Euskal Herriko Itzulia noiz itzuliko zain

Joan zen astelehenean, apirilaren 6an, hasi behar zuen Euskal Herriko Itzuliaren 60. edizioak Eibarren (Gipuzkoa). COVID-19 gaitzak, ordea, zapuztu egin du txirrindularitza lasterketa, eta arduradunek proba atzeratzea erabaki dute. Itzulian parte hartzen du Eduardo Aranak motoarekin urtero, eta "nahiko zaila" ikusten du Itzulia aurten egitea.

Berezia izan behar zuen aurtengo Euskal Herriko Itzuliak, 60. edizioa egingo baitzuten apirilaren 6tik 11ra bitartean. Beste hainbat kirol jarduera moduan, ordea, koronabirusagatik atzeratu egin behar izan dute proba, eta antolatzaileak UCI World Tourren zain daude Itzulia antolatzeko.

Eduardo Aranak (Azpeitia, 1965) urteak daramatza Itzulian parte hartzen, motoarekin. Euskal Bizikleta proba egiten zutenean hasi zen txirrindularien segurtasuna zaintzeko lasterketetan motoarekin ateratzen: "21 urte nituela-edo atera nintzen lehenengo aldiz, eta ordutik, askotan atera izan naiz txirrindularien segurtasuna zaintzen nahiz argazkilariei laguntzen". Azken urteetan, aldiz, Euskadi Irratiko Arritxu Iribar esatariari laguntzen jardun izan du Aranak: "Arritxu eta ni lasterketa osoan zehar ibiltzen gara motoan, hark irratian zuzenean ematen baitu lasterketa. Zuzenean ez dagoenean, berriz, saiorako lasterketa barruko xehetasunei begira jarduten du, eta horretarako behar duen lekura eramaten dut motoan".

Euskal Herriko Itzuliaz gain, Donostiako Klasikoan eta inguruko herrietako beste zenbait lasterketetan ere ibiltzen da Arana segurtasun lanetan, eta hark adierazi duenez, Donostiako Klasikoa behintzat bertan behera ez uzteko esperantza dute: "Donostiako Klasikoa momentuz ez dute bertan behera utzi, abuztuan egiten baita, eta espero dut proba hori behintzat egin ahal izatea".

Aranaren arabera, esperotakoa zen Euskal Herriko Itzulia bertan behera gelditzea: "Frantzian saiatu ziren lasterketa bat ikuslerik gabe egiten, baina bertan behera utzi zuten geroago COVID-19agatik". Koronabirusaren hedapena ikusita, Itzuliko arduradunek ere proba atzeratzea erabaki zuten, baina ez dakite noiz egin ahal izango duten lasterketa: "UCIren egutegi osoa atzeratu da, eta horiek dagoeneko esan dute beste lasterketa batzuei emango dietela lehentasuna: Frantziako Tourrari, Italiako Giroari, Espainiako Vueltari...", dio Aranak. Ildo horretatik, azpeitiarrak gehitu du ez dakitela aurten Itzulia egiterik izango den ala ez.

Konfinamendua, oztopo

Lasterketa noiz egin, gainera, ez da antolatzaileek eskuartean duten arazo bakarra. Aranaren arabera, Euskal Herrian konfinamendua amaituta ere, zaila izango dute beste herrialdeetako txirrindulariek Euskal Herrira etortzea: "Espainiako Gobernuak konfinamendua amaitutzat emanda ere, batek daki beste herrialdeetan noiz arte iraungo duen kontu honek; kanpotik datorrenak, agian, ez du Itzulira etortzeko baimenik izango". Hori dela eta, "nahiko zaila" ikusten du Aranak Itzulia aurten egitea.

Bestalde, txirrindularien egoera ere aintzat hartzekoa izango dela dio motozaleak: "Ez dakit txirrindulariek zein egoera fisikorekin parte hartu ahal izango duten proban, ez baita gauza bera etxean edo kalean entrenatzea", gaineratu du. Hori dela eta, Aranak uste du orain faborito direnak beharbada ez direla faborito izango Itzulia egitea lortzen dutenean.

Dena den, lehenago edo beranduago Itzulian parte hartzen jarraitzeko asmoa du Aranak: "Niretzat afizio bat da, eta EITBk nire beharra duen heinean laguntzeko prest egongo naiz ni". Aranak aitortu du gozatu egiten duela lasterketetan ateratzen, eta probarako oso lagungarria dela beraien laguntza: "Motoan ibiltzen garenok badakigu Itzulia txirrindularitza lasterketa bat dela, baina errepidean motoa da gutxien molestatzen duen elementuetako bat. Erreakzio azkarrak ditu motoak, eta tresna egokia da hedabideentzat, argazkilarientzat zein epaileentzat".


Jaka eta Rezustak finala jokatuko dute Mallabian, Aspegaz debutatu aurretik

Gaur, 19:45ean, Biharko Izarrak Pilota Txapelketako finalak jokatuko dituzte lau t’erdian eta binaka.

Biharko Izarrak txapelketak hamargarren aldia du aurtengoa. Urteurrena ospatzeko, ez dute ekitaldi berezirik prestatu, baliabide ekonomikoak urriak direlako. Ikuskizuna eta ospakizuna pilotariek ipini beharko dute gaur, 19:45etik aurrera jokatuko dituzten finaletan. Eta finala nortzuk jokatuko duten ikusita, pilotariek eurek eskaini diezaiokete txapelketari omenaldirik onena.

Binakako finalean, ekainaren 24an Aspe enpresagaz Eibarko Astelenan debutatuko duten Jaka eta Rezusta aurrez aurre ikusteko aukera egongo da. Eric Jaka lizartzarrak Kerman Galarza galdakoztarra izango du bizkartzain, eta Beñat Rezusta bergararrak Xabier Urbieta asteasuarragaz osatuko du bikotea. Final orekatua espero da. Jaka sasoian dago. Eskuina den arren, finalerdian ezker bolea arriskutsua eta bizia duela erakutsi zuen, eta gantxoz ere tanto bat baino gehiago amaitu zuen.

Ez dira askotan ikusten atzelari ezkerrak, eta Rezusta da horietako bat. Jotzailea da, eta atzean agindu egin behar luke.

Elordi mallabitarra finalean

Binakakoaren aurretik lau t’erdiko finala jokatuko dute. Aitor Elordi mallabitarra da protagonistetako bat. Txapelketa handia osatu eta merezimenduz heldu da finalera. Gernikagaz jokatzen duen Aitor Etxebarria ere jokoan dago. Biek eurena ematen badute, partidu orekatua eta borrokatua eskainiko dute.


Herri-ihotearen segizioa Guadalajaran

Salmeron herrian larunbatean ospatu zen aurreneko botarga topaketan parte hartu zuten olaztiarrek.

“Olatzagutia ezagutzera eman, gure herriaren ondarea eta gure herri ihoteak merezi duela erakustea”. Horiek dira Olatzagutiko herri ihotea kanpoan ezagutarazteko Adelaida Kintanak emandako arrazoiak. Bera ihote batzordeko kidea da eta azaldu digunez, Guadalajarako Salmeron herrian “ikaragarri gustatu zaie gure ihotea. Despedida oso hunkigarria izan zen, 20 pertsona atera ziren gu despeditzera. 200 bat biztanle dira eta larunbatean halako ikuskizuna hartzea haiendako handia izan da”.

Topaketan Guadalajarako zazpi herritako botargek, maskaritek eta “vaquillek” bat egin zuten. Eta haiekin batera, 26 olaztiar (zamar handiak, zamar txikiak, alkate jaun-andreak, neskak eta Mari Arroka). Kintanak azaldu digunez, ihote garaitik aparte, maskarekin neguko beste egun batzuetan ere maskara jartzen dutenak dira botargak, besteak, mozorrotuak”. Guztiek euren mozorroak arratsaldean egin zen segizioan erakusteko aukera izan zuten. Herrian barnako kalejira eta gero Olatzagutiko herri ihoteko segizoa plazara iritsi zen. “Han dultzaineroak zeuden, gu farekin batera eta bestera eta Mari Arrokaren igitaiari su eman genionean ikusgarria izan zen. Botarga guztiak gure inguruan jarrita zeuden”.

Topaketa horren aurretik, botargen inguruko hitzaldia, artisau azoka eta herri-bazkaria izan ziren. Eguna despeditzeko herri-afaria izan zen. Jose Luis Vega Perez, Guadalajarako Diputazioko presidenteak, ondare ez-materiala ez galtzeko laguntza emanen zutela jakinarazi zuen, “herria egiten duelako”. Eta jakinarazi zuen herri txikiak hartzen dituen Botargen ibilbidea eginen dutela.

Bisitak

Aurreko urteetan Olatzagutiko herri ihote segizioan kanpoko inauterietako gonbidatuak izan dira. 2017an ihotearen berreskurapenaren 25. urteurrena zelako Zalduendoko Markitos, Altsasuko Momotxorroak, Urdiaingo Momoxarroak, Unanuko Mamuxarro eta Muttuak, baita Navalosatik, Avilatik, Cucurrumachos-ak izan ziren. 2018an, berriz, Anhauzeko Basaldunak egon ziren. Eta aurtengo herri ihotean Guadalajarako Valdenuño Fernandez botargak eta dantzariak etorriko dira, azken horiek makil dantza dantzatzen dute danbor baten doinura. Haiek ikusteko aukera otsailaren 22an izanen da. Baina ez da aurten Olatzagutian izanen den botarga bakarra, San Migel festetan Salmerongo botarga etorriko baita.


XV. AIZTONDO KLASIKOA_PATXI ALKORTA MEMORIALA

Martxoaren 4an, igandean, izango da XV. Aiztondo klasikoa (Patxi Alkorta memoriala), Alkizan izango du hasiera eta Larraulen amaiera.

Alkizatik Larraulera, 141 kilometro burutuko dituzte txirrindulariek. Tartean izango dituzte, Goierriko hainbat herri, ikuskizun paregabea ezbairik gabe txirrinduzari eta txirrinduzaleentzat. Aiztondo klasikako XV. edizioaren amaiera Larraulen izango dugu igande honetan. Antolatzaileen arabera, 13:22etan iritsi daitezke txirrindulariak Larraulera. Zer ikusia izango da azken kilometro hauetan, zatozte Larraulera! Herriko ostatuan, jan edana egiteko aukera izango duzue.


Bulegoan berorik ez, ezta?

Bero handia egin du etapa guztian, eta badirudi antzeko eguraldia izango dugula hurrengo etapetan ere. Euskal Herriko Itzulian ez da normala horrelako eguraldia izatea, eta udaberriko beroarekin badakizue zer gertatzen den: alergiak, arnasa ezin ondo hartu, ezina... Tropelean jende askok esan du itota zihoala, ezin zuela gorputza bere onera ekarri. Eta horretan eragin nabarmena izan du haize faltak. %80an zoazenean, ez da nabaritzen arnas falta hori, baina bete-betean hasitakoan, bai. Bulegora lanera joateko berdin izango zaizue, ziurrenik, hotza edo beroa egiten duen. Baina, ikusten duzuenez, txirrindularien artean eragin handia dauka.

Gainerakoan, lasterketa oso azkarra izan da. Tentsio handia nabari zen jaitsieren aurretik tropel buruan postu ona hartzeko. Hori bai, espero zen bezala Azpirotz izan da epailea. Ikusiko zenuten ziurrenik, baina amaiezina da Azpirozko azken zuzengunea, eta batzuk konturatu direla uste dut. Uranek erasoa jo du hasieran, baina ezinean geratu da Azpirotz gainera iristeko 700 metro inguru falta zirenean. Movistarrek sortu du zalaparta azkenean, eta zoriontzekoa da talde guztiak egin duen lana, bost txirrindulari pasatu baitira lehen taldean Azpirotz gainetik. Talde sendoa osatzen dute, eta pozten naiz Kiryienkak irabazi izanaz.

Faboritoen artean, berriz, lider aldaketa izan da, eta Purito bera ere poztu egin dela esango nuke. RadioShackek hartu beharko du orain ardura, eta ezkutuan lasaiago ibiliko da bera. Garminen mugimendua, berriz, tropelean bertan ere ez dugu oso ondo ulertu. Hesjedalen aldeko apustu sendoa egin dute, eta egia da lider ona dela. Baina ez dut uste beretzat etaparik aproposena zenik. Guri dagokigunez, saiatu gara Gesink aurrean mantentzen, eta Azpirotzen nahiko txukun ibili dela uste dut.

Eta hirugarren etapari buruz zer? Lehen bi etapen ondoren, gure aukera iritsi dela esango dizuet. Iheslariak helmugara iristeko etapa aproposa da, eta bai Barredo eta bai ni saiatuko gara aurrean ibiltzen. Gogotsu gaude biok, eta helmugara iritsi baino lehen aldapa motz baina gogor bat dagoenez (%10eko batez bestekoa ere badauka zati batean), saiatuko gara garaipenaren jokoan sartzen.


Joxe Mari Iriondo: "Euskara erabili izan dut beti arma bezala"

Kazetari lanarekin uztartu izan du beti euskararekiko konpromisoa Iriondok, eta hori hala, ohorezko euskaltzain izendatuko dute hilaren 26an

"Prentsan, herri aldizkariena da borroka interesgarrienetariko bat, dirurik izaten badu"

Urtarrilaren erdialdera joan zen Txilera Joxe Mari Iriondo (Azpeitia, 1938) senideak bisitatzera, urtero egin ohi duen bezala. Eta han zegoela esan zion Andres Urrutia euskaltzainburuak bera ohorezko euskaltzain izendatzea proposatu zutela, beste lagun talde batekin batera. Iriondo euskaltzain urgazle zen 1976. urtetik, eta pozik onartu zuen proposamena kazetari, gai-jartzaile, irrati esatari eta telebista aurkezle eta zuzendari izandako azpeitiarrak. Hala, datorren ostiralean jasoko du diploma Donostian. Gaur egun, ofizialki erretiratuta dagoen arren, euskararen eta euskalgintzaren alde lanean jarraitzen du bere apurra jarriz, 1961 urtean Loiola Irratian hasi zenez geroztik etengabe egin duen moduan. Euskararen alorrean aurrera begiratzeko, aurrena atzera luze begiratu du elkarrizketan.

Euskaltzaindiak ohorezko euskaltzain izendatu nahi zaitu. Ederrak izango da horrelako berria jasotzea, ezta?

Bai. Gainerakoei otsailaren 26an banatu zizkieten diplomak baina ni Txilen nintzen eta ezin izan nuen ekitaldian parte hartu. Ohorezko euskaltzain izendatzeak ilusio nabarmena egin dit. Alde batetik, Euskaltzaindia delako Euskal Herri osoa hartzen duen erakunde bakarrenetakoa eta, bestetik, euskara erabili izan dudalako beti arma bezala. Askotan esaten didate ea zergatik ez dudan castellano-z idazten, baina hizkuntza horretan nik baino hobeto egiten duen jende asko dago. Gainera, euskarak behar gehiago du eta nire benetako ama hizkuntza ere euskara da. Ohorezko euskaltzain izendatuta, ohorea neuretzat izan da. Martxoaren 26an jasoko dut diploma; Xabier Letek ere ez zuen jaso, eta espero dut nirekin batera izango dela egun horretan.

Euskara da zure arma, diozu. 1961ean Loiola Irratian hasi zinenetik erretiratu bitartean, kazetaritza, eta euskaraz, egin duzu.

Betitik izan naiz euskaltzalea eta, euskara hizkuntza bezala ez ezik, euskara politika zer zen eskolan, ikasketen bidez, jakin nuen. Gure etxean inoiz ez zen politikaz hitz egin, izan ere. Horrela kontzientziatu ginen, eskolan, euskara irakasgai gisara ematen ziguten eskolekin, izan genituen irakasle bikainei esker eta ostegunetan jolastorduan pasiotarrek (ikastetxe erlijiosoan ikasi bainuen) jartzen zizkiguten euskal kantekin.

22 urtez egin zenuen lan Loiola Irratian. Hura izan zen hasiera, eta euskara nabarmen bultzatu zenuen handik.

1961eko abuztuaren 28an joan nintzen irratira, eta handik segituan hasi nintzen lanean, kontabilitate lanak egiten. Laster, ordea, gidoiak eta kazetari lanak egitera pasatu nintzen. Frankismo garaia izan arren, han hiriburuetako irratietan baino askatasun gehiago genuela konturatu nintzen, eta orduko zuzendari Juan Lekuonak hala esan zidan: "Egin ezazu nahi duzuna, baina ni zailtasunetan sartu gabe". Horrela hasi nintzen, eta oso gustuko lana izan nuen. Euskara hedabideetarako hizkuntza ez zela esan izan zuten beti, baina han ohartu nintzen hori ez zela hala; euskararen ezgaitasuna gure ezgaitasuna da, ez da hizkuntzarena. Hizkuntzak ematen du zuk ematen diozun guztia.

Besteak beste, irratian gaztelaniaz egiten zituzten programak euskaraz egiten hasi zinen zu.

Gogoan dut larunbatetan Beti Jai izeneko saio bat egiten zutela, gaztelaniaz. Lekuonari esan nion euskarazko izena zeraman saio hura zergatik egiten zen gazteleraz, eta ez euskaraz, eta hark hala esan zidan: "Ah! gai baldin bazara, hasi". Eta, hala hasi nintzen, hura euskaraz egiten. Nik astero antzezlan bat idazten nuen, eta bost lagunen artean antzezten genuen gero, efektu eta guzti. Horretaz gain, astero bertsolariren batek zazpi -zortzi bertso prestatzen eta abesten zituen saiorako.

Bestetik, iluntzero errosarioa errezatzen zen irratitik, euskaraz, baina letaniak latinez izaten ziren. Haiek ere euskaraz egiten hasi ginen halako batean.

Zu eta zure garaikoak izan zineten euskarazko kazetaritzaren bidea egiten aurrenetarikoak. Jabetzen al zineten horretaz?

Bagenekien hasiera bat zela, eta gainera kontzienteki egin nahi genuen hori. Nire anaiarekin Azpeitiko lantegi batean lan egiten zuen nuarbetar batek abixua eman zion behin niretzat: "Euskerie ta txorakeyek utzi, eta fabrika juteko lanea, handik enitzela biziko ta". Hori nire aukera zela erantzuteko esan nion anaiari. Nik segitu egin nuen, nahi nuelako. Ez genekien bazterra joko genuen ala ez, baina beti ikara horrekin genbiltzan. Eta, 1965 urtean, Manuel Fraga Iribarnek (Francoren Informazio eta Turismo ministroa) irratia itxi egin zigun, urtebetez. Gero berriz zabaldu genuen. 5.000 bazkide bildu genituen; irratiaren alde agertu eta, gainera, hilero bost duro ordaintzeko prest zeuden. Horri esker, jesuitek ikusi zuten eskaera bazegoela eta aurrera atera genuen irratia. Beti geunden berriz noiz itxiko ote ziguten; beti zer gertatuko zen ikara horrekin. Gero, ikararen erotika horrekin bizitzen ohitu egin ginen.

Euskarazko telebistaren hastapenetan ere, hor izan zinen zu.

Oraindik Franco bizi zela, 1975eko urriaren 20an eman genuen Television Españolak Euskadirako zuen Telenorte izeneko edizioko euskarazko lehenengo saioa: Euskalerria. Gai atenporalak eman behar genituela esaten ziguten eta, tira, horri ere eutsi genion, telebistan ere euskara ager zedin. Gero, EITBko sorreraren unean iritsi zenean, duda asko izan nuen, han parte hartu ala ez, hasierak nahasiak izan zirelako. Dena dela, 1983ko udaberrian informatiboen sailean hasi nintzen lanean.

Euskara baturik ez zegoen; irizpide argirik ez zen egongo kazetariontzat. Horren falta nabaritzen al zenuten?

Jakina. Euskara batuaren kezka Resurreccion Maria Azkueren garaitik zetorren, baina inork ez zekien hori nola egin. Dena dela, mugimendu hori urte haietan hasi zen indarra hartzen. Garai hartan h hizkiaren borrokan sartu ginen gu ere; h hizkia idatzi behar genuen ala ez, hori zen eztabaida. Gu kontra geunden; guk irratian ez genuen h-aren arazorik. Guk hitz egiten genuen, ez idatzi.

Euskarazko komunikabide asko egon ez arren, hizkuntza aldetik koordinazio beharrik sentitzen al zenuten?

Orduan ez zegoen oraingo erreferentziarik, baina bazeuden eztabaidak, h-aren inguruan eta beste hainbat konturen inguruan. Egin behar ez genuen borroka izan zen.

Zergatik zen egin behar ez zen borroka?

Garrantzia beste gauza batzuei eman behar genielako; euskararen premiei, hain zuzen ere. Euskara batua literaturarako da, komunikabideetarako da, edota eskolarako. Ez da etxean erabiltzeko; etxean nork berea egiten du, eta horri eutsi beharra diogu. Hori galtzen dugunean, akabo.

Euskal kulturari dagokionez ere, 1960tik hasi eta 1970erako hamarkada hori goraipatzen duzu zuk, ezta?

1960-1970 hamarkada Euskal Herrian egon den garairik aberatsena izan zen, euskal kulturari dagokionez: ikastolen mugimendua hor bizkortu zen; euskal artearen mugimendua hor bizkortu zen; euskal antzerkiaren mugimendua hor sortu zen; dantzarien mugimendua ere hor sortu zen; euskal kantagintzaren memento interesgarriena ere ordukoa da; mugimendu sindikalak (ELA, esaterako) ere hor sortu ziren; irratigintza hamarkada horretan hasi zen... Orduan hasi ginen irratitik bertsolari txapelketak eta pilota partidak zuzenean eskaintzen, esaterako. Alde horretatik, ikaragarri garai aberatsa izan zen.

Hamarkada batzuk aurrera eginez, gaur egun prentsa idatzia, irratia, telebista nahiz Internet ditugu euskaraz; nola ikusten dituzu euskarazko komunikabideak?

Niretzat irratiak oraindik leku ona du, baita telebistak ere, baina telebista oso medio makala da, eta baita garestia ere. Internetek beste erraztasun batzuk ditu, eta makina harrigarria iruditzen zait. Prentsan, herri aldizkariena da borroka interesgarrienetariko bat, dirurik izaten badu. Horri ere, eutsi egin behar zaiolako. Eta erakunde publikoek hori beren esku hartu behar dute. Publizitate hutsarekin eta harpidedunekin ezin duzue Hitza-ren proiektua aurrera atera, esaterako. Sekula baino aukera gehiago dagoela iruditzen zait, inoiz baino medio gehiago dagoelako. Hala ere, baliabide ekonomikoak falta direla uste dut. Eta, politikoei dagokienez, gure garaian, Eusko Jaurlaritzaren hastapenetan, politikoek euskararekiko zuten jarrera orain baino mila aldiz militanteagoa zela iruditzen zait. Eta, medioetako profesionalena ere, hala zen.

Euskarazko komunikabideetan hizkuntzari dagokionez kalitate falta dagoela aipatu izan duzu. Zein da jarraitu beharreko bidea?

Nik uste dut komunikabideetako profesionalek onartu egin behar dituztela goitik emandako irizpideak; Euskaltzaindiak, estilo liburuak... ematen dituzten irizpideak. Izan ere, profesional askok ez dituzte estilo liburuak irakurri ere egiten, eta kazetari ezagunen batek esana ere ba omen du, hori baino lehenagoko lanik baduela. Ematen diren arauak onartzen jakin behar dela uste dut, bete ezin den araurik ez delako ematen. Arauak bete edo arau horiek hobetzen lagundu egin behar da. Askotan ez dut Euskadi Irratia entzuten gauza sinple horiengatik; erraz konpondu litezken hizkuntza akatsak ez entzuteagatik. Eta, hori ez da euskarazko medioen arazoa soilik; gazteleraz ere hizkuntza kalitate txarra du zenbait mediok.

Di-da batean

Irrati esatari bat: "Ez da euskalduna, baina niri Iñaki Gabilondo gustatzen zait. Esatari garbia da eta posizionatzen dena, gainera".

Telebistako aurkezle bat: "Xabier Usabiaga gustatzen zait asko; ona da oso, eta lainezik gabeko pertsona iruditzen zait. Garai batean, Odile Kruzeta ere oso gustukoa nuen (umilegia zen agian); dotorea zen".

Irratsaio bat: "Askotan Protagonistas (Punto Radio) jartzen dut. Radio Euskadin, esaterako, Boulevard oso ondo zegoen; orain txapuza bat da".

Telebista saio bat: "Informatibo bat aukeratuko nuke dudarik gabe. Kate batetik bestera ibiltzen naiz egunero. Zuzenekoak ere gustatzen zaizkit; ETB, esaterako maisua izan da pilota ematen".

Gehien liluratu zaituen elkarrizketa: "Ziurrenez, Joxe Miel Barandiarani egindakoa lehenengoa. Egun haietan prentsan atera zen gizakiak tximinotik gentozela, eta halaxe galdetu nion: pertsonok zer gatoz, tximinotik ala Adan eta Evagandik?. Grabazioa mozteko eskatu eta hala aitortu zidan: 'Zuek diozuen bezala, off the record esango dizut: bai, arbola gainean saltoka ibiltzetik gatoz, baina publikoan ez daukat esaterik, apaiza naiz eta'".

Gustura egingo zenukeen elkarrizketaren bat, eta egin ez izanaren pena duzunik bai? "Horrelakoak asko gelditzen dira beti. Joxe Austin Orbegozo, esaterako, pasiotarren generala izan zen. Bidaniarra zen eta orain Erroman dagoela uste dut. Niretzat euskaraz ikaragarri dakiena da, eta saiatu nintzen behin berarekin elkarrizketa egiten, baina zeresan handirik ez zuela esan zidan. Baina, esateko asko du. Jende xehearen kasuan, asko ditut gustura elkarrizketatuko nituzkeenak. Bestetik, AEBetan, Nevadara joan eta hango artzaiak gustura elkarrizketatuko nituzke; eta, oraindik ere, ziurrenez egingo dut. Txilekoekin egina dut".

Gustuko film bat. "Nelson Mandelaren bizitza kontatzen duen Invictus, horixe ikusi dut azkena Txilen nintzela".

Liburu bat: "Oso gustura irakurri ditut *El símbolo perdido (Dan Brown) eta El hombre que no amaba a las mujeres (Stieg Larsson). Euskaraz, Azpeitiko Loiola Hoteleko Pedro Azpiazu, Beltza-ren Beltzaren egiak zurikeriarik gabe* irakurri dut. Patxadaz, luzeagoa idaztera animatu nahi nuke".


Erandioztarren poltsikoen araberako aparkalekuak eskatu ditu PPk

Batez ere Altzagan eta Astrabuduan ematen diren aparkatzeko arazoei irtenbidea eman nahian, autoa gordetzeko toki berriak egin eta salgai jartzea eskatu dio Erandioko Udalari PPk. Egiterako orduan erandioztarren baliabide ekonomikoak zeintzuk diren kontuan hartzea galdegin diote tokiko erakundeari popularrek. Udalak aginduta, Ikerfel enpresak egindako ikerketa jarri du mahai gainean Alderdi Popularrak. Javier Ruiz Erandioko PPren bozeramaileak ateratako ondorioen arabera, "aparkatzeko tokia erostearekin ados agertu dira udalerriko bizilagunak, baina euren poltsikoen araberako salneurrian". Hala ere, ez da lehenengo aldia tokiko talde politikoek aparkatzeko arazoak eztabaidagai dituztela. Azaro bukaeran 153 toki atontzeko asmoa iragarri zuen Udalak. Horiek guztiak Altzaga auzoko kiroldegiaren atzealdeko 3.600 metro koadroko orubean jarriko dituzte. Bertan aparkatzea doakoa izango da. Argazkian, Javier Ruiz Erandioko PPren bozeramailea.

Ruizek ikerketatik ateratako ondorioen arabera, %75 eta %80 artekoa da autoa uzten duten lekuarekin pozik ez dauden erandioztarren kopurua. Horrekin lotuta, bizilagunen %85 lur azpiko aparkalekuak egitearen alde dago, Erandioko PPren bozeramailearen hitzetan. Are handiagoa da, zinegotzi popularrak emandako datuei begiratuta, Erandion aparkatzea oso zail ikusten duten herritarrak: %95 (Astrabuan %98ra ere heltzen da), hain zuzen. "Azkenik, %60 eta %80 artean, aparkatzeko tokia erostearen alde dago. Eta, lekua eskuratzeko modua (erosketa, alokairua...) dena delakoa izanda ere, %70k erreparako lioke salneurriari. Bikoitza da 21.000 euro baino gutxiago ordainduko luketen bizilagunen kopurua", gaineratu du Ruizek.


Bidelagun elkarteak 20 urte

Duela 20 urte sortu zen Bidelagun Laguntza Emaile taldea. Boluntario taldean sorreratik segitzen duen Ixidro Herguedasen laguntzaz, ibilbidearen errepasoa egin dugu.


Adinduen egoitzen eredu berriak Altsasun aztergai

Gobernuak antolatutako jardunaldi batean izan zen. Sakana hartzen duen Nafarroa ipar-mendebaldean adinduendako plaza gutxien duen eskualdea da.

Aita Barandiaran adindutakoen egoitzak mende laurdena bete duela baliatuz, Eskubide Sozialen Departamentuak arreta egoitzei buruzko jardunaldia antolatu zuen Altsasun atzo. Pertsonen Autonomia eta Garapenerako Nafarroako Agentziak antolatu zuen jardunaldia. Adindutako pertsonei egoitzetan arreta emateko eredu berriez hausnartzeko eta eztabaidatzeko saioa izan zen. Osasunaren Mundu Erakundeak pertsonan zentratutako eredu baten alde egin du eta horretaz aritu ziren. Adinduen egoitzetako eta gizarte zerbitzuen mankomunitateetako ehun bat pertsonak parte hartu zuten jardunaldian.

Ines Frances Roman

Pertsonen Autonomiarako eta Garapenerako Nafarroako Agentziaren Zuzendari-Gerentea

Aita Barandiaran egoitzan itxaron zerrenda dago. Hura handitu edo ibarrean beste bat egiteko asmorik duzue?

Momentuz, Nafarroa guztian dauden plazak berregituratzen saiatzen ari gara. Ez dira beharren arabera sortutako plazak izan, udalen ekimenez sortutakoak dira. Une honetan zenbat plaza ditugun, populazioaren zahartzearen eta itxaron zerrenden arabera eskualde bakoitzaren beharrak zein diren aztertzen ari gara, eta eskualdeka behar horiei erantzuna ematen saiatzen ari gara.

Badakigu Nafarroa ipar-mendebaldean adinduendako plaza gutxien duen eskualdea dela. Duguna antolatuta izan arte ez dugu azpiegitura berriak egitea pentsatua. Departamentuaren estrategietako bat plazen kontzertazioa handitzea da. Une honetan egoitza plaza betetzen ari diren pertsona batzuek diru-laguntza jasotzen dute, plaza kontzertaturik ez dugulako. Horrek desberdintasunak sortzen ditu. Beraz, kontzertazioa handituko dugu. Gero dauden beharrak zehaztu eta nola bete ditzakegun sakon aztertuko dugu. Ez da baztertzen eskualde honetan etorkizunean egoitza plaza berriak sortzeko aukera. Ez dakit Sakanan edo non. Beharrak aztertu beharko dira.

Beste apustu bat etxean bertan emandako laguntza da. Egia da erresidentzia premia dagoela. Baina pertsona asko haien etxeetan leudeke oinarri egokiak balituzte.

Eguneko zentroen inguruan gauza bera, ezta?

Bai. Oraintxe eguneko zentro berrien kontzertaziorako aterako da. Hor plaza kopurua handitu nahi dugu. Kontzertatuta ditugun plazak baino zentro gehiago daude. Nafarroako Gobernuarekin kontzerturik ez duten eguneko zentroak sartu nahi ditugu hor, eskualde honetakoak barne: Altsasukoa eta Lekunberrikoa.

Populazioa zahartzen ari denez, Sakanako udalek adinduen egoitzak egiteko interesa azaldu dute.

Bai. Baina zein egoitza eredu nahi dugun ere aztertu behar dugu. Horregatik, jardunaldi hau. Egoitza eredu tradizionalak zaharkituta gelditzen ari direla uste dut. Jendeak orain era autonomoagoan bizi nahi du, nahiz eta beharrak izan. Elkarbizitzako zerbitzu edo unitateak nahiago dira orain. Autonomia eta intimitate handiagoarekin. Agian ohiko egoitza eredua beharrean beste baterantz jo beharko dugu. Hori ongi aztertu behar da, etorkizuna ezberdina izan beharko duelako.


Hego haizea, ero haizea

Gertakari paranormalak. Esateko modu bat da, azalpena eduki badutelako. Gertatu direnak oso arraroak izan dira, eta kasualitatea, hego haizeak Euskal Herriko bazterrak gogor astindu dituenean gertatu da. Burua nahasten duen haizea, deserosotasuna sortzen duena, pertsona asko kirol aktibitateren bat egiteko gogogabetzen duena. Madrilgo eta Donostiako hego haizea ezberdinak dira, Bilbokoa eta Bartzelonakoa bezala, baina Lagun Aro eta Bilbo Basketeko jokalariak Euskal Herriko hego haizea arnasten dute. Baskoniakoek Gasteizkoa bezalaxe. Hamabost minutuan hogeita bat punturen aldea galtzea. Nork eman dezake azalpen logikoren bat? Edo 19-2 irabazten hasi eta ordubete geroago partida galtzea? Nork azal dezake ostiral iluntzean Euroligako partida bat bukatu, eta berrogei ordu geroago 600 kilometrora ligako beste partida bat jokatzea, noren aurka eta ligako talde onenaren aurka? Hego (ero) haizearen aitzakian babestea onena...

Zabuka. 68 segundoko prentsaurrekoa eman zuen Baskoniako Dusko Ivanovic entrenatzaileak Valentziaren aurkako porrota azaltzeko. Bistan da, haserre zegoen, eta ez zuen azalpen askorik emateko gogorik. Esan zuen apurretik honatx nabarmentzeko moduko bakarra: «Ondo hasi gara erasoan eta defentsan, baina, aldaketak egin ditugunean, estutzen hasi da Valentzia, eta ez dugu asmatu haien grina berberarekin jokatzen». Aulkitik kantxaratu zirenentzako mezu garbia dirudi, baina deigarria da oso Seraphin eta Nemanja Bjelicak jokatu zuten minutu kopurua. Zortzi minutu frantziarrak, eta sei baino ez serbiarrak. Posible al da hain tarte txikian gauzak hain gaizki egitea, entrenatzaile batek berriro ez kantxaratzea erabakitzeko? Batez ere Milko Bjelica eta Teletovic pibot postuan jokatzeko txikiak direla aintzat hartuta. Maciej Lampe lehenbailehen bueltatzea onena!

Oinez. Ezer berririk ez Palau Blaugranan. Baldintza fisikoak egokiak direnean ere zaila da Bartzelona menderatzea, baina fisikoki jota zaudenean, ezinezkoa da ia-ia. «Oinez jokatu dugu, eta Bartzelonaren aurka korrika jokatu behar da», esan zuen Katsikarisek, partida bi bideo ikusita prestatu ahal izan zutela aitortuz. Gaiztoa izanda, pentsatzekoa da taldeko kudeatzaileen erabakiz atzeratu zela Olympiakosen aurkakoa ostiralera, Baskoniak asteazkenean jokatu zuelako, eta Athleticek ostegunean, Europa Liga. Bietan bat aukeratu behar, eta, gaur-gaurkoz, askoz garrantzitsuagoa da Olympiakos garaitzea, Bartzelona menderatzea baino. Greziarren aurkako ahaleginak kataluniarren aurkakoa oparitzea bazekarren ere. 2-2 balantzea ez da txarra, baina esnatzen hasi beharra dago, hutsegiteak garesti ordaintzen baitira.

Zurrunbilo gaiztoa. Hiru aste atzera inor gutxik pentsatuko zuen lekuan dago Lagun Aro: zulo sakonean, eta kolpea kolpeari lotzen. Kirolak zerbait badu, oraina da. Iragana ahaztu egiten da, baina orainak nekez apaltzen du komunikabideen egurra, jokalarien zigorra. Eta oraina oso gogorra da donostiarrentzat. Datorrenari begiratuta ere, zaila dirudi 0 garaipeneko kutxatxoari 1 edo 2 zenbakia jartzea, Zaragoza bikain ari delako etxean, eta Valentziak Baskonia menderatu zuelako herenegun. 0-6 balantzea eduki dezake taldeak hamar egun barru, eta hori arriskutsua da. Zalantzak, buruko indarrik ez, taldean aldaketarik egiteko aukerarik ez... Aterkia ireki eta zaparradarekin nola edo hala babestu baino lan garrantzitsuagorik ez dute Illunben lanean aritzen direnek. Madrilgoa ezin delako errepikatu. Ezin dira hamar baloi eman hamar minutuan. Ezin dira hemezortzi hiruko egin eta bi bakarrik saskiratu. Ezin dira hirukoak puntuak sartzeko bide bakar gisa erabili. Ezin da Papamakarios joko antolatzaile jarri, Salgado kapitaina aulkian utzita. Ezin da baimendu Baronek nahierara joka dezan. Ezin da baimendu Doblas eta Panko ikusle soil izan daitezen. Ezin da...


Orion Txanka-Hondartzako bidetik egin beharko dira sarrera-irteerak bihar arratsaldean

(Karkara)

Orioko Udalak jakinarazi du asfaltatze lanak burutuko dituztela bihar, asteazkena, herriko hainbat gunetan. 14:00etatik 18:00etara bitartean helduko diete asfaltatze lanen “azkenei” eta, denbora tarte horretan, aldaketak izango dira autoen zirkulazioan. Hain zuzen, 14:00etatik 18:00etara bitartean, Txanka-Hondartzako bidea erabili beharko da autoan herritik irteteko edo herrian sartzeko.


Pol-Polek mendi irteera antolatu du Serrania de Cuencara

Urriaren 12tik 15era, Serrania De Cuenca ezagutzeko mendi irteera antolatu du Pol-Pol taldeak. Urriaren 6a baino lehen eman beharko da izena; irteera urriaren 12an izango da frontoitik, 06:00etan. Irteeran parte hartzeko 200 euro ordaindu beharko da.


Desfibriladorea jarri dute Udaltzaingoaren autoetako batean

Orain arte Lubaki kiroldegian, Aita Mari futbol zelaian (Zumaiako Futbol Taldeak erosita) eta Aitzuri pilotalekuan zegoen desfibriladore bana. Hemendik aurrera, udaltzainek beste bat edukiko dute kotxeetako batean, larrialdiei erantzun ahal izateko.

Norbaiti bihotza geratzen zaionean desfibriladoreena da erantzunik eraginkor eta azkarrena. Horrelako larrialdi kasuetan, garrantzitsua da lehenbailehen, 4-5 minututan, desfibrilazioa aplikatzea bihotza gelditu zaion pertsonari. "Desfibriladore horiek, larrialdi kasuetan erantzun azkarragoa ematea ahalbidetuko dute, eta hori da hain zuzen Udalaren helburua, larrialdi egoera bati aurre egiteko baliabideak herritarren eskura jarri eta guztien segurtasuna bermatzea", adierazi dute Udaletik.


Tximinoari arbolan nola

Bestelako gauza alegerago batzuez nahi nuen gaurkoa —adibidez, Mariano Rajoyren elkarrizketaz—. Baina inori ez zaio gustatzen bere hitzak gezurtatzea. Are gutxiago niri gezurtatu dizkidaten zentzuan egitea: astearteko zutabean poza agertu nuen Barrura begiratzeko leihoak normaltasunez eman zutelako ETBn, eta normaltasunez ikusi zuelako jendeak. Argitaratu eta hiru ordura ez zuen ezertarako balio zutabeak: PPk eta PSE-EEk azalpenak eskatu zizkioten Urkulluri filma emategatik; Covitek Maite Iturberen dimisioa eskatu zuen. Labur, ez dela normaltasunez eman eta ikusi ahal izan. Gauzak ez direla hainbeste aldatu, kamarada.

Lehen xehetasuna: gauza jakina zen filma ETBn emango zutena, duela egun batzuetatik; zalaparta, ordea, ez da hasi telebistatik eman eta bi egun pasa diren arte. Inor ez da filma eman ez dadin saiatu: nahiago izan dute telebistan eman ondorengo kalapita. Eta kalapita baino purrustada: PPren arabera, «saio hori emateak ETAren historia kriminala zuritzeko estrategia laguntzen du». Nire zalantzak ditut, ez emateak, saioak berak ETAren historia kriminala zuritzeko estrategia laguntzen duenik ere. PSE-EEk gaitzetsi zuen protagonistak aurkeztu izana «egin zituzten atentatuak aipatu gabe». Zer atentatu egin zuen Irati Tobar Segiko militanteak? Zer atentatu Jexuxmari Zalakain Egin egunkariko administrazio kontseiluko kideak? —EITBk ere esan zuen: «Indarkeriagatik zigortuak izan zirela guztiak»—. UPD kexatu zen «beste behin ETAko kideen zerbitzura jartzeagatik eta ikuspuntu gizatiar batean aurkezteagatik». Kontxo, gizakiak badira zer egin? Covite haserre, «ETAko presoak biktimatzat aurkezteagatik». Gauza oinarrizko bat: ETAko preso batzuk ere biktimak ere izan dira.

Eta beste bi kontu: ze tema preso politiko deitzen dituztelako. Ez dute jada zigortu nahi adibidez guardia zibila torturatzailea dela esatea. Zigortu nahi dute gauza bat ez esatea, filmeko bost protagonistei ez deitzea haiek nahi duten modura. Bigarrena: zergatik jotzen dute mezulariaren kontra? Esan nahi dut, zutabe hauengatik norbait epaitu beharko balute, utz dezatela bakean BERRIA, epaitu nazatela neroni —baina izan dadila azkar, mesedez, seietan padel partida daukat eta—. Bestela, ageriegi geratzen baitzaie, tximinoari arbolan nola, atzealdea.


25 urte euskara barrerako ere badela erakutsiz

Klasiko bihurtzeko bidean da Euskal Txiste Grafikoen Lehiaketa. Irudian, iazko A Mailako irabazlea

Bordari eta Satarka sariak literaturan badiren bezala, komikigintzan klasiko bihurtzeko bidean da Hondarribiko Euskal Txiste Grafikoen Lehiaketa. Aurten 25. ekitaldia beteko du, mende laurdena, hortxe datua. Hondarribiko Udaleko Euskara Zerbitzuak antolatzen du eta urriaren 28a da lanak aurkezteko azken eguna.

Arauak oso zehatzak dira: gai eta teknika librea, lanek biñeta bakarrekoak izan behar dute, bokadiloak erabili behar dira eta, noski, testuak euskarazkoa behar du (ikusi oinarriak behean). Izan ere, hori da Euskal Txiste Grafikoen Lehiaketaren xedea, modu grafikoan eta euskaraz, irakurleari gutxienez irribarre bat lapurtzea, eta ahal bada gehiago.

Adinari erreparatuz, hiru maila daude: 12 urtetik beherakoak biltzen dituena (D Maila), 12tik 16rakoena (B Maila), eta 16tik gorakoena (A Maila). 12 urtetik beherakoetan aurreneko biek komiki sortak jasoko dituzte; beste bi mailetan, saria dirutan jasoko dute: 150 euroko bi sari B Mailan, eta 300 eta 200 euroko sari bana A Mailan.

Horiek dira txiste grafikoen lehiaketaren 25. ekitaldiak banatuko dituen sariak. Parte hartzeko beste arrazoi bat dira sariak, baina nahiko aitzakia bada gurasoek bazkarian, irakasleak ikasgelan edo apaizak igandeko mezan kontatzen uzten ez dizun txiste hori, lehiaketa ondorengo erakusketako bisitari guztiei kontatzeko aukera, marrazki eta guzti.

Zalantzaren bat edo informazio gehiagoren beharra duenak Euskara Zerbitzura idatzi dezake, posta elektronikoz.

XXV. Euskal Txiste Grafikoen Lehiaketa. Oinarriak


Lantaldearen bidez herritarrei 'hitza ematea' eskatu du Mintegik

EH Bilduren bozeramailearen esanetan, "aro autonomista agortuta" dago.

Laura Mintegi EH Bilduk Eusko Legebiltzarrean duen bozeramaileak hizpide hartu du Euskadirentzat estatus politiko-juridiko berria adosteko EAJk proposatutako lantaldea, eta hori "euskal herritarrei hitza emateko" eta "eredu sozio-politiko-ekonomikoa aldatzeko erabiltzea" eskatu du. Izan ere, "aro autonomista agortuta" dagoela iritzi dio.

Gasteizko Ganberan egindako prentsaurreko batean, Mintegik urteko balantzea egin du, eta hauteskundeek gehiengo abertzalea utzi zuten arren, EAJk egonkortasun akordioa PSE-EErekin eta PPrekin sinatu izana deitoratu du.

Legebiltzarkide abertzalearen esanetan, EAJren jarrera "kontraesana" da, sozialistek eta popularrek ez dutelako abiatuko "bide subiranista".

Nolanahi ere, "atzera egiteko" berandu ez dela esan du, eta herritarren erabakitzeko eskubidea kontuan hartzeko deia egin du.

EAJk 'independentzia' hitzarekin egiten duen erabileraren harira, "alderdiak hitz batekin edo bestearekin erosoago egoteko aske" direla esan du, baina jeltzaleek euren boto-emaileei eta herritarrei entzun behar dietela nabarmendu du.

Horren ildotik, euskal herritarrek "aro autonomista agortuta" dagoela uste dutela eta "euskal abizena duen bide propioa" abiatu behar dela esan dio EAJri.


Larrea, Del Hierro eta Aristegiren aurkako epaiketa kritikatu du Ezker Abertzaleak

Astelehenean, Zunbeltz Larrea durangarra eta Agustin del Hierro eta Adur Aristegi elorriarrak epaitu zituzten Audientzia Nazionalean. 2002an Gernikan jazotako istilu batzuetan parte hartzea egotzi die fiskalak, eta lau urte eta erdiko kartzela zigorra eskatu du eurentzat.

Hori dela-eta, Durangoko Ezker Abertzaleak elkarretaratzea egin zuen astelehenean bertan, Epaiketa politikorik ez. Irtenbide demokratikoa orain lelopean. Larrea espetxean dago gaur egun, eta fiskalaren eskaera betetzen bada, kartzelan hogei urte pasa beharko dituela kritikatu du Ezker Abertzaleak.

Berriozabal eta Aldasoro Elorrion sinadura bilketa egingo dute asteburu honetan, Inma Berriozabal presoa etxeratzeko eskatzeko. Gaixorik, larri dago Berriozabal Alamako (Galizia) kartzelan. Gaur plazan ipiniko dute mahaia, bihar auzorik auzo eta domekan plazan eta Urarkan. Bestalde, Ramon Aldasoro otxandiarrari 197/2006 doktrina –Parot doktrina legez ezaguna– aplikatu diote. 2017an amaitu behar zuen zigorra, eta 2027ra arte luzatu diote. Castellón (Valentzia) dago Aldasoro.


Onkologikoa Osakidetzako «beste zentro bat» izateko araua prest dago

Titulartasun pribatuari eutsiko dio, baina osasun zerbitzu publikoak zehaztuko ditu lan ildoak

Eusko Jaurlaritzak lehen pausoa eman du Gipuzkoako Onkologikoa Osakidetzako zentroen sarean txertatzeko. Horretarako araudia onartu berri du: irabazi asmorik gabeko osasun zentro pribatuekin hitzarmenak sinatzeko dekretua onartu du. Jon Darpon Osasun sailburuak azaldu du egun halako itun bat soilik Onkologikoarekin sinatzea dutela aurreikusita. Edonola ere, iragarri du balitekeela geroan beste zentro batzuekin sinatzea , baldintzak betetzen badira. Onkologikoari dagokionez, Darponek urtea amaitu aurretik adostu nahi du ituna osasun zentroaren jabe Kutxa Fundazioarekin; 2019an Osakidetzako «beste zentro bat» izatea nahi dute.

Dekretuaren arabera, Onkologikoak titulartasun pribatuari eutsiko dio: Kutxa Fundazioak izango du. Ordea, Osasun Sailak finkatuko ditu erietxearen ildo estrategikoak, bat egin dezan gainontzeko zentro publikoek dituztenekin. Darponek azaldu du hitzarmenak ez duela zerbitzuen salerosketa arautzen: ez die preziorik jarriko zerbitzuei. Aldiz, hitzarmen horrek azpiegituraren integrazio asistentziala, klinikoa eta funtzionala arautuko du; hau da, titulartasun publikoa duten zentroen antolaketa eta funtzionamendu erregimen berdina izango ditu, bai eta kontrol neurriak ere, finantza, kudeaketa, eskubideen berme eta jardueran.

Darponek azaldu du hitzarmen mota horrek «baliabideak optimizatzea» ahalbidetuko duela, eta, ondorioz, «osasun arretaren kalitatea eta eraginkortasuna hobetzea». Sailburuak gaineratu du horri esker pazientea «prozesuaren erdian» jarriko dutela, EAEko osasun zerbitzu publikoen printzipioen arabera: «Unibertsaltasuna, elkartasuna, kalitatea eta ekitatea».

Hitzarmenean, asko lotzeko

Dekretua aste honetan argitaratuko da seguruenik. Orduan geratuko dira agerian hitzarmena lortzeko oinarrien nondik norakoak. Horien barruan, hainbat alor egongo dira: Onkologikoan Osakidetzako langileak egoteko aukera; jarduera pribatuari eusteko aukera eta horretarako baldintzak; edota zentro pribatuen historia klinikoetarako sarbidea. Darponek iragarri du Osasun Saila, Osakidetza eta Kutxako patronatua negoziatzen hasiko direla dekretua argitaratzen denetik.

Dekretuaren zirriborroaren arabera, Osasun Sailak urteko aurrekontuan aurreikusitako inbertsioa finantzatuko du. Ordea, osasun zentroak jarduera pribatua emateko aukera izan dezakeenez, horretara bidera dezakeen dirua finantzaketa publikotik kenduko da. Halaber, idatziz jaso beharko dituzte Osakidetzak eraikinean edota materialean egin ditzakeen inbertsioak; hartara, hitzarmena etengo balitz, Osakidetzak hori guztia berreskuratuko luke.

Zirriborroaren arabera, hitzarmena bost urterako izango da, eta luzatzeko aukera izango dute. Are, bost urte horiek pasatzean, urtez urte luzatuz joango da, aldeetako batek kontrakoa esaten ez duen bitartean.


Ipar haizea lotsagabe dabil

Harremanak dira ardatza aste honetan Aita Mari antzokian taularatuko dituzten antzezlanetan. Hala ere, ez dute gauza bera izango kontagai, eta ez daude publikoberari zuzenduta. Ipar haizearen kontra lanak ziber-amodio edo maitasun istorio birtual bat du kontagai eta Lotsa gabe lanak, berriz, sexu heziketari buruzko gida izan nahi du, gazteentzat eta guraso «enroilatuentzat». Harremanak harreman, saio entretenigarria eta dibertigarria proposatzen du batak zein besteak.

Daniel Glattauer idazle austriarraren izen bereko eleberrian oinarrituta dago Ipar haizearen kontra, eta Tanttaka taldea Ulrike Zemmek antzerkira eginiko egokitzapena taularatzen ari da, Fernando Bernuesen zuzendaritzapean. Urrian estreinatu zuten, eta, Euskal Herri osoan aurkeztu dute; ostiralean Zumaian dute hitzordua, 22:00etatik aurrera.

Sarea bitartekari dutela, Emmi Rothnerrek (Itziar Atienza) eta Leo Leikek (Joseba Apaolaza) elkar ezagutuko dute. Bakoitzak bere bizitza du, baina patuak elkartu egingo ditu. Izan ere, Emmik Like aldizkariko harpidedun izateari utzi nahi dio, eta posta helektroniko bat bidaliko die aldizkarikoei. Oharkabean, okerreko helbidera bidali, eta Leok jasoko du mezua. Hilabete amaieran, emakumeak aldizkaria jasotzen jarraitzen duenez, beste mezu elektroniko bat bidaliko du, baina mezua berriro ere Leori iritsiko zaio.

Okerreko mezuen haritik, Emmiren eta Leoren arteko harremana sakontzen joango da poliki-poliki. Egunetik egunera, gainera, elkarrekiko mendekotasuna aregotu egingo da. Harremana sendotzen doan heinean, aurrez aurre gera daitezkela aztertzen hasten dira. Era berean, benetako topaketa batek bien artekoa zapuztuko duen beldur dira.

Antzezlanak aurrera egin ahala, Emmiren senarrak (Felix Arkarazo edo Kike Diaz de Rada) elkarri bidalitako mezuak irakurriko ditu, eta Leori mezu bat bidaliko dio bere emaztea ikus dezala eskatuz. Horretarako baldintza bat jarriko dio: gau bakar batez ikusiko dute elkar, alegia.

Sexu komedia

Gaur, ipar haizea herrian sartu baino egun bat lehenago, Vaiven ekoizpen etxeak gazteei zuzenduriko Lotsa gabe sexu komedia eramango du agertoki gainera. Emanaldia 15:15ean izango da; klaseak bukatu ondoren ikusi ahal izateko, hain zuzen ere. Hizkuntza freskoa, zuzena eta naturala erabiliz, sexu askatasunarekiko errespetua helaraziko dute. Ildo horretatik, hainbat gai ekarriko dituzte mahai gainera: besteak beste, Hiesa, homosexualitatea, maitasuna, konplexuak, antisorgailuak, komunikazio eza eta lotsa. Hori

guztia umorez zipristinduta, uneoro.

Lotsa gabe antzezlana ahots askoko bakarrizketa da; hau da, energia eta zehaztasun handia eskatzen duen lan korala. Hori horrela, honako bost aktore hauek hartuko dute parte antzezlanean, Dorleta Urretabizkaia zuzendariaren aginduetara: Ainara Ortegak, Kepa Errastik, Erika Olaizolak eta Asier Oruesagastik.


Mikel Odriozola ibilketaria, Espainiako txapeldun

Mikel Odriozola ibilketari errenteriarra seigarren aldiz Espainiako txapelduna da 50 kilometro ibilketan. Benicassimen (Herrialde Katalanak) jokatutako proban hiru helburu garrantzitsu zituen: seigarrenez txapela janztea, mundu mailan marka ona lortzea eta udako Koreako Munduko Txapelketarako sailkatzea. Hiru helburuak lortu zituen: seigarren titulua, 3 ordu eta 49 minutuko denbora, beka eta plaza. Lehenengoz, txapelketa EATen (Errenteriako Atletismo Taldea) kamisetarekin irabazi du.

Lasterketa hasieratik bakarrik egin zuen ibilbidea helmuga zeharkatu arte.

EATetik jakinarazi dutenez, ibilbidea oso gogorra izan zen, azken zatian igoera batekin (800 metrokoa), eta horregatik markari garrantzia handiagoa eman diote.


Antxiñe Mendizabalek ‘Printzesa eta ergela’ ipuina argitaratu du

Antxiñe Mendizabal idazle zumarragarrak Printzesa eta ergela haurrentzako ipuina argitaratu du. Besteen lekuan jartzen jakiteak duen garrantziari buruzko ipuin honetako marrazkiak Mai Egurzak egin ditu. Kuku eta Batela bildumako ipuin hau datorren astelehenean aurkeztuko dute: 11:00etan, Elkar argitaletxeak Donostiako Fermin Calbeton kalean duen aretoan.


Chiapasko irakasle indigena

Justiziarik ez dagoelako egin du borroka Alberto Patishtan irakasleak. 2000. urtetik daukate preso Mexikon, zazpi poliziaren heriotza eragin zuen segada batean parte hartzea egotzita. Modu bidegabean epaitu eta hamahiru urtean preso eduki ondoren, tzotzil etniako irakasleari indultua eman dio Mexikoko presidente Enrique Peña Nietok, parlamentuak Zigor Kodea aldatu eta horretarako ahalmena eman ondoren.

Chiapastik —tartean azken hiru gobernadoreek— eta Mexikotik ez ezik, Patishtani mundu osotik agertu izan diote babesa giza eskubideen aldeko erakundeek. Gutxi baitira bidegabekeria hain argi erakutsi duten auziak. EZLN Askapen Nazionaleko Armada Zapatista Mexikoko segurtasun indarrekin borrokan ari zen garaian gertatu zen segada El Bosquen; alkatearen semeak eta polizia ofizial batek salatu zuten Patishtan.

Bien kontaketa bat etorri ez arren, eta irakaslea gertaera lekutik urrun zela zioten lekukotasunak aintzat hartzeke, 60 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Fiskalak eskaera egin, epaileak jaso eta sententzia ateratzea, 15 minutuko kontua izan zen. Ministeriotik epaitegirako bidea egiteko denbora, justuan.

Auzi bidegabe baten ondorioz zigortu zituztela onartuta, 73 indigena askatu dituzte 2009tik. Irakaslea, ez. Patishtanen aldeko erromesaldia ere egin dute aurten milaka lagunek. Hark, «dakigun apurra partekatzen», preso indigenei espainolezko eskolak eman dizkie, eta irakurtzen eta idazten erakutsi die.

«Nire borroka ez da niretzat bakarrik, mundu osoarentzat da. Asko, bidegabekeriagatik daude preso: batzuk pobreak direlako edo ezin dutelako abokatu bat ordaindu; gainerakoak, espainolez ez dakitelako. Horregatik ari naiz borrokan: justiziarik ez dagoelako». Patishtanen hitzak dira, Vivir o morir por la Verdad y la Justicia dokumentalean.•


«Enpresa eta arduradun askok garrantzia kendu diete mantentze lanei»

Azpiegitura handien jasangarritasuna bilatzea «bigarren planora» eraman dela uste du Aretxabalak. «Eraikin asko hondatuta daude, eta zaharberritze lanak egin beharko dira. Dirutza balioko dute».


Elkarrekin aurkeztuko dira bozetara PP eta UPN

UPNrenak izango dira zerrendako aurreneko bi postuak Kongresurako, eta PPkoa izango da zerrendaburua Senaturako.

Espainiako Gorteetarako hauteskundeetara elkarrekin aurkeztuko dira UPN eta PP Nafarroan. Lortutako akordioaren arabera, UPNk konpromisoa azaldu du Espainiako Gobernuko presidentea aukeratzerakoan PPko hautagaia bozkatzeko. 2011ko bozetan ere elkartuta aurkeztu ziren bi alderdiak.

Bost diputatu aukeratuko dituzte Nafarroan. 2011ko hauteskundeetan, zerrendaburua UPNkoa eta bigarrena PPkoa izatea adostu zuten, baina, oraingoan, UPNkoak izango dira aurreneko bi hautagaiak. 2011n bi diputatu eskuratu zituen UPN-PP zerrendak.


Busturiko Gazte Eguna ospatzen ari dira gaur

Argazkia: Busturiko Gazte Asanblada.

Busturiko Gazte Asanbladaren eskutik udalerriko zein inguruetako dozenaka gazte batu dira gaur Axpe auzoan.

Hain zuzen, iaz Gaztetxe Eguna egin bazuten ere, aurten Gazte Eguna berreskuratu dute.

Eguerdian Axpeko pilotalekuan egon dira puzgarriak.

Gaztetxean hasi dute eguna, eta bazkaldu aurretik, Tukatukada Gernika-Lumoko batukada taldeak girotutako poteoa egin dute Axpe auzotik.

Gazteek ez ezik umeek ere ondo pasatzeko astia izan dute eguerdi partean, frontoian ume ugari ibili baita puzgarrietan jolasten.

Gaztetxean bazkaldu dute, eta Mikel Retolaza, Ander Elortegi eta Julen Ibarguengoitia bertsolariek izan dute bazkalostea girotzeko ardura.

Arratsalderako mus eta futbolin txapelketak prestatu dituzte; sei bikote aritu dira musean, eta futbolinean duten abilezia erakutsi dute izena eman duten hamabi bikoteek.

Txapelketak lehiatu bitartean, Elektromatxino elektrotxarangaren musikak dantzan jarri ditu gazteak.

Gaztetxean bazkaldu dute.

Gauen, berriz, musika izango da protagonista. Gaztetxearen parean dagoen aparkalekuan kontzertuak egongo dira. Teers & Beers, 4P4, Tooth eta Urrats taldeen emanaldien ostean, DJ Otsogaz eta DJ Zulogaz goizalderarte dantzan eta kantuan aritzeko aukera izango dute.


Euskarazko haur eskolen eskaintza zabaltzen jarraitzeko asmoa du Iruñeko Udalak

Maider Beloki zinegotziak gogorarazi du familien %37,7k euskarazko eskaintza nahi dutela, eta udalak horien eskariei erantzuteko urratsak egin nahi dituela.

Txosten batek agerian utzi berri du Iruñean ez dagoela behar adinako eskaintzarik —%27 da— euskarazko haur eskolen hautua egin nahi duten familia guztiei erantzuteko, eta, horrekin lotuta, alor horretan "urrats gehiago" egiteko asmoa dutela esan du gaur agerraldi batean Iruñeko Udaleko Hezkuntza zinegotzi Maider Belokik. "Erregimenak urte askoan ezkutatu nahi izan digun errealitate bat erakutsi digu inkestak", azaldu du EH Bilduko ordezkariak. "Baina eskari zabala dago euskarazko haur eskolen inguruan, eskaintza baino handiagoa". Udalak eskari horri erantzuteko asmoa duela azpimarratu du.

Alde horretatik, oroitarazi du "egokia" izan dela udalak aurten euskarazko beste bi haur eskola irekitzeko hartu duen erabakia: "Bat dator herritarren premiekin". Are gehiago, bide horretan sakondu behar dela adierazi du. "Hizkuntza eskubideen arloan zer hobetua franko dago, UPNren politika baztertzaileak gainditu eta euskararen normalizaziorantz aurrera egiteko, eta haur eskolen kalitate sisteman ere bai". Bide horretan herri mugimenduekin "sinergiak" bilatu behar direla adierazi du.

Belokik mezu argia eta itxaropentsua bidali du: Iruñeko Udalak arlo horretan hartu dituen lehen erabakiak norabide onean doazela esan du, eta pauso gehiago emateko prestasun osoa dutela ziurtatu. "Herri eta auzo mugimenduek izan behar dute aldaketa deitzen dugun horren benetako protagonista. Belokik euren konpromisoa agertu du "euskararen normalizazioaren eta ofizialtasunaren alde, kalitatezko hezkuntza sistema publiko baten alde, eleaniztasunaren alde eta haur eskolen zerbitzu orekatu eta justu baten alde".


'Costa Concordia'-ko kapitainarentzat, 20 urteko zigor eskaera

Iaz hondoratu zen bidaiari ontzia Italian, ustez kapitainaren arduragabekeriagatik; atzo hasi ziren epaitzen

Costa Concordia itsasontzia duela urte eta erdi hondoratu zen Italiako Giglio uhartearen parean, eta atzo hasi zen Francesco Schettino kapitainaren aurkako epaiketa. Istripuaren erantzule nagusi izateaz dago akusatuta. Hogei urteko kartzela zigorra eskatzen dute harentzat: itsasontzia bere arduragabekeriagatik hondoratu zela leporatzen diote. Horrez gain, hilketa anizkoitzagatik, itsasontzia abandonatzeagatik, ingurumenari kalte egiteagatik, eta agintariei gertatutakoaz berehala ez ohartarazteagatik akusatu dute.

Costa Concordia bidaiari ontzia 2012ko urtarrilaren 13an hondoratu zen, itsasontzia kostaldera gehiegi gerturatu eta harri bat jo ondoren. 32 pertsona hil ziren, eta beste 4.229 ebakuatu zituzten; bi gorpu ez dituzte aurkitu oraindik. Istripua gertatu eta bidaiariak lehorreratu bitartean, hainbat ordu pasatu ziren tripulazioak itsasontzia uzteko agindua eman zuen arte. Horregatik, sei arduradun ere inputatu zituzten, baina bostek ez dute ahozko epaiketarik izan, zigorra adostu zutelako.

Milatik gora lekuko

Schettinoren aurkako prozesuak luze joko du, izan ere, milatik gora lekuko daude deklaratzera deituta. Prozesua uztailaren 9an zen hastekoa, baina atzeratu egin zuten, abokatuen gremioak Italiako Gobernuaren erreformen aurka hasitako greba dela eta.

Schettinoren abokatu Massimiliano Gabriellik zigorra ituntzea proposatu du, eta hiru urte eta bost hilabeteko zigorra eskatu du.


Beraunen txistu doinuak entzungo dira igandean

Udal Txistulari Bandaren hurrengo irteera Beraun auzora izango da. Hala, bihar, igandea, goizean, auzo horretako kaleak alaitzen ibiliko dira. Euskara oi euskara (Imanol Urbieta eta Xabier Leteren melodia) joko dute, besteak beste, Tuteran Nafarroa Oinez egingo dutela kontuan hartuta. Beti bezala, Xabier Vesgak zuzenduko ditu.


Herri Eskolako proiektua defendatu dute Legebiltzarrean

Herri Eskolako, Udaleko eta Pausoka guraso elkarteko kideak Legebiltzarrean izan dira. Egun, Herri Eskolaren pedagogiak bizi duen egoeraz jardun dute eta herritarren babesa adierazten duten sinadurak ere eroan dituzte. "Ondo joan da agerraldia. Inpresio onarekin irten gara. Orain ikusi egin behar da zerbait egiten duten", azaldu du Pausokak.


Käsiade gazta lehiaketan brontzea lortu du Muñoak

Zeraingo Jabier Muñoak brontzezko garaikurra lortu du Austriako Hopfgarten egin berri den Käsiade gazta txapelketan. Artzai Gazta elkartearen barruan daude Muñoaren gaztak eta familiako berezko artaldetik lortutako esneaz egindako gaztak dira eurenak. Mundu osoko 300 gaztarekin lehiatuta lortu du hirugarren postua.


Azken ordua: Realaren entrenamendua urtarrilaren 10era atzeratu dute

Realeko zuzendaritza batzordeko kide Aitor Mendibilek oraintxe baieztatu digu: Realak urtarrilaren 10ean entrenatuko du Mojategin, urtarrilaren 4rako iragarri zuten saioaren ordez. Atzerapenaren arrazoiak ere eman ditu Mendibilek: "Realak urtarrilaren 3an jokatuko du Zaragozan, eta 03:00ak aldera helduko da Donostiara. Urtarrilaren 4an Arrasaten entrenatzea oso zaila izango litzateke. Horregatik, guztiagatik, astebete atzeratuko dugu Debagoienerako bisita".


«Taldeak onartzen ez badira monitore guztiontzat lanik ez da izanen»

Xanti GARMENDIA, BKZko langilea

Martxo hasieran hasi zuten Bertiz Abentura Parkean denboraldia eta «kontu eman orduko» itxi behar izan zituzten ateak. Bertako monitore da Xanti Garmendia (Elizondo, 1996) eta «bertzeak bertze, tirolinetan bezeroak lotzen eta raftingak gidatzen» aritzen da. Bere lanean eragin zuzena izan du itxierak, gainezka egon beharko lukeen momentuan, etxean baitago: «martxotik azarora lan dezente egiten dugu eta aurten hasi eta bi astetara etxera bidali gintuzten».

Guztira «monitore, sukaldari, bulegoko langile eta garbitzaileak barne, 25 bat langile» dira bertan lan egiten dutenak eta «gaur gaurkoz, gehienok behintzat aldi baterako lan erregulazio txostena dugu. Bulegokoak lanean ari direla uste dut baina ez nago seguru». Langile horiez gain, izanen dira eragina sumatuko dutenak «udan, udalekuak tarteko, aunitzez ere monitore gehiago» izaten baitira.

«Talde handiekin lan egiten dugu eta hori da gure kezka»

Bueltatzeko datarik ez duten arren, «ERTEa ekainaren 30era arte» luzatzen ahal dutela uste du baztandarrak: «dena den, irekitzeko baimenaz ez digute deus erran». Martxan hasten direnerako, aurreikuspenak ez dira nahi lituzkeenak. Izan ere, «talde handiekin lan egiten dugu eta hori da gure kezka. Aurten ez dut uste hori baimenduko dutenik, beraz, monitore kopurua jaitsi beharko dela pentsatzen dut».

Neurriak betetzeko izanen dituen «zailtasunen beldur» dago elizondoar gaztea, «arnesak lotzeko, neoprenoak paratzeko… kontaktu fisiko dezente izaten dugu bezeroekin». Etorkizuna «arraroa eta aldaketaz betea» espero duen arren, ekiteko gogotsu dago: «ederki moldatuko garela uste dut». Baimentzen dutenean seguru bikain hasiko direla, herritarrek tentsioak askatzeko eta beldurrak baretzeko aukera ezin hobea aurkituko baitute gisa horretako jardueretan.


Ergelkeria beti ari da, ekin eta ekin (A. Camus)

Epiktetoren kutxatik Albert Camus pentsalari Algeriar-frantsesaren esaldi gogoangarriak atera ditu aste honetan Josetxo Azkonak.

Azaroaren 7an Albert Camus jaio zeneko ehungarren urtea egin zuen.

Albert Camus idazle eta filosofoa izan zen. Frantsesezko egilerik handienetarikoa da, absurdoa landu zuena: "Absurdoa oinarrizko kontzeptua eta lehenengo egia da". 1957an jaso zuen Literaturako Nobel Saria. Antzerkia, saioak, eleberriak eta ipuinak idatzi zituen. Politika arloan, 1934an Frantziako Alderdi Komunistan sartu zen.

Bigarren Mundu Gerran Frantziako erresistentzian ibili zen. Espainiako Gerra Zibilean Francoren aurka kokatu zen. SESB-en erregimen totalitarioaren kontra ere azaldu zen. 1960an hil zen auto istripuan. L'Étranger (1967aneta 2001an) eta La Peste (1991an) liburu ezagunak zinemara eraman dituzte.

* Edonork, edozein bazterretan, absurduaren sentipena bizi dezake, dena absurdua baita.

* Maitatua ez izatea, zorigaitz sinple bat bertzerik ez da. Maitatzen ez jakitea da, hain xuxen, benetako zorigaitza.

* Ez oinez ibili nire aitzinetik, gerta bailiteke zuri ez jarraitzea. Ez oinez ibili nire gibeletik, gerta bailiteke nik zu ez gidatzea. Aitzitik, oinez ibili nire aldamenean eta izan nire laguna.

* Sortzea, bitan bizitzea da.

* Tirania totalitarioa ez da totalitarioen bertuteen gainean eraikitzen, demokraten hutsegiteen gainean baizik..

* Erran zidaten hildako batzuk beharrezkoak zirela, inork inor hilen ez zuen mundu batera iristeko.

* Mundua gardena balitz, artea ez zen izanen.

* Suizidioa da filosofiaren benetako arazo ganorazko bakarra, zera, aintzat hartu beharra dago bizitza merezi duen ala ez bizitzea; horixe baino ez da galdera filosofiko guztien erantzun ezinbestekoa.

* Ergelkeria beti ari da, ekin eta ekin.

* Gizakiak porrot egiten badu justizia eta askatasuna uztartzeko bidean, gizakiak porrot eginen du gai guztietan.

* Gozatzeari beldur diona, babalore bat da guztiz.

* Mitoak boteretsuagoak dira errealitatea baino. Iraultza, mitoa den aldetik, erabateko iraultza da.

* Hiltzen den gizon libre bakoitzeko, hamar esklabo jaiotzen dira. Hala, ilunago egiten da etorkizuna.

* Absurdua oinarrizko kontzeptua da, eta baita lehenbizikoa ere.

* Askatasuna ez da hobea izateko aukera bat bertzerik.

* Gehiegi maite dut nire herrialdea, nazionalista izateko.

* Zeinen gogorra den gizaki izatera iristea!


Luiziagatik kaltetutako 70 familia gaur itzuliko dira euren etxeetara

Luiziak eragindako kalteak pairatu behar izan dituzten gainontzeko familiek euren etxeetatik kanpo jarraitu beharko dute, Udalak ez baitu zehaztu noiz izango duten euren etxeetara bueltatzeko aukera.

Joan den martxoan izandako luiziarengatik kaltetutako 70 familia euren etxeetara bueltatzeko aukera izango dute ostiral honetan, hilak 29. Izan ere, Kamiñaldeko mendi-hegaleko lurjausiaren ondorioz 176 familia etxetik kanpo geratu ziren. Orain, San Ignazio kalea ireki ostean euren etxeetara bueltatzeko aukera izango dute horietako bizilagun batzuk, Udalak jakitera eman duenez.

Halaber, luiziak eragindako kalteak pairatu behar izan dituzten gainontzeko ehun familiek euren etxeetatik kanpo jarraitu beharko dute, Udalak ez baitu zehaztu noiz izango duten euren etxeetara bueltatzeko aukera.

Era berean, Ondarroako Udalak finantziazioa bilatzen dabil Kamiñalde auzoko mendi-magala egonkortzeko eta luiziak eragindako beste kalte batzuen konponketa lanek balio duten 17 milioi eurori aurre egin ahal izateko. Dena den, Udalak ezin dituela lan horiek berak bakarrik ordaindu azaldu zuen joan den ostiralean Zunbeltz Bedialauneta Ondarroako alkateak.

Alde horretatik, Jaurlaritzaren eta Aldundiaren laguntza ezinbestekoa dela esan zuen Zunbeltz Beldiaunetak. Horrenbestez, oraindik ez dutenez beharrezko finantziazioa lortzeko akordiorik lortu, falta diren familien buelta gehiago atzeratu dezake.


Josu Etxaburu, Gure Esku Dagoko bozeramaile berria, Abadiñoko hitzaldian izango da

Zelai Nikolasek eta Iñigo Urrutiak ere parte hartuko dute eguenean, 19:00etan, Txanporta kultur etxean egongo den berbaldian.

Testuingurua kontuan hartuta, Gure Esku Dagok aurrera begira zer asmo duen azalduko du Etxaburuk. Nikolasek eta Urrutiak autogobernu ponentzia eta Euskadirako estatutu berria izango dituzte berbagai. Estatutu horren ezaugarri nagusietan sakondu eta erabakitzeko eskubidea zelan jasoko litzatekeen azalduko dute.

Josu Etxaburuk 20 urte daramatza irakasle Elorrio BHI institutuan eta Gure Esku Dagoko kidea izan da hasiera-hasieratik.

Zelai Nikolas Ezkurdia Gure Esku Dago herri plataformaren bozeramaile ohia da. Lanbidez Eusko Jaurlaritzako legelari, erabakitze-eskubidearen aldeko hainbat ekimenetan parte hartu du.

Iñigo Urrutia Libarona legelaria eta EHUko irakaslea da. Euskadirako estatu berrirako testu artikulatua lantzen dabilen idazketa-taldeko kidea da.


Goierriko bertso ikasleak Lazkanorekin hizketan etzi

Hirurogei urtean plazarik plaza bertsotan jardun ondoren, ibilera hori uztera doa Imanol Lazkano bertsolari azpeitiarra. Haren bizipenak eta istorioak jakiteko, Goierriko Bertso Eskolako ikasleekin solasean ariko da, Lazkaoko kultur etxean, ostiralean 18:00etan.


Dorre bera, hamaika begirada

Frackanpadan, Subilla Gasteizen, haustura hidraulikoari aurre egiten dioten munduko hamaika lekutako pertsonak bildu dira. Enpresen izenak bertsuak dira askotan (Chevron, Shell...), baina zundaketa dorreei aurre egiteko ekinbide eta hausnarketak, askotarikoak.

Fracking. Urte gutxian sakon txertatu da hitz hori herrialde askotako agendetan. Hitz magikotzat saldu zuten hasieran. Erregai fosilen produkzioaren gainbehera sumatzen hasi zenean, etengabe gora zihoan kontsumoari heltzeko giltza gisa aurkeztu zuten. Gasa eta petrolioa erauzteko teknika horren ajeak ezagutarazten hasi zirenerako, munduko lau bazterretan fracking dorreak aurreikusiak zeuden; ordea, gehienetan, nahi ez zuten emaitza izan dute: bertakoen aurkakotasuna.

Subilla Gasteizko Frackanpada arazo horri buruzko ahots anitzen topaleku da egunotan. Haustura hidraulikoaren aurkako mugimendua ardatz duen nazioarteko kanpaldi horretan, enpresa multinazionalen asmoei aurre egiteko ekinbideak partekatu dituzte hainbat eragilek, tokian tokiko berezitasunen eraginaz hausnartuta. Hain zuzen ere, denboraren joanarekin, erregai ekoizle multinazionalek geroz eta herrialde gehiagotara zabaldu dituzte fracking egitasmoak.

Zenbait adituk ohartarazi dute munduan hedatzeko asmoa teknika baliatzen duten enpresen gainbeherarekin batera gertatzen ari dela. 2015eko lehen lau hilabeteetan, 100.000 lanpostu galdu zituzten sektoreko enpresek: Baker Hughes, Chevron, BP, Schlumberger... Halaber, Antonio Turiel Fisika Teorikoko doktoreak jakinarazi du AEBetan martxan dauden putzuak %60 gutxitu direla urtebetean. Ordea, teknika hori hainbat herrialdetan erabiltzeko asmoa indartsu sartu da kontinente gehienetan.

ERRUMANIA

Jazarpen bortitza

Oharkabean, Errumaniako eremuaren %60 haustura hidraulikoaren bideragarritasuna aztertzeko baimenetan zatitua zegoen. 2011ren amaieran entzuten hasi zen fracking hitza, Maria Olteanuk azaldu bezala. Bulgariatik jaso zuten informazio gehiena, herrialde horretan urte bat lehenago sartu baitziren hidrokarburoen multinazionalak. Bulgariak atzera bota zituen ikerketa baimenak, baina Errumaniako Gobernuak aurrera jarraitu zuen, baita fracking-aren kontrako mugimenduen aurka indarkeria baliatuta ere.

Hasierako ekinbideak tokiko agintariek abiarazi zituzten, haustura hidraulikoa debekatzeko araudiak onartuz. Ordea, ibilbide laburra izan zutela azaldu du Olteanuk, gobernuak baliogabetu egin zituelako. 2013. urtearen amaieran, herritarren parte hartze zuzena heldu zen. Chevron enpresa Pungesti udalerrira tresneria eramaten hasi zenean, biztanleek errepidea itxi zuten. «Haur eta edadetuak ere bildu ziren, giro baketsuan; hiru egunen buruan, Poliziak errepidea garbitzeko agindua jaso zuen».

2013ko urriaren 16tik aurrera, Pungesti fracking-aren aurkako mugimenduaren ikono bihurtu zela azaldu du Olteanuk. Polizia errepidea itxi zutenei oldartu zitzaien, baita haur eta edadetuei ere. Hedabideek gertatutakoaren berri eman zuten, eta babes mugimenduak ugaritu egin ziren Errumanian zein nazioartean. Ekintzaileen kanpaldi bat abiarazi zuten, baina jazarpena ez zen desagertu. 2013ko abenduan, armada agertu zen, kanpalekua kentzeko eta Chevron enpresari bidea errazteko. «Udalerriak zituen biztanleak baino militar gehiago zeuden».

Zenbait ikerketaren buruan, Chevronek uko egin zion ustiapen baimenari, ekonomikoki errentagarria ez zelakoan. Dena den, haustura hidraulikoa egiten duten enpresak badaude, oraindik ere. Are gehiago, ikerketen bitartez egiaztatu da fracking-a Chevron heldu baino lehen erabili zutela enpresa batzuek. «2008tik erabili izan dute, baita ur baliabide batzuk kutsatu ere».

ALJERIA

Ekologismoa, lehen aldiz

«Gasaren ustiapenaz bizi den herrialde batez ari garela ulertu behar da», ohartarazi du Djalal Firas Ferhatek, Herritarren Zaintza Ekinbideen Batzordeko kideak. Ordea, azken urteetan gas erreserbak urritu eta barruko kontsumoa handitu dela nabaritu du hango gobernuak: «Hamar urtean, ezin izango die eskari guztiei erantzun». Testuinguru horretan, haustura hidraulikoan jarri zituen begiak.

2013an, Aljeriako Legebiltzarrak fracking-ari bidea eman zion legea onartu zuen. Hilabete gutxian, lehen zundaketa proiektatu zuten In Salahen, hango zenbait pertsonaren kexen artean. Industria ministroak sinesgarritasuna kendu nahi izan zien kexatu zirenei, zundaketaren eremura joan zenean. «Fracking-a pixoihalak egitea bezain arriskutsua zela esan zuen; handik aurrera, aurkako mugimendua Aljeria mailan antolatu genuen».

Eskualdeka antolatutako mugimenduek teknika eteteko eskatu diote gobernuari, baita eztabaida publiko bat ere, alde onak eta txarrak zein diren zehazteko. «Ezohikoa izan da jendearen jarrera: ekologismoarekin lotutako filosofia sustraitzen ari da, eta hori berria da». Hain zuzen ere, Aljerian munduko akuifero handiena dago, Tunisiara eta Libiara arte ere heltzen dena. «Ur erreserba hori kutsatzea heriotza litzateke guretzat».

Aljeriako Gobernuak mota askotako onurak eskaini dizkie In Salaheko agintariei: nekazaritzarako lur eremuak eman dizkie, ospe handiagoko izendapenak... «Herritarrek ezezko borobila eman diote haustura hidraulikoari, ordea».

KURDISTAN

Ura, jomugan

«Haustura hidraulikoaren eztabaida berria da guretzat», azaldu du Ercan Aybogak, Hasankeyf bizirik mantentzeko ekinbideko kideak. Bi urteko historia baino ez du haustura hidraulikoak Ipar Kurdistango hegoaldean. Turkiako Gobernuak gasa erauzteko bi eremu zehaztu zituen orduan: Istanbuldik mendebalderako lurrak eta Kurdistan.

Hasieran, hedabideak baliatu zituen gobernuak «fracking-a ren iraultza» saltzeko, Aybogak azaldutakoaren arabera. Bi urteren buruan, Turkiako mendebaldeko eremuan bertako gasa ustiatzen ari dira jadanik, zenbait protesta izan badira ere. Kurdistanen ez dira gasa saltzen hasi oraindik. Hamar ikerketa zundaketa egin dituzte, eta dagoeneko zenbait arazo sumatu dituzte inguruko biztanleek: uraren kudeaketa, adibidez.

Aybogak oroitarazi du geroz eta ur gutxiago dagoela, duela hogei urtetik hona, eremu horretan. Dena den, fracking teknikak ur asko behar du, eta horrek arazoak sortu ditu: «Kurdistanen lanean ari diren enpresek inguruko putzuetara jo dute zundaketak egiteko, eta, horrenbestez, hango biztanleek beste putzu batzuetara mugitu behar izan dute ur bila». Halaber, haustura hidraulikoa egiteko erabilitako «ur zikinaren» kudeaketa ere arazo bihurtu da; erreka lehortuen erretenetatik isuri dutela esan du Aybogak, eta ingurua kutsatu dutela.

UKRAINA

Jazarpen bortitza

Chevron eta Shell enpresek abiarazi zuten fracking bidez gasa erauzteko lasterketa Ukrainan 2010 eta 2012 artean. Vitalii Motsok, NECU Ukrainako Zentro Ekologikoko kideak, zehaztu du banaketa argia egin zutela hasieratik. Chevronek hartu zituen mendebaldeko ikerketa baimenak, eta Shellek ekialdekoak.

Mendebaldean NECUk lan handia egin zuela azaldu du, baina ekialdean tokian tokiko eragileek antolatu zuten Shelli aurre egiteko lana. Edonola ere, bi enpresek gobernuaren babesa izan zuten hasieratik. «2013an hasitako iraultzaren ostean ere, presidente berriarekin, gobernuak fracking-aren alde egin zuen».

Gobernuaren babesa izanda ere, Shell eta Chevronek Ukraina utzi zuten, han zundatzea errentagarria ez zela argudiatuta.

FRANTZIA

Europako aitzindariak

Frantzia izan da Europako haustura hidraulikoaren borrokan aitzindari. Jean Louis Chopyk, Ardecheko Frapna elkarte ekologistako presidenteak egindako lana xehatu du Frackanpadan. Zenbait lan ildo garrantzitsu nabarmendu ditu, baina, horien artean, informazioa erraztearena nabarmendu du: «Informazioa herritarrei eman behar zaie, baita agintari politikoei ere; diputatu eta ministroei ere helarazi behar zaie, meatze ingeniari asko baitaude aginte eskala guztietan».

Halaber, ekinbideak hastean zehaztu zituzten bi ezaugarri zehaztu ditu Chopyk. Alde batetik, indarkeriarik ez erabiltzea erabaki zuten, ahalik eta jende gehien erakartzeko. Bestetik, lan ildoak bileretan hartzearen alde egin zuten. «Erabakiak hartzeak luze hartzen du, baina gero ideia komuna dugu guztiok».

ESPAINIA

Egunez eguneko lana

Haustura hidraulikoaren mehatxua bereziki indartsua da Burgosko Merindadeetan. BNK enpresak 2016aren hasieran lehen zundaketak egiteko asmoa jakinarazi du; horrez gain, Eusko Jaurlaritzaren menpeko SHESA enpresak ere baimen bat du han. Ordea, Rosa Fernandez Alkortak azaldu du zaila dela teknika horren arriskuez ohartaraztea hango biztanleei: «Gehienak edadetuak dira, mobilizatzeko zailak».

Nekazari eta abeltzainei haustura hidraulikoaren berri emateko berebiziko indarra egin du plataformak: «Gaur egun, hiru nekazaritza sindikatuek jarrera argia dute fracking-aren aurka, baina ez da erraza gizabanakoengana heltzea». Historia aurka dutela zehaztu du. Hain zuzen ere, oroitarazi du gas ustiaketa ohikoa izan dela inguru horretan: «Enpresek diru apur bat ematen zieten abeltzainei lurren erabileragatik, eta haiek, behi batzuk erosita, pozik zeuden; egungoa gauza bera izango dela uste dute».

Edonola ere, 2011. urtean lanean hasi zirenetik, asko aurreratu dela nabarmendu du. «4.000 lagun bildu izan ditugu manifestazio batean, eta zundaketei 3.500 zuzenketa aurkeztu dizkiegu».

TXINA

Informazio eskasa

Fracking teknika erabiltzen den lekuetan aurkako erantzuna ohikoa bada ere, ez da beti hala. Samuel Martin-Sosa Ecologistas en Accion taldeko nazioarteko ataleko buruak azaldu du Txinako adibideak aurkitzea ezinezkoa izan zaiola. Txinak gas erreserba «handiak» ditu, eta, gaur egun, hidrokarburo hori saltzen du. Ordea, Martin-Sosak ez du sumatu fracking-ak gizartean «alarma» pizten duenik.


Sammic ISBk zapatuan Azkoitian jokatuko duen partidara joateko autobusak jarriko ditu Azpeititik Iraurgik

Lehen aldiz jokatuko du Sammic ISBk Urrezko LEB ligako etxeko partida bat Azkoitiko kiroldegian. Zapatuan izango da; 18:00etan hasita, Mallorkako Iberostar Palma taldearen kontra ariko dira Lolo Encinasen gizonak.

Lekualdatze hori dela eta –Azpeitian jokatu izan ditu orain arteko partida guztiak Sammic-ek–, autobus zerbitzu berezia jarri du Iraurgik, Azpeititik joan-etorria egin nahi duten zaletuentzat. Bazkide txartela edo neurketarako sarrera erakustea nahikoa izango da autobusa erabili ahal izateko. 17:00etan eta 17:30ean irtengo dira autobusak, anbulatorio aurretik. “Ekimen hau ondo ateratzen bada, eta autobusak errentagarriak badira, gainontzeko partiduetan ere autobusak jartzea planteatu” dezaketela esan dute klubeko arduradunek.

Sarrerak merkeago aurrez erosita

Autobusa jartzeaz gain, zaletuak Azkoitiko partidara erakartzeko beste neurri bat ere hartu du Iraurgik. Horrela, aldez aurretik erosita merkeagoak izango dira sarrerak, 5 euro; Azpeitiko Eguzkitzan eta Azkoitiko Zurten eros daitezke. Egunean bertan ohiko prezioa izango dute txartelek, 10 euro.


Kaleratzear zegoen preso batek kartzelan segituko du, euroaginduagatik

Gaur jakinaraziko dute Ingalaterran preso dagoen Kemen Uranga iheslariaren inguruko estradizio ebazpena

Juan Carlos Estevez euskal presoak atzo bete zuen zigorra, Mureteko espetxean, Frantzian. Baina, aske geratzear zela Espainiak helarazitako euroagindu eskaera aztertu behar dutela argudiatuta, atxilo jarraituko du, Etxerat-ek jakinarazi duenez. Espainiak Estevezen euroagindua eskatzen duen bigarren aldia da, aurrekoan ukatu egin zion Frantziak.

Gaur aterako da epaia

Kemen Uranga presoa Espainiara estraditatzeko erabakia Westminsterko (Londres) auzitegiak atzo azaldu behar zuen arren, ezin izan dute eman, arrazoi teknikoak zirela medio. Beraz, gaur aterako da epaia.


Erreferenduma galarazten aritu ziren mossoak identifikatzeko agindu dute

Urriaren 1eko erreferenduma galarazteko zenbat mosso bideratu ziren, nortzuk diren eta zer egin zuten jakin nahi du Carmen Lamela epaileak.

Joan den urriaren 1eko erreferenduma galarazteko Esquadra Mossoek zenbat agente bideratu zituen eta herritarrek bozkatzea ekiditeko agente horiek zer egin zuten argitzeko agindua eman du Carmen Lamela Auzitegi Nazionaleko epaileak.

Josep Lluis Trapero Mossoen buruzagiaren kontra sedizioagatik irekietako auziaren baitan emandako agindua da.

EFE albiste-agentziak ikerketaren iturriak aipatuta zabaldu duenez, urriaren 1eko dispositiboan parte hartu zuten mossoen zenbaki profesionalak bidaltzea eta agente horiek erreferenduma galarazteko egin zutena zehatz-mehatz azaltzea agindu du Lamela epaileak, Fiskaltzak hala eskatuta.

Erreferenduma galarazteko asmoz Guardia Zibilak egindako polizia-operazioa salatzeko protestak izan ziren Bartzelonan irailaren 20an eta 21ean. Mobilizazio horien harira, Josep Lluis Traperori sedizioa egotzi zioten eta orain ikerketa hori zabaltzea nahi du Fiskaltzak, mossoek erreferenduma saihesteko beren eskuetan zegoen guztia egin ez zutela iritzita.

Fiskaltzak Trapero kartzelatzea eskatu zuen, baina Lamela epaileak aske uztea ebatzi zuen, kautelazko neurriak ezarrita: hamabostean behin epaitegira joatea, pasaportea kenduta eta Espainiako Estatutik irtetea debekatuta.


"Langabeziaren kurba lautadan da eta jaisten hasiko da. Zein abiaduratan da gakoa"

Maiatzean 3.000 langabe gehiago zenbatu dira, apirilarekin alderatuta. 10etik 7 zerbitzuetakoak dira; batez ere, ostalaritzakoak; emakumezkoak eta bizkaitarrak gehienak eta 35 urtetik beherakoak.

Langabeziak gora egin du baina erritmo motelagoan, aurreko hilabetearekin alderatuta. Nestor Arana Lanbideko zerbitzu orokorreko zuzendariaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko langabeziaren kurbadura lautada batera heldu da eta espero da, tunela pasata hasiko dela jeisten. "Besterik da", 'Faktoria'n azpimarratu duenez, "zein abiaduratan egiten duen behera eta hori da gakoa". Lanbidek 3.072 langabetu gehiago zenbatu ditu aurreko hilabetearekin alderatuta: gehienak merkataritza eta, bereziki, ostalaritzakoak; bizkaitarrak gehienak, emakumezkoak gehiago eta gazteak gehienbat, 35 urtetik beherakoak.

Aranak adierazi duenez, langabezia datuei bezala erreparatu behar zaio hilabete honetan aldi baterako erregulazioa espedientepean diren langileei. Jakinarazi du 2.000tik 1.000ra jeitsi dela kopuru hori. "Horrek esan nahi du", azaldu du, "ekonomia aktibatzen hasi dela eta jende lanera itzultzen hasi dela".


Kanpezun, larunbat honetan Arabako Bertso Kuadrilla artekoa

Mendialdeko bertso-eskolak antolatuta lau talde arituko dira egun osoko egitarauan, bertsoa eta herri-kirola uztartuko dituzte. Kanpezun larunbat honetan, Arabako Bertso Kuadrilla artekoaren 4.topaketa.

Topaketa honi buruzko informazio gehiago eta ondoren jarraipena egiteko, sare sozialetan eta interneten: http://www.bertsozale.eus/eu/araba/bertso-kuadrilla-artekoa-2016/saioak/otsailak-20-kanpezu


Ipar Euskal Herriko euskara eta ikastolen egoera aztertuko dute etzi

Igandean ospatuko dute Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoako ikastolen jaia, Herri Urrats. Senperen izango da, ohi bezala, eta Axik ikastola lelopean egingo dute. Bildutako dirua Ziburuko (Lapurdi) ikastolari bideratuko diote, ikasturte hasieran bertako Herriko Etxearekin arazoak izan zituelako eta lursail pribatua erosi nahi dutelako.

Horren guztiaren harira, Errenteria-Oreretako Saretuz proiektuak hitzaldia antolatu du Ipar Euskal Herriko euskara eta ikastolen egoeraren berri emateko. Euskararen, ikastolen eta euskal kulturaren argiak eta itzalak izenburupean egingo dute, eta bertan Ur Gorostiaga Seaskako zuzendariak eta Lander Garro Hendaian bizi den idazle oreretarrak hartuko dute parte. Itziar Nogeras ariko da moderatzaile lanetan. Xenpelar Etxean izango da solasaldia, ostegunean, 19:00etatik aurrera.

Bestalde, Oarsoaldeko ikastolek (Bizarainek, Oreretak, Haurtzarok eta Pasaia-Lezo Lizeoak) autobusak antolatu dituzte Herri Urratsera joateko.


Iñaki Zabaleta: “Kazetariak hizkuntzaren berritzaile garrantzitsuak dira”

Hizkuntzaren normalizazioan eta berrikuntzan kazetariak funtsezko eragileak direla dio EHUko Iñaki Zabaleta Urkiolak zuzentzen duen ikerketa-taldearen lan batek. Dena den, Europako hizkuntza gutxituetako kazetarien herenak onartzen du zailtasunak dituela teknologia- eta teknika-gaiak lantzeko hizkuntzaren garapena nahikoa ez delako. Gainera, kazetarien %31ri iruditzen zaio lankideek ez dutela hizkuntza ongi ezagutzen. Hizkuntza gutxituen eta komunikabideen arteko harremanak aztertzea da ikerketa-taldearen helburua. Zazpi urte daramate HEKA (Hizkuntza gutxituak eta Kazetaritza) taldeko kideek —Nicolas Xamardo, Arantza Gutierrez, Santi Urrutia eta Itxaso Fernandez, hain zuzen— ikerketa-proiektu horretan lanean. Haien ikerlanak nazioarteko kongresu eta aldizkari garrantzitsuenetan argitaratu dira. Argazkian, Iñaki Zabaleta bere bulegoan / Alaitz Ochoa de Eribe.

Hamar hizkuntza-komunitatetako komunikabideak eta kazetariak dituzte aztergai: euskaldunak, katalanak, galegoak, korsikarrak, bretoiak, frisiarrak, Irlandako gaelikodunak, Eskoziako gaelikodunak, galestarrak eta samiak. Zabaleta doktoreak azaldu duenez, “komunitate guztietara bidaiatu dugu, hedabide garrantzitsuenak bisitatu ditugu, haietako zuzendariak eta kazetariak elkarrizketatu ditugu... kanpo-lana ikaragarria izan da”. Jasotako informazioan oinarrituz, Europako hizkuntza gutxituetan aritzen diren bai komunikabideen bai kazetarien mapa eta profila eratu dituzte, orain arte egin gabe baitzegoen. Izan ere, kazetari guztien %63ra iritsi dira. Horien guztien lagin errepresentagarri bati inkesta bat bidali diote —guztira 230 inkesta aztertu dituzte—, hainbat gairen inguruan dituzten pertzepzioak azaltzeko eskatuz: lan-egoera, hizkuntza, teknologia eta kazetari gisa jokatzen duten papera.

Profilak zehazten

“Alde batetik, soldata, lantokiko giroa eta lankideekiko harremanak nola ikusten dituzten galdetu diegu kazetariei”, azaldu du Zabaletak. Ateratako ondorioen arabera, kazetarien herenak uste du soldata baxuegia jasotzen duela, eta erdiak dio hizkuntza handietako komunikabideetan lan egiten duten kazetariena baino baxuagoa dela; pertzepzio hori zabalagoa da idatzizko hedabideetako langileen artean eta enpresa pribatuetan aritzen direnen artean. Hala ere, Zabaletak dioenez, “prentsako kazetariek haien nagusiekiko harremanaz duten iritzia hobea da irrati eta telebistakoek dutena baino; lan egiteko presio gutxiago dutelako izan daiteke hori”. “Emakumeen soldatari dagokionez, ez dute uste diskriminaziorik dagoenik, bai ordea zuzendaritza karguetara iristeko”, gehitu du.

Datu horiek guztiak iaz aurkeztu zituzten HEKA taldeko kideek, IAMCR (International Association for Media and Communication Research) erakundeak Parisen egin zuen kongresuan. Aurten Stockholmen egingo den kongresurako beste bi ponentzia onartu dizkio erakunde ospetsu horren epaimahaiak. Horietako batean, “kazetariek teknologia nola maneiatzen duten ikertu dugu: irudien edizio digitalarekin, ordenagailu bidezko maketazioarekin edo web guneak sortzeko programekin nola moldatzen diren aztertu dugu”, argitu du Zabaleta doktoreak.

Hizkuntzari begira

ICA (International Communication Association) erakundearekin lotura duen Journalism Studies aldizkariak ale berezi bat kaleratu zuen joan den apirilean 'kazetaritza eta hizkuntza' gaiaren inguruan, eta bertan Zabaletaren taldeak egindako ikerketa bat zegoen. Gogoan izan behar da 80 artikulu aurkeztu baina zortzi bakarrik hautatu zituztela. Lehen aipatutako inkestan oinarrituz, hizkuntzaren garapenaren, ezagutzaren eta erabileraren inguruan kazetariek duten ikuspegia aztertu dute. Ezagutzari dagokionez, ondorio deigarrienetako bat da norberaren balorazioa lankideena baino askoz ere altuagoa dela. Beste komunitatekoekin alderatuta, kazetari euskaldunek epaitzen dute beren burua zorrotzen, nahiz eta lankideen hizkuntzaren ezagutzarekin ez diren beste tokitakoak bezain gogorrak. Komunitate guztiak kontuan hartuta, kazetarien %60k baino gutxiagok uste du lankideek ongi menderatzen dutela hizkuntza.

Bestalde, hizkuntza gutxituak kalitatezko informazioa sortzeko nahikoa garatuak dauden ala ez galdetu zaie kazetariei. Europa mailan, kazetari horien %34k uste du zenbait gai lantzeko zailtasun bereziak dituztela; teknologiari dagozkionak, esate baterako. Komunitateka ikusiz, bretoien, Eskoziako gaelikodunen eta samien bi herenek diote haien hizkuntza ez dagoela komunikabideetan informazio-lana ondo betetzeko bezain garatua; frisiarren, irlandarren, euskaldunen eta korsikarren ia erdiak bezala. Kazetari katalan, galestar eta galiziarren artean, berriz, pertzepzio hori ez dago hain zabaldua, heren batek baino gutxiagok uste baitu hala.

Gabezia horiek gainditzeko hainbat estrategiaz baliatzen dira kazetariak. Batzuetan, gutxi erabiltzen diren hitz original baina nahiko ezezagunetara jotzen dute; besteetan, terminoak azalpenez laguntzen dituzte; edo besterik ezean, hitz berriak sortzen dituzte. Izan ere, Iñaki Zabaletaren arabera, “kazetariak hizkuntzaren sortzaile garrantzitsuenetakoak dira, eta haren normalizazioan lan handia egiten ari dira”. Baina neologismoak sortzeak eta termino formalegiak erabiltzeak lubaki bat sor dezake komunikabideetako eta kaleko hizkuntzaren artean; alegia, audientziarentzat informazioa ulergaitza bihur daiteke. “Komunitate guztietan sumatu dugu kezka hori”, dio Zabaletak, “eta ez dago irtenbide errazik lubaki hori gainditzeko: ikus-entzunezko hedabideetan hizkuntza-maila jaistearen aldekoak dira, baina horrek hizkuntzari kalte ere egin diezaioke”.

Hizkuntzaren erabilerari dagokionez, Zabaleta doktoreak positibotzat jotzen ditu datuak: “orokorrean, denboraren ia %84an erabiltzen dute kazetariek hizkuntza gutxitua erredakzioan”. Erredakzio bretoietan entzuten da gutxien haien hizkuntza (denboraren %61ean), eta gehien, berriz, frisiarretan eta galesetan. “Deigarria da, baita ere, Ipar Irlandan (%96,4) gehiago erabiltzen dutela gaelikoa Irlandako Errepublikan baino (%84); iparraldean kontzientziatuago daude”.

Erabiltzaile, babesle edo militante?

“Europako hizkuntza gutxituetako kazetarien %28k soilik dauka bere burua kazetari estandar gisa, alegia hizkuntzaren erabiltzaile huts gisa”, azaldu du EHUko doktoreak. %38k dio, profesionalak izateaz gain, hizkuntzaren babesle gisa jokatu behar dutela kazetariek, eta %27 ‘hizkuntzaren aldeko aktibista’ izatearen alde agertzen da. Iñaki Zabaletak azpimarratu du “belaunaldi zaharragoek (50 urtetik gorakoek) konpromiso handiagoa dutela hizkuntza gutxituen garapenarekiko, 20-29 urte bitarteko kazetari gazteen %38k uste baitu kazetari soil izan behar duela, eta 50-65 bitartekoen %19k besterik ez du uste hori bera”. Kazetarien rola aztertzen duen ikerketatik ateratako datuak dira horiek. HEKA taldeko kideek jakin berri dutenez, AEJMC (Association for Education in Journalism and Mass Communication) erakundeak aurten Chicagon egingo duen kongresuan aurkeztuko dute ikerketa hori.


Dantzatzeko eta maitatzeko garaia

Ezaguna da musikaren industrian fenomeno bitxiak gertatu ohi direla. Esaterako, iragan larunbatean bere soul kutsuko kantuak klub, denda eta etxe guztietan entzutea erdietsi zuen Amy Winehouse izartxo autosuntsitzaileak hil zenean (27 urte). Era berean, Charles Bradley soul kantari estatubatuarrak bere lehen diskoa argitaratu du oraintsu, 62 urterekin. Sukaldaria ofizioz, txikitatik erakutsi zuen Bradleyk soul musikarekiko pasioa. Izan ere, 1962. urtean bere arrebak James Brown ikustera eraman zuen New Yorkeko Apollo areto mitikora. Harrezkeroztik, Soularen Aitabitxiaren keinu guztiak imitatzeari ekin zion, erratza mikrofono gisara erabilita.

Daptone Recordsen azpizigilu Dunham diskoetxeko lagunek deskubritu zuten kantari beltz bikain hau, New York hiriko Black Velvet klubean. Single pare bat argitaratu ondoren, Bradleyk Thomas Brenneck diskoetxeko arduradunari kontatu zion goiz batean ohetik jaiki eta anaia hilik aurkitu zuela ilobak tirokatuta. Gertaera tragiko hori musika bihurtzea proposatu zion Brenneckek. Hala, No Time for Dreaming lana ondu zuten.

AEBetako hegoaldeko soul tradizioan kiskalita dator grabazioa. Stax diskoetxean grabatzen ziren lanen erara. Izan ere, Dunham /Daptonek ahaleginak egin ohi ditu haien ekoizpen guztietan. Bradleyren ahotsari dagokionez, aipaturiko southern soul estilotik edaten du; tartean, Wilson Pickett abeslariaren kemenetik, James Brown ahaztu barik. Horretaz gain, gospel izpi beroak ere argitzen dira une eztienetan.

Amy Winehouseren jarraitzaileek zein betiko soul eta rhythm and bluesaren zaleek gozatuko dute.


Zapatuan Sanagustinen: sari-banaketa, monologoa eta Disko festa


Adi adimen artifizialarekin

Lehen aldiz, ordenagailu batek go jokoan irabazi dio gizaki txapeldun bati. Askotan ohartarazi dute adimen artifizialaren arriskuaz, baina azken boladan jende ezagun asko esaten ari da, tartean Stephen Hawking fisikaria, benetako aukera dagoela makinek gizakiak deuseztatzeko.


ARGAZKI BILDUMA: Zumaian ere egin dute Korrika Txikia

Zumaiako Korrika Txikiko irudi bat. (Baleike.eus)

Korrika Txikiak zeharkatu du gaur arratsaldean Zumaia. Ekitaldian parte hartu dute Zumaiako Herri Eskolako eta Maria eta Jose Ikastetxeko ikasleek eta irakasleek. Momentu hunkigarriak bizi izan dira, eta guztiak bat, euskararen alde egin dute korrika.

Argazki bilduma Baleike.eus-en ikus daiteke.


Lan gehiago, bihartik

Asfaltatze lanetan jarraituko du Herri Lanetarako Sailak, bihar, etzi eta etzidamu. Florida 32 parean errepidea itxi egingo da eta ezingo da aparkatu. Gartzia Goldarazen ere ezingo da kotxeekin sartu, datozen bi egunetan. Bestalde, asteartean eta asteazkenean Latsunbe 50-54 parean ariko dira lanean, eta aparkalekuak hustu beharko dira. Azkenik, asteazkenean Tilosetan egingo dira lanak.


Jaizkibel dragak motorra berreskuratu du

Jaizkibel dragaren berritze lanak azken txanpan dira. Gaur 14 tonako motorra bere jatorrizko tokira itzuli dute, maniobra ikusgarrian. 14 tona pisatzen ditu motorrak eta bi ordu behar izan dituzte, garabia motorra altxa aurretik, guztiak prestatzeko.


Euskarazko txiste eta pasadizo lehiaketa abian du Goiztiri AEK-k

Hamasei urtetik gorako herritarrek parte har dezakete lehiaketan. Ekainaren 1a da lanak aurkezteko azken eguna. Dantza ikastaroa ere antolatu dute BeasainenGoiztiri AEK euskaltegiak Euskarazko Txiste eta Pasadizo Idatzien 27. Lehiaketa antolatu du. Hamasei urtetik gorako herritarrek har dezakete parte lehiaketan, eta baldintza batzuk bete beharko dituzte: txisteak edo pasadizoak euskaraz idatzita egotea, batuan edo euskalkian. Horrez gain, txiste sexistarik eta arrazistarik ez dute onartuko.Ekainaren 1erako bidali behar dira lanak goierri@aek.eus helbide elektronikora, izen-abizenak, helbidea eta telefono zenbakia jarrita. Hiru sari banatuko dituzte. Irabazleak Ataungo Urbitarte sagardotegia bost lagunentzako afaria; bigarrenak bi lagunentzako afaria, gaueko egonaldia eta gosaria Zeraingo Oiharte sagardotegian; eta hirugarrenak, tableta. Goiztiri AEKko ikasleek osatuko dute epamahaia.Dantza ikastaroaMaiatzaren 22rako, berriz, dantza ikastaroa antolatu du AEK-k. Beasaingo Antzizar kiroldegian izango da,18:00etatik 20:00etara. Telefonoz (943 88 93 40) edo emailez (beasain@aek.eus eta ordizia@aek.eus) eman behar da izena maiatzaren 18rako.


Bigarren Mailako Administraria: proba praktikoaren emaitzak

Euskal Telebistak proba praktikoaren emaitzak argitaratu ditu. Erreklamazioa jartzeko epea uztailaren 6tik 13ra izango da.

Erreklamazioa jartzeko epea uztailaren 6tik 13ra izango da. eitbope2010@human.es helbidera bidali behar dira erreklamazioak.


Euskal Prentsari buruz aritu zen atzo Martxelo Otamendi Azpeitian

Baite Euskara Elkarteak antolaturiko hitzaldian “Begiratu bat euskarazko prentsari” jende ugari bildu zen, 30 lagun, Aitonenako egoitza adin guztietako jendez ia beterik.

Iban Arregi Euskaldunon Egunkariako kazetari azpeitiarrak eman zion sarrera Martxelori bere euskalgintzako ibilbidearen zertzelada batzuk emanez.

Martxelo Otamendi bera hainbeste jende hitzaldian ikustez harriturik hasi zen hizketan. Bere hitzaldiari hasiera Herri Irratian Txinpartak saioan Laxaro Azkunerekin Imanol Agirre “Euskal Herria”ko zuzendari ordeak esandakoekin eman zion. Imanol Agirrek elkarrizketa horretan 3.000 bazkide eskatu zituen euskarazko bertsioa posible egiteko. Gutxiagorekin abiatutako ekimen ugari zeudela esan zuen baina kezkagarria ere badela bestalde 2003an horrelako aldizkari batek erosle kopuru hori ezin lortu izana.

Errepasoa egin zuen ondoren bera ere kioskero batzuen iloba izaki, orain 25 urte kioskoetan zeuden tituluak eta gaurkoak konparatuz. Horretarako orain 25 urte AEBko kioskoetan ikusten zen aukera tematikoaz harriturik, Espainian honelako konturik ezin pentsa zitekeelakoan. 25 urte geroago Espainiar ekoizpena ikaragarri ugaritu dela. Espainieraz daudenekin alderatuz euskarazko prentsak zer egin duen konparatzera pasa zen ondoren urte horietan.

Adibide ulergarriago izateko Donostiako Abenidan dagoen “Rosiren kioskoa”n kokatu gintuen. Jo dezagun jubilatu egin dela eta herentzian utzi diela bi oinordekori kioskoa. Hauek ez dakitela nola egin banaketa eta bururatu zaie hizkuntzen arabera egitea, batek euskarazkoak eta besteak gaztelaniazkoak. Zer izango luketen ikus dezagun. Horren lekuko, adibide modura eta “bihotzeko” deitu aldizkarietan orduan 6 baldin baziren gaur egun badirela 20 gutxienez. Sailez sail joan zen hainbat aldizkari espezializatu eta tematiko: gitarra elektrikoa, motorra, formula 1, auto zaharrak... Horren ondoan euskarazkoan zer genuen eta zer dugun gaur egun. Lehen begiratuan ikusten den datua, orain 25 urte baino urrunago gaudela proportzioan. Antzeko zerbait ari zaigula gertatzen telebista kate desberdinek egiten duten eskaintzan ere.

Ondoren entzuleen artean galdetuz ohartu ginen adibidez, inork gutxik edo inork ez dakiela, Espainian dauden zientzia edo kulturako aldizkarien berri, Elhuyar eta Jakin bezalako aldizkari tematikoak adibidez eta gauza bera gertatuko zela Leonen esanez. Euskal aldizkarietara etorrita ordea gertatzen zaigu euskarazko zientzia eta kultura aldizkariak mundu guztiak ezagutzen ditugula. Beraien meritua bada baina baita gure herri honetan gauzak ez daudela ongi antolatuak erakusteko ere, bere hitzetan. 700.000 euskaldun dituen herrian ez dira oso normalak gure ekoizpenak. Hemengo merkatu kuotari begiratuta ez dira erantzun logikoak ikusten direnak, zioen.

Ondoren bota zuen ondorengo urteetarako euskalgintzak erronka berriei erasotzerakoan eta gure inbertsioak erabakitzerakoan azterketa serioa egin beharra dugula nola lor genezakeen 9.000 erosle omen diren horien kopurua areagotzea. Kopuru horretan omen dabil eta Siadecok egin zuen azterketa batek dioenez euskal produktuen kontsumoa gutxi gora behera. 25 urte atzera eginez konparaketak egitera pasa zen ondoren. Garai hartan Euskaldun alfabetatu= Euskaldun erosle, bikoteak funtzionatzen zuen. 25 urte geroago Euskaldun alfabetatu ez da berdin Euskaldun erosle. Garbi dago alfabetatu kopurua asko ugaritu dela baina ez ordea erosle kopurua. Azpeitian bertan kokatuz denok ikusi genuen orain 25 urte eta gaur egun dagoen euskal alfabetatu kopurua oso desberdina dela, urte horietan ikastolatik/eskolatik pasatako jende asko dela euskaraz alfabetatua baina ez da neurri berean ugaritu, ezta gutxiago ere, euskal produktuen erosle kopurua.

Egoera honek azterketa serioa eskatzen du eta galdezka hasi zen: sektoreak ez ote du jakin erosle potentzial horiek bereganatzen? Gaztelera asko espabilatu da eta jende hori irabazi egin ote du? Bestetik euskaraz ateratzen diren guztiek gutxi edo gehiago diru publikoaren babesa dute. Espainian argitaletxe talde handiak sortu dira hainbat egunkari eta aldizkari dituztenak. Denekin ez dute irabaziko baina berezitu batzuk irudi gisa emankorrak dituzte, beste batzuekin irabazten baitute ondo.

Irakurleen azterketa egiten hasita bi irakurle mota berezitu zituen eta bi bandatan banatu zituenak: (+) irakurleak eta (-) irakurleak. Lehen bandakoak irakurle saiatu, sakon intelektualak nolabait esateko. Bigarrengoak irakurle arruntak, ez oso sakonak. Horri begira ikusi genuen euskarazko ekoizpen gehienak lehen bandarako direla eta bigarren bandarako ez dugula ekoizpenik. Euskaldunon Egunkariak Afganistango azken gerra zela eta egindako ahalegina ipini zuen adibide. Gerra hasi baino bi hilabete lehenago bidali zuen kazetaria bertara eta hark emandako kronikek (+) taldeko irakurleen txaloak jaso zituzten, (-) taldekoak ez ziren enteratu ere egin, ez doa hori beren interesekin. Hurbileko egunkariei begira hasita Diario Vascok adibidez bi bandentzat idazten du eta biekin asmatzen. Ikusi beharra dugu euskaraz hori nola lor genezakeen. Argi dago Zabalik-ek ere ez duela euskaraz asmatu. Eta kezkagarria zela zioen 9.000ko kopuru horretaz kanpo jende gutxi dagoela euskarazko produktuak kontsumitzeko. Euskaldunon Egunkaria eta Argia erosten dutenetatik kanpo euskal produktuen oso erosle gutxi ote dagoen. Ez da beraz ideologia kontua bakarrik.

Ikasbide egokia Katalunian aurkitu zuen. Han 8-9 herri egunkari aipatu zituen bakoitza bere probintziari, inguruneari begira eginak eta aipatutako (-) irakurle taldeari ongi egokituak eta ongi zebiltzanak orain arte batak besteagatik sekulakoak esanez ari baziren ere. ZETA taldearen El Periódicok katalanezko bertsioa egiten jakin du ordea, makina bidez egindako itzulpenei esker eta nahiko erraz. Horrek piztu ditu eta denak elkarrekin bakoitzak beretzat egiten duenaz gain, taldean eta denentzat astean bi hiru aldizkari berezitu ateratzen hasi dira, albiste internazionalak, kirola, ekonomia...Bidean dute Egunkari nazionala ere. Horrela kanpokoaren arriskuak elkartu ditu eta emaitza onak burutu. Guri ere ikasbide ona ematen digu horrek, zioen. Ea asmatzen dugun berandu izan baino lehen.


Zaindari ikusezina filmerako lan-boltsa osatu nahi dute

Errodajea egiteko zurginak, margolariak, peoiak, atezainak, zaindariak eta gidariak behar dituzte

Martxoaren hondarrean Zaindari ikusezina filmaren errodaia abiatuko dute Baztanen. Errodajea egiteko Nostromo Pictures ekoizleak zurginak, margolariak, peoiak, atezainak, zaindariak eta gidariak behar ditu. Horretarako eskualdeko pertsonekin lan boltsa osatu nahi dute.

Lan boltsa osatzeko interesdunek otsailaren 15ean Elizondoko Arizkunenea kultur etxerat agertu beharko dute, atsaldeko 18:00tatik 20:00tarat. Nostromo Picturesek harat hurbildutakoei egin beharreko lanen eta lan baldintzen berri eman die. Arizkunenearat joaterakoan Nortasun Agiria, Gizarte Segurantzako zenbakia eta kontu korrontearen zenbakia eraman beharko da.

Deialdi hau ez da kastinga, errodaia egin ahal izateko profesional desberdinen hautaketa baizik.


Maiatzaren 30eko greba dela eta, bilkura, gaur

Maiatzaren 30erako euskal gehiengo sindikalak eta 60 inguru eragile sozialek deitu duten greba deialdia dela eta, Anoetako M30 greba batzordeak bilkurara deitu ditu herritarrak. Gaur izango da bilera, Anoetako udaletxean, 18:30etik aurrera.


ARGIAzaleon Topaketa: zein ote da aurtengo sorpresa?

Etxe honetan ohitura bilakatzen ari da urteko nobedadea ARGIA Egunean aurkeztea. Ia euskal artistak Durangoko Azokarako erreserbatzen diren bezala. Eta gu zain-zain, zer berritasun ezagutuko. ARGIAzaleon Topaketak baliatzen dira horretarako, hori baita komunitatearekin bildu eta iritziak aditzeko espazioa. Bertan aurkeztu zen, iragan urtean ARGIA eraberrituaren 0. alea, esaterako. Zer izango ote da aurtengo sorpresa?

Komunikazio proiektuan sinesten duten eragile eta pertsonak beharrezko ditu ARGIA komunikazio proiektuak; komunikazioaren zein munduaren ikuspegi bertsua dugun talde eta norbanakoek osatzen dugu ARGIA komunitatea. Eta herri komunikabide bezala, elkarrekin ekin eta landu nahi du egitasmo bezala dituen erronkak. Izan ere, komunitatearen babesik gabe ezinezko zatekeen ARGIA egunero egitea.

Analisi horren ondotik datoz aurtengo berrikuntzaren gakoak: zer da egitasmoa babestea? Nola izan parte eta nola eragin ARGIAn ez ezik, baita jendartean ere? ARGIAn ekarpena egiteko modu bakarra dago ala aukera gehiago egon daitezke? Hori du erronka komunikazio proiektuak, eta erronka horietaz jarduteko nahia dago ARGIAzaleekin batera.

Harpidedunak, irakurleak, iragarleak, ARGIAren balioekin bat egiten duten jendarte eragile eta mugimenduak, zaleak, sare sozialetan hedabidearen edukiak partekatzen dituztenak... horiek denak gonbidatu nahi dira ARGIAzaleen Topaketara.

Harremanek, gertutasunak ematen dio zentzua komunitateari eta ARGIA Eguna horretarako ezin hobea da. Asmo horrekin sortu zen festa eta horretan sakontzea da asmoa. Topaketa urteroko hitzordu bihurtu nahi da komunitateari hitza emateko plazaren figura betez. Aurten, komunitatea eta proiektua izango dira mintzagai, eta bertan ARGIA azken urtean lantzen ari den komunitate erronka garrantzitsu baten berri emango da. Bertan ikusiko gara, ezta?


"Liburu konplizeak topatzea zaila da euskal literaturan"

Uxue Apaolaza idazleari egindako elkarrizketa argitaratuko du bihar BERRIAk, 'Mea culpa' nobela dela-eta (Elkar).

Hona hemen, aurrerapen gisa, Uxue Apaolazaren esan batzuk:

- “Nerabezaroan absoluturako joera dugu, bai, baina helduak izan dira maiz besteen nerabezaroak beren fanatismoak elikatzeko edozein preziotan erabili dituztenak”.

- “Nigatik oraindik pare bat urte pasa nezake nobelari bueltaka”.

- “Ordenagailuan beti dago ‘ipuinak’ karpeta, eta bertara itzuliko naiz, itzulita nago egia esan, baina ez argitaratzean pentsatuz”.

- “Liburu konplizeak topatzea zaila da euskal literaturan eta gainerakoetan, baina kultura mendebaldarrak urte asko ditu, eta errazagoa da konplizitate horiek dagoeneko filtro asko pasatu dituzten iraganeko liburuetan topatzea”.