermin Los Angelesen [Kalifornia, AEB] zegoen 2010ean-edo, eta Tomasekin [Cookman] topo egin zuen. Proiektuaren berri eman, eta adierazi zion ez zuela artista grafiko egokia topatzen… Tomasek erakutsi ziona izan zen 2009an nik Bilbon egindako erakusketa baten katalogoa. Nire lana ikusten hasi zenean, Fermin konturatu zen ezagutzen ninduela. Los Angelestik bertatik bidali zidan mezu elektroniko bat, eta nik, hasieran, uste nuen nahiko zuela bere diskoren bateko artea egitea…

Nik istoriotxoak egin nahi nituen nerabezaroan, baina gauza oso motzak besterik ez neuzkan marraztuta; nire ibilbidearen hastapenetan, gainera. Lantzeke neukan generoetako bat zen nobela grafikoa. Urteetan bidali zizkidaten gidoiak, baina bigarren orria irakurtzerako aspertzen nintzen… Ferminek bidali zidan gidoia, eta irakurri nuenean sentitu nuen niretzat bezala idatzita zegoela.

Zergatik?

Erreferentzia musikalak, mugimendu iraultzaileei egiten zaizkienak… Konturatu nintzen gauza asko konpartitzen genituela. Beraz, askoz ere errazagoa izan zen dena. Halere, hiru urte behar izan nituen marrazteko…

Asko al dira zuretzat?

Bai. Hiru urte horietan ezin izan nuen esklusiboki horretan jardun, proiektu independente bat zelako nolabait. Lan baten eta bestearen arteko tarteetan marrazten nituen orrialde batzuk.

Zure hastapenetara itzuli zinen nobela grafiko bat osatuz. Erronka handia izan zen, ala lanen planteamenduan ez duzu bereizten kartelak diren, diskoen azalak diren edo beste?

Nire lanean oso zorrotza izan naiz beti, eta berdin zait proiektu txiki edo erraldoi baterako aritu. Hori bai, erronka handia izan zen. Urteen joanean, proiektu konplexuak gehienez hilabeteko epean entregatzera ohitu naiz. Nik banekien, ordea, hori ez zela hilabeteko lana, ez nuela bukatuko bi gau lorik egin gabe pasatuta. Ez. Alde horretatik desafio bat zen, lana planteatzeko nire modua aldatu zuelako. Bestalde, banuen beste beldur bat, hamaika aldiz ikusi dudalako kontrakoa: lehen orrialdeetako kalitateari eutsi nahi nion azkenekoan ere. Beste lan batzuetan askotan nabaritu dut ilustratzaileak azken orrialdeak egin zituela entrega eguna gainean zuenean, eta horrek asko eragiten dio kalitateari.

Beraz, lanaren plangintzak sortu zizun buruhauste gehien.

Bai. Garapen grafikoari dagokionez, hasieran estetika eta lan egiteko era bat aukeratu behar izan nituen, eta horri eutsi behar izan nion ondorengo bizpahiru urteetan. Nire ilustrazioetako bakoitzean kurba edo marra bakoitzeko azken detaileak kontrolatzen ditut, baina tira kartel bat da, irudi bakar bat. Black is Beltza-n 150 orrialde ziren… Beraz, oreka bat bilatu behar izan nuen; estetikoki ondo funtzionatu behar zuen, baina ezin zituen eduki karteletarako egiten ditudan irudien xehetasunak. Gainera, nobela grafiko batean erritmoa ere inportantea da; ez da disko baten azala edo kartel bat bezala begiratzen.

Dela proiektu underground bat edo direla Nike-rentzako edo Universal-entzako lanak, egin izan dituzun bezala, ez duzu bereizketarik egiten. Ahal duzun bakoitzean filosofia hori edo lan egiteko modu hori aldarrikatzen duzu. Zergatik?

Batez ere Latinoamerikan ematen du atentzioa lan egiteko modu horrek. Los Fabulosos Cadillacs-ekin lan egin dezaket, marka handiekin, MTVn ere aritu nintzen bere garaian, baina gogo berarekin lantzen dut inork ezagutzen ez duen garage talde baten lehen diskoaren artea, adibidez.

Eta zergatik ematen du atentzioa?

Irudipena daukat zure lanbidean arrakasta, hazkundea lortzea lotuta dagoela proiektu txiki horiek, dirurik ematen ez dutenak, albo batera uztearekin. Kapitalismoak hori sartu digu buruan. Baina nik, nire osasun mentalaren mesedetan, beharra daukat proiektu handiak eta hau bezalakoak [Black is Beltza-ren ale bat adieraziz] uztartzeko. Bereizketa egiten duten kideekin topo egiten dut une oro. Esaten dute bi peso mexikar ordaintzen dizkieten lan bat eskaintzen badiete bi pesoko lana egingo dutela; eta 2.000 peso eskainiz gero, lana 2.000 pesokoa izango dela. Bada, ez: nik beti egiten ditut bi milioi pesoko lanak. Berdin zait zenbat ordaintzen didaten.

Esan izan duzu urte hauetan guztietan azaldutako koherentziak eta konpromisoak modua ekarri dizula askatasunez jarduteko. Baina galdu al duzu ezer bidean?

Ziurrenik, askorik inporta ez zaizkidan gauzak galdu ditut… Adibidez, publizitate agentzia batzuek eskaini izan didate marka batzuen arte zuzendaritza. Orain baino askoz ere diru gehiago irabazten arituko nintzateke, baina arazorik gabe esan izan diet ezetz.

Zure webgunean hainbat esaldi bildu dituzu, eta Georg Grosz margolari alemaniarrarenak zera dio: «Nire arteak fusila eta sablea izan beharra dauka». Hala ulertzen duzu zurea ere?

Bai, nire lanak bere kabuz hitz egin beharra daukalako. Lan grafiko bat, edozein dela ere, oharkabean pasatzen bada, ez du graziarik.

Baina batzuetan epatatzera ere jotzen da…

Bai, gerta daiteke, baina ahalegintzen naiz, noski, hori saihesten. Orekari eustea beti da zaila… Eduki nuen konformatzeko aukera, publizitate agentziek eskaini zidaten-eta diru asko, baina ez, ez dut nahi, horrek zure alderdi sortzailea hiltzea dakarrelako. Leku erosoetatik alde egiten dut, beharrezkoa iruditzen zaidalako.


Igandean, Guadalupetik Hondarribira

Datorren iganderako, azaroaren 23rako, Guadalupetik Hondarribira antolatu du txangoa Inda Mendi elkarteak. Irteera goizeko 8:30ean izango da Txomin Agirre kaitik. Helduek sei euro ordaindu behar dute eta haurrek lau. Izena goiko estankuan eman behar da (943860357). Animatu, erraza eta polita izango da eta!


Eroskik 2.583 euro batu ditu Cesar Carmona gazte gernikarrari laguntzeko

Cesar Carmona gaztea 2.583 euroko txekeagaz

Eroski hipermerkatuak 2.583 batu ditu, Cesar Carmona gazte gernikarrari gurpil-ahulki motorizatu bat erosten laguntzeko. Carmonak endekapenezko gaixotasun bat dauka, eta bizimodu arrunt bat egiteko gurpil-ahulki berezi bat behar du. Batutako diruaren txekea gaur eguerdian emon diote familiari. Eroskiko arduradunek, Carmonak eta haren gurasoek, eta Xaiborrek parte hartu zuten ekitaldian.

Dirua, asteburuan hipermerkatutik pasa diren “bezeroei esker” batu dutela nabarmendu dute antolatzaileek. Hala, Gernika-Lumoko biztanleen “elkartasuna ikaragarria” izan dela deritzote. Barikuan eta zapatuan 4.000 bezero inguru batu ziren Eroskin, eta askok, Carmonaren aldeko janari bilketan parte hartu zuten.

Carmonaren gurasoak be, “pozarren” azaldu dira batutako diru kopuruagaz. Diotenez, “urte erdiko lana aurreztu diote familiari”. Argitu dutenez, tapoaiak batzen urte bete inguru beharko genuke, baina gaurko laguntzagaz, ahulkiaren heren bat ordaindu dute dagoeneko.

Carmonaren gurasoek Eroskiren eta Xaiborren lana goraipatu dute. Diotenez, “horiek barik ezinezkoa litzateke guztia hau”. Xaibor, esaterako, musika emonaldi bereziak egin zituen hipermekatuan, barikuan eta zapatuan.


Otsailean hasiko da Azkoitiko Kontsumo Taldea otarrak jasotzen

Azken hilabeteetan taldea osatzeko bileretan izan ostean, martxan da dagoeneko Azkoitiko Kontsumo Taldea. Oraingoz hamahiru familia batu dira ekimenera, bertako sustatzailea eta kidea den Aintzira Oñederrak jakinarazi duenez. Kontsumitzaileei barazkiak ekoiztuko dizkien baserritarra ere lotu dute, eta otarren bidez hurrengo hiletik aurrera funtzionatuko du kontsumo taldeak.

Azkoitiko Bieta baserriko Iñaki Oñederra izango da taldeko ekoizlea, eta joan zen ostiralean adostu zituzten kontsumitzaileek eta ekoizleak bakoitzak bete beharreko konpromisoak. Taldeak hala nahi bezala, modu ekologikoan ekoiztuko du Oñederrak, eta garaian garaiko produktuak jasoko dituzte ekimenean parte hartzen dutenek gero. «Oñederrak animaliak eta baratza txiki bat du bere baserrian, eta ekoizteko modua ekologikoa du, guk hala eskatu bezala. Momentuz ez du asko ekoizten, eta beraz, guretzako hasiko da horretan. Beraz, uste dugu taldera ondo moldatuko dela», adierazi du taldeko sustatzaileak.

Baserritar bat baino gehiago aurkeztu dira taldera, eta azkenean Oñederra aukeratu dute ekoizle izateko, joan zen abenduan baserrietara bisitak egin ondoren; «beste baserritarrek dagoeneko bezeroak dituzte, eta guretzako hasiko balira ekoizten orain arte egiten zuten moduan egingo lukete beharbada. Iñaki, berriz, guk eskatzen dugun betebeharretara moldatuko dela uste dugu». Oñederraren arabera, «lanean hasteko gogoz» dago baserritarra.

Otsailetik aurrera astero banatuko dituzte otarrak, baina momentuz baserritarrak dituen «soberakinak» jasoko dituzte, eta otsailean hasiko dira saskiekin. Hain zuzen, Azkoitiko Udalak Berdura Plazan duen egoitzetako batean banatuko dituzte otarrak, eta kontsumitzaileen betebeharretako bat izango da horiek jasotzera joatea. Horrez gain, hilero egiten duten bileretara joan beharko dute. Kontsumo taldeak epe laburreko funtzionamendua bermatu dezan, kontsumitzaileek sei hilabetez taldean parte hartzeko konpromisoa zehaztu dute, eta ondoren erabakiko dute aurrera jarraitu edo ez. Onartuz gero, gutxienez urtebetez izango dira taldeko kide. Ekimenera orain batzen direnei, berriz, gutxienez hiru hilabetez irauteko aukera emango diete, «froga gisa».

Guztiek ere taldeko dinamikan parte hartu dezaten, gainera, urtean bina aldiz gutxienez ekoizlearen baserrira bisitak eta auzolanak egingo dituztela jakinarazi du Oñederrak; Basherri taldearen eskutik eraman dute egitasmoa aurrera, eta beraz, baserritarrak formazioa jasoko du, eta Biolurrek jarraipena egingo dio.

Udalak, hasiera batean, taldeari lurrak uzteko aukera zuela adierazi du Oñederrak, azkenean horretarako «zailtasunak» zituela esan bazien ere. «Orduan erabaki genuen aukera errazagoa izango zela lurra zuten baserritarrarekin lanean hastea». Dena den , bitarte horretan lurrik ez duten hainbat herritar hurbildu zaizkie, «ekoizteko gogoarekin». «Ikusi dugu jendea prest dagoela lurra lantzeko, eta gazte asko daudela ekoizteko gogoarekin. Hori aprobetxatuko dugu». Hala, dagoeneko funtzionamendua zehaztuta baldin badute ere, taldeak ez du «inongo biderik ixtea nahi». Beraz, Kontsumo Taldearen asmoa ez da otarrak banatzera mugatuko, eta «nekazaritzari bultzada» ematen jarraituko dute; «Azkoitian lurren inguruan lan bat egingo dugu, baserritarrek zailtasun gutxiagokin merkaturatu ditzaten produktuak». Lan horretan, kontsumitzaileak «sentsibilizatzeko» beharra azpimarratu du Oñederrak, bertako produktuak jaso ditzaten; «hala egin ezean, gure baserritarrei ez diegu lanik emango», ohartarazi du.

Herrian Kontsumo Taldea gauzatzeko ahaleginean, hainbat ekimen egin dituzte azkenaldian; hala nola, hitzaldiak antolatu eta informazioa banatu dute kalean, jendea taldera «erakarri» dezaten. Ekimenek «parte hartze gutxi» izan badute ere, Oñederraren ustez osatu duten taldea «indartsu» dago; «taldera bat egin duenak jarrera oso parte hartzailea du, eta gogoarekin daude martxa hartzeko». Hala, kontsumitzaile izateko interesa duenak badu horretarako aukera oraindik.


Eduardo Madinak Fermin Muguruzari egindako elkarrizketa sareratu du Jotdownek

Jotdown aldizkari hipster-neokon espainiarrak sareratu du Eduardo Madina sozialistak Fermin Muguruza abeslariari egindako elkarrizketa eta Interneten duzue ikusgai:

Hemen, zehazki.


«Iparraldean egiten ari direna eskertu, eta presio soziala eskatu du Aurorek»

Martin espetxeratzeak lege oinarririk ez duela badakiela dio Goirizelaiak; beraz, askatzeko giltza mobilizatzea dela. Kartzelako bisitan, presoak esan dio bat egiten duela interpretazio horrekin.

Aurore Martin Batasuneko kidea espetxeratu zutenetik, lehen aldiz ikusi zuen presoa, atzo, Jone Goirizelaia abokatuak. Soto del Real kartzelatik atera berri dela hartu du BERRIA. Soto del Realen Martin ikusi, jarraian Alcala Mecora beste preso bat ikustera abiatu, eta Alcala Meco herrian aparkatu bezain laster erantzun die BERRIAren galderei, telefonoz.

Zer moduz topatu duzu Aurore Martin?

Ondo ikusi dut, edozein pertsona kartzelara sartzen dutenean bezala lur hartzen. Modulu arrunt batean dute, baina bakarrik, han dagoen beste emakumezko euskal preso bakarra bakartuta dagoelako. FIES erregimena ezarri diote —arriskutsutzat dituzten presoentzat pentsatua da, eta euskal presoei automatikoki ezartzen zaie—, eta 10. artikulua —presoen hainbat eskubide murrizten ditu—. Aurorek, gainera, arazo handi bat dauka: ez du gaztelaniaz hitz egiten. Beraz, edozein gauza egiteko laguntza behar du, baina euskaldunik ez du ondoan. Sekulako poza hartu du nirekin euskaraz hitz egiten egon delako. Oso pozik zegoen gure hizkuntza entzun duelako, ondo komunikatu ahal zelako eta lasai hitz egiteko aukera izan duelako. Hasi da egin beharrekoak egiten telefono deiak egin ahal izateko, lagunen bisitak izateko... Baina horrek bere denbora behar du. Oraingoz, gutunik ere ez diote eman, ez egunkaririk, ez ezer; hasierako poltsa besterik ez du. Eta, tira, bere bizitza antolatzen ari da.

Kokatu du burua?

Niri esan dit burua nahiko lasai duela, badakiela zergatik dagoen hor. Badakiela erabaki guztiz politikoa dela, eta ez duela ulertzen egoera politiko honetan horrelako erabaki bat hartzea; ez dela lagungarria prozesuari begira. Baina tira, berari egokitu zaiola eta badakiela hor egongo dela.

Nola jaso du bere atxiloketak eragin duen zurrunbiloa?

Iparraldean sortu den mugimendua kontatu diodanean oso pozik jarri da. Asko eskertu du lehenago egin duten lana eta orain egiten ari direna. Eta aska dezaten lortzeko ekinbide juridikoak egiten diren bitartean mobilizazio eta presio soziala egiteko eskatu du Aurorek; garrantzitsua izango dela komentatzen egon gara. Hark ikusten du Iparraldean badagoela oso erantzun zabal eta sakona.

Zenbait hedabidek plazaratu dute ez zutela errepide kontrol arrunt batean atxilotu. Argitu dizu nola izan zen atxiloketa?

Kontrol arrunta iruditu zitzaiola esan dit: bera gelditu aurretik beste auto bat ere gelditua zutela jendarmeek, karneta eskatu eta datuak baieztatzera joan zirela, eta orduan konturatu zirela Aurore zela. Orduan atxilotu zutela eta orduan kaleko jantzitako beste pertsona bat iritsi zela. Esaten du bere irudipena hori izan zela baina, tira, oker egon daitekeela. Martinek dio bizimodu normala egiten egon den bitartean Polizia bere etxe ondotik pasatzen zela, egunero ikusten zituela, eta kontrol hau beretzat arrunta zela. Gainera, komentatu dit oso arrunta iruditu zitzaiola, hasieran aukera izan zuelako telefonoz deitzeko. Ahizpari deitu zion.

Ahizparekin hitz egin zuen?

Deitu zuen, baina ahizpak telefonoa itzalita zuen, eta ezin izan zuen hitz egin. Kontatu du atxilotu ondoren —jendarmeen esku lehenengo, eta guardia zibilen esku gero— tratu egokia jaso zuela.

Espetxeratzearen aurkako helegitea aurkeztu duzu Auzitegi Nazionalean. Kaleratuko dutela uste duzu?

Lehenengo helegitea espetxeratzea agindu duen epaile beraren aurrean jartzen da, eta beraz, oso zaila da erabakia atzera botatzea. Gero, apelazio helegitea jarrita, Auzitegi Nazionaleko sala batera iristen da auzia. Hor aukera gehiago egon daitezke. Baina, tira, ez dakit zer esan. Nik dakidana da erabaki hau ez dela juridikoa. Eta erabakiak ez direnean juridikoak, oso zaila da teknikoki aztertzea; are zailagoa pronostiko bat egitea. Legea eskuetan, ez dago inolako arrazoirik Aurore kartzelan izateko, baina erabaki hau ez da hartu legean oinarrituta. Erabaki hau hartu da Batasunaren aurka dagoen prozedurarekin lotuta. Halako prozedura politikoek inoiz ez dute izan zentzurik, baina, gaur egun, askoz gutxiago. Baina hor dago. Juridikoki egin beharreko guztia egina dago, eta egingo dugu, baina oso garrantzitsua izango da kaleko mobilizazioa. Kalean Aurorek izan duen babesa garrantzitsua da erabaki hau atzera bota eta Aurore kalean egotea lortzeko.

Ipar Euskal Herrian zurrunbilo handia sortu zuen espetxeratzeak, eta ezin ulertua da nagusi. Zer-nolako egoera dago orain?

Uste dut, orokorrean, euskaldunok ez dugula ulertzen. Alde batean, bake prozesu baterako bidean alde bakarreko aurrerapausoak ematen ari dira eta Aieteko Konferentziak esandakoaren ildotik aurrera egiten; beste aldean, berriz, ez da ulertzekoa Espainiako eta Frantziako estatuek kasurik ez egitea aditu horiek emandako gomendioei. Gaur egun ez dauka zentzurik pertsona bat kartzelan sartzea prentsaurrekoak egiteagatik, bileretan egoteagatik eta lan politikoa egiteagatik. Auroreri leporatzen diotena da lan egitea legezko alderdi batean, bere herrian. Eta, Aurore egiten ari dena Frantziako Estatuan legezkoa bada, ez da ulertzen zergatik onartu duten Espainiaratzea Frantziako Estatuko herritar bat bere jarduera politiko legezkoa egiteagatik. Horren aurrean, gu lege aldetik egin beharrekoak egiten ari gara, baina, hori aldatzeko, gizartea mobilizatu behar dela uste dut. Eta hori egiten ari da Iparraldeko jendea: antolatu, azalpenak eskatu, eta, batez ere, exijitu Aurore kalean egoteko, orain arte egin duen lana aurrera eramateko eta amaiera arte gauzatzeko.

Espetxeratze autoak dio epaiketa gertu egon daitekeela. Laster espero da Batasunaren aurkako epaiketa?

Ez. Ez dago inongo daturik hori pentsatzeko. Egia da auzia salan dagoela, baina salan dagoenetik ez da egin inolako mugimendurik.


Urtaskak kantuan Urteberri egunean

Urte berria hasteko eta urteroko ohitura segituz, urtarrilaren 1ean urtaskak kantatzera atera ziren herriko haurrak. Hiru auzoetan banatzen dira, eskolako auzoa, errepideko auzoa eta baserriak. Joan den urtean ez bezala, aurten denborak lagundu zuen eta hagitz ongi pasatu zuten haurrek, goxokiak, mandarinak, intxaurrak… biltzen.


EAJ: “Hegoaldeko Ingurabidearen atzerapena udal gobernuaren kudeaketa txarraren ondorioa da”

Atzo Gipuzkoako Foru Aldundiak jakinarazi zuenez, 2020aren hasieran amaituko dituzte Hegoaldeko Ingurabidearen eta AP-8 lotune erdiaren lanak. Irungo EAJ taldea pozik azaldu da azken albistearekin, baina halere, jeltzaleak kezkatuta daude lotune erdiaren eta Hegoaldeko Ingurabidearen artean dagoen “urtebeteko desfasearekin”. Udal gobernuari leporatu diote atzerapen hori.

“Hegoaldeko Ingurabidearen eraikuntzaren atzerapena udal gobernuak momentura arte mantendu duen kudeaketa txarraren ondorioa da”, adierazi du bozeramaile Xabier Iridoyk. 2018ko ekainean, udal gobernuaren arabera, proiektuaren lehen fasea “oso aurreratua” zegoela dio jeltzaleak, baina urtebete beranduago arte (2019ko ekainera arte) onartu ez dela salatu du. “Zer gertatu da? Nola da posible, proiektu aurreratu bat eta garapenerako egokia den finantzaketa izanda, ez hobeto kudeatu izana bi proiektuen gauzatzea?”, dio haserre bozeramaileak.

Trafikoari lehentasunik ez ematea leporatu diote alderdi sozialistari. “Gobernu sozialistaren helburua irundarren ongizatea izan balitz, interes alderdikoiak alde batera utziaz, gure hiriak bizi dituen arazo garrantzitsuenetako bat arintzen lagunduko zuen”. Bi proiektuen artean “hamabi hilabeteko desfasea” dagoela gogor salatu dute taldeko kideek. “Arduragabekeria galanta da”.

Amaitzeko, aldundiarekin elkarlana sustatzeko beharra nabarmendu dute. “EAJtik beti apustu egin dugu ezberdinen arteko elkarlana sustatzearen alde”, gehitu du Iridoyk.


"Erreferendumaren esperientziatik herrialde osoago bat atera da"

Euskal Herrian izan da egunotan Salmond; Sabino Arana Fundazioaren saria jaso du, eta 'The Dream Shall Never Die' liburuaren euskarazko bertsioa aurkeztu du: 'Ametsa ezin da sekula hil'. Bidaia baliatuta, elkarrizketa egin dio BERRIAk. Bideoa: Lara Madinabeitia, BerriaTB (euskarazko azpidatziekin).

Independentziaren atarira eraman zuen Eskozia Alex Salmondek (Linlithgow, Eskozia, 1954) 2014ko udazkenean. Erreferenduma tarte zabalarekin galdu arren —baietzak %45 jaso zuen—, harro oroitzen ditu egun haiek Eskoziako lehen ministro ohiak. «Politikari bizkar emandako jendea mobilizatu zen, botoa sekula eman ez zuena». Dimisioa eman, eta Westminsterko parlamentari da orain, baina inoiz baino indartsuago utzi du alderdiaren buruzagitza. Londresko gobernuaren Europako Batasunetik ateratzeko saialdia eta botere itzulketaren inguruko auzia direla eta, ez du baztertzen epe laburrera begira independentziari buruzko beste erreferendum bat egitea. «Independentzia gailenduko da». Urtebete baino gehiago igaro da Eskozian erreferenduma egin zela. Nola sentitzen zara atzera begiratzen duzunean? Nire ibilbide politikoko unerik onena izan da, izugarri gozatu nuen erreferendum kanpainan; jendeak ulertu behar ditu Eskoziaren ezaugarriak. Politikan inoiz parte hartu ez zuenak, politikariengan sinesten ez zuten horiek, prozesu politiko horretan interesa agertu zuten. Biztanleen %98k izena eman zuten bozkatzeko; %85ek eman zuten botoa. Baztertutako jendea etorri zen bozkatzera, demokraziatik kanporatu zituztenak. Eta itzuli egin ziren, haien ahotsa plazaratzeko. Garai izugarria izan zen, sinesgaitza. Atzera begiratzean, harro sentitzen naiz prozesu horren partaide izateaz. Ametsa ezin da sekula hil da euskaratu berri dute, erreferendumari buruzko zure liburua. Ingelesez, gaelikoz eta euskaraz argitaratu da liburu hau. Euskara da hirugarren hizkuntza, katalanaren eta AEBetako edizioaren aurretik. Euskalduna naiz ni, kar- kar-kar. Izenburua dimisioa emandako hitzaldian esandako hitzekin bat dator. Zergatik eman zenuen pauso hori? Damutzen al zara erabaki horretaz? Pentsatu nuen mugimenduari onura egingo ziola baten batek —nik neuk— erantzukizunak hartuko balitu erreferenduma ez irabazteagatik. Horrekin zorrak kitatu genituen, eta arrakasta itzela izan genuen Westminsterreko bozetan; 59 eserlekuetatik 56 irabazi genituen. Inoizko garaipen politikorik nabarmenena da; ez soilik Erresuma Batuan, baizik eta mundu osoan. Westminsterreko parlamentaria zara orain. Zer moduz Londresen? Oso ondo. 56 kide gaude, talde ikaragarria da. Noski, asko berriak dira parlamentuan, eta zeregin interesgarri bat izan dut: haiek gidatzea Westminsterreko egunerokoan, gure lana ahalik eta eraginkorrena izan dadin. Gaitasun handiko jendea da. Kanpaina bizia izan zenuten erreferendumean. Zein irakaspen utzi dizkio prozesu horrek Eskoziari? Irakasgai onak. Galdu egin genuen, baina, bestalde, inkestek %20 ematen ziguten hasieran, eta %45eraino egin genuen. Irakasgai nagusia ondokoa da: irabazi eta babesa bildu nahi baduzu, aurkeztu beharra duzu independentziaren aldeko proposamen baikorra, integratzailea eta zabala, nazionalismo zibikoaren eredukoa. Biztanleria guztia kontuan hartu behar da. Adibide bat: izugarri harro sentitu nintzen jakitean Asiako komunitatearen %60k independentziaren aldeko botoa eman zutela. Oro har, ikusita non hasi ginen eta non bukatu genuen, oso pozik nago. Atzera begira, zerbait aldatuko zenuke? Orain dakidana jakin izango banu, ez nuen egintzat emango BBCren Eskoziako adarrak alderdikeriarik gabe jokatuko zuela. Agian jendeak pentsatuko du oso inozoa naizela, baina azken 30 urteetan Eskozian jokatu dudan hauteskunde guztietan egunkariak unionismoaren alde lerratu dira. Daily Mail, Daily Express eta horrelakoak Londresera begira daude. Zaborra dira, baina hori egiteko eskubidea dute, zaborra izatekoa, alegia, hori nahi badute behintzat. Erreferendumaren aurretik telebistari buruz nuen kexa bakarra zen ez nintzela nahikoa ateratzen, gehiago nahi nuen beti. Baina saioa edozein zela ere, orekatua, zuzena eta egokia zen. Eta ez nuen aurreikusi zein eskrupulurik gabekoa eta zein lerratua izango zen BBC. Komunikazioan izen ona dute munduan, baina ez ziren gai izan Eskoziako erreferendumaren berri emateko era zuzen eta inpartzialean. Berriro kanpainaren buruan egongo banintz, zerbait egingo nukeen hori gerarazteko. Posible al da Eskoziaren, Kataluniaren edo Euskal Herriaren gisako herrialdeek estatuaren propaganda makineriaren aurka erreferendum bat irabaztea? Bai. Zuek abantailak dauzkazue; Euskal Herrian eta Katalunian telebista publikoaren kontrola hobea da. Guk beste abantaila batzuk ditugu, sistema judizialarena, esaterako. Baina kontuan hartu beharko nukeen Irrati Telebista Korporazio Britainiarra oso britainiarra izango zela. Hori da nire damurik handiena. Beste gauzatxo batzuk agian beste era batera egingo nituzke. Baina, halere, era orekatuan epaitu behar da prozesua: nik inoiz parte hartu dudan kanpaina politikorik izugarriena, sormen handikoena eta biziena izan da. Dinamika biziak sortu ziren kanpainan. Mugimendu horrek guztiak nola eboluzionatu du? Inoiz bozka eman ez zuen jendea mobilizatu zen. Gogoan dut Dundee hirira joan nintzela irailaren 1ean, kanpainan. Jende ilara batera hurbildu nintzen, eta gizon bati galdetu nion zertan ari ziren: botoa emateko izena ematen ari zen. 25 urtean ez zuen izena eman, eta, horrenbestez, ez zuen bozkatu, 1999ko Poll tax [bozkatze zerga] saihesteko. Ospe txarra zuen zerga bat zen, eta jendeak uste zuen bozkatzeko izena ematen ez bazuen muzin egin ahalko ziokeela. Tipo horrek ez zuen politikan parte hartu 25 urtez. «Lehenengo aldiz zerbaitek bozkatzea merezi du», esan zidan. Esperientzia horren parte naiz; gauzak aldatzea posible dela uste dute eskoziarrek, eta ideia horrek nazioa moldatu du. 2014an bozkatu zuen Eskoziak, eta esperientzia horretatik herrialde osoago bat atera da. Dinamika horiek berriro azkar berreskuratu daitezkeela uste al duzu? Bai. Uste dut beste erreferendum bat egingo dugula, eta independentzia gailenduko dela. Erreferendum kanpainan eskumen gehiago hitzeman zituen David Cameronek. Westminsterreko gobernuak traizioa egin du, eta ez ditu promesak bete. Erreferendumeko azken astean uste zuten galdu egingo zutela, eta Eskoziari eskaini zioten lurra, ilargia eta zerua. Eta gazta fresko hau eman ziguten. Espero zitekeen Londresko politikariengandik eta kontserbadoreengandik. Baina bi ahoko ezpata dute. Londresek konpromisoak betetzen ez baditu, prezio politikoa ordainduko du. Eta ari dira dagoeneko prezio politiko hori ordaintzen. Federalismo antzeko bat, autogobernua eta autonomia fiskala hitzeman zuten, eta ez dute garatu. SNP indartu egin da herri galdeketaz geroztik. Zein da alderdiaren etorkizuneko estrategia? Nicola Sturgeon lehen ministroa buru doa inkestetan, eta berak ikusiko du zein izango den une egokiena beste erreferendum batera deitzeko. Nicola oso azkarra da, eta ni baino zuhurragoa. Ez da gauza txarra, baina ni suharragoa naiz berez. Bermatu egin nahiko du hurrengo erreferendumera deitzean kausa nazionalak irabaziko duela, eta denborak zainduko ditu. Egiten duena egiten duela babestuko dut nik. Zer egin daiteke Westminsterretik Cameronek gehiengo osoa badu? Bi arrazoirengatik nahi nuen hauteskunde horietara aurkeztu. Batetik, uste nuelako SNPk hautetsontziak irauliko zituela erreferendumaren ostean. Eta egin genuen, nik aurreikusi baina emaitza hobearekin, gainera. Bestetik, espero nuen parlamentu orekatua izango genuela, zuek Espainian daukazuena bezalakoa. Baina, tamalez, tory-ek gehiengoa dute. Horrek esan nahi du eragiteko aukera urria dela. Halere, gehiengo kontserbadoreak behera egingo du, eta aukerak irekiko dira eragin nabarmenagoa izateko. Bloke oso indartsua dugu, eta Eskozia ezin izango dute gehiago baztertu. Maiatzean egingo dira Eskoziako legebiltzarrerako hauteskundeak. Zer duzue jokoan? SNPk irabaziko du. Erreferenduma hauteskunde programan joango al da? Nicolak erabakiko du. Ziur naiz erabaki egokia hartuko duela. Edinburgoko itunean adostu zenuten Cameronek eta zuk erreferenduma egitea. Zer egin daiteke beste aldeak hitz egin nahi ez badu? Zilegi iruditzen al zaizu alde bakarreko independentzia aldarrikatzea? Eskozia ez da Katalunia, ez eta Euskal Herria ere. Ezin diot esan jendeari zer egin behar duen, baina bi ohar egingo ditut. Aspaldi Irlandan erabiltzen duten esana da: Ingalaterraren zailtasunak Irlandaren aukerak dira. Madrilen ez atzera eta ez aurrerako egoeran daude, eta aukera bat da Euskal Herriarentzat eta Kataluniarentzat. Politikariek aprobetxatu egin beharko lituzkete Madrilen zailtasunak. Bigarrenez, interesa dut Europako estatuen artean nola erantzuten dioten mugimendu demokratikoei. Europako Kontseiluan mozio bat aurkeztu dute, autodeterminazio prozesuak babesteko. Eskoziako baiezkoaren aldeko kanpainak zergatik baztertu zuen gainerako autodeterminazio prozesuei erreferentziarik egitea? Nik beti esan dut Eskozia ez dela ez Katalunia ezta Euskal Herria ere. Historia, testuingurua eta pertzepzioak desberdinak dira. Demokraziaren eta autodeterminazioaren alde nago, baina ez diot esango jendeari nola bozkatu behar duen. Arnaldo Otegik sei urte eman ditu kartzelan. Zein da zure iritzia auziaren inguruan? Ezagutzen dut haren kasua, bake negoziazioetan parte hartu zuen. Erresuma Batuan bake prozesuetan parte hartu dutenekin izandako esperientziaren arabera, bakea deklaratzean barkatzeko ahalmena nagusitu da, testuinguru berri bat gailentzen delako. Kasu honetan hori ez da horrela gertatu, tamalez. Baina beste gauza bat esango dut: ez dago modurik terrorismoa defendatzeko. Eskozia oso bestelakoa izan da beste herrialdeekin alderatuz, horren jakitun naiz. Eta ez dut uste horregatik hobeak garenik. Baina ehun urtez borroka egin dugu, euskaldunak bezala, gure subiranotasuna ezartzeko: botere itzulketak, deszentralizazioa, parlamentua Eskoziarentzat, erreferenduma eta independentzia. Eta ehun urtean pertsona bat bera ere ez da hil independentziaren alde. Txarrenean jendea elkarri irainka aritu da Interneten. Badakit desberdina dela herrialde bakoitzaren esperientzia, baina ezin da inola ere indarkeria zuritu. Eta indarkeria babestu edo haren alde egin duena egoera oso zailean dago, nire ustez. Zure ametsak botopaperen bidez gauzatzeko aukera badago, ez dago indarkeriarentzako aitzakia posiblerik. Hori esanda, uste dut bake prozesu batean barkamena behar-beharrezkoa dela.


PSNk ukatu egin du Bildurekin hartu-emanak izan dituela

Lizarberen esanetan, "zarata mediatikoak" ez du eraginik izango PSOEren erabakian.

Juan Jose Lizarbe PSNko bozeramaileak ukatu egin du Yolanda Barcina Nafarroako Gobernuko presidentearen aurka zentsura mozioa aurkezteko "inorekin" hartu emanak eduki izana, Bildurekin barne.

"Ez dakit norekin hitz egin duen Bilduk, baina, PSNrekin, ez", nabarmendu du, kazetarien aurrean egindako adierazpenetan.

Lizarberen esanetan, istorio honetako "protagonista ez da Bildu, baizik eta UPN; zuzen jokatu ote duen egiaztatu beharra dago". Izan ere, Ogasunaren zuzendari ohiak egindako salaketak ikusita, "badirudi irregulartasunak izan direla".

Bozeramaile sozialistak adierazi duenez, "zarata mediatikoak" ez du eraginik izango PSOEren erabakian.


Leioa da IV. multzoko lider berria

Talde bizkaitarrak ez du kale egin, eta Laudioren berdinketari esker lidergoa lortu du. XV. multzoan Atletico Cirbonerok abantaila handitu du bigarren sailkatuarekiko.

Asteburu honetan jokartu dira Hirugarren Mailako 23. jardunaldiko partidak. IV. mulztoan aldaketak egon dira sailkapenaren goialdean, eta XV. multzoan ezusteko garrantzitsuak eman dira.

Leioa da IV. multzoko lider berria. Talde bizkaitarrak 46 puntu ditu Lagun Onaki 1-0 irabazita. Asteburu honetara arte liderra zen Laudiok bana (1-1) berdindu du Zallaren aurka, eta bigarren postuan dago orain 45 punturekin. Arenasek bolada onean jarraitzen du, eta Zamudiori 1-0 irabazita, hirugarren postuan dago 44 punturekin. Playoffetako azken postua Bermorentza da. Bermeok 41 puntu ditu, eta asteburuan bana (1-1) berdindu zuen bosgarren sailkatua den Gernikaren (40 puntu) aurka.

Anaitasuna (18. postua, 20 puntu), Getxo (19. postua, 18 puntu) eta Auuera de Vitoria (20. postua, 15 puntu) dira jaitsiera postuetan dauden taldeak.

XV. multzoan Atletico Cirbonerok lidergoa sendotu du Valle Eguesi 3-1 irabazita. 61 puntu ditu Atletico Cirbonerok, eta lau puntu ateratzen dizkio bigarren sailkatua den Mutilverari. Multilvakoek 0-1 galdu dute jaitsiera postuetan dagoen Idoyaren aurka. Idoyak, orain, puntu bakarrera du salbazioa. Iruña dago hirugarren postuan 45 punturekin San Juani 1-0 irabazita, eta puntuera berdinduta (45 punturekin) Cortes da laugarren sailkatua. Cortesek 3-1 irabazi dio Aoizi.

Idoya (18. postua, 19 puntu), Aoiz (19. postua, 11 puntu) eta Lagunak (20. postua, 11 puntu) daude XV. multzoko jaitsiera postuetan.


Arco egingo da datorren astean, Kolonbia gonbidatua dela

Altxerri eta Carreras Mugica galeriek parte hartuko dute Madrilgo Arte Garaikideko Azokan

Iazko aldia bukatu zenean, pozik zegoen Carlos Urroz Arco Madrilgo Arte Garaikideko azokaren zuzendaria. Gustura, aurreko urteekin alderatuta, salmentetan gorakada txiki bat gertatu zelako, eta horrek artearen merkatua susperraldian dagoela adierazten duelako. Azokaren aurtengo aldia, 34.a hain justu, datorren asteazkenetik igandera bitartean egingo da, eta Urrozek itxaropentsu egoteko arrazoiak dauzka. Merkatua biziberritu dela iruditzen zaiolako; azokan egoteko eskakizun gehiago egin dituztelako galeriek; enpresek oraindik ere egitasmoa babesten dutela ikusi duelako, eta instituzio zein bildumazaleek obrak erosteko asmoa dutela iragarri dutelako. «Beraz, azoka ona izango da», iragarri zuen Urrozek joan den astean. Kolonbia izango da aurten herrialde gonbidatua, eta, joan den urtean bezala, Euskal Herriko bi galeriak baino ez dute parte hartuko: Bilboko Carreras Mugicak, eta Donostiako Altxerrik.

Espainiako hiriburuko Ifema feriaguneko bi pabiloietan, 32 herrialdetako 218 galeriak, iaz baino batek gehiagok, erakutsiko dituzten artelanak egongo dira ikusgai —160k parte hartuko dute programa ofizialean—, eta galeria horietako 47 dira Latinoamerikakoak —hamar Kolonbiakoak—. Adierazgarria da datua, iaz parte hartu zuten Latinoamerikako galeria kopuruarekin alderatuta %52 igo baita. Arcok beti eduki du hango merkatuarekin harremanak sendotzeko asmoa, baina Art Basel (Suitza) azoka entzutetsuak aurrea hartu zion orain urte batzuk, 2002an Arte Basel Miami abiaraziz.

'Solo/Duo' gunea

Azokak 4,5 milioi euroko aurrekontua edukiko du aurten, eta horren heren bat gastatuko du nazioarteko 300 bat bildumagile gonbidatzen. Iaz bezala, aurten ere Solo/Duo erakusmahaien aldeko apustua egin dute. Tarifa murriztuagoa dute, eta soilik artista baten edo biren lanak egoten dira ikusgai.


10 urteko zigorra bikotekidearen alabei sexu-gehiegikeriak egitearren

Gizonak ezgaitasun psikikoa duten bi alabei sexu-gehiegikeriak egin zizkien.

Nafarroako Auzitegiak 10 urte eta erdiko kartzela zigorra ezarri dio gizonezko bati, bere bikotekidearen bi alabei sexu-gehiegikeriak egitea leporatuta. Bi neskatoek ezgaitasun psikikoa dute. Ebazpenari helegitea jartzeko aukera dago Auzitegi Gorenean.

Ebazpenean agertzen denez, auzipetua 2008an ezkondu zen, eta orduan hasi zen horren alabekin bizitzen. Alabek % 65eko eta % 68ko ezgaitasun psikikoa dute.

Hala, epaileak frogatutzat eman du 2010 eta 2015 artean gizonak sexu-gehiegikeriak egin zizkiela neskatoei "familia elkarbizitza aprobetxatuz", biek "aita moduan" zutelako.

Auzitegiak 8 urte eta erdiko espetxe zigorra ezarri dio etengabeko sexu-gehiegikeriengatik, eta beste 2 urte beste sexu-gehiegikeria delitu batengatik. Gainera, senide harremanak zigorra larritu du.

Era berean, gizonak ezingo du biktimengana gerturatu ere egin 15 urtean, eta ezingo da haiekin harremanetan jarri 5 urtean.


Kultura desberdinetako jendea mahaiaren bueltan bilduko du 'Bizilagunak' ekimenak domekan

SOS Arrazakeriak bultzatutako Bizilagunak programaren laugarren edizioa egingo dute azaroaren 22an, domeka. Egun horretan, bertako familiek eta jatorria atzerrian dutenak mahaiaren bueltan elkartuko dira bazkalorduan. Familia bietako baten etxean egingo dute otordua, gertutasun handiagoa lortzeko asmotan. Ezaugarri soziokultural desberdina duten pertsonen arteko hartu-emana bultzatzea eta estereotipoak eta uste faltsuak apurtzea du helburu ekimenak.

Aurten, “Euskal Herria helmuga baino, harrera lurraldea dela” aldarrikatuko dute Bizilagunek. Debagoienean bost herritan egin dute bat ekimenarekin: Arrasaten, Bergaran, Antzuolan, Aretxabaletan eta Oñatin, hain zuzen. Guztira zazpi bazkari egingo dira, horietako gehienak herritarren etxeetan, Aretxabaletako kasuan izan ezik. Han, berrogeita hamar herritarrek, bertakoek zein kanpotarrek, Murualde elkartean egingo dute bazkaria. Hala, Debagoienean 80 pertsonak baino gehiagok hartuko dute parte Bizilagunak egitasmoan.

Bizilagunez gain, dinamizatzaileak ere izango dira hainbat etxetan. Horiek, antolaketa lanetan aritzeaz gain, familiak aurkezteaz arduratuko dira, eta, beharrik balego, bazkarian zehar giroa gozatzen lagunduko dute.

"Estereotipoak apurtzeko"

Iñigo Apraiz arrasatearra eta bere familiak bigarren urtez hartuko dute parte Bizilagunak ekimenean. Emaztearekin eta alaba txikiarekin bizi da Apraiz, eta iaz bi lagun pakistandar izan ziren haren etxean bazkaltzen, baita dinamizatzaile bat ere. Esperietzia ondo joan zela dio arrasatearrak: "bakoitzaren ohiturez, sinesmenez, bizitzeko eretaz berba egin genuen. Ikasi egiten da, eta ikusten duzu ze gauza ditugun komunean". Anekdotaren bat edo beste ere izan zuten bazkarian zehar; izan ere, Apraizen emaztea kolonbiarra da, eta herrialde horretako tipikoa den plater bat prestatu zuten, babarrunak arrozarekin, hain zuzen. Urdaia zeraman, eta gonbidatuak musulmanak zirenez, "ez zuten asko jan". Hala ere, gainontzean guztia ondo joan zela dio.

Apraizek dio esperientzia baliagarria dela "estereotipoak apurtzeko". Esaterako, haien etxean izan ziren bi lagunak musulmanak baziren ere, ez zuten gizartean musulmanei buruz daukagun estereotipoa betetzen, arrasatearrak dioenez: "oso irudi koadrikulatua daukagu. Eurak, adibidez, ez ziren oso erlijiosoak, eta herrialde desberdinetan izan direnez, mundua daukate". Azaldu du bere gonbidatuek euskara ikasteko gogoa ere erakutsi zutela.

"Ez gaude bakarrik munduan, eta elkarrekin harremana izateak normalizatzen laguntzen du". Jatorri eta kultura desberdinetako jendearekin erlazionatzeari esker "zabalagoa izaten" ikasi duela dio Iñigo Apraizek, eta seme-alabentzat ere horixe nahi du: "gure alaba Arianne eta datorren Hodei horrelako egoeretara ohitzea nahi dugu, jende ezberdina ezagutu eta errespetazera, epaitu aurretik, ezagutzera". Gaineratu du bere familiaren kasuan arlo horrek garrantzia berezia duela, kide bat atzerritara baita.

Arrasatearrak jendea animatu nahi izan du Bizilagunak bezalako ekintzetan parte hartzera: "agian ez da erraza erabakitzea ezezagunak etxera ekartzea, baina aukera hori eman behar da. Gu beste nonbaiten biziko bagina ere, hala gustatuko litzaiguke.eta". Aurten Iñigo Apraiz eta bere familiak Nepaldar familia bat hartuko dute etxean, eta azaldu duenez, bazkaria erdi bana prestatzea pentsatu dute, guztiek gauza berriak probatzeko aukera izan dezaten.


Sexu indarkeriaren ohikotasunaz

Biktimen testigantzak biltzen aritu diren emakumeak zur eta lur utzi ditu sexu erasoak zein errotuta dauden egiaztatzeak, "normaltzat" jotzeraino.

Memoria para la vida lanean, oroimenaren saregileen esperientzia jaso dute. Kolonbian gatazkaren biktima izan diren mila emakumeren testigantzak jasotzen aritu diren saregileenak, eta, zenbait kasutan, biktimenak berenak. Anonimoak dira guztiak. Hemen testigantzetako batzuk:

"Jasandako bortxen ondorioz, uteroko minbizia diagnostikatu zioten"

"Jaso ditudan testigantzetatik gehien erakutsi didana da elkarrizketatu nuen nerabe batena. Legez kanpoko talde armatu bateko kideek bahitu zuten neska gaztea, eta ia hiru urtez esklabo eduki zuten. Sexu esklaboa izan zen, eta denbora horretan guztian, gainera, nerabea bere familia babesten aritu zen. Familiari esaten zion ez salatzeko gertatzen ari zitzaiona, beren bizitza arriskuan jar zezaketelako. Aske utzi zutenean, jasan zituen bortxa eta tratu txarren ondorioz, uteroko minbizia diagnostikatu zioten. Baina beti borrokatu da sendatzeko, eta ez du itxaropenik galdu. Gaur egun, haur baten ama da. Haurren eskubideen alde lan egiten du, eta, sexu gaixotasunei aurre hartzeko, gazte eta nerabeekin lan egiten du. Ondorioztatzen dut bere esperientzia txarrari aurre egiteko ikuspegi baikorra baliatu duela eta zerbait positiboan eraldatu duela".

"Emakumeak berak naturaltzat hartu izan du bortxa"

"Nahiz eta nik aztertutako 35 kasuak ezin diren Kolonbia osora orokortu, herri batean gertatutakoaren adierazle garrantzitsua da. Aztertutako 35 kasuetatik 29k sexu indarkeria jasan zuten. Proportzio hori izugarria da, eta hori eragin zutenak ez ziren beti aktore armatuak izan. Horrek erakusten du zer esan nahi duten emakumeak eta haien gorputzak zenbait gizonentzat eta herri horrentzat, era batera edo bestera indarkeria mota hori baimentzen duelako. Eta izugarriena da normaltzat hartu dutela, ez bakarrik gizarteak edo indarkeria jasan duten nesken familiek, baizik eta emakumeak berak ere naturaltzat jo izan du bortxa. Horrek eragin du emakume bera behin eta berriz bortxatzea. Masiboa eta errepikakorra bihurtzeak asko harritu nau".

"Gerrako estrategia indartsua da bortxa"

"Sexu indarkeriari buruzko kasuetan gehien harritu nauena da gerrako estrategia indartsua dela bortxa, eta emakumeek naturaltzat hartzen dute gainera, errudun sentituz edo lotsatuz hori gertatu zaielako. Askok diote gerraren biktima direla, baina gertatu zaiena ez dute ulertzen giza eskubideen urraketa gisa talde paramilitarrek aurrez pentsatutako ekintza bortitz gisa".

"Bizitza osorako markatzen duten minak dira"

"Ia ez dit lotsarik ematen aitortzeak nire familian, belaunaldiz belaunaldi, aitonaren aldetik familiako emakume guztiak bortxatuak izan garela. Eta nire anaiek, beldurraren edo lotsaren eraginez, ez zuten ezer esan. Historia kontatzeko aukera izateak gertatutakoari aurre egiten lagundu dit, gogoeta egiten, nire ahizpekin hitz egiteko aukera eman dit. Penarik gabe nire amarengana gerturatzeko; nik errua botatzen nion ezer ez egiteagatik, eta hura ere bortxatua izan zen. Bizitza guztirako markatzen duten minak dira. Sexu erlazioak ukatzen dituzu bizitza osorako. Min horrek hurkoen absentziak eta galerak gainditzen ditu. Eta ezin da onartu estatuaren axolagabetasuna kalte hauei aurre hartzeko, aitortzeko eta errudunak zigortzeko".


Hiru gaztetik batek dirua jokatzen du apustuetan EAEn

EAEko gazteen %29,2k azken urtean kirol apustuetan dirua jokatu izana aitortu du eta %5ek arazo larria izan lezake praktika horrekin, menpekotasuna garatzeko arriskua izateraino, Deustuko Unibertsitatearen inkesta baten arabera.

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako gazteen drogen erabilera neurtzeko Deustuko Unibertsitateak egiten duen inkestaren IX. edizioan, 12-22 urte bitarteko 43 ikastetxetako 6.000 lagunek hartu dute parte. Apustuei dagokionez, gazteen %30 inguruk dirua jokatzen dutela adierazi dute azterketako emaitzek. Azken urtean esaterako, hamar lagunetik batek, hamar aldiz baino gehiagotan egin zuen apustu.

Manuel Gonzalez de Audikana azterketako zuzendariak azpimarratu du, gazteen jokorako joera 15 urtetik aurrera nabarmentzen hasten dela eta arazoaren sortzaileetako bat “Interneten neurrigabeko erabilera” izan daitekeela.

Juan Jose Aurrekoetxea Eusko Jaurlaritzako Osasun Publiko eta Menpekotasunen zuzendaria ere arduraturik azaldu da inkestako emaitzekin, “arazo berri baten aurrean gaude eta okerrerako joera har lezake”.

Ikerketaren arabera, ikasleen arteko joko praktika ohikoenak kirol-apustuak (% 29,2) eta dirua jokatzen den karta-jokoak (% 23,7) dira. Neurri txikiagoan, tragaperra makinak (% 16,6) eta Internet bidezko jokoak (% 7,4) daude.

Jokoa normalizatzea, apustu arriskutsua erreportajea irakurgai ARGIAn.


Jai Batzordea bilduko da gaur, 18:00etan Potxoenean

Herriko festak prestatzeko hurrengo bilera hitzordua gaurko jarria dago. Asteazken honetarako, maiatzaren 8rako, arratsaldeko 18:00etan Potxoenean. Adi bestalde, datozen Santixabelei loturiko beste bi deialdi hauei:

"Nork merezi du?"

Aurtengo herriko festei hasiera nork emango dion erabakitzeke dago oraindik. Jai Batzordetik beste modu batean lotu nahi dute, Santixabeletako txupinazoa jaurtitzeko ohorea norena izango den. Horretarako, “Nork merezi du?” izenburupean, festak inauguratuko dituen suziria nork piztuko duen erabakitzeko herritarren proposamenak bildu nahi ditu Jai Batzordeak. Ekarpenak, kultura@usurbil.net helbidera bidali daitezke, edo zuzenean, Potxoeneara edo Sutegi udal liburutegira eraman, maiatzaren 24a baino lehen.

Egitarau lehiaketa abian

Txupinazoa nork botako duen bakarrik ez, aurreko urteetan bezala, 2013ko Santixabelen berri emango duen egitarauaren diseinua ere herritarren esku utziko du Jai Batzordeak. Norbanako zein taldeak, "nahi adina lan" aurkeztu ditzakete, euskaraz. "Taldean aurkeztuz gero, taldekide bat izendatuko da lanaren arduradun", diote lehiaketako oinarriek. Egitaraua diseinatzeko testua Potxoenean eskura daiteke. Gogoan izan, testu horretan oinarrituta marraztu behar baita egitarauak izango duen itxura.

Ohi bezala, lanaren neurria librea izango da. Diseinuak egitarauaren orri guztiak hartu behar ditu bere baitan. "Aurkeztutako lanetan hizkuntza eta irudien erabilera ez sexista bermatu behar da. Pertsonen irudiak erabiltzekotan, emakumeen eta gizonen presentzia modu orekatuan eta ez estereotipatuan islatu behar da. Izan ere, emakumezkoak eta gizonezkoak neurri berean ekintzaile eta protagonista modura agertu behar dira, 4/2005 Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Legeak agintzen duen modura. Udal berdintasun teknikariak aholkua eskaintzen du honen inguruan", adierazi dute antolakuntzatik.

Maiatzaren 27ra arte

Lanak euskarri digitalean eta paperean aurkeztu behar dira, egilearen inongo seinalerik gabe. Egilearen datuak berriz, hau da, izen-abizenak, telefono zenbakia eta helbidea, aparteko gutunazal itxi batean adieraziko dira. “Gutunazalean, izengoiti bat jarriko da, eta izengoiti hori bera agertuko da aurkeztutako lanaren atzealdean”, diote egitarau lehiaketako oinarriek.

Egitarau lehiaketako irabazlea, Jai Batzordeko bi kidek, diseinu arloan ezagutza duten bi kidek eta kultura zinegotziak osatuko duten epaimahaiak erabakiko du. "Erabakia hartzeko orduan, garrantzi handia emango zaio, besteak beste, egitaraua erraz irakurtzeko modukoa izateari", oinarrien arabera. Gainera, "lan irabazlea aukeratzerakoan, epaimahaiak kontuan izango du lana inprimatzeak izango duen kostua. Inprimaketa kostuak beti ere bat etorri behar du udalak aurreikusita duen aurrekontuarekin. Gehiegizko gastua lana baztertzeko arrazoia izan liteke".

Irabazleak 500 euroko saria jasoko du. Baina, "saria eman gabe geratu ahal izango da, baldin eta aurkeztutako lanek ez badute behar besteko kalitaterik". Beste hiru ohar; lanaren jatorrizko diseinuak inprimatzerakoan aldaketaren bat izan lezake; lehiaketara aurkeztutako lanekin Udalak erakusketa bat egin lezake; lehiaketan parte hartzeak ezinbestean dakar oinarri hauek onartzea.

Maiatzaren 27ra arte aurkez daitezke lehiaketa honetarako lanak. Helbide honetan: Usurbilgo Udala, Kultura Saila. Jose Martin Sagardia Plaza z.g. 20170 Usurbil.

Argibide gehiago: 943 371 999 edo kultura@usurbil.net


Sunsundeguin Nafarroako Gobernuaren erantzunaren zain

Sindikatuek ez dute jakinarazpenik jaso gobernuaren aldetikGaur Landa Garapen, Industria, Enplegu eta Ingurumen Departamentuko eledunak jakinarazi digunez, iganderako esan beharko du Nafarroako Gobernuak Sunsundegui erostea erabaki duen edo ez. "Hitzarmenean jasoa dagoena da lastailaren 23rako erosketa asmoaren berri eman behar duela Gobernuak. Baiezkoa bada, enpresa erosteko asmoa badu, azaroaren erdialdera arte du gobernuak enpresa erosteko".Hartzen den erabakia hartuta departamentuko eledunak azaldu digu kudeatzaileari eta enpresa batzordeari jakinaraziko zaiola, "zer egin behar den jakiteko".Lourdes Goikoetxea kontseilariak bere garaian hiru aukera aurreikusten zituela jakinarazi zion enpresa batzordeari. Bata, enpresa egungo kudeatzailearekin segitzea. Bestea, inbertsore bati saltzea eta, azkena, langileek kooperatiba sortzea.Langileek gaur egun azken aukera hori ez dute bideragarria ikusten. Goikoetxeak, bestalde, Nafarroako Parlamentuan esana du: "Sunsundeguiren garapenerako eta mantenurako aukera onena sozio industrial bat da".ELASindikatuko kideek gaur kontzentrazioak egin dute Altsasuko udaletxe parean. Enpresa batzordeko Kike Aldasorok adierazi duenez, "egintzat ematen dugu Nafarroako Gobernuak erosi duela Sunsundegui". Bi argudio eman ditu horretarako. Batetik, astelehenean lanera joateko esan diela giza baliabideetako arduradunak. Bestetik, kudeatzaileak esan zuela igandeko epe-muga iritsi baino 15 egun lehenago,legalki, gobernuak erosteko aukera baliatu behar zuela. Aldasorok Gobernuari eskatu dio Sunsundegui errentagarri egiteko eta enpresa karrozeria arloan puntako bihurtzeko, prototipo hibrido eta elektrikoekin.ELAko kideak jakinarazi duenez, gaur eta bihar Sunsundeguiko langileak erregulazioan daude. "Prentsaren bidez edo astelehenean jakinen dugu zer gertatu den". Bestalde, Aldasorok argitu du oraindik ez dela enplegu erregulazio espedientea sinatu. "7 pertsona boluntario agertu dira ateratzeko. 3k aurre-jubilazioa eskatu dute. Eta 58 eta 59 urte dituzten sei pertsonari aurre-jubilatzeko aukera eskaini diete. Aukera aztertzen ari dira. Onartuko balute, kaleratuak 24 lirateke". LABSindikatu abertzaleak eguerdian ez zuen Nafarroako Gobernuak hartutako erabakiaren berri. Sakanako arduradun Gaizka Uharte azaldu zigunez, "erosi badu, guk ez dugu jakinarazpen ofizialik; ez nork erosi duen ez nola erosi duen ez dakigu". Uhartek esan digu gauza asko suposatzen direla eta ezer ez dela ziurra. LABeko ordezkariak Sunsundeguiri lotutako guztian Nafarroako Gobernuak izandako gardentasun falta salatu du. "Langileak galduta daude".UGTko kideekin harremanetan jartzen saiatu gara, baina ez da posible izan haien iritzia jasotzea.


Hainbat produkturi bigarren aukera emateko tartea, gaur

Bigarren Eskuko Azoka izango da gaur goizean zehar Atsegindegin.

Ohi bezala, herritarrek jarriko dituzte postuak: arropa, diskoak, liburuak, etxeko tresneria... bertan dauden produktuei bigarren aukera bat

ematea da azokaren helburua.


Bi dokumental saridun egongo dira ikusgai Udako Zinemaldian

Aurten ere film dokumentalen Udako Zinemaldia antolatu da Hernanin. Emanaldiak bi jardunalditan banatu dira: uztailaren 26ean (asteazkena) bata eta 27an (osteguna) bestea.

Aurtengoan ere emanaldiak udaletxeko arkupeetan izango dira, 22:30etan hasita. Asteazkenean, lehen egunean, aipaturiko orduan, Colours of Resilence (2014) eskainiko da.

Siriako gerratik ihesi Jordanian dagoen Zaatariko errefuxiatuen kanpalekuan milaka eta milaka haurren inguruko lana da.

Elkartasunaren bidetik, erresilientziaren koloreak margotzen dituen dokumental honek Sirian batzuk bizi duten egoera gertutik ezagutzera hurbilduko du ikuslea.

Ostegunean eta ordu berean bigarren emanaldia egongo da. La Once dokumental txiletarra eskainiko da.

Duela 60 urte hilero tea hartzera elkartzen diren bost emakume adinduen solasaldiak azaltzen dira film honetan. Aktualitatearen joera batzuk ulertzen ez dituzten arren, iragan amankomuna gogoraraziz eta pairatzen dituzten gaitzak une batez ahaztuta, oraindik indarrean daudela erakusten ahalegintzen dira.

Txilen bildutako sariez gain, munduko beste zortzi herrialdetan saritu dute Maite Alberdik zuzendu duen film dokumental bikain hau.


Mutil gazte bat atxilotu dute Bilbon, emakume bati sexu ukituak egitea egotzita

Bilboko udaltzainek 28 urteko mutil bat atxilotu zuten larunbatean, 19 urteko neska bati sexu ukituak egin zizkiolakoan. Askatasuna etorbidean egin zion ustezko erasoa, gaur zortzi, arratsaldeko zazpi eta erdiak aldera; aurretik, betiere udaltzainen arabera, neskari musuak eman zizkion lepoan. Mutilak —N.H— ondoren ihes egin zuen.


Aldabidek Ilunpe taldea izango du arerio gaur Arbizun

Aurreko asteburuan abiatu zen VI. Berria pilota txapelketa, bi norgehiagoka gogorrekin: Lizarrako San Migelek ondo kostata kanporatu zuen Baztango Erreka, eta Arrasatek lan handia egin behar izan zuen ere Baztango Txaruta menpean hartzeko. VI. Berria Txapelketan Euskal Herri osoko 24 pilota elkartek hartuko dute parte, tartean bi talde sakandarrek: Irurtzunek eta Arbizuko Aldabidek. Txapelketak 12 aste iraungo ditu eta finala martxoko azken asteburuan jokatuko da. Txapelketaren antolatzaileak Berria, EKT, Hernani eta Aurrera Saiaz dira. Helburua, pilota bulkatzeaz gain, nazio osoko pilota elkarteak biltzea da. Urtetik urtera hazten ari den txapelketa honetan Gipuzkoako 8 talde ariko dira, Nafarroako 7, Bizkaiko 6, Arabako 2 eta Iparraldeko 1. Bi partida irabazten dituenak eginen du aurreraLehiaketaren nondik norakoei dagokienez, talde bakoitzean kadeteak, gazteak eta seniorrak ariko dira lehian, binaka. Kanporaketa sisteman jokatuko da lehiaketa, orain arte moduan, baina aldaketa garrantzitsu bat izanen da: zein elkartek aurrera egingo duen erabakitzeko ez da kontuan hartuko tanto kopurua; bi partida irabazten dituenak jarraituko du txapelketan. Nonbait, lehengo sistemarekin partidak ez galtzera ateratzen zen jendea, bereziki kadeteetan, ikuskizunaren kaltetan, eta horregatik aldatu dute. Gaur Aldabide-IlunpeArbizuko Aldabide taldea gaur sartuko da lehian, ilbeltzaren 16an, Ilunpe taldearen kontra. Partidak arratsaldean jokatuko dira, Arbizuko kiroldegian. Txapelketan aurrera egiteko irabazi beharrean dago Aldabide, eta ea hala den. Bestalde, Irurtzun taldea ilbeltzaren azken asteburuan hasiko da txapelketan, aurkari arabarren aurka: Txukun Lakua.


Gizon batek bikotekidea jo du, eta atxilotu egin du Ertzaintzak

Bilbon atzeman dute gizonezkoa.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, 37 urteko gizonezko bat atzeman zuten atzo goizaldean, Bilbon. 02:30 aldera, emakume batek dei egin zion Ertzaintzari, jakinaraziz haren bikotekideak eraso egin ziola biak bizi diren etxebizitzan.

Bertara joan ziren poliziak, eta andreak azaldu zien bikotekideak iraindu eta mailu batekin jo zuela. Lehenago ere jo izan duela ohartarazi zien emakumeak, baina ez duela inoiz salaketarik jarri. Komunean babestu zen andrea, eta bertatik deitu zuen Ertzaintzara. Erasotzailea ihesi joan zen etxetik.

Etxebizitzatik gertu topatu zuten ertzainek bikotekidea, eta atxilo hartu zuten, genero indarkeria egotzita.


'Celebrity'-en lehen olatuaren ikur

Datorren urteko otsailaren 6an 100 urte beteko zituen. Igandean hil zen Zsa Zsa Gabor aktorea, 99 urte zituela, bihotzeko arazoen ondorioz. Bost urte inguru zeramatzan bihotzeko gaixotasunak jota, eta Los Angelesen (AEB) zuen etxean zendu zen, sendikoak eta Frederic von Anhalt senarra —bederatzigarrena— alboan zituela.

Budapesten (Hungaria) jaio zen, 1917an; Vienan hasi zen lanean, eta 1941ean Estatu Batuetara jo zuen, Eva ahizpari jarraika, Hollywoodeko izar izateko ametsarekin. John Houstonek zuzendutako Moulin Rouge-n (1952) egindako lanagatik izan zuen lehen arrakasta. Toulouse Lautrec pintorearen modelo baten rola jokatu zuen lan horretan. Lili (1953), The Girl in the Kremlin(1957), Touch of Evil (1958), La Contessa azzurra (1960), Drop Dead Darling (1966) eta Every Girl Should Have One (1978) etorri ziren ondoren, besteak beste. Bonanza, Batman eta As the World Turns telebista saioetan ere parte hartu zuen. 1996ko A Very Brady Sequel filmean egindako cameo-arekin amaitutzat eman zuen bere zinema ibilbidea. 1950eko eta 1960ko hamarkadetan ohiko pertsonaia izan zen prentsa hori eta arrosako azal eta orrietan, eta zinema munduko celebrity-en lehen olatu hartako ikurretako bat izan zen.