Hezkuntza presentzialerako eskubidea bermatzeko beharrezkoak diren erabakiak hartuko dituela adierazi du Eusko Jaurlaritzak

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaile eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak agerraldia egin du Gobernu Kontseiluaren osteko ohiko prentsaurrekoan. Gaur ematen ari den hezkuntza-sektoreko grebari dagokionez, adierazi du Eusko Jaurlaritzak ulertzen duela hezkuntza-sektoreko familien eta profesionalen kezka.

Era berean, hezkuntza presentzialerako eskubidea bermatzeko beharrezkoak diren erabakiak hartuko dituela Jaurlaritzak. Hala ere, aitortu du deigarria dela Euskal Autonomia Erkidegoa izatea ikasturte hasieran greba egiten den erkidego bakarra.

Osasun krisiari dagokionez, denon konpromisoaren beharra azpimarratu du: "Osasun arriskuez gainera zailtasunak izango ditugu gure bizitzaren arlo askotan: ekonomiaren eta enpleguaren arloan, hezkuntzan, osasun arloan. Zailtasunak arlo emozionalean. Denok joko gaituen egoera berri bat da, eta denon arteko konpromisoa eta elkarlana beharko dugu. Jaurlaritzak argi dauka erakunde, gizarte-ordezkari eta herritarren arteko konpromisoa beharko dela egoera zail honi aurre egiteko".

Jaurlaritzaren lehen ehun egunetarako helburu nagusien berri eman du, agerraldi berean: Gobernu Programa, lege egutegia eta 2021eko aurrekontuaren jarraibide ekonomikoak zehaztea.


Maite Garmendiaren txioa biral

Atzo, astelehena, Maite Garmendiaren txio batek ia 29.000 atsegite eta 3.200 birtxio eskuratu eta birala bihurtu zen. Euskaraz ulertzen ez duen Murtziako lagun batek galdetu zion ea zelan esaten den euskaraz "Te quiero" eta soraluzetarrak erantzun zion "Maite zaitut" esaten dela, baina euskararik ulertzen ez duenarekin sortutako gaizki-ulertu bat tarteko, askori grazia egin zion gaiak eta demaseko oihartzuna izan du Twitter sarean.

Txioaren erantzunetan sartuz gero, azalpen gramatikal eta guzti irakur daiteke.

pic.twitter.com/wNtDD80sqE — Maite Garmendia (@MaiteGarmen) November 8, 2021


Beiraren edukiontzia, berriz ere gainezka

Herritar batek Uztarriara bidalitako argazkia da honako hau. Hark nabarmendu duenez, Olazko Amaren Plazako beiraren edukiontzia gainezka dago, beste behin.

Azken boladan, herritar bat baino gehiago kexatu dira beiraren edukiontziak gainezka egon ohi direla eta. Gaur, beste herritar batek jakinarazi duenez, arazoak konpondu gabe jarraitzen du. Izan ere, hark bidalitako argazkian ikus daitekeenez, itxura hau zuen gaur Olazko Amaren Plazako beiraren edukiontziak.


"Mendietan zentral eolikorik ez!" udako azken hondarretan

Bidali argazkiak sanubizirik@gmail.com helbidera edo etiketatu sare sozialetan.

Argazki pila jasotzen jarraitzen dugu taldean. Asko eskertzen dugu udan ere zuen babesa eta presentzia sentitzea.

Oraingoan ilusio berezia egin digute Sañu bertatik jasotako argazkiek. Biziraupena kolokan duen paisaia eder honek, bizitza bizigarriago egin eta gozatzeko, ez dagoela urrutira joan beharrik erakusten digute. Ez behintzat, halaxe ederrak eta errota gabe mantentzen baditugu.

Mila esker, parte hartzaileei!

Gainerakook, animatu eta bidali zuen argazkiak sanubizirik@gmail.com helbidera edo etiketatu sare sozialetan.


Txakur gorriakoen irudimenezko entziklopedia

Hitzen inbentarioa du ardatz nagusi Txakur gorriakoen 'Ziklope'k,

Joan den mendeko entziklopedia ilustratuen itxuraz argitaratu dute Txakur gorriakoek 'Ziklope': entziklopedia saltzaile ohiak aurkitu duen eroslearekin batera eraikitako hitzen inbentarioa. Irudimena oinarri hartuta. Nerea Ibarzabalek eta Mariñe Arbeok erakutsi digute.


'Alter hegoak', Pantxika Lamur

Zirika Zirkusen Pantxika Lamurrekin, gazte helduendako antzerkia. Umorea eta maitasunarekin jositako ikuskizuna. Gozoa, gazia, miña eta pikantea.


Ihurreko Cari de la Cruz kalea berritzeko lanak bukatutzat eman dituzte

Olaberriko Ihurre auzoko kaleak eta azpiegiturak berritzeko proiektu orokorraren barruan, azkenetariko zatia izan da Cari de la Cruz kalearen urbanizazioa. Udalak auzunea eskuratu ondoren ekin zion berrikuntzari, eta hainbat urte iraun du zeregin horretan. Faseka, beti ere.

Cari de la Cruz kalea berritzeko lanak ere bi fasetan banatuta burutu dituzte. Lehenbizi, 2021eko urtarriletik martxora bitartean aritu ziren. Bigarren aldian, aurtengo urtarriletik ekainera. Sasoi Eraikuntzak enpresak egin ditu obra guztiak, 459.202,19 euroko kostuarekin (BEZa barne).

Udalak Eusko Jaurlaritzarengandik bi diru laguntza ere jaso ditu, bien bitartean. Bat, Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak emandakoa eta 82.203,84 euroko ekarpen ekonomikoa izan duena, hiri inguruneetan etxebiztzetarako irisgarritasuna hobetzeko. Bestea, 149.988,16 eurokoa, Ekonomia Garapen eta Azpiegitura Sailetik jasotakoa, landa-eremuen sustapena eta garapena laguntzeko programatik.

Ihurreko Cari de la Cruz kalea, berrritu ondoren./Olaberriko Udala


Idiazabaldarren Erromesaldia ospatu dute Zegamatik Idiazabalera bidean

Goizean goiz, erromesak Idiazabalgo plazatik San Adrianera joan dira, 7:30ak aldera. Autobusa hartu eta Otsaurtetik hasi dute San Adrianerako bidea eta 9:30ak aldera iritsi dira lehenengo erromesak. Bertatik, Zegamako plazara joan dira lehendabiziko ibilaldian, 12:45 aldera, txistularien laguntzaz. Bertan, lore sorta bana jaso ondoren, alkate-makil trukaketa egin dute. Hamaiketakoarekin eman diote jarraipena Idiazabaldarren Erromesaldiari. Ondoren, Segurako plazan izan dute geldialdia, 13:30ak inguru. Ondoren, Idiazabalgo eliz atarira iritsi dira, herriko txistulariak lagun, Birigarro Txistulari Taldeak, hain zuzen ere. Azken hamaiketakoarekin eman diote amaiera idiazabaldarrek aurtengo Erromesaldiko goizari, eguerdiko 14:15 aldera.

Idiazabaldarren Erromesaldiari amaiera emateko, arratsaldeko 17:00etan Pilota txapelketa jokatu da Igarondo pilotalekuan.


«Arnasguneetako garapen endogenoa» sustatzeko neurriak eskatu ditu Uemak

Estrategia demografikoari buruzko osoko bilkura monografikoa dago Eusko Legebiltzarrean. Uemak uste du hizkuntza politikaren ikuspegitik «giltzarria» dela, eta euskara estrategia horietan txertatzeko ekarpenak egin ditu.

Estrategia demografikoari buruzko osoko bilkura monografikoa dago gaur Eusko Legebiltzarrean, Gasteizen. Lakuak aurkeztutako dokumentua oinarritzat hartuta baina, zenbait ekarpen egin ditu Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak. Haren arabera, hizkuntza politikaren ikuspegitik «giltzarria» da estrategia demografikoa, eta, horregatik, lan ildoetan euskararen normalizazioa ahalbidetzeko neurriak txertatzeko eskatu du.

Legebiltzarraren dokumentuak oinarri jakin batzuk zehazten ditu. Besteak beste, eraldaketa sistemikoa eta progresiboa, genero ikuspegia, aniztasuna, erantzukidetasuna, adinekoen eskubideak eta gazteen emantzipazioa. Hala ere, Uemak nabarmendu du horien artean ez dela euskararen normalizazioa aipatu ere egiten, «eta aipatu beharrekoa da». Euskararen erabilera indartzea da, beraz, Uemaren proposamena: «Helburua da euskararen erabilera indartzeko mesedegarriak izan daitezkeen neurriak hartzea eta balizko eragin negatiboak prebenitzea». Eta, hori bermatzeko, uste dute arreta berezia jarri behar dela «arnasguneetako garapen endogenoa» sustatzean.

Urte gutxitan aldaketa demografiko handiak eman dira, Uemaren arabera, eta horiek «zuzeneko eragina» izan dute bilakaera soziolinguistikoan: «Euskara lehen hizkuntza duten herritarren ehunekoa jaisten ari da urtez urte». Datu orokorretan jaitsiera leuna izan bada ere, udalerri euskaldunetan nabaritu dute alderik handiena: ia hamahiru puntuko jaitsiera izan du. Horrez gainera, etxeko erabileran ere «jaitsiera esanguratsua» izan dela adierazi dute: «Egiturazko aldaketak gertatzen ari dira etxeko erabileran».

Lan dokumentuak proposatzen duen jarduera plan bakoitzeko ekarpen zehatzak egin ditu Uemak. Epe laburrera begira, esaterako, gazteak udalerri euskaldunetan errotzeko laguntzak eta haur eskolen zerbitzua bermatzeko neurriak proposatu dituzte. Ibilbide luzeko eraginari begira, etxebizitzak eskuratzeko baldintzetan udalerriko bizilagunen lehentasuna finkatzea edota udalerri euskaldunen garapen sozioekonomikoa bultzatzeko tokiko planak diseinatzea dira abiapuntuak Uemarentzat, baita adinekoentzako zerbitzuak bermatzea eta zaintzaileen prestakuntzan euskara txertatzea ere. Amaitzeko, berriz, hirugarren zatian, hiru proposamen egiten dira zeharkako ildoei begira: landa ingurunean herri horietako biztanleak bertan geratzeko neurriak sustatzea, dokumentuak planteatzen duen diagnostiko tresnen eta prospekzio azterlanen programan udalerri euskaldunen errealitatea txertatzea, eta erakundeen arteko lankidetza eta koordinazioa, baliabide gutxien duten herrietan arreta berezia jartzeko.

Bi oinarri nagusi

Erronka demografikoari erantzuteko, beraz, bi oinarri dira «ezinbestekoak», Uemaren arabera: zeharkakotasuna eta eragile guztien arteko lankidetza.

Hizkuntza politikan «aurrerapauso handiak» eman badira ere, «ebidentzia bat» agerian geratu dela adierazi du Uemak: «Hizkuntza politika ez da soilik berariazko politikekin egiten; beste eremu batzuetan hartzen diren neurriek zuzenean eragiten diote euskararen egoerari». Ondorioz, estrategia demografikoan euskararen indarberritzea kontuan hartzea «ezinbesteko» ikusten du Uemak. «Bereziki aintzat hartzea udalerri euskaldunen egoera, haien garrantzia eta zaurgarritasuna ikusita», azpimarratu dute. Hala ere, estrategiaz gainera, proiektu guztiak kontuan hartzeko eskatu dute: «Estrategia honetan soilik ez, udalerrien garapenean eragina duten proiektu guztietan hartu beharko litzateke aintzat errealitate hori».


Elurraren Nazioarteko Egunak neguko lehen elurtea dakar

Tenperatura altuak nagusi izan diren negu honetan, eski-estazio aunitz itxita daude elur eskasiagatik. Alabaina, Fien borraskak elur-kota 400 metrotan kokatuko du datozen egunetan.

Gaur, urtarrileko hirugarren igandea eta "negu meteorologikoaren ekuatorea" izanik, Elurraren Nazioarteko Eguna da. Hitzorduak bere izenari men eginez, gaurdaino iritsi ez den elurra ekarri du Euskal Herrira.

2023. urtearen hasiera honetan, eski-estazio asko itxita daude Estatu espainiarrean zein Frantzian eta, meteorologo batzuek azpimarratu dutenez, beste urteekin alderatuta, garai honetarako elur gutxien egiten ari den urteetako bat izaten ari da. Hala ere, bihartik aurrera elur-maila 1000 metrotan kokatzea espero da EAEn.

AEMETen arabera, aurtengoak inoizko Gabon beroenetakoak izan dira; aurreko urteetakoak baino hiru gradu gehiagorekin, batez beste. Gauzak horrela, espainiar Estatuko eski-estazioen ia erdiak itxita daude elur eskasiaren ondorioz.

Larra-Belagua eta Abodi

Euskaldunek gehien erabiltzen dituzten estazioei erreparatuta, oro har, Formigal, Astun eta Candanchu dira zabalik dauden bakarrak: hori bai, pistaren azaleraren erdia baino gehiago itxita daukate. Bestalde, Nafarroako Pirinioetan dagoen Larra-Belagua eski estazioan eskiatu ahal izateko pista garaienetara igo beharra dago, hau da, 1650 metrora.

Aitzitik, Elurraren Nazioarteko Egunak eguraldi aldaketa ekarri du; izan ere, lehenengo elur malutak ikusi dira jada Euskal Herriko gune garaienetan. Horixe da Abodiko Eski Estazioaren kasua. Amaia Aiarra zentroko arduradunak Euskadi Irratian adierazi duenez, hasi du horrenbeste denboraz itxaroten egon diren elurra. Gainera, horrela jarraituz gero, eski-denboraldia salbatzeko baikor agertu da.

Elur-kota 1000 metroko altueran kokatuko da astelehenean Euskadin, eta asteartetik aurrera jaisten joango da, 400 metrotan kokatu arte egunaren bukaeran. Abisu horia ezarriko da asteartean goizeko bederatzietatik aurrera elur-arriskuagatik.


Igor Arrieta, Nafarroako txapelduna

Lizarrak Nafarroako Juniorren Errepide Txapelketa hartu zuen; esprint estuan Igor Arrieta Aimar Erostarbe oñatiarraren atzetik sartu zen helmugara, baina lehen nafarra izan zen

Junior mailako txirrindulariek igandean mustu zuten denboraldia, Lizarran jokatutako III. Robert Innova Trofeoa- III. Jesus Galdeano Memorialean. 89,2 km zituen proba, aldi berean, Nafarroako Junior mailako Errepide Txapelketa izan zen, eta, hortaz denboraldiari sendo ekin zioten txirrindulariek, beharrezko segurtasun neurri guztiak kontuan hartuta.

Espainiako junior mailako selekzioko kontzentraziotik itzuli berri zen Igor Arrieta Lizarragak (Sakana Group-Aralar) eta Aimar Erostarbe oñatiarrak (Ulma) lehia oso estua izan zuten. Biak bakarrik iritsi ziren Lizarrako helmugara eta, esprintean, Erostarbe gailendu zitzaion Uharte Arakilgo txirrindulariari (2:10:06). Irabazlearen trofeoa lortu zuen Erostarbek, eta Nafarroako txapeldunarena, berriz, Arrietak. 58 segundora sartu zen hirugarrena, Enekoiz Azparren (Ampo). Eta Quesos Albeniz-Burundako Unai Aznar 5. postuan sartu zen, 1:52era.

Gainontzeko sakandarrei dagokienez, Sergio Lopez (Quesos Albeniz) 23. sailkatu zen, Jon Erdozia (Sakana Group) 24. , Iker Mintegi (Quesos Albeniz) 42., Hugo Aznar (Quesos Albeniz) 59., Unax Miranda (Sakana Group) 62., Aitor Alberdi (Sakana Group) 73., Mikel Olaetxea (Sakana Group) 74., Martzel Etxeberria (Sakana Group) 81. eta Oihan Etxeberria (Quesos Albeniz) 84.

Kadeteak Beran hasiko dira

Kadeteek igandean ekingo diote aurtengo denboraldiari, Beran (10:00, 44 km).


Oier Ibarguren, frenoikpe: Frantziako Tourraren 12. etaparen bideokronika

Horrela ikusi du Oier Ibarguren txirrindulari azpeitiarrak 2021eko Frantziako Tourraren hamabigarren etapa, gaur Saint-Paul-Trois-Chateaux eta Nimes artean jokatu dena.


D'Museoak berretsi du Oteizaren lanak benetakoak direla

Oteiza fundazioak faltsutzat jo ditu aste honetan ‘Oteiza Argentinan’ erakusketako lanak, eta Poliziaren aurrean deklaratzen izan da D’museoko zuzendaria

Oteiza Argentinan erakusketako obrak Oteizarenak direla baieztatu du D’Museoak, komunikabideei bidalitako ohar baten bidez. Oharrak dio Donostiako Elizbarrutiaren Museoak beharrezko izan diren egiaztapen eta azterketa guztiak egin dituela erakusketa programatu eta diseinatu aurretik, eta, beraz, ez duela zalantzarik lan horiek benetakoak direla. Are, ziurtatu du ikusgai dauden obren gaineko susmorik txikiena egongo balitz ez lituzketela inola ere lanok baimenduko.

Oteiza fundazioaren salaketaren aurrean, Donostiako museoak jakinarazi du ikusgai dauden lanak ez daudela Jorge Oteizaren eskultura lanen katalogoan inoiz argitaratu gabeak direlako. Oharraren arabera, Argentinako bildumagile partikular baten eskuetan egon dira lanok orain gutxi arte, eta hura hil ostean nafar bildumagile batek eskuratu zituela dio, eta, beraz, hala heldu direla obra horiek Donostiara. «Hori guztia behar bezala egiazta daiteke».

Oteiza fundazioak, berriz, salaketarekin batera, oraindik argitara atera gabeko txosten zientifiko bat atxiki du, Donostiako piezei buruzkoa. Txostenean, piezaz pieza aztertuta dago erakusketa osoa, eta den-denak jo dituzte faltsutzat. Txosten hori ondu dutenetako bat Txomin Badiola da, Oteizaren lanaren aditu nagusietako bat, eta, obrak ikusi zituenetik bertatik izan zuen argi piezak faltsuak zirela. Haren ustez, ezinezkoa da pieza horiek Oteizarenak izatea; kronologikoki, estiloagatik eta baita sinadurarengatik ere.

Pilar Oteizak salaketa ere aurkeztu zuen Espainiako poliziaren aurrean, erakusketak ondareari kalte egin ziezaiokeelakoan, eta herenegun izan zen deklaratzen Edorta Kortadi, D’Museoko zuzendari eta erakusketako komisarioa.


Dozenaka atxilotu eta zauritu Boliviako Poliziaren eta kokaleroen arteko liskarretan

Dozenaka pertsona atxilotu eta hainbat zauritu dira Boliviako Poliziaren eta manifestarien arteko istiluetan. Koka Ekoizleen Elkartearen merkatuaren kontrola aldarrikatzeko kokaleroak egiten ari diren protestetan izan dira istiluak.


Goia: “Udal gobernua osasuntsu dago Donostia eraldatuko duten proiektuak sustatzeko”


Hainbat ekintza egingo dituzte LGTBI+ Fobiaren Aurkako Egunaren harira

Herritarrak sentsibilizatzea da helburua; izan ere, udalaren esanetan, "tristea izan arren, oraindik beharrezkoa da aniztasuna defendatzea".

Zarauzko Udalak bat egingo du aurten ere maiatzaren 17ko LGTBI+ Fobiaren Aurkako Egunarekin, eta, horren erakusle da hainbat ekintza prestatu dituela asteazkenari begira Naizena, naizela, onartua lelopean. Zentzu horretan, Gloria Vazquez parekidetasun zinegotziak azaldu du herritarrak sentsibilizatzea dela helburua pertsona ororen "askatasuna aldarrikatzeko". Zinegotziaren hitzetan, "Anitza da gure gizartea eta bakoitzak bere sexu hautua nahi duen bezala bizitzeko aske izan beharko luke. Zoritxarrez, hori defendatzeko egunak behar dira oraindik".

Bada, sexu askatasunaz sentsibilizatu eta gaiari ikusgarritasuna emateko San Frantzisko kalea eta hondartza batzen dituen errepidearen azpiko pasagunean dagoen murala berrituko dutela jakinarazi dute. Vazquezek zehaztu duenez, "ostadarra jada nahiko trakets zegoenez, horma zuritzea erabaki dugu murala berriro margotzeko. Goreti Aranburuk margotuko du berriro ere eta egunotan egingo du". Halaber, ostadarraren koloreekin atondutako Torre Luzeako parkeko bankua berrituko dute eta beste bat jarriko dute Emakumeen* Etxearen aurreko Belauntzaran plazan. Bertan, gainera, banderolak jarriko dituzte aste osoan eta gauza bera egingo dute udaletxean ere. Banderak aipatuta, Zarauzko Damari ere jarriko diote kapa gisa.

LGTBI+ Fobiaren Aurkako Egunerako, berriz, Zarakatun Batukada Feminista taldearen kalejira eta Aner Peritz eta Uxue Alkortaren bertso saioa antolatu dituzte. Emakumeen* Etxetik abiatuko da batukada 19:00etan eta Torreluzea parean amaituko du ibilbidea. Hain justu, bertan abestuko dute bertsolariek.

Horrez gain, udalak jakinarazi du Zarauzko ikastetxeak ez ezik Hezkidetza Forora atxikita dauden kostaldeko beste hainbat herritako zentro ere batuko direla aldarrikapen egunera. Hala, ostadarraren pankartak jarriko dituzte beraiek ere eta gaiaren inguruko unitate didaktikoa landuko dute aste osoan.


"Ekaik proiektatu zuen etorkizuna plazaratu nahi nuen filmean"

Ekai Lersundi gazte ondarroarrak bere buruaz beste egin zuen 2018an. Euskal Herria gogor kolpatu zuen gertakari hartatik abiatuta, haurren transexualitatearen ikuspegi ezberdinak pantaila handira eraman ditu Esti Urresola zinemagile arabarrak '20.000 especies de abejas' pelikulan.

ALEAren onena 2023: urtean zehar ALEAn argitaratutako eduki onenen aukeraketa, oporretan (berr)irakurtzeko: irakurrienak, interesgarrienak, gertukoa ezagutzeko proposamenak...

Apirilaren 21ean izan zen 20.000 especies de abejas filmaren estreinaldia zine aretoetan, eta uzta oparoa jaso du Esti Urresolaren (Laudio, 1984) lanak. Malagako Zinemaldian arrastoa utzi du –Urrezko Biznaga pelikula onenari, eta emakumezko aktore onenaren saria irabazi du Patricia Lopez Arnaizek–. Aurretik, baina, pelikulak historia egin du 73. Berlinalean. Euskara lehen aldiz entzun dute jaialdian, eta txalo zaparrada luzea utzi du; Sofia Oterok aktore onenaren Zilarrezko Hartza jaso du, eta Alemaniako zinema aretoen ordezkariek eta Berliner Morgenpost egunkariak ere saritu dute pelikula.

Sarien saskia beteta, zurrunbiloaren erdian, tarterik izan duzu azken asteetan bizitakoaz pentsatzeko?

Zurrunbiloaren erdian gaude, baina pozik eta oso eskertuta gertatzen ari den guztiagatik. Berlinaleko sail ofizialerako hautatuak izatea sari ikaragarri ederra izan zen, eta benetan oso lasai joan nintzen, hogei bat pelikula lehiatzen ziren sail ofizialean, eta ez nuen beste gehiagorik espero. Egindako lana ospatzera joan ginen, bukatu berri genuelako pelikula gainera, eta Berlinera oso nekatuta heldu ginen aurreko egunetan egin genuen lanagatik. Niretzat ospatzeko momentua izan zen, eta ederra izan zen prentsak nola jaso zuen pelikula, eta horren ostean publikoaren harrera, jende pilo bat gerturatu zen pelikula ikustean bizi izandakoa konpartitu nahian.

Pantaila handian lehen aldiz ikusi zenuen han?

Aurretik pare bat emanaldi egin genituen teknikoki ongi zegoela txekeatzeko, baina publiko handi batekin hori izan zen lehenengo aldia, bai. Ikaragarrizko zurrunbiloan sartuta geunden, lehenengo photocall-a, gero prentsaurrekoa, ostean alfonbra gorria, automata baten moduan... Eta besaulkian eseri nintzenean, argiak itzali zirenean, eta Berlinaleko karatula pantaila handian agertu zenean, negarrez hasi nintzen. Hor konturatu nintzen benetan non geunden eta zer suposatzen zuen horrek pelikularentzat. Oso hunkigarria izan zen, eta nerbioek eztanda egin zuten. Hortik aurrera lasaiago disfrutatu nuen pelikula, kar-kar.

Ekai Lersundi gazteak idatzita utzitako gutun bat izan zen pelikula abiatzeko pizgarria, ezta?

Bai, hala da. Momentu hartan nik ez nekien pelikula bat egin behar nuenik gaiaren inguruan, baina egia da gutun horrek asko hunkitu ninduela. Esango nuke esperientzia pertsonal eta kolektiboa ere izan zela, eta Euskal Herri mailan haurtzaro transen inguruko iratzartze momentu bat izan zela. Jakinminak bultzatuta, eta gaian sakontzeko bulkada hartatik, Naizen elkartera abiatu nintzen –Adingabe transexualen familien elkartea– , eta ikaspen prozesu erraldoia abiarazi zen orduan; familiekin solasaldiak izan nituen, euren istorioak entzuten, eta hor sentitu nuen istorio bat kontatu beharra zegoela. Nolabait Ekaik bere gutun horretan proiektatzen zuen etorkizun hori plazaratu nahi nuen pelikula batean; etorkizun bat zeinetan bera bezalako haur eta gazteek aukera bat topatzen duten bizitzan beren lekua izateko; onartuak, errespetatuak eta babestuak izateko.

"Berlinaleko karatula pantaila handian agertu zenean, negarrez hasi nintzen"

Askatasunaren eta aniztasunaren aldarria egiten du pelikulak, zentzu zabalean...

Bai, eta horregatik interesatzen zitzaidan pertsonaia desberdinak elkartzea pelikulan, eta ez zentratzea Cocoren pertsonaian bakarrik, pertsonaia nagusia bada ere; nola berak aktibatzen dituen eta detonatzen dituen jada martxan dauden hainbat familia harreman. Egindako elkarrizketetan oso baliagarria suertatu zitzaidan entzutea familia askok esaten zutela ez zirela euren seme-alabak izan trantsitoa egin zutenak, baizik eta haiek beraiek egin behar izan zutela trantsitoa, euren begirada aldatu behar izan zutelako aurrean zeukaten pertsonarekiko. Ikuspuntu horrek, begiradaren transformazioarenak, pertsonaia desberdinak batzera bultzatu ninduen; hain zuzen ere, emakume desberdinak, belaunaldi desberdinetakoak, euren genero identitatearen bizipenagatik ere mugatuak edo zeharkatuak izan direnak, askotariko emakumeak. Eta aniztasun horren isla ere badira hizkuntzak (euskara, gaztelania eta frantsesa entzuten dira pelikulan), familia honek muga geopolitiko bat zeharkatzen duelako, aldi berean muga sinbolikoa ere badena, eta hizkuntzak dibertsitate horren isla dira.

Esti Urresolak idatzi eta zuzendu du '20.000 especies de abejas'. / Gariza Films

Transformazio bidaia horretan zer leku dute erleek?

Erleek esanahi asko jorratzeko aukera ematen zidaten. Batetik, naturaren aniztasunaren bermea dira, eta, aniztasunaren aldarri bat izanda pelikula, baneukan helduleku bat. Erlauntzak, beste alde batetik, familia irudikatzeko balio zidan, non erle bakoitzak funtzio bat duen, espezifikoa, beharrezkoa, familian gertatzen den bezala; eta, era berean, erlauntza bera norbanako ezberdinen batuketa baino zerbait gehiago da, hori da niretzat ere familia. Gainera erleek transzendentziarako gonbite bat planteatzen dute, hainbat kulturatako iragaitz-erritualetan oso paper aktiboa jokatu izan dute, pertsona bat jaio edo hiltzen denean... Oso mundu liluragarria iruditzen zait; nola antolatzen diren, nola gai diren elkarrekin komunikatzeko eskapatzen zaizkigun frekuentzia eta kodeetan. Badut erlezaina den lagun bat, baina pelikularen dokumentazio fasera arte ez nuen egin ikerketa sakon bat erleen inguruan, eta ikaragarria da. Misteriotsuak dira, eta identitatearen hausnarketarekin ere lotuko nituzke, zerbait misteriotsua ere badelako... Non dago norberaren autopertzepzioaren jatorria? Zerbait berezkoa, intimoa, pertsonala da? Edo zer punturaino dago familia harreman edo gizarte harreman horien menpe?

Pelikula batean zeri ematen diozu garrantzia? Zerk du lehentasuna?

Saiatzen naiz egiazkotasun bat lortzen, eta horretarako uste dut funtsezkoa dela harremana. Bereziki aktoreekin sortzen den harremanak, baina baita lantaldearekin ere, lehentasuna du niretzat. Cuerdas laburrean, esaterako, aktore ez profesionalekin egin nuen lan, hogei emakumerekin, eta horretan ere ezinbestekoa izan zen gure arteko komunikazioa eta harremana ondo lantzea, paperean zehatz idatzitako gidoia lortu ahal izateko; horretarako, entsegu pilo bat izan ziren, komunikazio ariketa bat diren entseguak, bestearen lekuan jartzeko ariketa bat. Pelikula honetan ere entseguak oso inportanteak eta aberasgarriak izan dira sortu dugun harreman hau lortzeko. Izan ere, zuzentzea komunikatzea baino ez da, islatu nahi dituzun ideia eta emozioak beste norbaiti ahalik eta argien helaraztea, eta besteak bueltatu diezazukeen horri ere arreta jarri eta ekarpena istorioan barneratzea.

Modu desberdinean lan egiten duzu aktore profesionalekin eta ez direnekin?

Aktore profesionalek eskarmentua dute, eta maila teknikoan gauza askorekin aldi berean jolasten dakite, ez bakarrik euren antzezpenarekin, marka teknikoekin eta jarraikortasunari dagozkion kontuekin adibidez... Alde horretatik, erraztasun handia ematen dizute profesionalek, gainera gidoiaren lanketa bat egiten dute, oso ezberdina, eta hori oso aberasgarria da niretzat. Baina, aldi berean, ez profesionalek sekulako benekotasuna ematen dizute, eta ni ere hori sustatzen saiatzen naiz; inprobisaziorik ez, gidoia ondo zehaztuta dagoelako, baina saiatzen naiz gidoiak literalki idatzita ez ematen, elkarrizketak ez ditzaten errepikatu, baizik eta zer esan nahi den ulertu dezaten, eta euren partetik atera behar den naturaltasun hori atera dadin. Horrek oso puntu interesgarrian jartzen ditu aktore profesionalak, haiek ere oso adi egon behar dutelako interakzio horretan, momentu horretan bertan gertatzen denera lotuta, toma bakoitzean pixkat ezberdina izan daitekeelako, eta erreakzionatzen jakin behar dutelako. Ezberdina da, baina esango nuke oso osagarria dela batzuekin eta besteekin lan egitea.

"Non dago norberaren autopertzepzioaren jatorria? Berezkoa, pertsonala da?"

Sofia Oteroren lana nabarmendu dute Berlinen.

Sofia oso neska alaia eta bizia da, eta hasieran ez ginen konturatu bera izan zitekeela protagonista, nik idatzitako pertsonaiak beste berezitasun batzuk zituelako. Denborarekin konturatu ginen ez geniola protagonista izateko proba egin, eta egin genion... Orduan argi ikusi genuen gaitasun handia zuela erregistro askorekin konektatzeko, eta oso unibertso emozional oparo eta anitza zeukala, nahiz eta gero oso pertsona irekia eta pertxenta izan. Askotan esaten dut niri gertatu zitzaidala familiari gertatzen zaion gauza bera; hasieratik paper bat esleitu nion, eta horrek ez ninduen uzten harago zegoen hori ikusten, nolabait ere gero pelikulan gertatzen dena, eta adierazgarria iruditzen zait.

Patricia Lopez Arnaiz eta Ane Gabarainen lana ere aitortu dute.

Patriciaren kasuan, egin zuen proba zoragarria izan zen, oso landuta zekarren gidoia, geruza ezberdinetan asko sakondu zuen, eta pertsonaiari buruz hitz egiten hasi ginenean, segituan nabaritu nuen egindako lana. Berriz ere oso erraza egin zitzaidan berarekin komunikatzea, gure kanala oso gardena sentitu nuen, eta hori da gauzarik inportanteena niretzat. Ane Gabarainek oso pertsonai desberdinak egin izan ditu bere karreran, eta kasu honetan iruditzen zitzaidan emakume indartsu bat egiteko aukera zeukala. Plazer handia izan da haiekin lan egitea, konpromiso izugarria izan dute pelikularekiko eta lan egiteko eskatzen nuen moduarekiko, dena eman dutela nabaritu dut.

Fikzioan eta dokumentalean aritu zara, baina non erosoago?

Dokumental hutsean eta fikzio hutsean aritu izan naiz, baina azkeneko lanetan, Cuerdas zein Abejasen, gehien interesatu zaidana muga horien artekoa izan da. Zehatz idatzitako zerbait izatea, baina era berean pertsonaia ez profesionalekin edo umeekin landuta, beste berezitasun batekin, eta formaren erabilerari dagokionez ere jokatuz, kamararekin, soinuarekin edota musikarekin jokatuz, fikziotik pixkat urrunduz eta dokumentaleruntz hurbilduz. Zurruna ez den muga horrek asko erakartzen nau istorioak kontatzerakoan.

Besteak beste, Patricia Lopez Arnaizek eta Sofia Oterok parte hartu dute filmean. / Gariza Films


Aurtengoa, karnabalik gabeko urtea

Aurten ez da karnabalik ospatuko Azpeitian. Aurten ez da sokamuturrik izango, ezta Elegante Egunik ere. Aurten ez dira kolorez eta irudimenez jantziko Azpeitiko kaleak. Ez dugu herriko plaza jendez beteta ikusiko eta ez dugu elkarrekin "Hementxe dala!" kantatzerik izango. Iristear dagoen asteburuan, igandean, hasiko ziren karnabalak Azpeitian, Elegante Egunarekin. Karnabalak modu berezian bizi dituzte Belen Zendoiak, Alex Berasategik eta Esteban Camposek, eta haiekin solastu da Erlo Telebista karnabalik gabeko urte honetan dituzten sentipenez solasteko.

Zendoiak mimoz landutako mozorro ikusgarriak sortzen ditu urtero, eta familian mozorrotuta ateratzen dira Astelehen Karnabal gauean. Berasategi sokamutila da, eta karnabaletan ordu asko igarotzen ditu sokamuturraren bueltan. Camposek urteak daramatza Astelehen Karnabal eguerdiko mozorro desfilean parte hartzen, karroza eta guzti.


Bulgariako trukeko ikasleak Zeberioko eskolan daude, kanta bat sortzeko proiektuan parte hartzeko

Astelehenean heldu dira Zeberiora Bulgariako trukeko ikasleak. Erasmus + programaren barruan, Zubialdeko eskolak Burgas eskualdeko hamar neska-mutil eta hiru ikasle hartuko ditu astebetez. Iaz, Txekiar Errepublikako eta Letoniako ikasleekin egin zuten trukea, zientziaren inguruko gaiak lantzeko, eta aurten, proiektuaren helburua kanta bat sortzea izango da.

“Erdia bulgarieraz izango da eta beste erdia euskaraz, eta umeek hemengo eta bertako instrumentuak joko dituzte ”, azaldu digu Nuria Korta Zubialde eskolako zuzendariak. “Abestiaren mamia kultura izango da, bai beraiena, baita gurea ere; kantarekin lortu nahi duguna kulturaren transmisioa eta aniztasuna sustatzea delako”. Horrela, bi eskoletan, seigarren mailako neska-mutilek elkarlanean sortu dute musika, eta letra jarrita, orain, doinua grabatzea baino ez zaie falta.

Zeberioko eskolako ikasleak maiatzaren 21ean joango dira Bulgariara, astebetez, eta orduan grabatuko dute kantaren ataletako bat. Lehenengoa, berriz, Euskal Herrian egingo dute. “Ostiralean [apirilak 28] Boluetako estudio batera joango gara grabatzera, eta bukatu ondoren, denbora badago, ikasleekin kostaldea ezagutzeko irteera egingo dugu”. Larunbatean, berriz, eguraldi ona bada, neska-mutilak Gorbeia aldera joango dira bideoan agertuko diren irudi batzuk grabatzera.

Herri afaria

Baina proiektuaren helburua kulturaren transmisioa izanik, abestia sortzeaz aparte, astean zehar hainbat ekintza egingo dituzte ikasleek Zeberioko eta Euskal Herriko inguruak eta ohiturak ezagutzeko. Astelehenean, herriko hainbat familien etxeetan hartu zuten lekua neska-mutilek; asteartean, eskolako eguneroko dinamika nolakoa den ikusi zuten, eta afaria egin irakasleekin; asteazkenean, Guggenheim museoa eta Bilbo bisitatzera joango dira; eta ostegunean, Bermeora eta San Juan de Gaztelugatxera.

Apirilaren 27a egun handia izango da, arratsaldean, 19:30ean, herri afaria egingo baitute plazan. “Familia bakoitzak gustuko duena edo ondo sukaldatzen dakiena ekarriko du, mahaiak eta aulkiak jarriko ditugu eta ahalik eta herritar gehien batu”, azaldu digu Nuria Kortak. Horrela, proiektua zertan datzan jakiteko eta etorri berriek eta zeberioztarrek elkar ezagutzeko aukera egongo da ostegunean.


“Sistemak oso gutxi inbertitu du emakumearen ongizatean”

Obstetrizian eta zoru pelbikoan aditua da Iraia Lekue (Bilbo, 1981) fisioterapeuta. Amatasun esperientzia errekuperazio fisikoan hasten dela defendatuz, emakumeak haurdunaldian eta erdiondoan laguntzea du ogibide. 1999az geroztik Bartzelona du bizitoki.

Noiz eta nola hasi zinen zoru pelbikoaren ezagutzan murgiltzen?

2002an burutu nituen fisioterapia ikasketak. Garai hartan zoru pelbikoaren ikasgairik ez zegoen. Nirekin Frantzian Erasmusa egin zuen lagun batek aipatu zidan bertan, erditu ondoren, emakume guztiek fisioterapeutarenera jotzen zutela, zoru pelbikoa birgaitzeko. Gerora, Bartzelonan prestakuntza bat antolatu zuten, erreferenteak ziren bi fisioterapeuta frantsesen eskutik, eta parte hartu genuen ikaskide hark eta biok. Halaxe maitemindu nintzen zoru pelbikoarekin eta, orduz geroztik, ez naiz gelditu. Urtebete beranduago graduondoa egin nuen eta posible dudan guztietan ikasten jarraitzen dut.

Zergatik da garrantzitsua fisioterapia zoru pelbikoaren arazoak konpontzeko?

Erditu ondorengo muskulatura abdominala eta zoru pelbikoaren osasunaren inguruko balorazioa egiten dugulako. Horri esker, disfuntzioen diagnostikoa egiten dugu eta hortik aurrera tratamendua proposatzen dugu ariketa fisikoaren eta kontsultako saioen bitartez.

Oker ez banago, hamar emakumetik lauk dituzte inkontinentzia arazoak erditu ondotik, eta gehiengoak ez ditu arrazoiak eta ondorioak ezagutzen.

Erditu ondoren txiza galerak edukitzea normalizatu duen gizartean bizi gara. Emakumeek erdiondoan duten ohiko disfuntzioa da, baina ez da inolaz ere normala. Zorionez, gero eta informazio gehiago dago eta emakumeek interes handiagoa dute euren ongizatean, erabat osatzeari uko egin gabe.

Zenbateraino dira tabu, oraindik ere, zoru pelbikoarekin lotuta gaiak?

Sistemak oso gutxi inbertitu du emakumearen ongizatean eta zoru pelbikoarekin lotutako arazoak egon arren ez da horiei irtenbidea bilatzeko interesik egon. Emakume asko isilaraziak izan dira hamarkada askotan, baina zorionez gaur egun ahalduntzea bizi dugu; gure osasunaren kontzientzia handitu da eta emakumeok babes eta baliabide gehiago aldarrikatzen ditugu.

Argazkia: Jordi Borràs

Zein da zure ustez zoru pelbikoaren inguruan dagoen gabeziarik larriena?

Osasungintza publikoak ez ditu zoru pelbikoarekin lotutako tratamenduak bermatzen eta emakumeak bere poltsikotik ordaindu behar izaten ditu. Era berean, oraindik ere, halako arazoak zuzentzeko tabua nagusi da gaur egun. Azkenik, zoru pelbikoaren espezialitatea dagoenik ere ez dakien jendea badago: gure paziente gehienak gomendatuta etortzen dira…

Zenbateraino hobetu da egoera?

Azkenaldian emakumearen ongizatearen garrantziak tokia hartu du, zoru pelbikoaren egoera muskularraren eta osasunaren inguruko informazio gehiago dago. Argi dago bide luzea gelditzen dela oraindik, baina baikorra naiz eta uste dut gero eta kontzientzia handiagoa dagoela.

Zer deritzozu osasungintza publikoak haurdunaldian, erditzean eta erdiondoan egiten duen jarraipenaz?

Haurdunaldian jarraipen egokia egiten dela iruditzen zait. Ospitaleetako erditzeetan gehiegizko esku-hartzea dago. Horretan ere emakumearen erabakitzeko eskubidea bigarren mailara zokoratzen da. Baina nire ustez osasungintza publikoaren gabeziarik larriena erdiondoan dago: sasoi horretan ohikoak diren arazoei modu egokian aurre egiteko babesa eta baliabideak falta dira.

Hutsune horrek zer eragiten du?

Erditu ondotik emakumeak aldaketa fisiko, hormonal eta metaboliko garrantzitsua bizitzen du. Prozesu horretan babestuta sentitzea ezinbestekoa da orokorrean eta baita zoru pelbikoari dagokionez ere. Zoritxarrez, osasungintza publikoak zoru pelbikoaren jarraipenik egiten ez duenez, profesional pribatuetara jo behar izaten dute emakume askok eta, beti bezala, baliabide gutxien dituzten emakumeek, denborarekin okertuko den disfuntzio horrekin bizi bertzerik ezin dute.

Zein dira kontsultan ikusten dituzun ohiko arazoak?

Jakina da Espainian erditzeetan gehiegizko esku-hartzea dagoela, episiotomia eta zesareen bitartez. Orbain horiek muskulaturaren funtzionaltasuna ahuldu eta aldatzen dute. Beraz, erremina, azkura, inkontinentzia eta harreman sexualetan mina sentitzen duten emakumeekin lana egiten dut egunero.

Badago uste duenik zesareaz erditzeak zoru pelbikoan eraginik ez duela. Hala da?

Jendeak kontrakoa uste duen arren, zesareaz erditzeak ez du zoru pelbikoaren jarraipena salbuesten. Zesareak eragindako sabel abdominal baxuko orbainak barruko itsaspenak eragiten ditu sarri. Eta horrek eragina du, ez bakarrik muskulu abdominaletan, baita zoru pelbikoan ere. Bestalde, emakume askok zoru pelbikoaren tentsioaren gorakada izaten dute, nerbio-sistemak eragindako erreakziobideagatik. Eta, horretaz aparte, zesareen artean asko urgentziakoak izaten dira, emakumeak erditze lana egin ondotik. Beraz, zoru pelbikoak, modu batean edo bestean, jarraipena behar izaten du baita zesarea bidez erditu duten emakumeetan ere.

Orbainak samurtzen

"Duela zazpi urte eta erdi izan nintzen ama. Zorionez, gauzak aldatzen joan dira orduz geroztik: garai hartan hasi ziren edoskitzearen eta erdiondoaren babeserako hazkuntza taldeak sustatzen, zoru pelbikoaren jarraipena egiten profesional gutxi ginen eta ospitaleetan erditzeko baliabideak murritzak ziren. Erditze traumatikoa izan zen gurea eta erdiondoa bereziki mingarria. Bakarrik sentitu nintzen eta medikuntza psikiatrikoa behar izan nuen osatu ahal izateko. Esango nuke gaur egun erdiondoan emakumeekin lan egiteak nik bizitako esperientzia mingarriagatik asetzen nauela hainbertze. Hein batean, nik pairatutako kalbarioa emakume gehiagok bizitu behar ez dezaten saiatzen naiz".


Ikastetxeetan Euskaraldia lantzeko material didaktikoa aurkeztu dute Koldo Mitxelena Kulturunean

Euskaraldiko unitate didaktikoen aurkezpen publikoa egin dute gaur goizean Koldo Mitxelena Kultur Gunean. Euskararen erabilera bultzatu eta hizkuntza ohituretan eragiteko helburuarekin, hezkuntza formalak euskararen garapenean daukan zeregina nabarmendu du Miren Dobaran Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordeak.

Euskaraldiko unitate didaktikoen aurkezpen publikoa egin dute gaur goizean Koldo Mitxelena Kultur Gunean. Euskaraldiak hezkuntza komunitatearen jardunean hizkuntza ohiturak lantzeko eskaintzen dituen aukerak azpimarratu eta euskararen erabilera dinamizatzeko haur eta nerabeen garrantzia nabarmendu dute prentsaurrekoan parte hartu duten eragile guztiek.

Unitate didaktikoak 3 fasetarako prestatu dira:

Lehena, Euskaraldia baino lehen (irailetik azaroaren 20ra) burutuko da. Euskaraldia girotu, egitasmoaren kontzeptuak ezagutu eta bigarren edizioaren zabalkundea sustatzea du helburu fase honetarako prestatuko proposamenak.

Bigarren fasea Euskaraldiak iraun bitartean egingo da (azaroaren 20tik abenduaren 4ra). Euskaraldiaren ariketari eutsi, bidean ager daitezkeen oztopo eta konponbideak aztertu eta hizkuntza-ohituren inguruan gogoeta aktibatzeko diseinatua dago unitate didaktikoaren etapa hau.

Hirugarren fasea Euskaraldiaren ondoren gauzatuko da, abenduan. Ariketak iraun bitartean bizitakoa du oinarri, eta hizkuntza portaera emankorrak sustatzeko jarduerak osatzea du helburu atal honek.

Irrien lagunak elkarteko Garazi Urrosolok adierazi duenez, ahalegin berezi bat egin dute unitate hauek hezkuntza ez-formalera egokitzeko, haurrekin modu ludiko eta erakargarrian jarduteko aukera ematen baitu horrek. Asmo horrekin garatu dute Irria aldizkariaren ale monografiko bat aurten. Aldizkaria Lehen Hezkuntzako unitateetan txertatu da tresna pedagogiko osagarri gisa.

Aldizkaria urrian kaleratu eta Euskal Herriko ikastetxeetan zabalduko da Kutxa Fundazioarekin eginiko elkarlan bati esker.


Joxemi Elduaien Eizagirrek Hondarribia AEko lehendakari izaten jarraituko du

Hondarribia Arraun Elkarteko presidente izaten jarraituko du Joxemi Elduayen Eizagirrek. Elkarteko lehendakari izendatu berri baitu zuzendaritza batzordeak, datozen lau urteetan ere gidatuko du kluba.

Elduaien buru zen hautagai zerrenda bakarra aurkeztu da. Atzo eman zuten bukatutzat hauteskunde prozesua.


Amorebietak galdu egin du Racing Santanderren aurka (1-0)

Bizkaiko taldeak denboraldiko bigarren porrota jaso du jarraian, baina aurpegia eman du eta hainbat aukera izan ditu, batez ere bigarren zatian.

Amorebietak porrota jaso du igande honetan Santanderren, Racingen zelaian (1-0), Hypermotion Ligako bosgarren jardunaldiko partidan.

Racing Santander - Amorebieta partidako laburpena

Etxekoak laster aurreratu dira, 10. minutuan, Andres Martinen eskutik, bisitarien atezainaren ezkerrean baloia ukitu leun batekin jarrita Mantillaren pase bikaina jaso ostean (1-0).

Gola hartu ostean, Amorebieta arrakastarik gabe saiatu da bere jokoa inposatzen, baloia Racingen aurrean kontrolatuz, baina etxeko taldeak kontraerasoan min egin dio Mujikaren mutilen defentsari.

Euskaldunak saiatu dira Ezkietaren areara iristen, atsedenaldira iritsi aurretik Dorrioren urruneko jaurtiketa batekin.

Bigarren zatia lehenengoaren antzera hasi da. Berdeek kontraerasoa jo dute eta arriskuz iritsi dira Vicenteren eskutik.

Mujikak beste abiadura bat sartu nahi izan du aldaketak eginda, baina zorte txarra izan du, Avilesek min hartu baitu; zelaian bi minutu zeramatzanean ordezkatu behar izan dute, sorbaldan min hartuta.

Azken txanpan, urdinak arrisku handiz hurbildu dira aurkarien areara, eta Ezkietak meritu handiko geldiketa egin behar izan du Carbonellen jaurtiketa on bat gelditzeko.

Fitxa teknikoa

1 - Racing Santander: Ezkieta, Mantilla, Germán, Rubén Alves, Saúl, Iñigo (Grenier, 87. min), Aldasoro, Andres Martin (Yeray, 73. min), Peque (Sangalli, 57. min), Vicente, Arana (Ekain, 57. min)

0 - Amorebieta: Magunagoitia, Nuñez, Manu Hernando, Etxeita, Felix, Sibo (Moran, 78. min), Carbonell, Dorrio, Rayco (Morci, 58. min), Eraso (Da Graca, 78. min), Jauregui (Aviles, 58. min - Quintero, 66. min).

Gola: Andres Martín 1-0, 10. min.

Epailea: Miguel Gonzalez Diaz. Txartel horia atera die Ruben Alves, Arana, German, Sangalli, Núñez eta Sibo jokalariei.


Elkartearen lan ildoak zehazteko prozesu parte-hartzailea jarri du martxan AEDk

Arrasate Euskaldun Dezagun elkarteak Batera, batzera parte-hartze prozesua jarri du martxan, etorkizun hurbilean hartuko duen norabidea erdiestea izanik helburua. Lehenik eta behin, analisi fase bat egiten ari dira, eta zapatu honetan saio irekia egingo dute, bazkideekin bilduz.


'Tributazioa eta fakturazioa enpresa txiki batean'

Ikasketa pilulen programaren barruan.


Kirol hitzorduz beteriko asteburua

Ostiral arratsaldean pilota partidak izango dira Intxaur pilotalekuan eta igandea, azkartasunezko sega txapelketa Nekola baserriko belazean.

Lau eta erdiko Intxaur pilota txapelketaren aurretiazkoa martxan da. Bihar jokatuko dituzte azken partidak eta, bertan erabakiko da zein pilotarik lortuko duen txapelketan aritzeko aukera. Lehiakideen artean dago Ander Perurena pilotari zizurkildarra. 19:00etan hasiko dira norgehiagokak. Pilotaz gozatzeko aukera bikaina izango dugu Intxaur pilotalekuan. Datorren astetik aurrera, gainera, martxan izango dira Lau eta erdiko II. Intxaur txapelketa Abeletxe Saria-ko final laurdenak.

Eta igande honetan, beste kirol hitzordu bat izango dugu Zizurkilen. Izan ere, Azkartasunezko Gipuzkoako Sega Txapelketa jokatuko baita Nekola baserriko belazean. 18:00etan hasiko da lehia eta hauek izango dira parte hartuko duten kirolariak:

Emakumezkoen maila:

- Jugatx Agirre

- Irati Astondoa

- Alaitz Imaz

- Ainara Otamendi

- Maria Luisa Uzkudun

Gizonezkoen maila:

- Julen Gabirondo

- Suharri Irazustabarrena

- Jon Larrañaga

- Mikel Lizartza

- Iñigo Mercader

- Jon Otegi

- Iban Pardo

- Oier Urkola


Lapurdiko hondartzetan kontuz bainatzeko eskatu dute, alga toxikoen ondorioz

Biarrizko, Bidarteko, Getariako eta Donibane Lohizuneko hondartzetan alga toxikoak agertu dira, eta itxita egon ziren atzo.

Lapurdiko kostaldeko hondartzak irekita daude berriz, atzo, alga toxikoak agertu zirela eta, Biarrizko, Bidarteko, Getariako eta Donibane Lohizunekoak itxita egon eta gero.

Erreakzio epidermikoak eta gripe moduko bat eragin ditzakete alga horiek, eta bainua kontuz hartzeko eskatu dute erakundeetatik.

Sintoma horien jatorria Ostreopsis ovata algan dago, eta horrelako sintomak dituztenei medikuarengana joateko aholkatu diete. Eskualdeko Osasun Agentziak analisiak egin ditu, eta hondartzak berriz irekitzeko moduan daudela ebatzi dute.


'Mierda de ciudad. La historia del Rock Radical vasco' ikuskizuna igandean Beran

Euskal rock erradikalaren gorakadari eta beherakadari buruzko western musikala ikusteko aukera izanen da igandean Berako Kultur Etxean. 18:30ean hasiko da eta sarrerak zazpi euroko prezioa du.

Mierda de ciudad ikuskizunak euskal rock erradikalaren historia kontatzen du, Euskal Herrian 80ko hamarkadan mugarri izan zena, eta garai kontestatario bat kontatzen duena.

90 minutuko emanaldia izanen da, eta Aritza Rodriguez, Olatz Gorrotxagi eta Marta Alvarez del Valle dira aktore nagusiak. Ikuskizunerako musika, Joseba B. Lenoir beratarrak sortua da.


Kopa, 2022ko lehen astean

Realak eta Eibarrek asteazkenean jokatuko dute arratsaldeko 16:00etan Leganesen eta Mallorcaren aurka, hurrenez hurren.

Errege Kopako final-hamaseirenetako kanporaketak jokatuko dira aste honetan eta lau euskal taldek hartuko dute parte.

Urtarrilaren 5ean, Realaren eta Eibarren txanda izango da; txuri-urdinak Leganes kanporatzen saiatuko dira eta armaginek Mallorcari aurre egiten saiatuko dira Ipuruan.

Athleticek Atletico Mancha Realen aurka jokatuko du ostegunean iluntzeko 20:00etan eta Osasunak Gironari egingo dio bisita (16:00).

Kanporaketa guztiak partida bakarrera jokatuko dira.

FINAL-HAMASEREINETAKO KANPORAKETAK

Urtarrilak 4, asteartea

Ponferradina 1-1 Espanyol (1-3, penaltietan)

Urtarrilak 5, asteazkena

Leganes 2-3 Real Sociedad

Eibar 1-2 Mallorca

Cartagena 1-2 Valencia

Linares 1-2 Bartzelona

Atletico Baleares 2-1 Celta

Mirandes 0-1 Rayo Vallecano

Valladolid 0-3 Betis

Alcoyano 1-3 Real Madril

Urtarrilak 6, osteguna

(16:00) Fuenlabrada - Cadiz

(16:00) Girona - Osasuna

(18:00) Sporting - Vila-real

(18:00) Zaragoza - Sevilla

(20:00) Atletico Mancha Real - Athletic

(20:00) Almeria - Elx

(21:30) Rayo Majadahonda - Atletico Madril


Larunbateko 2. Uxue Trail lasterketan izena emateko azken eguna

Ostegun honetan, ekainaren 16an itxiko dute larunbatean ospatuko den 2. Uxue Trail Mendi Lasterketan izen emateko epea.

Osteguna, ekainak 16, gaueko 22:00ak arte. Gaur gauean itxiko du 2. Uxue Trail Mendi Lasterketaren antolakuntzak, larunbatean, hilaren 18an ospatuko den elkartasun ekimenean izen emateko epea. Bi egun baino ez beraz, parte hartu asmo dutenentzat inskripzioak bideratzeko. Gogoan izan, Andatza zeharkatuko duten lau lasterketa modalitate iragarri dituzte: 20 kilometroko Uxue Trail Luzea, 11,5 kilometroko Uxue Trail Motza, 7,5 kilometroko Ipar Martxa eta 5,5 kilometroko Uxue Paseoa izenekoa.

Lasterketa amaierarako, opariak zozketatuko dituztela iragarri du antolakuntzak. Ekimenean zuzenean parte hartu gabe ere, dortsal solidarioa erosi ahalko da. Izena kronoak.com atarian eman ahalko da. Lasterketa amaieran, opariak zozketatuko dituzte partehartzaileen artean.

500 lagunentzako lekua izango du mendi lasterketak. Ekaina hasierarako jada 200etik gora partaideek izena emana zuten.

Sentsibilizazioa eta laguntza bilketa

Azken bi urteotako osasun krisialdia tarteko, 2019az geroztik berriz ospatu ezin izan den hitzordu honekin, Uxue Martin Usurbilgo gazteak duen gaixotasun arraroa ezagutzera eman, sentsibilizazio lana sustatu eta laguntza bildu nahi dute. Phelan-McDermid izena du Uxuek duen sindromeak; "22q13 kromosomaren gabetzea da", mendi lasterketaren antolatzaileen esanetan. Aipatu kromosomaren izena duen helbidean jaso dezakezue informazio gehiago, 22q13.org.es atarian.


Sexu erasoen salaketak %48 igo dira 2019tik Euskal Autonomia Erkidegoan

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak adierazi du «ezkutuan zegoen kriminalitatea plazaratzea» lortu dela.

Sexu erasoei dagozkien salaketak %48 ugaritu dira Euskal Autonomia Erkidegoan urteko lehen sei hilabeteetan, 2019an denbora tarte berean izandakoen aldean. Joan den urteko datuekin konparatuta, berriz, kopurua %31 igo da. Sexu askatasunaren aurkako delituei dagokienez, urte batetik bestera %20 gehitu dira, eta 2019tik %51.

Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak eman ditu datuak, Euskadi Irratiko elkarrizketa batean. Salaketa gehiago jartzeari egotzi dio azken urteetan estatistiketan izandako gorakada. Alde horretatik, igoeraren alde ona aipatu du sailburuak: «Gizartearen eta biktimen sentsibilizazioari esker, ezkutuan zegoen kriminalitatea plazaratzea lortu da». Gaineratu du «benetako egoeraren irudia» gertuago dagoela salaketa horiei esker.


Astelehenetan eta eguenetan aldatu ahal izango dira hondakinen ontziak

Hondakinak biltzeko ontziak aldatzeko zerbitzua astean birritan egongo da zabalik abuztuan: astelehenetan eta eguenetan, 17:00etatik 20:30era. Herritarren Arreta Zerbitzuan eskatu ahal dira ontzi berriak.


M8-aren harira, eskualdeko egitaraua

Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira eskualdeko herri gehienetan ekitaldiak antolatu dituzte aurrez, ondoren eta egunean bertan. Ataria Irratian guztien errepasoa egin dugu.


Lasok jokatuko du finalerdia Peña II.aren aurka, Artolari 22-11 irabazi ondoren

Lau eta erdiko San Fermin Txapelketaren final-laurdenetakoa jokatu da gaur arratsaldean Irunen. Unai Lasok Iñaki Artola gainditu du bertan. Igandean, Elgetan, Jon Ander Peñaren aurka jokatuko du nafarrak, finalerako txartelaren lehia.

Unai Lasok 22-11 irabazi dio Iñaki Artolari Irunen. Ataria Irratiak zuzenean kontatu du partida. Lasok egindako 13 tanto pilatu ditu, eta kaleak hiru bakarrik. Artolak 8 egin eta 9 galdu ditu.


UPNko zuzendaritzak diputatu akta entregatzeko exijitu die Sergio Sayasi eta Carlos Garcia Adanerori

Adanerok eta Sayasek entzungor egin diote Esparzari eta lan-erreformaren aurka bozkatu dute. Erregionalistek barkamena eskatu diote PSNri.

UPNko zuzendaritzak Sergio Sayas eta Carlos Garcia Adanero Kongresuko bi diputatuei eskatu die diputatuen aktak entregatzeko, Lan Erreforma berriaren alde bozkatzeari uko egin ostean.

"Sergio Sayasek eta Carlos García Adanerok alderdiaren organoen erabakiaren aurka hartu dute erabakia", adierazi dute zuzendaritza erregionalistatik, eta gaineratu dute "engainatu egin gaituztela". Izan ere, "Agerian geratu da aldez aurretik publikoki adierazi dutela boto-diziplina onartuko zutela, ondoren ez egiteko".

Alderdi erregionalistak barkamena eskatu die PSOEri eta PSNri: "Gaur gertatu denak ez du UPN ordezkatzen, hitzezko, balioetako eta printzipioetako alderdi bat, akordioak betetzen dituena. Balio eta printzipio horien artean ez dago emandako hitza ez betetzea ".

Azkenik, honako hau adierazi dute: "Boto-emaileekiko, afiliatuekiko eta alderdiko organoekiko desleialtasuna erabatekoa eta onartezina da, eta, beraz, UPNk Kongresuan dituen bi ordezkariei beren

Diputatua berehala".

Bere aldetik Sergio Sayas UPNko diputatuak hórrela argudiatu du bere jokaera: "Politikan ezin duzun gauza bakarra zure boto-emaileei azaldu ezin diezun zerbait da".


"El secreto: Atrevete a soñar"

Prezioak: 3,5 euro umeak eta 4,5 euro helduak (ez da bonorik egongo)


Realak nagusitasunez egin du aurrera

Realak matematikoki ziurtatu du Europa ligako multzoen fasea gainditzea. Txuri-urdinek aise irabazi dute Xeriffen aurka. Imanolek aldaketa asko egin ditu, nekea kudeatzeko eta minutuak banatzeko.

Reala da Europa ligan multzoen fasea gainditu duen lehendabiziko taldeetako bat. Txuri-urdinek irabazi egin dituzte jokatutako lau partidak, eta nagusitasun hori baliatu du lehen urratsa egiteko. Orain, final-zortzirenen aurreko kanporaketa saihestea du hurrengo xedea. Manchester Unitedekin izango du lehia hori, azken unean gola sartuta irabazi baitio Omoniari (1-0).

Dena den, indartsu dago Reala. Donostiarrek Xeriff Tiraspol hartu dute mendean Anoetan (3-0). Imanol Alguacilen taldeak lehen zatian bideratu du garaipena, jokoan nagusi izanda. Teknikari oriotarrak zenbait aldaketa egin ditu hamaikakoan. Besteak beste, Aritz Elustondok atzeko hegalean jokatu du, eta Diego Rico, Ander Gebara, Beñat Turrientes eta Carlos Fernandez ere hasieratik aritu dira.

Hala, Imanolek nekearen karga kuadeatu nahi izan du, hasiera batean maila txikiagoa duen talde baten aurka. Bete-betean asmatu du. Realak nagusitasun handia izan du jokoan. Lehen zatia hasi orduko gailendu da; zelai erditik nahiz soropilaren erdigunetik sortu ditu erasoko aukerak, eta estu hartu du Xeriff.

Realak neurketa hasi orduko hartu du partidaren neurria. Kontrarioari arnaserako tarterik utzi gabe, jokaldi landuak egitea izan du helburu. Horren adibide izan dira Carlos Fernadezen eta Brais Mendezen bi jaurtiketa, gola egitear izan baitira biak. Haien saialdiek zutoina jo dute. Lanean segi behar.

Dena den, Realari asko gozatu zaio norgehiagoka 35. minutuan. Epaileak txartel gorria atera dio Armel Zohouriri, Diego Ricori eraso egin diola. Kaleratze argia izan da. Ordutik aurrera, Realak izan du jokoaren erabateko kontrola, eta atsedenaldiaren atarian egin du lehendabiziko gola, Alexander Sorlothen zartako indartsu bati esker.

Kudeaketa, eta errenta Tankerakoa izan da bigarren zatia ere. Imanolek David Silva eta Carlos Fernandez kendu ditu atsedenaldian, eta Robert Navarro eta Jon Karrikaburu zelairatu. Jokora batu diren kirolariek ondo aprobetxatu dute aukera. Batez ere, Navarrok. Kataluniarrak eman du bigarren goleko pasea. Joko konbinatiboa baliatuta lortu du errenta handitzea. Parte hartzeko handiko jokaldiaren ostean Navarrok jaso du baloia, area barruan, eta hark Ricorekin jokatu du. Atzelari espainiarrak lehen gola egin du txuri-urdinez jantzita.

Realak orduan erabaki du neurketa. Xeriff erabat gaindituta, etxekoek nahieran jokatu dute amaierara artean. Navarrok berak egin du hirugarren gola, 83. minutuan, boleaz, Take Kuborekin elkarlanean. Garaipen jabala izan da, eta halakoxea izaten ari da txapelketa ere. Lehiak aurrera egin ahala sortuko dira estutasunak. Bien bitartean, gozatu.


Energiaren eta lehengaien prezioa oraindik galga dira paperaren industriarentzat

Jarduera apaldu arren, fakturazioa handitu zuten enpresek iaz. Aurreikuspenak, ordea, ez dira onak, eta, eskariak handitu ezean, baliteke kolokan geratzea enpresa batzuen errentagarritasuna.

Ekoizpen kostu handiek paperaren industriaren jarduera baldintzatzen dute oraindik ere. Argindarraren eta lehengaien salneurria zertxobait merkatu bada ere, oso garesti daude oraindik, eta galga da hori ekoizleentzat. Egoera horrek asko zaildu zion iazko urtea sektoreari, jarduera apaltzea ekarri baitzuen. Baina aurten ere bide beretik hasi dute urtea: eskariak ez dira handitu, eta, ondorioz, enpresa askoren errentagarritasuna ataka estuan dago jada. Hala ohartarazi du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako paperaren klusterrak, Clusterpapelek, gaur egin duen urteroko batzar nagusian. 25 urte dira elkartea sortu zutela, baina hura osatzen duten enpresek ez dute ospakizunerako betarik, garai «bereziki zailean» baitago sektorea. Kezkatuta begiratzen diote etorkizunari: «Ez dugu ikusten luze gabe egoera aldaraziko duen inflexio punturik etorriko denik, gehiegizko stocka arintzeko eskariak handitu eta jarduera indarrez berrabiaraziko duenik».

Salmentak handitu ditu Pastaren eta paperaren alorrak ez zuen horren gaizki hasi 2022. urtea, baina ez zuen horren ondo amaitu. Izan ere, lehen seihilekoan ikaragarri handitu ziren eskariak, kostuen garestitzearen ondorioz hornidura eskasiaren beldur izan baitziren enpresa asko. Baina sukar hori kolpean jaitsi zen urtearen bigarren erdian, eta geldialdia eragin zuen; horren ondorioz, gehiegizko stocka metatu zen. Gaur egun oraindik, stock hori saltzeko zailtasunak dituzte enpresek.

Horrez gainera, Mendebaldeko Saharako gatazkaren inguruan Espainiako Gobernuak jarrera aldatu izanak ere izan zuen albo kalterik paperaren industriarentzat, Madril Marokoren alde lerratu izanak Aljeriaren haserrea eragin baitzuen. Aljerrek Espainiarekin zituen merkataritza harremanak etetea erabaki zuen, eta, ondorioz, euskal enpresek bezero handi bat galdu zuten: gutxienez 34.000 tona paper saltzeari utzi zioten, eta, beraz, 33 milioi eurotik gorako galerak izan zituzten.

Izan ere, azken hamarkadaz geroztik, urtero, salmenten erdiak inguru Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo egiten dituzte klusterreko kideek. Iaz 861,6 milioi euro izan ziren (%48). Ez da nolanahiko kopurua, ekoizpena zertxobait apaldu bada ere (-%4) enpresek lortu baitute fakturazioa handitzea: 1.795 milioi euroraino iritsi ziren salmentak iaz (+%32,7).

Dibertsifikazioa helburu Egoera konplikatu arren, klusterreko bazkideek enpleguari eustea lortu zuten: 3.115 langile ari ziren iaz sektoreko enpresetan lanean. Aurreikuspenak, ordea, ez dira onak, eta jarduera apaldu izanak neurriak hartzera behartu ditu enpresa ugari, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak aurkeztuz, edota lanorduak gutxituz.

Klusterraren arabera, ordea, arazoa ez da euskal enpresena bakarrik; mundu osoan nagusitzen ari den joera bat da. Horregatik, uste du garrantzitsua dela inbertsio ahalmenari eustea. Iaz 111 milioi euro jarri zituzten enpresek ekoizpena dibertsifikatzeko, lehiakortasuna hobetzeko eta ingurumenean duen inpaktua arintzeko. Aurrera begira jasangarritasuna izango baita sektorearen erronka nagusietako bat.


Uztailaren 22an izango da Aizarnazabalgo Sagardo Txapelketaren VIII. edizioa

Sagardoaren bueltako hitzorduaren VIII. edizioa izango da, eta 18:00etan hasita, hamabi sagardotegi ariko dira lehian.

Uztailaren 22an, larunbatez, egingo dute aurtengo Sagardo Txapelketa Aizarnazabalen. Sagardoaren bueltako hitzorduaren VIII. edizioa izango da, eta 18:00etan hasita, hamabi sagardotegi ariko dira lehian: Aburuza, Akarregi, Alorrenea, Altzueta, Añota, Bereziartua, Egi Luze, Eula, Gaztañaga, Izeta, Petritegi eta Urdaira.

Heritarrek sagardoa dastatzeko aukera izango dute Aizarnazabalgo Udalak antolatutako txapelketari esker, eta pintxoak dastatzeko parada ere bai. Gainera, musika baliatuko dute giroa alaitzeko.

Iaz Altzueta sagardotegiak irabazi zuen txapelketa, epaimahaiak hala erabakita. Bigarren Gaztañaga sailkatu zen, eta hirugarren, berriz, Aburuza.


Bateginek Amorerekin hasitako gatazka amaitutzat jo du

Bategin Langileen Autodefentsa Sareak amaitutzat jo du Amorerekin zuen gatazka. Jatetxearen jabeak dirua zor zion langile ohi bati; honek, nagusiak entzungor egiten ziola ikusita, Bateginengana jo zuen laguntza eske; mobilizazioak hasi zituzten orduan, eta nagusiak zorrak epeka kitatzeko konpromisoa hartu zuen. Sareak atzo egindako elkarretaratzean iragarri zuen langileak jaso duela diru guztia.

?Uztailean Amore Pizzaren aurka ireki genuen gatazka irabazi dugu! ? pic.twitter.com/kzsr6lS7YN

— BATEGIN (@BateginSarea) September 16, 2021


Pertsona bat hil da Sondikan, moto istripu batean

Ezbeharra Txorierriko igarobidean gertatu da, Erletxera bidean. Gainera, motoan zihoan bigarren pertsona bat zauritu egin da.

Pertsona bat hil da gaur goizean Sondikan, motoarekin ezbeharra izanda.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, istripua 11:50 aldera gertatu da, Txorierriko igarobidean (N-637 errepidea), Erletxetara bidean.

Antza denez, motoaren gidariak kontrola galdu du. Bi pertsona zihoazen motorrean: bata hil egin da eta bestea zauritu.


Iñigo Urkullu A25eko bilkuraren buru izan da Lehendakaritzaren egoitzan

Gasteizko Lehendakaritzaren egoitzan lan egiten duten langileek elkarretaratzea egin dute Emakumeen aurkako Indarkeria Matxista Ezabatzeko Nazioarteko Egunean.


Euskal Eskola Publikoaren Jaia ospatu dute Bastidan

Bi urtez atzeratu ostean, jaia eta aldarrikapena uztartu dituzte Bastidan elkartu diren milaka lagunek.

Hirugarren saiakeran egin dute azkenean Euskal Eskola Publikoaren Jaia, azken bi urteetan ezin izan baitute ospatu, osasun larrialdia dela eta. Arabako Errioxan egin da lehen aldiz jaialdia, Bastidan, eta milaka lagun elkartu dira han, eguraldia lagun.

Jaialdia atzo hasi zen. Arratsaldean umeentzako tailerrak egin zituzten, baita herriaz eta inguruneaz gehiago jakiteko bisita gidatuak ere.

Gaur, berriz, bost gune egon dira, herrian sakabanatuta, eta denetariko ekitaldiak izan dira haietan.

Festa egiteaz gain, aldarrikapenerako ere baliatu dute eguna. Izan ere, EHIGE Euskal Herriko Ikasleen Gurasoen Elkarteak azpimarratu nahi izan du ikasleei kalitatezko hezkuntza eskaintzeko beharrezkoa dela «baliabide ugari izatea». Azpiegitura egokiak izatea eta lantalde egonkor eta konprometitua edukitzea ezinbestekotzat jo ditu, eta nabarmendu du hezkuntza sare publiko indartsu bat euskara indartzeko tresna oso garrantzitsua dela.

Lan eredugarria

Irekiera ekitaldian hitz egin dute Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak, Arkaitz Aburto EHIGEko presidenteak eta Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak. Bildarratzek Bastidako ikastetxe publikoaren «lan eredugarria» nabarmendu du. Azpimarratu du «etorkizuna eraikitzeko ezinbestekoa» izango dela «ezberdinen arteko elkarlana».

Aburtok, berriz, eskola publiko guztien lana goraipatu du, hezkuntza kalitatea «maila gorenean» jartzen dutelako. Dena den, gobernantza eredu berri bat behar dela defendatu du, «deszentralizatua eta parte hartzailea, kohesioa bilatzen duena».

Azkenik, Gonzalezek euskal eskola publikoa Arabako Errioxan euskara errotzeko egiten ari den lana aipatu du: «Hamar gaztetik zazpik euskara ulertzen dute, eta gero eta gehiago entzuten da kalean», nabarmendu du.


Esne Bidearen erdigunetik ateratzen diren irrati seinale ezohikoak hauteman dituzte

Detektatutako irrati-uhinak ez datoz bat irrati-iturri aldakorrez ezagutzen diren ereduekin eta izar-objektu berri bat izan daitekeela uste dute. Astronomoak haren portaera ulertu nahian ari dira, izan ere, "argiak oszilatu egiten du, distira aldakorra du eta seinalea piztu eta itzali egiten da".

Astronomoek Esne Bidearen erdigunetik ateratzen diren irrati seinale ezohikoak hauteman dituzte. "Astrophysical Journal" aldizkari espezializatuak astearte honetan argitaratu duen artikulu baten arabera, irrati-uhinak ez datoz bat gaur egun irrati-iturri aldakorrez ezagutzen diren ezein patroirekin, eta izar-objektu mota berri bat izan daitekeela uste dute.

"Seinale berri honen ezaugarririk bitxiena da polarizazio oso altua duela", adierazi du Ziteng Wangek, artikuluaren egile nagusi eta Sydneyko Unibertsitateko Fisika Eskolako ikasleak.

Horrek esan nahi du, artikuluan jasotzen denaren arabera, bere argia "norabide bakar batean doala, baina norabide hori birakorra dela denborarekin", gainera "objektuaren distira ere nabarmen aldatzen da" eta "antza denez, ausaz pizten eta itzaltzen den" seinale bat da. Horrengatik guztiagatik, oraingoz ezin izan da patroi zehatz bat identifikatu.

Seinalea sei aldiz detektatu zen 2020ko urtarrila eta iraila bitartean, eta otsailaren 7an berriro agertu zen. Seinalearen maiztasuna eta iraupena irregularra da, azken aldi honetan, "seinalea egun bakar baten ostean desagertu zen, gure aurreko ASKAP behaketetan asteak iraun zituen arren".

Uhinei eman zaien izen teknikoa ASKAP J173608.2-321635 da, behaketarako erabili den irrati-teleskopioaren izenagatik eta koordenatuengatik.

Galaxiaren errotazio zentroak, bere erdian, zulo beltz handi bat bat du, eta eremu horretan, erraldoi gorriak, super erraldoiak, gas oso beroak eta irrati seinale ugari dituzten izar erraldoien pilaketa trinkoak daude.

Izar mota askok argi aldakorrak igortzen dituzte espektro elektromagnetikoaren gama osoan, eta, irrati-astronomian gertatzen diren aurrerapenekin, objektu aldakorren edo iragankorren azterketa unibertsoaren ikerketarako arlo garrantzitsu eta zabala da.

"Hasieran, pulsar bat izan zitekeela uste genuen, hildako izar birakari bat, edo eguzki erupzio izugarriak igortzen dituen izar mota bat. Baina iturri berri horren seinaleak ez datoz bat zeruko objektu zehatz horiei buruz espero behar dugunarekin ", argitu du Wangek.

Australia, Espainia, Alemania, Estatu Batuak, Kanada, Hegoafrika eta Frantziako zientzialariek parte hartzen dute ikertzaile taldean Wangekin batera eta ASKAP irrati-teleskopioaren bidez aurkitu zuen objektua Australiako ekialdean.


Gipuzkoako metalgintzaren ituna egiteko akordioa oso gertu dago

Adegik mahaira deitu ditu sindikatuak biharko, bere azken proposamenean gehigarriren batzuk sartu dituen seinale, eta Gipuzkoako itunik handiena adosteko nahiko izan daiteke. ELAren baietza badu patronalak, eta beste hiru sindikaturen batena baizik ez da behar eragin orokorreko ituna egiteko.

Adegi patronalak Gipuzkoako metalgintzako mahaira deitu ditu sindikatuak biharko, eta datozen orduetan egingo duten batzar hori giltzarri izango da herrialde horretako sektorerik handienean lan hitzarmen berri bat egon dadin. Adegik mahairatutako azken proposamena soilik ELAk onartu du, eta beste sindikaturen baten babesaren zain geratu da, ELAren ordezkaritzarik handiena izan arren (ia %49), ez delako nahikoa hain eragin orokorreko akordio bat egiteko. LABek, CCOOk eta UGTk ez dute nahikotzat jo agiria, gabezia batzuk ikusten dituztelako. Bihar bertan egingo duten bilerak jarrerak alda ditzake, ordea, Adegik berritasun batzuk eskainiko dituelako, BERRIAk jakin duenez.

Adegik uste du eskain dezakeen akordiorik onena eskaini duela, iritsi dela mugara, eta pilota sindikatuen teilatuan dagoela. Baina orain mahaira deitu du, eta horrek esan nahi du berritasunak egon badaudela, beharbada sindikaturen batekin negoziatu ondoren azken egunetan. Genero berdintasuna dago LABek, CCOOk eta UGTk aipatu dituzten gabezien artean, eta atal horretan hobekuntzarik bada, Gipuzkoako metalgintzaren ituna bete daiteke aste honetan bertan. Enpresek legez nahitaezkoa den baino informazio gehiago emateko derrigortasuna jaso du itun proposamenak, berdintasunari dagokionez. Bizkaiko metalgintzako itunak, ordea, batzorde bat eratzea jaso zuen alor hori jorratzeko iazko hondarrean, eta proposamen hori Gipuzkoara ekartzeak ez du zertan zaila izan.

Agiriaren edukiak

Adegik proposatutako agiriak islatzen ditu %8,8ko soldata igoera 2019ra arte —atzerako eraginez—, baita dietetan, bidaietan eta abarretan ere; eta %0,8koa 2020. urterako. 2021erako eta 2022rako, berriz, KPIa bermatzen du sektoreko enpresa guztientzat. Ez litzateke dirurik itzuliko KPIa negatiboa balitz. Horrez gain, lan erreformaren aurkako blindatze klausulak daude, baita aurrerako eragin mugagabea ere. Azken aldagai horrek ibilbide oso luzeko akordio bihurtuko luke itun hori.

Gainera, Adegik azpikontratatuentzako subrogazioa onartu du, mantentze lanetan, biltegian eta logistikan, garbiketa industrialean eta telefono instalazioetan. «Enpresa nagusitik kanpoko milaka langileri lan egonkortasuna emango die horrek», azaldu du ELAk. Eta finkatu dute gehienez ere urtebetekoa izango dela aldi baterako lanerako enpresen bidezko kontratazioa. Hiru egunetik bostera pasatuko da aurreabisuen epea, eta soldata aldaketa kolektiboak akordio bidez bakarrik aplikatu ahal izango dira. Gainera, espresuki jaso dute Gipuzkoako hitzarmena aplikatzeko lehentasuna ere, Espainiakoaren gainetik.

Pandemiaren atarian izan zuten sindikatuek eta Adegi patronalak Gipuzkoako metalgintzaren lan hitzarmena berritzeko lehen bilera. Negoziazioak hasiko zirela ofizialtzeko baizik ez zen izan lehen kontaktu hura, otsailaren amaieran. Udaz geroztik hasi dira berriz aldeen arteko negoziazioak, betiere Bizkaiko metalgintzan lortutako akordioaren itzalpean. ELAk Adegiren azken proposamena onartu eta «akordio historiko bat» egiteko prest dagoela azaldu zuen irailaren hondarrean. Datozen orduetan ikusiko da akordioa ba ote dagoen, Adegik deitutako bilera argigarria izango baita.


Zabalik, udalerri euskaldunetako udalekuetan izena emateko epea

'Salto!' topaketak antolatu dituzte 2004 eta 2007 urteen artean jaiotakoentzat. Martxoaren 31ra art eman daiteke izena.

Udalerri euskaldunetako gazteentzako udalekuak ekainaren 27tik uztailaren 3ra izango dira aurten, eta dagoeneko zabalik dago izena emateko epea, martxoaren 31ra arte. Aurten ere ibiltaria izango da UEMAk antolatutako ekimena, eta 50 laguneko bi zutabe abiatuko dira. Bat Tolosatik, eta bestea Etxarri Aranatzetik, eta laugarren egunean Leitzan elkartuko dira bi zutabeak.

2004 eta 2007 urteen artean jaiotakoentzat luzatu dute deialdia, eta topaketaren helburua da «udalerri euskaldunetako gazteak euskeraren bueltan sentsibilizatzea, kontzientziatzea eta eragile aktibo bihurtzea». Joan den urtean, gainera, gazte askok eman zuten izena, eta asko kanpoan geratu zirenez, aurten, parte-hartzaileen kopurua bikoiztea erabaki du UEMAk.

Izena emateko bideak

Joan den otsailaren 1ean ireki zen udalekuetan izena emateko epea, eta hainbat modutara bete daiteke eskaera: www.uema.eus webgunean, formularioa beteta; 943 81 66 99 telefonora deituta; edo, bestela, datuak posta elektronikoz hezkuntza@uema.eus helbidera bidalita.

Horrez gain, topaketetarako, begiraleak eta sukaldariak ere behar direla jakinarazi dute, eta horiek hautatzeko prozedura abiarazi du UEMAk. Hori horrela, topaketetan begirale edo sukaldari izan nahi dutenek ere martxoaren 31 baino lehen bidali beharko dute curriculuma. Hautaketa amaitu ondoren, apirilaren 15erako jakinaraziko zaie erabakia hautatuei.

Begirale izateko baldintzen artean, honako hauexek baloratuko dituztela argitu dute: begirale titulua izatea, EGA edo bere baliokidea izatea, hezkuntzarekin zerikusia duten ikasketak izatea edo burutzen egotea, lan eskarmentua izatea antzeko lanetan, euskerarekiko sentsibilizazioa izatea eta taldean lan egiteko erraztasuna izatea.

Ibilbideari buruzko informazio zabalagoa jaso nahi izanez gero, edo, bestelako zalantzaren bat argitzeko, kontsultatu www.uema.eus web orria.


XII. Street Basket txapelketa egingo da uztailaren 10etik 21era bitarte

Urtero lez, 3x3 saskibaloi txapelketa egingo da Andoaingo Gaztetxean. Uztailaren 10etik 21era bitarte iraungo du eta izen ematea kamiseta jasotzeko momentuan gauzatuko da. Izena emateko azken eguna ekainak 30 izango da.

Honako hauek dira txapelketako arau nagusiak:

2- Partiduk bere ordun hasiko dira 3 jokalari baldin badaude talde bakoitzeko.

3- Jokalariren bat falta bada, beste talderen batean jokatzen ez duen beste batekin jolastu daiteke (laguna, ikusleren bat...).

4- Talde bakoitzak minutu bateko hutsartea du, baloiaren jabetza duenak eskatu dezake.

5- 7. falta egitean taldea bonusen sartuko da.

6- Denbora bakarrik azkeneko minutuan geratzen da edo baloia errepidera joaten bada.


Baikorekin duen kontratua berritu du Iker Larrazabalek, beste bi urtez

Kirolari amurriorrak bi hilabeteko etenaldia egin behar izan du eskuko lesio baten ondorioz, baina berriz abian dago dagoeneko. Gaur jokatuko du kontratu berriko lehen partida, Gasteizko Jaietako Andre Maria Zuriaren Torneoan.

Baiko Pilotarekin jokatuko du Iker Larrazabalek datozen bi urteetan, enpresarekin zuen kontratua berritu baitu pilotari amurriorrak.

Baikok jakinarazi duenez, Larrazabalek frontoietatik urrun igaro ditu azken bi hilabeteak, "eskuko hatz batean izan zuen haustura dela eta". Baina nabarmendu dute lesioa gainditu duela dagoeneko. Hain zuzen, gaur -abuztuak 5- izango du kontratu berriko lehen partidua, Gasteizko Jaietako Andre Maria Zuriaren Torneoan.

2020ko urrian estreinatu zen Larrazabal profesional gisa, Bilboko Bizkaia Frontoian. Aimar Olaizola izan zuen aurkari. Debut ona izan zen, 22-19 puntuazioarekin galdu baitzuen. Handik bi astera eskualdean aritu zen, Amurrioko frontoian.

Aiaraldea Komunikabideari eginiko elkarrizketan, Larrazabalek ziurtatu zuen ez zaiola bizitza asko aldatu profesional izatera pasatzean, baina aitortu du lan gehiago egin behar duela, "eta elikadura kontrolatu".


Hasieraz onarturiko 2021eko ordenantza fiskalen egutegia alegazio epean bihartik

Abenduaren lehen egun honetako Gipuzkoako Aldizkari Ofizialak plazaratu du, azaroaren 26ko udalbatzarrean Usurbilgo Udalak hartutako erabakietako bat; 2021eko egutegi fiskalaren hasierako onarpena. Bihartik jendaurrean izango da ikusgai 30 lanegunez. Tarte horretan erreklamaziorik ez balego, behin betiko onartutzat joko da.

Covid19-aren eraginez ezohiko urtea bizitzen ari garen seinale, ordenantza fiskalen inguruan hartu duten erabakia. 2021eko ordenantza fiskaletan igoerarik ez aplikatzea eta 2020koei eustea erabaki du Usurbilgo Udalak. Ondorioz, beste urteetan ez bezala, oraingoan gai hau osoko bilkura batera eraman eta onartu beharrik ez dute.

Ordenantza fiskalok noiz kobratuko dituzten bai; urtero moduan, zerga hauek noiz ordaindu zehazten duen datorren urteko egutegia hasieraz eta gehiengo osoz onartu zuen udalbatzak osteguneko osoko bilkuran; EHBilduk eta EAJ-k alde bozkatu zuten. PSE-ko udal ordezkaria abstenitu zen.

Abenduaren lehen egun honetako Gipuzkoako Aldizkari Ofizialak dakar erabakiaren berri. 30 lanegunez jendaurrean jarriko dute ikusgai. Tarte horretan inork erreklamaziorik aurkezten ez badu behin betiko onartutzat joko da.

2021eko egutegi fiskala


Egun osoko egitaraua izango du Lasterbidean lasterketak, maiatzaren 28an Kanpezun

Maiatzaren 28an, larunbatean, Kanpezuk Lasterbidean elkartasun lasterketa hartuko du, egun osoko egitarauarekin: zunba beroketa, lasterketa luzea eta laburra, ekitaldia, herri bazkaria, umeen txokoa, esku pilota partida eta kontzertuak.

Lasterbidean euskal presoekiko elkartasun lasterketaren antolatzaileek bi aldiz atzeratu behar izan dute 2020an Kanpezun ospatzekoa zen zortzigarren edizioa, Covid-19aren pandemiak eragindako egoeraren ondorioz. Hasiera batean 2021eko udaberrira atzeratu zuten, baina egoerak ez zuen lagundu, eta hori ere bertan behera utzi zuten, 2022an ospatzeko itxaropenarekin.

Osasun egoerak behin betiko hitzordua mantentzea ahalbidetu du. Hortaz, maiatzaren 28an Kanpezun egingo da, udalerriko kaleak eta ingurune naturala izango ditu agertoki, eta talde eragileak mila pertsona inguru bertaratzea espero du. Horregatik, jardunaldia posible egiteko logistika lanetan laguntzeko gonbita egin diete herritarrei, 200 lagun inguru beharko baitituzte.

Bi ibilbide diseinatu dituzte, Kanpezu eta Genevilla artean mendiaren behealdetik igaroko direnak. Ibilbide luzea 9,2 kilometrokoa izango da, eta laburra 3,2 kilometrokoa. Bi lasterketetan izena emateko epea zabalik dago Lasterbidean.eus webgunean, maiatzaren 25era arte; nolanahi ere, lasterketaren egunean bertan aurrez aurre egiteko aukera izango da.

Joan den ostiralean, apirilaren 22an, egitaraua aurkeztu zuten antolatzaileek:

Goizean zehar: Denak Etxera mural margoketa kolektiboa

09:00: Dortsal banaketa, frontoian

10:00: Zunba beroketa, plazan

11:00: Lasterketa luzea (9,2 kilometro)

12:30: Lasterketa laburra (3,2 kilometro)

13:30: Sari banaketa, herriko plazan

14:00: Ekitaldia, herriko plazan

15:00: Herri bazkaria Jotafa Txarangarekin, polikiroldegian

16:00: Umeen txokoa, gimnasioan

17:30: Esku pilota partidua

19:00: Kontzertuak, plazan: Zaunka, Sakamantekas eta Erroka

Kontzertuak eta gero: DJ Bull

Kirola eta elkartasuna

Antolatzaileen hitzetan, "korrikaren kirol eremutik jaiotako elkartasun herri ekimena da" Lasterbidean. Euskal presoen eta euren senideen eskubideen aldeko lasterketa herrialdez herrialde lekualdatuz joan da 2013. urtean jaio zenetik.

Lehen edizioa Oiartzunen izan zen, eta ondoren, Euskal Herriko hainbat herritan ospatu da: Larrabetzun 2014an, Berriozarren 2015ean, Oñatin 2017an, Ondarroan 2018an eta, azken edizioa, 2019an Arbizun eta Lakuntzan.

Lasterbidean lasterketa Araban ospatzen den bigarren aldia izango da Kanpezukoa. Izan ere, 2016an Araian egin zuten laugarren edizioa.


Bizitzaren autobusa Zumarragan eta Beasainen hartuko da

GIZARTEA // Bizitza plataformak pandemiaren inguruko kudeaketa salatzeko manifestazioa antolatu du larunbatean. Goierritik autobusa antolatu dute joan nahi duenarentzat. 14:40an Beasaingo Antzizar kiroldegitik irtengo da eta 14:50ean Zumarragako Eitza auzoan egingo du geldialdia. Oñatin, Eibarren (Gipuzkoa) eta Iurretan (Bizkaia) ere geldituko da. 617 171 520 telefonora deitu edo idatzi behar da autobusean tokia hartzeko. Ordaindu larunbatean bertan egingo da, bost euro. Itzulerako autobusa 21:00etan irtengo da Bilbotik.


Igerileku berrian guztia prest biharko txapelketarako

Guztira, sei taldetako 110 igerilari inguruk hartuko dute parte bihar, zapatua, lehiaketan estreinatuko den igerilekuan; segurtasun neurri zorrotzak beteko dituzte eta espero dute beste txapelketa askoren lehenengoa izatea bihar jokatuko dena.

Iritsi da eguna; bihar, zapatua, egingo dute lehenengo txapelketa igerileku berrian. Guztia gertu dago: bederatzi kaleko igerilekua, protokolo guztiak eginda, Aloña Mendiko igerilari ohiak eta juntakoak boluntario izateko prest... Baina, zoritxarrez, pandemiaren eragina ere sumatuko da txapelketan. Izan ere, bertan parte hartu behar zuten Oñatiko igerilarien erdiak konfinatuta daude. Eta ondorioz, Aloña Mendiko hamabi igerilarik bakarrik parte hartu ahal izango dute. "Deseatzen geunden guztiok herriko igerilekua txapelketan estreinatzeko, baina igerilari batzuen bajarekin egin beharko dugu", azaldu du Josune Odriozola entrenatzaileak. Aurretik izan dituzten txapelketetan bajaren bat izan dutela gaineratu du Odriozolak, baina inoiz ez horrenbeste batera. Dena den, dutenarekin egingo dute aurrera, taldearen emaitza onena lortzeko helburuarekin.

110 igerilari inguru

Zazpi taldetako igerilariak ziren etortzekoak Oñatiko txapelketara, baina Legazpiko igerilari dezente ere konfinatuta daudenez, eta haiek ez dira etorriko. Gainontzean, oñatiarrekin batera parte hartuko dute beste hauek: Bergarakoek, Azpeitiko Izarraitz taldekoek, Eibarkoek, Azkoitiko Zubiaurrekoek eta Donostiako Fortunakoek. Azken orduko bajarik ez badago, 110 igerilari inguru izango dira.

Pandemiagatik, neguko ligan ez dira erreleboen probak egiten ari, baina beste proba hauek egingo dituzte: estilo librean 50 eta 1.500 metro arteko probak; atzerakoan, brazan eta tximeletan 50 eta 200 metro artekoak; eta estiloetan ere lehiatuko dira, 100 eta 400 metroko probetan. Igerilari bakoitzak hirutan parte hartu ahal izango du.

Protokolo guztiak betez

Arratsaldean igerilekua itxita egongo da bazkideendako, eta protokoloa ondo zehaztuta dutela adierazi du Odriozolak. Gaur egun erabiltzen den sarreratik sartuko dira igerilariak, bi txandatan, talde batetik bestera bost minutuko tartea utzita. Tenperatura hartuko zaie eta Gipuzkoako Federazioak emandako galdetegi bat bete beharko dute igerilariek. Aldagelak ez dituzte erabilgarri izango, eta igerileku kanpoan talde bakoitzak bere lekua izango du; harmailak ere igerilariek erabiliko dituzte eta ez da publikorik egongo. Bost kale beharrean bederatzi dituenez igerileku berriak, txapelketa bera aurretik Oñatin egiten zirenak baino motzagoa izango dela aurreikusi dute.


Haurren Gabonetako eskaintzan izen ematea zabalik dago

Haurrei zuzendutako eskaintza egoerara egokituta antolatu du Amezketako Udalak. Abenduaren 23 eta 30ean, eta urtarrilaren 4an izango dira ekimenak. Parte hartzeko izen ematea nahitaezkoa da, eta ostirala da apuntatzeko azken eguna.

Amezketako Udalak aurten ere haurrei begirako Gabonetako eskaintza prestatu du. Egoera dela eta ezberdina izango bada ere, abenduaren 23 eta 30, eta urtarrilaren 4erako antolatu dituzte ekimenak.

Izena emateko epea abenduaren 18an bukatuko da, eta garbi jarri dute epez kanpoko izen ematerik ez dutela onartuko. Izena 688 71 16 75 zenbakian eman beharko da.

Abenduaren 23an, parkea eraikitzen ekimena izango dute Beltzaren parkea berreraikitzeko. Haurrak izango dira protagonista. LH1etik LH6ra bitarteko haurrei zuzendua da, eta mailaka bereizita, gehienez 13 haur taldeko ariko dira. Abenduaren 30ean, mendira goiz pasa egingo dute 14 haurreko bi taldetan banatuta. Azkenik, urtarrilaren 4ean, Musikarium haur emanaldia izango da, 18:00etan, Larrunarri pilotalekuan. Gehienez, 140 ikusle sartuko dira.


Plaza batzuk libre daude oraindik, Hernani Musika Eskolako ikastaroetan

Hastear da ikasturte berria, Hernani Musika Eskolan ere. Eta jakinarazi dutenez, plaza batzuk libre daude oraindik, eskaintzen dituzten zenbait ikastarotan. Honakoak dira, oraindik tokia duten ikastaroak: helduentzako lengoaia musikala, alboka, txalaparta eta biolina. Horietakoren batean izena eman nahi izanez gero, musika eskolara bertaratu behar da.


Ibon Etxeberriaren hitzaldia eta 'En la calle' filmaren proiekzioa izango dira datorren astean

SOS arrazakeria taldeari laguntza emateko helburuarekin antolatu ziren bi ekimenak abenduan, baina koronabirusaren oldarraldiaren ondorioz atzeratu egin behar izan zituzten. Apirilaren 5 eta 7an egingo dira.

Migranteek bizi duten errealitatea hobeto ulertzeko aukera izango da datorren astean Orion, herritar talde batek antolatutako hitzaldiaren eta film proiekzioaren bidez. Azaldu dutenez, abenduan egin nahi zituzten bi ekimenak herrian SOS arrazakeria taldeari laguntzeko, eta arropa bilketa ere abiatu zuten xede berarekin. Izurritearen ondorioz bilketa egiteko aukera bakarrik izan zutenez, datorren asterako antolatu dituzte En la calle dokumentalaren emanaldia eta Ibon Etxeberria oriotarraren hitzaldia.

En la calle filma Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldian aurkeztu zuten, eta SOS arrazakeria taldeak ekoitzia da Hiritarron Harrera Sarearekin batera. Asteartean emango dute kultur etxean, 19:00etatik aurrera, eta proiekzioaren ondoren tertulia egingo da Abdoulaye Sarrekin.

Ostegunerako, berriz, Itsasoa zeharkatzen mahai-ingurua antolatu dute. Ibon Etxeberria oriotarra Itsas Salbamenduko kidea da, eta Kanariar Uharteetan eta Mediterraneo itsasoan aritzen da lanean. Migranteei laguntza ematen bizi izan dituen esperientziak elkartrukatuko ditu herritarrekin kultur etxean, 19:00etatik aurrera.


Eroriko larria gertatu da Poloniako Tourreko lehen etapan

Fabio Jakobsenek hesien aurka jo du Dylan Groenewegen herrikidearekin garaipenaren lehian zebilela. Groenewegenek gurutzatu du helmuga lehen postuan, baina deskalifikatu egin dute gerora.

Chorzów eta Katowice artean (195 kilometro) lehiatu den Poloniako Itzuliko lehen etapa eroriko larri batekin amaitu da asteazken honetan, txirrindulariak azken esprintean bete-betean murgilduta zeudela.

Dylan Groenewegen (Jumbo-Visma) eta Fabio Jakobsen (Deceuninck-Quick-Step) garaipenaren bila zebiltzan nor baino nor gehiago esprintaren eskuin aldetik. Alabaina, une batean, lehenengoak eskuinerantz egin du eta Jakobseni bidea oztopatu dio. Deceuninceko txirrindulariak hesien aurka egin du talka, eta aurretik eraman du helmugan kokatuta zegoen argazkilari bat ere.

Groenewegenek ere erorikoa jasan du jarraian, baina bera sartu da helmugan lehendabiziko tokian izan da. Hala ere, geroago, epaileek lasterketatik bota dute, istripua hark eragin duela iritzita. Hartara, Jakobsen izan da etaparen garailea.

Jakobsen, koma induzituanTVP Sport Poloniako telebista kate publikoak jakitera eman duenez, "hainbat medikuk" larrialdiko arreta eman behar izan diote Jakobseni helmugan bertan, eta "intubatuta eta koma induzituan" eraman dute ospitalera.

Gertatutakoaren aurrean, UCIk (Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasuna) oharra argitaratu eta "gogor gaitzetsi" du Groenewegen portaera, "onartezina" izan dela iritzi baitio. Horrez gain, Jakobsen eta gainerako zaurituei babesa eskaini die.

Jumbo-Vismak ere beste ohar bat plazaratu du barkamena eskatuz: "Gure pentsamenduak Fabio Jakobsenekin eta Poloniako Itzulian izandako istripu izugarrian nahasita dauden gainerako beste pertsonekin daude. Hauek bezalako istripuak ez lirateke gertatu behar. Barkamena eskatzen dugu eta gertatu dena eztabaidatuko dugu beste edozein adierazpen egin baino lehen".

Bost etapa dituen World Tourreko lasterketak izen handiak ditu parte-hartzaileen artean: Remco Evenepoel (Deceuninck-QuickStep), Burgosko Itzulian erakustaldia eman duena; Wout Poels (Bahrain McLaren), Simon Yates (Mitchelton-Scott), Jakob Fuglsang (Astana) eta Richard Carapaz (Team Ineos), Giroko egungo txapelduna.


NBEk nazioarteko batzorde independente bat sortuko du Ukrainako gerra krimenak ikertzeko

Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluan, 32 herrialdek ikerketa batzordea sortzearen alde bozkatu dute, bik aurka, eta 13 abstenitu egin dira.

Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluak nazioarteko batzorde independente bat eratzea erabaki du Ukrainako gerraren baitako giza eskubideen urraketak ikertzeko.

Gaur egin den bozketan, 32 herrialdek ikerketa batzordea sortzearen alde bozkatu dute, bik (Errusia eta Eritrea) aurka, eta 13 (Txina, Kuba eta Venezuela, besteak beste) abstenitu egin dira. Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluan 47 herrialdek parte hartzen dute.

Abstentziora jo duten estatuak hauek dira: Armenia, Bolivia, Gabon, India, Kamerun, Kazakhstan, Kuba, Namibia, Pakistan, Sudan, Txina, Uzbekistan eta Venezuela.

Bestalde, hauek agertu dira alde: Alemania, Ameriketako Estatu Batuak, Arabiar Emirerri Batuak, Argentina, Benin, Boli Kosta, Brasil, Erresuma Batua, Finlandia, Frantzia, Gambia, Hego Korea, Herbehereak, Honduras, Indonesia, Japonia, Libia, Lituania, Luxenburgo, Malawi, Malaysia, Marshall Uharteak, Mauritania, Mexiko, Montenegro, Nepal, Paraguai, Polonia, Qatar, Senegal, Somalia eta Ukraina.


"Iraken, zaila zen jakitea gerra non hasi eta non bukatzen zen"

Estatu Islamikoaren aurkako gerran jasotako testigantzetan oinarritu du idazleak Hay dragones liburua. Etnia eta erlijio gorrotoez beteriko herrialdea deskribatu du, Ekialde Hurbileko anabasa ulertezinean.

Hay dragones (Serendipia) liburua kaleratu berri du Miguel Gutierrez-Garitano (Gasteiz, 1977) idazleak. Aurreko liburuan ez bezala, hiri galduak beharrean, gerraren eta gorroto historikoen zurrunbiloan bahitutako arima galduak aurkitu ditu 2016an Irakeko gerra frontera egindako bidaian.

Gasteizen aurkeztu duzu liburua, Rafa Gutierrez-Garitano anaiarekin batera...

Bai. Kostatu zait Rafa eramatea, askotan argazkilariek publikoki ez agertzeko joera dutelako. Bera ere nirekin batera egon zen Iraken, eta argazki apartak egiten ditu. Ez dut esaten, ez, familiakoa izateagatik: bere lana ikustea besterik ez dago. Aurkezpenean ere dokumental labur bat pasatu dugu. Izan ere, Rafa argazkiekin ari zenez, Mosulen zenbait irudi bideoan hartzeko moduan egon nintzen. Hamabost bat minutuko laburra da, aparteko mezu sozialik gabe; izan ere, irudi horiek ez zeuden pentsatuta dokumental bat egiteko. Aitzitik, Irakeko soldaduekin batera bizi izan nuen gerraren soinu paisaia baino ez da, jendeak ikus dezan gerra korrespontsal baten errealitatea.

Zer jaso duzu liburuan?

2016an egindako bi bidaiatan oinarritzen da. Lehen zatian fronte kurduan zehar egindako ibilbidea jaso dut. Funtsean, kurduek Estatu Islamikoarekin mantentzen zuten limes-ean egindako egonaldia izan zen, gerra frontea egonkortua zegoenean. Ia mila kilometro inguruko frontea zen. Bigarren zatian, berriz, fronte hori apurtu ondoren abiatu zen Mosulgo ofentsiba handia jaso dut. Une horretan lortu zuten kurduek Estatu Islamikoa geldiaraztea. Fronte horretan, istorio asko sortu ziren, eta nik horiek jaso nahi izan nituen. Lehen partea elkarrizketetatik abiatzen da: agertzen dira kazetariak, soldaduak, boluntarioak, espioiak... Biktimen senide askorekin hitz egin nuen ere. Denetariko jendearekin egin nuen topo, eta beren testigantzak jaso ditut: jende ona, gaiztoa, hala moduzkoak... eremu grisa zen hori.

Bigarren zatia egiteko ere formula berdina erabili duzu?

Ez, bigarren parte horretan agian elkarrizketa gutxiago daude oinarrian. Arrazoia da frontea geldituta dagoenean aukera gehiago dagoela jendearekin hitz egiteko. Baina bigarren partean, behin frontea apurtu zela, askoz azkarrago joan zen dena. Irakeko armadaren Urrezko Dibisioarekin batera aurrera egin nuen, enpotratuta, eta hor aukera gutxiago egon ziren jendearekin hitz egiteko. Baina ahalegindu nintzen. Adibidez, Mosulgo hiritarrak bilduta zeuden errefuxiatu guneetan sartu nintzen. Galdetu nahi nien ea zergatik egin zuten Estatu Islamikoaren alde. Pentsa, Mosulen bertan esklabo merkatuak egon ziren! Egunero, moztutako buruak, pertsona gayen exekuzioak... Horregatik zibilekin hitz egin nahi nuen. Zibilak direlako honen guztiaren funtsa, askotan lekuz kanpo uzten baditugu ere; askotan daukaten ardura kentzen zaie. Aleman herritarrek nazien alde egin zuten modu berdinean, hain justu. Biktimak izateaz gain, bazuten ardura bat. Estatu Islamikoaren preso egon ote ziren edo horren alde egin ote zuten jakin nahi nuen.

"ELKARRIZKETETAN ABIATZEN DA LIBURUA: SOLDADU, BIKTIMA, BOLUNTARIO EDOTA ESPIOI DIRENENAK"

Suposatzen dut une hori are arriskutsuagoa izango zela...

Bai, Mosulen egon ziren borrokaldiak ikaragarriak izan ziren. Hor fronterik ez zegoen. Irtenaldietan eta ateraldietan oinarritutako borrokak ziren... Black Hawk Down filmean bezala, egoera horren ideia bat egiteko. Egun bakoitzeko hogei bonba auto egon ahal ziren, eta ezohiko bideetatik egin behar zen aurrera. Sartu, den-denari tiro egin, eta berriro alde egin; halakoa zen borrokaldia. Batzuetan soldaduek auzo bat eskuratzen zuten, baina gauean berriro alde egin behar zuten, erasoak jasaten zituztelako. Alde handia dago, adibidez, Ukrainako gerrarekin. Hor frontea oso ondo zehaztuta dago. Ukrainan badakizu frontetik gero eta gertuago egonda, arriskutsuagoa dela egoera, errusiarren su-potentzia kontuan hartuta. Baina behintzat jakin badakizu hurbiltzen ari zarela arriskura. Mosulen, berriz, ez zegoen fronterik. Gerta ahal zitzaizun armadatik ehun metro aldentzea eta bahitua izatea. Edo zibil batekin hitz egiten ari zinela pentsatu eta, benetan, milizianoa suertatzea. Leihoetatik edo sotoetatik tiroak... zoramen hutsa zen.

Aipatu didazun eremu gris hori pertsonen artean egongo zen ere, seguru aski...

Bai. Funtsean, 2014an Estatu Islamikoak Sykes-Picot hitzarmenean ezarritako mugak birrindu zituen, eta Siria eta Irak batu zituen. Alde batetik, Estatu Islamikoa Sirian Bashar al-Assaden eta Errusiaren aurka borrokan ari zen; eta, aldi berean, kurduen eta Mendebaldeak eratutako koalizio baten aurka ari ziren ere. Baina, modu berdinean, Iranen eta Hezbolaren aurka borrokan ari ziren, horiek xiiten guneak babestu nahi zituztelako. Pentsa! Iran AEBei laguntzen! NATOko kide den Turkia ez zen Estatu Islamikoaren aurka argi azaltzen, interesatzen zitzaiolako kurduen aurka jotzea. Zoramen hutsa! Gutxiengoek, kristau siriarrek, yazidiek, kakiek... horiek ez zuten inoren babesik. Irakiarren beren artean ere, xiita eta sunitak zeuden bata bestearen aurka, eta kurduak beren programa propioarekin zihoazen. Baina kurduen artean ere, hamaika fakzio desberdin zeuden, elkar gorroto zutenak. Gatazka hori ulertzea ezinezkoa da. Ia-ia pertsona bakoitzak afiliazio desberdin bat zuen... horregatik zen horren zaila jakitea gerra non hasten zen.

Mosul batailoiko soldaduak, leherketa bati begira. MIGUEL GUTIERREZ-GARITANO

Zein izan da liburua idazteko estrategia?

Nire esperientziaren kontakizuna da, bai eta bertan aurkitu nuen giza paisaiarena ere. Erreportajearen teknika erabiltzen badut ere, liburuak gehiago du idazlearena, kazetariarena baino. Kazetari bat saiatzen da bertan ikusitakoa transmititzen, eta, normalean, ahalegintzen da zigilu pertsonal bat ez jartzen. Nire kasuan, ez zait axola nire zigilua edo iritzia sartzea. Kapitulu laburrak dira, arinak, irakurtzeko errazak, informazio kontzentratua dutenak... eta baita argazki asko ere. Niretzat garrantzitsua da ere pertsonen irudiak azaltzea. Eta atzematen da bertan ikusi nuen hondamendi soziala, ingurumenarena... tira, herritarrak beharrean, elkar gorrotatzen duten etniak dituen herrialde baten gainbeherari buruzko kontakizuna da.

Zure ustez, noiz abiatzen da egoera latz hori?

Aspaldi. Jende askok 2003ko gerra jartzen du abiapuntu gisa. Gezurretatik abiatutako gerra ilegala izan zen, noski. Baina nik askoz atzerago egingo nuke. Jendea ahaztu egiten da Iran eta Iraken arteko gerraz. Lehen Mundu Gerraren antzera, lubakietan borrokatu zen, milioi bat hildako eraginez. Eta gero Kuwaiten inbasioa dago, ondorengo Desert Storm ekarri zuena. Aintzat hartu behar dira ere Sadam Husseinek abiatutako arabiartze programa, gainerako taldeak alde batera utzi zituena... kurduak gaseztatzeraino. Estatubatuarrek alde egin zutenean, 2006ko gerra sektarioa hasi zen, sunita eta xiiten artean. Eta gero, amaieran, Estatu Islamikoa agertu zen. Hori izan zen behereneko puntua, hortik ezin zen baxuago erori. Estatu bat bezala aritu zen, eta Khemer Gorrien moduko hiltzaile krudelak izan ziren. Baina hauek, gainera, telebista bidez egiten zituzten beren ankerkeriak. Eta teknikoki ondo landutako emanaldietan egiten zuten, gainera. Oso gogorra izan zen. Arazoa da ez direla desagertu: orain estatu bat bezala ez dute jarduten, baina bai talde terrorista bezala. Eta Irakera bueltatzen ari dira Estatu Islamikoaren aldekoak; indar askorekin, gainera.

Ekialde Hurbileko herritarrek noizbait —guk bezala— bizitza proiektu bat izateko aukera izango duten esperantzarik al duzu?

Epe laburrera, behintzat, ez. Epe luzera, batek daki. Baina, esan bezala, argi dut baxuago erortzeko modurik ez dutela jada. Ez dut pentsatu nahi hori baino okerragorik etorriko denik etorkizunean. Egin zituzten basakeriak, animaliak balira bezala neska nerabeak esklabotzan hartuaz... hori baino baxuago erori daitekeenik pentsatzea zaila egiten zait. Etnia gorroto itzelak daude, eta bertako kristauak desagertzen ari dira. Funtsean, xiita edo sunita ez diren guztiak egoera latzean daude orain inguru horretan.

Beste behin ere, Mendebaldeak kurduak atakan utzi zituen...

Eurek laguntza hori behar zuten une horretan. Baina, diozun bezala, Mendebaldea eta, oro har, potentzia guztiak arazorik gabe baliatzen dira beraietaz, gero alde egiteko. Geratzen diren herritarrak hiltzera kondetatuta daude. Adibidez, Vietnamgo Miao herriarekin gertatu zen. Desert Storm operazioaren ostean, xiita talde batzuei ere eskatzen zitzaien matxinatzeko, baina gero laguntzarik gabe geratu ziren, salduta. Azken garaietan, Afganistanen ikusi dugu aireportuetan jendea nola pilatzen zen, talibanengandik ihes egin nahian. Hogei urte ondoren, Mendebaldekoekin batera lanean ari zen jende asko atzean utzita utzi dugu. Ondorioz, Afganistanen talibanen aurkako erresistentzia taldeak hor bakarrik geratu dira, inoren laguntzarik gabe.

"ORAIN KONTRARA GOAZ, MENDEBALDEKO GIZARTEAK GERO ETA TOTALITARIOAGOAK DIRELAKO"

Egitekoen zerrendan daukat Afganistanen egon zen ezagun bati galdetzea nola sentitzen den honekin guztiarekin...

Gogorra izan zen, bai. Baina nik utzi nahiko nioke irekita zirrikitu bat esperantzari ere. Pentsatu nahiko nuke hogei urte hauen ostean Afganistanen izandako presentziak onerako zerbait utzi duela. Matxinadak badira. Eta ez soilik Afganistanen: Iranen ere, gero eta gehiago dira. Baina, modu berean, esango nuke Mendebaldearen presentzia baino, faktore garrantzitsuagoa izaten dela internet... Inor ez da iraganezina, ezta pastunak ere, eta azkenean apurka-apurka korronte batzuk iristen dira... Orain, gainera, kontrako joera nagusitzen ari dela pentsatzen dut. Mendebaldeko gizarteak atzerantz ari dira: gero eta totalitarioagoak dira, eta hirugarren munduko herrialde asko, berriz, gero eta irekiagoak dira; askatasunerako desira dute. Horregatik, ez dut itxaropena galtzen. Gu txarrerako bidea egiten ari bagara, eurek bederen onerako bidea har dezatela.

Pozoi eta txikizio artean biziraun behar izan zuten herritar askok. MIGUEL GUTIERREZ-GARITANO

Eutsi Ukraina elkartearekin batera, bertan laguntzen egon zara behin baino gehiagotan. Zure esperientzia horiek liburu batean irakurriko al ditugu?

Seguru aski, bai. Nire hainbat hausnarketa dagoeneko zabaldu ditut; besteak beste, sare sozialetan. Baina bai, espero dut gerra bukatzen denean horretan jarriko naizela.

"PETROLIOA TARTEAN ZEGOELAKO, URTE LUZEZ GORRARENA EGIN ZAIO ERRUSIAREN MEHATXUARI"

Titularretatik desagertzen hasia da Ukrainako gerra. Geratuko al da ez aurrera ez atzera, kronifikatuta?

Baliteke, baina zailagoa da hori gertatzea. Geoestrategikoki Europa mehatxatzen duen gerra da, Afganistangoa ez bezala. Jende askok AEBen interesen araberako gerra baino ez dela dioen arren, geoestrategia pixka bat jakinda, badakizu ez dela hala. Europa da interes gehien duena Ukrainari laguntzeko. Errusiak urteak daramatza ekialdeko muga kolpatzen eta Europan esku hartzen saiatzen, Europa banatzen. Urte luzez gorrarena egin zaio mehatxu horri, petrolioaren negozioa tartean zegoelako. Baina ekialdeko herrialdeak, Errusiatik gertuen dauden horiek, beldurtuta bizi dira. Ez da berdina gai horren bueltan espainiar bati galdetzea, edo suediar, poloniar edo errumaniar bati. Esango dizute ahal den guztia egingo dutela Errusia geldiarazteko. Hemen, berdin zaigu. Zalantzarik ez nago potentziak, AEBak edo Txina, ahalegintzen direla ur nahasietan onurak eskuratzen. Baina agerikoa da ere Ukrainakoa Damoklesen ezpata dela Europarentzat, eta horregatik Ukrainari lagundu behar dio. AEBek agian utzi diezaiokete Ukraina laguntzeari —errepublikanoek hauteskundeak irabazten badituzte, adibidez—, baina Europarentzat ez dago hauturik. Errusiak orain duen itxaropena hor mantentzea da, gainerakoak nekatzen diren arte, Afganistanen. Dena den, aterabidea zaila da: laguntza jasota ere, Ukrainak orain ezin dio Errusiari irabazi, baina Errusia ere ez dago irabazteko moduan.

Ukrainarrak gehiegi tematu dira Bahkmut mantentzearekin?

Egia da hiria uztea gomendatu zitzaiola Ukrainari. Baina logika desberdinak dira. NATOk hori gomendatu dezake, estrategikoki egokiena delakoan. Baina ukrainarrek esaten zidaten Bakhmuten erresistentzia mantendu ezean, beste hiriren batean eman beharko dutela bataila, eta beste hiri hori ere txikituta geratuko zen, zibilen kalterako. Nahiago dute txikituta dagoen hiri batean borrokatzen jarraitzea.


Lapurreta bolada Bizkaiko portuetan

Santurtzi, Lekeitio eta Bermeoko marinelak eta ontzi txikien jabeak nazkatuta daude portuan gertatzen ari diren lapurretekin. Lapurrek lapurtutako guztia merkatu beltzean saltzen dute.


Olatz Salvadorren "Euria" kantuak eutsi dio TOP GAZTEAren lehen tokiari

Era berean, Amaiaren "El Encuentro" eta Olivia Rodrigoren "Drivers License", berriz, bigarren eta hirugarren mantendu dira, hurrenez hurren.

TOP GAZTEA zerrendaren lehen tokiari eutsi dio Olatz Salvadorren disko berriko "Euria" proposamenak. Amaiaren "El Encuentro" eta Olivia Rodrigoren "Drivers License" kantuek, berriz, bigarren eta hirugarren jarraitzen dute, hurrenez hurren.

Entzuleen botoei esker lau toki gora eginda, The Weeknden "Save Your Tears" kokatu da laugarren. Ezpalaken "Hegan edo Hilik" ere indarra hartzen ari da, eta bosgarrenean dago. Atzetik, seigarren, Miley Cyrusen eta Dua Liparen "Prisoner" dago.

Ondoren, Zetakek eta Oques Grassesek sinatutako "Hitzeman" kolaborazioarentzat izan da zazpigarren postua; zortzigarrena, berriz, Duplarena da, "Mundua geldi" abestiarekin.

Azkenik, honako bi pieza hauek itxi dute hamar abesti bozkatuenen zerrenda: Nathy Pelusoren "Delito" (9) eta ETSren "Egingo Dugu Eztanda" (10).

1.- OLATZ SALVADOR: Euria

2.- ALIZZ ft. AMAIA: El Encuentro

3.- OLIVIA RODRIGO: Drivers License

4.- THE WEEKND: Save Your Tears

5.- EZPALAK: Hegan edo Hilik

6.- MILEY CYRUS ft. DUA LIPA: Prisoner

7.- ZETAK ft. OQUES GRASSES: Hitzeman

8.- DUPLA: Mundua Geldi

9.- NATHY PELUSO: Delito

10.- ETS: Egingo Dugu Eztanda

Zerrenda osoa, hemen.


«Umorean sinesten dut, terapia modura»

'FutbolisTOK' bakarrizketa Donostiako Antzoki Zaharrera eramango du Gurrutxagak larunbatean eta igandean. Futbolaz, eta nahasmendu obsesibo-konpultsiboaz. Lehen pertsonan bizi izanikoaz, eta umorez.