Euskal Jaien azken txanpa, bete-betea

Ordiziako Euskal Jaiak amaitzeko hiru egunen faltan, egiteko eta ikusteko ugari dago oraindik. Igandea izango da azken eguna, eta ordura arte, kontzertuak, dantza emanaldiak, txapelketak eta bestelakoak izango dira.

GAUR, OSTIRALA

Euskal dantzak eta musika dira Euskal Jaietako egitarauak gaurko prestatu dutena. Batetik, Urdaneta Dantza Taldeak emanaldia egingo du, Plaza Nagusian , 19:00etan hasita.

Bestalde, Ordiziarrock Ekintzak elkarteko kideek,eskaintza berritzaile bat dakarte. Baserri ta Rock jaialdia da izan duten azken burutazioa. Euskal Jaiak ardatz hartuta, baserria eskenatoki bihurtuko dute, Oiangu baserria hain zuzen ere.Horrela kontatuta berritzailetik gutxi duela dirudi, baina kontua da baserriaren pareta nagusian dauden balkoiak erabiliz, eskenatoki bertikala egingo dutela. Musikariak, balkoietan kokatuko dira bateria izan ezik, hori jasotzaile batean egongo da. Argiteria ere oso berezia izango dela aurreratu dute. Maddi talde ataundar-alegiarrak eta Dupla Aguraingo talde berriak joko dute. Antolakuntzaren helburua kontzertua guztiontzat izatea denez, doakoa izango da. 20:00etan hasiko dira baina aurretik ere, muntaia nola egiten duten ikusi ahalko da.

BIHAR, LARUNBATA

Ordiziako Plaza Nagusia. gipuzkoar erara dantzatutako II. Aurresku Txapelketa Nagusiaren eskenatokia izango da bihar, larunbata. Gipuzkoako Euskal Dantzarien Biltzarrak eta Amets Bide dantza taldeak antolatutako ekitaldia da.

2017. urtera arte, bi Euskadiko txapelketa egin ohi zituzten, sexuaren araberakoak. Gipuzkoar Aurreskuarena, gizonezkoei zuzenduta zegoen eta Soinu Zaharrena, berriz, emakumezkoei.

Iaz, lehen aldiz bi txapelketa horiek batu eta Aurresku Txapelketa Nagusia antolatu zuten, eta aurten ere bide horretan jarraituz, Gipuzkoar erara dantzatutako II. Aurresku Txapelketa Nagusia antolatu dute, parte hartze mistoa eta garaile bakar bat izango duena. 14 neska-mutil lehiatuko dira, tartean lau goierritar, lauak legazpiarrak: Nahia Lopez, Irati Olaizola, Maider Encina eta Idoia Narbaiza.

Sagardo Eguna ere egingo dute, Zuhaiztian. Gipuzkoako Sagardozaleen Elkarteko 12 sagardotegik parte hartuko dute. 19:00etatik 21:00etara izango da.

ETZI, IGANDEA

Euskal Jaien azken egunean, euskal kulturarekin beste bi hitzordu garrantzitsu egongo dira. Batetik, Lazkao Txiki Bertsopaper lehiaketaren sari-emate ekitaldia egingo dute. Argi Berri Elkarteak, udalaren lagunatzarekin antolatutako ekintza da. Hiru kategoriatan banatuta lehiatu dira: 13 urte artekoen kategorian Ortzi Garmendia (Zaldibia) da irabazlea; 14 eta 18 urte artekoan, Beasaingo Maddi Aiestaran; eta helduetan, Berako Julen Zelaieta. Barrena kultur etxean banatuko dituzte sariak, 12:00etatik aurrera.

Azkenik, Euskal Jaiei amaiera emateko, Artze… Joxan, oroituz! ikuskizun poetikoa eta musikatua egingo dute, Andoni Salamero eta Mixel Ducau musikariekin, Osbele elkarteak anto- latuta. San Bartoleme ermitan izango da 19:00etatik aurrera.


Jon Sudupek irabazi du saiakeraren Euskadi saria

Iban Zalduari eman diote gaztelaniazkoa, eta Xabier Olasori haur eta gazte literatura alorrekoa.

Eusko Jaurlaritzak aurtengo irabazleen berri eman du saiakera eta haur eta gazte literatura alorretan.

Euskarazko saiakera saria Jon Suduperen Oi, Europa! lanari eman dio. Dozena bat filosofok Europari buruz duten iritzia jaso du, eta gai berari buruzko bere gogoeta pertsonalak ere bai. Europaz aritzean, Euskal Herria hartu du aintzat egileak. Epaimahaikideen ustez, "gaiaren garapen luze eta koherentea" egin du egileak, eta aurretiko ikerketa eta dokumentazio lan asko egin izana baloratu du. "Ongi hausnartua eta landua" dago lana. Lan horrekin, Miguel Unamuno saiakera saria irabazi zuen iaz.

Ese idioma raro y poderoso Iban Zalduaren lana izan da gaztelaniazko saritua. Begiratu bat eman dio azken hamarkadetako euskal literaturari, "distantzia ironiko eta neurtua" erabiliz. "Lan pertsonala" egin du egileak, epaimahaikideen arabera, eta ideiek "eztabaidatzera" gonbidatzen dute. Liburu horretan, Zalduak azalpenak eman ditu euskaraz diharduen idazle batek hartu behar dituen erabaki garrantzitsuenei buruz.

Xabier OlasorenTximeletrak saritu dute haur eta gazte literaturako alorrean. "Euskal tradizioaren ezagutza sakonetik" abiatutako lana da, baina, era berean, aintzat hartu dute "berrikuntza poetiko jostaria" dakarrela. 2005ean ere irabazi zuen Olasok haur eta gazte literaturaren Euskadi saria.


Hilabete konfinamenduan: herritarren testigantzak


"Bizimiñak" ikuskizuna izanen da igandean Beran. Itzel konpainiako partaide den Maddi Irazoki sortzailearekin, mintzatu gara.


Lan onaren emaitza: lidergoa

Zurt Taberna ISBk 66 eta 38 irabazi zion UPV/EHU Araba Araskiri eta lehen mailako lider dira hiru garaipen jarraian lortu eta gero.

Astero-astero goraipatzen gabiltza Zurt Taberna ISBko neskek egiten duten lana, eta lanak normalean fruituak ematen dituenez, aste honetan hirugarren garaipena jarraian lortu eta gero, Lehen Mailako sailkapeneko lehen postuan ikusi ahal izango ditugu Iraurgikoak. Etorriko dira momentu zailak eta neurketa gogorrak, baina orain arte egindakoaz disfrutatzen jarraitzeko eskubide guztia daukate Zurtekoek, liga hasi zenetik porrota zer den ez baitute ezagutu.

Lortu duten azken garaipena larunbatean Gasteizko UPV/EHU Araba Araskiren aurkakoa izan da. Aurreko partiduetan ez bezala, ez zuten ISBkoek partzial handi bat egin hasieran. Egia esan, kosta egin zitzaien partidan sartzea eta lehen laurden arraro xamarra jokatu zuten. Defentsan ohiko presioa egin eta kontrarioak arazotan jarri zituzten, baina erasoan prezipitazioa izan zen nagusi. Hurrengo minutuetan, gora-behera handiak ikusi genituen. Alde batean, partzial on bat lortzen baldin bazuen talde batek hurrengo, besteak berdina egiten zuen beste aldean, baina etxekoen onerako azken partzial handia Zurtek egin zuen, atsedenaldira 14 puntuko abantailarekin joatea ahalbidetu ziona: 31-17.

Atsedenaldian argi gelditu zitzaien etxekoei ezin zutela kontrarioa partiduan bizirik utzi, azken minutuetan sufritzen amaitzeko aukera asko izango baitzituzten eta hori dela eta mahai gainean kolpea ematera irten ziren kantxara. Erritmo azkarra jarri eta presioarekin baloiak behin eta berriz berreskuratuta (aipatzekoa Intzaren lana aspektu honetan) 14 eta 0ko partziala burutu zuten, neurketa guztiz erabakita utziz. Defentsan lanean jarraitu zuten hala ere eta arabarrek 5 puntu besterik ezin izan zituzten laurden guztian. Azken minutuetan, agian neurketa erabakita zegoelako edo, ez zuten ondoegi jokatu Zurteko neskek eta horrek eragin zuen laurdena gasteiztarren alde amaitzea, baina azkenerako emaitza potoloarekin irabazi zuen Zurt Taberna ISBk: 66 eta 38.

Lau neurketa gogor jarraian izango dituzte orain ISBkoek, lehena Durangon, Tabirakoren aurka larunbatean jokatu beharrekoa. Bizkaitarrak goi aldean egoteko moduko taldea daukate, baina gipuzkoarrekin seguru sufrituko dutela.

Saskiratzaileak: (14-11/17-6/25-5/10-16)

ZURT TABERNA ISB: Garazi (8), E. Iturralde (3), Ana (13), Irati (1), Intza (22), Berezi (5), Maite (5), E. Bereziartua (1), Itsaso (4), Aitziber (4)

EHU/UPV ARABA ARASKI: De la Torre, Picazo (4), Vesga (8), Ortega (2), Iñiguez (2), Sarasti (6), Paniagua, Larrazabal (3), Cano (3), Garcia (6), Magan (4)


BERTSOLARI TXAPELKETA, TXINTXIRRIN

Bizkaiko eskolarteko bertsolari txapelketa, Elorrioko Txintxirri ikastolan


Jose Arias Sierrarendako Logure dendako koltxoia


Hamazazpi langabe gutxiago izan dira otsailean

45.096 dira guztira langabeak Nafarroan.

Jaitsi egin da Nafarroan langabezia. Otsailean urtarrilean baino 17 langabe gutxiago izan dira. Guztira 45.096 dira lanik gabe daudenak. Iazko datuekin alderatuta, 2015eko otsailean baino 3. 953 langabe gutxiago dago orain, hau da, %8,06.


Artearentzako espazio berria Zumaiako alde zaharrean

Foronda kultur etxeko pintura tailerreko ikasleak izan dira biak ere. Garbiñe Arrieta orain dela bost bat urte hasi zen tailer honetara joaten; Iñaki Oreja, berriz, orain hiru urte inguru. Osasun krisialdearen ondorioz tailerreko ordutegiak aldatu zituzten. Forondara joaterik ezin zutela ikusita, sorazutarrek Sanjuaniturrian duten lokala alokatu zuten, beraien zaletasunarekin, pasioarekin jarraitzeko. Lagunek-eta hala animatuta, arte estudio bihurtutako lokalaren ateak zabaldu dituzte egun hauetan.

Iñaki Oreja.

Biak ala biak ere alde zaharrean jaiotakoak dira, eta ilusioarekin ireki dizkiete IG Art Studio izenarekin bataiatu duten estudioko ateak herritarrei zein bisitariei. Orejak arte abstrakto inpresionista jorratzen du; Arrietak gogokoago du arte figuratiboa. Orejak kolorez betetako koadroak erakusten ditu; Arrietak erretratoei tarte berezia eskaini die. Sarreran ikus daitezke Orejaren lanak; Arrietarenek sotoan egokitutako espazioa hartu dute. Beraien lanak erakusteaz gain, goibel samar dagoen alde zaharrari argi eta kolore pixkat eman nahi diote ekimen artistiko honen bitartez.

Garbiñe Arrieta.

Printzipioz, astelehenera arte, apirilaren 5era arte, izango ditu ateak zabalik lokal honek. Goizez eta arratsaldez egingo diete arreta margo hauek ikusi nahi dituzten guztiei. Astelehenetik aurrera hitzordua eskatuta bisitatu ahal izango dute interesdunek. Horretarako, 688 666 917 (Iñaki Oreja) edo 657 730 275 (Garbiñe Arrieta) telefono zenbakietara deitu daiteke. “Lanerako gure espazioa da eta hemen izango gara lanean”.

Atzo bertan zabaldu zituzten estudioko ateak herritarrei, eta denbora honetan ideiak borborka dituzte. Arteari txoko berri bat zabaldu eta alde zaharra biziberritzen laguntzeko asmoa dute, eta zentzu horretan beste artistei ere gonbitea egin nahi diete beraien lanak lokal honetan erakusteko. Interesdunek aurrez aipatutako telefono zenbakietara dei egin dezakete.


Erreferendumak ehunka lagunen babesa jaso du Bilbon, Donostian eta Gasteizen

Katalunia estatu independente izateari buruzko erreferendumari babesa adierazteko eta Diada ospatzeko, ehunka lagun elkartu dira eguerdian Bilboko Arriaga plazan, Donostiako Bulebarrean eta Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan, Kataluniarekin Koordinazioguneak eta ANC Kataluniako Biltzar Nazionalak Euskal Herrian duen ordezkaritzak deituta.

Urriaren 1ean erreferenduma egingo dela ziurtzat daukate antolatzaileek: "Kataluniak bere etorkizuna erabakiko du: ea izan nahi duen estatu independente bat errepublika gisa ala autonomia mugatu bat politikoki eta ekonomikoki porrot egin duen estatu sasidemokratiko baten barruan".

Hori horrela, uste dute herritarrei iritsi zaiela «hautetsontzi bidez erantzun demokratiko, zibiko eta transbertsala» emateko unea: "Eskura dugu estatu moderno, demokratiko eta librea izateko aukera. Herriaren esku dagoen erabaki bat da; ez dago inolako epaitegi edo ministro kontseiluren esku".

Azken egunetan, beste herri batzuetan ere elkarretaratzeak egin dituzte, Kataluniako erreferendumaren alde.


Barkosek Nafarroaren ekonomia eta gizarte eredu berriak goraipatu ditu Madrilen

Altsasuko aferari buruz ohartarazi du Europak berriro kargu har diezaiokeela Espainiari, epaileek auzia terrorismotzat jotzen badute.

Madrilen Nueva Economía Forumek antolatutako hitzaldian. Barkosek herritarren arazoak konpontzen eta era kolektiboan aurrera egiten laguntzen digun egiazko tresnatzat aldarrikatu du politika

Nafarroako Lehendakari Uxue Barkosek nabarmendu duenez, Foru Komunitatean “epealdirik egonkorrena zabaldu da krisia hasi zenetik”, eta hori, haren iritziz, “Nafarroa oparoagoa, solidarioagoa, pluralagoa eta lehiakorragoa eraikitzen laguntzen ari da”. Barkosen esanetan, Nafarroan nagusitu den egonkortasun politikoa “negoziazioa, elkarrizketa eta adostasunera iristeko gaitasuna” tarteko dituen lan “nekosoaren” ondorioa baizik ez da. Hori dela eta, Barkosek Nafarroak 2015ean irekitako “garai politiko berriaren” garrantzia nabarmendu du, “egun foru Gobernuari eusten dioten lau indar politikoek asmo handiko programa-akordioa adostu eta Nafarroako gizarteari garapen handiagoa ekarri dioten politika sozialagoak eta barneratzaileagoak egiteko gai zirela frogatu zutenean”.

Hori dela eta, Nafarroako Lehendakariak “letra larriz idatzitako politika” aldarrikatu du, “arazoak konpontzen, era kolektiboan aurrera egiten eta, batez ere, aniztasunean eta pluraltasunean oinarritutako bizikidetza sustatuko duen gizartea eraikitzen lagunduko digun funtsezko tresna bezala”.

Honela mintzatu da Barkos gaur goizean Madrilen Nueva Economía Forumek antolatutako hitzaldian, eta bertaratutakoen aurrean azpimarratu duenez, egonkortasun politiko horren emaitza dugu Nafarroa “hiru Aurrekontu Nagusi denboraz eta eraz” onartu izana. “Horrek gizarte-kohesioari dagokion inbertsioa handitzeko aukera eman digu, betiere osasuna, hezkuntza eta mendekotasuna ardatz harturik”, adierazi du. Aurrekontu horiei atxikita, halaber, XXI. mendeko Nafarroaren zabalkuntzarako plataformatzat jo dira, haren esanetan, “kulturaren aldeko apustua, garapen ekonomikoaren ardatz izango den I+G+b-aren aldeko apustua eta lurralde-egituraketaren aldeko apustua”.

Era berean, Barkosek azpimarratu duenez, Nafarroako Gobernuak landutako aurrekontu-politikak 2015ean Exekutibora iritsi zenean “arras akiturik” zeuden foru diru-kutxak oneratzea ahalbidetu du, eta horren harira gogoratu du, berrikitan, Foru Komunitatea erkidegorik kaudimendunena bilakatu dela, Standard and Poor`s erakundeak Nafarroaren kreditu-kalifikazio A kategoriatik A+ kategoriara aldatu duelarik.

Era berean, Barkos Lehendakaria ziurtatu du Nafarroan nagusitu den egonkortasun ekonomiko eta politikoa “giltzarrizkoa dela adierazle sozioekonomikoak hobetzeko”, eta horien artean nabarmendu du Nafarroako ekonomiak 2017an izandako % 3,2ko hazkundea, Estatukoa baino hamarren bat handiagoa, baita eta biztanleko BPGd-a ere, Europako batez bestekoaren gainetik kokatu baita, % 114 gorago alegia. “Enpleguari dagokionez –gaineratu du–, Nafarroak % 9,63ko langabezia-tasarekin itxi du 2017a, hots, 2008aren bukaeraz geroztik izan duen tasarik txikienarekin, Foru Komunitatea langabezia-indizerik txikieneko lurralde bihurtu delarik”. Hala ere, Barkosek argi utzi du foru Gobernuaren lehentasuna “enplegu gehiago eta kalitate handiagokoa sortzea dela, bizi-baldintzak bermatu eta etorkizuneko proiektua eraiki ahal izateko”.

Halaber, Barkosek arreta berezia jarri dio Nafarroako Gobernuak berrikuntza alde egin duen apustuari, “ongizatea areagotu, bizi-kalitatea hobetu eta gizartearen erronka handiei sormenezko irtenbideak bilatzen dizkion neurrian”. Ildo horretan, Barkosek, Nafarroako Gobernuak onartu berri duen Lehenengo Zientzia eta Teknologia Plana nabarmendu du, baita berrikuntza bultzatzeko xedez, Exekutiboa aurten esleituz joango den 39 milioi euroko aurrekontu-saila ere, “2015ekoa baino % 85 handiagoa”.

Bestalde, Nafarroako Lehendakariak adierazi du “gizarte arloan abiarazitako asmo handiko politikek ez diotela zertan kontra egin kaudimen ekonomikoari”, eta horren harira, berariaz nabarmendu ditu “asmo handiz egituratu dugun Errenta Bermatua bezalako tresna bat izateak duen garrantzia” eta a Nafarroako Gobernuak osasun arloko aurrekontuari eragin dion igoera. “Aurten, osasun arloko gastua 1.648 eurokoa izanen da biztanle bakoitzeko, 2015ekoa baino ia 200 euro handiagoa”, azaldu du.

Era berean, Barkosek, Nafarroako Gobernuak pentsioetan emandako aurrerapausoak azpimarratu ditu. “Nafarroak bikoitu du, alde handiz bikoiztu ere, 2017ko LGSarekin parekatutako pentsioak dituzten pertsonen kopurua, alarguntza-pentsioak barne harturik”. Hartara, Nafarroako Lehendakaria k adierazi du, “pentsio guztiak LGSarekin parekatzeko foru legeari esker, 23.000 pertsona osagarri horretaz profita daitezke gaur egun”.

Fiskalitate arduratsua

Barkos Lehendakariaren hitzetan, “kalitateko zerbitzu publikoak bermatzeko eta krisian egindako murrizketen aurreko egoerara itzultzeko, nahitaezkoa dela aurrekontuaren diseinua lantzea, baina oroz gain, horri eutsiko dion politika fiskal egokia egitea”. Hortaz, Barkosek, Nafarroako Gobernuak progresibitatearen gainean oinarrituta bultzatu duen eredu fiskala defendatu du, “gizarte-elkartasunaren eta erantzukizunaren aldekoa baita”. Hori dela eta, Nafarroako Lehendakariaren esanetan, “ezin da onartu zergen jaitsiera orokorrak eta gastuaren igoerak aldi berean iragartzea, herritarran engainatzea baita”.

Autogobernua

Halaber, Barkos Lehendakariak foru-erregimenari eta eskubide historikoei egin ohi zaizkien erasoak errefusatu ditu. “Onartezina da gobernatzeko asmoan dabilena eskubide historikoak asmakaritzat eta Hitzarmen Ekonomikoa pribilegiotzat jotzea”, salatu du Barkosek, era horretako erasoek “Estatuko errealitate instituzionalari buruzko erabateko ezagutzarik eza eta Foru Komunitatearekiko eta gure historiarekiko erabateko errespeturik eza” islatzen dituztela gaineratu du. Horren aurrean argi utzi du, “gure autogobernuaren aurka egin nahi dutenek foru-erregimenaren eta Nafarroaren nahiz nafarren interesen defentsan irmotasun osoz diharduen Gobernuarekin topo egingo duela”.

Europa

Bestalde, Barkosek, Nafarroak europar testuinguruan izan beharko lukeen protagonismoa aldarrikatuz, Nafarroako Gobernuak norabide horretan abiarazitako zenbait ekintza zehaztu ditu. Horrela, Nafarroako Lehendakariak garrantzitsutzat jo ditu Akitania Berria-Euskadi Nafarroa Euroeskualdeari atxikitako sinergia guztiak sustatzea, Bruselan berriz ere egoitza propioa izatea, Europako Lehen Ekintza-Plana eta Iruña/Frankfurt aire bidezko konexioaren hasiera, Nafarroako hiriburua maila globaleko eragiketa-gunerik garrantzitsuenetako batekin lotuko duena.

Bizikidetza

Jendaurreko agerraldian, Barkos Lehendakariak, bizikidetzaren arloan Nafarroako Gobernuak hartutako “konpromiso sendoak” gogoratu ditu, Gobernuak memoriaren, biktimen nahiz Giza-Eskubideen esparruetan bultzaturiko politika publikoak nabarmenduz.

Horrela, Barkosek balorazio positiboa egin du Nafarroako Gobernuak gai hauetan egindako lanaz, eta gogoratu duenez, “familia askok 80 urte zeramatzaten zain, Gobernuak 1936ko kolpe militarrari atxikitako indarkeriaren biktimen aitorpen ofiziala egingo ote zuen”.

Era berean, Barkos Lehendakariak, Nafarroako Gobernuak terrorismoaren biktimen alde harturiko konpromisoa gogoratu du. “Konpromiso hori bat dator gizarte demokratiko guztiok indarkeriaren bidegabekeria pairatu dutenen memoria lantzeko dugun betebeharrarekin”, adierazi du. Hartara, Barkosek nabarmendu du “lehendabiziko aldiz, biktimei zuzendutako arreta-bulegoa, arreta indibidualizatuko programa eta Bake eta Bizikidetzaren arloko dirulaguntza-deialdia ditugula”.

Ekonomia eta gizarte eredu berria

Azkenik, Barkos Lehendakariak gizarteak haren ustez gainditu beharreko zenbait erronka aipatu ditu; besteak beste, “politika ekonomikoen noranzkoa aldatzea, ingurumena eta zerbitzu publikoak iraunkorrak izan daitezen”, izan ere, Barkoxen esanetan, batak zein besteak “ongizatea eta justizia soziala ematen dioten gure herritarrei”.

Horren harira, Barkos kezkatuta azaldu da klima aldaketari atxikitako efektuen aurrean, eta adierazi duenez, “helburua ez da jada egindako kaltea geldiaraztea, baizik eta ingurumena birsortzera behartuta gaude”.

Nafarroako Lehendakariak “ekonomia birsortzaileko neurriak” abian jartzea proposatu du, “horrek elikaduran, osasunean, hezkuntzan, lanean eta errentan, energian nahiz etxebizitzan dakartzan sakoneko berrantolaketa guzti-guztiekin”. Adierazi duenez, horrelako neurriek genero-berdintasunari nahiz gizarte-zuzentasunari buruzko planteamendu erradikalak eragin behar dituzte”. Hori dela eta, Nafarroako Lehendakariak “ekonomia eta gizarte eredu berri bati ekitearen” aldeko apustua defendatu du. “Desberdinen arteko kontsentsua, negoziazioa eta akordioa inoiz baino nahitaezkoagoak dira aipatu dizkizuedan politika birsortzaile horiek aurrera atera ahal izateko”, esan du bukatzeko.


Markel Hernandez arrigorriagarrak Donostia Hiriko Kutxa Literatura Saria irabazi du

Markel Hernandezek (Arrigorriaga, 1997) Donostia Hiriko Kutxa lehiaketako gaztelerazko antzerkiaren saria irabazi du Vivir de Alquiler lanaren bidez: “Pasa den urtean idazteaz nekatuta nengoen eta bertan behera uzteko zorian egon nintzen, batzutan beharrezkoa baita norbaiter zure lana egiteko ahalegina nolabait eskertzea, eta aurrera egiteko bultzada ematea“, adierazi du Markelek. “Kutxa Literatura Saritik deitu zidatenean ez nuen sinesten. Itzelezko poza sentitu nuen berehala eta negarrez hasi nintzen. Bizitzan izan dudan lorpenik handiena izan da, ezbairik gabe“. Lehiaketako gaztelerazko teatroko modalitatea irabazteak dakarren pozaz gain, trofeoa eta 15.000 euroko saria jaso du 23 urteko arrigorriagarrak.

Markel Granadara joan zen pasa den urrian irakasletza masterra egitera eta ahal duen heinean testu asko idazten ditu: poesiak, ipuinak, eleberriak… eta azken bi urteetan, baita antzerki testuak ere: “Testu asko lehiaketetara bidaltzen ditut, baina gutxi dira obrak e-postaz soilik jasotzen dituztenak; gehienek obraren hainbat kopia eskatzen dituzte eta horrek gastu izugarria dakar erreprografia kopietan eta bidalketa gastuetan soilik“, aitortu du gazteak. Vivir de Alquiler iazko 2019ko azaroan idazten hasi zen eta itxialdi garaian bukatu zuen, itxialdi garaian: “Donostia Hiriko Kutxa Lehiaketak lanak e-postaz bidaltzeko aukera eman zuten eta froga egin nuen, inolako itxaropenik gabe”, azaldu du Hernandezek, eta lehen aldiz izena eman zuen lehiaketan.

Markel Hernandez poesia emanaldi batean, 2018an / a: Markel Hernandez

Vivir de Alquiler, errealitatearen isla

Obrako hasiera-puntua etxegabetze bat dugu. Hortik aurrera errealitatea dokumentatzen duela adierazi du Markelek: “Obra 2019ko azaroan idazten hasi nintzen eta momentu hartan gertatzen ziren istorioak hartu nituen: Franco hilobitik atera zuten momentua, Kataluniako Procés-aren emaitzak kaleratu ziren momentua… horrelako momentuak batu eta istorio pertsonalekin konbinatu nituen: inguruko lagunen eta senideen arteko istorioak, ekonomiak gaur egun sortu dituen zailtasunak…”, azaldu du Markelek. Horrela sortu zuen bere istorioko ildo narratiboa, eta idazlearen hitzetan, ildo horri tiraka Vivir de Alquilerren istorio osoa eraiki zuen, fikzioarekin uztartuz eta teatroaren hizkuntzan.

Hurrengo pausua testua oholtzara eramatea da eta horretan esperientzia dauka arrigorriagarrak: “Proiektu txikietan zuzendaritza-lanak egin ditut eta Vivir de Alquiler lanari bizitzea posiblea da: Granadan baditut aktore bi nirekin lan egiteko eta proiektua aurrera eramateko prest”. Covid-19ak kultura izoztu duela badaki eta espero du 2021eko udaberrirako gauzatu ahal izatea. Egoerak onera egin bezain pronto, etorkizunean lana Madrileko teatroetara eta bereziki Bilboko antzerki nagusietara eramatea gustatuko litzaioke Markeli: “Nik neuk idatzi eta zuzendutako lana Pabelloi 6 edo Bilboko bestelako antzerki handietan ikustea nire bizitzako ametsa litzateke”.


Enpresaren kudeaketaz ikasteko

Enpresaren kudeaketaz ikastaaroa izango da datorren astean Lehiberri zentroan, Tolosaldea Garatzenek antolatuta. Jon Zubeldia ekintzailetza saileko teknikariak eman dizkigu ikastaroaren inguruko xehetasunak.


Genero indarkeria leporatuta, lau gizon atxilotu dituzte Nafarroan

26 eta 50 urte artean dituzte atxilotuek; Eguesibarren, Corellan Noainen eta Sakanan atzeman dituzte

Lau gizonezko atxilotu dituzte azken egunetan Nafarroan, emakumeen aurkako indarkeria delituak egotzita. Foruzainek jakinarazi dutenez, Sakanan, Noainen, Corellan eta Eguesibarren atxilotu dituzte. Atzemandako gizonek 26 eta 50 urte artean dituzte. Lau atxiloketatik bi herenegun egin zituzten, eta beste biak asteburuan.

Herenegun atxilotu zuten gizonetako bat Sakanakoa da, eta 32 urte ditu. Bikotekideari tratu txar fisikoak ematea leporatzen diote. Biktima osasun zerbitzuek artatu behar izan zuten. Foruzainek azaldu dutenez, ez da halako gertaerengatik ustezko erasotzailea atzeman duten lehen aldia.

Beste atxiloketa Noainen egin zuten. Atzemandako gizonari ama jotzea egozten diote. Noaingo udaltzainek atxilotu zuten 26 urteko gaztea, baina galdeketa egin eta gero, Foruzaingoaren esku utzi zuten kasua.

Igandean, berriz, Calahorrako (Errioxa, Espainia) 50 urteko gizon bat atxilotu zuten Corellan, ustez bikotekidea jo zuelakoan. Antza, bikoteak eztabaida izan zuen, eta orduan egin zion eraso gizonak emakumeari. Bikotearen etxean izan zen ustezko erasoa. Gertatutakoaren berri izan bezain laster, udaltzainak hara joan ziren, eta han bertan atxilotu zuten gizona, genero indarkeria egotzita.

Bikotekideari mehatxu egitea leporatuta, berriz, 43 urteko gizon bat atxilotu zuten larunbatean Eguesibarrean. Foruzainek berri eman dutenez, ohikoak ziren bikotearen arteko liskarrak.

Muskizko Udalak (Bizkaia), berriz, hitzarmen bat sinatu du Ertzaintzarekin, Osakidetzarekin eta herriko emakumeen elkartearekin, genero indarkeriaren biktimen arreta koordinatzeko. Muskizko alkate Gonzalo Rianchok nabarmendu du helburua baliabideak ahalik eta ongien erabiltzea dela.


Miguel Angel Diez: “Egiako igogailua datorren aste bukaeratik aurrera izango da erabilgarri”

Miguel Angel Diez zinegotzia. (Argazkia: Donostiako Udala)

Hilabete eta erdi darama itxita Egiako Plaza Haundiko igogailuak. Miguel Angel Diez Mantentze Lanetako zinegotziak esan duenez, hurrengo astean berriz ere abian izango da. “Egiako igogailua datorren aste bukaeratik aurrera izango da erabilgarri”. Hurrengo astelehenean, hilaren 20an, hasiko dituzte igogailuaren azken konponketa lanak.

Diezek itxieraren eta sortu diren atzerapenen azalpenak eman ditu: “Sistema informatikoko arazo baten ondorioz, igogailuaren erregulagailuak huts egin zuen, eta horregatik sortu zen matxura. Pieza hori kanpora eskatu behar izan zuen Oronak, igogailua mantentzeaz arduratzen den enpresak, eta astebete baino gehiago igaro zen pieza jaso arte”.

Erregulatzeko gailu berria instalatu behar zen egunean, euri asko egin zuen, eta konturatu ziren igogailura ura sartzen zela. Hori dela eta, igogailuaren egitura guztiz konpontzea erabaki zuten matxura berririk ez sortzeko. “Lanetarako, aldamioen eta kristalen aurrekontua eskatu behar da, baita ere estalkirako txapa berri bat jartzeko aurrekontua, eta horrek lanak atzeratu ditu”.

Egiako igogailuaren erregulagailu berriak 3.115,75 euroko kostua du, eta horri igogailuaren estalkiko ur iragazpenak desagerrarazteko konponketak gehitu behar zaizkio; 13.762,03 euro.


Biktimak, amnistia, duintasuna

Agur Aurelia. Diotenez, ETAk bere bidea laster amaituko du, eta beti aldebakartasunez; alta, esperantzarekin horrela ateak zabalduko dizkiela urruneko kartzeletan diren preso eta beren familiei. Agian bai.

Ez da egiteko erraza. Azken garaietakoetan, nik antz handiena aurkitzen diot Italiako kasuari. Gogoratzen zara? Mitterrand doktrina, haren ukoa, Cesare Batisti… Gazteak, behar bada, ez sobera. Mitterrandek 1985ean erran zuen Frantziak ez zituela biolentzia utzi zuten militante politikoak beren erresumen eskuetan utziko; Frantziak ezetza eman zien Italiaren estradizio eskaerei, eta Batisti Parisen instalatu zen, liburu idazle ezaguna. Baina bi gertaerek dena aldatu zuten: eskuinak Gobernamendua hartu Frantzian, eta Italian, damutu eta salatarien hitza auzitegietan onarturik, odol krimenez kondenatu zutela. Chiracek ireki zuen estradizio bidea, Batisti ezkutatu zen, eta jende anitz haren alde atera zen. Han zen Fred Vargas, emazte, idazle, jakintsua.

Dena dela, Batisti 2004an eskapatu zen Brasilera, han atxilotu zuten, Lulak askatu, berriz atxilotu, eta oraino han da, italiarren estradizio eskaera pean.

Italian asmatu zituzten borroka armatu iraultzailea zigortzeko bide bihurrienak: bereziki damutu eta berezituen legeak, 1979 eta 1987 artekoak. Kartzelako onurak nahi zituenak frogatu behar zuen egindakoaren damua zuela, eta horren froga nagusia zen lagunak salatzea. Presoak kartzela berezi eta isolatuetan bildurik, baldintzak hain ziren txarrak non horrelakoak lortu baitzituzten, eta, eskuarki, damutuen hitzak froga balorea ukan zuen beste militanteak kondenatzeko.

Batzuek ez zuten inor salatu, bai, berriz, borroka armatu iraultzailea deitoratu. Mendekuaren sistemak hori ere baliatu zuen: gehienak damutzen badira, damutzen ez direnak pizti okituak dira, jende humanoen etsaiak, eta haien aurka erregimen gogorrenak erabiltzea haizu da. Luze aipa genitzake Asinarako uhartea, Sofriren auzia…

Gurean, ETAk armak utzi ditu eta orain bere burua desegiten du. Baina Estatuek ez dute zertan zintzo jokatu behar, are gutxiago gatazkaren ondorioak zuritzeko presoak askatu. Ez da simetriarik. Hain segur, ez dute gatazkaren “kontakizun historikorik” onartuko, eta dena oraingo paradigmak kutsatuko du: Estatuak badu biolentziaren monopolio demokratikoa eta haren aurkako edozein jazartzea txarra da. Italian bezala, biolentzia erabili duten ‘piztien’ aurka errepresio gogorrena eta mendekua justifikatuak dira. Abertzaleen aldetik, “garaileen bihotz-zabalari” deitzea alferrikakoa da.

Gaurko garaietan, amnistia anitzek ez dute bidezkotzat jotzen, eta politiko edo juristek borrokalari armatuen ekintzak humanitatearen aurkako krimenak bezala ikusten dira. Biktima batzuen eskubideak beti lehen planoan, gertatu dena ulertzen duen eta zigorrak baztertzen dituen jarrera inklusiboa ez da onartzen.

Amnistia edo antzeko zerbait erdiesteko giroa ez da ona eta borroka armatu iraultzaileak zentzua galdu du.

Azken puntu honi lotuko naiz bukatzeko. Ondo dakizunez, Aurelia, gure idealen alde borrokatu dutenei atxikiak gara. Eta ez dakit militanteak biktimak bezala aldarrikatzea eta balore demokratikoen aplikazioa lehenestea bide egokiena den. Hoberenean, preso arruntei aplikatzen zaizkien neurriak gure lagunei ere aplika diezaieten lortzeko bidea izan daiteke; baina hurbilketak lortu eta desmasiak baztertu ere, anitzek urte luzeak egin beharko dituzte presondegi demokratikoetan.

Zera hobetsiko nuke: Alde batetik, ekintzaileen egitekoen zentzu baikorra oroitzea, eta, horrekin batera, haien erruen aitortza seriosa egitea, balore iraultzaileen arabera, Erakundeak egina eta preso gehienek onartua. Bestalde, Estatuan paradigma seguritarioa onartzen ez dutenekin elkartasun politikoa bilatu, ea egun batez indar aski biltzen den presoen kaleratzea beste neurri antikapitalistekin lotzeko.

Hots, duintasuna eta esperantza iraultzaileak, eta ez damutze demokratiko etsitua. Uste dut horrela pentsatzen dutenak badirela.


Lula ospitaleratu egin behar izan dute hipertentsio krisiak jota

Brasilgo presidentearen bizitza ez dago arriskuan, baina Davosen (Suitza) egiten ari diren Munduko Ekonomia Biltzarrera egin behar zuen bidaia bertan behera geratu da.

Luiz Inacio Lula da Silva Brasilgo presidenteak gaua ospitalean pasatu behar izan du hipertentsio krisi batek jota, mediku iturriek jakitera eman dutenez. Era berean, Davosen (Suitza) egiten ari diren Munduko Ekonomia Biltzarrera egin behar zuen bidaia bertan behera utzi dute.

Lularen bizitza ez dago arriskuan. Cleber Ferreira medikuak azaldu duenez, ondoeza sentitzen hasi da 02:30ak (GMT) aldera Davosera zeraman hegazkinean, eta Recifeko (nordeste) ospitalean ingresatu dute.

Medikuaren arabera (azken bost urteetan bere alboan izan da), 64 urteko presidenteak 18-12an izan du arteria-presioa, eta zenbait azterketa egin ostean, gela batean lo egiten ari zen 03:00etarako (05:00 GMT).

Ferreirak esan du arazo puntuala izan dela, Lula ez baita hipertentsoa, eta krisia estresak eta nekeak eragin dituela.

Medikuak gaineratu duenez, Lulak Davosera jun nahi zuela esan du behin eta berriz, izan ere, sari bat jaso behar zuen, baina bertan behera utzi behar izan dute bidaia badaezpada ere.

Presidentziaren gertuko iturriek adierazi dute Lulak "nekatuta eta ondoezak jota" zegoen zantzuak zituela Pernambucoko Estatuko gobernadoreak antolatutako afari batean.

Folha de Sao Pauloren agerkari digitalean zabaldu dutenez, Lulak ospitale bat inauguratu zuen atzo eta txantxak egin zituen ongi ez zegoela esanez eta ospitalean artatuko zuten lehenengo gaixoa izango zela esanez.

Gaur goizean Brasilgo presidenteak sendagiria jaso dezakeela uste dute eta horrela, Brasiliara edo Sao Paulora itzuliko da.


Malen Ruiz de Azuak erakundeen laguntza izango du elite mailarako bidea egiteko

Eusko Jaurlaritzak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak sinatu duten akordio hitzarmenaren arabera, Malen Ruiz de Azua pertika-jauzilari arrasatearrak balorazio zerbitzuak izango ditu aurrerantzean, talentu maila duelako. Izan ere, bi erakunde horiek zerbitzua eskainiko dute Gipuzkoako talentuko kirolariek elite mailarako bidea egin dezaten.

Akordioaren arabera, Gipuzkoako 12 kirolari promesek gozatuko dute zerbitzuaz eta tartean dago, esan moduan, Arrasatekoa. Eusko Jaurlaritzak Faduran duen Teknika Hobekuntzarako Zentroan jasoko dute kirolariek zerbitzu hori, hain zuzen ere.

Talentu maila duten kirolariak Gipuzkoako lurraldeko kirolari promesen artetik aukeratzen dira. Maila gorenera iritsi daitezen beharrezkoak diren kirol maila, konpromisoa, inplikazioa, ardura, lehiakortasuna eta esfortzua moduko dohainak baloratzen dituzte aukeraketa egiteko.


Baserri baten ondoko egur pila batek su hartu du Goizuetan

Suhiltzaile boluntarioek itzali zuten sua.

Nafarroako Suhiltzaileek jakinarazi dutenez, atzo Goizuetako baserri baten ondoko egur pilak su hartu zuen. Suhiltzaile boluntarioek itzali zuten sua.


Hogei urtez festa antolatzen

Santuipeko Eguna ospatuko dute larunbatean Ugane auzoan, egun osoko ekitaldiekin. Herri kirolen desafioa egingo dute uganetarren eta ikaztegietarren artean.

Santuipeko Festa antolatu dute Ugane auzoan larunbat honetarako. Orain hogei urte egindako auzolan baten ondoren erabaki zuten festa bat egitea eta ordudanik jarraipena eman diote ospakizunari. «Aitzakia ederra da bertakoak elkartzeko eta harremanak mantentzeko», diote auzokideek. «Gainera, heldu eta gazteak batera aritzen gara dena prestatzen, eta hori ere nabarmentzekoa iruditzen zaigu, adin guztietako auzotarrak inplikatzea».

Ohikoa denez, norgehiagoka batekin hasiko dute egitaraua. Ugane Tolosako auzo bat da, baina Ikaztegietarekin du harreman zuzenagoa, ondoan baitago. Hori horrela, herri kiroletan uganetarrak eta ikaztegietarrak ariko dira lehian, trontzan, harri-jasotzen eta lokotxak biltzen. Bi taldeak mistoak izango dira. Trontzan, ikaztegietarrek eskarmentu handiagoa dutenez, indarrak orekatze aldera enborra bertikalean moztuko dute. «Lehia sanoa izan ohi da», diote auzotarrek.

Ekitaldiek beste ohitura batekin jarraituko dute: Hernaniko bertsolarien saioa. Santuipeko Festa antolatzen hasi ziren hasierako urteetatik joaten dira Hernaniko bertso eskolako kideak bertara. Aurtengoan bertan izango dira Eli Pagola, Andoni Mujika, Beñat Mujika, Iker Ormazabal Tturko, Eñaut Martikorena eta Oier Iurramendi. Bitartean postua jarriko dute auzokideek, pintxo eta edariekin. Lehen mondejuak dastatzeko aukera izaten da eta berehala bukatzen omen dira jaki horiek.

Bazkaltzeko unea iritsiko da gero eta 80 pertsona inguru elkartuko dira. Ondoren, dagoeneko tradizio handia duen mus txapelketa jokatuko da, eta bertsolariek ere beste bertso batzuk eskainiko dituzte. Arratsaldean haurren jolasen unea iritsiko da, eta txokolatea ere banatuko da.

Arratsaldeko ekitaldiekin bukatzeko, saskiaren zozketa egingo da. Egunean zehar salgai izango dira txartelak. Arrakasta handia duen toka txapelketa ere egingo dute, adin guztietako parte hartzaileekin. Eguna bukatzeko auzo afaria egingo dute, bakoitzak etxetik eramandakoarekin.

Bestalde, egun guztia girotzen ariko dira Unai Urretabizkaia eta Hezkide Oteiza trikitilariak. Urretabizkaia auzokoa da eta Oteizak lotura handia du Uganerekin. Izan ere, auzokideak diotenez, «saiatzen gara bertakoek edo Uganerekin lotura dutenek parte hartzea, eta txikitatik lotura sortzea festarekin».

EGITARAUA

Irailak 15, larunbata

12:00. Herri kirolak, uganetarrak ikaztegietarren aurka.

12:30. Hernaniko bertsolariak.

14:30. Auzo bazkaria.

Ondoren. Mus txapelketa.

17:30. Ume jolasak.

Jarraian. Saskiaren zozketa eta toka txapelketa.

21:30. Auzo afaria.


Adurtzako gazte eguna

Adurtzako jaien baitan auzoko gazteek egun osoko egitarau berezia antolatu dute.

Noiz? UZTAILAren 13an, larunbatean, 12.30eatik aurrera

Non? ADURTZAN

Zer? Gazte olinpiadak, herri bazkaria, mus txapelketa, dantza plazan, musika...


Caja Laborali Euroligako 'Top16'a urrundu zaio

Baskoniak bi porrot pairatu ditu Europako azken bi neurketetan eta 'Top 16'rako bidea nahastu zaio.

Fase erregularrean hiru garaipen jarraian lortu ostean, Gasteizko taldeak bi porrot gehitu ditu azken bi jardunaldietan (Nacy eta Gescrap Bizkaia) eta multzoko lehen postua korapilatu zaio.

Dusko Ivanovicen taldeari A multzoko lidertza aldendu zaio, izan ere, orain ia talde guztiak 'Top 16'an sartzeko aukera dute. Hurrengo faserako txartela eskuratzeko ez du huts gehiagorik egin behar. Datorren ostegunean Fenerbahceren aurka arituko da bigarren itzuliko lehen neurketan. Gasteiztarrek hiru garaipen lortu behar dituzte arazorik gabe Europako talde hoberenen artean aritzeko.

Olympiacos eta Canturen aurka neurketa gogorrak izango ditu Baskoniak etxetik urrun; Frantziako Nancy etxean hartuko du. Fase erregularreko azken partida Bilboko Gescrap Bizkaiaren aurka jokatuko du Gabonen aurretik. Euskal bi tadeek etxekolanak egin beharko dituzte, azken neurketa hil ala bizikoa bilakatu ez dadin.


Giro ederra ipuin kontaketan

Andoaingo Mintzalagunak antolatuta, ipuin kontaketa izan zen atzo Bastero kulturgunean, arratsaldeko 17:30ean. Saiora jende mordoxka hurbildu zen, guraso zein haur, eta giro ederrean entzun zituzten Leire Zinkunegi kontalariaren ipuinak.

Profesional ona zela agerian utzi zuen Leire Zinkunegi ipuin kontalari oriotarrak. Saiora hurbildutako haurrak gogo oneko eta mugitzeko beharrez zeudela ikusita, kantu batekin eman zion hasiera saioari. Haurren arreta bereganatuta, bi ipuin kontatu zituen: lehena, "Lukas Sagua" eta ,bigarrena, "Barrurago sakonago", laguntasuna, elkarlana eta jakinduria, besteak beste, elkarbanatzen dituzten istorioak, hain zuzen. Asmoa haurrak eta laguntzaileen arteko intereakzioa sustatzea bazen ere, testuinguruak ez zuen gehiegi lagundu. Dena den, bertaratutakoak gustura geratu ziren entzundakoarekin, belarriak eta irudimena ere gozatu baitzituzten.

Arestian aipatu bezala, Andoaingo Mintzalagunak antolatutako saioa izan zen, Bidaide egitasmoaren baitan. Azken honen helburua da gurasoek eta haurrek euskaraz jarduera ludiko eta entretenigarriak egitea, eta horretarako baliabideak jartzea. Hurrengoan sukaldaritza tailerra eskainiko dute, otsailaren 15ean.

Argazki guztiak ikusteko sartu HEMEN.


Zenbait aldaketekin lehiatuko dute bihar Eako II. Mendi duatloia

Ibilbide eta ordutegi aldaketekin iritsiko da aurten proba. Berritasun legez, bikoteka erreleboka burutu ahalko da aurten proba. Umeen mendi duatloia egingo dute, lehenengozII. Mendi duatloia lehiatuko dute bihar, Ean. Iazko probagaz alderatuta, zenbait aldaketa egongo direla aurreratu dute antolatzaileek. Gainera, helduek ez ezik, umeek ere parte hartu ahalko dute zapatuan, beraientzako duatloia prestatu baitute.Gaur gauerdian amaituko da aurretiaz izena emateko epea, eta atzo eguerdirako 20 pertsonek zeukaten izena emanda www.kirolprobak.com webgunean. Hala ere, antolatzaileek aipatu dute, guztira, 70 bat parte hartzaile espero dituztela zapaturako.Eako proba hori Euskal Herriko VII. Mendi Duatloi Zirkuiturako puntuagarria da, eta orain arte kostaldeko proba bakarra zen. Dena den, aurten, Getarian ere proba lehiatuko dutela jakinarazi dute.Iaz bezala, frontoian hasi eta bukatuko dute parte hartzaileek mendi duatloia; hala ere, ibilbidean aldaketa batzuk izango direla aurreratu dute. Hasteko, 7,2 kilometroko ibilbidea egin beharko dute arineketan parte hartzaileek udako martxako ibilbidea sartuko dute, eta jarraian bizikletak hartu eta 14,5 kilometroko zirkuitua egin beharko dute itsaso alderantz gehiago jaitsiko dira. Proba korrika bukatuko dute, herritik eta moilatik 1,5 kilometro eginez.Aurten, gainera, berritasun legez, parte hartzaileek bikoteka erreleboka burutu ahal izango dute proba.Iaz goizez lehiatu baziren ere, aurten arratsaldez ariko dira parte hartzaileak. Hain justu, 16:00etan dute ordua proba hasteko. Horren aurretik, baina, I. umeen mendi duatloia egingo dute, 15:00etan hasita. Parte hartzaile txikienek 1,5 kilometro egin beharko dituzte korrika, kilometro 1 bizikletan, eta beste 500 metro arineketan eginda bukatuko dute proba.Aurreikuspenen arabera eguraldi ona egingo duela eta, pozik daude antolatzaileak, eta proba antolatzen lanean aritutakoak eskertu gura izan dituzte, «horien laguntza barik ez dagoelako ezer».


Irailaren 25eko hauteskundeen inguruko lehen eztabaida: Gizarte gaiak

EAJko Josune Gorospe, EH Bilduko Ander Rodriguez, PSEko Eneko Andueza, PPko Laura Garro eta Elkarrekin Posemoseko Lander Martinez Euskadi Irratiko hauteskunde eztabaidan.

Euskadi Irratian, irailaren 25eko hauteskundeen inguruan egin dugun lehen eztabaidan, gizarte gaiei buruzko proposamenak aztertu ditugu.

Mahaiaren bueltan izan ditugu EAJko Josune Gorospe, EH Bilduko Ander Rodriguez, PSEko Eneko Andueza, PPko Laura Garro eta Elkarrekin Podemoseko Lander Martinez hautagaiak.


Argindar erreforma atzera botatzeko konpromisoa hartu dute oposizioko alderdi gehienek

Gaur onartuko da argindarraren erreforma PPren gehiengo absolutuak lagunduta. Dena den, Kongresuko talde gehienek erreforma hori atzera botatzeko konpromisoa hartu dute: PSOEk, Ezker Anitza taldeak, Amaiurrek, Geroa Baik, ERCk, BNGk, Compromis-Equok eta UPDk. EAJk, CiUk eta UPNk ez dute konpromiso hori hitzartu.

Erreforma energetikoak hauts ugari harrotu ditu hasieratik. Energia berriztagarrietan inbertitu duten enpresa eta herritarrek zein talde ekologistek gogor kritikatu dute Jose Manuel Soria Industria ministroak bultzatutako erreforma eta argindar konpainien esanetara egotea aurpegiratu diote. Xabier Mikel Errekondo Amaiurreko eledunak ere gaur "sektoreko mafien esanetara" egotea egotzi dio. Ildo beretik, Compromiseko Joan Baldovik ere erreforma "UNESA argindar patronalaren bulegoetan idatzitako lapurreta" dela salatu du..

EAJren akordioa industria arloko enpresentzat

Industria arloko enpresek ere, batik bat siderurgia eta papergintza arloko argindar kontsumitzaile handiek, hasieratik ohartarazi dute legea indarrean sartzean tarifa nabarmen garestituko zela eta Europako lehiakideekiko desabantaila handian sartzear zirela. Hala ere, aldaketak daude alor horretan. Legearen tramitaziotik at, 2015era bitartean tentsio handiko tarifan Espainiako Gobernuarekin %50era bitarteko murrizketa hitzartu duela jakinarazi du EAJren Kongresuko Euzko Abertzaleak Taldeak.

Iturri jeltzaleek azaldu dutenez, batik bat EAEko eta Asturiasko enpresek tarifa berezi bat ordaindu behar izaten dute: aspaldidanik "diskrimazioa" egon dela salatu dute tarifa horri ezartzen zaizkio sarbiderako bidesarietan. Hala, argindar erreformaren testuinguruan, lege barruan bidesari berezi horien murrizketa negoziatzen ahalegindu da EAJ, eta azkenean legetik at bada ere, murrizketa hitzartu duela jakinarazi berri du: 2014ean kontsumitzaile horiei %30 murriztuko zaie tarifaren bidesariak eta urtean 30 milioi aurreztuko dira, eta 2015ean, %20 jaitsiko zaie eta 20 milioi euro murriztuko dira.

Legetik at denez hitzarmena, PPren gobernuak hitz eman du konpromiso hori betetzeko 1164/2011 errege dekretua aldatuko duela, eta era berean, 2014rako BIdesarien Agindua ere bai. Pedro Aspiazu EAJren eledunak "albiste ona" dela goraipatu du, baina argi utzi du ere erreformak ez dituela inondik inora asebetetzen. "Euskal industriako enpresak askok tarifan egun jasan behar izaten duten bidesari horiek ulertezinak dira", azaldu du.


«Bertigo handiagoa ematen dit euskaraz abesteak»

Naturari begiratu dio Saioak erraietatik ateratzen zaizkion sentimenduentzako metaforak bilatzeko. Lehendabiziko aldiz, euskaraz bete-betean. Ahotsa oraingoan naturalagoa atera zaiola eta Joseba Irazokik diskoan garrantzi handia eduki duela dio.

«Irribarre egiten ere badakit». Particular Land (2007) eta Matrioska Heart (2008) diskoekin malenkoniarako joera nabarmena erakutsi zuen bezala, Natura lan berriarekin —aurrekoak bezala Moonpalace diskoetxe txikiak argitaratua—, beste aurpegi bat erakutsi nahi du Saioa Garinek (Legorreta, Gipuzkoa, 1978). Pop egiturei lotuago eta talde baten babesarekin, urrats bat egin eta aurrenekoz euskarazko kantuekin osatu du disko osoa. Bihar, Bartzelonako Euskal Etxean ariko da.

Ia bost urte igaro dira Matrioska Heart aurreko diskoa kaleratu zenuenetik. Zer gertatu da bost urte hauetan zure bizitzan?

2008an atera genuen diskoa, eta urtebete inguru kontzertuak ematen pasatu nuen. Gero pixka bat blokeatu egin nintzen. Gitarra hartu, baina ez zitzaizkidan gauzak ateratzen, eta, horren ondorioz, neure buruarekin haserretzen nintzen. Hortik pasatu nintzen gitarra hartu ere ez egitera. Beste musikari batzuek esaten zidaten lasai egoteko, azkenean ateratzen dela zerbait. Azkenean, orain urtebete, iazko urtarrilean, neure buruari esan nion ez zela posible horrela ibiltzea. Eta egunero hasi nintzen lanean, nahiz eta ez gustatu handik ateratzen zena.

Nola konturatu zinen bazenuela zerbait esku artean?

Kantuaren melodia eta hitza elkarrekin sortzen dira nire kasuan. Eta aurreko diskoa nolabait kontzeptuala zen bezala, oraingoan ere halako zerbait egin nahi nuen, eta gai gisa natura aukeratu nuen. Aurreko diskoan ere jorratuak nituen hainbat gai: ekaitzak, trumoiak… eta oraingoan ere hasi nintzen horien gainean pentsatzen. Sumendi batek zer esaten dit niri? Azken batean dira fenomeno ikusgarriak, baina bertan harrapatuz gero…. Horiek ba sentimenduekin, muturreko sentimenduekin lotzen ditut: bulkadak, pasioak, beldurrak… Hortik abiatuta joan ziren kantuak sortzen.

Gai bat behar duzu idazteko? Ez zaizkizu kantu solteak sortzen?

Ez, agian film bat ikusi edo liburu bat irakurrita bururatuko zait zerbait, baina kantu horrek anai-arrebak beharko ditu ezinbestean. Agertoki handi bat irudikatzen dut, eta hor kantuak ageri dira elkarri eragiten.

Unean uneko eta Zu kantuak apur bat urruntzen dira gai horietatik. Beste aurpegi bat erakutsi nahi izan duzu?

Nire hitzak beti egon dira malenkoniari lotuak, eta erakutsi nahi nuen badakidala irribarre ere egiten. Adibidez, Joseba Irazokiren diskoak entzuteak asko lagundu dit, badutelako bizipoz hori. Nik lehen sentimendu malenkoniatsu horren menpean uzten nuen neure burua, eta askotan ez da benetako sentimendu bat. Oso hitz gogorrak idatz ditzakezu, baina sormen kontu bat da hori. Egia da, gainera, diskoaren soinuak, banda batekin aritzeak, arindu egiten duela gogortasuna. Agian beste era batera grabatu izan banu, berriro ere oso malenkoniatsua aterako zitzaidan diskoa.

Matrioska Heart-etik Natura-ra garapen nabarmena sumatzen da. Eta lehendabiziko aldaketa, begi bistakoena, hizkuntzarena izan da. Batez ere ingelesa erabiltzen zenuen lehen, baina disko hau osorik euskaraz grabatu duzu.

Hori ezusteko bat izan da. Ni euskaldun zaharra naiz, euskaraz bizi naiz, baina BERRIAn bi denboraldiz zutabe bat idazten aritu nintzen, eta orduan hasi nintzen estimatzen nire inguruan nuen hizkuntza. Oso gustura aritu nintzen idazten, eta neurri batean aurkikuntza bat izateaz gain, kantuak euskaraz sortzeko gogoak eman zidan. Horrekin batera hasi nintzen euskal literatura irakurtzen. Hartu nuen Bernardo Atxagaren liburu bat, eta erabaki nuen ezagutzen ez nituen hitzak azpimarratu eta gero hiztegian begiratuko nituela. Orri guztiak erabat azpimarratuta neuzkan! Sentitu nuen euskarari heldu behar niola eta aurkitu ordura arte ez nituen adierazpen batzuk. Gustukoa dut.

Beste arrazoi bat ere badago. Ingelesez abesten nuenean jendeari kosta egiten zitzaion kantuetan sartzea; feedback-a txikiagoa zen. Orain desiratzen nago ikusteko kantu berriek nola funtzionatzen duten zuzenean.

Esfortzua antzekoa da?

Bai, baina bertigo handiagoa ematen dit euskaraz abesteak. Batez ere inguruko jendearengatik. Euskaraz abestuta ageriago agertzen naiz. Niri gertatzen zait hori etxean, herrian bertan.Gogorra egiten zait ezagutzen dudan eta ezagutzen nauen jendearen aurrean jotzea. Sufritu egiten dut.

Talde batekin grabatu izanak beste soinu bat eman dio diskoari. Baina kantuek jatorrian ere badute beste ukitu bat ezta? Garapena nabaritzen da.

Baliteke. Agian pop egitura handiagoa dute. Eta abesteko modua ere aldatu dut, eta hori jende askok esan dit. Lehen, adibidez, saiatzen nintzen Cat Powerren moduan kantatzen, asko gustatzen baitzait, eta agian oraingoan ahots naturalagoa atera zait. Josebak [Irazoki] garrantzi handia izan du horretan.

Eskuak libre utzi zenizkion?

Erabat. Nahi zuen dena egiten utzi nion. Hark proposatu, eta nik egin. Abestiak haren mundura joan dira. Estudioko lana oso bizia izan zen, oso nekagarria, baina grabatu eta masterizatu ondoren diskoa entzun, eta gustura entzuten dut. Eta hori gertatzen zaidan lehenengo aldia da. Ez delako hain Saioa. Banda bat dagoelako atzean.

Aurreko diskoarekin Anariren erreferentzia aipatzen zizuten. Natura-n ere bada haren moldean egindako kanturen bat edo beste…

Niretzat saihetsezina da. Betidanik segitzen dut, eta asko gustatzen zait. Baina hortik aldentzen ere saiatu gara. Hasieran Josebari proposatu nion biolontxelo bat sartzeko, baina nahiago zuen bestelako tresna batzuk sartu: tronboia, banjoa… bestela gehiegi gerturatuko ginen Anariren mundura. Badira ukitu horiek, baina baita beste ezberdin batzuk ere.

Beti aitortu duzu entzuten duzunak eragina duela zure musikan. Zer entzuten duzu azkenaldian?

Azken urteetan asko entzun dut Low. Bill Callahan ikaragarri gustatzen zait, Cat Power, Ainara Legardon… Ainarak oso estilo propioa duela iruditzen zait, Mursego… Moonpalace diskoetxeko diskoak, Peter Broderick…

Taldearekin grabatu duzu diskoa. Zuzenean ere haiekin jotzeko asmoa duzu?

Zaila da. Baina kontzertu bat edo bi taldearekin jotzea nahiko nuke. Orain bakarrik hasiko naiz, eta agian beste aukera bat litzateke Josebarekin aritzea bikote moduan. Baina Joseba oso lanpetua dago, eta bere agenda nahiko beteta egoten da…


Lehenengo sariak banatu ditu Bertanek

Gabonetan elkarteko saltokietan erosketak egiten dituzten bezeroen artean egin dute zozketa, eta 800 euro banatu dituzte dagoeneko. Hurrengo zozketa zapatuan, hilak 29, egingo dute eta urtarrilaren 5ean bestea.

Bertan Merkatari Elkarteak 2.000 euro banatuko ditu Gabonetan elkarteko saltokietan erosketak egiten dituzten bezeroen artean, eta dagoeneko eman dituzte lehenengo sariak. Abenduaren 22an egindako zozketan 500 euroko saria jaso du Maria Jesus Amenabarrek, 200 eurokoa Jose Mari Suduperek eta 100 eurokoa Jabier Artolak. Hurrengo zozketa zapatuan, hilak 29, egingo dute, eta urtarrilaren 5ean bestea.


114 opari

Arrasateko 2018ko Partaidetzazko Aurrekontuak delako prozesua –alderdi politiko ia guztiek bultzatutakoa– martxoan bukatu zela uste dut.

Iazko ekainean Kulturaten aurkeztu zuten egitasmoa eta Udaleko web orriak prozesu guztiaren berri eman du. Edonola ere, hasiera emateko, prentsaurreko horretaz gain eskuorria jaso genuen etxeetan, prozesuaren nondik norakoak azaltzeko eta herritarrak proposamenak egitera animatzeko. Gero, abenduan, beste eskuorri bat iritsi zen postontzietara galbahea pasatu zuten 114 ideia bozkatzera gonbidatzeko.

Bozketaren ondorioa –6 proposamen gauzatuko dira– Udaleko webgunean dago aste batzuetatik hona. Hala ere, oraingoan ez dago liburuxkarik eta prentsak ez dakar emaitzak aurkezteko agerraldi propiorik egin denik.

Alderdiek balorazio positiboa egiteaz batera adierazi dute badagoela zer hobetu; eskerrak eman dizkiete, gainera, prozesuan parte hartu dutenei. Mobilizatutako indarrak ez galtzeko, baina, ahaztu dute elementu garrantzitsu bat: esatea proposamenak kontuan hartuko dituztela beraien jardueran. Azken batean, 114 proposamen horietako bakoitza opari bat da.


'GORABEHERAK' websaila, 1.kapitulua: Mikel Laboa

Igogailu berezi samarra, hildakoak zerura ala infernura eramaten dituena. Haren arduran, Ramon, igogailuzain xelebrea. Gaurkoan, 1. kapituluan, Mikel Laboa sartuko da igogailuan. Gora ala behera? Kapitulu gehiago hemen eta Ttap aldizkari digitalean.


Gipuzkoako euskara planaren lau artikulu indargabetu ditu EAEko Auzitegi Nagusiak

Urkijo gobernu ordezkariak jarritako salaketari bide eman dio EAEko Auzitegi Nagusiak, nahiz eta ez duen salaketa osoa aintzat hartu. Euskara lehenesteko neurriak hartu zituen aldundiak planean, eta epaileek diote horietako batzuek "koofizialtasunaren araua" urratzen dutela.

Aurreko agintaldian onartu zuen 2013-2017 arteko euskara plana Gipuzkoako Foru Aldundiak. Iragarri zuen euskara izango dela “lehenetsitako” hizkuntza diputazioaren jardunean; euskararen eta gaztelaniaren arteko desoreka “berdintzea” jarri zuten helburu. Horretarako, besteak beste, neurrien artean sartu zuten agerraldi publikoak euskaraz egitea gaztelaniazko itzultzaileak jarrita, eta kontratazio publikoetan hizkuntza irizpideak jartzea. Hori bai: nabarmendu zuten euskaraz ez dakitenen hizkuntza eskubideak bermatuko zituela.

Auzitara jo zuen Carlos Urkijok, Espainiako Gobernuak EAEn zuen ordezkariak. Argudiatu zuen euskara lehenesteak “koofizialtasuna urratu” egiten duela, eta erdaldunak babesgabe utzi.

Donostiako auzitegiak artikulu bat indargabetu zuen salaketa haren ondorioz, 9.3 artikulua: “Foru aldundiaren laguntzaren bat jasotzen duten elkarte eta entitateek, pertsona fisikoek nahiz juridikoek, diruz lagundutako jardunaren bitartez sortzen diren dokumentu, euskarri, publizitate eta agerpen publiko orotan euskara erabili beharko dute, gutxienik bi hizkuntza ofizialen berdintasuna zainduz”. Beste artikuluak baliozko jo zituen. Urkijok helegitea jarri zuen, plan osoa indargabetu nahi eta; aldundiak ere jarri zuen helegitea, bertan behera utzitako artikulua baliozko jotzeko —ordurako EAJ eta PSE-EE zeuden foru gobernuan—.

EAEko Auzitegi Nagusiak eman du sententzia orain. Planeko beste lau artikulu indargabetu ditu, euskararen eta gaztelaniaren arteko simetria ez dutelakoan errespetatzen. Hauek dira bertan behera utzitako artikuluak:

5. artikulua: Komunikazio instituzionala. Agerraldiak euskaraz egitea —itzulpen zerbitzua jarrita—, eta “jasotzaileak eremu soziolinguistiko eta herritar euskaldunak direnean” euskaraz egitea. Auzitegiak atzera bota du euskaraz bakarrik egitea.

8. artikulua: Kontratazio administratiboak. Hizkuntza irizpideak zehaztu zituzten aldundiak kontratuak egiten dituenerako. Epaileek baliorik gabe utzi dute puntu hori, uste baitute hizkuntza irizpide horiek ezin direla jarri “edozein jardun edo zerbitzuren kontratazioan”; ohartarazi dute soilik herritarrekin zuzeneko harremana duten jardunetan jar daitezkeela irizpide horiek.

11. artikulua: Argitalpenak. Bi hizkuntzak erabiltzea zehaztu zuten, euskarari lehentasuna emanda. Baina beste puntu bat ere bada: “eremu soziolinguistiko edo hartzaile euskaldunak” direnean, euskaraz egitea argitalpenak. Epaileak atzera bota du, bosgarren artikuluaren argudio berberarekin.

13. artikulua: Internet. Ezarri zuten diputazioaren webguneetan euskarazko bertsioa agertuko dela lehenik, eta handik jarriko dutela gaztelaniazko edo beste hizkuntza batzuetarako aukera, “horrelakorik badago”. Hor ikusten du arau-haustea auzitegiak: “horrelakorik badago” horretan, “diskriminazioa” dagoela euskaldunen eta erdaldunen artean.


"Prozesu independentista bat eramateko ez da nahikoa borondate politikoa, herritarrena behar da"

Josep Maria Vila d’ Abadal

Batera Baik gonbidatuta Errenteria-Oreretan izan da Josep Maria Vila d’ Abadal Viceko alkate eta Independentziaren Aldeko Udalerrien Elkarteko kidea Kataluniako erabakitze prozesuaz hizketan. Euskal Herrian halako prozesu bat aurrera eramateko herritarren borondatearekin kontatu behar dela nabarmendu du.

Kataluniako erabakitze eskubideari buruz hitz egitera etorri zara Errenteria-Oreretara. Katalunian gehiengoaren babesa duzue. Nola iritsi zarete puntu horretara?

Kataluniako herriak independentzia eta batez ere erabakitze eskubidea edo autodeterminazioa (%70, gehiengo argia) nahi izateko prozesu hori hasi zen Pasqual Maragallek Kataluniarentzako estatutu berri bat egitea erabaki zuenean. Asmo handiko proiektua zen, eta benetan Kataluniarentzako estatu egiturak zeuden, subiranotan propioa lege gaietan, gai fiskaletan, hizkuntzan, kulturan… Konstituzionalak eraitsi zuenean, hor hasi zen prozesua. Konstituzionalak uste zuen Katalunia ez zela naewzio bat, baizik eta lurralde bat berariazko nortasuna zuena, ez berezia, eta hor hasi zen dena. Omnium Culturalek (Kataluniako hizkuntza eta kulturaren defentsarako erakunde bat da herritarrak deitu zituen, eta milioitik gora lagun bildu zituen, eta horietako askok independentzia eskatu zuten. Hor hasi zen: Asanblea Nazionala, Independentziaren Aldeko Udalerrien Elkartea, herri galdeketak… Horrela sortu zen egungo egoera; alegia, Kataluniako herriaren gehiengo batek autodeterminazioaren aldeko erreferendum bat egin nahi duela.

Estatututik independentziara aldea dago.

Egin duzun ahalegin guztia egin duzunean, parlamentuaren bi herenek babestu dutenean, Madrilera eraman eta gutxietsi, laminatu eta hondatuta bueltatzen dizutenean, gainera, hainbat murrizketekin, argi eta garbi ez dago konfiantzarik. Espainiako Estatuaren parte izanda ez dut aukera bakar bat ere izango nire gaitasuna edukitzeko nazio edo katalan bezala. Beraz, nire beste aukera independentzia da. Egoera horrek bultzatu du hau, eta herriak egiten duen arrazoiketa logikoa da.

Espainiako Estatuaren parte izanda, ez dut aukera bakar bat ere izango nire gaitasuna edukitzeko nazio edo katalan bezala”

Krisiaren testuinguruan gertatu da dena. Faktore ekonomikoak zer nolako garrantzia izan du ibilbide horretan?

Faktore ekonomikoak lagundu du, baina gaur egun argi eta garbi Espainiak egindako kontzertu ekonomikoari buruzko eskaintza onuragarri bat ez litzateke nahikoa izango. Jendeak bere estatu propioa eta proiektu propioa nahi du, eta Espainiarekin harremanak maila berekoak izatea, erabateko subiranotasuna edukita, Kataluniako Errepublika edo Kataluniako Estatu Independente izanda. Faktore ekonomikoak lagundu du, eta jende asko konbentzitzen du, eta ikusten dute beharra proiektu ekonomiko propioa egiteko beharra, baina hori proiektuan sinesteko lehenengo pausoa da, eta gero horrek arlo ideologiko eta sentimentalagoetara eboluzionatu du.

2014an espero da Katalunian erreferenduma egitea. Datak beteko al direla uste duzu?

Gauza bat edo bestea gertatuko da, baina hortik ezin da pasatu. Urtebete baino denbora gehiago ez dago horrelako egoera baterako, hilabetez hilabete gauzak aldatzen doaz, eta urte bukaerara iritsiko gara galdera eta data batekin erreferedum edo galdeketa bat egiteko, eta ezetz esaten bada… akzioak erreakzio bat ekarriko du. Nik uste dut datorren urtea O caixa o faixa [euskaraz, gauza bat edo bestea] kataluniarrek esaten dugun bezala izango dela. Beraz, gure herriaren etorkizuna erabakiko duen urtea izango da.

Datorren urtea O caixa o faixa izango dela”

Zer nolako galdeketa izango den ere zalantza asko daude. Zertan dira gauzak?

Kataluniako Gobernuak eta parlamentuak Konstituzioko 150. atalean biltzen denaren eskaera egin dute; alegia, baimena eskatu Kataluniak erreferendum bat egin dezan. Hortik aurrera, lege propioa daukagu kontsulta bat egin dezakeena erreferendum baten bitartez, eta udaletako errolden bidez. Bi aukerak bertan behera geratzen badira, bakarra geratzen zaigu. Hauteskunde plebiszitario batzuk deitzea. Hauteskundeak aurreratu, alderdiek esan dezatela elkartuta edo bananduta independentziaren alde dauden ala ez, gero ateratzen diren diputatuen arabera Kataluniaren independentzia aldarrikatu. Horiek dira aukerak, baina ikusiko dugu nola bukatuko den.

Zure ustez zein izan beharko luke papertxoetan agertu beharko lukeen galdera?

Independentziari bai edo ez. Ez dago besterik. Ateratzen bada ez dakit edo izan daiteke edo erdibideko zerbait ez dago modurik emaitza baloratzeko. Hiru galdera jartzen badituzu eta batzuk baietz besteak ezetz eta besteak federazio edo konfederazio bat esaten badu, hirugarren bidea, edo laugarrena edo dena delakoa, ez dauka zentzurik, ez duzu ezer konpontzen. Galdera bakarra izan behar du, autodeterminazioari buruzkoa, argia, garbia eta erantzun argi eta garbi batekin: Kataluniaren independentzia nahi duzun, edo Kataluniako Estatu independente bat nahi duzun, baina beti bai edo ez, eta kitto.

Galdera bakarra izan behar du, autodeterminazioari buruzkoa”

Espainiako Estatutik batez ere ohartarazteko mezuak iristen dira. Zer iritzi diezu mezu horiei?

Europa libre garenean edo independentzia aldarrikatzean adieraziko da prozesuaren inguruan. Ni ziur naiz hala izango dela. Europak zergatik baztertuko du Katalunia aberastasuna, ezagutza eta diru ekarpena egiten dion lurralde bat izanik? Nik ez dut uste Europak hori albo batera utziko duenik. Independentismoaren kontra egiteko modu bat da, errealitatearen ideia faltsu bat emanez. Kataluniak prozesu bat dauka martxan, jendeak nahi duen prozesu bat, eta Europaren nahiaren arabera hori ez da moldatuko.

Beste argudioetako bat izaten da mundu globalizatu honetan estatu txikiek ez dutela tokirik.

Baina frogatuta dago justu kontrakoa dela: estatu handiek baino BPG hobea dutenak, administrazio hobea, bizi kalitate hobea dutenak herrialde ertainak dira 7 milioi-10 milioi biztanle ingurukoak. Katalunia Danimarka, Norvegia, Herbehereak, Austria horren mailan egongo litzateke.

Hitzaldiara Viceko alkate eta Independentziaren aldeko Udalerrien Elkarteko presidente bezala zatoz. Zer da elkarte hori? Zer lan egiten duzue?

Elkartea prozesua babesteko jaio zen: sozialki jaio zen. Udalerriak herritarrek hala eskatuta, independente deklaratu ginen. Hala, prozesu horri laguntzeko asmoz Independentziaren aldeko Udalerrien Elkartea sortu genuen. Asmoa da udaletatik prozesu horri laguntzea, baita hainbat arlotan, subiranotasun fiskala kasu, lehenak izatea. Udalerriek kasu askotan pertsonek baino aukera gehiago daukagu gauza batzuk egiteko. Elkarteko kide garen udalerriek plenoan erabaki dute elkarteari atxikitzen zaizkiola, ez gara alkateak.

Udalerri horietan prozesuaren alde lan egiteko borondate argia dago. Egunerokotasuneko lana da. Pentsatu behar dugu Katalunian egunero-egunero hainbat bilera, asanblea, hitzaldiak eta bestelakoak daudela prozesua zer den, zer nahi dugun, abantailak zeintzuk diren azaltzeko. Jendea konbentzitzeko, argudioak emateko.

Vicen dagoeneko hasi zarete prozesu horri bultzada ematen, arlo fiskalean kasu, eta Espainiako Gobernuaren delegatu Llanos de Lunak hainbat errekurtso jarri ditu. Zertan dira?

Llanos de Luna ordezkariak uste dut lau auzi ireki dituela. Horietako bat da Independentziaren aldeko Udalerrien Elkarteko kuota ordaintzeagatik, bestea subirano eta libre deklaratzeagatik, bestea moralki Konstituzioa alde batera uzteagatik… hainbat arrazoirengatik jarri dizkigu salaketak gobernuaren ordezkaritzak. Nik uste dut hori ez dela izan behar gobernuaren ordezkari baten lana. Berak jakingo du zertan ari den, baina tentsio handia sortzen ari da udalerri eta gobernu ordezkaritzaren artean, eta hau urrunago joango da, independentistak sortzen ari delako. Herri askotan gertatu da, ez bakarrik Vicen. 180 auzi-edo daudela uste dut.

Tentsioa sortzen ari da udalerri eta gobernu ordezkaritzaren artean, eta hau urrunago joango da, independentistak sortzen ari direlako

Prozesu horretan galdeketa ere egin dituzue. Zein emaitza lortu dituzue?

Galdeketetan uste dut lortu ditugula emaitza onenak. Herri kontsultak ziren inongo balio instituzionalik ez zeukatenak, eta horrek normalizatu zuen independente izateko gaitasuna: egun batean independentziaren aldeko botoa ematera joaten zara, eta irabazi zuenez, herriaren independentzia aldarrikatzen zenuen, beste baliorik gabe.

Pertsonaia berezia izan zara independentziaren aldeko mugimenduan, UDC Unio Democratica Catalunyatik ateratzeraino. Zer iruditzen zaizu alderdiak daraman jarrera?

Lehendik zuen jarrera mantentzen ari da. Ni saiatu nintzen aldatzen alderdiaren kongresuan, baina ezin izan nuen irabazi, noski Duranek pisu handia duelako. Hori aldatzen saiatu nintzen, baina ez nuen lortu. Orduan alderdiak jarraitzen du aurrera bere proiektuarekin: Katalunia Espainiaren barruko konfederazio batean sartzea. Duela 130 urte ere saiatu ginen halako proiektu batekin, eta ez zen aurrera atera, beraz, orain ere ez da posible.

Kataluniako prozesuak zein ondorio uste duzu utziko dituela Euskal Herrian?

Antzeko prozesu bat bideragarria izateko (estaturik gabeko nazio batek estatua izateko; independentea izan eta bere prozesu propioa egin dezan libreki) herri osoaren borondatea behar da. Ez da nahikoa alderdi politikoen borondatearekin, baizik eta herriaren borondatea behar da, eta lan egin behar da herriaren gehiengo bat ideia horren alde elkartzeko, eta orduan izango da posible eta bideragarri. Hori horrela ez den heinean, oso zaila da. Esaterako, talde politiko baten edo gobernu baten independentziaren aldeko adierazpen bat ez badu herritarren gehiengoak babesten oso zaila da arrakasta edukitzea. Horregatik halako prozesu batek oinarritik hasi behar du, batzar nazionaletik, herritarren talde handi bat egiteko, bakarrik independentziaren alde eta alderdi politikorik gabe. Baina batez ere herritarrek argi edukitzea euren etorkizuna estatu libre eta independentea edukitzea dela.


«Herritarron indarrean sinetsi behar dugu»

Dinamikako eledunak uste du erabakitzeko eskubideari buruzko eztabaida «normaltasunez» zabaltzeko pausoak ematen direla galdeketetan hautetsontziak kalera ateratzen diren bakoitzean.

Igandeko herri galdeketetako parte hartzearekin pozik dago Zelai Nikolas Gure Esku Dagoko eleduna (Barrika,Bizkaia, 1968). Ekainaren 10eko giza kateari begira jarri da jada.

Zer balorazio egiten duzu igandeko galdeketen inguruan?

Oso positiboa. Arrakasta bat da herritarren lanari esker eta tokian tokiko baldintzetara eta zailtasunetara egokituz hautetsontziak kalera ateratzea. Erabakitzeko kulturari eta ariketari esker, herritarrak ahalduntzen ari dira. Agerian geratzen ari da erabakitzeko eskubideak ez duela jendea banatzen; aitzitik, hainbat sentsibilitatetako jendea biltzeko topagune da. Herri galdeketa bat egiten dugun bakoitzean, orain arte lokatzean zegoen eztabaida hori normaltasun osoz zabaltzea lortzen ari gara. Esan dezakegu erabakitzeko eskubidearen eztabaida normaltasun osoz heldu dela Euskal Herriko biztanleen heren batera.

Azaroaren 18an, Donostian eta Irunen egingo dira herri galdeketak. Donostia lehen hiriburua izango da gisa horretako galdeketa bat antolatzen duena.

Erronka handia da, normaltasun demokratikoa herrietatik hiriburuetara pasatuko delako. Donostiatik ikasiko dugu Gasteiz eta Bilbora salto egiten. Zailtasunez betetako urratsa da, dudarik gabe, eta herritarrei dei egiten diegu ariketa horrekin bat egitera. Erronkak berak lagunduko digu bidean topatuko ditugun zailtasunei aurre egiten.

Galdeketa horiek baino lehen, bestelako erronka handi bati helduko diozue: Donostia, Bilbo eta Gasteiz batuko dituen giza kate bat egingo duzue ekainaren 10erako. Zergatik?

Batetik, hiriburuak lotu nahi ditugu. Bestetik, uste dugu Eusko Legebiltzarrean estatus politikoaren inguruan zabalik dagoen eztabaidak erabakitzeko eskubidea izan behar duela ardatz, eta hor ireki daitekeen atea mesedegarria izan daitekeela Euskal Herri osoarentzat. Horregatik planteatzen dugu giza katea Euskal Herri mailako mobilizazioa izatea.

Nora jo behar dute katean parte hartu nahi dutenek?

Izena eman daiteke Gure Esku Dagok herriz herri dituen lantaldeetan edo gizakatea.eus webgunean bertan. Oso garrantzitsua da izena lehenbailehen ematea, antolaketa lanak oso konplexuak baitira.

Gero, giza katearekin islatu nahi den aldarrikapena edukiz bete nahi duzue Herritarron Itunarekin.

Itun horretan, 2019 arrazoi bilduko ditugu zergatik eta zertarako erabaki nahi dugun azaltzeko. Herritarron beharrak eta ilusioak bilduko ditugu dokumentu batean, Euskal Herrian, lehen aldiz. Gero, erabakitzeko eskubidea gauzatzeko tresna politikoak dituzten erakundeen esku utziko dugu: hau da, Eusko Legebiltzarraren eta Nafarroako Parlamentuaren esku. Ipar Euskal Herriko eragileekin ere partekatu nahi dugu gogoeta hori.

2019an ezarri duzue jomuga, orduan atea irekiko baitzaio aro berri bati.

Urte horretan, hauteskunde ziklo bat zabalduko da, eta alderdi politikoek eskaintzak egingo dituzte erabakitzeko eskubidearen gainean. Herritarron borondateaz harago, eremu politikoan ere posible izango da gai horren inguruan normaltasunez hitz egiten hastea. Ziklo berri horretan, zenbait aukera irekiko dira, eta herritarrok aukera horiek baliatu behar ditugu, erabakitzeko eskubidea errealitate bilakatzeko; herritarron esku dago, finean. Herritarrok geure indarrean sinetsi behar dugu. Ostiralean Kanbon egin zen ekitaldian ere eredugarritzat jo zuten euskal gizarteak daukan indarra. Bakegintzan lortu bada urrats eraginkorrak egitea, hein handi batean euskal gizarteak izan duen jarreragatik izan da. Horretan aurrera egitea lortu badugu, gure etorkizuna erabakitzea ere lortuko dugu.


Grisa argituz

Euskadiko Orkestra Sinfonikoa

Zuzendaria: Robert Treviño. Egitaraua: Agur Jaunak eta Andreak eta F. Mendelssohnen 3. Sinfonia. Lekua: ETB2 eta EOSen Youtubeko kanala. Eguna: Maiatzak 30.

Duela bi aste, Euskadiko Orkestra Sinfonikoak jarduerari berriro ekiteko zuen asmoaren berri eman zuen bere sare sozialen eta komunikabideen bidez. Estatu mailan lehena izan da agertokian berriz ere biltzen. Entseguak berreskuratu soilik ez, Euskadiko Orkestra Martxan! izeneko denboraldi berezia aurkeztu dute, aldez aurretik euren egoitzan grabatutako zortzi kontzertuz osatuta, larunbatero ETBn eta gero orkestraren beraren Youtube kanalean ere ikusgai izango dena. Larunbat honetako kontzertua, urrutiko denboraldi honetan lehena, Agur Jaunak eta Andreak ezagunak ireki zuen handikiro, Jose de Olaizolak orkestrarako egindako moldaketan.

Londresen zela, 1829. urtean, Felix Mendelssohnek Eskoziara egin zuen bidaia, eta bertan, Maria Estuardo koroatua izan zen kaperaren hondakinen artean zela, irudikatu omen zituen sinfonia berri baten lehen konpasak, gerora Eskoziarra deituko zen bere 3. Sinfonia osatzen dutenak, hain zuzen. Euskadiko Orkestrako musikariek gustu onez ekarri zuten gogora Eskoziaren zeru grisa eta lainoa, eta lan ederra egin zuten Allegro un poco agitato zatiaren gaia aurkezten. Ia atsedenik gabe gidatu gintuen Robert Treviñok bigarren mugimendura; klarinetea eta, orokorrean, zurezko haize-instrumentuak nabarmendu ziren Scherzo bizian. Samurtasun goxoz gidatu zuten sokek Adagioa, Treviñoren keinu apala lagun, orkestraren fortissimo-an tronpek eta tronpetek dramatismo sendoa eta ziurra gehituz. Soinuaren eta instrumentuen kolorearen ñabardurei grabaketak eta etxeko teknologiak ezartzen dizkien oztopoen gainetik, azken mugimenduan orkestrak landutako soinu trinkoa antzeman zitekeen, R. Schumannek italiartzat hartu zuen sinfonia Allegro maestoso assai argitsu eta distiratsuaz itxiz.

Euskadiko Orkestraren egoitza eraberrituta ere, telebistako irudietan besaulki hutsak ikusteak denborak higatutako harriek sortzen dutenaren mailako ezinegona pizten du. Edonola ere, etxeko intimitatetik txalo, musika klasikoaren gelak egurasten hasi izana ospatzeko nahikoa arrazoia baita.


Errepidean eta bertako bizipenetan murgilduko da gaur gauean '48 Ordu' saioa

Onintza Enbeitak errepideetako bizipen eder eta gogorrak ezagutuko ditu.

Errepide guztiek Erromara eramaten omen gaituzte, baita gure txoko guztietara ere. Errepideak istorioz beteta daude, eta aste honetako '48 Ordu errepidean' saioan, Onintza Enbeitak bizipen eder eta gogorrak ezagutuko ditu.

33 urtean errepidean eginiko kilometro kopuruarekin, Alex Perurena kamioilariak 100 bira emango lizkioke munduari. Inork baino hobeto ezagutzen ditu, beraz, errepidea eta bertako egunerokoa. Egun argiak eta ilunak.

Bidean topatuko dugun bizipen ederrena Onsalo-Danboriena familiarena dago, alaba errepidean sortu baitzen, Elizondotik Iruñera bidean dagoen zerbitzugune batean. Aitak emaginaren lana egin behar izan zuen, eta hark erabilitako teknika medikuek idatzita gorde dutela kontatu digute.

Errepideek bizipen gogorrak ere ikusi dituzte. Horietako bat Vicky Molinarena da. Istripua izan zuen ekainean, traktore baten azpian atera ezinik geratu zen, eta zerbait esan nahi izan die bere bizitza salbatu zuten suhiltzaileei.

Bideek guztiak elkartzen omen gaituzte, eta elkartasun keinuak ezinbestekoak izaten dira bertan. 2018ko urtearen hasiera ez dute erraz ahaztuko elurteagatik bidean geratu ziren 1.400 lagunentzat, euren ezinegonagatik eta, batez ere, Altsasuko herritarrek emandako harreragatik. Espe Anzizar izan zen etxeko ateak ezezagunei ireki eta laguntza eman zien bizilagunetako bat.

Badira lanagatik edo eguneroko eginbeharrengatik errepidera jotzen dutenak, baita errepideari lotuta bizi direnak ere; euren etxearen alboan errepidea egin dutelako, kasu batzuetan. Hori da Juanita Ugarteburu eta Silver Txurrukaren kasua.

'48 Ordu errepidean' gaur gauean izango da ikusgai, 22:00etan, ETB1en eta eitb.eus-en.


«Liburu sakona nahi nuen, zorrotza»

Hamabost urte hauetako ibilbidea laburbildurik, 'Volta' liburua argitaratu du Duplantierrek; betiko irudi intimo eta poetikoen haritik, dela emazteen potretetan edo paisaien misterioan murgilduz.

Hamar urtez argazkilari gisa bizi ahal izateko zailtasunak jasanik, Volta liburua «opari bat» zaio Gabrielle Duplantierri (Ondres, Okzitania, 1978). Egun batez, Lamaindonne argitaletxeko David Fourre editoreak deitu zion, bere lana gustuko zuelako. Joan den abenduan izan zen hori. Eta, horra, irailean Volta argazki liburua argitaratu zuen. Editorialki «zinezko argitalpen lana» delako pozik dago artista. Argazki on bat ona bada ere, gaizki inprimatu bada txarra gelditzen da, haren ustez, eta hori anitzetan gertatu zaiola damutzen da. Aldi honetan, ez dago horrelakorik. Harro dago emaitzaz, baita argitaletxearen errespetuaz ere. Nahiz eta ez den lehen publikazio lana izan, bere lehen liburua dela dio artistak, zeina Baionan bizi baita.

Zergatik diozu zure lehen liburua dela?

Argitaratu ditudan gainerako liburuak gai berezi batzuei, eskaera batzuei lotuak zirelako. Hau, berriz, argazkilaritza hasi dudanetik egin dudan lanaren bilduma bat da.

Eta horregatik da Volta deitzen, justuki?

Volta hitz portuges bat da. Portugalekin lotura zuzenak ditut, eta itzultze batean erran nahi du hitzak. Ibilbide bat da, eta aldi berean jatorrira egindako itzuli bat. Nire bizia da hor agertzen dena. Gustukoak ditudan gaietan barna doa: emazte potretak, abereak, gurutzeak, paisaiak... Portugalgoak, txikia naizenetik hara noalako, eta Euskal Herrian barna eginak, hemen bizi naizelako. Agertzen diren aurpegiak hor dira, hurbilekoak ditudalako.

Editorea ez zenuen ezagutzen, eta zure lana ikusirik deitu zintuen, zure lana gustukoa zuelako.

Egiten duzun orok iragan bat badu, eta, aldi berean, gero bat ere badakar. Temps Zero kolektiboari esker, zenbait proiekzio musikatu egiteko aukera ukan dut Europako zenbait hiriburutan: Parisen, Berlinen, Atenasen... Kolektiboan biltzen diren argazkilariak nire estilo berekoak dira, nonbait. Gai intimistak lantzen dituzte, eta aldi berean, nonbait, erradikalak dira argazkien tratamenduan. Gaualdi ederrak ziren Temps Zerok antolatutakoak. Pantaila handi batean argazkiak proiektatu, eta musikari batzuk zuzenean aritzen ziren.

Berriki, Atenasko beste erakusketa batean parte hartu duzu. Baionan bizi zara, baina, aldi berean, hiriburuz hiriburu bidaiatuz doaz zure irudiak?

Kolektiboaren lanaren ondorio bat ere bada Atenaskoa , nahiz eta ez pertsona berak izan. Coilmagazine deitzen den web aldizkariari lotua da. Aski hunkigarria da. Ni hemen nago, Baionan, nire etxean. Eta, aldi berean, gauza anitz gertatzen ari da eremu zabalean. Eta halako kolektibo bat osatu da nonbait, adin berekoak garenak, argazki istorio berdinetan gabiltzanak. Intentzio berdinekin. Eta gehienak ez ditut inoiz ikusi, egiazki! Gure loturak Facebook eta horrelakoen bidez ditugu. Batak bestearen egunerokoari segitzen diogu, elkar bultzatzen, elkarren liburuak erosten... Irrigarria da. Biziki kontent naiz horrelakoetan parte hartzeaz. Orain arte miresten nituen batzuen ondoan agertu da nire lana: Anders Petersen, Michael Ackerman, Jacob Aue Sobol... Guztiei egitura berek deitu gaituzte. Horrela du funtzionatzen. Dirurik gabe, helburu artistiko batekin; aldizkarietan gutxitan ikusten den argazkilaritza baten alde, erreportajeetako argazkilaritza ez dena.

Nolakoa da erreportajea ez dena?

Sentsazio bati lotua, intimoa. Espresionismoa da, nonbait. Testuingurutik kanpo, nonbait. Gaia usu poetikoa da.

Horrela zaitu aurkitu editoreak?

Bai, egitura greko horren bidez ezagutu nau. Posta elektroniko bat bidali, eta publikazio horren proiektua azaldu zidan. Aveyrongo editore bat da.

Beraz, Baionatik Greziara eta Greziatik Aveyronera iritsi da zure lana?

Berlinen abiatu da, Berlindik Parisera. Eta hortik gero hasi da kontua. Greziatik landa, Aveyronera.

Lanaren bilduma egitea ez da erraza. Nola egin duzu hautaketa?

Lehen gauza elkar ezagutzea izan zen, eta humanoki funtzionatzen zuen ikusi. Eta funtzionatu du. Hori biziki inportanta zen, lan anitz baita. Hark anitz entzun nau, eta nik ere bai. Begirada berri bat zuen, eta horri kasu egin diot. Nire irudi batzuek saturatzen ninduten. Hark eskatu zidan ehun argazki hautatzea, niretzat ezinbestekoak zirenak. Liburuan sartu lehen argazkia 1998koa da. Ondoan, aurtengoak sartu ditut. Nik absolutuki nahi nuena zen liburu sakon bat izatea, zorrotza.


Izenematea ikasle berrientzat, bihar arte

2018-2019 ikasturtean ere aukera izango dute hernaniarrek Kantuz musika eskolan (Aristizabal, 5) gitarra jotzen ikasteko. Ikasle berriek bihar arte egin beharko dute. Udaletxeko Harrera Zerbitzuan izango da apuntatzeko aukera. Informazio gehiagorako: 943 337 041 (Hezkuntza saila).


Lehen trikiti diskoa, CDan

Arantzeta neba-arrebek 1926-27an grabatu zuten diskoa, lehen trikiti diskoa, CDan berrargitaratu dute.


"Zaborraren bilketa sistema adostu dezagun" diote Bosgarren edukiontziaren aldeko plataformakoek

Orritxoa banatu die plataformako kideek, egunotan, herritarrei, eta bertan diote bosgarren edukiontziaren erabilerak "nabarmen egin duela gora". Gainera, hori erabiltzera animatu gura dituzte herritarrak.

Bilera bat egin zutela Udal arduradunekin jakinarazi dute plataformakoek, eta bosgarren edukiontzia mantendu eta atez ateko sistema ezartzea proposatu zietela bertan: "Hori bai, atez atekoaren erabilera zuzena zorrotz kontrolatuko da eta bosgarren edukiontziaren sistema sei hilabetetik behin bakarrik neurtu". Eta gaineratu: "Horren erabilera okerra bada erabiltzaileak atez ateko sistema erabiltzera behartuko dira". Eta arrazoitzat zera eman duela Udalak: "Atez atekoa ez gainontzeko sistema guztiek erraustegia eraikitzea dakartela eta guretako nahi ez duguna beste nonbait egitea bidegabea dela. Udalak ahaztu egin du hori egitera doala atez atekoarekin, hau da, derrigorrean inposatu". Horregatik guztiagatik plataforma horrek Udalaren proposamena "gaitzetsi" zuela eta elkarrizketa "serio eta zintzo" baterako deia egin: "Gaur da eguna ez dugula jaso erantzunik".

Bosgarren edukiontziaren erabilerak "nabarmen egin duela gora" diote –daturik eman ez arren–, eta gaineratu: "Gure proposamenean jasotako neurri batzuk ezarriz uste dugu bosgarren edukiontziaren aukera bideragarri, erreal eta ekonomikoena dela". Plataformak Udalari egindako proposamen hori eskura daukatela ezagutu gura duenarendako jakinarazi dute; honako helbidean eskatu behar da: atxabalta.5.alde@gmail.com. Eta herritarrak animatu gura dituzte batetik, ekarpenak egitera, eta bestetik, hondakin organikoak jasotzeko saskia eta poltsak Arkupen eskatu eta bosgarren edukiontzia erabiltzera.

Udalak herritarrei emango dizkie azalpenak

Ana Bolinaga alkateak jakinarazi du ez dela hasiko ezer erantzuten, ezta "gerra mediatikotan" sartu ere. Eta gaineratu du hondakinen kudeaketaren gainean orain arte landutako guztiaren berri laster emango dietela herritarrei –egindako proposamenak, jasotako ekarpenak, emandako pausoak…–. Prentsaurrekoa egiteko asmoa azaldu du.


Ikasliburuen maileguak argitaletxeak akaba ditzake?

Iazko irailean PSEk ez-legezko proposamena aurkeztu zuen Eusko Legebiltzarrean, testuliburuen doakotasunaren aldeko neurriak eskatuz. Gaia ez zen berria, inondik ere, baina ordura artekoan eztabaida hutsaren eremutik atera gabekoa genuen ia. "Doakotasunaren eztabaida edo aldarrikapena -diosku Olatz Osa editoreak- laurogeiko hamarraldian hasi zen planteatzen irakaskuntzaren doakotasunaren eskakizunarekin batera. Guraso elkarteak izan dira eskakizun honen eragile nagusiak. Eta orain baino lehenago ere, 200.0 urtean zehazki, Eusko Legebiltzarrak ez-legezko proposamen bat onartu zuen, baina azkenean ez zen abian jarri".

PSEren iraileko ekimenak zori hobea izan du 2000. urteko hark baino. Hirukoak aintzat hartu zuen sozialisten proposamena, eta Hezkuntza Sailari eskatu zion gaiaren inguruko azterketa egiteko, martxoan behin-betiko proposamena aurkezte aldera. Bidean ezer okertzen ez bada, neurriok 2006-07 ikasturtean jarriko dira indarrean. Edozein direla ere.

Horren aurrean, euskal argitaletxeen erreakzioa erabatekoa izan da. "Guk ez dugu ezer testuliburuen doakotasunaren aurka", argitu du Jorge Gimenez Euskal Editoreen Elkarteko presidenteak, "baina bai mailegutzaren aurka, sekulako kaltea egingo liokeelako gure kultur industria txiki honi". PSEk, hain zuzen, mailegua proposatu du doakotasuna lortzeko bitartekotzat, eta Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak hortixe abiatu du azterketa, Juanjo Agirrezabala Jaurlaritzako Ikastetxeetako Zuzendariak onartu duenez. Hala ere, Agirrezabalak argitu du oraingoz ez dagoela esaterik zer-nolako formula proposatuko duten, gaiaz zer esanik daukaten guztiekin hitz egin behar dutelako besteak beste. Oro har, zuhurtzia da nagusi Jaurlaritzaren adierazpenetan.

Zein arrisku dakar mailegutzak?

Mailegutza ezarriko balitz, ikastetxeak lirateke testuliburuen jabe. Ikasleei maileguan utziko liekete, eta haiek ikasturte amaieran itzuli beharko lukete, jaso bezain egoera onean. Hala ez balitz, ikaslearen familiari legokioke liburua ordaintzea. Ikastetxeak, hurrengo ikasturtean, beste ikasle bati emango lioke liburu hori, eta sokak hala jarraituko luke hainbat urtez. Bestela esanda, testuliburu salmenta nabarmen murriztuko litzateke. Olatz Osak zenbakitara eraman du baieztapen hori: "Mailegutzak merkatua lau aldiz txikitzea dakar, lau urtean behin salduko direlako liburuak, eta honek euskarazko ikasliburuen ekoizpena ez jasangarri bilakatzen du, hau da, orain batez beste lau urte behar baldin badira euskarazko ikasliburu bat amortizatzeko, neurri honekin hamasei beharko dira. Ondorioa garbia da: argitaletxeok utzi egin beharko diogu euskarazko ikasmaterialak sortzeari".

"Mailegutza ez da sistema egokia", iritzi dio Olatz Osak; "batetik, ezarri den lekuetan, Frantzian esaterako, berdintasunik ez dela bermatzen ikusi delako. Dirua dutenek liburu berriak erosten dituzte, eta ez dutenek maileguan utzitakoak erabiltzen dituzte, desberdintasunak agerian utziz gela barruan". Argitaletxeen kezka nagusia besterik da, hala ere. "Kontuan izan behar da testuliburugintzan gabiltzan argitaletxeon fakturazioaren %70 inguru hortik datorrela hain zuzen", dio Olatz Osak, "eta gure enpresetan dabiltzan editore, diseinugile, maketatzaile eta zuzentzaile gehienak ikasliburugintzan ari direla lanean, eta baita kolaboratzaile diren marrazkilari, diseinatzaile, egile eta beste profesional asko eta asko ere". Bestalde, liburu salmenta urritzeak ondorio larriak ekarriko lizkieke bai beraiei bai beste sektore batzuei, liburu dendei esaterako. "Andaluzian mailegutza ezarri zuten eta urte baten buruan 37 liburu denda itxi ziren", gogoratu du Osak.

Liburu dendentzat ere arriskutsua

30en bat argitaletxek kaleratzen dituzte euskarazko lanak, Jorge Gimenezen esanetan, eta horietatik zortzi inguru dira testuliburugintzan dihardutenak, baina kaltea guztientzat litzateke. "Salmenta sareak jasango lituzkeen kalteen ondorioz, euskarazko liburu salmentak, oro har -eta ez testuliburuenak soilik- sekulako kolpea hartuko luke. Berez badaukagu toki txikia salmentan, pentsa toki hori murrizteak zer ekarriko ligukeen".

Gimenezen ustez, argitaletxe askoren biziraupena bera da oraintxe kolokan dagoena. Eta ondorioz, euskal kulturak jipoi latza har lezake, argitaratzaileen iritziz. Bide batez, euskal curriculuma sortzeko prozesua ere etenda gera liteke. "Hemengo argitaletxerik ezean, nola islatuko dira bertako curriculumean zehazten diren edukiak, kontzeptuak...? ", galdetu du Olatz Osak.

Doakotasuna bai, baina beste era batez, diote argitaletxeek. Hain justu, laguntza zuzena ezartzea proposatzen dute alternatiba moduan. Frantziako Estatuan, berbarako, bide hura hartu behar izan zuten hamarkada batez mailegutzari eutsi ondoren, Olatz Osak adierazi digunez. Formula horrekin, familiek txeke bat jasoko lukete ikasturtero liburuak erosteko, edo errenta aitorpena egitean aurkeztu ahal izango lukete erositako liburuen faktura. Hirugarren aukera ere badago: gaur egungo beka sistema zabaltzea. Bidea hiru horietatik edozein dela ere, argitaratzaileek onartu egingo lukete.

Gurasoak alde

Guraso elkarteak mailegutzaren alde daude, zer esanik ez. Izan ere, eurek plazaratu zuten eskakizun hori lehenbizikoz. Denon Eskolako presidente Juan Carlos Alonsok dioskunez "gaur egun, familia batek 125 eta 250 euro bitartean erabiltzen ditu urtero testuliburuak erosten". Gehienek buruhauste handirik gabe egin diezaiokete aurre gastu horri, Alonsoren ustez, "baina gure eskariaren muinak ez dauka hain zerikusi estua diruarekin, ideologiarekin baizik, hala esatea zilegi bada. Alegia, irakaskuntzak doakoa behar du".

Alonso ez dator bat gaur egungo beka sistemarekin, "ez baitzaigu egokia iruditzen eskolan -eskola publikoan behinik behin- inor pobre sentitzea". Gehitu duenez, mailegutza sistema egokia da, eta hala frogatu da indarrean jarri duten hainbat ikastetxetan. "Hala ere, ez diogu mailegutza hezkuntza sistema osora zabaldu behar denik. Aztertu beharko litzateke zein mailatan, zein ikasgaitan, zein libururekin egin... Esate baterako: Lehen Hezkuntzan, sarritan, teoria liburuak daude batetik eta ariketa liburuak bestetik. Zergatik behartzen dituzte umeak teoria liburuaren gainean idazten? Horiek maileguan utz litezke, eta ariketa liburua baino ez genuke urtero-urtero erosi behar". Mailegutzaren aurka daudenen beste argudio bat, hain zuzen, liburuetan ezin ezer idaztea da, horrek ikasketa prozesuari traba egiten diolakoan.

Batzuek aspaldi darabilte

Sopelako Ander Deuna ikastolak aspaldi ezarri zuen mailegutza, maila eta ikasgai batzuetan. Arrazoi bik bultzatu omen zituzten, batik bat, erabaki hori hartzera: familien gastuak arintzeak eta ingurumenarenganako begiruneak. Hala ere, sistemak alde txarrak dituela onartzen du Guillermo Meabe ikasketa buruak: "Umearen motibazioa gutxitu egin daiteke liburua berri-berria ez bada, ez da hain erakargarria". Baina aldi berean, ikasleek liburua zaintzen ikasten dute "eta egin egiten dute gainera, oso gutxik itzultzen dute egoera txarrean". Meaberen ustez oso ulergarria da argitaletxeen jarrera, "baina dena dela, testuliburuak betidanik igaro dira neba-arreba zaharrengandik gazteengana. Haien jarrera ulertzen dut, baina familiengan ere pentsatu behar da". Argitaletxeetako langileek ere familia badutela pentsatuko du batek baino gehiagok. Orekan omen dago bertutea.

Informatika, paperaren alternatiba gurasoen ustez

Denon Eskolaren ustez, bada garaia teknologia berri esaten zaien horiek ikastetxeetan ezartzeko. "Liburu digitalaren aldeko proposamen bat ere egin dugu, baina ate asko aurkitu dugu itxita", dio Juan Carlos Alonso elkarteko presidenteak. "Alternatiba izan daiteke. Batetik, funtsezkoa iruditzen zaigu, gaur egun, ikasleak tresna horiekin jardutera ohitzea; bestetik, horrek gastu asko merkatuko luke, eta gainera halako materialak malguagoak dira, errazago eguneratzen dira eta ekologia ikuspuntutik ere jasangarriagoak dira".

Alonsok dagoeneko horretan ari diren zenbait adibide gogoratu du. Espainiako Estatuan, esaterako, ikastetxe batzuetako geletan erabateko sarbidea izan du informatikak, eta ikasle nahiz irakasleek erabat barneratuta dute lan egiteko modu hori. Itxura batean behintzat, nahikoa garesti ematen du ikastetxe bateko gelak konputagailuz betetzeak, baina Alonsok bestelako bide batzuk ere badaudela aipatu du. Alegia, ikasleen ordenagailuek ez lukete zertan edozein bulego edo etxetan topa daitezkeenak bezain osoak izan. '"AEBetan, konpainia batek eskolako lanak egiteko ordenagailu berezia sortu du, eta 120 euro inguruan dago salgai. Ez litzateke sekulako tresnarik behar, ez eta software pakete izugarria ere".

Edukiak, lege aldaketen menpe

Begoña Bilbaok, Gurutze Ezkurdiak eta Karmele Pérezek EHUk Bilbon daukan Irakasle Eskolan irakasten dute. Gaur egun ingurumenaren ezagutza deritzon arloa curriculumean nola lantzen den aztertu nahirik, gai horretaz diharduten euskarazko testuliburuen azterketa egin dute; baita XX. mende osoko liburuak aztertu ere. Nolanahi, guk azken hamarkadakoez baino ez diegu galdetu.

Diotenez, testuliburuen edukiak ez dira aise aldatzen. Eta aldaketa handiak, normalean, lege berrien eskutik etorri ohi dira. Hala, Hego Euskal Herrian ez da aparteko iraultzarik egon edukiei dagokienez LOGSE indarrean jarri zenetik, 90eko hamarkada hasieran. Orain, berriz, argitaratzaileak LOE berriaren zain daude, ea hark zer berrikuntza ekarriko curriculumari.

Horrek ez du esan nahi liburu berririk argitaratzen ez denik. Egin egiten dira, aldaketak azalekoak izanik ere. Berrargitalpenak kaleratzeko gaitasuna, hala ere, argitaletxearen indarraren menpe dago. "Guk Espainiako Estatuko hiru argitaletxe handiren liburuak aztertu ditugu", azaldu digu Begoña Bilbaok, "eta 1995etik hona seina liburu berri inguru plazaratu dute, gai eta maila bererako". Euskal Herriko argitaletxe indartsuenetako bik, berriz, bat eta bi sortu dituzte epe berean, hurrenez hurren.

Argi dago giza ezagupideak ez direla horren erritmo azkarrean handitzen, edo ez behintzat ikasleen buruetan sartu beharrekoak. Aldaketak, hortaz, txikiak dira ezinbestean. "Berrikuntzak diseinu aldetik dira gehiago", dio Karmele Pérezek, "hamar urtean aurrerakuntza handia egon da arlo horretan, eta hori baliatu egin dute argitaletxeek. Dozena bat orrialde aldatzen dute, irudi batzukà Hain gutxi aldatzen denez, txorizo legez argitara ditzakete liburuok". Pérez espainiar argitaletxe handiez ari da noski, "hemengoek ezin dute-eta horrelakorik egin".

Bestela ere, edukietan egon daitezkeen aldaketak ez omen dira hain erraz liburuetara igarotzen. Herrialde berrien agerpenak mapan sorrarazten duen itxura berria, esaterako, ez da berehala islatzen testuliburuetan. Hezkuntza sistema geldo samarra da horrelakoen aurrean, hiru irakasleek esan digutenez. Hala ere, azken hamar urteetan sumatu duten aldaketa bat nabarmendu nahi izan dute -gaitzetsi ere bai, bide batez-: "1993-94 urteetan ohikoa zen Euskal Herri osoko mapa agertzea liburuetan, orain berriz, EAEkoa eta Nafarroakoa gailendu dira gehienbat, erkidego bakoitzak berea". Diotenez, ikasle euskaldunek darabiltzaten liburu asko, euskarazkoak izanagatik, Espainiako argitaletxeetan sortuak dira, eta hori igarri egiten da. Itzulpena, gehienetan, hizkuntza hutsezkoa izaten da, beste inolako egokitzapenik gabe.


Argi barik baina herritarrekin batera apainduko du Udalak herria

Udalak bizi duen egoera ekonomiko konplikatua dela-eta Gobernuak erabaki du aurten Gabonetan argiteria berezirik ez ipintzea herrian. Dena dela, Udal Gobernuko ordezkariek adierazi dute apaingarririk ez dela faltako eta ahal den neurrian behintzat herriari Gabonetako giroa ipintzen ahaleginduko direla.

Argirik ipini ez arren, 6.000 euro inguru inbertituko ditu Udalak apaingarriak erosteko. Herriko hamar gunetan ipiniko dituzte apaingarriok. Ingurumen zinegotzi Leire Iruinek azaldu du tela berezi batzuk ipiniko dituztela: “Bela forman ipiniko ditugu, triangeluak dira, eta bertatik zintzilik egongo dira bola handi batzuk”.

Auzolanean egindakoak

Erositako apaingarriez gain birziklatutako materialekin egindako apaingarriak ere ikusi ahalko dira herrian. CD eta DVDeekin udal eraikinetako balkoiak apainduko dira –Irizar jauregia, kultura etxea eta udaletxea–; kafe makinetako plastikozko edalontziekin bola handi batzuk egin dituzte eta plastikozko botilekin berriz, izarrak.

Apaingarri horietako batzuk atez ateko informazio bulegoaren inaugurazio egunean egindakoak dira. Udala oso pozik dago herritarrengandik jasotako erantzunarekin: “Argi geneukan auzolanean eta herritarrekin batera apaindu nahi genuela aurten herria, baina ikaragarria izan da alde guztietatik jaso dugun laguntza eta babesa. Pasa den egubakoitzean 80 neska-mutiko etorri ziren apaingarriak egitera eta tailerra errepikatzeko eskatu ziguten. Oso esperientzia polita izan zen”.

Edalontziak eta botilak lortzeko enpresengandik eta jatetxeengandik jasotako laguntza ere eskertu nahi izan dute: “2.000 edalontzi eraman genituen tailerrera eta jendeak jarraitzen du kultura etxera eta udaletxera botila eta edalontziak ekartzen”.

Egubakoitzean berriz

Udalak erabaki du bigarren tailer bat egitea egubakoitzean Munibe plazan. 17:00etatik 19:00etara izango da eta herritar guztiak daude gonbidatuta.

Bedelkarren eskaintza bereziak

Merkatariak ere Gabonetara begira ipini daude eta dagoeneko prest dauzkate abenduan egingo dituzte eskaintza bereziak eta zozketak. Bedelkarreko dendetan erosketak egiten dituztenen artean hainbat sari banatuko dira zozketa bidez; 500 euroko sari bat eta 200 euroko bost sari. Diru hori Bedelkarreko dendetan erabiltzeko izango da. Horrez gain, abenduaren 1etik 20era Bedelkarreko txartela erabiltzen duten erosleen artean 12 otarra zozketatuko dira.

Bergarako Musika Eskolakoek Peter Pan musikala egingo dute abenduaren 29an eta 30ean Udal Pilotalekuan. Bada, Bergarako dendariek herria musikalerako girotzen lagunduko dute. Hori horrela, marrazki lehiaketa antolatu dute herriko ikastetxeekin batera. Parte-hartzaileek Peter Panekin lotutako marrazkiak egingo dituzte eta Bedelkarrek abenduaren 22an emango du kategoria ezberdinetako irabazleen berri. Abenduaren 22tik 29ra gero, lehiaketan parte hartutako marrazkiak ipiniko dituzte Bergarako dendetan.


Dantza eta sua, egunik luzeenean

San Joan egunaren bezpera iritsi da; urteko egunik luzeena eta gaurtik motzena uztartzen diren momentua. Hori horrela, San Joan bezperako ohiko ospakizunak izango dira gaur, herrian.

San Joan zortzikoa, gaurko doinuetako bat

Txirriskla taldeko txistulariek emango diote hasiera egun berezi honi. Arratsaldeko 19:00etan aterako dira, eta kalez kale ibiliko dira, San Joan zortzikoa jotzen.

Sua, Foru plazan

Eguna eta gaua elkartuko diren momentuko protagonista, berriz, San Joan sua izango da. Foru Plazan piztu da, 22:30etan.

Astigar dantza taldeko dantzariek su horren inguruan dantzatuko dute San Joan zortzikoa, eta ikusleei eskatu diete plazaren bazterretan jartzeko, erdigunean dantzarako lekua gelditu dadin.

Festarekin bukatzeko, zezensuzkoa aterako da, eta txistulariek Iriarena joko diote; hain zuzen, Txomin San Sebastian zenak Astigarragan bertan jasotako Iriarena doinua.


Mireiaren bideo batek Arralde aztoratuko du, gaur, 'Goenkale'n

Gaurko atalean, Lupe eta Asierren ezkontza eten egingo du Sabinok. Gainera, Coralinak eta Garik ez dute elkar ulertzen. Ignacioren auzia konpontzear da eta, azkenik, Nekane Arraldera itzuliko da.

Gaur gauean, 'Goenkale'ko atalean (Deabruaren trepetak), Kepa oso minduta dago eta Mireiaren bideo lizuna zabalduko du sarean, Arralde osoa aztoratuz. Gainera, Mireiak Carlarekin egingo du topo, honek herrian jarraitzen baitu Julianekin duena konpontzeko. Bere herrialdera itzuli behar dela esango dio Oliverrek Mireiari, baina Mireiak konponbidea du hau gerta ez dadin: elkarrekin ezkontzea.

Luperen eta Asierren arteko ezkontza hurbil da eta sentimenduak pil-pilean daude. Sabinok ez du Lupe galdu duenik onartu nahi, eta bestalde, ulertzen omen ez dituen duda asko ditu Lupek. Sabino eta Lupe maiteminduta daudela dakite biek, baina ezkontza eguna helduko da. Sabinok harrituta utziko ditu denak, zeremonia eten eta hitz egiten hasten denean.

Coralinak eta Garik ere elkar maite dute baina ez dira gai euren artean ulertzeko. Coralina triste dago ospitalean Gariren bisita jaso ez zuela uste duelako. Baina, Garik egia esatera ausartzen denean berandu izango da eta adiskidetzeko edozein aukera pikutara bidaliko du Coralinak.

Bestalde, Itxasok gauzak konpondu nahi ditu Ibonekin. Baina, zail izango du Ibonekin bizitzera joan eta Atxuri tabernaren ardura albo batera uzteko asmorik ez duelako. Etsita, barrua hustu egingo du Aitorrekin eta honek, nahasita, Itxasori musua ematen saiatuko da.

Azkenik, Kandidok berri onak ditu. Ignacioren bikote ohiaren semearen adopzioaz arduratu zen gizarte-laguntzailea aurkitu du, eta hitzordua eskatuko dio. Baina, benetan, pozez gainezka egingo diona Nekaneren bat-bateko itzulera da.

'Goenkale' astelehen eta astearteetan emititzen da, 22:25ean, ETB1en eta eitb.com-en.