Mozkorraldi bat, eta haren ajea

1968ko belaunaldiaren azterketa egin du Iñaki Aldekoak, Utriusque Vasconiaek argitaratutako saiakera liburuan.Parisen piztutako olatu hark Euskal Herrian zabaldutako uhinak azaldu ditu lanean

1968a urte bat da, baina baita utopiaren esanahiaren adierazlerik argienetako bat ere. Parisko adokinen artean piztu eta mundu erdira zabaldutako eztandak mundua aldatzea posible zela sentiarazi zion askori, inoiz baino argiago. Ilusio horrek borrokara eraman zuen belaunaldi oso bat, iraultza hatz puntekin ukitu zitekeela sinistuz. Garaipena, azkenean, ez zen posible izan, baina olatuak eragin sakonak ekarri zizkien orduko eta ondorengo belaunaldiei, baita Euskal Herrian ere. Gaur egun, oraindik, sinbolismoz blai ageri da urtea, bere lau zifrekin. Ordukoa ondorengoei nola kontatu izaten da, ordea, halakoen arazoa, Ur Apalategi Utriusque Vasconiae argitaletxeko kideak dioenez: «Nola transmititu belaunaldi baten bizipena hurrengoei?». Eta hark erantzuna: «Gehienez ere oroimenean gordetako adabaki batzuk nola edo hala elkarri josiz narrazio moduko bat osatzen saia gaitezke. Narrazioa da giltza». Iñaki Aldekoak bete-betean jarraitu dio Apalategik proposatutako bideari. Narrazio bat ondu du, 1968a ardatz duen sasoiko gertakari eta erreferente nagusiak elkarren artean lotuz. Atzo aurkeztu zuen 68ko belaunaldia saiakera, Donostian, Apalategi ondoan zuela. Eta autorearen beste lan batzuk bezalaxe, «ideien historiaren generoan» kokatu zuen editoreak Aldekoaren lana.

Zabala da 1968ko gertakarien ideia eta ikur isuria, baina, zehazte aldera, Euskal Herriko testuingurura ekarri nahi izan du Aldekoak orduan bizitakoa: «Nik nireaz, gureaz hitz egin nahi nuen, gure munduaz». Horretarako, edonola, mendebaldeko garaiko testuinguru orokorra fin aztertu du, «hemengo 1968 partikularra» ezin baita ulertu mundua aztoratu zuen giroa bere osotasunean ulertu gabe. Ulertu gabe, azken batean, orduko eferbeszentzia eta «talka ideologikoak».

Euskal Herriko 1968a, halere, 1968a baino dezente geroago jazo zen, Aldekoaren arabera. 1968an nolabaiteko «leherketa» izan zen gurean, Txabi Etxebarrieta eta Meliton Manzanesen heriotzekin, besteak beste, «baina oraindik urruti zegoen Parisko mugimendu horiek utziko zuten arrastoa. Arrasto hori trantsizioan iritsi zen gurera». Akaso horregatik idatzi du Aldekoak 1968ko belaunaldiari buruz, urte hartan «mutikoa» izanagatik, zuzenean bizi izan zuelako trantsizio sasoia, eta bizi izan zuelako, era berean, EHUko Zorroagako fakultateko giroa: «Zorroagan gutxienekoa zen klasea jarraitzea, baizik eta eztabaidatzea. Bete-betean zegoen Parisko espirituarekin lotua».

Hiru ataletan banatu du lana Aldekoak, hiru sasoi historiko kontuan hartuta. 1960ko hamarkadako gertakariak eta aldaketak aztertu ditu lehenengoan, 1975ean bukatuz, «Aresti eta Francoren» heriotzekin batera. Trantsizioari eskaini dio liburuko bigarren zatia, eta aski modu esanguratsuan abiatu du atala, historia liburuetan kontatu eta irakatsitakoari aurre eginez: «Espainiako trantsizioa ez zen eredugarria izan». Hirugarren atalean, 90eko hamarkadatik aurrera jazotakoak bildu ditu, «postmodernitatearen izenean» izandako aldaketa kulturalak aztertuz, eta horiek Bilboko Guggenheim museoaren irekierarekin lotuz.

Kalentura eta desengainua

Aldaketa garaia izan zen, zalantzarik gabe, 1960ko hamarkada. Bata, Aldekoaren arabera, politikoa, «ETAk erabat markatua». Bigarrena, erlijioarekin lotua, «seminarioa utzi eta ETAren borrokan lerrotu» ziren gazteek gorpuztua. Eta hirugarrena, «kulturaren inguruan gertatutako eztanda». Azken horretan, Oteizaren Quosque tandem obrari jarri dio arreta autoreak, eta lan horrek «eragile gisa izandako garrantzia» aztertu du, Ez Dok Amairu eta halako mugimenduen aurrekotzat hartuz.

Gizarte ohituretan ere izan ziren aldaketak sasoi hartan. Aldekoak azaldu zuenez, «gaztetasuna 60ko hamarkadan asmatutako kontzeptu soziologiko berria» da, gazteak gurasoen autoritarismoaren aurrean errebelatu eta haien bizi ohiturak abian jartzen dituztenean sortua. Giro horren bila, Ramon Saizarbitoriaren Hamaika pauso eleberrira jo du Aldekoak, «trantsizioari buruz idatzi den nobelarik sendoena».

Trantsizioaz mintzo, hain zuzen ere, «Franco ohean hil» zela gogorarazi zuen Aldekoak atzeko aurkezpenean, eta borrokaren ezintasunarekin lotu zuen hura: «Pentsatzen dugu borrokak ezegonkortu zuela erregimena, baina Franco lasai hil zen, eta ez zen ezer gertatu ez hil aurretik, ez hil zenean, ez gerora».

Alde horretatik, 1968ko eta trantsizio garaiko giroaren «kalenturaz» mintzatu zen autorea, dena lor zitekeen uste zabalduaz, utopiaz eta errealitatearekiko talkaz. «Trantsizioko mozkorraldi hartan, hitz egiten zen gauzak eskura baleude bezala. Hori Parisen ere gertatu zen. Alegia, mundua aldatzen ari zen, eta horren zipriztin eta uhinak bizi genituen, mundu berri baten atarian bageunde bezala. Gero etorri zen desengainua, dena eskura egotearena amaitu zelako».

Hala, mozkorraldiaz gain, haren ajeaz ere idatzi du Aldekoak. Alegia, lortu nahi zenaren eta lortu zenaren arteko arrakalaz, iraultzaren eta erreformaren arteko talkaz. Olof Palme Suediako lehen ministroak esandakoak ekarri zituen atzo gogora: «Iraultzaren hurrengo egunean iraultzaileak erreformista bihurtzen dira». Eta halere, «ilusioa eta utopiaren» beharra nabarmendu zuen Aldekoak, «sikiera gauzak alda daitezkeela pentsatzeko. Tentsio horretan bizi gara».

Atzera begiratu eta 1968a bistaratzean, galdera bat planteatu ohi da: Benetako iraultza izan al zen, edota festa bat? Askotarikoak izan daitezke erantzunak, askotarikoak direnez bizipenak ere. Aldekoak, edonola, badu berea: «Ez nuke esango festa bat izan zenik, inondik inora».


28 preso hil dira Mexikoko kartzela batean izan den liskarrean

Segurtasun handiko moduluan hasi omen da borroka, "kartzelako aurkako taldeen artean dagoen etengabeko norgehiagokagatik", azaldu dutenez.

28 preso hil dira eta beste hiru zauritu Acapulcoko (Mexiko, Guerrero estatua) kartzela batean bi talderen artean izan den liskarrean, iturri ofizialen arabera.

Roberto Alvarez segurtasun bozeramaileak adierazi duenez, goizaldean segurtasun handiko moduluko presoen artean izan den liskarrak "28 hildako eta hiru zauritu" utzi ditu. Zaurituak ez daude larri.

"Gorpuak segurtasun moduluko lehen blokeko korridorean jaso dira, sukaldearen kanpoan zein barruan", esan du Alvarezek.

Era berean, hirugarren blokeko patioan eta senar-emazteen bisiten gunean ere topatu dituzte hilotzak, Alvarez Herediaren esanetan. Azaldu duenez, kartzelako aurkako taldeen artean dagoen etengabeko norgehiagokagatik" hasi omen da borroka odoltsua.

Aipatutako bozeramalearen hitzetan, liskarraren berri izan ostean, 04:00ak aldera (hango ordua), Hector Astudillo Guerrero estatuko gobernatzaileak operatiboa abiarazi du espetxearen egoera bideratzeko.

Estatuko agenteek zentroko "gune eta modulu guztiak hartu zituzten kontrolpean", eta, Polizia Federalaren eta Defentsa Nazionalaren Idazkaritzaren laguntzarekin, presondegiko ingurua ere hartu dute.

"Operatiboak jarraitzen du une honetan, moduluak aztertzen ari dira", bozeramailearen arabera. Gainera, Fiskaltza gorpuen altxatzea bukatzen ari da eta, ondoren, Acapulcoko Auzitegiko Medikuen Zerbitzura eramango dituzte.

Azken 8 urteetan, 347 preso hil dira Mexikoko kartzeletan izan diren liskarretan. Azken hamar urteetako larriena 2016ko otsailaren 11an izan zen. horretan, 60 preso hil ziren Topo Chico kartzelan, Monterreyn (iparraldean).


Elena Bartolozzi: "Nire ustez, medikuntza bat ez da beste baten ordezko, baizik eta bata bestearen osagarri"

Elena Bartolozzi (Birmingham 1965). Familia-mediku arrasatearra da, orain dela 15 urte Bartzelonan bizi den arren. Aromaterapian aditua da eta, besteak beste, terapiaren ezaugarriak, erabilpena eta dituen mugak azalduko ditu gaur, astelehena, Arrasateko Kulturateko areto nagusian, 19:00etan.

Zer da aromaterapia?

Gaixotasunak tratatu eta pertsonen zein animalien ongizatea hobetzeko helburuarekin, landare aromatikoetatik eratorritako esentzia-olioen erabilera da.

Aromaterapia eskola bi daude Europan: ingelesa eta frantsesa. Nik egindako ikasketak frantses eskolakoak dira, besteak beste, Dominique Baudoux eskarmentu handiko aromaterapeutarekin. Aromaterapia zientifikoko liburu gehienak frantsesez direnez, frantsesa ikasi nuen; besteak beste, Baudoxek Parisen ematen dituen ikastaroetara joateko bidea zabaldu zidan horrek.

Zertarako erabiltzen da?

Askotariko erabilpenak ditu; ezagunena kosmetikarena da. Niri bereziki osasun arlorako dituen onurak interesatzen zaizkit. Betidanik egon den beste erabilpen bat espirituala da; intsentsua esentzia-olioa da eta, gainera, gure gorputzeko defentsa naturalak pizteko efektua ere baduena.

Gaixotasun guztietarako ditu aromaterapiak onurak?

Patologia ia guztietarako balio du. Ez dugu, baina, beti sendatzeaz berba egiten; ezezagun samarra den arren, zaintza aringarrietarako ere aukera handiak ematen ditu. Horrez gainera, haurdunaldirako ere oso interesgarria da. Edozein giza-sufrimendu edo gaitzetan aurki genezake erabiltzeko aukera, mina arintzeko bada ere. Ez da panazea edo mirari-tratamendua, eskura dugun beste tresna bat gehiago da.

Nola eta zergatik hasi zinen zu aromaterapia erabiltzen?

Orain dela bost urte Fitoterapia ikasketak hasi nituen eta irakasle batek aromaterapiaz berba egin zidan orduan. Erabilpen pertsonal moduan iruditu zitzaidan hasiera batean interesgarri, ez nik eta ez nire lankideek ere ez genuen-eta terapia mota horren berririk. Gero, Bartzelonako Botikarien Eskolan ikastaro trinkoa egin nuen eta beste hainbat ikasketa monografiko egin nituen beranduago.

Familia-medikua zara; zuregana jotzen duten gaixoak aromaterapiarekin tratatzen dituzu?

Lehen mailako arretan, momentuz, zaila da haren erabilpena: hasteko, oraindik ez delako aski ezaguna eta, gainera, finantzatu gabeko tratamenduak direlako. Gaia ezagutzen dutenek zuzenean galdetzen didate. Nik nire gaixoekin egiten dudana zera da: dagokion botika errezetatu, eta, horrez gainera, esentzia-olioak ere eskaintzen dizkiet, horrela bakoitzak du sendagai bat edo bestea aukeratzeko aukera. Tratamendu biak bateragarriak izan daitezen saiatzen naiz beti, biak hartu gura izanez gero, aukera izan dezaten. Beste traba bat da beti ez dagoela botika-prestakin komertzialik erosteko modua eta farmazia guztietan ez dituztela horrelakoak egiten.

Terapia alternatibo horiekiko sinesgogor asko dago. Nola konbentzituko zenituzke?

Gaiarekiko ezjakintasun handia dago, gugandik, medikuengandik hasita, unibertsitateko medikuntza ikasketetan ez dago fitoterapia eta aromaterapia ikasgairik-eta. Baina, adibidez, aspirina sahatsaren azaletik sintetizatu zela esanez gero, argi geratzen da sendabelarrak hor izan direla beti. Nire ustetan, ez dugu egoki erabiltzen alternatibo hitza. Kontua ez da medikuntza mota bat beste bategatik ordezkatzea. 20 urte daramat botikak errezetatzen eta horrela jarraituko dut; nire ustez, medikuntza bat ez da bestearen ordezko, baizik eta osagarri. Aromaterapiak eta fitoterapiak oinarri zientifikoa eta biokimikoa dute, eta menperatzeko modu bakarra horiek ikastean datza.

Edozein esentzia-olio erabiltzea gomendatuko diguzu?

Oso garrantzitsua da kalitatezko olioak erabiltzea. Kalitatezko esentzia-olioek laborategi-azterketak jasotzen dituzte eta azterketa horiekin zehazten da daukaten osaera biokimikoa. Ezaugarri biokimiko horiek azaltzen dizkigute olio bakoitzaren argibideak, medikamentuen arteko interakzioak eta izan ditzakeen bigarren mailako ondorioak.

Nola segurtatu dezakegu hori?

Ontzian, landarearen gaineko informazio osatua egon behar da, besteak beste, landarearen latinezko izen botanikoa. Adibide batekin errez ulertuko duzue: dendara joan eta Jatorri naturaletik eratorritako Albaka jartzen badu, kontuz, ez dakigu-eta benetan zer erosten ari garen, kalitate onekoa izan daiteke edo ez; berriz, Ocimum basilicum ssp basilicum quimiotipo metilcavicol esentzia-olioa jartzen badu, horrek laborategian landutakoa dela adierazten digu, olioak bete beharreko funtzioa egokia izango dela bermatuz.

Nola erabiliko ditugu, bada, esentzia-olio horiek?

Tratatu behar dugun gaixotasunaren araberako olioen arteko konbinaketa egingo dugu. Tratamendu horretatik lortu gura dugunaren araberako dosia hartuko dugu. Hainbat modutan har daitezke: azalean igurtzita edo bestela ahotik sartuta, besteak beste.

Zenbateko kostea du?

Behar dugun esentzia-olioen araberako kostea du, hau da, olioa ateratzeko landare ugari badago eta landare-batze lanak errazak badira, olioaren prezioa baxuagoa izango da, landare arraro edo urriagoak direnetatik eratorritako olioekin alderatuz. Bi adibide emango dizkizuet: iltze-belarraren 10ml esentzia-olio, 5-6 eurotan eskuratu dezakegu, baina damascoko arrosaren 10ml, berriz, lasai asko, 130 euro ordainduta.

Eta etxean egiteko aukerarik?

Aukera bat izan daiteke, badaude-eta familia-aromaterapia liburuak merkatuan. Etxeko botikinean lagungarri izan daitezkeen hainbat egin ditzakezue: zorriendako, erredurendako, hotzeriarendako, kolpeendako, ginekologia minendako...

Edozeinendako dira aproposa?

Duda barik; hori bai, medikuok dugun premisa bat primum non nocere da, hau da, lehenenengo, minik ez egitea. Honekin esan gura dut, helduokin lasaiago ibili gaitezkeen arren, haurrekin, haurdunekin edo gaixo larriekin kontu handiagoa izan behar dugula. Aipatutako kasuetan, badago tratamendua egiteko aukera baina bereziki ekoiztutako produktuekin. Beti ere mediku bati aurrez galdetzea komeniko litztateke.

Usain kontuekin gabiltzanez, bakoitzak usain batzuk botatzen ditu. Zergatik?

Organismoak sustantzia batzuk botatzen ditu, pixa, kaka edo izerdiaren bitartez. Usaia, zer jan edo edan dugunaren arabera aldatzen da eta baita bakoitzaren joeragatik ere.

Izerdi usaina izateak sekulako lotsa ematen digu. Baduzu aholkurik?

Aurrez aipatu dizuedan Dominique Baudoxek honako formula proposatzen du Aromaterapia. El arte de curar con aceites esenciales liburuan: AE Palmarrosa (Cymbopogon martinii var. motia): bi tanta; AE Jara (Cistus ladaniferus QT alfa pineno): beste bi tanta; AE Geranio rosa Egipto (Pelargonium asperum CV Egipto): bi tanta eta AE Salvia (Sclarea o Officinalis, biek balio dute): tanta bat. Aipatutako prestakinaren bi tanta tratatu nahi dugun atalean eman edo erabiltzen dugun desodorante edo kremarekin nahastuta bestela. Goizetan, eta behar izanez gero, gauetan ere emango genuke.


Aisia ezagutzaz betetzeko tailerrak, maiatzean, Gazte Topagunean

Bihar bertan hasiko da maiatzeko egitaraua, zeramika ikastaroarekin.

Tolosako Gazte Topaguneak datozen asteetarako ikastaroen egitaraua plazaratu du, eta bihar bertan ekingo diete jarduerei, zeramika tailerrarekin.

12 eta 17 urte bitarteko gaztetxoek izango dute parte hartzeko aukera, eta izena kultur etxean bertan nahiz Topagunearen sare sozialetan eman ahal izango dute. Horrela, biharkoarekin batera, honakoak izango dira ikastaroak:

- Maiatzaren 18a, ostirala. Zeramika tailerra kultur etxean.

- Maiatzaren 25a, ostirala. Landare landatzea.

- Maiatzaren 31, osteguna. Tolosa zigarrokinik gabe tailerra.

- Ekainaren 1a, ostirala. Bideo-jokoen eguna: errealitate birtuala eta bideo-jokoak.


Dena prest dago Sopelako Esaera Zaharren Txapelketarako

Bihar, larunbatarekin, jokatuko dute Sopelan, Esaera Zaharren Txapelketako XVI. edizioa. Aurten, Gotzon Garate idazle eta filologoa zena omenduko dute. Izan ere, iaz zendu zen Garatek esaera zaharrak eta atsotitzak biltzen egindako lan aparta urteak joan eta urteak etorri txapelketaren antolakuntzarako ezinbesteko laguntza izan dute Sopelako AEK Nikola euskaltegikoek. Guztira, 18 taldek eman dute izena txapelketan eta ehun bat lagunek bazkalduko dute Ander Deuna ikastolan, parte-hartzaileak, bertsolariak, musikariak, ikus-entzuleak eta antolatzaileak tartean direla. Gainera, osagai guztiak badauzka biharko egunak, lehia gogorraz gozatzeko: bertan izango dira iaz sari nagusia eskuratu zuen Badok 13 taldea, txapelari eusteko asmoz. Hala ere, ez du lan erraza izango, aurrean edukiko baititu Hau Pittu Hau eta Pozoiak ohiko talde finalistak. Bitartean, behingoz, saria etxean geratu dadin saiatuko dira Aitxu! Sopelako euskara taldekoak. Biharko hitzordua 10:30ean jarri dute udaletxe aurrean, bertso, musika, dantza eta giro apartaz gozatzeko asmoz. Argazkian, iazko txapelketaren irudi bat. Iazko argazkiak hemen ikus daitezke.

Beste osagaiei dagokienez, aurtengo leloa "Jakinek ez deko kalterik" esaera zaharra izango da eta finalean abestuko diren bertsolariak ALBEko Jone Uria eta Aitor Mendiluze gipuzkoarra izango dira. Aurretik, ohikoa denez, litekeena da kanporaketan ALBEko beste bertsolari batzuk aritzea. Eta ohiturei jarraituz, finala Ander Deuna ikastolan jokatuko da. Iaz 26 talde lehiatu ziren Sopelako Esaera Zaharren Txapelketako XV. edizioan, guztira 100 bat parte-hartzaile eta 200 bat ikusle. Kopuru horrekin inoizko parte hartzaileen kopurua gainditu zuten Sopelako AEK Nikola euskaltegikoek. Lehiaketari dagokionez, berriro ere sari nagusia Sopelatik kanpora joan zen, Bilbo eta Berangon bizi diren Badok 13 taldekoek eraman baitzuten, enegarren aldiz. Sopeloztarren esperantza zen Kokoloak taldea bigarren sailkatu zen. Finalaurrekoan, berriz, beste hiru talde geratu ziren kanpo. Hau Pittu Hau eta Pozoinak ohiko talde finalistak zein Biar izan ziren talde horiek.


Gipuzkoako igeriketa federazioko 16-17 denboraldiko kirol gala

Larunbat honetan Irungo Ficoba aretoan Gipuzkoako igeriketa federazioak antolatutako 2016-2017 denboraldiko igeriketako kirol gala ospatu da

Sari banaketa goizeko 11;15tan hasi da eta irekia izan da, nahi duen oro gerturatu eta sari banaketaz gozatzeko.

Bertan, pasa den denboraldiko kirol emaitza hoberenak saritu dira, besteak beste, ur zeharkaldietako sari orokorrak, eskolarteko ur poloko sariak, eskolarteko igeriketa sinkronizatuko sariak, udako nahiz neguko igeriketa sariak eta igeriketako denboraldi amaierako sariak.

Gure elkarteko hainbat igerilarik ur zeharkaldietako eta igeriketako hainbat sari orokor jaso dituzte iazko denboraldia borobildu eta datorrenari gogotsu heltzeko.

Hauek dira saritutako igerilariak:

Ur zeharkaldietako gizonezko senior kategorian (D kategoria) hirugarren saria jaso du gure Master taldeko Joseba Mateos Mateos Ibartarrak.

Gipuzkoako neguko igeriketako sarien A kategorian, gizonezkoen sailkapenean lehen saria jaso du Eneko Garmendia Otaegi Tolosarrak.

Neguko ligako taldekako sailkapenean berriz Tolosaldea IKTk 5 sari jaso ditu. A kategorian emakumezkoetan hirugarren saria, gizonezkoetan bigarren saria eta sailkapen bateratuan ere bigarren saria. B kategorian berriz gizonezkoen artean bigarren saria eta sailkapen bateratuan ere bigarren postua.

Denboraldi amaierako igeriketako sariak:

Benjamin B gizonezko kategorian, 2005ean jaiotako Unai Zubeldia Oteiza Tolosarrak bigarren saria jaso du.

2004an jaiotako emakume alebinen kategorian Maddi Matilla Ezquioga Villabonarrak hirugarren saria jaso du.

2004an jaiotako gizonezko alebinen kategorian Igor Arrigain Hernandez Tolosarrak bigarren saria jaso du.

2002an jaiotako emakume infantilen kategorian Maddi Barriola Apezetxea Ibartarrak hirugarren saria jaso du.

2002an jaiotako gizon infantilen kategorian Eneko Garmendia Otaegi Tolosarrak lehen saria jaso du.

2001ean jaiotako gizon infantilen kategorian Eneko Barriola Apezetxea Ibartarrak hirugarren saria jaso du.

Txoko honetatik taldeko igerilari sarituak zoriondu nahi genituzke.


Ondoeza Nikaraguan

Daniel Ortega presidentearen pentsioen inguruko proiektuak protestak eragin ditu herrialdean. Erretiratuko duela iragarri badu ere, kalera irteten jarraitzen dute nikaraguarrek.

Nikaraguako presidenteak, Daniel Ortegak, ia 12 urte daramatza karguan, eta bere agintaldiko erronka handienaren aurrean da. Pentsioen sistema erreformatzeko bere proiektuak, praktikan, pentsioak jaistea esan nahi duenak, protesta oldea eragin du. Ortegak proiektua bertan behera utziko duela iragarri arren, manifestazioek bere horretan diraute. Orain manifestariek, Ortegaren dimisioa eskatzen dute. Berak eta bere alderdiak, Fronte Sandinistak, 2016ko hauteskundeak irabazi zituen eztabaida handi baten erdian. Hasteko, oposizioak salatu zuenez, Ortegak ezin zuen hautagai izan, bi agintaldi beteta zituelako, eta gero hauteskundeetan iruzurra izan zela ere salatu zuten, nahiz eta hau, ez zuten baieztatu nazioarteko begiraleek.

Arazoa zera da; Ortega ez dela dagoeneko 1979an Somoza diktadorea kargutik kentzeko protestetan parte hartu zuen gerrillari gazte hura, eta Fronte Sandinistak ere ez du orduko purutasunik ere. Ustelkeria zabaldu egin da Nikaraguan, eta Ortegaren familiak botere asko bereganatu du: Rosario Murillo, Ortegaren emaztea, herrialdeko presidenteordea da. Ortegari Venezuelako egoerak, bere aliatu nagusiaren egoerak ere kalte egiten dio. Madurok erabateko babesa eskaintzen dio, baina dagoeneko ezin dio petrolioa orain arteko prezio berean, prezio baxuan, saldu.


PKK-k «laster» askatuko du igandean bahitutako Turkiako diputatua

Ankararen «asimilazioa eta errepresioa» bertan behera uzteko eskatu dio PKK-k bahituaren alderdiari

Huseyin Aygun Turkiako oposizioko diputatuaren bahiketa bere gain hartu du PKK Kurdistango Langileen Alderdiak. CHP Herriaren Alderdi Errepublikanoko kidea Tunceli probintzian bahitu zuten, herenegun. HPG Kurdistango Herri Defentsako gerrillariak daude bahiketaren atzean. PKKren adar armatu bat da HPG. NTV telebistaren arabera, errepide kontrol batean geratu zituzten Aygun eta haren lagun kazetari bat. Diputatua bahitu, eta kazetaria aske utzi zuten. Turkiako armadak bahitua askatzeko operazio bat jarri du martxan. PKK-k ohar batean esan du operazio militar horrek arriskuan jarriko duela Aygunen bizitza. HPGk adierazi du Aygun aske «laster» uzteko asmoa dutela, «bahiketaren helburuak betetzean».

Ekintzaren bidez, diputatuari eta haren alderdiari eskatu die «bertan behera uzteko Turkiako Gobernuaren asimilazioa eta errepresioa». Hain justu, kurduen eskubideen alde agertu izan den diputatuetako bat da Aygun. Kaleratu dituen hiru liburuetan behin eta berriz eskatu dio estatuari kurduen arazoa konpontzeko. Hori dela eta, alderdiko zuzendaritzarekin ere eztabaida bat baino gehiago izan du.

Esaterako, bere alderdia eta Mustafa Ataturk errepublikaren sortzailea Tuncelin 1937an gertatutako hilketen erantzule jo izan ditu Aygunek. 1936. eta 1938. urteetan milaka kurdu alevi hil zituzten. Urte haietan, Turkiako buru zen Ataturk, eta kurdu xiita heterodoxoa herrialdetik kanporatzeko agindu zuen, eta erasoetan milaka lagun hil ziren.

Haluk Koç CHPko bozeramaileak bahiketa gaitzetsi du, eta alderdi guztiak elkarlanera deitu ditu alderdikidearen askatasuna lortzeko. BDP Bakearen eta Demokraziaren Alderdi kurduak ere salatu egin du bahiketa: «Onartezina da. Aygun berehala utzi behar dute aske».

PKK-k maiz bahitzen ditu armadako kideak, irakasleak edo langile publikoak, baina lehen aldia da gerrilla kurduek diputatu bat bahitzen dutena. Normalean egun edo aste batzuetara uzten dituzte aske bahituak, inongo kalterik gabe. Maiatzean, adibidez, AKP justizia eta Garapena alderdiko kide bat bahitu zuten, eta hilabete ondoren askatu.

11 kamioilari bahitu dituzte

Bestalde, PKKk 11 kamioilari bahitu zituen atzo Hakkari probintzian, Turkiaren menpeko Kurdistanen. CNNTurk komunikabideak jakinarazi duenez, eraikitzen ari diren aireportu bati eraso zion gerrillari talde batek. 11 kamioiri su eman zioten eta kamioilariak bahitu zituzten. Turkiako armadak beste operazio bat jarri du martxan 11 bahituak askatzeko. Armadak eta PPKko milizianoek azken astean hainbat borroka izan dituzte Hakkarin.


Urriaren 15ean erranen dute Lorentxa Beirie aske utziko duten ala ez

Frantziak uztailean euskal presoaren eskaera onartu arren, fiskalak helegitea ezarri zuen. Auziko baldintza txarrak salatu dituzte senideek


Beldurra gotorleku

Herritarren segurtasun faltaren pertzepzioak gora egin duen neurri berean handitu egin da etxebizitzetan segurtasun sistemak instalatzeko eskaria. Adituek diote beldur sentsazioa «eraikita» dagoela, eta ez duela bat egiten delinkuentziari buruzko datu objektiboekin.

Gero eta herritar gehiagok instalatzen dituzte alarmak etxebizitzetan, nahiz eta gure inguruan dagoen delitu kopurua txikia den. Hego Euskal Herriko kriminalitate tasa Europako batezbestekoaren azpitik dago: mila biztanleko delitu tasa %50 baino txikiagoa da, Europako Batasuneko batezbestekoa baino hamar puntu gutxiago. Haatik, herritarren pertzepzioa oso bestelakoa da: gero eta handiagoa da segurtasun faltaren sentsazioa, eta horrek ondorio zuzena du segurtasun sistema pribatuen eskaeran.

Datuek erakusten dute lapurretak egiteko moduak aldatu egin direla denborarekin. Garai batean, enpresen lapurretak ohikoak ziren, baina, krisialdi ekonomikoaz geroztik, egoera zeharo aldatu da. «Gaur egun lapurreta gehienak etxebizitzetan eta dendetan izaten dira. Izan ere, industrietan ez da dirurik egoten, eta lapurrek lehengaiak baino ezin dituzte eramaten fabriketatik: kobrea, aluminioa,...». Roberto Garcia Electro Alavesa segurtasun enpresako zuzendariak ongi ezagutzen ditu lapurtzeko sistemak. 37 urte daramatza segurtasun esparruan lanean, eta, dioenez, lehen ez bezala, orain etxeetan «errazago» egiten dira lapurretak. Horrek ondorio zuzena izan du segurtasun enpresen zenbakietan: «Gero eta segurtasun sistema gehiago instalatzen ditugu etxeetan».

Lapurreta kopuruak, hala ere, ez dira «alarma pizteko» modukoak, Electro Alavesako zuzendariak nabarmendu duenez. Datu ofizialek hala erakusten dute. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak emandako datuen arabera, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan gora egin du apur bat etxeetako lapurreten kopuruak azken urtean. Iaz, urtarriletik irailera, 3.289 lapurreta izan ziren etxebizitzetan, aurreko urtean baino %19 gehiago. Nafarroan, berriz, %8 inguru egin zuten behera etxeetako ebasketek.

Hego Euskal Herrian alarmak instalatzeko joera handituz badoa ere, eskaria ez da bereziki deigarria. Gizartearen «ohiturekin» zerikusia duela dio Garciak. «Hemen ez gaude oso kontzientziatuta segurtasun sistemen eraginkortasunarekin, eta konfiantza handiagoa ematen digu etxean ate seguru eta sendo bat izateak, kisketa on batekin, alarma bat jartzeak baino». Aitortu du joera hori ere aldatuz doala, batez ere komunikabideak eta segurtasun enpresak «beldurraren kultura» sustatzen ari direlako. Garcia oso kritikoa da estrategia horrekin: «Ezin dugu bezeroa beldurtu, kontrakoa baizik. Lasaitasuna transmititu behar dugu».

Datuak ez datoz bat

Segurtasun faltaren pertzepzioaz eta beldurraz egin diren ikerketa asko bat datoz ideia batean: segurtasunik ezaren sentsazioak ez du bat egiten delinkuentziari buruzko datu objektiboekin. Beldurra «eraiki» egiten dela uste dute BERRIAk kontsultatu dituen ikerlariek. «Gizarteak duen segurtasun faltaren pertzepzioa fabrikatua dago», ohartarazi du Cesar Manzanos EHUko Soziologia doktoreak. Horren atzean segurtasun industriaren «interesak» daudela uste du. «Beldurrak bermatzen du segurtasun industriaren eskaera». Kritikatu duenez, «alarma soziala» piztuta, etekinak lortzen dituzte. «Munduko ekonomiaren eta ikerketa zientifiko ugariren atzean industria militarraren interesak daude. Haiek segurtasuna saltzeko, beldurra saldu behar dute».

Antzeko hausnarketa egin du Cesar San Juan IVAC-KREI Kriminologiaren Euskal Institutuko zuzendariordeak ere. Herritarrok segurtasunaz dugun pertzepzioa da haren ikerketa eremu nagusia, eta sakon aztertu ditu fenomeno horren atzean dauden aldagaiak. «Paradoxa» bat topatu du: jendearen beldur pertzepzioak ez du bat egiten benetako delinkuentzia datuekin. Munduko delinkuentzia mailarik txikienetakoa du Hego Euskal Herriak, baina delituarekiko beldur sentsazioa handienetakoa du gainerako herrialdeekin alderatuz gero.

«Kontraesan» hori ulertzeko hainbat ikerketa egin ditu San Juanek zuzentzen duen taldeak. Beldurrarekiko delitua ulertzeko Bilboko, Donostiako eta Gasteizko errealitate soziologikoak aztertu dituzte, eta ondorio nagusi batera iritsi dira: «segurtasunaren mapa subjektiboak» ez du bat egiten «mapa objektiboarekin». Lortutako datuak hirietako mapa gainean kokatu, eta herritarrek segurtasun faltaz duten pertzepzioa norainokoa den eta pertzepzio hori zein lekutan den handiagoa aztertu dute. Eta horri segurtasun mapa subjektiboa deitu diote. Beste alde batetik, delituei buruzko datu errealen mapa legoke; mapa objektiboa, alegia. Bi mapen arteko aldea «handia» dela ondorioztatu du ikerketa taldeak.

Hori ulertzeko hainbat aldagai daudela azaldu du San Juanek. Horietako bat da hiru hiriburuetako biztanleek «oso antzera» jokatzen dutela beldurrarekiko. Funtsean, bi motatako neurriak hartuta aurre egiten diete segurtasun faltaren sentsazioari: hiriko hainbat lekuetara joatea saihestuta eta etxean segurtasun neurri handiak jarrita. Biek ala biek kontraesanak dituzte, ikerlariak nabarmendu duenez. Adibide bi jarrita azaldu ditu jokaera horiek: «Donostian, esaterako, segurtasun faltaren pertzepziorik handiena Altza auzoan dago, baina ez da delitu gehien duen auzoa. Bestalde, herritar askok adierazten dute ez direla delituen beldur, baina euren etxeak gotortuak dituzte, ateak blindatuta dauzkate, alarmak jarrita...».

Segurtasunik ezaren pertzepzioak herritarren «bizi kalitatean» dituen ondorio kaltegarriez ere ohartarazi du San Juanek. Jendeak delituarekiko duen pertzepzioaren arabera jokatzen du, eta ez delitu tasa objektiboaren arabera. «Beldurraren ondorioz hiriko zenbait tokitara joatea saihestea ez da onuragarria, hirian aske bizitzeko eskubidea urratzen duelako». Horrez gain, nabarmendu du jarrera xenofoboak ere areagotzen dituela beldurrak, eta horrek, zeharka, «bizikidetzari kalte egiten» diola.

Lohitzune Zuloaga NUPeko Soziologia irakasleak, berriz, ez du loturarik ikusten beldur sentsazioaren eta alarmak instalatzearen artean. Segurtasunik ezaren sentsazioa «oso konplexua» dela dio, eta faktore anitzek baldintzatzen dutela: adinak, sexuak, klase sozialak, biktimizazio esperientziak, bizilekuak, instituzioekiko konfiantzak, komunikabideek... Haren ustez, etxeetan gero eta alarma sistema gehiago jartzearen arrazoia da segurtasun enpresek publizitate kanpaina «oso eraginkorrak» egiten dituztela. «Beldurra astintzen bereziki oldarkorrak izaten dira iragarkiak. Baina finean hori da publizitatearen helburua, gure emozioekin jolastea produktu bat saltzeko».

Zuloagak urteak eman ditu segurtasun gabeziaren sentipenaz ikertzen, eta liburu batean bilduta du ikerlan guztia: El espejismo de la seguridad ciudadana. Claves de su presencia en la agenda política (Hiriko segurtasunaren ilusioa. Agenda politikoa duen presentziaren gakoak). Ikerlariak ondorioztatu du jendearen beldur sentsazioaren eta kriminalitate tasen arteko harremanik ez dagoela; alegia, sentsazio hori «eraikitakoa» dela.

Ondorio horretara iristeko 2003. urtera egin behar da jauzi. Urte horretan Espainiako Zigor Kodea erreformatu egin zuten, eta hura bereziki gogorra izan zen zigorraren aplikazioari zegokienez. Haatik, hura justifikatzeko arrazoi objektiborik ez zen egon. Gogortze haren arrazoia bilatzeari ekin zion orduan Zuloagak, eta ohartu zen garai hartan Espainiako Estatuak Europako Batasuneko tasarik txikienetakoa zuela. Bestelako faktoreak zeuden, beraz, Zigor Kodea gogortzearen atzean. Eta bi identifikatu zituen: komunikabideak eta alderdi politikoak. «Biek ala biek tresnak eta gaitasunak dituzte beren interesak agendaren erdigunean jartzeko», ohartarazi du.

Komunikabideek eta alderdi politikoek «beldurraren pertzepzioa» eraikitzen dutela dio, nork bere modura. Uste du hedabideek gizartean eragin nahi dutela delinkuentziari buruzko «ikuspegi jakin bat» izan dezan, eta alderdiek etekin politikoak bilatzen dituztela segurtasun arazoei irtenbide «sinpleak» proposatuta. «Beldurra astintzea kontrol soziala eskuratzeko lagungarria da».

Komunikabideen mezuak

Herritarren iritziek eta jarrerek argi adierazten dute komunikabideek berebiziko garrantzia dutela iritzi publikoan. «Hedabideetan delinkuentziari buruz ematen diren berriak modu egokian tratatzea ezinbestekoa da gizartean aurreiritziak eta beldurra ez zabaltzeko». Hala uste du Arantza Gutierrez EHUko Komunikazio fakultateko irakasleak eta Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformako kideak. Kexu da delin- kuentziaz hitz egiten den bakoitzean immigrazioaz hitz egiten dela, eta lotura horri garrantzia ematen zaiola. «Komunikabideek askotan lapurren jaioterria nabarmentzen dute. Zertarako? Zer ekarpen egiten du horrek? Estereotipoak dira, eta jendeak pentsatzen du kanpotarra gu baino maltzurragoa dela eta delinkuentea dela».

Halako mezuek indar handia dute komunikabideetan, eta «beldurra» sortzeko erabiltzen dira, Gutierrezen ustez. «Beldurra emozio primarioa da, izakiok bizirik irauteko ezinbestekoa dugun emozioa, eta hedabideek are eta beldur handiagoa sorrarazi nahi digute, gure erraietara joz».

San Juanek, halaber, nabarmendu du hedabideek eraikitzen dituzten «diskurtso sozialek» segurtasun faltaren sentsazioa areagotzen dutela. «Bilbo hiri segurua dela diote datu ofizialek, baina hori egun bateko albistea da komunikabideetan. Urteko gainerako 364 egunetan, berriz, segurtasun gabeziari buruzko datuek betetzen dituzte egunkarietako goiburuak, nahiz eta ikuspuntu orokor batetik begiratuta, garrantzi gutxikoak izaten diren».


Domekako Jubilatuen egunagaz ekingo diete San Tomas jaiei

Ziortza-Bolibarko San Tomas jaien ekitaldien barruan, Jubilatuen egun handia ospatuko dute domekan.Eguerdian txistularien kalejiran elkartu, eta ondoren meza nagusia izango dute.Meza ostean, 13:15ak inguruan hasita, irrintzi saioagaz gozatu eta nahi dutenek txapel jaurtiketa jokoan lehiatuz haien abilezia erakutsiko dute.Ondoren, Armola tabernan egingo dute jubilatuen bazkaria.Jubilatuen egun honekin hasiko dituzte aurtengo santomasak, baina, hurrengo astean egingo dituzte ospakizun nagusiak.Hilaren 19tik San Tomas eguna bitartean, askotariko ekitaldiak izango dira.Hilaren 19an, txupinazoaHain zuzen ere, datorren asteko zapatuan, 19:00etan jaurtiko dute jaien hasierako txupina. Egun horretan baserritarrez jantzita joateko gonbita luzatu du Jai Batzordeak. Izan ere, besteak beste, baserritarren kalejira egingo dute.


Konstituzioaren aurkako aldarria Lazkaon

Konstituzioa deuseztatzeko elkarretaratzea antolatu du gaur Ernaik. Abenduaren 6a ospatzeko arrazoirik ez dagoela eta konstituzioa 1978. urtean Euskal Herriko gizartearen ia babesik gabe onartu zela salatu dute. Konstituzioa “gizonek gizonentzat idatzitako testua, eskubide sozialak printzipio moduan soilik jaso eta jabetza eskubide eta sistema kapitalista oinarrian dituena” dela aitortu dute irakurritako eskuorrian. Konstituzioa sinbolikoki apurtuz amaitu dute ekitaldia.


Zerga etxeko langileen permanentzia, maiatzaren 15ean, Hendaian

Hendaiako Herriko Etxeak jakinarazi du zerga etxeko langileek permanentzia egingo dutela Hendaian bertan, maiatzaren 15ean (asteazkena). Herritarrei harrera 09:00etatik 12:00etara, eta 13:30etik 16:00etara egingo diete, batzordeen gelan.


Kaxkoan bilera, auzoz auzoko erronda hasteko

Hernani Erabaki ekimena ari da azken fasera iristen. 34 proposamen iritsi dira laugarren fasera, eta herritarrek horietatik 10 aukeratu beharko dituzte. 16 urtetik gorako herritarrek egin dezakete aukeraketa, eta azaroaren 18ra bitartean dute bozkatzeko aukera.

Aurkezpenak, auzoz auzo

Auzoetan proposamenak aurkezteari ekingo diote gaur. Guztira zortzi bilera deitu dituzte: Kaxkoan, Portun, Latsunbeberrin, Lizeagan, Karabelen, Sorgintxulon, Etxeberri-Floridan eta Zikuñagan. Gaur Kaxkoan egingo dute aurrenekoa; bilera guztiak auzo elkarteetan izango dira, 19:00etan hasita.

Bozkatzeko hiru modu

Proposamenak bozkatzeko hiru aukera daude. Batetik, auzoz auzoko aurkezpenetan, nahi duenak bozkatzeko aukera izango du. Bestetik, etxean jasotako diptikoak erabilita: herritarrek 34 proposamenak dituzte bertan, eta horietatik hamar aukeratu eta buzoietan sartu behar dituzte. Eta azkenik, nahi duenak internet bidez bozkatzeko aukera ere badu erabaki.hernani.eus web orriaren bitartez.

Maiatzetik hona, 600 proposamenetik 34ra

Maiatzean eman zitzaion hasiera aurreneko faseari, eta ekainera bitartean 600 proposamen jaso ziren. Ekainetik irailera, udal teknikariek proposamenak aztertu eta baloratu ondoren, herritarrek 94 proposamen lehenetsi zituzten. Horiekin raking bat egin da, eta 34 iritsi dira azken fase honetara.


Zerua hodeitsu egongo da egunez, baina tenperaturak gora egingo du hego haizearen eraginez, Euskalmeten arabera


"Zer ikasi ugari dugu Euskal Herrian Latinoamerikako nekazarien mugimenduetatik"

Bea Casado Baides jatorria Alacanten duen euskal herritarra da. Hegoa institutuaren kooperazio masterrak ekarri zuen Bizkaira 2007an. 2012 eta 2015 urte artean Brasilen bizi izan zen, Lurrik Gabekoen Mugimenduaren (MST) borroketan eta ekimen formatzaileetan murgilduta. Bizipen horietan oinarritzen da iragan urrian EHUn aurkeztu zuen tesi mamitsua. Tesia itxita egonik ere, ez zaizkio itzali Brasilen ikusi eta ikasitakoak zein formazioarekiko interes grinatsua.

Zazpi urtetako lan luzearen ostean, berriki aurkeztu duzu tesia. Zer ikertu duzu?

Ikergaia La Via Campesinako (LVC) antolakundeen formazio prozesuak dira. Alde teorikoan nekazaritzako elikagaien sistema aztertu dut, mundu mailan zein Euskal Herrian. Neoliberalismoa territorioaren eta elikadura sistemaren dominazioan sakontzen ari da, jabetza nazioarteko enpresa gero eta gutxiagoren eskuetan pilatuz. Horretarako zer modu erabiltzen dituen aztertu dugu, eta zer ondorio dakarkion nekazal munduari. Bestetik, LVCko laborarien mugimenduek kapitalaren erasoaldiari nola erantzuten dioten ikertu dugu: erresistentzia, territorioa disputatzea eta prozesu askatzaileak dira oinarria.

Alde enpirikoan LVCren Hegoamerikako antolakundeen formazio ereduak eta proposamen pedagogikoak aztertu ditugu. Zehazki Brasilgo MSTrenak eta Estatu mailako bere eskola nagusiarenak ―Florestan Fernandez eskola (ENFF)―. Hegoamerikako antolakundeak eta horien barnean MST eta ENFF abangoardia dira arlo horretan.

Euskal Herrira etorriz, Baserritik Mundura ikastaroaren ibilbidea deskribatu eta aztertu dugu. Euskal esparru unibertsitarioan pilotua den esperientzia hezitzailea da, ENFFren eta MSTren metodologia duena oinarri.

LVCko antolakundeentzat hezkuntzaren eta formazio politikoaren arloa borroka esparru estrategikoa da. Zergatik?

Nekazarien antolakundeen testuingurua sakonki eraldatu da. Asko tokiko botere oligarkikoen aurka borrokatzeko sortu ziren iraganean, eta egun aktore sare nahasi bat da aurrez-aurre dutena. Oso sare konplexua da, hari industrialak, finantzarioak, politikoak, komertzialak, juridikoak, mediatikoak edota militarrak ere txirikordatzen dituena. Alde materiala du ―lurren, itsasoen edo hazien metatzea kasu―; baita immateriala ere ―jakintzak, ideologiak, dimentsio kulturalak eta beste―.

Konplexutasun horrek azaltzen du azken hamarkadetan formazioari zentraltasuna eman izana, ulertzeak formazioa eskatzen baitu. Aldi berean, antolakundeen estrategiek sustatzen dute konplexutasun hori: agroekologia eta elikadura burujabetza ez dira nekazaritzara mugatzen, jendarte eraldaketarako proposamenak dira. Sistema kapitalistaren aurkako borroka da, baina baita kapitalismoarekin bat egiten duen gainontzeko sistemen aurkakoa ere: patriarkatua, kolonialismoa, antropozentrismoa.

Formazioari betekizun zehatzagoak ere aitortzen dizkiote. Antolakundeen eta horien kideen sendotzea; artikulazioak eta aliantzak sustatzea; edo pizten dituzten borroken mugak eta kontraesanak identifikatzeko gaitasuna garatzea. Horrez gain, zenbait testuingurutan ―nagusiki gobernu aurrerakoiekin― hezkuntzaren baliabideak eta espazio publikoak borrokatzeko aukera zabaldu dezake.

Brasilgo MST mugimenduak indar handia jartzen du formazio politikoan.

Zeintzuk dira formazio eta pedagogia eredu horren oinarriak?

LVCren formazio prozesuak hezkuntza eredu ofizialetik oso urrun daude, eredu horrek ez dielako balio. Antolakundetik agronomo bat unibertsitatera joan, eta zer jasoko du; eredu hegemonikoa, agroindustriaren negozioari loturikoa. “Gure antolakundeak eta gure agenda politikoa sendotzeko formazio prozesu erabilgarriak behar ditugu”, hausnartzen dute. Eta konturatzen dira horretarako edukiak ez ezik moduak ere eraldatu behar dituztela: eredu integrala eta bizipenari lotua, eraldaketak sustatuko dituzten pertsonak ere eraldatuko dituena aldi berean. Gakoetako bat da hori: metodologiak parte hartzaileen subjektibotasun politikoa ukitu behar du.

Formazioaren beste kontzepzio bat eraikitzen joango dira, praktikatik. Heziketan dimentsio politikoa, kulturala eta emozionala uztartzen dituzte, arlo pertsonalean zein kolektiboan. Borondatea, konplizitatea, baloreak, elkar-zaintza, nortasun kolektiboaren eraikuntza, inplikazio emozionala, hori dena landu egiten da.

"Agroekologia eta elikadura burujabetza ez dira nekazaritzara mugatzen, jendarte eraldaketarako proposamenak dira"

2009an printzipio komun batzuk adostu zituzten, bakoitzaren esperientzia praktikoen trukaketa prozesu luze baten ostean: formazioak proiektu politiko estrategikoari lotuta egon behar du eta antolakundearen borrokak indartu; abiapuntua laborarien praktika soziala izan behar du, praktika-teoria lotura ziurtatzearren; formazio prozesua etengabea da, une eta espazio guztiek dute potentzial formatzailea ―bilera bat, mobilizazioak, topaketak, une informalak, irakurketak...―; metodoek sortzaileak, kolektiboak, alaiak, ahalik eta horizontalenak izan behar dute, “formak formatzen” baitu; formazioak pertsonen dimentsio ezberdinak garatu behar ditu.

Euskal Herria nagusiki hiritarra da: LVCren proposamen pedagogikoek eta formaziozkoek interesik al dute herri mugimendu hiritarrentzat?

Bai, handia. Printzipioen metodo ireki bat dela presente izanik beti, horiek errealitate bakoitzean nola aplikatu erabaki behar da. Ez da metodo hezitzailea soilik, metodo antolatzailea eta politizatzailea da aldi berean, mugimendu herritarra sortzeko potentzialtasun handia duena. Printzipio orokor gehienak herri-pedagogiatik datoz, hortaz, prozesu eta harreman askatzaileak eraikitzeko nahikaria duen edozein antolakundek, prozesuk edo espaziok zer ikasia du metodo honetatik. Asko dira ENFFtik pasa diren edo MST eta LVC inspiraziotzat dituzten mugimendu urbanoak.

Hain zuzen ere, uste dut formazio politikoa birpentsatu beharra dugula Euskal Herrian, eta horretan daude hainbat mugimendu. Aipaturiko Baserritik Mundura esperientziaz gain, Joxemi Zumalabe Fundazioa, Emagin, BiziLur eta IPES ari dira, besteak beste, ikusmolde politiko-pedagogiko hori lantzen.

Zure lana gurutzatzen duen beste kezka bat herri mugimenduen eta unibertsitatearen arteko harremana da, jakintza herrikoi eta akademikoen artekoa.

Ardatz herritar eta nekazaria duten esperientzia hauek eredu hezitzaile ofizialarekiko kontrajarriak dira. Unibertsitatea-mugimenduak harremana nola planteatzen duten interesgarria iruditzen zait. Hemen ez gaude ohituta harreman hori gaitasun eta jakintzen osagarritasun eta horizontaltasunean garatzen: aitortuz antolakunde soziala subjektu pedagogikoa dela, jakintza sortzen duena, akademikoa bezain baliagarria.

"Nekazarien mugimenduek lortu dute euren militanteak esparru publiko ofizialera heltzea edo alfabetatzea. Baina are garrantzitsuagoa: euren metodologiekin egitea lortu dute"

MSTn ezagutu ditudan esperientziek hori planteatzen dute, hezkuntza publikoa disputatu beharreko territorio bezala ulertuta beti ere. ENFFk 40 unibertsitate publiko baino gehiagorekin ditu formazio prozesuak eta ikastaroak hitzartuak. Brasileko nekazari mugimenduen borroka prozesu luze baten emaitza da hori, PRONERA izeneko hezkuntza politika publikoa erdietsi zuena. Unibertsitate eta bestelako erakunde hezitzaile ofizialen eta mugimendu herritarren arteko hitzarmenak ahalbidetu ditu; ofizialak, aurrekontuetako partidekin. Nekazarien mugimenduek lortu dute euren militanteak esparru publiko ofizialera heltzea edo alfabetatzea. Baina are garrantzitsuagoa: euren metodologiekin egitea lortu dute. Orain Bolsonarorekin arriskuan dago hori guztia.

Emaitzak askotarikoak dira, prozesu bakoitzean ezberdinak. Harremana gatazkatsua da, ez da erraza: unibertsitatean MSTko irakasleak edo horren aliatuak daudenean eredua bermatuago dago; beste batzuetan eredu hegemonikoa inposatu da gehiago. Ni Brasiliako campuseko graduondo batean egon nintzen eta han LVCren metodologia erabiltzea lortu zen, ikastaroak unibertsitate kanpotik zein barnetik eraso ezberdinak jasan arren.

LVCrena eta unibertsitatearena bi logika kontrajarri direla diozu, ez direla uztargarriak. Zer jarrera izan behar du herrigintzak: espazioa disputatu, hura konfrontatu, bertatik desertatu?

Denetarik pixka bat egitearen aldekoa naiz. Disputatu beharra dugu, ahal den neurrian eta zaila izango denaren jakitun; konfrontazioa eta salaketa beharrezkoak dira; espazio autonomoak eraiki behar ditugu.

Argazkia: Aritz Loiola.

Tesian “latifundio akademikoa” aipatzen duzu. Euskal Herrian ere existitzen da?

Bai. Ez dira existitzen zentzu eta praktika hezitzaile ezberdinak esparru unibertsitario ofizialean. Bat eta bakarra dago, bankaria, non irakasleak duen jakintza eta transmititzen duen, non unibertsitateak harreman hori bera duen jendartearekin, dimentsio arrazional-kognitiboa soilik lantzen duena ―bost axola porru eginda baldin bagaude emozionalki―. Nekez aurkituko duzu mahaiak eta aulkiak mugitu daitezkeen ikasgelarik; horrek soilik asko esaten du. Kasualitatez zer edo zer ezberdina egin nahi duen irakasle bat aurkitzen baduzu, oasi isolatua da.

"Euskal Herriko unibertsitateetan nekez aurkituko duzu mahaiak eta aulkiak mugitu daitezkeen ikasgelarik"

Unibertsitatea gero eta merkaturatuago dago. Enpresak dira egun ikerketa gaiak finantzatzen eta erabakitzen dituztenak, botere publikoen gainetik. EHUren “formazio eredu duala” hori da: duala enpresekin batera, ez mugimendu herritarrekin. Hor bai gertatzen dela horizontaltasun handiagoa: “enpresaren jakintza kontuan hartu behar da eta gure gaitasunak batu behar ditugu helburu komun baten mesedetan”. Antolakunde sozial batekin ez duzu horrelakorik ikusiko.

Ahots ugarik diote etorri badatorkigun jendarte ereduak errealitate latinoamerikarrekin antzekotasunik izango duela. Zer ikasia dugu hango borroketatik?

Harritzen nauen gauzetako bat antolakundeen antolakuntzarako ahalegina eta gaitasuna da: ezberdinen artean aliantzak sortzeko gaitasuna, etsai komun baten aurka egiteko puntu komun gutxienekoak adostekoa. Horretan Latinoamerikako mugimendu herritarretatik zer ikasi asko dugula uste dut. Ikuspegi estrategikoa, testuinguruaren analisirako eta datorrena aurreikusteko gaitasuna han asko lantzen duten beste gauza bat da, eta hemen gutxiago. Konpromiso militantea eta internazionalismo politikoa sortzeko gaitasuna ere, konpromiso hauskor eta likidoen garaiotan: antolakundearekin konpromisoa daukan jendeak ez dizu huts egingo. Ez da eredu hau: “bi edo hiru militantzia ezberdin ditut eta uneren batean kolapsatu egiten dut”, hori landu egiten da. Formazio politikoa ulertzeko moduaz ere badugu zer ikasia. Esperientziak eta borrokak sistematizatzeko gaitasunaz beste horrenbeste. Nola aldarrikatuko dugu jakintza kolektiboen sortzaile garela ez baditugu gure praktikak sistematizatzen? Latinoamerikan mugimendu askok bai egin dutela, beraien oinarrientzako material propioa sortzen dute, argitalpenak, analisiak...


1.267 mendizalek egin dute Lekeitioko Mendi Martxa

Eguraldia lagun, inoizko jende kopuru handiena batu du aurten Lekeitioko Udalak herriko talde eta elkarteen laguntzagaz antolatutako mendi martxak. Guztira 1.267 mendizalek zeharkatu zituzten domekan [maiatzak 5] Lekeitio inguruko mendiak.

Azken lau urteetan jarraian ospatu da mendi martxa Lekeition, 2016an 486 pertsonak parte hartu zuten, 2017an zenbaki berbera errepikatu zen, 2018an kopuruak gora egin zuen 940 parte hartzailera helduz eta aurten, 2019an gehiago izan dira parte hartzera animatu direnak. Antolatzaileek jakinarazi dutenez, ia mila pertsonak zeukaten izena emanda aldez aurretik, eta bertan egunean izena eman zutenak batuta guztira, 1.267 izan dira Lekeitio, Ispaster, Amoroto, Berriatua eta Mendexako mendietan zehar ibili zirenak.

Lekeitioko Mendi Martxako mendizaleak ibilbidean.

Bi ibilbide. Aurten ere bi ibilbide izan zituzten aukeran mendizaleek: 21,5 kilometroko luzea eta 9,5 kilometroko laburra. Txupinaren danbada hotsa entzunda irten ziren Lekeitiotik bai ibilaldi luzeko zein laburreko parte hartzaileak. Lehenengoak Ispaster, Amoroto, Berriatua eta Mendexatik igaro ziren, eta laburrekoak irten eta gutxira heldu ziren lehenengoak Lekeitiora bueltan. Ibilbide laburra 10:00ak pasatxo hasi zen eta Lekeitio, Ispaster, Mendexa eta Amoroto zeharkatu zituen.

Ibilbide erraza izan zela azaldu zuten laburreko parte hartzaileek, eta Kurtxiako ikuspegi ederra azpimarratu zuten. Lekeitioko plazara itzuli aurretik Lumentzara egin zuten azken igoera, eta hango ikuspegiagaz gozatzeko aukera ere eduki zuten. Gaitzagoa izan zen ibilaldi luzea, eta bidea ondo aurkitu bazuten ere, gorabeheratsua izan zela azaldu zuten partaideek. “Aldapa gogorrena araztegitik gorakoa”, esan zuten askok.

Parte hartzaileek argazki erraldoia atera zuten amaieran. Argazkia: Lekeitioko Udala

Ibilbideak osatuta, helmugan argazkia atera eta mokadutxoa hartzeko aukera izan zuten mendizaleek. Opariak ere zotz egin ziren eta argazki erraldoia ere atera zuten ibilbide bietako parte hartzaileek.

Lekeitioko Udalak eskerrak eman dizkie antolatzaile, laguntzaile eta parte hartzaile guztiei, “denen lanaren emaitza izan baita Lekitto-Lekitto mendi martxak izandako arrakasta”.


Espainiako bandera jartzeko aginduaren aurrean, Ikurrinaren Eguna ospatuko dute Getarian

Espainiako bandera ikurrinaren alboan dago Azpeitiko Epaitegian (Argazkia: Uztarria)

Getariako Udalak abenduaren 2rako Ikurrinaren Eguna antolatuko du. Espainiako Gobernuak udaletxean Espainiako bandera jartzeko agindu die, eta horri erantzuna da ekimena. Hala, Udalak Getariako eragile, elkarte, entitate eta alderdi politikoak Ikurriñaren Egunean parte hartzera animatu ditu. «Egun hori gure ikurrinaren eta izaeraren aldarrikapen eguna izatea nahi genuke», azaldu dute udal ordezkariek.

Ikurrinaren Eguna antolatzeko lantalde bat osatuko dute herritarrekin eta eragileekin, eta denen artean ospakizun egitaraua osatzeko ekarpenak egitea da asmoa. Udalak jakinarazi duenez, lantaldea azaroaren 15ean, datorren ostegunean. 19:00etan bilduko da udaletxean.

Espainiako bandera Getarian

Eskualdeko beste hainbatek bezala, Getariako Udalak Espainiako bandera udaletxean, fatxadan eta udalbatzar aretoan, jartzeko errekerimendua jaso zuen Carlos Urquijok zuzentzen duen Espainiako Gobernu Ordezkaritzatik. «Lehen errekerimenduari ez genion kasurik egin, eta eta bigarren aldiz jaso genuen Espainiako bandera jartzeko agindua. Hori egin ezean, alkatea ezagaituko duten mehatxua egin ziguten», azaldu du Udal Gonbernuak.

Egoera aztertu ondoren, Getariako Udalak baztertu egin zuen bide judizialari heltzea. «Alde batetik, bide judizialak dakarren kostua ekiditeko erabaki dugu hori, eta, bestetik, legeak azken instantzian Espainiako bandera udaletxean jartzera behartzen gaituelako. Horregatik, derrigortuta bada ere, bandera jartzea erabaki zen».

Nahiaren aurka

«Udalak badaki Gobernu Ordezkaritzaren eskaera getariarron gehiengo zabalaren borondatearen aurkako inposaketa dela», diote udal ordezkariek. «Euskal Herria nazio gisa aitortzen dugunontzat gure ikurrek eta bereziki ikurrinak gure herriaren existentzia, historia, eskubideak eta askatasuna adierazten ditu. Beraz, Espainiako bandera jarraraztea inposaketa da», adierazi dute.

Udala jakitun da herritar askoren artean «ondoeza eta egonezina» sortu dezakela erabakiak, baina «behartutako erabakia» izanik, «herritarrek horrela ulertzea» nahiko luke udalak.

Kasu gehiago

Getariako Udalaz gain, eskualdean beste zenbait udal ere Espainiako bandera jartzera behartu izan dituzte. Espainiako Gobernu Ordezkaritzak garai desberdinetan egin ditu eskariak, eta udalok prozesuko fase batean edo bestean daude egun. Azpeitiko Udalak, esaterako, 2011ko udaberrian Espainiako bandera eraikin publikoetan jartzeko agindua jaso zuen, eta udal horrek epaitegian lau bandera jarri zituen: Europakoa, Espainiako, ikurrina eta Gipuzkoako Foru Aldundikoa. Azaroan, ordea, Espainiako Estatuko abokatuak Azpeitiko Udala salatu zuen, udaletxeko balkoian Espainiako banderarik ez zegoelako, eta bandera jar zezan eskatu zion.


Miarritzen, Borotrak, Michel Veunac hautagai sustengatuko du

Miarritzeko auzapezak, Didier Borotrak, Michel Veunac hautagaia sustengatuko du datozen hauteskundeetan

Didier Borotra. / Gaizka Iroz

Hilabete bukaeran izanen diren hauteskundeen ostean utziko du postua Didier Borotra eta beregandik “hurbilena” den M. Veunac hautagaia sustengatuko duela iragarri du.

Michel Veunac, Max Brisson eta Guy Lafite-kin batera, Borotraren zerrenda izan ziren 2008an, baina lehenak jaso du babesa. Borotrak, Max Brisson izan du ondoan azken 13 urteetan eta beste sei urtez Guy Lafite. Erabaki “zaila” izan duela adierazi du.

Sud Ouest-ek jakinarazi duenez, Veunac “pozik” da Borotraren sustengua lortu izanaz.

Veunac-en listan besteak beste Geneviève Letamendia, Borotraren emaztea eta Michel Celaya errugbilari ohia aurkitzen dira.


Eskulanen erakusketa egin dute Berdura plazan

Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira, kultur tailerretako emakumeen eskulanak ikusteko aukera izan da Berdura plazan.

Postuetako batean aldarrikapena ere egin behar zela azaldu dute, eta kartel bat erakutsi, «hilean 1.080 euroko pentsioa gutxienez emakume guztientzat» zioena.


Enplegu Zentroa ostegunean zabalik izango da

Beheko Plazan, Hogarrean dagoen Enplegu Zentroa ostegun honetan zabalik izango da, ohiko ordutegian, 09:00etatik 13:00etara.

Egun horretan, enplegu teknikaria ez da egongo, beraz, enpresa sustapen zerbitzua soilik eskainiko da.


Iker Moreno: "Salatzen jarraituko dugu torturak ez duela lekurik mundu honetan"

Burlatako alkatea ere deklaratzera deitu dute. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzarekin ere hitz egin du BERRIAk, eta ez dute ukatu berria: "Litekeena da".

08:00ak aldera deitu dio Txelui Moreno aitak Iker Morenori, gazteak Txintxillako polizia etxetik BERRIAri azaldu dionez. "Kalea txakurtuta, poliziaz betea zegoela esan dit. Geroago, beste burlatar bat atxilotu dutela jakin dugu, eta pentsatu du bera ere arriskuan zegoela. Anaiaren [Ibai Moreno] etxe azpira joan gara, eta han ere poliziak zeuden. Hor esan digute ama ere atxiloturik zutela".

Ondoren, polizia etxetik deitu dio Julia Ibañez amak: "Oso lasai daudela esan dit, atxiloketa lasaia izan dela". Epailearen aurrean deklaratu ondoren, aske geratzen ari dira atxilotuak. Zortzi dira atxilotuak, eta Burlatako alkatea ere deklaratzera deitu dute, Morenok kontatu duenez. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzarekin ere hitz egin du BERRIAk, eta ez dute ukatu alkatea deklaratzera deitu izana: "Litekeena da".

Adi egoteko deia

"Ostegunekoa berri ona izan zen, baina horrek ez du kentzen biziarazi diguten guztia. Hori salatzen jarraituko dugu, torturak ez duela lekurik mundu honetan. Min eman diegu Aztnugal kanpainarekin, eta hau izan da beraien haserraldia, beraien erantzuna".

Datozen egunetarako mobilizazioetara deitzea aztertzen ari dira auzipetuak, eta deialdiei adi egoteko eskatu du Morenok.


Urteko azken asteburuko agenda

Jon Andoni Martin

Zapatua, abenduak 27

-Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko Jon Arrieta kide berriaren sarrera ekitaldia Intsausti jauregian 11:00etan.

-Gabonetako haur parkea Elkargunean 12 urte artekoentzat, 11:00etatik 13:00era eta 16:00etatik 20:00etara.

-Txalintxo tabernak antolatutako I. Garagardo Krossa 19:00etan.

-Kontzertua Matedeixen Katturen omenez: Kraussk eta 2shock, 22:30ean.

Igandea, abenduak 28

-Gabonetako haur parkea Elkargunean 12 urte artekoentzat, 11:00etatik 13:00era eta 16:00etatik 20:00etara.

Zinema baztartxon: Trash, ladrones de esperanza (Stephen Daldry) ostiralean eta larunbatean 22:00etan, igandean 19:30ean, eta astelehenean 20:00etan (ikuslearen eguna). Igandean 17:15ean “Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo“ (Javier Fesser)


Udaltzainek lasaitasun mezua igorri dute, lapurretak direla eta

"Eskualdeko kriminalitate tasa oso txikia da, eta bailara lasaia da, datuek hala erakusten dutenez", diote. Halaber, udaltzainen arabera, azken hilabeteetan "bakea" izan da nagusi Azpeitian.

Azken asteetan eskualdean zenbait lapurreta kasu izan da, eta Azpeitiko Udaltzaingoaren ustez, "bolada" ari da izaten hainbat herritan. Besteak beste, Azkoitiko, Azpeitiko, Zestoako eta Zumaiako autoetan eta saltokietan lapurtu dituzte materialak; oro har, dirua,irratiak edota GPS-ak ostu dituzte. Autoetan eginiko lapurreten kasuan, ostu dituzten materialena baino, kalteen balioa "handiagoa" izan dela adierazi dute udaltzainek, leihoak apurtzen dituztelako lapurrek.

Horren aurrean, "adi" egon daitezen eskatu diete herritarrei, baina alarmarik ez pizteko galdegin. Bide horretatik, lasaitasun mezua igorri dute: "Eskualdeko kriminalitate tasa oso txikia da, eta bailara lasaia da, datuek hala erakusten dutenez". Halaber, udaltzainen arabera, azken hilabeteetan "bakea" izan da nagusi Azpeitian. Horrez gain, gauetan bi udaltzainek kaleak zaintzen dituztela gogoratu dute.

Lapurretei dagokienez, herenegun gauean Azpeitiko Landetako garaje batean eta Paulo VIko elektrogailu denda batean materiala ostu zuten. Joan zen ostiralean, berriz, Azkoitia, Azpeitiko eta Zestoako zenbait autotan egin zituzten lapurretak. Autoetako leihoak apurtu, eta barruko materiala eraman zuten orduan. Azpeitian, esaterako, Euskal Herria, La Salbe eta Barrenetxe auzoetan jazo ziren gertakariak.


“Ez bagaituzte laguntzen ezin dugu aurrera egin”

SOS Ostalaritza taldeak deituta, elkarretaratze jendetsua egin dute hamarnaka ostalarik Donostiako udaletxearen aurrean. Zarata egiten zuten bitartean, “Langileak gara, ez gaizkileak”, “Laguntza zuzenak orain”, “Laguntzarik gabe, hilko gaituzue” eta “Ostalariak aurrera” bezala leloak entzun ahal izan dira.

Hala azaldu du ostalarien egoera Parte Zaharreko Cubi tabernako Garazi Otegik: “Laguntzak behar ditugu: horrela ezin dugu aurrera segi. Eskatzen diegu laguntza emateko lehenbailehen, itota gaudelako denok. Ezin dugu horrela jarraitu. Asko entzuten ari gara telebistan Eusko Jaurlaritzako laguntzei buruz, baina ezer ez da iristen: ez udalaren aldetik, ez Eusko Jaurlaritzaren aldetik. Inondik ez dator inolako laguntzarik, eta erabat itota gaude. Aurreko aldian hiru hilabetez egon ginen itxita, irekita egon garenean justu aritu gara murrizketengatik, eta orain berriro denok etxean gaude. Horrela noiz arte? Ez bagaituzte laguntzen ezin dugu aurrera egin”.

Abenduaren 12an, larunbata, manifestazioa egingo dute Donostian, 17:30ean hasita.


Segiren intsumisio kanpaina

Segi gazte erakundea egiten ari den intsumisio kanpainaren barrenean bi ekintza egin berriak dira herrian. Lehenengoan frankismoaren garaiko hainbat sinbolo kendu zituzten, eta abenduaren 6an, berriz, espainiarren konstituzioaren ale bat erre zuten plazan 40 lagunen aurrean.


Hizkuntza bisexuala

Amak sukaldean duen egutegia begiratu dut. Mungialdeko paisaia lainotsu bat eta azpian aipu bat: “Euskara hizkuntza bisexuala da. Anari”. Ozen irakurri dut. Amak eta biok desberdin interpretatu dugu. Berak uste duelako, euskaraz genero markarik ez dagoela. Nik euskaldun guztiok garelako aldi berean erdaldun. Tira, nire amak arrazoia izango du.

Txikia nintzenean Mecanoren Mujer contra mujer kanta mitikoaz gain, beste batek egiten zidan kilika barrenetan: “Y nos metimos en el coche / mi amigo tu amiga tú y yo / te dije nena dame un beso / tú contestaste que no”. Gerora etsipenez jakin nuen, kantak ez zuela Ana Torrojaren desioez hitz egiten, baizik eta José María Canok idazten zituela letrak. Nahasketa interesgarria sortzen zuen horrek, sexu aniztasuna lerro artean irakurri behar genuen garai horretan. Lesbianek Kanaria uharteetako Rosana abeslaria aldarrikatu dute, nahiz eta “Cuando una noche de amor desesperados / Caigamos juntos y enredados” kantatu. Gaztetan inoiz ez zitzaidan okurritu Ken Zazpi mutil batentzat gauero ilargia lapurtzeko prest egon zitekeenik edo Latzeneko abeslaria pertsona transgenero baten erruz burua galtzen ari zenik. Euskara hizkuntza bisexuala (edo Amelia Barquinen esanetan, hizkuntza queer) izango da, baina tamalez, oraingoz heteroaraua eta binarismoa errotuta dauzkagu.

Ez dut inoiz euskaraz ligatu, eztabaidatu, txortan egin, ezta amets egin ere. Euskararekin lotura afektiboa mantendu egin dut, baina Bilbon gaztelaniaz bizitzea da bide erosoa. ARGIAn idazteak eta, aurten, Bilboko 'Euskaraldia'-ren hamaikakoan 'Ahobizi' bezala parte hartzeak lagundu dit euskararen errepideaz gozatzen

Euskaraldia-ren hirugarren egunean ari naiz artikulu hau idazten eta jakin badakit Bilbon euskara disidentzia dela eta gaztelania araua. Txikitan nire neska lagunekin “pelikuletara jolasten” nuen sekretuan, muxukatzeko aitzakia izateko, baina banekien mutilagunak izatea zela bide zuzena. Nerabezaroan mutilagunekin jarraitu nuen, hori zen argitutako autobide erosoa, bidaia sari ugari ordaintzea suposatu zuen arren. Lesbianismoa urrunetik ikus nezakeen bidea erakargarria zen, baina malkartsua. Feminismoari esker heteroarautik desbideratu eta nire bidea egin nuen. Elebidun hazi nintzen, baina laster gaztelaniaren hegemonia gailendu zen. Ez dut inoiz euskaraz ligatu, eztabaidatu, txortan egin, ezta amets egin ere. Euskararekin lotura afektiboa mantendu egin dut, baina Bilbon gaztelaniaz bizitzea da bide erosoa. ARGIAn idazteak eta, aurten, Bilboko Euskaraldia-ren hamaikakoan Ahobizi bezala parte hartzeak lagundu dit euskararen errepideaz gozatzen.

Maiz erabiltzen da euskaraz, armairutik ateratzearen metafora. Ostatu batean neska-lagunarekin erreserba egin eta ez jakin zer arreta jasoko duzun; deserosoa da eta bortitza izan liteke. Bilboko denda batean euskaraz egin eta ez jakin zer arreta jasoko duzun; deserosoa da eta bortitza izan liteke. Ahobizi txapa daramatenei begirada konplizeak botatzen dizkiet metroan, luma duten emakumeei bezalaxe. Gaztelaniaz, “¿entiendes?” kodea erabiltzen da gay eta lesbianen artean.

Imanol Epelderen artikulu batean irakurri dut 750.000 euskaldun elebidunetatik 200.000 inguruk baino ez dugula euskal literatura, musika edo kazetaritza noizbait kontsumitzen. Emakume bisexual batek emakumezko bikoteak dituenean galdetuko diote ez ote dituen gizonak (ala zakilak) faltan botatzen. Alderantzizkoa ez dut sekula entzun izan. Ba al dakite milioi erdi euskal elebidunek, zer galtzen ari diren? ARGIA. Berria. Danele Sarriugarte, Arantxa Urretabizkaia, Uxue Alberdi. Anari. Zea Mays. Maialen Lujanbio. Eta abar. Erdara-arauan guztiz murgilduta nengoenean inork ez zidan galera horri buruz galdetu. Hegemonia bide erosoa izan daiteke, baina zein dira ordaindu beharreko bidaia sariak?


PSEren erabakia babestu arren, PSNk ez du oraingoz Batasunarekin biltzea aurreikusten

PSEren eta Batasunaren arteko batzarraren iragarpena "begirunez" hartu duela agertu du Carlos Chivite PSNko idazkari nagusiak; areago, ekimena "babestu" egiten duela erantsi du. Hala ere, Nafarroako sozialistek ez dutela Batasunarekin biltzeko asmorik zehaztu du.

"Nafarroakoa eta Euskadikoa bi errealitate desberdin bizi ditugu, eta, beraz, formula eta epe bertsuak aplikatzea ez da egokiena ikuspuntu juridiko-politikotik", esan du Chivitek PSNren erabakia "autonomoa" dela arrazoitzeko. "Bi erkidegoen artean diferentzia soziopolitikoak daude, eta berdindu edo identifikatu nahi dituena erratzen ari da", erantsi du.

Osteguneko bileran PSEk Batasunari adieraziko dion mezua "PSOEko zuzendaritza federalarekin" hitzartuta dagoela azpimarratu du Chivitek. Gainera, bilera horrek onerako emaitzak izan ditzakela erantsi du: "Batasuna eman behar dituen urratsei buruz konbentziarazten lagun dezake elkarrizketa bide formal horrek".


IRUÑEA BIZIMODU NORMALERA ITZULI DA

Bederatzi egun luzez umeentzat desio eta gurasoentzat zoramena izan da Runako parkea. Astelehenean, prezioak merkatu zituzten, eta hori izan zen barrakez disfrutatu ahal izateko azken eguna. Izan ere, asteartean bertan hasi ziren jolasak desmuntatzen. Barraken gunea, beraz, betiko Runako parkea da berriro. Horrez gain, apurka-apurka Iruñea guztia eguneroko bizimodu normalera itzultzen ari da, sanferminek utzitako biharamunetik bere oneratuz.


HARA! Herri aldizkarien izen misteriotsuak argitu dituzte Euskadi Irratian

Euskal Herriko hainbat herri aldizkariren izen misteriotsuak argitu dituzte Euskadi Irratiako Hiri Gorrian saioan. Horien artean, Orioko Karkara eta Azkoitiko Maxixatzen komunikabideak izan dituzte hizpide.

Miriam Garcia Karkarako kazetariak azaldu duenez, Alde Zaharreko kale estuei deitzen diote karkara Orion. “Normalean, kale nagusi baten atzean dauden kale estuak izaten dira, batetik bestera joateko zirrikitu horiek”. Haren esanetan, karkara guztietan gertatzen dena kontatzen dute beren komunikabidean.

Olaia juaristi Maxixatzeneko kazetariak, berriz, Maxixatzen izenaren jatorria azaldu du: “Berez aditza da maxixau, eta aditz horretatik dator maxixatzen. Hitz horren sinonimoak dira marmarrean jardun, kotilleatu, txutxu-mutxuka aritu, kuxkuxeatu…”. Juaristiren arabera, 1996. urtean Garikoitz Garmendia Maxixatzenen sortzaileetako baten amak kalean entzun zuen hitz hori. “Herriko hitza da, eta polita iruditu zitzaien. Hasieran zalantzak izan zituzten, pixka bat zaila zelako esateko. Uste zuten jendeari ahaztu egingo zitzaiola, baina azkenean horrekin egin zuten aurrera, eta 20 urtean ez zaigu ahaztu inori”.

Irratsaioa osorik entzun daiteke lotura honetan.


Migratzaileentzat duintasuna eskatzeko bilkurak egiten hasiko dira Durangon, hilero

Bizkaia Isilik ekimena Durangora ailegatuko da, hileroko azken eguaztenetan. Lehen bilkura abenduaren 26an izango da, 19:30ean, Andra Marian. Kristautasunagaz lotura duten 10 erakundek sustatu dute ekintza, baina deialdia zabala da.

Tabira Pastoral Barrutia, Gazteak Tabira, Caritas Tabira, HOAC, CVX, Fe y Justicia Durango, Jesuiten Etxea, San Antonio Santa Rita ikastetxea, Maristak ikastetxea eta San Jose Jesuitak ikastetxea dira bultzatzaileak. Eguaztenean egin zuten aurkezpena.

Bilkuretan, migratzaileentzat harrera ona eta duintasuna eskatuko dituzte, isiltasunean, zirkuluan jarrita. Migratzaileak, "eurekin zerikusirik ez duten gerren erruz edo eurek sortu ez duten pobreziaren erruz" ihesi joandakoak direla gogoratu dute. Eta, egoera horren aurrean, herritarren elkartasuna erakustea gura dute, baita beste askori "begiak eta bihotzak zabaltzea" ere. "pertsona hauek gehiago baztertzen dituzten legeen aurrean desadostasuna" agertzea ere bada helburua.

Bizkaian, bilkuretara batzen den bosgarren herria izango da Durango; aurretik Bilbon, Barakaldon, Galdakaon eta Portugaleten egiten izan da. Ekimena Toulusen (Frantzia) jaio zen, 2007an.


Xakea Hernanin, udazkenean

Hernaniko Xake Txapelketa herrikoia urriaren 13an hasiko da eta azaroaren 24an bukatu. Apuntatzeko, urriaren 10a baino lehen.

Hemen da berriz ere Hernaniko Xake Txapelketa herrikoia, eta igandero izango dira partidak Zumitza tabernan, urriaren 13an hasi eta azaroaren 24ra bitartean. Hilabetetik gora iraungo du txapelketak eta parte hartzera deituta daude xakea gustoko duten guztiak.

Joko sistema suitzarra

Beti bezala, sistema suitzarra erabiliko dute txapelketarako. Irabazten duenak puntu bat, tablak eginez gero puntu erdi, eta galduta zero. Hortik aurrera, bakoitzak berak adina puntu dituztenen kontra jokatuko du beti, eta horrela, partidak parekatuak izango dira.

Zazpi jardunaldi izango dira: urriak 13, 20 eta 27; azaroak 3, 10, 17eta 24. Bakoitzak bi atseden hartu ahal izango ditu, beti ere, azken bi jardunaldietan ez bada, eta antolatzaileei aurreko igandean jakinarazten bazaie. Atsedenagatik puntu erdi jasoko du jokalariak.

Partida astez jokatu ahal izango da, bi jokalariek hala erabakitzen badute.

Izenematea zabalik

Apuntatzeko, urriaren 10era arte, Zumitzan. Prezioa, 5 euro. Dohainik langabetuek, ikasleek, 18 urtez beherakoek eta 65etik gorakoek.


Altuna eta Aizpurua onenekin

Bartzelonan ari dira jokatzen Espainiako igeriketa txapelketak eta bi hernaniar bertan dira estatuko onenekin batean. Kronikak azaldu du egunotan, Olatz Altuna bertan dela eta berekin batean Mañel Aizpurua ere Bartzelonan ari da konpetitzen. Atzo 100 metro libreko proba izan zuten. Mañel Aizpuruak 54:08 denbora egin zuen eta ezin izan zuen finalera pasa. Olatz Altunak finalerako txartela lortu zuen 58:75eko denbora eginda eta finalean 14garren gelditu zen, 58:66ko denborarekin. Mañel Aizpuruak honenbestez bukatu du txapelketa, baina Olatz Altunak 50 metro libreko proba du ostiralean, eta goian ibiltzeko aukerak ditu.


Iñaki Oriberi omenaldia egingo diote gaur

Andoaingo Kiroletako Udal Patronatuaren Zuzendaritza Batzordeak Iñaki Oriberi omenaldi txikia egin dio ostegun honetan, urte luzez ikastetxeen ordezkari gisa batzordekide lanetan aritu delako. 1993.urteaz geroztik, Oribe ikastetxeetako ordezkari bezala bolondres modura burubelarri aritu da Kirol Patronatuan. Berriki ordezkaritza lana utzi duenez, erakutsitako jarrera ona eta hartutako lan guztiagatik eskerrona adierazi diote omenaldi xume baten bidez.


Bahituta egon zenekoak gogoratu ditu Huegunek Bergaran

Asier Huegunek lehenengo pertsonan bizitakoak jasotzen dira 'Kolonbian bahituta' liburuan eta Bergarako Gaztetxean aurkeztu zuen egubakoitzean.

Eguneroko izatetik liburu izatera igaro dira Asier Huegunen bizipenak. Liburuaren protagonistak honakoa adierazi digu: "Sekula ez da nire intentzioa izan liburu bat kaleratzea, kasualitatea izan da".

Azaroaren 24an bederatzi urte beteko dira Kolonbiako ELN taldeak askatu zuela; 74 egun egin zituen donostiarrak bahituta. "Bahituta nengoela, nire egoeran zeuden beste batzuek idatzi egiten zutela ikusita hasi nintzen ni ere egunerokoan idazten. Esaldi luzeak idazten nituen orduan, bizitakoak zehaztasunez kontatuz. Baina orriak gastatu ahala, motzagoak izaten hasi ziren, gertaera esanguratsuenak jasotzen nituen bakarrik".

Egunerokoan idatzitakoarekin Euskal Herrira etortzean zer bizi izan zuen, zer sentsazio sortzen zioten gogorazteko izango zirela oroitzen du donostiarrak. "Zurrumurruak zeuden ez zigutela egunerokoak gurekin eramaten utziko. Agintarietako batekin berba egin nuen eta hark gureak zirenez ez zela arazorik egongo esan eta akaso liburu bat idatziko nuela esan zidan gainera. Barre egin nuen orduan".

Euskal Herrira itzulita, egunerokoa garatu guran ibili zen. "Esaldiak behin eta berriz errepikatzen nituen, baita aditzak ere. Ez naiz idazlea, eta saiatu arren, kosta egiten zitzaidan lerro horietatik irtetea".

Gari Udabe kazetariak idatzi du liburua. "Lan handia hartu du, 30 orduko elkarrizketak egin genituen nire etxean, eta ondoren, dena transkribatu zuen. Niretzako gordetzeko zen hasieran, baina berak eskatuta liburua egiten amaitu dugu".

Norengana jo ere argi zeukatela adierazi digu Asierrek berak: "Bagenekien Txalapartakoekin kaleratu behar genuela", gaiak berak hala eskatzen zuen eta. Mikel Sotok lagundu die Kolonbian bahituta liburuaren edizioan. "Ez da erraza izan, izan ere, Garik hasiera batetan hirugarren pertsonan idatzitakoa Sotok lehenengo pertsonan idazteko gomendioa egin zigun, eta berridatzi egin behar izan zuen".

Aurreikusi bariko liburuaz azken gogoeta egin du Huegunek: "Bitxia izan da liburua egitea, eta aldi berean, polita".


Maialen eta Nelyri omenaldia

Rioko Jokoetan aritutako herriko bi kirolariek Lasarte-Oriaren berotasuna jaso dute.


'El escritor' filma, gaur gauean, ETB2n

Roman Polanskik zuzendutako film honetan Ewan McGregor eta Pierce Brosnan dira protagonistak.

Euskal Telebistako bigarren kateak El escritor filma eskainiko du gaur gauean. Roman Polanskik zuzendutako film frantziarra dugu, eta Ewan McGregor eta Pierce Brosnan aktoreak ditu protagonista.

Filmak idazle baten istorioa kontatzen du, non Britainiako Lehen Ministro den Lang-en memoriak idazteko enkargua onartzen duen. Horretarako, Esatatu Batuetako ekialdeko irla batera joango da, eta iritsi bezain pronto, ministro ohi batek Lehen Ministroa salatuko du, ustezko terrorista batzuen harrapaketa ilegala baimentzeagatik. Gertakari hauek kazetari eta manifestatzaile asko erakarriko ditu Lehen Ministroaren eta bere familiaren etxera.

El escritor filma gaur gauean izango da ikusgai, 22:05etik aurrera, ETB2n.


Itxialdi-neurriak ezarri dizkiote Arrasaten hildako umetxoaren ama adingabeari

Adingabea igandean auto baten azpian hilik agertu zen haurtxo jaioberriaren ama biologikoa dela baieztatu du Ertzaintzak.

Arrasaten umetxo jaioberri bat abandonatu zuen 17 urteko neska adingabeen zentro batean barneratzeko agindua eman du Gipuzkoako Adingabeen Fiskaltzak, Segurtasun Sailak jakitera eman duenez. Haurtxoa ordu batzuk geroago hil zen.

Adingabea Debagoienako ospitalean egon da igandetik, baina astearte honetan medikuen sendagiria jaso du, eta Fiskaltzaren esku jarri dute. Galdekatu ondoren, zentro batera bidali du fiskalak.

Adingabea, igandean, Galizia kalean, auto baten azpian hilik agertu zen haurtxo jaioberriaren ama biologikoa dela baieztatu du Ertzaintzak.

Neska Nafarroako herri batean bizi da, baina amona sarri bisitatzen zuen Arrasaten. Asteburua Gipuzkoako herrian pasa zuen, eta bertan erditu zen, ikertzen ari diren inguruabarretan.

Umetxo jaioberria, antza denez, neskatila bat, auto baten azpian aurkitu zuen herritar batek. Bizilagunak odola ikusi zuen lurrean.


Miriam Moñux eta Andoni Moñux musikari gazteek Euskal Ikasle Orkestran joko dute

Bergarako harrobitik talentu bi hartu berri ditu nazio mailako gazteen orkestra nagusiak. Miriam Moñux biolin jotzailea Euskal Ikasle Gazte Orkestran onartu dute eta Andoni Moñux aurten ere Euskal Ikasleen Orkestrako kide izango da. Euskal Herriko antzoki garrantzitsuenetan joko dute.

Urtarrilaren 31an frogak egin ostean, Miriam Moñux Euskal Ikasle Gazte Orkestran onartu dute. Bergarako Musika Eskolako ikaslea da biolin jotzailea. Eusko Jaurlaritzak sustatzen duen ekimena da orkestra eta 10etik 14 urtera arteko ikasleei autore klasikoen obra entzutetsuak jotzeko aukera ematen diete. Bilboko Campos Eliseosen, Donostiako Victoria Eugenian ala Gasteizko Kontserbatorioan joko du Miriam Moñuxek.

Halaber, Andoni Moñux tuba jotzaileak beste urte batez joko du Euskal Ikasleen orkestran. Bergarako Musika Eskolako ikasle izan eta gero, Donostiako Kontserbatorioan dihardu egun ikasketekin. Orkestra honek aurten Tchaikovskyren 5. Sinfonia joko du. Euskal Ikasle Jazz Orkestrako frogak gainditzea ere lortu du Moñuxek. Proiektu berria da hau eta Euskal Herriko jazz jaialdi ezagunetan joko du.


Hazparneko eta Urola Ikastolako ikasleak udaletxean izan dira

Hazparneko Elhuyar ikastetxeko eta Azpeitiko Urola Ikastolako ikasleak udaletxean izan dira gaur, osteguna. Udaletxea barrutik ezagutu ahal izan dute, eta Eneko Etxeberria alkateak eta Manuel Unanue eta Mari Jose Iturria zinegotziek eman dizkiete udaletxearen zein herriaren gaineko azalpenak. Hazparneko ikasleak Azpeitian dira egunotan, truke programaren baitan.


Oraingoan bai: aro berria!

Berandu baina heldu da. Espainiako Gobernuak –Frantziakoa lagun leiala duela– temati eta anker jarraitzen du ETAren erabateko armagabetze ezari etekina ateratzen, Gobernuaren esku-makila den fiskal, epaile mendekatien eta polizien lankidetza osoz –politikoki mugitzen diren gazteak torturatzen eta izuarazten–, eta jarraituko du ere ETA desagertu arte, eta hori gertatu ondoan. EAJko zuzendaritza nagusia hor ikusten dugu PSOErekin bat-bat eginda. Eszeptizismoa ezin bada, berehalakoan kendu gainetik!

Hegoaldeari gagozkiola, euskal alderdiak bitara bildu gabe, PP/UPN eta PSOE-PSE-PSNren agintepean jarraituko dugu hamarkadarik hamarkada. Nazio bezala pentsatuz, EAJren inguruak behar du bloke batean, eta gainerako alderdi abertzale eta autodeterminazioaren aldekoak bestean, eta bien artean, akordio funtsezkoenetara helduaz, ezer aurreratzekotan, kaltegarri zaizkigun keria guztiak alde batera utzirik.

Zertarako aldaketa politikoa? Gizarte eta politika gai nagusiei buruz, bestelako diskurtsoa eta bestelako praxia abian jartzeko.

Gehien eragiten didanari helduz, gurean oso zabaldurik dauden ideia oker batzuk: hizkuntzak komunikatzeko dira; euskara erdara baino zailagoa da eta horregatik erabiltzen da gutxiago; euskara ez da politizatu behar, ez dago arriskuan EAEn behintzat, eta euskaldunok biktimismo historiko merkean jausten gara.

Espainolik gabe Espainiarik ez, frantsesik gabe Frantziarik ez; komunikatzeko balioaz gain, konstituzio politikoen muin dira gure auzo hizkuntzak; egun euskaldun gehienentzat erdaraz idaztea errazagoa da: zergatik? Orain arte gutxi erabili dugulako; eta gutxi erabili da Espainiako eta Frantziako klase gidariek plaza publikotik kendu dutelako, bere balio sozial kultural politikoa xurgatu diotelako inposizio osoz.

Bestelako dinamika bati ondo ekiteko dago arbaso euskaldunak ditugunok iraganaren deiari kasu egitea: gure aurrekoak euskaldunak ziren, katea ezin dugu eten; baina, batez ere etorkizunera begira jokatzen dugun partida dugu axolazkoena: zenbat eta alor gehiagotan landu eta erabili euskara, orduan eta burujabeago, eta burujabetzaren zaleago, orduan eta subjektu politikoago eta sendoago askatasunerako.

Espainiar eta frantziar zaletasuna euskaraz erein izan da, eta gaur ere ereiten ari da, baina diskurtso eta praxi euskaldunak beti eman dio eta emango ere indar berebizikoa askatasun politikoaren aldeko dinamikari. Ez da hala?


Ekainaren 28an, KARKARAk 25 urte

Ekainaren 28, eguzkia lagun, korrika pixka bat egin eta plazara bazkaltzera animatu nahi zaituztegu.

Azken Karkarako kontraportadan iragarri dugun bezela, bikotekako krosa eta herri bazkaria antolatu ditugu egun horretarako. Hain juxtu, 1989an 1.zenbakia atera zen egunaren bezperan.

Iragarri ez duguna da sorpresak ere izango direla, nola krosean hala bazkarian. Gauza politak prestatzen ari gara egun horretarako. Ez duzula galdu nahi?

Ba, batetik, bikotea bilatu eta hasi entrenatzen, 5km pasatxoko ibilbidea eta bukaera exigentea izango du-eta;)

Eta bestetik, hasi kuadrila bazkaltzera joateko animatzen.Txartelak salgai daude dagoeneko, kultur etxean eta Lore burdindegian, eta nik ez nuke azken momentu arte itxarongo!

Bestela beitu zer pasa dan Ikastolako Eguneko bazkarian, txartelak agortuta!

Ondo izan, entrenatzea nijua!


Igotz Urtzelai aretxabaletarrak irabazi du jaietako kartel lehiaketa

Igotz Urtzelai Eraña aretxabaletarrak irabazi du San Pedro jaietako kartel lehiaketa. Bere kartelak iragarriko ditu aurtengo jaiak.contributors:

Igotz Urtzeilairen kartela erabiliko du Udalak herriko jaietako egitarau liburuxkaren azala egiteko. Egileak 300 euroko saria irabazi du bere lanarengatik.

Urtzelaik 29 urte ditu eta Diseinu Grafiko arloko ikasketak egin ditu. Hainbat sari irabazi izan ditu antzerako lehiaketatan.


Elkartasun lasterketa egingo du aurten ere Lasterbidean egitasmoak

Larrabetzun egingo dute, maiatzaren 18an; errepresaliatuen etxera bidea irudikatuko dute lasterketa bidez

Etxetik ehunka kilometrora dauden euskal herritarren etxera bidea irudikatzeko lasterketa da Lasterbidean; nazio elkartasunerako lasterketa. Iaz egin zuten estreinakoz, Oiartzunen (Gipuzkoa). Eta Oiartzungo kaleetatik izerditutako elastiko gorria Larrabetzura daramate orain (Bizkaia). Maiatzaren 18an izango da lasterketa. Hala adierazi zuen Amagoia Santa Coloma Lasterbidean egitasmoko kideak atzo, aurtengo lasterketa aurkezteko Bilbon egindako agerraldian.

Euskal preso eta iheslarien eta haien gertukoen eskubideen alde, kirolaren esparrutik datorren «elkartasun keinua» da Lasterbidean. Iaz bezala, lasterketa bi antolatu dituzte horretarako: luzea, 7,76 kilometrokoa, eta laburra, 3,23 kilometrokoa. Luzean parte hartzeko izena emateko epea zabalik dagoela adierazi zuen Haritz Carrera egitasmoko kideak.

Iaz, Oiartzunen antolatutako lasterketetan, 1.200 pertsonak parte hartu zuten. Eta Carrerak adierazi zuen aurten kopurua gainditu nahi dutela. Lasterketez gain, hainbat ekintza egingo dituzte egun osoan. Apirilaren 5ean bilera irekia antolatu dute Larrabetzun, 10:00etan. Eguna antolatzen lagundu nahi duen orori bertaratzeko gonbita egin zioten.

Senideen izenean egitasmoari babesa emateko agerraldian izan ziren Ibai Bilbao eta Jone Artola. «Senide eta lagunon arnasa da elkartasuna», adierazi zuen Bilbaok. Maiatzaren 18an Larrabetzura joateko deia egin zuen: «Gure senide eta lagunak, laster bidean, etxean, gurekin izateko». Adierazi zuten errepresaliatuek ere beren alea jartzen dutela Lasterbidean egitasmoan. Besteak beste, haiek egiten dituzte lasterketetako sariak.


Udaletxea eta tailerrak

Udaletxe berria, haur tailerrak, benedika, elkartasun azoka...


BM Zuazok irabazi du eta Super Amara Bera Berak aurkari nagusiaren kontra berdindu du

Barakaldokoek Porriño menderatu dute (29-24) eta jaitsiera postutik aldendu dira. Gipuzkoarrek lider jarraitzen dute, Atletico Guardesen aurka jokatu ostean.

BM Zuazok Guerreras Iberdrola Ligako hamaikagarren jardunaldian garaipen garrantzitsua lortu zuen Porriñoren aurka (29-24) eta jaitsiera postutik aldendu da. Barakaldokoak bederetzigarrenak dira sailkapenean, 7 punturekin, azkena baino lau gehiago.

Super Amara Bera Berak, bere aldetik, bere aurkari nagusiaren Atletico Guardesen kontra berdindu zuen. Izan ere, talde galiziarra bigarrena zihoan taulan berdinketa baino lehen. Gipuzkoarrek lider jarraitzen dute.

11. JARDUNALDIA

Alcobendas 23-24 BMC GijonBM Zuazo 29-24 PorriñoAt. Guardes 23-23 Bera BeraMalaga 23-27 Elx MustangRocasa KH 23-32 GranollersValladolid 25-24 S. Tenerife


Odola emateko eguna, gaur

Hileko lehen asteartea denez, odola eman eta organo donante egiteko aukera izango da gaur, 18:30etatik aurrera anbulatorioan.


Sakana kooperatibak Siemensekin akordioa itxi du

Alemaniako enpresarekin 2.005etik lanean ari badira ere, berriki Hamburgon adostutakoaren arabera, Lakuntzako kooperatiba urte batez Siemens 6MWeko haize-sorgailuen bujeen erreferentziako hornitzailea izanen da. Aurretik izandako negoziazio aldian, Sakana kooperatibak enpresa alemaniarrarendako lau abatz egin ditu. Horiek azterketa eta kalitate kontrol handiak pasa dituzte eta emaitza ona izan denez, kontratua etorri da. Kooperatiba lakuntzarrean pozik hartu dute kontratua itxi izana. "Eskaera honek gaitasun teknologikoa, gaitasuna, konponbideak eta gure bezeroen konfiantzazko lehiakortasun maila dugula erakusten du". Abatzak Haize-sorgailuen hiru palei eusten dien pieza esferikoa da abatza. Bere egitekoa da haizetik hartutako potentziaz, energia mekanikoa energia elektriko bihurtzea. Lakuntzako kooperatiban 50 tona eta 5 metroko diametroko piezak eginen dituzte Siemensendako. Estatuan haize sektorera bideratutako galdategiko piezarik handiena da. Halako piezak Europan galdategi gutxik egin ditzaketela esan du.172 langile1975ean sortu zen Lakuntzako galdategia. Sakana kooperatibak azken hamarkadan 65 milioi euroko inbertsioa egin du. 2002 eta 2004 artean makineria eta azpiegiturak modernizatu zituen, baita galdaragintzako lehen pabilioia ere. 2008an 160 metro luze eta 23 metro altu dituen pabilioia eraiki zuen. Labe modernoagoak eta 60 tona arteko piezak erabili ahal izateko pieza gaitasuna duena. Gainera, lehiakortasuna handitzeko eta bere produktuari balio erantsia gehitzeko Sakana kooperatibak jarduera osagarriei ekin zien. Soraluce makina-erreminta enpresarekin batera Lakber mekanizatu tailerra sortu zuen. Tratamientos Algoirekin batera, berriz, Goilak pintura tailerra sortu zuen. Inbertsio horien ondorioz jartzeko prest dauden galdatutako, mekanizatutako eta margotutako piezak eskaini ditzake Sakana kooperatibak gaur egun.102 bazkide langile eta 70 langile ari dira. 2012an 50 milioi fakturatu zuen, %75a kanpoan. 2000 eta 2008 urteen artean 6.000 tona ekoiztetik 24.000 ekoiztera pasa zen. Orduan 200 langiletik gora izatera izan zituen kooperatibak. 2009an krisialdiak kooperatiba kolpatu zuen eta eskaerak jaitsi egin ziren. Ondorioz 18 kaleratze eta kooperatibista ez ziren langileen kontratuak aldi baterako eteteko espedientea onartu zuen. Azken bi hamarkadetan haize sektoreko enpresa handienak hornitzen espezializatu da (Acciona, Gamesa, General Electric, Fagor, Heller, Rolls Royce, Siemens, Wartsila eta Weir ditu bezero). Haize sektoreaz gain tamaina handiko galdategiko pieza teknikoetan hornitzaile nagusienetakoa bihurtu da, bai makina-erremintan baita itsasontzien motorren egileendako ere.


Biktimen ordezkariak hartuko ditu Urkulluk ostegun honetan

Aste honetan bi lan saiotan parte hartuko du lehendakariak, bat “pribatua”, ostegunean, eta bestea ateak zabalik Gipuzkoako Ganberan, ostiralean.

Estatu osoko terrorismoaren biktimen elkarteetako ordezkariak hartuko ditu Iñigo Urkullu lehendakariak ostegun honetan. Harrera ateak itxita egingo die, ‘Terrorismoaren biktimak eta gizartea’ jardunaldiaren bezperan.

Lehendakaritzak agiri batean jakitera eman duenez, terrorismoko biktimekin eta gizartearekin lotuta bi lan saiotan parte hartuko du Urkulluk aste honetan.

Aurreneko bilera ostegun arratsaldean egingo dute Lehendakaritzako egoitzan, eta “pribatua” izango da. Bien bitartean, ostiraleko ekitaldia ateak zabalik egingo dute Gipuzkoako Ganberan.

Lehendakaritzak azaldu duenez, bilera horiekin “biktimak eta haien elkarteak entzun eta aintzatetsi nahi ditu Eusko Jaurlaritzak, eta baita ‘Biktimak eta Gizartea’ren inguruan gogoeta bateratua egin ere”.

Bestalde, terrorismoaren biktimen eta gizartearen inguruko “parte-hartze eta gogoetarako” jardunaldia hartuko du Gipuzkoako Ganberak ostiral goizean. Horretarako, biktimak, biktimen elkarteak eta euskal gizartearen ordezkariak gonbidatu dituzte.

Diskurtsoa

Terrorismoaren biktimak eta haien elkarteak goraipatzeko aintzatespen diskurtso instituzionala egingo du lehendakariak 9:00etan, ostiraleko jardunaldiari hasiera emateko.

Ondoren, Jose Luis de la Cuesta Kriminologiaren Euskal Institutuaren zuzendariak (KREI) ‘Terrorismoko biktimen memoria eskubidea’ txostena aurkeztuko du. Eusko Jaurlaritzako Bakegintza eta Bizikidetzarako Idazkaritzak agindutako txostena da.

Solasaldia eta bideoa

‘Terrorismoko Biktimak eta Gizartea’ gaiaren inguruko mahai-inguru bat egin eta gero, lan saioa bideo batekin bukatzea espero da. Herritarrek biktimei zuzendutako mezuak grabatu dituzte bideoan, Garikoitz Mendizabalen eta Xabier Zabalaren musikarekin.

Gainera, lan saioa egingo den aretoan ‘telebista plato’ bat izango da edozein pertsonak bere proposamenak, kritikak edo testigantzak uzteko. Ekarpen horiek Eusko Jaurlaritzaren Irekia kanalean ikusi ahal izango dira.


Udane, Uxune eta Ane, sarituak

Hernaniko liburutegiko Gabonetako zuhaitzaren jolasean parte hartu dutenen arteko lehiaketak baditu irabazleak. Udane, Uxune eta Ane izan dira sarituak zozketan eta 60 euroko bono bana, Elkar (Hernani), Gaueko eta Sebas dendetan erabiltzeko irabazi dute lehiaketako zortzi galderak asmatuta.


Denboraleari jarraipen berezia Euskal Telebistan

ETB-1en albistegi berezia emango da 18:00etan. ETB-2ko programazioa aldatu egingo da gaur, otsailak 12, Euskal Herria astintzen ari den euri eta elur denboralearen informazioa emateko

Euskal Telebistak, jarraipen berezia egingo dio gaur, otsailak 12, Euskal Herria astintzen ari den elur eta euri denboraleari eta ETB-2rako aurreikusita zegoen programazioa aldatu egingo da. Hasteko, goizeko albistegia, 'Egun on Euskadi' luzatu egingo da goizeko egoeraren berri emateko: eguraldiaren berri, errepideen egoeraren berri eta hainbat herritan dagoen elektrizitate faltaren arazoaren berri emateko.

Ondoren, 'Euskadi Directo' berezi bat hasiko da, Reyes Pradosek gidatuta, ohikoa den legez. EDko kazetariak arazo gehien dituzten herri eta hirietara iristen saiatuko dira, unean uneko egoera zuzenean erakusteko.

Robin Foodekin bazkaria prestatu ondoren, informazioa itzuliko da ETB-2ra Africa Baetak aurkezten duen eguerdiko 'Teleberri' -rekin. Euskal Herriko egoeraz aparte, munduan gertatzen den guztiaren laburpena egingo digute.

Bazkal ostean, Klaudio Landaren eta 'Ni Más Ni Menos' saioaren txanda izango da. Eta ohikoa baino saio luzeagoa egingo dute, gainera; iluntzeko 8ak artekoa. Arratsaldean eguraldiak eta errepideek duten egoera azalduko digute, beste hainbat informazio ematearekin batera, eta herritarren testigantzak zabaltzen saiatuko dira.

Iluntzeko 'Teleberri' -aren aurretik, 'Euskadi Directo' etorriko da. 8etan hasiko da eta egunean zehar eguraldiak eman duenaren errepasoa egingo dute, momentuko egoera erakusteaz gainera.

Denborale honi buruzko gaurko azken albisteak 'Teleberri' -k eta 'Eguraldia'k emango dituzte gauean.

ETB-1en, bestalde, albistegi berezia emango da 18:00etan eguraldiari eta errepideei buruz.

Horrez gainera, EITBko irratietan ere informazio guztia jarraitu ahal izango da eta baita, uneoro, eitb.com-en ere.


Errenteri Hernani gaur Lasarten

Errenteri eta Hernaniko bertsolariek GR 5 bertso txapelketako finala jokatuko dute gaur. Hernaniko bertsolariak izango dira: Beñat Gaztelumendi, Aritz Zerain eta Unai Agirre. Gaur eguerdiko 12:00etan, Lasarteko Zabaleta auzoko plazan.


108 kiloko basurdea bota du Motzaneko kuadrillak

108 kiloko basurdea bota dute Goizuetako Motzane kuadrillako kideek. Aurten Goizuetan, basurde ehiza ona izaten ari da.


Piropo, ipuin eta erantzun zuzenak sarituak

IpuinakEuskara ikasten ari diren euskaltegietako ikasleei zuzendutako III. ipuin lehiaketa asmo bikoitzarekin antolatu du Kimak: euskalduntzen ari diren pertsonei ikasitakoa erakusteko bide bat eskaintzeko eta, bide batez, ikasitakoa klasetik kanpo ere erakusteko. Aurten 39 egileren 8 lan aurkeztu ziren. Arkatz liburu-dendan 100 euroko txartela gastatzeko Ezkurra batengatik ipuina idatzi duten Ane Lakalle; Itziar Abentin, Xabier Goñi, Belen Valencia eta Lidia Martinez AEKko ikasleek jaso zuten. Haiendako saririk ez bazegoen ere, epaimahaiak ebatzi zuen Ideia on bat izenburuko ipuina bigarrena gelditu zela eta Zergatik ez? izenburukoa hirugarrena. Parte-hartzaile guztiei Kimak liburu bana oparitu zien.Kimaren ipuin lehiaketako epaimahaiak lan irabazleari buruz esan zuen "kontuan hartu beharreko faktore guztiak hobekien uztartu dituena" zela. Horrekin batera, gehitu zuen "adibide polita da, erakusten duena oinarri sinple batetik abiatuta istorio bat kontatu eta borobildu daitekeela eta gainera Altsasurako adierazgarria den zerbait -plazako arbola- protagonista bihurtuz eta gaurkotasuneko gaiei -turismoa, adibidez- tokia eginez. Aipagarria da bigarren eta hirugarren ipuinetan ere bide hori jorratu dutela". PiropoakAltsasuko euskara taldeak hizkuntzaren "alde sortzaile eta ludikoa" bulkatu asmoz, piropo lehiaketa antolatu du bigarren urtez. Kimak adierazi duenez 145 bat pertsonaren 200 bat piropo jaso dituzte. Lehiaketako epaimahaiaren iritziz Natxo Llamas Perezek aurkeztu duen piropoak merezi zuen Koxkobilo liburu-dendan gastatzeko 60 euroko balea. Piropo saritua hau da: Gustatzen zait mamia, nahiago dut suflea baina zu zara gehien gustatzen zaidan postrea.Kima euskara taldeak jendearen saria banatu nahi du orain. Jasotako piropoak bere web-orrian jarri ditu eta web-eko harremanetarako atalaren bidez bisitariek bere gogokoenaren alde botoa emateko aukera izanen dute hilaren 15era arte. Boto gehien jasotzen dituen piropoaren egileari Kimak saria emanen dio, eta boza eman duten guztien artean beste sari bat zozketatuko du. BatixabiIkasturteko azken jokaldiko sariak banatu zituen Kimak larunbatean. 100 parte-hartzaileen artean erantzun zuzen gehien eman zituena AEKko ikasle bat izan zen. Berak eskuratu zuen MP4a. Erantzun originalena eman zuena ere AEKko ikasle bat izan zen, eta horrek Entzun musika aldizkariak argitaratutako euskal taldeen bideoklip bilduma jasotzea ekarri dio. Toreroen zaina erantzuna eman zuen aztalzainen pareko eta horrek eman dio sariaKimak jakitera eman zuenez, ikasturtean zehar egindako 6 jokaldietan 814 parte-hartzaile izan dira. Haien artean Gaztezulo eta Entzun! (www.entzun.com) aldizkarien bina harpidetza zozketatu zituzten eta ikastetxeetan eta Iortia kultur gunean txartelak erantzun dituzten pertsonek eskuratu dituzte. Ipuinak, piropoak eta batixabiko erantzunak www.altsasuneuskaraz.com web orrian ikus daitezke. batixabi, euskarazko hitz eta esapideen kinielako 13. jokaldia: Burundako hitzak:1. Zer esan nahi dute hankazpi hitzak?Oinzola. Oinazpi2. Zer esan nahi du aztalzain hitzak?Akiles tendoia. Aztaletik pasatzen den zaina. Euskaratu esamoldea3. Nola esanen zenuke euskaraz: tierra tragameHau lotsa!Lurrak irentsiko ahal nau!Desagertu nahiko nuke ti-ta batean. 4. Nola esanen zenuke euskaraz: chorradaPitokeriaXinplekeriaTontokeriaEulikakaErgelkeriaIrainak5. Biboterre esaten dizutenean, zer ari zaizkizu esaten?Fidagarria ez dena.6. Triperre esaten dizutenean, zer ari zaizkizu esaten?Ezerrekin konformatzen ez dena.Onomatopeiak7. Glask entzun duzu. Zer adierazten du?Desisatsi. 8. Zer adierazten du zapa-k?EstutuZapaldu.Nola esan...9. Gauzak gaizki egiten dituena, nola esan hori? Moldagaitz.Gaizkilari.Baldarra.Traketsa.10. Nazkatuta egon, nola esan hori? Iguinduik no!Aburrittuik no!Kokoteraino egonPotrotaraino egonHokatuta egon


Aia zeharkatzen duen errepidea konpondu eta zabaldu egingo du Aldundiak

Gipuzkoako Foru Aldundiak Aia zeharkatzen duen GI-2631 errepidea konpontzea onartu du. Bihurguneetako peralteak eta bermak egokituko dituzte, eta errepidea zabalduko dute. Egun lau metro inguru neurtzen du errepideak, eta sei metrotara zabalduko dute. Aldundiak 552.000 euroko aurrekontua du horretarako. Hiru hilabetan egingo dituzte.


Jolas parkeak zabalik bihar arte etxeko txikienentzat

Arrasateko Txikilandia atzotik dago zabalik baina egunik bereziena azkena izango da, biharkoa, 20. urteurrena ospatzeko ekitaldiarekin. Bergarakoa gaur zabaldu dute pilotalekuan eta Oñatin ere berdin egin dute Zubikoan.

Bergara eta Oñatiko jolas-parkeak gaur ireki dituzte. Bergarakoa, udal pilotalekuan ipini dutena, 2-10 urte arteko umeendako da eta eguneko sarrera 3 euro da, eta hiru egunetakoa, 7 euro. Ordutegia honakoa izango da: 11:00etatik 13:00etara eta 17:00etatik 20:00etara. Urtarrilaren 5ean, Kabalgata egunean, jolasparkea 19:00etan itxiko da.

Oñatikoa ere gaur eta bihar egongo da zabalik, 11:00-14:00 eta 16:30-20:00etara, 4 eurotan egun osoa eta 2,5 euro egun erdia.

Jolas-parkeetan beteranoena Arrasateko Txikilandia da eta, hain zuzen, bihar ospatuko dute Txatxilipurdikoek parkearen 20. urteurrena. Aurtengoari dagokionez, atzo ireki eta bihar arte egongo da zabalik, goizeko 11:00etatik 14:00etara eta arratsaldeko 16:00etatik 20:00etara. Biharko egunari dagokionez, 20 urte hauetan lanean jardun duten arduradun eta langileak omenduko dituzte eta egunari amaiera emateko zirkoa antolatu dute: clown ikastaroarekin, hanka-paloekin, malabar ikastaroarekin eta pailazoekin.


«Emakume izanagatik, besteek bezala jokatu nahi dut»

'World Of Warcraft' bideo jokoa fantasiazko mundu bat izan arren, Ceballosek ondorioztatu du matxismoz beterik dagoela. «Kalean bizi ditugun patroiak errepikatu egiten dira».


Madonnak epaitegira jo beharko du ''Material girl'' defendatzera

Artista estatubatuarrak epaitegietan borrokatu beharko du 1985ean sortutako abesti ezagunaren izena jantzi bilduma batean erabiltzeko eskubidea.

Madonnak epaitegira jo beharko du berriz. Artista estatubatuarrake ta Lurdes alabak 2010ean "Material Girl" jantzi bilduma atera zuten baina LA Triumph etxe aljeriarrak salaketa jarri zien, 1997ean hasi baitziren izen bereko jantziak merkaturatzen. Hori dela eta, kantari ilehoriak epaitegian borrokatu beharko du 1985ean ezagun egin zuen kantu arrakastatsuaren izena erabili ahal izateko eskubidea.

Madonnak eta Lourdesek sortutako jantzi bildumak 80ko hamarkadan kantariak erabiltzen zuen estetika zeukan oinarrian. Eta artistak epaileari dokumentazioa bidali zion "Material Girl" kontzeptua berak 1985ean sortu zuela eta mundu osoan ezagun egin zuela frogatzeko. Baina, Kaliforniako epaile baten arabera, abesti horrekin bildutako milioika dolarrak ez dira nahikoa legez marka hori erregistratuta izateko eskubidea izateko eta kantariak kontzertuetan erabiltzen zuen parafernalia ez dator bat zehatz-mehatz arropa salmentarekin. Hori dela eta, LA Triumph etxeari arrazoia eman dio. Baina epaileak Madonnaren abokatuei argudio horiek erabiltzeko auekra emango die urrian hasiko den epaiketan.


Udal ordezkarien bisita Barrendiolako urtegira

Gipuzkoako Ur Kontsortzioak antolatuta, atzo goizean Goierri garaiko udal ordezkariek bisita egin zuten Barrendiolako urtegira, depuradorara eta Zuringoaingo araztegira. Kontsortzioko arduradunek, Iñigo Elosegik eta Jose Saizarrek, uraren zikloari buruzko azalpenak eman zizkieten ibilbidean. Legazpiko, Urretxuko eta Zumarragako udal ordezkariek parte hartu zuten.


Postua, Plazan

Euskal Jaiak direla eta, AEKk arropa postua jarriko du Plazan, 12:00etatik 14:00etara. yy


[azpeitiazz.com] Azpeitia Zero Zaborrek ekainaren 17an Donostiara joateko dei egin die herritarrei


Espainiako Barne Ministerioak plan bat aurkeztu zuen duela hilabete

Espainiako Gobernuko Barne Ministerioak apirilaren azkenean presoen "gizarteratze" programa kaleratu zuen. Planean parte hartu ahal izateko, presoak indarkeriari uko egin diola eta "erakunde kriminaleko" kide izateari utzi diola erakutsi beharko du. Presoek biktima "zuzenei" barkamena eskatzeko aukera izango dute, betiere biktimak nahi badu.

Ezker abertzaleak eta Herrira mugimenduak txarretsi egin zuten programa, presoei baldintzak dizkielakoan. Haien eskubide denak betetzeko eskatu zuten.

Barne Ministerioaren planean aurreikusitako beste neurri batzuk jaso ahal izateko —Euskal Herriko espetxeetara gerturatzea, adibidez—, "legezko beste betebehar batzuk" exijituko dizkiete presoei.

Programa jarraitzea "borondatekoa eta indibiduala" izango da, idatziak dioenez. Parte hartzea erabakitzen duten presoek eskolak jasoko dituzte "bizikidetzarako balioen" inguruan, eta lana aurkitzeko laguntza jasoko dute, aske geratzen direnerako. Euskal Autonomia Erkidegoko espetxeak izango dira plan hori ezartzen lehenak.


Bermeo, Hondarribia, Zierbena eta Orio, Espainiako txapelketako lehian

Emakumezkoen estropada bertan behera geratu da, parte-hartzaile faltagatik.

Bermeo, Hondarribia, Zierbena eta Orio lehiatuko dira Castro Urdialesen jokatuko den Espainiako traineru txapelketan. Lau ontziek larunbat honetan jokatutako estropadan sailkatu dira.

Sailkatze-estropada erlojupeko eran lehiatu dute, ontzi gutxik parte hartu dutelako. Azken egunetan zenbait baja izan dira txapelketaren inguruan izandako zalantzen ondorioz. Bost klubek bakarrik eman dute izena, guztiak Euskal Herrikoak.

Bost horien artean Kaiku izan da sailkapena lortu ez duen bakarra. Ondorioz, bi ontzi bizkaitar, Bermeo eta Zierbena, eta bi gipuzkoar, Hondarribia eta Orio, izango dira igandeko lehian.

Emakumezkoen estropada bertan behera geratu da, parte-hartzaile faltagatik.

Sailkatze-estropadako denborak:

1. Bermeo 19:52

2. Hondarribia 20:02

3. Zierbena 20:06

4. Orio 20:16

5. Kaiku 20:22


Ibarretxek eta Lopezek zuhurtzia eskatu dute su-etenaren inguruan

ETAren su-etenari buruzko espekulazioak amaitzeko eskatu du Juan Jose Ibarretxek, eta «zuhurtzia» eskatu du. PSE-EEko idazkari Patxi Lopezek eskaera bera egin du. Batasunak, Santi Brouard eta Josu Muguruza omendu ditu.


Artikutzak bere mendeurrena ospatuko du Aranzadirekin