Euskal Herriko Laborantza Ganberak ez duela izena aldatu behar ebatzi dute

Baionako Auzitegiak absolbitu egin du EHLG, Paueko prefetak elkartearen izaera, helburuak eta antolaketa legez kanpokoak zirela esanda jarri zuen salaketa baztertuta. Oinarri juridiko gabeko epaiketa izan dela salatu du Mixel Berhokoirigoin elkarteko presidenteak, eta aurrera begira EHLG ofizialki eta instituzionalki onar dezaten nahi du.


Antzuola hirugarren astez, lider

Antzuolak, 3-0 irabazi du etxean Soraluzeren aurka. Golak:Markel Letek bat eta Ander Aranak bi sartu zituzten. Hala, Erregional preferentean dagoen, Antzuolak 3 astez segidan lortu du sailkapeneko lehen postuan egotea. 17 puntu ditu eta bigarren dagoen Getariakon taldeari hiru puntu ateratzen dizkio. Datorren jardunaldian, Getariakonen aurka neurtu beharko dituzte gainera indarrak.

Gainerako mailakoen emaitzak

Kadeteek 4-1 irabazi dute Arrasatekoen aurka eta infantilek ere garaipena lortu dute 1-5 eko emaitzaz Santa Teresakoen aurka. Datorren astean infantilek 09:45ean jokatuko dute Eztalan Arizmendiren aurka; Kadeteek Bergararen aurka 11:30ean, Eztalan.


Depedro: "Abestiak nireak izatetik pixkanaka publikoarenak izatera pasatu dira"

Jairo Zabalaren izengoiti artistikoa da Depedro, eta igandean Sanagustineko taula gainera igoko da, bere azken lana aurkeztera. Urola Kostako Hitza-k elkarrizketa egin dio.

"22 urte daramatzat biran, geratu gabe". Erraz esaten badu ere, Jairo Zabala (Madril, 1973) musikariak jakin badaki mordoxka bat badela. Vacazul taldean aurrena, Amparanoiarekin ondoren, eta gaur egun Depedro bezala. Argi utzi du Realeko futbolari ohiarekin zerikusirik ez duela, abizen euskalduna badu ere. Hala ere, gustura etortzen da Euskal Herrira, eta igandean Azpeitian Sanagustin kulturgunean ariko da, La increible historia de un hombre bueno lana zuzenean aurkezten. Saioa 19:00etan hasiko da, Joseba Irazokiren emanaldiarekin. Urola Kostako Hitza-k Depedrorekin hitz egin du.

La increible historia de un hombre bueno zure erretratua al da?

Inolaz ere ez. Izenburu literario bat da, eta bertan heroi anonimoei egiten diet erreferentzia. Ehundura soziala eusten duten pertsona horiez ari naiz. Komuninate sentimendua oso presente dute, eta uste baino gehiago dira. Gainera, egun bizi ditugun garai latz hauetan areagotuz doaz. Nahikoa da begira jarri eta hor daudela konturatzea.

Antiheroiei eskainitako diskoa dirudi. Horrela al da?

Alderantziz, heroiei eskainitakoa da. Niretzako heroi bat ez da kapa bat soinean duen pertsona, hil bukaera iristen ahalegintzen den familia bat baizik.

Depedroren proposamen musikalak denetariko doinu, estilo eta joerak jasotzen ditu. Baina, agian, disko honetan nabarmenagoa da hori.

Ikusmin handiko musikaria naiz, beti ikasteko prest, eta kolore horiek guztiak nire sormenetan barneratu nahi izaten ditut ondoren. Dena dela, doinu berri horiek nirea gaindi edo estali ez dezaten ahalegintzen naiz. Abesti bat gustatu arren, gitarrarekin edo pianoarekin ezin badut defendatu, ez dut diskoan barneratzen. Xehetasun ugari eman diezaioket abestiari, baina betiere nire esentzia ezkutatu gabe.

Elkarrizketa osorik irakurtzeko egin klik hemen.


Xabier Azkargorta entrenatzaileari elkarrizketa egin dio 'Berria'-k

Javier Clemente eta biek jardun zuten galderei erantzuten

Futbolaz, horren eraginaz eta Euskal Herriaz ere mintzatu dira

Berriak Xabier Azkargorta azpeitiarra elkarrizketatu zuen igandeko egunkarian. Azkargortarekin batera, Javier Clementeren iritziak jakiteko aukera ere ematen zuen.

Gaur egun, Azkargortak Real Madril futbol klubarekin kontratua du, nazioarteko futbol eskolen zuzendari lanetan jarduteko. Elkarrizketa Berria.infon irakur daiteke.


'Yihadistas: ¿Estamos en su punto de mira?' erreportajea, gaur, ETB2n eta eitb.eus-en

Kriminologian adituekin arituko dira eta gainera, kondenatutako yihadisten, terroristen senideen, biktimen, immigranteen eta Euskadiko komunitate musulmaneko kideen testigantzak bilduko ditu saioak.

Terrorismo yihadista gure garaiko gaitzetako bat da, zoritxarrez. Arrisku global honen ezaugarri eta datu guztiak biltzeko asmoarekin, 'Yihadistas: ¿Estamos en su punto de mira?' erreportajea eskainiko dute ETB2k eta eitb.eus-ek, gaur, 22:30ean. Arantza Ruiz kazetariak egingo du erreportajearen aurkezpena.

Alde batetik, polizien, kriminologian adituen, ikertzaileen eta psikologoen testigantzak bilduko ditu saioak, eta, bestetik, kondenatutako yihadistekin, terroristen senideekin, biktimekin, meskitetako imanekin eta Euskadiko komunitate musulmaneko kideekin arituko dira.

Azkenaldian, mehatxuzko mezu bat mugitzen ari da sare sozialetan. Estatu Islamikoarekin erlazioa duen talde klandestino bat da mezuaren egilea eta horrela dio: 'Besterik gabe hiltzeko!' eta '¡Como sea y donde sea!'. Sinesgarriak al dira mehatxu hauek? Benetan al dago euskal gizartea haien helburuen artean?

Galdera horiei erantzuteko hainbat gonbidaturen testigantzak bilduko ditu saioak, horien artean: Juan Vicente Bilbao, Ertzaintzaren inteligentzia kriminaleko komisario burua; Antonio Garcia Martín legelaria, M11 terrorismoaren biktimen elkarteko kidea; Valentziako unibertsitateko Christian Moreno legelaria eta kriminologian aditua; Jonan Fernandez, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetzaren idazkari nagusia; Saliha Ben Ali, Siriako gerran hildako jihadista baten ama; Dominique Bons, atentatu batean bere buruaz beste egin zuen terrorista baten ama; Raquel Alonso de Francisco, senar ohiarengandik heriotza-mehatxuak jaso zituen emakumea; Dominique Kielemoes, Pariseko atentatuetan semea galdu zuen ama; César San Juan, EHUko psikologia kriminaleko irakaslea; Aziz Messaoudi, Euskadiko Federazio Islamikoko presidentea; Jose Luis de la Cuesta, EHUko Euskal Kriminologi Institutuko zuzendaria; David Garriga, kriminologian aditua eta CISEGeko presidentea; Javier Zaragoza Tejada, Gipuzkoako Lurralde Auzitegiko fiskala, ziberterrorismoan aditua; Bahae Eddine Boumnina, CISEGeko delegatua Marokon; Mohammed A. Rafiqui, kartzelan kondena bete duen jihadista; José Moisés Pérez Cornejo, Polizia Nazionaleko Euskadiko burua; Abderrahim Mousaif, Euskadin 15 urte daramatzan marokoarra; Naima Khoulaed, Abderrahimen emaztea eta lau seme-alaben ama; Allal Eddouri, Mungiako komunitate islamikoaren presidentea; Rudiuane Chakouch, Marokoko etorkina, herrikideak laguntzen saiatzen dena; Said Ben Elhas, Barakaldoko Attawid meskitako arduraduna; eta Lhoussayn Khouya, Marokoko etorkina eta iturgina.

'Yihadistas: ¿Estamos en su punto de mira?' gaur izango da ikusgai, 22:30ean, ETB2n eta eitb.eus-en.


Danborradako entsaioa, etzi

Etxeberriko haurren danborradako entsaioak asteartean hasiko dira. Mendekoste jaietan (maiatzak 24) eta San Joanetan ateratzeko izango da. Ordutegia: astelehenetik ostiralera (18:30-19:30). Jantziak utziko dituzte.


Larunbatean egingo dute Bizitruk, bizikletak erosi, saldu edo trukatzeko azoka

Larunbatean Bizitruk azoka berezia egingo dute laugarren urtez, Suhiltzaileen egoitza zaharrean, Easo kalean. Bertan bigarren eskuko bizikletak saldu, erosi edo trukatzeko aukera emango dute.

Iazko Bizitruk azoka. (Argazkia: Donosti-Bizitruk)

Bizikleta erosi edo saldu nahi dutenek goizeko 8:30etik 10:00etara eraman beharko dute, eta nortasun agiria aukeztu beharko dute. Jabego egiaztapen dokumentu bat sinatuta, lapurtutako bizikleten salerosketa ekidin nahi dute.

Axier Jaka, ingurumen zinegotziak, aurreratu du ekimen honek bi helburu dituela: “batetik, berrerabilpenaren bidez hondakinen murrizketa sustatzea eta, bestetik, mugikortasun jasangarria bultzatzea”. Iaz, bizikleten bataz besteko prezioa 70 eurokoa izan zen, merkeena 10 euro eta garestiena 220 euro.

Donostitruk bigarren eskuko hileko merkatuak eta Kalapie Hiriko Txirrindularien Elkarteak sortutako ekimena da Donostitruk-Bizitruk merkatu berezia. Hala, Kalapie elkarteak 3 euro jasoko ditu laguntza modura salgai uzten den bizikleta bakoitzeko.

Iazko Bizitruk azoka. (Argazkia: Donosti-Bizitruk)


Atzo hasi ziren Iñauteriak Andoainen

Txarangen eta dultzaineroen doinuekin, saltoka eta dantzan hasi zuten Iñauteria Andoaingo gaztetxoek. Basteroko plazan hasi zuten kalejira eta goikoplazan amaitu. Dantza saioak eskaini zituen ikastetxe bakoitzak.

Ikus argazki gehiago

Arratsaldean hasi zen iñauteri festa Andoainen. 15:00etan bildu ziren herriko hiru ikastetxeetako haurrak Bastero plazan, mozorro koloretsuak soinean jantzita. Semaforoak, surflariak, rockeroak, ttuntturroak, sorginak, kabareterak..., denetarik izan zen ikusgai.

Kalejira alaian herriko kaleetan barrena ibili ondoren, Goikoplazara iritsi ziren talde guztiak. Mailaka bildu eta merienda goxoa jan zuten elkarrekin, txarangen eta dultzaineroen doinuek alaituta. Dantza saioren bat ere egin zuen batek baino gehiagok.

Indarrak berreskuratu ondoren, talde bakoitzak azken asteetan prestatutako dantza saioak eskaini zituen. Gai eta musika ezberdinak hartuta, giro ederrean aritu ziren talde guztiak.

Goikoplazako saioak amaituta, beldurraren etxera jo zuten askok. Gazte lokalean prestaturiko ibilbidean gozatu zuten txikiek.


«Populua lastoa da, edozein lekutara eraman daiteke»

Aldudeko «tribuaren presioari» ihes egiteko, misiolari izatea erabaki zuen Etxebarnek; 1975ean, berriz, komentutik atera zen; geroztik, Tolosan bizi da, hamaika lanbide eginik, beti beherekoen eskubideen alde borrokatuz; azkenaldian idazle lanetan dabil.

Alice Domon Cathy (1937—1977) eta Leonie Duquet (1916—1977) Frantziako Doubs eskualdeko bi serora ziren. Argentinan bizi zirela, hango diktadurak torturatu eta hil zituen, eta ondotik desagerrarazi, itsasora botaz, gorpuak «andeatuegiak» zirelako. Garai hartan desagertu 30.000 pertsonen arteko bi. Lagunak zituen Gaby Etxebarnek. 1962 eta 1968 artean Argentinan bizi izan zen serora gisa Etxebarne. Sur les pas des disparus d'Argentine (1976-1983) (Karthala) (Argentinako desagertuen urratsetan) bere liburu berria bi lagunak «berriz biziarazteko» saiakera bat du, hain zuzen. «Ez daitezen ahantziak izan». 2013an, haien aztarnen bila bidaia egin zuen Argentinara. «Eritu naiz. Sumindurik. Hersturen menpe. Baina ikusi behar nuen. Horren berri eman behar nuen. Eta idazten hasi nintzen. Ez nuen uste idatziko nuenik. Baina sendatzeko idatzi behar nuen. On egin dit». Audrey Hoc-ek filmatu du bidaia. Filmak laguntzen du liburua.

1975etik ez da gehiago serora Etxebarne. Alduden sortua da, duela 83 urte, eta, Argentinan bezala, Laosen egonaldi luze bat egin zuen serora gisa. Aspalditik Tolosan (Okzitania) bizi da. Euskara galdu duela esplikatu du, lehen hitzak euskaraz eman eta ondotik laster frantsesera lerratzen dela, horren justifikatzeko. Tolosan bakarrik gatuarekin dela mintzo euskaraz. Eta Euskal Herriari egin bisitak laburregiak dituela. Etxebarnek solasaren artea ezin hobeki menperatzen du. Bere biziaz zein besteenaz liburu andana bat idatziak ditu, horien artean franko Euskal Herriaz. Beti frantsesez. Egiten duen lanagatik, «memoria erditze laguntzaile» dela errana izan diote. Gustukoa du irudia.

Zein zen Cathy eta Letonie serorekin zenuen harremana Argentinan?

Nire komentu berean ziren. Haiekin lan egin nuen Buenos Airesko auzo baztertuetan. 1975ean komentutik atera ziren ni bezala, Vatikano II.aren kontziliotik landa. Diktaduretan, usu, ihes egiteko erraztasunak zituzten serorek. Aldiz, Cathyk eta Leoniek ez zuten babes berezirik nahi izan. Inguruan zituztenak bezala bizitzen segitu nahi zuten. Argentina iparraldean ziren orduan, Perugorrian. Inguruan peoiak zituzten, baserritarrak. Atxilotu zituztenek erran omen zuten: «Nor arranguratuko da seroregoa utzia duten bi hauen zorteaz?». Zorte txarra izan zutenak agintariak ziren izan. Mundu guztiak aipatu baitzituzten Cathy eta Leonie.

Badakizu zergatik bi serora ohi atxilotu zituzten? Zein zen beren interes politikoa? Zergatik torturatu eta hil?

Hasieran pentsatu genuen subertsiboak zirelako zituztela harrapatu. 30.000 desagertu izan zirenez, horien arteko bi izan zirela, besterik gabe. Geroztik jakin dugu Videla presidentearen eta Esma presondegian zegoen Masseraren artean gatazka bat zegoela. Masserak boterea nahi zuen. Videlari kalte egin nahi zion. Bi frantses horiek hartuz horrek oihartzuna izanen zuela pentsatu zuela Masserak. Hori diote batzuek. Eta hori Videlarentzat txarra izanen zela. Egia da Videla kezkatua zela bi frantses horiek atxilotu izanaz. Ez ziren atzerritar bakarrak, izan ere. Beste andana bat izan zen.

Hori dena ez ahanztea zergatik zaizu garrantzitsua?

Biziarazi behar dira emazte hauek. Beren lekukotasuna garrantzitsua da askatasunari begira eta.

Nola hori, askatasunari begira?

Askatasunaren alde borrokatu direlako. Ttipien alde. Liburuaren bidez erakutsi nahiko nuke bizia erreusitu nahi baldin baduzu pobreenekin izan behar duzula. Abisu bat izatea ere nahiko nuke... Ni aberatsa naiz. 900 euro ditut hilabeteka. Ez naiz ametsetan bizi. Badakit pobrezia beste zerbait dena. Baina, halere, pobreen ondoan naiz borrokatu behar den aldi oroz. Hats-bahiturik uzten naute ikusten ditudalarik batzuk, krisi garai honetan, larderia beharrezkoa dela erraten. Egun batez, sindikatuko anarkista espainol zahar batek hau erran zidan belarrira: «Populua lastoa da». Egia zuen nonbait.

Lastoa? Nola hori?

Uzten duela bere burua eramaten. Edozein lekura eraman daiteke. Bakarrik, bere baitarik ez da mugitzen.

Eskuin muturreko Fronte Nazionala alderdiaren azken hauteskundeetako emaitza onengatik diozu hori?

Bai. Eta Argentinan 30.000 desagertu eta gero, orain, militarrek berriz ere boterea hartzea espero dute batzuek. Ordena jar dezaten. Baina Argentinan 1983an militarrek dimititu zutelarik, ekonomia lurrean zen. Bakar batzuk bai, aberastu ziren. Multinazionalek jakin zuten nondik atera dirua. Argentinako lurra aberatsenetakoa zen. Hondatua da orain. Monsanto eta besteek egin dutena izugarria da. Hainbeste galdegiten diote lurrari, non lurra antzu bihurtzen duten. Pozoitu dute. Lurra eta baita biztanleak ere.

Argentinatik urrun, Alduden sortua zara, 1932an; orduko biziaz zer atxikitzen duzu gogoan?

Gure herrietan ez zen enplegu anitz lehen. Familietan zortzi, bederatzi, hamar haur baziren. Zer gertatzen zen? Emazteak etxeko neskato gisa lan egitera joaten ziren Bordelera. Edo sasoiak egitera Lourdesera edo Miarritzera. Geroago, gizonak bezala, Ameriketara joaten hasi ziren. Hego Ameriketara eta ondotik Ipar Ameriketara. Beste aterabide bat bazen: apez edo serora.

Eta garai hartan ontsa ikusia zen familia bakoitzak haur bat ematea Jainkoari, ezta?

Ohore handia zen, bai. Amak nahiko zukeen bost anai-arrebak izatea apez edo serora [irriak].

Zuk zenuen hautatu serora izatea?

Bai, nik nion erran amari misiolari izan nahi nuela.

Misiolaria? Aldudetik misionesta ideia bururatzea ohikoa zen? Nondik ideia hori?

Otto bat banuen misiolari zena. Vietnamgo Hue herriko artzapezpikua zen. Anitz maite genuen. Hango istorioak kontatzen zizkigun beti. Anitz irri egiten genuen harekin. Hortik zitzaidan bururatu misiolari izatea. Joan nahi nuen. Aitortu beharra dut tribuaren eraginak anitz sufriarazten ninduela. 36 lehengusu propio ginen Alduden. Amaren anai-arreba guztiak Alduden ziren, komentuetan ez zirenak. Tribuaren presioa izugarria zen. Laosen berriz aurkitu nuen presio bera. Laosko biztanleak ongi ulertu ahal izan nituen horregatik.

Nola gauzatzen zen presio hori?

Ezin zenuen nahi zenuena egin. Ezin zenuen dantzatu. Mutil baten ikustera joaten baginen, segidan deitzen gintuzten. Dena zen analizatzen eta kritikatzen, tribuaren barnean. Baina, bitxiki, geroago ohartu naiz, psikoanalisiari esker, ez nuela haserretu nahi tribuarekin. Maite nituelako. Nire tribua zelako. Baina, une berean, horren pisua jasanezina zitzaidan. Nola egin? Gustukoa duten zerbait egin, eta, aldi berean, gainetik kendu [irriak]. Eta horrela joan nintzen misiolarien institutu batera. 21 urte nituen. Aitzin irakasle lanetan aritu nintzen Uztaritzeko barnetegian. Eta gero Argentinara joan nintzen. Eta han askatu nintzen. Ez zen batere giro bera. Serorek auzo pobreetako biztanleekin harreman zuzena zuten.

Zein asmorekin ari zineten Argentinan lanean? Zein zen giroa orduan?

Ideia ez zen ebanjelizatzea giristino gehiago izateko. Hasteko, denak ziren giristinoak Argentinan. Ideia ez zen ere hangoak laguntzea, gauzak ematea. Ideia zen jendea handiago egitea. Haiekin borrokatzea. Izugarri gustukoa ukan dut Argentinako egonaldia.

Zuhaurrek egin nahi zenuenarekin bat egiten zuen seroren lanaren alde sozialak, ezta?

Bai. Parisen buruko gabezia sakonak zituzten ezinduekin lan egiteko ikasketak egin nituen. Argentinan trisomiadunekin hasi nintzen lanean, tokiko hezitzaile eta psikologoekin batera. Liburu bat ere idatzi nuen irakaste metodo hartaz. Irakaskuntza berezia zen. Sinboloetan oinarritzen dena. Beren inteligentzia intuitiboa baita. Eta Biblia sinboloz betea da. Eguzkia, ura, lurra, mendia. Ura, adibidez, bataioa da. Zuhaitza, bizia. Mendia jainkoa izan daiteke, baita beste gauza anitz ere. Dantza ere egiten genuen, musika anitz ere lantzen genuen, eta margogintza. Hori guztiari esker uros ziren sakoneko gabeziak zituzten horiek. Ona zen Jainko baten ezagutza egiten zuten horri esker. Ziren bezala maite zituen Jainko batena.

Tolosara itzuli zinen gero?

Bai, urte bateko ikasketak segitzeko sartu nintzen. Izaera nahasmenduak zituzten haurrekin nola egin daitekeen ikasi nahi bainuen. Baina urte bat iragan eta, horretan ezin nuela segitu erran zidaten buruzagiek. Serora superiorarekin munduaren itzulia egin behar nuela erran zidaten, Vatikanoko II.a kontzilioarentzat. Ondotik, Laosen misio bat eraiki behar nuela erran zidaten. Laos hegoaldera joan nintzen, Pakse-ra. Hango artzapezpikua Ezpeletakoa zen.

Zer egiten zenuten han? Gizarte gaietan segitu zenuen?

Bai, hango jendea sendatzen batez ere.

Ebanjelizatzen?

Katekumenoak aurkitu genituen hara iristerakoan. Ebanjelizatuak izatea eskatu zuten jendeak. Lehen urtean hango hizkuntza ikasi nuen. Dena gogoz ikasi behar zutela erran zidaten hango apez eta artzapezpikuek. Galdera eta erantzunen bidez. Horrela ez zutela deus ulertuko ihardetsi nien. Haiek baietz, haiek zutela esperientzia. Eta hori egin behar nuela. Nik orduan: «ikusiko», erran nien. Eta ebanjelioa hartu eta sinbolikoa zena kontatu nien hango herritarrei. Jesusek pobreentzat zuen arrangura, Askapen teologiaren ildotik. Ameriketan ikasi nuena. Ez zutela deus konprenituko erraten zidaten arduradunek. Bikarioa etorri zitzaigun egun batean. Zer zekiten jakin nahi zuen, konfirmazioa eman aitzin. Ebanjelioaz galdekatu zituen, eta horiek ebanjelioaren zati luzeak kontatu zizkioten, zentzua azalduz. Bikarioa iltzaturik gelditu zen.

Bazuketen aitzin bere erlijio propio bat, ezta?

Animistak ziren. Gu bezala, euskaldunak bezala lehen.

Ez zitzaizun iduriz pentsamendu bat inposatzen zeniela?

Ez oraindik. Berantago nintzen horretaz jabetu. Gaur egun ez nuke gehiago horrelakorik eginen. Halere, oroz gainetik lan soziala nuen egiten. Gosez hiltzen ari ziren. Hilabeteak iragaten zituzten irrisik gabe. Baina ohartu nintzen emazteek izugarri ongi ehuntzen zutela. Oihalekin komertzioaren munduko erakundekoen ikustera joan nintzen. Eta haiek oihal hori kilometroka saltzen ahalko zutela erran zidaten. Ganer komunitario bat sortu zuten orduan herritarrek. Emazteak ehuntzen hasi ziren. Eta urte osoan jatekoa izan zuten. Erlijioari doakionez, nik batez ere batak bestea maitatu beharra nien irakasten. Jainkoa maitasuna zela. Hori ere bada giristinotasuna. Anitz eraldatu baitute geroztik. Joan den gau batez liburua aurkezteko eman nuen mintzaldi batean, publikoko batek hau erran zidan: «Baina Elizatik atera zara 1975ean». Eta nik ezetz ihardetsi nion: «Ni ere banaiz Eliza. Ez dira bakarrik haiek». Jesu Kristo zapalduen alde borrokatzen dela pentsatzen dutenak dira Eliza. Bere familia, etxea, lurra utzi behar izan zuen Jesusek. Haren aurka zirelako, Jainkoaren erreinuaren alde egiten zuelako. Erreinua pobreenekin zela zioela. Etxerik gabekoa zen. Nik horren baitan sinesten dut. Hori da nire erlijioa.

Gaur egun mezara joaten zara?

Eguberriz eta pazkoz, gurasoak omentzeko. Baina bestela ez. Apezen sermoiak ezin jasanak zaizkit.

Baina 1975ean eliza, edo beste gisa batez erranik, komentua, egitura utzi zenuen haatik, ezta? Eta hor berriz ere Tolosara iritsi zinen, lanik gabe.

Ene ikasketek ez zizkidaten lan baterako ateak irekitzen. Teologia ikasi nuen oroz gainetik. Baina bost axola. Neskato gisa hasi nintzen. Etxe garbitzen-eta. Neure burua ongi defendatzen nuen. Garbitzaileen hitzarmen kolektiboa osatu genuen beste batekin. Gaueko zaindari ere izana naiz. Francoren aurkako manifestaldi batean ezagutu nuen gaueko zaindari bati esker aurkitu nuen denbora erdia. Gero, sindikatuan sartu eta, asurantzetan lan bat aurkitu nuen. Hor ere, dena hankaz gora jarri genuen. Eta azkenean kanporatu ninduten, greben ondorioz. Hortik landa, hotel batean hasi nintzen lanean. Erretreta baino pixka bat lehenago kanporatu ninduten hor ere, sindikatu kontuengatik. Baina diru sari bat lortzeko aukera izan nuen.

Ororen buru, beti segitu duzu injustizien kontra?

Bai, hala da.


'Capital Cultura', Bernardo Atxagari buruzkoa oso-osorik

Gabriel Arestik animatuta, literatur munduan urratsak ematen hasi zenekoa kontatuko du eta Obabaz ere mintzatuko da.

Ostegun honetan ETB-2ko ''Capital Cultura'' saioa Bernardo Atxari (Joseba Irazu) buruzkoa izango da oso-osorik. Bere hastapenei buruz arituko da Atxaga saio honetan. Gabriel Arestiren itzal eta bultzadaz mintzatuko da, berak animatu baitzuen idaztera. Halaber Obaba lekuaz ere arituko da eta Nevada gaur sormen gune gisa ere izango du hizpide.

Berritzailea eta zalantzarik gabe gaur egungo euskal egilerik unibertsalena da Atxaga. 1978. urtean Etiopia poema liburua eman zuen argitara. Europako abangoardiekin bat zetorren lanak eta izpiritu iraultzaile eta subertsiboa zuen. Hiru hamarkada beranduago,''Obabakoak liburuarekin nazioartean oihartzuna izan zuen. Horrez gain, Narratibako Sari Nazionala lortu zuen eta kritika eta irakurleen txaloa ere bai. Arrakastaz nobelagintza lantzen jarraitzen du: Gizona bere bakardadean, Soinujolearen semea eta Hiru etxe Frantzian kaleratu ditu. Haur eta gazte literatura ere lantzen ditu.

''Capital Cultura'' ostegunean dago ikusgai ''Vaya Semanita''ren ondoren.


Eurovisionek barkamena eskatu du, baina ikurrina ezingo da erakutsi


Emakumeen Mundu Martxarekin bat egin du Bergarako Udalak

Bihar, egubakoitza, iritsiko emakumeen ibilaldia Bergara eta, ekimenarekin bat, adierazpen instituzionala plazaratu du Bergarako Udalak. Besteak beste, plenoan aho batez onartutako testuan, indarkeria matxistaren aurka egiteko ekintza protokoloa ezartzeko konpromisoa hartzen da, emakumeen jabekuntza bultzatuko dela, zaintza lanak errazteko zerbitzu publikoak ahalbidetuko direla eta sexu eta genero bazterkeriaren aurka egingo dela ere jasotzen da.

Udalaren adierazpena:

Udal honek, Emakumeen Mundu Martxari babesa eman eta bere esku dauden baliabideekin berdintasunaren alde lan egiteko eta neurriak hartzeko konpromisoa hartzen du, helburu hauekin:

Indarkeriari dagokionez, ekintza protokoloak martxan jarri, sentsibilizazioan lan egin eta indarkeria matxistari dagokion formakuntzak burutzea. Halaber, EMMren protokoloari gure babesa adierazten diogu eta indarkeria sexistaren aurkako salaketa eta deialdiekin bat egiteko konpromisoa hartzen dugu.

Zaintzaileen bizitzak hobetzeko lan egitera eta zaintza lanak erazteko zerbitzu publikoak ahalbidetzera.

Aniztasun sexuala eta genero identitatea kontuan izanik lan egitea, eta lesbofobia, transfobia, arrazismoa eta kapazitismoaren aurkako planak burutzea.

Emakumeen jabekuntza sustatzea eta baita saretze eta emakume taldeen sorrerak bultzatzea.

Gure babesa erakusten duen adierazpen hau Emakumeen Mundu Martxako Europako

Ordezkaritzara bidalia izango da.


Madrilen badakite zein den Gabonetako Loteriaren zenbaki saritua

93.450 eta 17.450 zenbakiak izan dira lehen saria irabazi dutenak gaur eginiko entseguan.

Gaurtik eta Gabonetako Zozketa egunaren bezpera arte zabalik izango den Madrilgo Ametsen Fabrikan badakite zein izango den 400.000 eurorekin saritutako dezimoa. Dena dela, oraindik zalantzan dira, oraindik ez baitakite 93.450a edo 17.450a izango den zenbaki sarituena, horiek izan baitira gaurko entseguan ateratako zenbakiak.

Janet, Guillermo, Magette, Johan eta Camila San Ildefonso ikastetxeko ordezkariak izan dira soilik ametsak sortzeko fabrikaren aurkezpenean parte hartu duten umeak; izan ere, ikastetxe horretako umeak izango dira hurrengo abenduaren 22an Estatu osoa geldiaraziko duen zozketaren zenbakia aterako dutenak.

Fabrika bisitatzeko epea gaurtik hasi eta abenduaren 22ko zozketa egunaren bezpera arte izango da. Aurtengo edizioan, gainera, bederatzi milioi sari izango dira, aurreko urtean baino gehiago.

Mila metro karratu baino gehiago

Erakusketa honen aurkezpenean Aurelio Martínez Estatuko Loteria eta Apustuen elkarteko zuzendariak eta Concepción Dancausa Madrilgo Udaleko Gizarte Arazoetako Saileko ordezkariak hartu dute parte.

Mila metro karratuko gune batean, Ametsen Fabrikak telebistako Loteriaren spotak irudikatzen duen giroa imitatu nahi izan du. Horren helburua, batez ere Gabonetan, Loteria ametsak egia bihurtzeko erremintarik onena dela gogoraraztea izango da.

Gaurtik eta Gabonetako Zozketa egunaren bezpera arte zabalik izango den Madrilgo Ametsen Fabrikan badakite zein izango den 400.000 eurorekin saritutako dezimoa. Dena dela, oraindik zalantzan dira, oraindik ez baitakite 93.450a edo 17.450a izango den zenbaki sarituena, horiek izan baitira gaurko entseguan ateratako zenbakiak.Janet, Guillermo, Magette, Johan eta Camila San Ildefonso ikastetxeko ordezkariak izan dira soilik ametsak sortzeko fabrikaren aurkezpenean parte hartu duten umeak; izan ere, ikastetxe horretako umeak izango dira hurrengo abenduaren 22an Estatu osoa geldiaraziko duen zozketaren zenbakia aterako dutenak.Fabrika bisitatzeko epea gaurtik hasi eta abenduaren 22ko zozketa egunaren bezpera arte izango da. Aurtengo edizioan, gainera, bederatzi milioi sari izango dira, aurreko urtean baino gehiago.Mila metro karratu baino gehiagoErakusketa honen aurkezpenean Aurelio Martínez Estatuko Loteria eta Apustuen elkarteko zuzendariak eta Concepción Dancausa Madrilgo Udaleko Gizarte Arazoetako Saileko ordezkariak hartu dute parte.Mila metro karratuko gune batean, Ametsen Fabrikak telebistako Loteriaren spotak irudikatzen duen giroa imitatu nahi izan du. Horren helburua, batez ere Gabonetan, Loteria ametsak egia bihurtzeko erremintarik onena dela gogoraraztea izango da.


Bergarako Kirol Argazkien Lehiaketak baditu irabazleak

Epamahaiak hartu du erabakia eta sariak bihar, barikua, banatuko dituzte 20:00etan Aroztegi aretoan. Zuri-beltzean lehenm saria Soraluzera joan da, Carlos de Cos argazkilariarentzat, Rugby eskola lanarengatik. Koloretan, Jose Venegas legazpiarrak irabazi du ¡Casi! argazkiarengatik. 168 irudi jaso dituzte aurten eta ikusgai egongo dira hilaren 30era arte erakusketa areotan bertan.


'Cabieces auziko' herri akusazioak aurrera egingo du

Akusazio idazkia aurkezteko asmoa dutela iragarri dute. Herri akusazioko eragileek uste dute auzia "ate birakarien adibide argia" dela.

ELA, LAB, ESK, EHNE, Steilas eta Hiru sindikatuek, Euskal Herriko Pentsiodunen Elkarteak eta Euskal Kontsumitzaileen Elkarteak osatzen dute herri akusazioa. Horien izenean, Jone Goirizelaia abokatuak ontzat jo du Bilboko 4. Instrukzio Auzitegiak epaiketa egitea Mario Fernandez Kutxabankeko presidente ohia, Mikel Cabieces Espainiako Gobernuko ordezkari ohia eta Rafael Alkorta abokatuaren aurka.

Goirizelaiak azaldu du "zantzu sobera" daudela horiek epaitzeko, eta defentsako abokatuek epaiketa egiteko autoaren aurkako helegitea aurkeztuko balute, Goirizelaiak ez du uste epaileak onartu egingo lukeenik. Astelehenean argitaratu zuen autoa epaileak, eta hamar eguneko epea du defentsak helegitea aurkezteko.

Epaileak ahozko epaiketa agintzea "arrazoia" ematen diela uste du Goirizelaiak, eta "politikari batzuen mesedetan ate birakarien ohiko funtzionamenduaren erakusgarri" da auzia. "Mesede tratua eta ustezko iruzurra euskal kutxak eta Kutxabank pribatizatzea erabaki zutenen erabaki politikoa" izan zela gaineratu du.

Cabiecesek 243.000 euro modu irregularrean jaso ote zituen ikertzen ari dira. Diru hori ustez Rafael Alkorta abokatuaren bulegoaren bitartez ordaindu zion Kutxabankek Espainiako Gobernuaren ordezkari izan zenari, hilean 6.000 euro hiru urtez, Cabiecesek abokatu gisa horrentzat lan egin zuelakoan.


Korrika

Beldurra sentitzen dut korrika egitera joaten naizenean; beti. Batzuetan gutxiago, besteetan gehiago, baina beldurra. Ez da arrazionala: badakit probabilitate gutxi daudela berez gizon ezezagun bat errepidera atera ni harrapatu eta bortxatzeko. Leku ustez segurutik noalako, eta ilun badago, argiturik dauden bideetatik. Baina ezin dut ekidin: segidan eta nahigabe jartzen dut arreta hotsetan; zerbait sumatzen badut atzera begiratzen dut etengabe; eta urrutian gizonezko bat ikusten badut zentzumen guziak jartzen zaizkit adi.

Azkenaldian indarra hartzen ari da komunikabideetan sexu erasoen gaia, eta, batzuetan, zalantza izaten dut egokia ote den horien berri hain zabal eta luze ematea. Eta hedabide batzuek egiten dutenez, gainera, sentsazionalismoz beterik eta gaizki. Zalantza sortzen zait, informatzea berez ongi dagoelako; izan behar dugulako erasoen berri; eta ez litzatekeelako egokia Frantziako komunikabideek bezala arazoa estaltzea. Baina nahigabe burura etortzen baitzait beti ni izan naitekeela hurrengoa; edozein emakume izan daitekeelako, eta ez gure iruditeriako andre sumiso eta buruarin hori.

Zalantza sortzen zait, hain justu, funtzio hori betetzen dutelako erasoek: emakumeon bizitzetan beldurra eragitea. Beldurrez korrika egitera joan baino anitzek nahiago izanen dutelako korrika egitera ez atera, bertzerik gabe. Edo, nik bezala, neguko arratsalde ilunetan ohiko ibilbidea aldatu, eta soilik herri barrenetik eginen dutelako laster. Edo gauez ez direlako bestara aterako, edo ez behinik behin bakarrik bueltatuko etxera; edo egitekotan, ez lasai. Eta ondorioz, emakumeon bizitzak eta sexualitatea kontrolpean edukiko dituztelako, menpean.

Horregatik segitzen dut bakarrik korrika egiten; zerbait gertatzekotan agian ezinen dudalako ekidin, baina nahiago baitut beldurrez korrika egin beldurragatik laster egiteari utzi baino.


Inoiz baino korrikalari gehiagok parte hartuko du biharko UZ Trailean

Areizaga-Kalebarren plazatik 275 lasterkari aterako dira. Proba izena aldatuta dator eta ibilbide luzea eta motza emango dituzte aukeran. Beloki, Izazpi eta Irimo igoko dituzteIzena aldatuta dator aurtengoan Goierri garaiko mendi lasterketa. UZ Trail deitu diote eta izenaz gain, beste hainbat aldaketa ere egin dizkiote inoizko korrikalari gehien hartuko dituen ekitaldiari. Hain zuzen, 275 lagun abiatuko dira Urretxuko eta Zumarragako Areizaga-Kalebarren plazatik bihar, 16:00etan.Izen berria «erakargarriagoa eta gogoratzeko errazagoa» dela diote. Asfalto bide guztiak ibilbidetik kendu dituzte eta mendi bideetan baino ez dituzte egingo ibilbidearen 22 kilometroak, «gure lasterketan pista eta asfalto asko zegoela-eta parte hartzaile asko kexu ziren aurreko urteetan». Aurtengo ekitaldia gogorragoa ere izango da, «gure mendietan ez dago kilometro bertikalik egiteko aukerarik, baina Izazpi eta Irimo aurpegirik pikoenetatik igo beharko dituzte».UZ Trailek hartuko duen ibilbide nagusian, luzea, Beloki, Izazpi (940 metro) eta Irimo (900 metro) joko dituzte korrikalariek Izazpitik hasita. «Zumarragako eta Urretxuko mendi eta txokorik ederrenak zeharkatuko dituzte, Antio eta Santa Barbara tartean». Helmuga Areizaga-Kalebarrenen egongo da. Horren trebatuta ez dauden korrikalarientzat proba motzagoa prestatu dute. Hasiera ordua berbera da bietan.FaboritoakLasterketa irabazteko faboritoak zeintzuk diren esaterakoan, emakumezkoetan «ikusteko» dagoela esan dute antolatzaileek, «emaitza euskal selekzioko kideek zein gainerakoek erakusten duten mailaren araberakoa izango da». Izen batzuk aipatu dituzte halere: Sandra Sevillano, Aitziber Ibarbia eta Elena Calvillo.Gizonezkoetan Aritz Egea urretxuarra faboritotzat jo dute, are gehiago Zegama-Aizkorrin egindako lan bikainaren ostean. «Lehenagotik badaki, gainera, herrian irabaztea zer den eta, ziur aski, ibilbidea beste inork baino hobeto ezagutuko du».


Turismo Plana garatzeko taldea osatu da herrian

Bizibiziki enpresarekin elkarlanean turismo aktiboa garatu nahi da

Bizibiziki enpresa gipuzkoarreko teknikariek eta zenbait herritarrek osatutako taldeak bi bilera egin ditu dagoeneko herrirako Turismo Plan Estrategikoa garatu asmoz. Hiruzpalau hilabete iraunen duen elkarlan honen ondoren, plana erredaktatzeari ekinen diote teknikariek aipatutako bileretan jasotako ideiak eta ekarpenak erabiliz horretarako.

Lehengo uztailaren 28an aurkeztu zien Udalak Bizibiziki enpresa pleno aretoan elkartutako 40 herritarrei. Erakunde guzietako ordezkariak eta merkatariak osatzen zuten Herriko Etxeak gonbidatutako talde hau. Iñaki eta Ekaitzek, Bizibiziko teknikariek, esandakoaren arabera, turismoa aktiboaren kontzeptuan oinarritutako plana proposatuko dute Goizuetarako, kultura, natura eta abentura lotuko dituena, alegia.

Turismo Planaren barrenean, azpiegiturak nahitaezkoak dira, jakina. Heldu den udaberrirako irekita egonen omen da Udalak estrategikotzat jotzen duen aterpetxe ederra. Horixe izan da, hain zuzen, plana egiten hasteko arrazoietako bat. Bi administrazioek, Nafarroako Gobernuak eta Udalak, egindako esfortzu ekonomikoari errendimendua atera nahi zaio aterpetxera jendea erakarriz. Horrek herria berpizten ere lagunduko duelakoan daude Herriko Etxean.


Udako solstizioa ospatu dute Anizen ere

Euskal Herriko herri anitzetan bezala udako solstizioa ospatu zuten ekainaren 23an Anizen ere. Urtero bezala, haurrak 17:30ean etxez etxe ibili ziren kartoi, periodiko eta belar idorra biltzen suak egiteko. Aurten gainera, haurrek egindako batzarre batean herriari eskaera bat egin zioten: su gehiago egiteko. Haurren batzarrari kasu eginez, aurten su bat gehiago piztu zen, bortz guztira. Suak saltatu ondotik urtero bezala hau ere, xingar eta xixtor jatea egin zuten Anizen, eta akitzeko etxe bakoitzetik ekarritako postrea jateko aukera izan zuten. Ilundu ondotik eta udari ongi etorria egin ondotik, etxerat joan ziren. Argazkiak: Maitane Maritorena


Udako ikastaroetarako zazpi beka

Eusko Ikaskuntzak zazpi beka eskainiko ditu Euskal Herriko Unibertsitatearen udako ikastaroetara begira. Bost beka izango dira uztaileko ikastaro baterako eta beste biak irailerako. Matrikula, ostatu eta elikatze gastuak ordaintzen dituzte beka horiek.

Batetik, uztailaren 9, 10 eta 11an Donostiako Miramar Jauregian izango den Perspectivas económicas ante el cambio climático izeneko Ikastarorako 5 beka eskainiko ditu.

Eta bestetik, beste bi beka eskainiko ditu La Globalización en el siglo XXI. Retos y dilemas izeneko ikastarorako. Azken ikastaro hori ere Donostiako Miramar Jauregian egingo dute, baina kasu horretan, datorren irailaren 3tik 5a bitartean.

Eusko Ikaskuntzaren beka horiek matrikula gastuak, ostatua eta gosari eta bazkaria ordaintzen ditu. Ikastaroei dagokienez, berriz, hlizentziadun berriei zein ikasketen azken urteak ikasten dabiltzanei edo graduondokoei eskainitakoak dira.

Eusko Ikaskuntzaren bekaren bat eskuratzeko interesa dutenek ondorengo helbide eta pertsonarengana jo behar dute: Ainara Iraeta, Gazteria Saileko arduraduna, gazteria@eusko-ikaskuntza.org. Telefono zenbakia da: 943 31 08 55.


Guatemalako egoera eta Giza Eskubideen urraketak ezagutzeko aukera gaur, Biterin

Guatemala, bertan izaten diren Giza Eskubideen urraketak eta UDEFEGUA (Unidad de defensa de los defensores y defensoras de los DDHH de Guatemala) oinarri hartuta, hitzaldia emango du gaur Claudia Samayoa filosofoak eta UDEFEGUAko kideak: Derechos humanos, defensoras y defensores. Hitzaldia 19:30etatik aurrera izango da, Biterin. Hernaniko Udalak eta Kooperazio Taldeak laguntza ematen diote UDEFEGUAri eta elkarte honek 10 urte bete dituela aprobetxatuta, bere lanaren berri emateko eta Guatemalako egoera ezagutarazteko antolatu da hitzaldia. Hernaniarrek ezagutzeko aukera izango dute herriak Udalaren bidez ematen duen laguntza zertara bideratzen den.

Elkartearen lana, Giza Eskubideen urraketak, urtebeteko analisia...

Hitzaldian honako gaiei buruzko azalpenak emango ditu Samayoak: UDEFEGUAk 10 urteotan egindako lana; Giza Eskubideen babesleen aurkako biolentzia politikoa; azken urteko analisia; herrietan oinarrituta (El Peten, San Marcos, Izabal, Cotzal), biolentzian sakontzea; hainbat gaietan oinarrituta (lurrak, laborantza, meatzaritza), biolentzian sakontzea; erasoen ezaugarriak; Estatuaren erantzuna erasoen aurrean; eta Giza Eskubideen urraketen tipifikazioa.

53.892 hildako, 10 urteotan

Guatemalako GAM taldeak Guatemalako Giza Eskubideen gainean egindako informeen arabera, 2000tik 2010era, 53.892 hildako izan dira. Eta gaineratu dutenez, indarkeria hazten doa. 2011ko otsailera arte bildutako datuen arabera, otsaila izan zen azken hiruhilekotik indarkeria gehien erabili zen hilabetea. Iazko abenduan 247 hildako izan ziren, aurtengo urtarrilean 275 eta otsailean 295. Urtea bukatzerako, indarkeriazko heriotzak 6.000 izango direla aurreikusten dute; iaz 5.590 izan ziren. Hauteskunde urteak are gogorragoak izan ohi dira eta 2011 hauteskunde urtea da. Azken hamarkadako hauteskunde urterik gogorrena izango dela diote.


18 urteko mutil gazte bat atxilotu dute Gasteizen, neska-laguna kolpatu duelakoan

Neska-laguna jo zuelakoan, 18 urteko mutil gazte bat atxilotu zuten ostiralean Udaltzainek Gasteizen. Agi denez, lehenago ere kolpatu izan zuen gizonezkoak bikote-laguna: egun batzuk lehenago eman zizkion kolpeengatik esku bat igeltsatuta zeukan emakumezkoak.

Joan den ostiral arratsaldean 19 urteko neska gazte baten deia jaso zuen Gasteizko Udaltzaingoak: mutil-lagunak kolpatu egin zuela esan zien, biak elkarrekin bizi ziren etxean.

Abisua jasota hara joan ziren udaltzainak, eta emakumezkoak zehaztu zien eztabaida baten ondoren aurpegian jo zuela gizonezkoak eta bere gauza guztiak lurrera bota zituela. Hori dela eta, 18 urteko mutila atxilotu egin zuten.

Agi denez, lehenago ere kolpatu izan zuen gizonezkoak bikote-laguna; esku bat igeltsatuta zeukan neskak, ustez kolpe horien ondorioz.


Aurrematrikulazioa martxan, Urumean ikasi nahi duten haur eta gaztetxoentzat

Dagoeneko pasa da 2017-2018ko ikasturte erdia, eta pixkanaka hasi dira hurrengoa prestatzen. Horrela bada, datorren astelehenean, urtarrilaren 29an hasita egin ahal izango dute aurrematrikulazioa, Euskal Autonomia Erkidegoko haur eta gazteak, eta beraz, Hernaniko, Astigarragako eta Ereñotzuko ikasle berriek. Beranduxeago izango da nafarren txanda, otsailaren 1etik hasita.

Aurrematrikularako azkeneko eguna ere, desberdina da bi kasutan. EAEko eskoletan, hau da, Hernani, Astigarraga eta Ereñotzukoan, otsailaren 9ra arte izango da aukera izena emateko; eta Nafarroako kasuan, hau da, Goizueta eta Aranoko gaztetxoek, otsailaren 7ra arte izango dute aukera.

Otsailaren 9ra arte dago izena emateko aukera EAEn; 7ra arte, ordea, Nafarroan.

2016ean jaiotakoei deia

Nahiz eta aurrematrikulazioa haur hezkuntzatik hasi eta bigarren hezkuntzara luzatzen den, Urumealdeako eskaintza kontuan hartuta, aurreneko aldiz matrikulatzen direnei dei berezia egiten diete. Horiek dira, aurten, 2016. urtean jaiotako haurrak.

Hernani eta Ereñotzuren artean, 178 haur daude deituta Haur Hezkuntzako aurreneko mailan izena ematera. Pixka bat baxuagoa da kopuru hori Astigarragan; bertan, 103 neska-mutil jaio baitziren 2016an.

Bigarren Hezkuntzako eskaintza, Hernanin bakarrik

Bigarren Hezkuntzaren kasuan, Urumealdeko herri bakarrak dauka eskaintza propioa herrian bertan: Inmakulada ikastetxean edo Hernani BHIn burutu daitezke ikasketa hauek; 16 urtera artekoa, lehenengoan, eta 18ra artekoa, bigarrengoan. Bertan aurrematrikulatzera daude deituta, batez ere, 2006an jaiotako gaztetxo hernaniarrak; 193 dira.

Astigartarrak, oraindik, Hernanira edo Martutenera joan ohi dira, bigarren hezkuntzako ikasketak osatzera.

Eskaintza zabala, Urumealdean

Horientzat, eta nahiz eta dei berezian ez jaso, beste mailetan izena eman nahi dutenentzat, eskaintza zabala dago Urumealdean.

Hernani, herri haundiena izanik, eskaintza zabalena dauka. Hain zuzen, lau ikastetxe daude aukeran, Haur eta Lehen Hezkuntzan; eta bi, ordea, Bigarren Hezkuntzan. Aurreneko bostak dira: Elizatxo (427 ikaslerekin); Inmakulada; Langile (710 ikasle dituena); eta Urumea (425 ikaslerekin). Eta beste biak, Hernani BHI Institutua, 824 ikasle ditu 12 eta 18 urte bitartekoak, eta Inmakulada ikastetxea, 250 ikasleko zentroa kontzertatua dena.

Astigarragak aukera bakarra dauka: Astigarragako Herri Eskola. 527 ikasle ditu ikasturte honetan, eta gutxinaka haunditzen ari den eskola publikoa da.

Ereñotzun ere bada aukera, eskola txikia delakoa dena; Txirrita Eskola publikoak, 73 ikasle ditu egun, eta proiektu berezia dauka.

Eta azkenik, Goizuetako eta Aranoko txikienek eskola partekatzen dute; Andres Narbarte ‘Xalto’ ikastetxea Goizuetan dago kokatua, eta egun, 71 ikasle ditu.

Herrian ikasteak, balio erantsia

Eskolen aurkezpena eta eskaintzarena egitean, herrian bertan ikasteak daukan garrantzia eta horrek ematen duen balio erantsia aldarrikatzen dute eragileek.

Era berean, Hernaniko Udalak, kalitatezko irakaskuntzaren aldeko apostua egitea ere badela dio. Arrazoi asko aipatzen ditu horretarako: «euskalduna eta eleanitza da; parte-hartzailea; herrian txertatua; anitza eta integratzailea; herriko eskolen arteko elkarlana bultzatzen duena; irakasleen formazio etengabeari garrantzia ematen diona; ingurumena zaintzeaz arduratzen dena; eta kalitatezko zerbitzuak eskaintzen dituena».

Horrez gain, gainera, abantailaz jositako eskaintza dela diote: «merkeagoa da; erosoagoa da; seme-alaben heziketa hurbil-hurbiletik jarraitu dezakezu; ikastetxearen egunerokotasunean parte hartze zuzena izango duzu; seme-alabek herrian bertan lagunarte zabala izateko aukera dute; herriko jarduerak eta zerbitzuak eskura dituzue; eta herriarentzako aberasgarria da».

ESKAINTZA, BAILARAN

Astigarraga

Astigarragako Herri Eskola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 527 ikasle aurten. Telf. : 943 55 12 62.

Hernani

Elizatxo Ikastola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 427 ikasle aurten. Telf. : 943 55 72 24.

Inmakulada ikastetxea. Haurtzaindegitik, Bigarren Hezkuntzara. 250 ikasle aurten. Telf. : 943 550 233.

Hernani Institutua. Bigarren hezkuntza. 824 ikasle aurten. Telf. : 943 551 188.

Langile ikastola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 710 ikasle aurten. Telf. : 943 555 423.

Urumea ikastola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 425 ikasle aurten. Telf. : 943 550 472.

Ereñotzu

Txirrita Eskola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 73 ikasle aurten. Telf. : 943 554 256.

Goizueta

‘Xalto’ Eskola. Haur eta Lehen Hezkuntza. 71 ikasle aurten. Telf. : 948 514 005.


Gaur emango diote hasiera Elkanoko sanpedroei

20:00etan botako dute festen hasierako txupinazoa.

Sanpelaioen bukaerarekin bat egingo dute gaur Elkano auzoko San Pedro jaiek. 20:00etan botako dute festei hasiera emateko txupinazoa. Bihar da San Pedro Eguna, eta beste behin jaurtiko dute txupina, kanpaiak jotzearekin batera. Bihar eta asteburu osoan zehar askotariko ekitaldiak izango dira, auzotarren eta herritarren gozagarri.


Durangoko hilerriko hobi komunetan 84 lagun lurperatu zituzten, eta aitortzarik jaso barik segitzen dute

Bonbardaketaren eraginez eta eraso gehiagoren beldurrez, bi hobi komun egin eta 84 lagun bertan lurperatzea erabaki zuten.

Durango. 1937ko martxoaren 31. Goizeko 08:30ak. Mola jeneral faxistaren aginduz, Italiar Aviazione Legionariako hegazkinak Kurutziaga kaletik sartu, eta Alde Zaharra gupidarik barik bonbardatzen hasi ziren. Jende ugari zegoen kalean, Andra Mariko elizpean merkatu eguna zen eta. Gainera, mezan ere eliztar asko zeuden. Zerutik infernua zetorren. Bonbek mina, kaltea eta izua eragin zituzten. Eraso gehiagoren beldurrez, hildakoak ahalik eta arinen altxatu eta hilerrira eramaten hasi ziren. Batzuk familiako panteoietan sartu zituzten, eta beste 84, bi hobi komunetan. Hobiak hantxe daude gaur egun ere, omenezko ikur barik oraindik.

Hamarkadetan zehar egondako informazio faltagatik bereiztu izan da Durangoko bonbardaketa. Informazio hori lortu eta argitaratzeko lan handia egin du Gerediaga elkarteak, eta Jon Irazabal ikerlariak eraman du lema. Hobien gaia aztertzeko asmoz, Irazabalegaz batera hilerrira bildu da ANBOTO. Sarreratik gertu dago hobien eremua; atetik sartu, beherantz metro batzuk egin eta ezkerretara.

Hobiak egitearen ideia momentu larri hartako berehalako neurri bat izan zela azaldu du Irazabalek: “Hildako piloa zegoen, eta ez zekiten non zeuden etsaiak. Zulo bi egin eta bertan sartu zituzten hildakoak, beste edozein gerratan lez”. Iragarpena asmatu zuten: arratsaldean bertan, berriro bonbardatu zuten Durango, eta hilerrirantz zihoan jendea metrailatu ere bai. Apirilaren 2an eta 4an jarraitu zuten erasoek, eta amaierako balantzea ikaragarria izan zen: 336 pertsona hil ziren.

Lurperatzaileak esana

Elkarren ondoan daude hobiak. Irabazabalen berbetan, orduko lurperatzaile izan zenak esanda dakite zein den eremua. Lur gainean, erabili bako espazio bat igartzen da, baina ez dago bestelako argibiderik. Batallón Otxandianoko hildako batzuk ere badaude bertan, eta euren omenezko plaka bat egon zen denbora batez, norbaitek kendu arte. Gaur egun, plaka horren ordezko bat kaperako momumentuaren alboan dago.

Leizaola lehendakariaren sasoiko Eusko Jaurlaritzak erasoen ondorioz Durangoko hilerrian lurperatutakoen zerrenda bat publikatu zuen, eta han ageri dira bi hobietan dauden 84 pertsonen erreferentziak. Batzuen kasuan izenak datoz, beste batzuenetan miliziano zenbakiak, eta zenbait identifikatu ezinik ere ageri dira.

“Duintasuna eman”

Hobietan lurperatuta daudenek errekonozimendua behar dutela uste du Irazabalek: “Duintasuna eman beharko litzaieke, hilarri edo oroigarri komunitario bat gainean sortuta”. Hala ere, ikerlaria ez da lurra arakatzen hastearen aldekoa, besteak beste, zati baten gainean hilobi berriak egin direla uste duelako: “Topatzen hasiz gero, baliteke beste hobi batzuen azpian egotea”. Bere iritziz, “udalak ez luke espazio hori hilobi gehiago sortzeko erabili beharko”.

Gobernuen erantzukizunaz

Bonbardaketaren biktima izan zirenen errekonozimenduaz aparte, erasoaren egileen ardura ere mahai gainera atera izan da azkenaldian. 2012an, Durango 1936 elkartearen mozio baten bidez, bonbardaketaren erantzukizuna onartu eta barkamena eskatzea exijitu zien udalak Espainia eta Italiako gobernuei, Alemaniak Gernikagaz aitortza egin baitzuen. Iaz ere gai bera irten zen udalean, eta, momentuz, jaso duten erantzun bakarra Italiako kontsularena izan da: ez dela bere eskumena eta enbaxadara igorriko duela. Bestalde, Bartzelonako Udalak lez, egileen aurka kereila bat jartzeko proposamena egin zuen EH Bilduk, baina, momentuz, ez dira adostasunera heldu udalean.

Irazabalen iritziz, italiarrek eta alemaniarrek –bonba batzuk eurenak ziren– “egindakoa aitortu eta barkamena eskatzea ondo egongo litzateke”. Baina ardura handiagoa ematen dio Espainiari, eta kritikatu du armadaren sektore batzuek “oso harro” azaltzen dutela egileen oinordekoak direla. “Espainiar Gobernuak, armadaren agintari lez, Durangon zerbait egiteke daukala uste dut”, esan du Irazabalek.

Kontrara, Italiako enbaxadan omenaldia egin zieten bonbardaketaren egileei, eta udalak publikoki salatu zuen.

Argitara atera

Isildutako informazioa eta errekonozimendua argitara ateratzeko lanak aurrera jarraituko du. Sakonago ikertzeko dago, adibidez, inguruko herrietan edukitako eragina. Elorrion, hamar lagun hil zirela jaso izan da.


56 urteko gizon bat oso larri, Sarrigurenen izandako sute batean

Garrak Errege Bardea kaleko etxebizitza batean piztu dira.

56 urteko gizon bat oso larri zauritu da bart Sarrigurengo etxebizitza batean (Eguesibar, Nafarroa) izandako sutean, Nafarroako Gobernuak eitb.eus-i jakinarazi dionez.

Garrak 00:30 aldera piztu dira Errege Bardea kaleko 30. zenbakian. Etxebizitzaren eskailera-buruan ke handia pilatu dela eta, bizilagunek larrialdi zerbitzuetara deitu dute. Cordovillako suhiltzaileak, Eguesibarko udaltzainak eta anbulantzia bat bertaratu dira.

Sutea hirugarren solairuko etxebizitzetako batean izan da. Bertako bizilagunak, mugikortasun arazoak dituen 56 urteko gizasemeak, zabaltzen ez zuela ikusita, etxebizitzara sartu dira agenteak, atea indarrez apurtuta. Gizona logelan topatu dute, korderik gabe eta intoxikazio sintoma larriekin, kea arnastu baitu. Medikuek bertan artatu dute, baina handik gutxira anbulantzia medikalizatu batean eraman dute Nafarroako Ospitalera.

Garrak etxebizitzaren saloian piztu dira, sofa batean. Kalte materialak txikiak izan dira, eta ez dute bizilagunik etxetik atera behar izan.


Berako Mendi Maratoi Erdiaren aurkezpen ofiziala egin zen martxoaren 24an Iruñean

Nafarroako Mendi Lasterketen Koparako baliagarria den lehen proba izanen da, apirilaren 11n

Aurten seigarren urtez, apirilaren 11n Berako Mendi Maratoi Erdia antolatu dute Manttale mendi lasterketa taldeak, Gure Txokoa elkarteak eta Agerra Mendi taldeak, zenbait laguntzaile eta babeslerekin batera. Aipatu, joan den urtean bezala, Nafarroako Koparako puntuagarria izanen dela. Lasterketaren aurkezpen ofiziala egin zuten martxoaren 24an, asteazken goizean Iruñean eta bertan izan ziren Manttaleko Iñaki Pikabea eta Txomin Irazoki ere.

Gogoratuko duzuenez, martxo hasieran ireki zen izen emateko epea eta 30 orduz banatu ziren 450 korrikalariendako dortsalak, horixe baitzen aurten paratutako muga. Gaur egun 180 lagun baino gehiago omen daude itxaron zerrendan, izen emandako norbaitek huts eginen balu, toki hori betetzeko.

Joan den urtean 496 korrikalarik hartu zuten parte eta horietatik 449 ailegatu ziren helmugara. Aurten, bortz lehenbiziko sailkatuendako sariak igo eginen dira. Honela, gizaseme nahiz emakumezkoen kategorietan irabazten dutenek 300 euroko saria izanen dute, 250 eurokoa bigarrenek eta 200ekoa hirugarrenek. Ibardingo tarteko helmugan (6. Kilometroa) lehenbiziko pasatzen denak 150 euro jasoko ditu eta joan den urtean Didier Zagok ezarri zuen errekorra hobetzen duenak 300 euro.

Ibilbidea aitzineko urteetakoaren berdina izanen da: 2.714,60 metroko desnibela eta 21,150 kilometroko luzera izanen ditu. 9,7 kilometro igoitzen emanen dituzte, %45eko igoera batekin, eta 10,9 jausten.

Gaztetxoak ere korrika

Egun berean, gaztetxoek ere izanen dute lasterka ibiltzeko modua, Aurten parte hartzeko adina zabaldu egin da, iaz 15-17 urte bitartekoentzat izan zen lasterketa hau eta aurten 13 eta 17 urte artekoek egiten ahalko dute Ibardinera 6,6 kilometroko korrikaldia. Irteera 9:20an izanen dute, lasterketa nagusiak baimo 10 minutu lehenago.


EBk erreformen erritmoa azkartuko duen edo ez erabakiko du goi bileran

Espainia eta Greziaren arazoak denen buruan egongo badira ere, ez da espero neurri jakinik hartzea horiei buruz

Europako Batasunak joan den ekainean hitzartu zituen erreformen erritmoa gelditu edo bizkortuko den eztabaidatu beharko dute gaur eta bihar 27 herrialdeetako gobernuburuek. Europako Kontseiluko presidente Herman Van Rompuyk banku batasuna eta batasun fiskala abian jartzeko egin duen proposamena izango da eztabaidaren abiapuntua.

Goi bileran ez da oharkabean igaroko Greziaren eta Espainiaren egoera. Hala ere, ez da herrialde horien arazoei buruzko erabaki zehatzik espero. Prestatzen ari den erreskate ereduak EBko bazkideen artean nolako harrera duen egiaztatu ahalko du Mariano Raxoi presidenteak.

Erreforma prozesuaren inguruan Alemaniak eta Frantziak dituzten desadostasunak azaleratzea espero da. Frantziak banku batasuna eta euroguneko aurrekontua sustatu nahi ditu, eta Alemaniak aurrekontuen gaineko kontrola gogortzea eskatuko du.


Josette Dacostaren erakusketa zabalduko da gaur Oxford aretoan

Josette Dacosta artistaren (Bordele, 1944) lanak ikusteko aukera izango da maiatzaren 24ra bitartean Alondegiko Oxford aretoan. Irekiera ekitaldia gaur izango da, 18:30ean, Maddi Zubeldia eta Antton Arrizabalagaren musika saioarekin.

Frantsesa da Dacosta, baina Madrilen trebatu zen artista gisa 1980ko hamarkadan, Teresa Muñiz margolari abstraktua irakasle zuela. 1991 urtean Oxfordera (Erresuma Batua) joan zen eta han egin zuen lehen bakarkako erakusketa. 1998an Parisa aldatu zen eta 2002an Iparraldera, amaren sorterrira. Donibane Garazin dauka estudioa.

Hodei-zirimola bat; baserri huts baten etxe-aurrea, erortzear; goldatutako lurraren okre-kolorea; mendixka bateko bihurguneen uhinak. Munduan barrena dabilela, Josette Dacostak pintura erabiltzen du ikusitakoak sortzen dizkion sentipen eta sentimenduak gogoan hartu, barneratu eta adierazteko. Mendialdeari eta baserri inguruko arkitekturari darien indarra eta handitasuna adierazten ditu, kolore biziak erabiliz eta modu gordinean nahastuz.

Erakusketa maiatzaren 24ra arte egongo da Oxford aretoan, 18:00etatik 20:00etara. Asteburuetan ere zabalik izango da eguerdietan, 12:00etatik 14:00etara.


Zoaz lasai, itxarongo dizut eta

Lehengoan lagun batekin nengoela, errekadu bat egin behar izan nuen, eta lagunak esan zidan: "Zoaz lasai, hemen itxarongo zaitut-eta! Ala dizut?". Horra hor askotan sortu ohi den zalantza, aditz batzuen erregimenarekin gertatzen dena. Bada, oraingoan horietako batzuk aztertuko ditugu.

Zalantza horri heltzeko, Euskaltzaindiaren 39. araua hartuko dugu ("Zenbait aditzen erregimena"). Laburbilduz, hauxe dio: ‘itxoin’ eta ‘itxaron’ aditzek NORK-NORI eskatzen dute objektua dutenean. "Mireni itxoin zioten eguerdiraino". Eta objekturik gabe daudenean NOR-NORK behar dute: "Egongelan itxoin dute goiz osoan". Hortaz, "hemen itxarongo dizut" litzateke zuzena. Hala ere, kontuan hartu behar dugu Euskaltzaindiak aldatu egin zuela araua, eta honakoa jarri:

Itxaron. ‘Dio’ aditza da objektua biziduna denean. "Mireni itxaron diogu luzaz". "Atarian itxarongo dizut". Gainerakoetan, ‘du’ aditza da. "Atertu arte itxaron zuten".

Horixe da nagusitzen ari den joera, bizidunen eta gainerakoen artean desberdintzea. Bestalde, Euskaltzaindiaren arau horrek beste bi aditz biltzen ditu (beste batzuen artean), zalantzagarriak izaten jarraitzen dutenak: ‘deitu’ eta ‘lagundu’.

Deitu. Gaur arte dirauen tradizioari jarraituz, Iparraldean ‘deitu’ aditzaren erregimena NOR-NORK izan da eta Hegoaldean, ordea, aditz berarekin NORK-NORI nagusitu da. Horiek horrela, euskara batuan bi formak onartzen dira: "Mikeli deitu diogu", "Mikel deitu dugu".

Lagundu. Aurrekoarekin gertatzen den antzera, euskalkien arabera aldatu egiten da erregimena. Iparraldean, XVII. mendera arte NORK-NORI erabili izan da, baina geroztik NOR-NORK besterik ez. Hegoaldean, aldiz, NORK-NORI da nagusi. Ondorioz, euskara batuan bi formak dira onartzekoak: "Mikeli lagundu diote", "Mikel lagundu dute".

Badaude zenbait aditz zalantzarik sortzen ez dutenak, baina erabilera okerra dutenak; eta nahiko hedatuta daudenak, gainera. Adibidez: "dantzatu dut" ala "dantzatu naiz"? Bada, arauak dio "dantzatu naiz" dela forma zuzena.

Dena dela, badaude zenbait aditz zalantzarik sortzen ez dutenak, baina erabilera okerra dutenak; eta nahiko hedatuta daudenak, gainera. Adibidez: "dantzatu dut" ala "dantzatu naiz"? Bada, arauak dio "dantzatu naiz" dela forma zuzena.

Aditz bakoitza zer sailetakoa den Euskaltzaindiaren Hiztegiak diosku (etiketa hauek erabiltzen ditu: ‘da’ → NOR sailekoa; ‘zait’ → NOR-NORI sailekoa; ‘du’ → NOR-NORK sailekoa; eta ‘dio’ → NOR-NORI-NORK sailekoa). Bertan kontsultatuta hauxe aurkituko dugu:

Dantzatu, dantza/dantzatu, dantzatzen da/du. Adibidez: "Arratsalde osoan dantzatu naiz" (ez *dantzatu dut); "Aurreskua dantzatu dut; makila dantzatu dut".

Beraz, objektu zuzenik egon ezean, "dantzatu naiz" da forma zuzena. Areago: erreparatu nola nabarmentzen duen "dantzatu dut" forma EZ dela zuzena.

‘Dantzatu’ aditza, zer esanik ez, aditz eratorria da: ‘dantza’ izenaren gainean sortu zen. Jakina, aditz horrekin batera beste hauek ere erabil daitezke: ‘dantza egin’ eta ‘dantzan egin’, biak NOR-NORK sailekoak, eta bizi-bizirik daudenak (batez ere, mendebaldeko euskaran).

Hala ere, ez da ‘dantzatu’ aditzarekin bakarrik gertatzen orain arte esandakoa: berdin-berdin jokatu behar da ‘jolastu’, ‘borrokatu’, ‘mintzatu’... aditzekin.

Jolastu, jolas/jolastu, jolasten da. Askori bitxia egiten zaio ‘jolastu’ aditza NOR sailekoa izatea, seguruenik gehienetan ‘jokatu’ aditzarekin konparatzen dutelako. Baina ‘dantzatu’ aditzarekin gertatzen den gauza bera da. Gainera, euskal hiztun askok eta askok ez dute ‘jolastu’ erabiltzen: askoz ere arruntagoak egiten zaizkie forma hauek: ‘jolasean’ (ari izan, ibili…): "Ez natzaizu jolasean ari: serio-serio nabilkizu"… ‘Jolas egin/jolasean egin’: "Nire amak kontatzen du, irakurtzeko hain obsesio handia neukala, ezen irakurgai guztiak kendu zizkidatela jolas egin nezan".

Borrokatu, borroka/borrokatu, borrokatzen da. ‘Da’ erregimenekoa. "Bizi direnak borrokatzen dira. Askatasunaren alde borrokatzen ziren". Bada ‘du’ aditza ere (eskas ageri da literatur tradizioan), eta orduan "menderatu" adiera du. "Ba omen zuen txakur indartsu bat otsoak ere borrokatzen zituena".

Mintzatu, mintza, mintzatzen da. ‘Da’ aditza da estandarrean. "Ez ginen horretaz bakarrik mintzatu. Euskaraz ongi mintzatzen dira".


«Iparraldean bertsoa ez da Hegoaldean bezainbat segitua»

Laida ETXEBERRI PACHECO, Sarako bertsolaria

Pala, euskal dantzak, errugbia eta bertsoak zaletasun dituen 16 urteko saratarra da Laida Etxeberri Pacheco (Sara, 2003). Zortzi bat urte zituelarik eman zuen bertso eskolan izena, «ahizpak ikastolan egiten zuen eta nik ere nahi nuen...». Ahizpak eman zion gogoa, eta halaxe eman zuen pausoa. Hasi bazen hasi, «orain beti bertsotan aritzen naiz».

Normalki, Baionako Lizeoan elkartzen da bertso eskola baina, ezohiko egoeran, etxetik, konferentzia bidez, aritu dira. Etxeberrik ez du saio horiek jasotzerik izan, «etxean Wifirik eta horrelako konexiorik ez dugulako». Bere aldetik, «pixka bat» landu duela aitortu arren, «bertze okupazioak nituen eta ez naiz usaian bezainbertze aritu» argitu du. Etxetik «biziki zaila» egin zaio lantzea, «irakaslerik ez dugulako eta bertze bertsolarien maila zertan den ikusten ez dugulako».

Aurten uztailean izanen den Iparraldeko Bertsolari Gazteen Txapelketan eta irailean, Bertsozale Elkarteak antolatu ohi duen Iparraldeko Bertsolari Txapelketan ariko da saratar gaztea. Berarentzat ez da kontu ezezaguna, «orain bi urte parte hartu nuen» eta joan den urtean «ez nintzen izan Herri Haitada izan zelako». Ongi oroitzen du zer sentitu zuen taula gainean: «beldurra». Jende aitzinean «egiazki zaila gertatzen da gure maila erakustea». Beldur hori, ordea, «denborarekin usatuz, plazera» bihurtzen da eta «hori da inporta duena».

Bertsotan hastean «bertsoa egitera» bideratzen du indarra, baina «plazetan eta txapelketetan presioa ez da bera». Izan ere, «plazan ez dugu norbait gibeletik puntuak kontatzen ari delako beldurra, eta irri eginarazteko askatasun handiagoa dugu...».

Bertsoa «maitatuz gero eta zinez gustukoa izanez gero, plazetan erakutsi» behar dela uste du Etxeberrik. Iparraldean bereziki garrantzitsua ikusten du pauso hori. Izan ere, «Iparraldean bertsolaritza ez da Hegoaldean bezainbat segitua». Dena den, ahalegina eginen dute: «Xilaba egin genuen eta bikain pasatu genuen...». Giro «bikaina» izan zuten arren, «gero ohartzen gara ez dela Hegoaldean bezalakoa...». Hori aldatzeko gogoa dutela ere aitortu du: «badugu gogoa bertsozaletasunak segitzeko».

Bertsolari batzuetan, gai- jartzaile bertzeetan. Herriko bestetan «bertsolari handiak» izaten dituztenean gaia ematen aritzen da Etxeberri. Aurten, bestarik ez denez izanen, ez dute saiorik izanen eta «penagarria» bada ere ongi pasatzeko «bertze modu batzuk» atzemanen dituztela gaineratu du.


Ollerietako Euskal Buztingintzaren Museoa, Washingtonen ikusgai

Smithsonian Folklife Festivalean parte hartuko du museoaren arduraduna Blanca Gomez de Segurak. 500 zeramika-pieza eramango ditu AEBetara.

Blanka Gomez de Segurak, Ollerietako Euskal Buztingintzaren Museoaren arduradunak eta arimak, Washingtonera bidaiatuko du hilaren bukaeran, Smithsonian Folklife Festival-ak gonbidatuta. Izen handiko hitzordu horretan milioi bat pertsona baino gehiago elkartuko dira euskal kultura, artea eta ekonomia ezagutzeko, Euskadi baita aurtengo herri gonbidatua.

Gorbeiako museo-lantegitik atera dira jada 500 zeramika-pieza AEBetako hiribururantz, ekainaren 29tik uztailaren 10era hiriko Zumardi Nazionalean ikusgai egongo den erakusketarako. Gomez de Segura eta bere alaba, Itxaso Jaio, hau ere buztinlaria, erakusketaren aurrean egongo dira eta, aldi berean, lokatz-modelatze lantegiak eta tornuerakusketak eskainiko dituzte.

Musika, dantza, literatura, sukaldaritza eta, besteak beste, eskulangintzako 60 profesionalek baino gehiagok osatuko dute euskal ordezkaritza. "Gure kasuan aintzat hartu dute ekimen pribatua izatea, proiektuaren benetakotasuna, ondarea mantentzeko egiten dugun ahalegina eta kulturarekiko konpromisoa”", adierazi du Blanka Gomez de Segurak. Bertara joan arte, ekainaren 27an, eta itzuleraren ondoren Ollerietako auzoko Museora_Gorbeia hegoaldera, hurbiltzen diren bisitari guztiez pertsonalki arduratzen jarraituko du. Duela 20 urte baino gehiagotatik egiten duen moduan.


Asteburuan bi jardunaldi

Olaztiko San Migel elkarteak antolatutako 40. San Migel Pilota Txapelketa azken txanpan sartu da. Txapelketa lau mailatan jokatzen ari da: lehen maila, bigarrena, hirugarrena eta afizionatuena. Aurreko ostiralean bederatzigarren jardunaldia hartu zuen Olaztiko Udal pilotalekuak eta asteburu honetan bi jardunaldi daude jokoan: ostiral gauean hamargarrena eta larunbat arratsaldean hamaikagarrena.Emaitzak3. maila: Muñoa-Etxeberria 18 / Agirre-Otamendi 62. maila: Urko-De Pedro 18 / Goikoetxea-Cano 101. maila: Mayo-Araña 22 / Urrestarazu-Senar 21Asteburuko partidak:Garilak 15, ostirala, 21:30ean Olaztiko udal pilotalekuan3. maila: Pablo-Galu / Muñoa-EtxeberriaArana-Arana / Asier-Koldo1. maila: Mayo-Araña / Ezkurdia-ArrutiAfizionatuak: Arzelus-Garmendia / Flores-GorritiGarilak 16, larunbata, 18:00etan Olaztiko udal pilotalekuan2. maila: Lopez de Zubiria-Felix / Biño-BeñatUrko-De Pedro / Javi-Aies1. maila: Urrestarazu-Senar / Mazkiaran-Alustiza


AEBek milioika herritarren deiak erregistratu dituzte, ezkutuan

The Guardian egunkariak zabaldu duenez, Verizon telefono konpainiak dei guztiei buruzko informazio "jarraitua" eman behar dio Gobernuari, epaile baten emandako agindu sekretu baten ondorioz.

AEBetako Segurtasun Agentzia Nazionalak (NSA) Verizon telefono konpainiaren milioika bezeroren deiak erregistratzen ditu egunero, epaile batek emandako agindu sekretu baten ondorioz, The Guardian egunkariak zabaldu duenez.

Egunkariak agindu horren kopia bat publikatu du bere webgunean. Apirilean sinatuta dago, eta, horretan, epaileak NSAri dei guztiei buruzko informazio "jarraitua" emateko agindu dio Verizon enpresari, deiak AEB barrukoak zein kanpokoak izan.

Agiri horrek frogatu egin du, lehen aldiz, Barack Obama presidentearen Gobernuak AEBetako milioika pertsonari espioitza sistematikoa egin diela, telefono deien egileek eta hartzaileek deliturik egin duten kontuan hartu gabe.

Hain zuzen ere, AEBetako Gobernuak komunikazio horiek hiru hilabetez erregistratzeko baimen judiziala du, hots, uztailaren 19 arte. Tarte horretan, Verizon konpainiak telefono dei guztien egilearen eta hartzailearen zenbakiak, lekua eta iraupena eman behar dizkio NSAri. Ez, ordea, solasaldiaren beraren edukia.

George W. Bush presidentearen garaian, NSAk deiak erregistratzen dituela esan zieten inteligentzia arloko hainbat funtzionariok kazetariei, baina orain, lehen aldiz, frogak lortu dituzte, eta Obamaren Gobernuak ere espioitza egiten jarraitu duela erakutsi dute.

Oraingoz ez dakite Verizon den agindu hori jaso duen enpresa bakarra, ezta auzi bakana den ere, edo gehiagotan egin ote duten.


Zelaian, gero eta gazteago

Vanesa Gimbertek osorik jokatu ditu azken 56 partidak. «Oso zorrotza» da bere eguneroko prestakuntzan, baina nabarmendu du ez diola ezeri uko egin behar izan horretarako.

Astebete barru beteko ditu 39 urte Vanesa Gimbert Athleticeko jokalariak (Bergara, Gipuzkoa, 1980). Futbolari asko erretiroa hartuta edo horretan pentsatzen egon ohi dira adin horrekin, baina zuri-gorrien erdiko atzelariak markak gainditzen segitzen du. Sasoi honetan minutu guztiak jokatu dituen Espainiako Lehen Mailako jokalari bakarra da: 2.350 minutu. Aurreko sasoian ere ligako minutu guztiak jokatu zituen, gainera. Beraz, 56 neurketa daramatza atsedenik hartu gabe. Golak sartzen ere ari da. Azken biak Levanteri sartu zizkion, aurreko jardunaldian.

Askok galdetzen diote zein den horretarako sekretua: «Asko zaintzen dut neure burua. Goi mailako kirolari izanda, ardura hori dugula uste dut. Beti ikusi izan dut nire ogibidearen parte gisa. Ohitu egiten zara horretara. Ez diot ezeri uko egin behar izan horregatik. Behintzat, ez dut horren sentipenik».

Gainera, lesioekin ere zoria alde izan du: «Genetika kontua ere badela esan izan didate». Halaber, txartelengatik ere ez du partidarik galdu: «Ez naiz sekula jokalari gogorra izan, eta esperientziak behar bezala kokatzen lagundu dit lehietan».

Onartu du, hala ere, «oso zorrotza» dela bere prestakuntzarekin eta elikadurarekin. «Adinean aurrera joan ahala, hori erabakigarria da». Zer egiten du, bada? «Garbi eta osasungarri jaten dut, eta garrantzi handia ematen diet indarberritzeari eta atsedenari». Horrekin batera, entrenatzaile taldearekin eta prestatzaile fisikoarekin adostutako entrenamendu plan bat du. Iraia Iturregi taldekide ohia da prestatzaile fisikoa, eta hark ondo ezagutzen du. «Adibidez, ariketa batzuetan txandaka jartzen naute, eta, fisikoki estu samar nagoenean, egokitu egiten dizkidate. Izugarri zaintzen naute». Indar ariketak moldatzen dizkiote batez ere, gainkargak saihesteko. Gainera, entrenamendu bakoitzaren ostean masajea hartzen du, eta hainbat ariketa egiten ditu hobeto errekuperatzeko. Baina 56 partida horietan ez du pentsatu entrenatzaileari atseden emateko eskatzea. «Oso gaizki egon izan banintz, entrenatzaileak berak erabakiko zuen ni ez jartzea. Artean, nire onena ematen segitu nahi dut. Gutxienez, sasoia amaitu arte».

Izan ere, oraindik ez du erabaki datorren denboraldian jokatzen jarraituko duen. «Orain, geratzen zaizkigun lau partidetan jarri nahi dut arreta osoa. Gero, sasoia nola joan den aztertu, eta erabakiko dut zer egin». Beti gertatzen zaio hori: «Ingurukoek beti esaten didate sasoiak daramatzadala esanez erretiroa hartuko dudala. Baina gero beti topatzen dut motibazio bat jarraitzeko». Sasoi honetan, adibidez, goizez entrenatzen hastekoa izan zen: «Hori lortzea oso garrantzitsua izan da».

Laugarren postuari eustera

Bihar Albaceteren zelaian jokatuko dute zuri-gorriek. Partida «dirudien baino zailagoa eta gogorragoa» izango dela nabarmendu du Gimbertek. «Haientzat hil edo biziko neurketa da, bete-betean baitaude sartuta jaitsierarako borrokan. Haiek baino intentsitate handiagoarekin jokatzen ez badugu, asko kostatuko zaigu hiru puntuak lortzea. Azken sasoietan hala izan da beti».

Levanteren aurka irabazi eta gero, taldea «maila onean» ikusten du. «Gorabehera dezenteko bolada batetik gentozen, eta kosta egiten zitzaigun partidak irabaztea. Garaipen hori bultzada handia izan da». Orain, laugarren daude sailkapenean, eta geratzen diren lau jardunaldietan horri eustea dute helburu: «Ez da erraza izango, atzetik ditugun taldeak asko estutzen ari baitira. Ziurtatzeko, lau partidak irabazi behar ditugu. Laugarren amaitzeak meritu handia izango luke, Atletico Madril, Bartzelona eta Levante oso talde indartsuak baitira».

Denboraldiari «7,5eko nota» jarri dio. Berriro lehiakor izana nabarmendu du: «Berriro ere sailkapenaren goialdean egon gara, eta gure izaera lehiakorrari eutsi diogu. Gainera, jokalari garrantzitsu batzuk denbora luzez min hartuta egon direla lortu dugu: Maite, Yulema...». Baina gogorarazi du beti dagoela zer hobetua: «Erregulartasuna falta izan zaigu, eta maila berean jokatzea etxean eta etxetik kanpo».

Klubak berriki iragarri du Joseba Agirrek taldeko entrenatzaile izateari utziko diola denboraldi amaieran, eta kirol zuzendari izango dela. «Oso lan ona egin du. Asko ikasi dugu harekin. Jokalari ohia izanda, gure lekuan jartzen jakin du, eta oso gertukoa izaten. Hori izugarri eskertu dugu».

Aldi berean, nabarmendu du aldaketa batek mesede egin diezaiekeela. «Erabakiaren berri ematean, Josebak berak esan zigun komenigarria zela aldatzea, lau denboraldiren ostean guztiok behar baititugu pizgarri berriak; bai guk, baita berak ere».


Euskaltelen bezero izaten jarraitu nahi dutenek eskatu egin beharko dute


Maiatzaren Lehena, aldarri eguna

Langileak mobilizatzera deitu dituzte beste behin ere sindikatuek langileak Maiatzaren Lehenean. Hiriburuetan egin ditue ekitaldiak.

Bilbora deitu ditu beharginak ELAk, Maiatzaren Lehenean. Euskal Herri soziala indartzeko langileak martxan lelopean egin du manifestazioa, eta gizartea, ekonomia, lana eta politika aintzat hartuz gaur egungo egoeraren diagnostikoa egin du Idazkari nagusi Jose Elorrietak eta horren alboko Adolfo Muñozek.

Gizarte eredu “zuzenagoa” exijitu du ELAk Langilearen Nazioarteko Egunean, eta sindikatuaren izatea nabarmendu: “defentsarako elkartasunezko tresna”. Bilbon izan dute ekitaldi nagusia CCOO eta UGTk ere. Dei bateratua egin dute Berdintasunaren eta soldata duinaren aldeko garaia da lelopean. Gasteiz eta Donostian ere izan dira manifestazioak.

Josu Onaindi eta Damaso Casadok, hurrenez hurren, EAEko CCOOeko Idazkari Nagusia eta UGT-Euskadiko buruak azaldu duenez, “bai gizartean bai lan munduan dagoen bikoiztasunaren kontrako borroka” da erronka sindikala. Lehentasuntzat “lan duinak” izateak “eta diskriminazioekin, lan istripuekin eta enpresek jartzen duten baliagarritasunarekin amaitzeak” dutela batu dute bateratutako manifestuan.

Aldaketa eskatu du LABek

Iruñera eta Baionara deitu ditu langileak LAB sindikatuak, Langileok aldaketa eragin. Gora Euskal Herri gorria lelopean. “Eredu politiko eta sozial alternatibo baten alde borrokatzeko konpromisoa berresteko” deia egin du LABek. “Eredu neoliberalaren aurka eta aldaketaren alde” langileek protagonista izan behar dutela uste du Rafa Diez sindikatuko Idazkari Nagusiak. Durangaldeko Gazteria Independentistak bertaratzeko deia egin du. Era berean, 21:00etan, ekitaldia izango da Traña-Matienako (Abadiño) txosnagunean.

Aitatu dezagun CNT sindikatuak ere hiriburuetan egin duela deialdia.


Goiko Benta jatetxean, sasoiko produktuak

Aste honetan, Goiko Benta jatetxeari esker, aukera duzu bi lagunendako otordua irabazteko!

Zozketan parte hartzeko (abenduaren 2ra arte):

Posta elektronikoz: kluba@goiena.eus

Whatsapp: KLUBA Jatetxea [bazkidearen zenbakia] 688 69 00 07 zenbakira.

Parte-hartzaileen artean egingo da zozketa.


Okondo Saskibaloi taldea, ezezagun handia

Kaixo ni Naia naiz eta erreportaje bat egingo dut Okondo Saskibaloi taldeari.

Okondoko Saskibaloiko umeei asko gustatzen zaie saskibaloia. Galtzen badugu es gara triste jartzen eta beti animoekin gaude. Oso ondo pasatzen dugu denon artean jolasten. Ondo baino hobeto jolasten saiatzen dugu. Astean bi egunetan entrenatzen dugu. Gure entrenatzailea Jagoba deitzen da bi urte daramagu entrenatzen bi urte horietan oso ondo pasa dut espero dut urte gehiago egotea.

Nik usted ut denok oso ondo pasatzen dugulua entrenatzen eta partiduak jolasten.


Kataluniako Parlamentuak erreferendumerako diru saila onartu du aurrekontuetan

Generalitateak 5,8 milioi euro bideratuko ditu galdeketa egiteko. Espainiako Auzitegi Gorenak hamahiru hilabeteko inhabilitazio zigorra ezarri dio Homsi.


Malen Amenabar: “Kulturgileon artean sinergiak sortu eta bide interesgarri bat dugu egiteko”

Malen Amenabar.

Koronabirusak alor asko hankaz gora jarri ditu, eta horietako bat da, dudarik gabe, kulturgintza. Nola ikusten duzu egoera?

Ez da egoera erraza. Martxoan kultur ekimenak erortzen hasi ziren eta ordutik ziurgabetasun konstante batean bizi gara. Nire lan pertsonalean, adibidez, data hauetan egiteko nituen lan batzuk bertan behera geratu dira: kontzertuen eta jaialdien kartelak, bertso saioak eta abar. Aurrerago egingo omen dira, baina noiz? Kultur ekimenak izango dira berreskuratzen azkenak. Eta zalantza egoera honi galera ekonomikoa gehitu behar zaio, noski.

Apirilaren 21ean eta 22an kultur edukirik ez elkarbanatzeko Greba Digitalaren deiarekin bat egin du Txakur Gorriak. Zergatik?

Iruditzen zaigulako berez prekarioa den gure alorra egoera honek are gehiago kaltetuko duela. Konfinamendua hasi zenean iniziatiba ezberdinak sortzen hasi ziren sare sozialetan: kontzertuak etxeetan, bertso saio digitalak, eskulan tailerrak, ipuin kontakizunak… Beti aipatu izan dugu herrigintzatik oso gertu dagoela gure lana, eta ederra izan da jendearen erantzuna eta babesa, baina kontuan hartzekoa da sektore kaltetua garela. Horregatik, gure lanak duen balioa eta garrantzia aldarrikatu nahi dugu.

“Ikusi gaitzazuen desagertuko gara. Entzun gaitzazuen isilduko gara” dio grebaren leloak.

Esaten da momentu batez galtzen duzun hori gehiago baloratzen dela, ezta? 600 lagunek baino gehiagok sinatu dugu deialdia. Komunitate handi bat da kultur mugimenduarena. Ixiltzea ere ahalduntze ariketa bat izan daiteke.

Txakur Gorria sormen taldeari nola eragin dio COVID-19ak?

Lau urte bete berri ditu Txakur Gorria sormen kolektiboak, eta pixkanaka aurrera doan proiektua da. Azoka baterako eskuz jositako liburuxka batetik hasi eta taldeari kooperatiba izaera ematera heldu ginen 2018 bukaeran. Prozesu interesgarri bezain gorabeheratsua da gurea. Lau lagunek osatzen dugu Txakur Gorria, eta norbait erortzear denean, besteek eusten diote. COVID-19ak laurok mugitu gaitu, beraz, laurok eutsi beharko diogu elkarri. Horretarako erabaki ezberdinak hartu behar izan ditugu: erori diren ekimenei erantzuteko alternatibak pentsatu, urte bukaerarako aurreikusita genituen autoedizio lanak aurreratu, soldatak eta lan jardunak birpentsatu… Ikasketa prozesu bat izaten ari da azken lau urteetakoa. Honetatik ere asko ikasiko dugu.

Kulturgintza prekarietatearekin lotu ohi da sarri.

Herrigintzari oso lotuta ikusten dut kulturgintza, eta askotan zaila egiten zaigu militantzia eta lana bereiztea. Baina bide hau hautatu eta apustua egin dugunok gure lanaren balioa jarri behar izaten dugu mahai gainean, eta sarri ez da erraza izaten.

Hain zuzen ere, greba deialdiaren testuan aipatzen da konfinamenduko egunotan kultur ekimenak doan ari direla eskaintzen hainbat artista. Trukean, kulturaren “balio sozialaz” hausnartzeko eskatzen da.

Sortzaileak musutruk lan egitera ohituta gaude. Ederra da sortzen dugun hori babesten duen jendea. Horiek gabe gure lanak zentzua galduko luke, baina diruak lagundu ere egiten du, eta aipatzekoa da balio hori ere.

Euskal kulturgintzaren mahaia osatzea ere aipatzen da testuan. Zer nolako garrantzia du halako zerbait sortzeak?

Egoera zail honek erakutsi digu zein garrantzitsua den talde lana eta norberaren konpromisoa. Saretzeak indartu egiten duela esango nuke. Oso beharrezko ikusten dudan pauso bat da. Nire esperientzia labur eta xumetik esango nuke, kolektiboak asko indartzen duela norbanakoa. Azpeitia izan daiteke adibide on bat. Ea Euskal Herrian antzeko zerbait sortzeko gaitasuna dugun.

Egoera honek luze joko duela dirudi. Zer gertatuko da kulturarekin itxialdia amaitzerakoan?

Lan asko egin beharko dugula iruditzen zait. Erakundeengan ez dut fede handiegirik, egia esan. Birusa heldu aurretik ere nahikoa hankamotz ikusten nuen euren jarrera euskaraz egiten diren kultur ekimenekiko, orain dena baita basque. Egiten ari garen saretze ariketan jarriko nuke indarra. Kulturgileon artean sinergiak sortu eta bide interesgarri bat dugu egiteko. Horretarako beharrezkoa da herritarren babesa. Eta herriarengan bai, badaukat fedea.


"Kazetaritzan garai zailak datozela dirudi"

2018ko maiatzaren 21ean, Donostiako kaleetan, ARGIAko kazetari Lander Arbelaitzek hizkuntza eskubide urraketa baten berri eman izana “iraintzat” jo dute bi ertzain erdaldunek. Ertzaintzak barkamena eskatu du egun horretan gaizki jokatzeagatik eta ARGIAk euskaltzale eta kazetarien babesa jaso du egindako lanagatik. Halere, martxoaren 20an, berriro ere, hedabide batek kazetaritzaren eta informazio askatasunaren defentsa egin beharko du epaitegietan.

Berriz ere kazetari bat albiste. Ez da oso seinale ona izaten.

Bai, oso gutxitan izaten da sari bat jasotzeko. Gehienetan arazoak dira. Batek agian pentsa lezake kazetariaren gustukoa izan daitekeela protagonismo hori, baina ez, oso desatsegina da.

“Kazetaritza ez da delitu” diogu, baina ez dirudi alderdi edo multinazionalen menpeko hedabideek arazo handirik dutenik lan egiteko.

Arazoak dauzka boterearentzat deserosoa den informazioa argitaratu nahi duenak. Kazetaritza hori da jazarria, salatua eta isundua munduan eta Euskal Herrian.

Ez da lehen aldia Poliziak ARGIAko kazetari baten aurka jotzen duena. Ezta zure kontra ere.

ARGIAk 100 urte bete ditu eta denetarik bizi izan dugu. Zentsura, Euskaldunon Egunkariaren itxieraren harira tortura, Mozal Legearekin zigorrak… Azken urteotan kaleko protesten berri ematea izan da arazo iturri nagusia. Donostiako herri harresian niri gertatutakoa, atxiloketa baten berri emateagatik zuri jarritako isuna edo Gipuzkoa Zutikeko kide batzuen identifikazioez informatzeagatik Gorka Bereziartuari egindako erasoa, batzuk aipatzearren.

Ez da dinamika ona. Kazetariak beldurtzeko nahia dago, baina zorionez babestuta sentitu gara eta horri esker ahaldunduta atera gara komunikazio proiektua indartzen jarraitzeko gogoz.

Kasu hau ez da oso ohikoa. Gutxitan ikusten da Polizia publikoki herritarrei barkamena eskatzen eta ondoren horiek zigortzen.

Horrek erakusten du Ertzaintza barruan dagoen koordinazio eta komunikazio falta. Donostiako ertzain-etxeko buruak barkamena eskatu zuen esanez pertsona bati hizkuntza eskubideak urratu zizkiotela. Jende asko poztu ginen albiste horrekin. Zerbait berria zen. Baina gerora, hizkuntza eskubideak urratu zizkioten pertsonari, Eneka Alvarezi, isuna jarri diote Mozal Legea erabiliz, eta gertatutakoa grabatu zuen kazetariaren aurka salaketa jarri dute. Areago, nire aurkako salaketan bi ertzainek diote sare sozialetan gezurrak esaten jarraitzen dudala, adibidez, esan dugulako haiek barkamena eskatu dutela. Ez da batere serioa. Broma bat dirudi guztiak. Ertzaintza barruan arazoak eta kontraesanak dituzte, autoritatearekin, komunikazioarekin eta euskararekin lotuta.

“Berariaz eskatu digute bi ertzainen partez barkamena helarazteko”, zioen Ertzaintzaren komunikatuak. ARGIAren aurkako salaketan, aldiz, bi ertzainek diote ezetz, ez dutela inoiz inori barkamenik eskatu horrengatik.

Horrek erakusten du Ertzaintzaren barkamen ofizial horretan gezurra esan zutela, bi ertzain horiek barkamena eskatu nahi zutela adierazi zutenean. Eraso euskarafoboa egin eta gainera beraiek azpimarratu dute ez diotela inori barkamenik eskatu nahi. Oso argigarria da. Euskaldunok, tamalez, ohituta gaude horrelako jarrerak sufritzen.

Zein da zure aurkako salaketaren tesi nagusia?

Bi ertzainek jarritako salaketan diote ARGIAk esan duela Eneka Alvarezen identifikazioaren arrazoia izan zela ertzainei euskaraz hitz egin eta hala artatzeko eskatu izana. Hori haien aurkako iraintzat jotzen dute. Bideoa oso argigarria da, ordea. Beraiek diote, Alvarezek prentsaurrekoaren arduradunen identifikazioa oztopatu zuela. Hori gezur borobila da, Alvarezek ez zuen ezer oztopatu. Arduradunak hogei minutu lehenago identifikatu zituzten. Hori ere bideoan jasota dago, gainera. Alvarez hizkuntza gatazka baten ondorioz identifikatu zuten. Horrela ulertu genuen han ginen guztiok eta horrela ulertu dute gerora bideoa ikusi duten guztiek.

Argazkia: Dani Blanco

Han zeundeten asko identifikarazi zintuzteten, baina ertzainak identifikatu al ziren?

Ez, baina han gertatzen ari zena grabatzen hasi zen jende guztia sistematikoki identifikatu zuten. Argi eta garbi utziz, beren protokoloetan dagoela polizia operazioren bat grabatzen duen edozein pertsona, izan kazetaria ala ez, identifikatu behar dutela. Azken urteotan joera hori oso agerikoa da. Niri askotan gertatu zait. Lana oztopatzeaz gain, sarri, beldurra ere eragiten dizute. Eta gainera, behin baino gehiagotan gezurra erabiltzen dute “ezin da grabatu” esanez.

Salatu zaituen ertzain batek hori bera esan zizun, ezta?

Bai, horrelako eztabaida bat izan genuen ertzain horietako batekin. Grabatzen ari ginenean, esan zigun ezin genuela grabatu. Nik erantzun nion baietz, grabatu genezakeela, gure eskubidea dela eta zabaldu ere egingo genuela, eta bere burua bideotan ikusteak min egiten bazion, estal zezala aurpegia. Gordin samarra izan zen, baina grabatzen jarraitu genuen.

Hemerotekari begira, euskaraz ari denari, “que sí, que sí, lo que te de la gana, pero identifícate” moduko erantzun euskarafoboak ez dira salbuespen.

Bai, horrelakoak esan zizkion ertzain batek Eneka Alvarezi. “Me da igual que hables en castellano o en euskera, que te voy a identificar aquí o en base” edo “me estas entendiendo perfectamente”. Legeak dio herritarrak eskubidea duela berak hautatutako hizkuntza ofizialean artatua izateko. Baina une horretan lege eta eskubide horiek ertzainei ez zitzaizkien axola.

Tamalez, euskaldunok badakigu horrelako gauzak gertatzen direla, baina ez gaude oso ohituta salatzera. Urrunetik datorkigun zerbait da. Oso geureganatuta dugu euskaraz hitz egitea bigarren mailako zerbait dela, eta autoritateen aurrean ahaldunduta agertzea arazo iturri bat izan daitekeela. Eta guk, bi hizkuntza dakizkigunez, azkenerako gaztelaniara jotzen dugu. Niri asko gustatu zait Eneka Alvarezek ARGIAn esandakoa: “Hizkuntza eskubideak errespetatu arte, talka izango da”. Euskal Herrian milaka pertsona prest gaudelako hizkuntzari eusteko. Talka horretan arazoa ez dauka herritar ahaldunduak, administrazioak baizik.

Datuak argigarriak dira: 8.000 bat ertzainetatik, 400 inguruk soilik zuten EGAren pareko titulaziorik 2018 hasieran.

Arkaitz Zarragak hala salatu zuen bere kasuaren harira. Euskaraz egiteko eskatzea ofentsatzat hartu zuten Bilboko udaltzain batzuek. Zarraga euskaltegiko irakaslea da, eta jende asko ikusi du, tartean udaltzainak eta poliziak, euskara ikasten duena bakarrik titulua lortzeko, euskaldunon eskubideak bigarren mailan utzita. Polizien kasuetan formazio lan handia dago egiteko. Eta hori gure esku dago. Hemengo instituzioen esku, Madrili ez zaio baimenik eskatu behar hori egiteko. Bertako agintariak galtzak bete lan dabiltza, eta hobe lukete autogobernua hitzez hainbeste goraipatu beharrean, praktikan jartzea. Hasteko eta behin, kaleko agenteei euskarari dagokion legea zein den erakusten. Onartezina da poliziak izatea legea urratzen dutenak. Zarragak ondo zioen moduan, isuna jarriko baliote hizkuntza eskubideak urratzen dituenari agian egoera bestelakoa litzateke. Baina daukaguna kontrakoa da, zigortutakoak ahaldundutako euskaldunak dira. Ertzaintzak kasu hauetan korporatibismoz jokatzen du eta goikoek azpikoak babesten dituzte.

Polizia denek jakin beharko lukete euskaraz, eta hala ez den bitartean, kalean herritarrekin harreman zuzena duten patruiletan, gutxienez, polizia euskaldunak egon behar lukete.

Polizia eredu sasimilitar, itxi eta opaku horri noizbait eskua sartuko al zaio?

Astindu bat behar du, argi dago. Ziklo historiko bat amaitu da Euskal Herrian. Gustatu ala ez. Garaiak aldatzen doaz, eta gu gaur egungo seme-alabak gara. Ingurua aldatzen ari den bezala, Ertzaintzak ere egokitu beharko du bere burua. Polizia ereduaz eztabaidatu beharko dugu, ezta? Hortaz ezin al da hitz egin? Ala hor daudenek bere postua eta botereari nola eutsi da kontua? Bada, hala bada, herritarren eta administrazioaren arteko tartea gero eta handiagoa izango da. Egin beharreko lan handi bat dago hor, herri bezala.

Edonola ere, bere lan publikoaren berri ematea ez dirudi asko gustatzen zaionik Poliziari. Ez hemengoari, ez inongoari.

Ez zaio inori gustatzen bere lana fiskalizatua izatea. Baina hori da gure lana. Guk baliabide gutxi dugu, talde txikia gara, baina kalean gaudenean eta gure begi aurrean zerbait gertatzen denean, zer da egin behar duguna? Gure ardura hori kontatzea da.

Baina, begira, arazoa handiagoa da. Hizkuntz eskubide urraketa hori gertatu zenean, ARGIAk eta Irutxuloko Hitzak bakarrik informatu zuten gertatutakoaz. Ez zen beste inon ezer argitaratu, nahiz eta bideoa oso argigarria izan eta sare sozialetan asko zabaldu. Horrek ere zer pentsatua ematen du, ezta?

Horregatik ARGIAn gure lanetako bat da zabaltzea hedabide handiek kontatu gabe uzten dutena. Eta horrek arazoak dakartzala? Batzuetan bai. Etxe honetako beteranoek diotenez, independentzia garesti ordaintzen da, alde guztietatik.

Beraz, Polizia grabatu behar al dugu?

Noski, baina ez haien aurkako erronka gisa. Kalean gertatzen denaz informatzea eskubidea delako eta herritarrek eskubidea dutelako informatuta egoteko, polizia operazioez barne.

Poliziei deseroso egiten bazaie haien aurpegiak bideoetan edo argazkietan ikustea, orduan konponbide erraza daukate: aurpegia estali eta kito. Baina noski, aurpegia eman nahi ez duen Poliziak nekez esan ahal izango du herritarren gertukoa dela.

Hortaz, ertzainen, guardia zibilen, espainiar edo frantziar polizien aurpegiak lausotuta zabaltzeak ez dirudi oso ariketa gardena.

Polizien identitatea ezkutatzeko ardura hori kazetarion bizkarren gainean uzten saiatu dira. Hori ezin dugu onartu. Kalean zerbait gertatzen ari denean, ezin al dugu zuzenean ezer kontatu? Etxera joan eta polizien aurpegiak banan-banan estaltzeko, bi minutuko bideo bat editatzen bost ordu pasa behar al dugu? Hori ez da zilegia. Aurpegia ez ikustea nahi badute, hori funtzionario publikoen ardura da, ez kazetariona. ARGIAn erabaki dugu hori ez dugula egingo.

Espazio publikoan zer egin dezakegun eta zer ez argitzeko, Mozal Legearen moduko legeak ez dira oso lagungarriak.

Oso argigarria izan zen Mozal Legearen sustatzaile nagusietako batek, Espainiako barne ministro ohi Fernández Díazek, esandakoa Salvados saioan. Jordi Évolek galdetu zion ea Polizia grabatu daitekeen, eta haren erantzuna borobila izan zen: “Bai”. Kito eztabaida.

Polizien jardun publikoaren berri ematean kazetariok ez dugu inoren segurtasuna arriskuan jartzen. Horretan irmo jokatu behar dugu, bestela gure buruari harrika ariko gara, gure lana zailtzen.

Mozal Legeari dagokionez, hipokresia izugarria da hemen duguna. Eusko Legebiltzarrak ez zuela aplikatuko esan zuenetik, ia astero argitaratu dugu albisteren bat isunei buruz. Espainiatik inposatutako legea dela diote eta gaia beste era batera kudeatzeko aukera badute ere, Ertzaintza sistematikoki ari da aplikatzen Mozal Legea. Antzerki horretan sinesgarritasuna galtzen dute.

Informazio askatasunaren urraketei aurre egiteko, ondo antolatuta al gaude Euskal Herrian?

Hobeto antolatu gaitezke. Topatuko Iraitz Salegiren kasua datorkit burura. Terrorismoa goratzea leporatu zioten ekitaldi publiko baten berri emateagatik eta ehunka kazetarik adierazi genion babesa. Badago eskubideen alde agertzeko prest dagoen kazetari multzo handi bat, baina ez dago antolatuta. Eman genezake pauso bat aurrera informazio eskubidearen defentsa egiteko. Garai zailak datozela dirudi.


Zaraia MTren otarrea Jabier Arkauzendako

Zaraia Mendizale Taldeko kideek banatu dute Gabonetako otarrea; Jabier Arkauzek zeukan zenbaki saritua. Kuadrillan jango dituztela produktu goxoak jakinarazi du, eta hain zuzen kuadrillako Juanito Orobengoa lagunak jaso du otarrea Zaraiako kide Larraitz Garairen eskutik.


AMPO Ordiziak Kopako finalerako txartela lortu du

El Salvadorren aurkako finala apirilaren 22an jokatuko da Palentzian. Ampo Ordiziak Bizkaia gernika 26-12 mendean hartu du. Horrela, joaneko neurketako desabantaila gainditu dute gipuzkoarrek.

Apirilaren 22an, Palentzian, jokatuko den Kopako finalerako txartela lortu dute Ampo Ordiziak eta Centransa El Salvadorrek. Bizkaia Gernika eta La Vila mendean hartu dituzte hurrenez hurren.

AMPO Ordiziak Gernika 26-12 gainditu du. Horrela, joaneko neurketako desabantaila (12-14) gainditu dute gipuzkoarrek. Cetransa El Salvadorrek 34-30 galdu du, baina bost puntuko abantaila lortu zuen etxean (27-22).

Horrela, iragan denboraldian lortutako titulua defendatzeko aukera izango du El Salvadorrek.


Berriz dantzan jarriko da herria

Zahagi dantzariak Bainuetxean (Argazkia: Zulaika sendia)

Duela urte batzuk, bazen ohitura bat Zestoan: zahagi-dantza eginez agurtzen zituzten herriko festak. “Juan Inazio Iztuetaren Gipuzkoako dantza gogoangarrien kondaira edo historia liburuan jasota dago zahagi-dantza egiteko ohitura bazela herri batzuetan; tartean, Zestoan. Ustez, festen bukaeran egiten zuten, esanez bezala: festak bukatu dira, ardoa bukatu da, eta makilarekin lanera bueltatzeko ordua iritsi da”, azaldu du Amaiur Aristi Itxaropena dantza taldeko kideak. Azken aztarnen arabera, 1940ko hamarkadan galdu zen ohitura hori, eta aurten berreskuratzea erabaki du dantza taldeak.

Ez dakite zein urtetan hasi ziren zahagi-dantza egiten zehazki, baina lehen arrastoak 1910 inguruan aurkitu dituzte: “Juan Jose Saezmira Maixuak xehetasunekin kontatzen ditu Zestoari Gorazarre liburuan 1920-1930 hamarkadako Zestoako zahagi-dantzaren inguruko zenbait kontu. Garikoitz Mendizabalen Zestoako musika historiaren konpasean liburuan, berriz, 1910eko hamarkadako zahagi-dantzako argazkiak daude jasota”, adierazi du Aristik.

Aspaldiko tradizioa berreskuratzea “polita” izango zela iritzita, Itxaropena dantza taldeak bere asmoen berri eman zien Idiakaitz txistulari taldeari eta Zestoako Trikitixa Elkarteari. Haiei ere gustatu zitzaien ideia, eta behin ekitaldia egitea erabakita, deialdi irekia egin zuten herritarren artean, ahalik eta dantzari gehien bil zitezen. Azkenean, 30 bat laguneko taldea osatu dute; haietako gehienak ez dira Itxaropena dantza taldekoak, herritar boluntarioak baizik.

Aristiren arabera, “harrituta” daude deialdiak izan duen oihartzunarekin. “Ez genuen espero hainbeste jende animatzerik. Hasiera batean, bi zahagirekin irteteko asmoa genuen dantzara, eta, azkenean, laurekin aterako gara. Oso jarrera positiboa erakutsi du jendeak; azken astean ere etorri dira batzuk ea parte har dezaketen galdezka…”. 14 urtekoak dira dantzari gazteenak, eta 50 urte inguru dituztenak ere animatu dira.

Ereduak inguruan

Zestoan galduta egon den arren, inguruko beste herri eta auzo batzuetan mantendu dute zahagi-dantza egiteko ohitura; besteak beste, Aizarnan, Deban… Hain zuzen ere, leku horietako eredua jarraitu dute zahagi-dantza entseatzerakoan, Zestoan antzeko zerbait egingo zela pentsatuta.

Festetako azken egunean, igandean, egingo dute zahagi- dantza, 20:00etan udaletxe aurretik hasita. Kalejiran abiatuko dira dantzariak, txistulariak eta trikitilariak, eta herriko puntu ezberdinetan geldialdiak egingo dituzte, zahagi-dantza egiteko. Ekitaldia bukatzeko, zahagi-dantza, fandangoa eta arin-arina egingo dituzte, plazan.

Ekitaldia ez da “zerbait formala” izango, “festa girokoa” baizik. “Garai batean ere, ziurrenik, hala izango zen. Ondo pasatzea da gure helburua, eta gehienbat herriko ondare bat, ohitura bat, historiaren parte bat berreskuratzea”.

Egitaraua

Gaur, osteguna

19:00. Zestoako Antzerki Eskolakoek botata, txupinazoa. Ondoren, herriko banda, buruhandi, txistulari eta abarren kalejira.

19:00. Meza parrokiko abesbatzarekin, eta, jarraian, Ama Birjinari Salbea.

21:00. Euskal preso, iheslari eta deportatu politikoen eskubideen aldeko herri afaria plazan bertsolariekin, Kalera-kalera ekimenaren barruan.

00:00. Rodeo eta Willis

Drummond, Laranjadi plazan.

Bihar, ostirala.

Ama Birjin Eguna

09:00. Zestoako dultzaineroen diana.

10:00. Idiakaitz txistulari taldearen diana.

Goizean zehar, itzal antzerkiko txotxongiloak egiten ikasteko tailerra, liburutegian.

11:00. Zestoako Bandaren eta Idiakaitz taldearen kalejira.

12:00. Meza, parrokiko abesbatzarekin.

13:15. Zestoako Bandaren saioa.

17:00. Olinpiada originaletarako izen ematea eta taldeen osaketa, frontoian.

17:30. Olinpiada originalak (6 urtetik gorakoentzat) eta umeen gunea txikienentzat, frontoian.

17:30. Herriko bandaren, dultzaineroen eta txistularien kalejira, lehen zekorketa iragarriz.

18:00. Lehen zekorketa. Toreatzailea: Alfonso Pablo Ortiz. Ordezkoa: Juan Sebastian Gomez. Ganadutegia: Adolfo Rodriguez Montesinos (Oropesa, Toledo).

Ondoren, Lopene ganadutegiko zezen bolaztatuak.

Ondoren, Zestoako Banda Erdikalean.

20:00. Tximeleta taldearen dantzaldia, Laranjadin.

22:30. Pilota jaialdia: Dario- Tolosa / Ugalde- Erostarbe. Irribarria- Rezusta / Altuna- Zabaleta.

23:30. Tximeleta taldearen dantzaldia, Laranjadin.

Etzi, larunbata

10:00. Idiakaitz txistulari taldearen diana.

11:00. Meza.

11:30. Puzgarriak, paintball-laser eta ludoteka, frontoian eta kultur etxe aurrean, 13:30ak arte.

12:30. Paella lehiaketarako prestaketak hasiko dira. Ustekabe txaranga egunean zehar.

14:30. Paella lehiaketako epaimahaia pasatuko da. Ondoren, herri bazkaria plazan.

16:00. Zurrunka taldeak Iriberriko sorgina itzal antzerkia eskainiko du liburutegian.

17:00- 20:00. Puzgarriak, paintball-laser eta ludoteka, frontoian eta kultur etxe aurrean.

18:00. Baltsa jaitsiera Urola ibaian, Ustekabe txarangak alaituta.

23:00. DJ Julius, Foru plazan.

Irailak 10, igandea

09:00. Zestoako dultzaineroen diana.

10:00. Idiakaitz txistulari taldearen diana.

11:00. Haurren udalbatzarra.

Ondoren, Erdikalean hasita, Haurren Udalbatza, udaltzainak, buruhandiak eta abarrekin kalejira Idiakaitz Txistulari Taldeak lagunduta.

12:00. Umeek txupinazoa botako dute udaletxetik.

12:00. Meza.

12.45. Nafar ikurrari gorazarrea Laranjadin, bertso, jota eta dantza saioarekin.

13:30. Lopeneren zezen bolaztatuak eta poniak, ume eta gaztetxoentzat, dultzaineroek alaituta.

14:30. Ume, gaztetxo eta gurasoentzat bazkaria.

17:00. Zumba Txiki, kultur etxe aurrean.

17.30. Herriko bandaren, dultzaineroen eta txistularien kalejira, bigarren zekorketa iragarriz.

18:00. Bigarren zekorketa. Toreatzailea: Christian Canano. Ordezkoa: Ortegita. Ganadutegia: Adolfo Rodriguez Montesinos (Oropesa, Toledo). Gero, Lopeneko zezen bolaztatuak.

18:30. Apar festa, frontoian.

Ondoren, banda Erdikalean.

Gero, garai batean festa amaieran dantzatzen zen zahagi-dantza berreskuratuko dute Itxaropena dantza taldeak, Idiakaitz txistulari taldeak eta Zestoako Trikitixa Elkarteak.

21:00. Suakai elektriko, Laranjadi plazan. Biolin eta biolontxelo elektrikoak eta batukada uztartuta, edozein txokotan entzun daitezkeen kanta ezagunenak bertsionatuz. Adin guztietarako egokia den errepertorio anitza, erritmoa eta sorpresa ugari festei amaiera dibertigarria emateko.


Aztarna etnologia elkarteak jasoko du Urrezko Guk saria

Apymcak, Amurrio Bidean-ek eta Udalak osatutako batzordeak Aztarna Etnografia Elkarteari aurtengo Urrezko Guk saria ematea erabaki du. Saria martxoaren 29an emango dute Amurrio Antzokian 20:00etan herritarrei irekita dagoen gala batean.

“Gure herriko bizimoduak, tradizioen erak eta ohiturak, eta eskualdeko kultura eta ondarea sustatzen, zabaltzen eta ikertzen, kulturaren aldeko lanak egiteagatik” dio batzordeak. Horrez gainera, sari-emaileek Aztarnak kaleratutako aldizkariak, “Amurrioren historia 1900-1050” liburua, 3.000 piezas osaturiko Erreforrean dagoen bilduma eta museo birtuala nabarmendu nahi izan dute aipamen honekin.

Aztarna Elkarte Etnografikoa 1998 urtean sortu zen herriaren bizimodua eta tradizioaren usadio eta ohiturak ikertzeko, eskualdeko historia eta ondare kulturala sustatzeko eta hedatzeko, edota egiten diren ikerketak argitaratzeko, besteak beste.


Migratzaileak eta turistak legez kanpo itzularazten ari direla salatu du Irungo sareak

Adingabe afrikar bat itzuli dutela salatu dute, eta «eskubideak urratu» dizkiotela. Frantziako Estatuaren jokabide «arrazista» gaitzetsi dute

Europako bidean Irunera (Gipuzkoa) ailegatzen diren migratzaileen itzulketak ez dira eten. Irungo Harrera Sareak atzo salatu zuen Frantziako Poliziak «legez kanpoko itzulketak eta kontrol arrazistak» egiten dituela. Plataformak jakinarazi du migratzaileen artean adingabe bat ere itzularazi dutela, baita turista brasildar bat ere. Kasu horiek «dokumentatu» egin dituela adierazi du harrera sareak.

Poliziak itzularazi duen adingabea afrikarra da, plataformak jakinarazi duenaren arabera. Azaldu dute haurra Espainiako hegoaldera iritsi zenean adindun gisa erregistratu zutela, nahiz eta haren jaiotza agiriak zehazten duen 16 urte dituela. Orain dela bi aste iritsi zen Irunera, eta Martindozenea aterpetxean igaro zituen bi gau. Muga zeharkatu zuen, eta, han, Poliziaren kontrol batean gelditu zuten. Espainiako Poliziak adindun gisa erregistratu zuela ikusi zutenean, hegoaldera itzularazi zuten.

Giza eskubideen urraketa

«Zoritxarrez, ez da salbuespen bat», adierazi dute. Poliziak turista bat identifikatu zuen Hendaian (Lapurdi), eta Irunera itzuli zuen, pasaportea indarrean bazuen ere. «Turista beltza da. Ozen esan behar da kontrol arrazista bat izan zela, eta itzulketa, ilegala». Salatu dute horrelako itzulketekin Frantziako Estatua giza eskubideak urratzen ari dela.


Urtebete Nagore Laffage gabe

Haren aldeko omenaldia egin dute gaur Iruñean. Iazko uztailaren 7an hil zuten, eta neskaren amak justizia eskatu du. Ez dago oso baikor epaiketara begira.

Duela urtebete hil zuten Iruñeko sanferminetan Nagore Laffage, 20 urte zituela, eta gaur honen omeneko ekitaldia egin dute Iruñean bertan, Vinculo plazan. Nagoreren ama Asun Casasolak bertan izan diren denei eskerrak eman dizkie, "familiak babesa behar duelako".

Baliteke irailean egitea epaiketa. Jose Diego Yllanes da ustezko hiltzailea, eta preso dago. Dena dela, Casasolak aitortu du ez duela sentsazio onik epaiketara begira, "Yllanesen familiak gizarte mailan indarra" duelako eta horrek eragina izan dezakeelako, haren ustez. Ustezko hiltzailearen familia kritikatu du, bide batez, "ez duelako deitu ere egin, ez idatzi, ez ezer. Izan ere, uste dute eurak lehen mailakoak direla eta gu bosgarrengoak".

Iazko uztailaren 7an izan zen hilketa, eta Casasolak azaldu du egun bakoitza "gero eta gogorragoa" egiten ari zaiola. "Ez naiz bizi, eta obsesio bakarra daukat: justizia egin dadila eta [usteko hiltzaileak] ordain dezala".

Gizartean berdintasunaren aldeko hezkuntza sustatzeko dei egin du, eta emakumeen kontrako indarkeria bukatzeko.