Hirurogei hautetsik «Ñapartheid’-a» salatu dute Andoainen

Baliogabetutako herri plataformetako 60 ordezkari Andoaingo (Gipuzkoa) udaletxean sartu ziren atzo goizean, eta ekintza sinboliko bat egin zuten hango bilkura aretoan, «apartheid politikoa» salatzeko eta «herriari hitza» emateko eskatzeko. Jose Antonio Perez Gabarain alkateak Ertzaintzaren jokaera salatu zuen.


Sustapen publikoko lan guztiak gutxienez urtebete atzeratuko direla iragarri du Jose Blancok

Obra batzuen eskaintzak atzeratu egingo ditu Espainiako Sustapen Ministerioak, eta jadanik hasita dauden beste batzuk gelditu. Inbertsioak gutxituta, aurten 3.200 milioi euro aurreztea espero du. Murrizketek zein azpiegiturari eragingo dieten ez du zehaztu.


«Antolatuz gero, dena egin ahal da»

David Albiasu, Narbarteko gaztea

Nor da David Albiasu?

Narbarteko gazte alai, kirolari, bihurri eta saltseroa. Saltsa guztietako perrexila naiz! (irriz)

Pilota astinduz ikusi izan zaitugu...

Ttiki-ttikitatik gustatu izan zaidan kirola da pilota. Haurra nintzela, aitatxi eta osabak jokatzen ikusten nituen eta nik ere beraiekin jokatu nahi izaten nuen... Badakizu, nolako zura, halako ezpala! Zortzi urte ingururekin, Txaruta klubean federatu nintzen.

Kirola afizio izatetik ofizio izatera bidean...

Halaxe da, betitik hagitz kirolaria izan naiz eta gustuko tokian aldaparik ez dagoelako Kirol Zientzien gradua ikasten hasi nintzen Huescan. Argi nuen kirolarekin loturiko zerbait ikasi nahi nuela. Laugarren ikasturtea dut aurtengoa.

Bestaz besta ere ibiltzen omen zara...

Bai, bereziki herri ttikietako giroa gustatzen zait eta aukera dudan guztietan inguruko herrietara joateko aprobetxatzen dut.

Barraren bertze aldean ere ikusi izan zaitugu...

Badakizu, batzuk bestan ibiltzeko bertzeek lan egin behar izaten dugu. Hori da bizi-legea! (irriz). Baina egia erran gustura aritzen naiz.

Nola uztartzen da hori guztia?

Norbere burua antolatuz, denetarako denbora atera daiteke... Nahiko ongi antolatzen naiz, baina batzuetan presaka ibiltzen naiz harat honat.

Hescan zaudela zer da faltan botatzen duzuna?

Hemengo euskal giroa, kultura, musika, lasaitasuna... Horrek ez du preziorik! Kanpora atera eta euskara ez aditzea ez da samurra.

Zer du Narbartek bertze herriek ez dutena?

Gazte kuadrilla ederra! Edozein bestara joateko gogoa duzunean bakarrik uzten ez zaituzten horietakoa (irriz). Hori baino hoberik ba al dago?

Zer falta zaio?

Falta... ez dakit falta ote zaion, baina frontoi edo kiroldegi eder bat ez litzaiguke gaizki etorriko.

Asteburuko plan hoberena?

Herri giroaz, euskal musikaz, inguruko txokoez... gozatzea. Astean zehar faltan botzatzen dudan hori asteburuetan egiten saiatzen naiz.

Amets bat?

Ingurukoen eta nire zoriontasunak denbora luzez irautearekin nahikoa dut, horrek zoriontsu egiten nau.


Sutea gertatu da Mutrikuko San Agustin kaleko etxebizitza baten

San Agustin kaleko etxebizitza bateko sukaldean ke erauzgailuak su hartu du. Ondorioz, suhiltzaileak, udaltzainak eta ertzainak bertaratu dira. Ertzaintzak HITZAri jakin eragin dionez, sutea “berehala” itzali dute. “Udaltzainek su itzalgailuarekin itzali dute”.

Gertaera 20:40 inguruan izan dela jakitera eman dute; 21:00etarako sua itzalita zegoen. Zauriturik ez da egon.

Suhiltzaileak, Mutrikuko San Agustin kalean.

Suhiltzaileen kamioia, San Agustin jalean.


Haurren masaje ikastaroa antolatu du Iraurgi ikastetxeak

Saioak otsailaren 2an eta 9an izango dira Iraurgi ikastetxeko haurreskolan, 17:15ean hasi eta 18:30ak aldera arte. Ikastaroa doakoa da, eta gaur, osteguna, da izena emateko azken eguna.

Datozen asteetarako haurren masaje ikastaroa antolatu du Iraurgi ikastetxeak. "Masajeek dituzten onurez gain, seme-alaben heziketan garrantzitsuak diren beste hainbat gairen inguruko solasaldiez gozatzeko aukera izango dute saio horietan: haurren garapen psikomotorea, haurrak bere ingurunea esploratzeak duen garrantzia, esfinterraren kontrola, gurasoen eta seme-alaben arteko komunikazioa eta abar", azaldu dute Iraurgiko ordezkariek.

Saioak otsailaren 2an eta 9an izango dira Iraurgi ikastetxeko haurreskolan, 17:15ean hasi eta 18:30ak aldera arte. Haurdun daudenei eta 0 eta urtebete bitarteko haurrei eta euren familiei daude zuzenduta, eta ikastaroa doakoa da. Ikastetxeko ordezkariek jakinarazi dutenez "saioak irekiak" dira eta edozein herritarrek du parte hartzeko aukera. Hori bai, taldea mugatua izango da, eta interesatuek 943 81 63 80 zenbakira deitu edo ana.cendoya@iraurgi.com helbidera mezua idatzi beharko dute. Gaur, osteguna, da izena emateko azken eguna.


“Emakumeen aurkako indarkeriaren kontra, zu zer ari zara egiten?”, azaroaren 25erako Nafarroako Gobernuaren kanpainaren leloa

Gizonei zuzendu zaie gobernua: emakumeenganako indarkeriaren aurkako borrokan jardutea eskatu die. Nafarroan 2018an aurkeztutako 1.283 salaketetatik 1.115 hurbileko zirkuluaren aurka ezarri ziren.

Nafarroako Gobernuak, Nafarroako Berdintasunerako Institutuaren bitartez, azaroaren 25ean ospatzen den Emakumeenganako Indarkeriaren Aurkako Nazioarteko Egunaren harira, kanpaina bat jarri du abian, “Emakumeen aurkako indarkeriaren kontra, zu zer ari zara egiten?” lelopean. Kanpainaren mezua zuzenean zuzentzen zaie gizonei, emakumeenganako indarkeriaren aurkako borrokan jardutea eskatzen baitie.

Kanpainaren helburuen artean, halaber, erreferente maskulino erreal eta positiboak eskaini eta bultzatu nahi dira, haien bizimoduan matxismoa kentzen ahalegintzen diren gizonak eta jarrera matxistetan edo desberdintasunezkoetan islatuta ikusten ez direnak.

Nafarroan 2018an aurkeztutako 1.283 salaketetatik 1.115 hurbileko zirkuluaren aurka ezarri ziren

INAI/NABIk jasotako datuen arabera, iaz Nafarroan aurkeztutako 1.283 salaketetatik 1.115 hurbileko zirkuluaren aurka ezarri ziren; hau da, bikotea, bikote ohia edo senitartekoa. Kopuru horrek argi eta garbi erakusten du indarkeria ohikoena hurbileneko ingurunean aurkitzen dela; izan ere, indarkeria-kasuen %13a soilik ezezagun batek egindakoa da. Salatutako gizonezkoaren profila 30 urtetik 49 urtera bitarteko gizona da.

Ildo berean, Nafarroako Berdintasunerako Institutuak nahiz Nafarroako Gobernuak beharrezkotzat jotzen dute gizonekin lan egitea, emakumeen eta gizonen arteko benetako berdintasuna lortzearren. Hori dela-eta, berdintasuneko gizartea lortzeko prozesuan gizonek subjektu aktiboak izan behar dutela kontuan hartuta, Foru Exekutiboak prestakuntza espezifikoa sustatuko du 2020. urtetik aurrera, eta, bertan, maskulinitatearen modu berriak bultzatuko dira. Nafarroako Foru Komunitateko Administrazio Publikoan lan egiten duten gizonentzat izango da, gizonen arteko hausnarketa-espazioak erraztuko dira generoarekin zerikusia duten gaiak jorratzeko.


Ekainaren 1eko Ruper Ordorikaren kontzerturako sarrerak salgai

Igartza Musikaren barruan, ekainaren 1ean, Ruper Ordorika kantari oñatiarrak kontzertua egingo du Igartzako jauregian, 22:00etan. Sarrerak aurrez jarri dituzte salgai, 5 euroan, Igartza Monumentu Multzoko Belengo ermitan, astearte eta asteazkenean, 18:00etatik 20:00etara.

Kontzertu berezia izango da, bakarka arituko baita gitarra lagun duela. Era elektrikoan nahiz era akustikoan mugak gainditzeko gai den musikaria da oñatiarra. Maila gorenean dabil euskal musikan, bai berak idatzitako kantuekin, bai Bernardo Atxaga edo Joseba Sarrionandia bezalako idazleen testuekin.


Helduentzako hezkuntzari buruzko saio informatiboa prest du Udalak

Udaletxean emanen da 19:00etan

Igantziko Udalak, heldu den ortzegunean, otsailaren 12an, arratsaldeko 7etan helduentzako hezkuntzari buruzko saio informatiboa antolatu du. Udaletxean bertan izanen da.

Bortzirietako, Malerrekako eta Baztango udalek, Gizarte Zerbitzuek eta Cerderna-Garalur-ek Nafarroako Gobernuko Hezkuntza departamentuan zonaldean helduendako hezkuntza zentro baten beharra azaldu zuten. Nafarroako bertze zonaldeetan bada horrelako eskaintzarik, eta gure zonaldea hau eskaintzen ez den bakarra da. Erantzuna baikorra izan zen eta ondorioz, Beran, Donezteben eta Elizondon gai honen inguruan hitzaldiak antolatu ziren, etxeetara triptikoak banatu ziren eta irratietan publizitatea egin zen. Orain udal bakoitzean saio informatiboak egiten hasi dira.

Saioan hurrengo gaiak jorratuko dituzte: helduen alfabetatzea, helduen ikaskuntza, moduloak, INEMen eskaintzen diren ikastaro eta lanetarako beharrezkoak diren ikasketak, gazte garaian utzitako ikasketak nola osatu, DBHko tituloak, oinarrizko konpetentziak.

Interesatuak daudenak bilerara hurbildu. Helduen Ikaskuntzarako zentroa zonaldean nahi badugu, jendearen inplikazioa behar da, izena eman eta parte hartu.

Informazio gehiago nahi duenak Udaletxera edota Gizarte Zerbitzuetara deitu.


Martxoaren 7an omenaldi ttiki bat eginen zaio Unai Apeztegiari

Olaizola sagardotegian

1996ko apirilaren 13an debutatu zuen Elizondon Aspe enpresarekin. Geroztik hainbat garaipen eskuratu ditu: 1993an Nafarroako buruz-buruko txapelduna izan zen, 95ean Munduko Kopako txapelduna, 96an ETB Torneoko binakako txapelduna, 99an bigarren mailako Espainiako binakako txapelduna eta 2002an bigarren mailako azpitxapelduna. Aspe enpresan 12 urte egin ondotik, abenduan amaitu zuen kontratua.

Orain, herritarren omenaldia jasoko du, larunbatean, hilak 7. 20:20ean Aurtiztik autobusa aterako da Hernaniko Olaizola sagardotegira.


300 lagunetik gora ibili dira Oiartzungo patioan

Larunbatean, Herrirak deitutako Plazara ekimenaren barruan, Oiartzungo plaza espetxeko patio bihurtu zen eta ordu erdiko txandetan 09:00etatik 21:00etara 300 lagun baino gehiago ibili ziren patioan bueltaka. Horrez gain, tailerrak, hitzaldia… izan ziren. Euria barra-barra egin bazuen ere, aterkiak hartuta hurbildu zen jendea ekimenarekin bat egitera.


Jon Bienzobas Espainiaratu du Frantziak, lau zigor bete ditzan

Aletxu Zobaran Urduñako presoa baldintzapean aske geratu zen herenegun, Frantziak Espainiaratu eta gero

MADRIL. Frantziako Estatuan hamahiru urtez espetxean egon ostean, atzo Espainiaratu zuten Jon Bienzobas presoa. Saint Mauren egon da giltzapean, Euskal Herritik 680 kilometrotara, eta Soto del Realeko kartzelara eraman zuten atzo. 2006an epaitu zuten Bienzobas Espainiako Auzitegi Nazionalean, eta 266 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Besteak beste, egotzi zioten 1996ko otsailean Francisco Tomas y Valiente Madrilen tiroz hil izana; 30 urtera zigortu zuten horregatik, eta beste horrenbeste 1990eko ekainean, Getxon (Bizkaia), Rafael San Sebastian hil zuelakoan.

2007an, hogei urteko zigorra ezarri zioten armak eta lehergailuak izatea egotzita, eta 186 urtekoa, 1994an Espainiako armadako autobus baten aurka eraso egiten saiatzea leporatuta. 1999an atxilotu zuten Pauen (Okzitania), eta Frantziako auzitegiek 2005ean zigortu zuten, 1999an zortzi tona lehergailu lapurtu zituelakoan.

Bestalde, Aletxu Zobaran Urduñako (Bizkaia) presoa baldintzapean aske geratu zen asteazken arratsaldean, sei urtez kartzelan egon eta gero. Saint Martin de Ren (Frantzia) egon da preso, eta duela egun batzuk Espainiaratu zuten; Soto del Realetik irten zen herenegun. Hamabost egunero joan beharko du Zobaranek epaitegira sinatzera. Haren auzia hartu duen epaileak behin-behinean utzi du libre, eta datozen hilabeteetan aztertuko du hark aurka dituen akusazioak.


Hutsunea eramangarri egin zuen bidelaguna

Jon Beloki Alberto Iñurrategiren ondoan ibili zen hainbat urtez. Eskaladan hasi arren, alpinismoak kateatu egin zuen. Baina hortik bizitzeko aukera ez zuela ikusi zuen, eta horregatik utzi zuen. Egun, irakasle lanetan dabil.


Ttipi-Ttapa aldizkaria da Nafarroan gehien irakurtzen den euskarazko argitalpena

25.000 irakurle izan zituen iaz

Nafarroan argitaratzen diren euskarazko argitalpenen artean irakurriena Ttipi-Ttapa hamabostekaria da. CIES erakundeak Nafarroako Gobernurako egindako ikerketaren arabera, 25.000 irakurle zituen 2012an. Nafarren erdiak baino gehiagok herrialdean argitaratutako aldizkako argitalpenen bat irakurtzen du.

278.000 nafarrek guztira, biztanleriaren % 50,6k, Foru Komunitatean argitaratutako eta egunerokoak ez diren argitalpenak irakurtzen dituzte, Cies azterketa demoskopikoen enpresak Nafarroako Gobernuaren Kulturako, Turismoko eta erakunde Harremanetako Departamentuarentzat egin duen bosgarren azterketaren arabera. Azterketak 2011n baino 11.000 irakurle gutxiago erregistratzen ditu.

2012ko inkestak 31 argitalpenen irakurleak zehazten ditu (zazpi astekari, hiru hamaboskari, hamabost hilabetekari eta sei beste maiztasun batzuekin; guztira, 2011n baino hiru argitalpen gutxiago), 2011rekin alderatutako irakurle-kopurua eta irakurleen profila.

Azterketan aipatzen denez, hilabetekariek irakurle-kopuruari eusten diote, 142.000, 14 urtetik gorako Nafarroako biztanleriaren % 25,9, eta astekarien irakurketa jaitsi egin da, 73.000 irakurlerekin (biztanleriaren % 13,3); hamaboskariena ere jaitsi egin da, 53.000 irakurlerekin (% 9,7) eta baita bertze maiztasun bat dutenena ere (bi hilean behin, hiru hilean behin edo sei hilean behin), 104.000 irakurlerekin (% 19).

Astekaria zabalduena Plaza Nueva aldizkaria da, Tuteran argitaratzen da eta 19.000 irakurle ditu. Ondotik datoz, La Verdad elizbarrutiko astekaria 17.000 irakurlerekin; La voz de la Ribera 16.000 irakurlerekin, euskarazko Guaixe aldizkaria (Sakanan argitaratutakoa), 14.000rekin; La Ribera Semanal (Diario de Noticias) 12.000 irakurlerekin; Merindad de Estella (Diario de Noticias), 9.000 irakurlerekin; eta La Noticia de la Semana (Errioxa Beheko eta Nafarroako Erribera aldekoa), 2.000 irakurlerekin.

Hamaboskarien artean, irakurle-kopuru handiena duena Ttipi-Ttapa aldizkaria da, 25.000 irakurlerekin; gibeletik daude, Calle Mayor (Lizarreria, 18.000) eta La voz de la Merindad (Tafalla, 12.000).

Hilabetekarien artean, Ezkaba da buru (Erotxapea, Iruñea), 36.000 irakurlerekin; jarraian, Al revés eta Vivir en Barañáin, 16.000rekin; Negocios en Navarra eta Txantrean Auzolan, biak ere 14.000 irakurlerekin; eta Berriozar eta Entreto2 Auzolan (Lizarreria), 12.000 irakurlerekin.

Bertze maiztasun batekin Nafarroan argitaratzen diren aldizkarien artean, irakurle-kopuru handiena Ze berri aldizkariak du (bi hilean behin, 42.000 irakurle), eta haren atzetik datoz Zona Hospitalaria (bi hilan behin, 35.000) eta Conocer Navarra (hiru hilean behin, 34.000).

Informazio horretarako oinarritzat hartu den inkesta demoskopikoa urriaren 15etik azaroaren 14a bitarte egin zitzaien 1.000 pertsonari 14 urtetik gorako Nafarroako 548.953 herritarren unibertsoaren artetik, 2012ko Nafarroako Hedabideen Audientziaren Azterketa Orokorraren bigarren txandarekin bat etorriz. Konfiantza-maila % 95ekoa da.


Julian Alustiza Aztirik bildutako esaera eta hitzekin liburua argitaratu dute Gabirian

Paulo Agirrebaltzategi editorea, Alustizaren esaldien liburua eskuan duela.

Gabiria eta inguruko esaerak eta hitzak, Julian Alustiza aztiriarrak bilduak. Izenburu horixe du Gabiriako Udalak argitaratu duen liburuak. Julian Alustiza Jauregi Aztiri (Etxetxo, Aztiria, 1913 Arantzazu, Oñati, 2005) fraideak urtetan bildutako esaera zaharrak, lokuzioak, esamoldeak eta hitzak bildu ditu Paulo Agirrebaltzategi editoreak.

Liburuaren 300 ale atera dituzte. Ostatuan edo Arantzazun eros liteke (5 euro). Gazte lokalekoek ere salduko dute, herriko ekitaldietan. 108 orrialde ditu, eta bost ataletan bereizi du editoreak: esaerak, lihagintzako hiztegia, errota hiztegitxoa, hiztegi arrunta eta Dallo eta inguruko (Barrundia, Araba) hitzak eta izenak.

Jakina da Alustizaren zaletasuna etnografia gaiak eta euskaldun zaharren jakintza biltzekoa. Haren artxiboko eta paperetako ondarearen zati bat berreskuratu du orain Agirrebaltzategik.

Esaera herrikoien sorta

Liburuaren lehenengo atala da nagusia, eta 800 bat esaera edo sarrera jaso ditu Agirrebaltzategik, denak Alustizak bilduak. «Horiek denak bere eskuz idatzitako fitxa txikietan zeuzkan Julianek jasota. Beste zenbait esaera ere aurkitu ditut haren artxiboko paperen artean. Badira bertso forma duten batzuk, eta esaera zahar deituko genituzkeen guxi batzuk. Guztira 1.000 esaera inguru dira liburu honetan bildutakoak», dio editoreak.

Bilduma horri eremu geografikoak eransten dio beste balio bat, bertako seme batek egina izateaz gain: Gabiriako eta inguruko herrietako (Zegama, Mutiloa, Legazpi…) esamoldeak dira erdiak baino gehiago.

Esaera zaharrez eta lokuzioez gain, beste lau hiztegitxo ere txertatu ditu Agirrebaltzategik, Alustizaren artxiboan jasoak. Lihagintzari buruzko terminologia zerrendatu du, zuzenean Aztiri-ren Lihoaren penak eta nekeak liburutik hartua. Errotei buruzko hiztegitxoa —arreba Maria Gabiriako Igeribar errotan bizi zuen; lehengo ostegunean hil zen, 95 urterekin—, hiztegi arrunta eta Arabako Dallo herri erdaldundukoa ere baditu.

‘Makilari’ aldizkaria ere bai

Ez da Gabirian aurten atera den argitalpen bakarra. Makilari herri aldizkariaren urteko zenbakia, 27.a, lehengo hilean atera zen. 68 orrialdeetan zehar, elkarrizketak —tartean Ainhoa Aizpuru diputatuari—, erreportajeak, albisteak eta argazkiak datoz. Etxeetara banatu dute.


Balmasedako lagun bat zendu da Espainian, arrantzan ari zela itsasora erorita

Castro Urdialesen izan du ezbeharra, gaur goizean, ustez motxila bat berreskuratu nahian zebilela.

Castro Urdialesen (Kantabria, Espainia) arrantzan ari zela itsasora erorita Balmasedako 40 urteko gizonezko bat hil da gaur. Larrialdi zerbitzuetakoek ezbeharraren abisua jaso -txalupa baten zegoen lagun batek deitu die- eta 10:15ean ekin diete bilatze lanei; 13:10etan aurkitu dute gorpua.

Ustez, gizonezkoari motxila bat erori zaio uretara eta hori berreskuratu nahian zebilela bera jausi da itsasora.


Onen Aroa iragartzen, Olentzero

Euskal mitologiako kondaira baten arabera, Olentzero da Euskal Herriko azken jentila; euskal paganismoaren bukaeraren eta kristautasunaren etorreraren artean kokatzen den pertsonaia.

Kondaira horrek esaten du jentilek, euskal herritar paganoek, argi arraro bat ikusi zutela zeruan, gerturatzen ari zena. Ez zekiten zer zen, eta jentil zaharrenarengana jo zuten, galdezka. Hark eman zien erantzuna: Kixmi (Jesus; jentilen hizkuntzan, tximu) jaio da! Euskal arrazaren amaiera da! Ondoren, bere burua amildegitik behera botatzeko eskatu omen zuen. Gainontzeko jentilak, berriz, beldurtuta, lurrazpian gorde ziren, harri pilo baten azpian, eta horrela sortu ziren Nafarroa eta Gipuzkoa arteko mugetan ezagunak diren jentilarriak. Baina, kondairaren arabera, izan zen jentil bat kristautasunera bihurtu, eta harrezkero, Kixmiren etorreraren berri ematen duena: Olentzero, hain zuzen ere.

Aro berriaren iragarle

Kondairaz gain, hainbat etnologo Olentzero hitzaren nondik norakoak biltzen saiatu dira. Horrela, Lopez Martinez de Isastik, XVII. mendean, eta Azkuek, XXean, azaldu zuten Olentzero hitzak Onen Aro esan nahi duela. Izan ere, hitzak aldaera asko ditu: Olentzero, Onentzaro, Orentzaro...

Azken batean, Olentzero kirstautasunaren etorreraren iragarle edota opariak ekartzen dituen pertsonaia bihurtu da, baina, oinarrian neguko solstizioko pertsonaia paganoa zen, urte zaharraren amaiera eta eguzki berriaren etorrera iragartzen zituena.


Nola ezagutu dibulgazio on bat

Idazlea: Kate Davies.

Ilustratzailea: Jana Costa.

Itzultzailea: Ihintza Elsenaar.

Argitaletxea: Ttarttalo.

Gaur dibulgazio liburu on batek dituen ezaugarriez ariko gara Tximeletak obrarekin.

Wikipedia eskuzabalaren arabera, tximeleta lepidoptera ordenako intsektu bat da, gorputzaren aurrean burua duena, torax deritzon enborra erdian eta abdomen deritzon ipurtalde luze bat atzean. Buruan bi begi konposatu ditu, bi antena eta ahotzat darabilen tutu kiribil bat, zientifikoki espiritronpa izen iradokitzailea duena. Torax gainean bi hego pare ditu eta azpian sei hanka. Abdomenak ez du luzakinik. Edozein lepidopterok lau fasetan banatzen du existentzia. Lehenengo fasean hostoetatik zintzilik dagoen arrautza da; bigarrenean hostoak aseezinik jaten aritzen den beldarra; hirugarren fasean krisalida da —bere burua kusku baten barruan antzaldatzen ematen duen intsektua— eta, azkenik, laugarren fasean, tximeleta itxura hartzen du, helduarora iritsita.

Badira ñabardurak, baina tximeletak zer diren jakiteko dagoeneko nahikoa informazio dugu.

Orain komeni da argitzea zer den dibulgazio liburu on bat. Zorionez, lan hau asko erraztu zaigu Ana Galarronen Leer y saber liburu argitaratu berriari esker.

Ezeren aurretik haurrentzako dibulgazio liburu on batek ulergarria izan behar du, zientzialarien hizkera ulergaitza antzaldatu behar du, zehaztasunik galdu gabe. Baliabide ugari erabiliko ditu eta informazioa multzotan eskainiko da, ñabardurak azalpen orokorretatik bereizteko; letra tipoak eta tamainak, irudiak eta argazkiak behar hainbeste, dena proportzio egokian. Dibulgazio liburu on bat, Galarronen hitzetan, fidagarria da, zientifikoa, zehatza, zientzialariek bezala pentsatzen laguntzen duena: ikusten, behatzen, sailkatzen eta ondorioak ateratzen laguntzen duena.

Has gaitezen bada.

Tximeletak liburua tapa gogorrekoa da, 48 orrialde dituena, denak ilustratuak, eta testua irudietan txertatuta ematen duena. Liburuaren lehen erdian kolore eta tamaina ugaritako tximeleten marrazkiak agertzen dira eta beste erdian monarka tximeleta amerikarrarekin (Danaus plexippus) ematen dira azalpenak. Informazioa ez dago atal argietan banatuta —nahiz eta aurkibidea duen—, marrazkien inguruan txertatutako esaldi solteak dira. Lau faseak agertzen dira eta elikadura, kolore eta beste ezaugarri batzuei buruzko azalpenak ematen dira. Tximeleten irudiei ia ez zaizkie bereizten gorputzaren hiru atalak, espiritronpa falta zaie hitzez eta —ia beti— marrazkiz eta 15. orrialdean nektarra antenen bidez zurrupatzen dutela esaten da eta 17. orrialdean tronpa bidez egiten dutela. Monarka tximeletaren ohitura eta ezaugarriak orokortu egiten dira, esaterako tximeletek hosto bakoitzean arrautza bakarra uzten dutela azaltzean, 26. orrialdean. Intsektu hauek humanizatzeko ahaleginak daude, besteak beste hegoei esker entzuten dutela esaten denean.

Akats guztiak jatorrizko testutik datoz —egiaztatu dut—, baina itzulpenean ez da konpontzeko ahaleginik egin (bidenabar esan itzulpena hitzez hitzetikoa dela, esaldi zuzen baina baldar xamarrez eraikia).

Azterketa egina dago eta emaitzak ateratzea zure esku.


Soraluze-Bergara krosa: herri kirolak

.


Hamaika gazte epaituko dituzte maiatzaren 4ean, Aitor Zabaletaren hilketarekin zerikusia izan zutelakoan

Madrilgo Lurralde Auzitegiak jakitera eman duenez, maiatzaren 4ean hamaika gazte epaituko dituzte, Aitor Zabaletaren hilketarekin zerikusia izan zutelakoan. Gazte horien artean Ricardo Guerra dago. 2001. urtean Espainiako Auzitegi Gorenak 17 urtetako espetxe zigorra ezarri zion Guerrari, Zabaleta hiltzeagatik. Hamaika gazte horiek Bastion 1913 talde ultraeskuindarreko kideak dira. Fiskalak legez kanpokoa den talde baten kide izatea eta desordena publikoa leporatzen die. Aitor Zabaleta donostiarra 1998. urteko abenduaren 8an hil zuten Madrilen, Atletico Madril eta Realaren arteko futbol partidaren atarietan.


"Akordioak dira benetako gihar politikoa, ez zinegotzi kopurua"

Hamabost urte bete ditu Javier Martinezek alkate (PSE) modura, eta horretarako osagai garrantzitsuena ezberdinen arteko akordioak direla uste du; proiektu estrategikoak aurrera eraman ahal izateko "gutxienez bi legealdi" behar direla dio.

Zinegotzi moduan aritu eta gero, ia konturatu gabe hartu zuen Iruña Okako aginte makila Javier Martinezek (Langraiz Oka, 1967). Bederatzi zinegotzi dituen Udalean, soilik birekin eskuratu zuen alkatetza. Hamabost urte igaro dira ordutik, eta hurrengo legealdian lanean jarraitzeko aurkeztuko du bere burua. Udalerriaren irudia "aldatu" eta "lotarako-herri" ez bilakatzea ditu lehentasun nagusiak.

Hainbeste urte alkatetzan jarraitzeko, zeintzuk dira beharrezko osagaiak?

Akordioak lortzeko gaitasuna izatea, eta horretarako malgutasuna izatea beharrezkoa da. Estrategikoak diren proiektuak aurrera atera ahal izateko, akordioak ezinbestekoak dira, epe ertain batera egitasmoak jarraitzea bermatuko duten akordioak. Guk alderdi guztiekin izan ditugu akordioak, eta pozik gaude; horrek ematen dio udal bati beharrezko giharra, ez zinegotzi kopuruak. Osagai nagusia hori dela uste dut. Gasteizen ezin dira estrategikoak diren proiektuak aurrera atera, gehiengorik ez dagoelako eta proiektu jakinetan ados jartzeko borondaterik ere ez. Bilbo, aldiz, horretan eredu dela uste dut; bakoitzak bere ideologia duen arren, egitasmo ezinbesteko batzuetan eta hiriaren norabidea adosteko gaietan, bat egiteko ahalegina egin dute.

"Pedro Sanchez ondo egiten ari dela uste dut, sentsibilitateen arteko oreka bila"

Zer lehentasun duzu hurrengo legealdirako?

Ez dugu osasun zentro bat, eta hori niretzat kezka nagusietako bat da. Egin dudan kudeaketan orban bat da niretzat. Gizarte etxean dugu gaur egun osasun zentroa, baina txiki geratu da, eta ez ditu beharrezko baldintzak betetzen. Arratsaldez mediku bat izatea lortu genuen, sistema berriak jarri behar dira martxan, eta egungo gunean ez dago horretarako aukerarik; esku-ohe bat ere ez da sartzen han. Osakidetzaren borondaterik gabe, halere, guk ezingo dugu ezer egin.

Errota zaharra lehengoratu zenuten, baina hutsik jarraitzen du...

Duela urte batzuk Langraiz Oka erdiguneko lehengoratzea hasi genuen, eta mugarri garrantzitsua izan zen Errota. Eusko Jaurlaritzaren laguntzei esker erosi ahal izan genuen esku pribatuetan zegoen eraikina; zaharberritu eta norabide jakin batean joatea lortu genuen. Zerbitzu turistiko batera bidean pausoak eman nahi genituen, ostalaritza espazio bat jartzeko, baina URA agentziarekin arazoak izan genituen eta ez zen proiektu hori aurrera atera. Udalak beste proiektu bat onartu zuen, kultura zentro bat egiteko, baina denak balio du dirua... Udaletxe txiki bat gara, 3,2 milioi euroko aurrekontuarekin, eta diru-laguntzak ekarriko dituzten egitasmoak proposatu behar ditugu. Baliabideak erakarriko dituen egitasmo bat behar dugu. Ondoan zentro iktiologiko bat izango dugu, ur kontinentalen inguruko ikerketa zentro bat, eta, beharbada, horrekin lotuta joan daiteke egitasmo berria.

Hainbat kritika heldu dira Garabo auzotik, ingurua ahaztuta dagoela eta.

Jatorria 1998an duen arazo bat da. Hainbat etxebizitza egin ziren han, zentral hidroelektriko baten inguruan. Orduan ez zen herrigune moduan izendatu eta linbo batean geratu zen. Ordenazio barruan baleude moduan saldu zuen eraikuntza-enpresa batek, eta ez zen hala; beharbada akats bat egin zelako, ordenaziotik kanpo jarraitzen zuten. Eraikuntzaren booma hasita, hainbat lagunek etxea erosi zuten arrazoizko prezio bat zutelako. Udaletik erantzun bat ematen saiatu zen ordenazio plan batekin, baina URAk atzera bota zuen, uholde gunean zelako. Orain, plan orokor berriarekin, erantzuna eman nahi diogu. "Barreiatutako herrigune" moduan izendatu nahi dugu, horrek hainbat ekintza aurrera eramateko aukera ematen digulako, eta bermatu ahal izango dugulako hango bizilagunek merezi dituzten zerbitzuak izatea, eta, era berean, haiek urbanizazioaren kargetan parte hartzea.

"Espetxe zaharra kartzelari lotutako eraikina izan ez dadin lanean jarraituko dugu"

Langraizeko kartzela zaharra herriarentzat izan behar zela iragarri zenuen garai batean.

Hala da. Politikan garrantzitsuena zintzoa izatea da, eta argi esango dizut. Espainiako Espetxe Erakundearekin negoziatzen ibili ginenean, gure asmoa eta aurreikusten genuena Langraizen zentro bakar bat zen. Berria zabaltzearekin batera, asmoa zaharra ixtea zen. Zentro berri duin bat eraikitzeko kolaboratu genuen, kartzela zaharrak hori ez zuelako betetzen. Udalerria kartzelagatik ez ezagutzea izan da, gainera, nire konpromisoetako bat beti. Langraizekoak ginela esaten genuenean, erantzuna "barrukoa ala kanpokoa?" izaten zelako. Konpromisoa hori zen. Espetxe Erakundeak hirietan gizarte zentroak jartzeko politika bati ekin zion, eta Gasteizen orube batzuk erosi zituen horretarako. Baina orduko Gasteizko Udaleko oposizioarengatik ez zuten ireki. Langraiz Okako kartzelako alderik berriena erabili zuten horretarako. Guk, hala ere, jarraituko dugu lanean espetxe zaharra kartzelari lotutako eraikina izan ez dadin.

Arazo bat da herriarentzat?

Inolaz ere. Halako gune bat etxe ondoan jarri behar dutela diotenean, sekulako istiluak sortzen dira. Ni alkate naizenetik, ordea, ez dugu inolako ustekabekorik izan. Hala ere, gaur egun gizarteratzeko zentro txikien aldeko apustua egiten da, eta logikoena litzateke lan lekutik gertuen dauden zentroan egotea; aldiz, zentroan daudenen %70 Bizkaitik etortzen dira.

Lau urte barru, nola irudikatzen duzu Iruña Oka?

Udalerriak bizitza gehiago izatea nahiko nuke, eta askotan ematen zaion irudi txarra aldatzea. Lotarako herria izatea arriskutsua da, herritik kanpo egiten duzulako bizitza, eta halabeharrez herria itotzen duzulako; uste dut hemen joera horri buelta ematea lortu dugula, baina oraindik aldaketa behar da. Eta ari gara, Santa Catalinako lorategi botanikoarekin, kirol jarduerekin, asteburuko gastronomia eskaintzarekin... Alkate izaten jarraitzen badut, hori izango da lehentasunetako bat.

Udal hauteskundeen aurretik datoz Espainiakoak. Ultraeskuinak izan dezakeen gorakadak kezkatzen zaitu?

Bai, noski. PSOE ondo egiten ari dela uste dut, herritarrekin lotura berreskuratzen; gizarte aurrerakoi baten alde, pertsonen eskubideak lehenetsiko dituena. Baina, dudarik gabe, kezka dut; VOX-ek baino gehiago kezkatzen nau eskuineko alderdi nagusienak berarekin batera joaten ari direla. Ez gaitezen engaina, VOX eta Ciudadanos-en aurretik, boto horiek PPra zihoazen, eskuineko politika nolabait esateagatik "moderatu" batera. Orain, ordea, kezkatzekoa da Rajoy baino atzerakoiagoak daudela agintean.

Ezkerra, berriz, nola dago Espainian?

Podemosek arazoak dituela ikusten ari gara, eta normala da, politikan bost urte ez direlako ezer; euren artean arazoak daude alderdia sendotu eta trinkotzeko. Eta PSOEn, berriz, esperientzia handia dugu, kudeaketan esperientzia, baina ez dut ukatuko gure etxean ere arazoak daudenik. Alderdi barruan oso ikuspegi desberdinak daude, eta askotan horrek kontzeptu batzuetan korapilatzera eramaten gaitu. Baina eztabaida ere aberasgarria da, eta Sanchez ondo egiten ari dela uste dut, sentsibilitate desberdinen arteko oreka bilatzen.


Hortzmuga, Ertza eta Cielo Raso, Tarregako Azokan

Aurten, 18. urtea du jarraian Euskal Teatroak FiraTarrega azokan, eta hiru euskal talderen presentzia ziurtatuko du.

Euskal antzerki taldeak Tarregako (Lleida, Katalunia) Kaleko Antzerki Azokan izango dira aurten ere, Eusko Jaurlaritzak bultzatzen duen Euskal Teatroa ekimenaren bitartez. Hortzmuga Teatro, Ertza eta Cielo Raso konpainiek beren ekoizpenak aurkeztuko dituzte ostegunetik igandera bitartean Tarregako kaleetan egingo den FiraTarregan.

Hala azaldu du Clara Montero Eusko Jaurlaritzako Kultura Sustatzeko zuzendariak Bilbon egin den aurkezpenean, Pau Llacuna FiraTArregako zuzendaria eta aipaturiko hiru antzerki taldeetako ordezkariak ondoan zituela. Monterok azpimarratu duenez, euskal antzerki taldeen ibilbide profesionalari bultzada ematea du helburu Euskal Teatroa ekimenak, bai Tarregan bai eta bisitatu ohi dituen gainerako jaialdietan ere.

Nazioarteko jaialdirik garrantzitsuenetan euskal taldeen presentzia bermatzen du ekimenak, eta ondorioz, kontratu berriak lortzeko aukerak ugaritu egiten zaizkie euskal konpainiei. Gainera, mundu guztiko programatzaileen topaleku den azokan kataluniarrean standa izango du Euskal Teatroak, eta aurkezten diren ekoizpenen inguruko informazioa emango du. Aurten, 18. urtea du jarraian Euskal Teatroak FiraTarrega azokan, eta hiru euskal talderen presentzia ziurtatuko du.

Hortzmuga Teatro taldeak "Yo estuve allí y... no lo contaron como yo lo vi" lana eramango du Lleidako hirira. Boterearen, politikaren eta komunikabideen arteko harremanei buruzko hausnarketa da. Ertza konpainiak, berriz, hiri dantzako ikuskizun bat eskainiko du Tarregako kaleetan: "4x4". Aktore-dantzarien iaiotasun aparta umorearekin uztartzen da, aldarrikapen txiki handi bat askatzeko: desberdin izateko eskubidea. Azkenik, Cielo Raso konpainiak "Carnaval" ikuskizuna aurkeztuko du Tarregan, Igor Calonge, Daniel Abreu eta Dácil González dantzariak elkarrekin dantzan ikusteko aukera paregabea eskaintzen duena.


«Orain, konplexuagoa da gizartea, bai gazteen hizkuntz praktikak ere»

'Gu gazteok' ikerketa zuzendu du Hernandezek, 12 eta 14 urte arteko gazteen hizkuntzara eta eguneroko jardunera hurbiltzeko: euskara gazteengana eramateko proposamenak landu dituzte horren bidez.

Gazteek euskararen gainean eta hizkuntza aniztasunari buruz dituzten pertzepzio, identitate, bizipen, jarrera eta jokamoldeei buruzko gogoeta eta azterketa egiteko eskatu zion Euskararen Aholku Batzordeak Gazteriaren Batzordeari iaz. Azken hiru hamarkadetan, euskararen ezagutza eta gaitasuna batik bat, gazteen artean hazi da, eta etorkizunera begira ere horiek jotzen dira hazkundearen erantzuletzat.

Jone Miren Hernandez antropologoa eta EHUko irakaslea da (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1970) Gazteriaren Batzordearen zuzendaria, eta Gu gazteok ikerketaren emaitzak aletu zituen atzo, Donostian. Gipuzkoako hiru herritako (Lasarte-Oria, Pasaia eta Lezo) Kuadrillategi programa baliatu dute tresna gisa, eta 105 gaztek parte hartu dute.

Ikerketa kualitatibo baten alde egin duzue. Zergatik?

Batetik, denbora mugatua genuelako, baliabide jakin batzuk... Helburua oinarrizko material bat bilatzea izan da, gogoeta bat egiteko. Bestetik, azken urteetan ikerketa batzuk egin dira gazteen eta euskararen inguruan, eta gure helburua ez zen beste bat egitea: gure ideia zen beste ikuspegi batetik egitea lanketa, desberdina, beste metodologia batekin...

Zer dela eta?

Gazteak jarri nahi genituen ikerketaren erdigunean, haien ahotsa entzun, haiekin egon; jakin ahal izateko zer den egiten dutena, nola eta zergatik. Gazteekin egoteko premia geneukan: material freskoa nahi genuen, gure gogoeta bultzatzeko.

Zein metodologia erabili duzue?

Bi ildo nagusi aipatuko nituzke. Behaketa parte hartzailea izan da nagusia: hurbilpen etnografikoa egin dugu; hizkuntz antropologian erabiltzen den hurbilpena, alegia. Gazteekin egon gara, Kuadrillategi zela-eta bilduta zeuden tarteetan. Bestetik, dinamika batzuk egin ditugu horri egokituta, jakinda aisialdira begirako programa bat dela, eta ez hainbeste euskararen trebakuntzarako: dinamika ludikoen eta hainbat elementuren aitzakiarekin, hizkuntzari buruzko euren gogoeta eta diskurtsoa bultzatzen saiatu gara. Horiez gain, elkarrizketa formal eta ez-formalak ere egin ditugu.

Zergatik aukeratu duzue Kuadrillategi lagina hautatzeko?

Ez genuen ikastetxeetara joan nahi edo geletara sartu nahi. Oso gune interesgarriak dira, baina esparru formal edo arautukoak dira, eta esparru informala jorratu nahi genuen. Ikerlariok oso aukera gutxi dugu gazteekin egoteko; batez ere, adin batetik aurrera. Horregatik, Kuadrillategi aukera bat izan da: nahiz eta ez den guztiz esparru informal bat. Gazteek izena eman behar dute parte hartzeko, baina, era berean, planteamenduak eta dinamikak nahiko informalak dira. Uste dugu gazteen informaltasunetik ezin genuela askoz gertuago egon.

Hizkuntza ohiturak ez ezik, gazteen testuinguru zabala hartu duzue kontuan, hizkuntzari ez dagozkionak. Nola baldintzatzen ditu testuinguruak?

Ezinbestekoak dira hizkuntzarekin zer gertatzen den hobeto ulertzeko. Adibide bat da aisialdiarena: gaur egun, badakigu, eta azken boladan dezente entzuten ari da, hizkuntza plangintza gazteen aisialdira enfokatu behar dela, haien bizitzan oso garrantzitsua delako. Batez ere, nerabeen kasuan, eskola, kuadrilla eta aisialdia dira nagusi: ez dira tabernetara joaten, ez dute lokalik... Gazte horientzat aisialdiak zentralitate handia dauka egunerokoan.

Hizkuntzarekiko diskurtso positiboa dutela ondorioztatu duzue.

Baietz esango nuke, oro har. Gazteekin ikerketak egiten daramat 1990eko hamarkadatik, eta nabaritu dut aldaketa. Batzuetan, positiboa da besterik gabe; beste batzuetan, neutroagoa... Baina esango nuke euskara haien bizitzaren parte dela.

Ez dute zamatzat?

Batzuetan gertatzen da euskara eskolarekin edo derrigorrezko zerbaitekin identifikatzen dutela. Baina askotan ez da hizkuntza bera arazoa, baizik eta eskola. Hain justu, eskola da euskara transmititzeko bide nagusia, eta hor biak nahasten dira. Baina esango nuke, oro har, haiek modu positiboan bizi dutela euskara jaso izana, ikasi izana... Ikerketa mugatua izan da, baina kontrako iritzi edo diskurtsorik ez dugu topatu.

Hizkuntzak nahastea normaltzat dute gazteek. Zergatik deitu diezue belaunaldi «zubia»?

Duela 30-40 urte, soziolinguistikoki populazioa askoz banatuago zegoen: batetik, euskaldunak zeuden, eta, bestetik, erdaldunak. Egoera hori aldatuz joan da: orain, belaunaldi elebidunak dira nagusi, eta etorkizunean ere hala izango dira. Trantsizio horretan sortutakoak dira hauek. Egun, familia ereduak, horien jatorriak eta abar nahasiagoak dira, eta esan daiteke, metaforikoki, haiek zubia direla, iraganeko egoeratik hasi eta etorkizunera doana. Egoera soziolinguistikoa askoz konplexuagoa da: segur aski, onerako. Gizartea bera konplexuago bihurtu da, eta gazteen hizkuntza praktikak ere halakoak dira.

Zein ardura dute helduek eremu ez-formalean?

Gu geu gara eredu. Hausnarketa pertsonala da, baina batzordean ere komentatu dugu. «Gazteek ez dute euskaraz egiten» edo «gutxi egiten dute» esaten da. Baina gazteek ispilu bat jartzen dute gure aurrean askotan. Haiek guri begira daude: begiraleak, hezitzaileak, gurasoak... Gure gisan, haientzat oso zaila da zenbait ingurutan euskaraz aritzea.

Aurrera begira, gazteen euskarazko sorkuntza propioa aktibatzeko baliabideak zabaldu, sendotu edo sortu beharko liratekeela diozue. Zergatik?

Oso hausnarketa polita egon zen batzordean: ezagutza zabaldu da, gazte askok euskara jaso dute, gaitasunak eta mailak desberdinak diren arren. Baina bakoitzak duen euskara aktibatzea falta da: eremu zabal bat dago hor sorkuntzarekin lotuta, gazteentzat oso erakargarria dena, gainera.

Garrantzitsutzat jo duzue euskararen prestigioa indartu eta derrigortasunaren zama kentzea. Nola egin daiteke hori?

Zaila da. Azken urteetan, gauza asko egin dira. Uste dugu beti dagoela gauzak ondo doazela uste izateko tentazio hori. Horregatik, zerrendan azken proposamena bada ere, uste dugu tentsioa mantendu behar dela, zentzu positibo batean: zaindu, eredu berriak bultzatu, proposamen berriak... Tentsioa diodanean, intentsitateaz ari naiz, zentzu onean. Gazteak erdigune eta protagonista bilakatu behar ditugu.


Urteko bilera egingo dute San Roke elkarteko bazkideek otsailaren 27an

Justifikatu gabe bilerara joaten ez denari kobratu eginen zaio

Otsailaren 27rako deitu zaie San Roke elkarteko bazkideei urteroko bilera egiteko. 19:30ean izango da lehen deialdia eta 20:00etan bigarrena eta honako gai hauek landuko dira: aurreko akta irakurri eta onartuko da batetik; 2009ko balantzea ere onartuko da eta aldi berean, 2010eko kuotak zehaztuko dira; bazkideei buruzko baja eta altei buruz ere hitz egingo da, baita zuzendaritzaren inguruan ere. Bestelako galderak egiteko aukera ere izango da.

Hutsegitea justifikatu beharra

Kontutan izatekoa da bilerara azaltzen ez den guztiari, «justifikatu ezean», urteko kuotarekin batera, 30 euro gehiago kobratuko zaizkiola. Beraz, adi egotea komeni da. Bilera ostean, afaria prest egongo da gelditu nahi duen guztiarentzat.


Gerizpea denekoa jaitsieraren onena

Lau lagunek bota dute aurten jaiei hasiera emateko suziria, hiriko adinekoen izenean. San Migelgo balkoian nahastu dira agintari politikoak eta bestelako gonbidatuak, Zeledon agurtzeko.

Irekita al dago?». Ez zen harritzekoa San Migelgo atetzarraren aurrean baten batek atzo galdetu izana, Gasteiz bete-betean jotzen zuen eguzki indartsuari ihes egiteko asmoz, eliz barruko freskotasuna amets. Deigarriagoa izan zen itauna Juan Carlos Elizalde Gasteizko gotzainaren ahotik entzutea. Hark ez bazituen giltzak eskura, nekez beste inork. Ihesbiderik gabe, Andre Mari Zuriaren plazara ematen duen balkoian itzal eskasa bilatzea bihurtu zen obsesio bakarra, Zeledon zerutik jaisteko ordua azkar iristeko itxaropenarekin.

Azken urteotako tradizioari jarraituz, erakunde publikoetako eta talde politikoetako ordezkari eta gonbidatuei ez ezik, herritar arruntei ere ireki zaie Zeledonek hiriari agurra egiten dion balkoira igotzeko aukera, zozketa bidez. Horrek pluralagoa eta irekiagoa bihurtu du espazioa bera.

Lau herritar arruntek izan dute aurten, gainera, festari hasiera eman zion suziria pizteko ardura, txanda zegokion alderdiak, PSE-EEk, hala proposatuta. Andrea Corres, Tita Izquierdo, Juantxu Soriguren eta Daniel Uriondo goiz azaldu ziren balkoira, zegokien ardurari neurria hartzeko. Laurek eraso sexisten aurkako elastiko moreak jantzita zeramatzaten —udal gobernuak eskatuta, gonbidatu ugarik bete zuten hori—. Beste irudi bitxi bat ere utzi zuen arratsaldeak. Aurten, lehen aldiz, udalak berak edalontzi birziklagarriak banatzeari ekin dio. Balkoira igo zirenei ere eskaini zien, eta askok eskertu zuten keinua. Arazo bakarra zegoen: ez zegoen zerekin bete.

Apurka, agintari politikoek ekitaldira agertzeari ekin zioten, bero sapak ohi baino beranduago hurbiltzea eragin bazuen ere. Laster, gerizpean zegoen balkoiaren eskuineko parte txikia espazio preziatuena eta populatuena bilakatu zen. Tokioko metroa puntako orduan zirudien. Termometroa, 30 gradutik gora.

Gertutasun fisikoak eman zituen elkar agurtzeko eta solas egiteko aukerak. Hala aritu ziren hizketan Andoni Ortuzar EAJko presidentea eta Laura Garrido PPko legebiltzarkidea, euskaraz, ondoan Jose Antonio Suso Araba Buru Batzarreko presidentea zutela. Garrido abanikoa astindu eta astindu aritu zen, giroa gozotzeko asmoz, eta inguruan zeudenek eskertu zioten. Arreta handiagoa piztu zuen Garridoren alderdikide Mari Carmen Lopez de Ocarizen abanikoak, kolore gorri eta horiekin, España hitza idatzita, eta sevillana baten irudiarekin apainduta.

Bestelako mezu batzuk ere sartu ziren balkoian. Zeledonen irudiak hartu behar zituzten kazetarien atzean, presoen aldeko bandera bat eta Gasteizko tranbia hegoaldera zabaltzearen aurkako elastikoak ikusi ziren, eta bestelako batzuk ere gonbidatuek jantzita. Esaterako, Altsasuko (Nafarroa) gazteen aldekoak. EH Bilduk gonbidatuta, balkoian egon ziren haien senide batzuk.

Zeledonen esperoan

Eusko Jaurlaritzak ere ordezkaritza zabala bidali zuen balkoira. Han izan ziren Jon Darpon Osasun sailburua, Beatriz Artolazabal Enplegukoa, edo Alfredo Retortillo Turismokoa. Pilaketaren erdian, sailburuak hizketan aritu ziren batera eta bestera, besteak beste, Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkidearekin.

Plazan seirak jotzear zeudela, suziria piztera hurbildu ziren lau txupineroak, morez jantzitako Gorka Urtaran alkateak eta Peio Lopez de Munain lehen alkateordeak lagunduta. Suziriak gora jo eta zeruan eztanda egin zuenean benetan ozen entzun zen plazatik zetorren orroa. Balkoian, beroak apalduta edo, lasaiago zebiltzan animoak.

Ez zuen luze jo itxaronaldiak. Erabat blai agertu zen Gorka Ortiz de Urbina balkoira, matxuratutako aterki morea eskuetan, plaza abiadura bizian zeharkatuta. Segundo batzuk hartu behar izan zituen Zeledonek, ahaleginaren ondoren hatsa berriro hartzeko. Nola edo hala aurpegia eskuoihal batekin lehortu, eta, tradizioari jarraituz, festako zapi gorriak jarri zizkien alkateari, lehenbizi, eta suziria jaurti zuten lau lagunei, ondoren. Protokolo guztiak beteta, agertu zen Zeledon balkoira, plaza betetzen zuten gasteiztarren harrera beroa jasotzeko.

Zeledon pertsonaiari eskainitako abestiarekin erantzun zien Ortiz de Urbinak, mikrofonoa indarrez hartuta, lehenbizi gaztelaniazko bertsioan eta segituan euskaraz. Ari da bigarren bertsio hori ere zabaltzen.

Ohi baino luzeagoa izan zen Zeledonen hizketaldia. Eraso sexisten aurkako mezua irudikatu nahi izan du aurten udalak, eta hori azpimarratu zuen balkoitik. «Ez da ez!», oihukatu zuen, jaiak errespetuan pasatzea eskatu, eta blusei eta neskei animoak eman zizkien. Zeledonen lanak amaituta, azkenik iritsi zen itzalaren babesa atzean uzteko eta bost egunez festaren eguzkitara ateratzeko momentu desiratua.


Ainhoa Sanzek eta Mikel Mujikak irabazi dute IV. Kros Mistoa

Lehenengo azpeitiarrak, berriz, Nerea eta Andoni Etxeberria anai-arrebak izan ziren. Eguraldi txarra egin arren, 114 bikotek hartu zuten parte lasterketan. Lasterketako sailkapen osoa ikusteko egin klik hemen.

Azpeitiko Ikasberri Kirol Elkarteak antolatuta, laugarren urtez Kros Mistoa egin zuten zapatuan herriko kaleetan, eta gainontzeko edizioetako legez, Euskal Selekzioaren aldeko argazkiarekin eman ziote hasiera probari. Ainhoa Sanz Euskal Herriko Kroseko txapelduna eta Mikel Mujika izan dira helmugara iristen azkarrenak. Segidan iritsi ziren, Carmen Perea eta Enrique Arabaolaza donostiarrak. Hirugarren postuan, berriz, Mikel Ugarte eta Mari Sol Ramos ama-semeak helmugaratu ziren. Lehenengo azpeitiarrak, berriz, Nerea eta Andoni Etxeberria anai-arrebak izan ziren. Lasterketako korrikalari zaharrenak ere jaso zuen saria; Isidro Segurola azpeitiarrak, hain zuzen ere.

Eguraldi txarra egin arren, 114 bikotek hartu zuten parte lasterketan. Aurreko urtean baino bikote gutxiago izan dira lasterketan, eta antolatzaileek adierazi dutenez, "eguraldiak eta asteburua zubia izateak baldintzatu dute parte-hartzea".

Lasterketako sailkapen osoa ikusteko egin klik hemen.


"Ez dut erretiroaren data jarri nahi; azkenean data futbolak jartzen du"

Gozatu egiten du Mikel Saizar atezain ibartarrak entrenatzen eta partidak jokatzen, eta bukatu den denboraldi honetan ere gustura aritu da atezainak entrenatzen. Ahal duen arte jokatzen jarraituko du.

Hainbat futbol taldetan izan da Mikel Saizar (Ibarra, 1983) atezaina, eta egun Amorebieta taldean dago, 2. B mailan. Bukatu den denboraldi honetan beste bide bati ere ekin dio, atezain entrenatzailearena. Eibar taldeko emakumezkoen lehen taldean aritu da zeregin horretan eta hurrengo denboraldian ere jarraituko du.

Nolako denboraldia izan da?

Motza izan da. Guretzat denboraldi ona izaten ari zen. Seigarren gindoazen, hiru-lau puntura igoera fasean sartzeko, eta hamar jardunaldi falta ziren. Pena bat izan da, egia esan, taldea momentu onean baitzegoen. Baina osasuna garrantzitsuagoa da futbola baino, eta ematen duenez egin dugun etenaldi hau ondo joan da, eta buelta ematen ari gara.

Nola bizitu duzu konfinamendua?

Denak bezala, etxean egon gara, denbora luzez, atera gabe. Bi haur ditugu eta biek ondo eraman dute eta guk ere ondo eraman dugu. Haurrak gaizki egon izan balira, gu ere gaizki egongo ginateke, beraz, zortea izan dugu ondo egon direlako. Denbora asko pasa dut umeekin eta beste era batera aprobetxatu dut.

Denboraldia bukatuta duzue. Orain ere jarraitzen duzu ariketa fisikoa egiten?

Konfinamenduan ere zer edo zer egiten nuen etxean. 37 urte ditut, eta bi hilabetez geldituko banintz, uste dut gorputzak ez zuela berriz arrankatuko, futbolerako behintzat. Egunero zerbait egin dut, eta orain mendira joan gaitezkeenez eta frontoiak irekita daudenez, goizean egiten dut egunero kirola. Ea mantentzen den pixka bat gorputza, etenaldi luze honen ondoren behintzat, gero arrankatzeko.

Noiz hasiko zara berriro entrenamenduetan?

Eibarko neskekin uztailaren 16an hasiko gara entrenatzen, eta Amorebietarekin abuztu hasieran edo.

Beste kontu bat izango da hurrengo denboraldia nola gauzatuko den. Zerbait badakizu?

Jakiteko zain gaude. Esaten dute motzagoa izango dela denboraldia eta beranduago hasiko garela. Ez dakigu partida gutxiago izango diren edo astean zehar ere jokatuko dugun. Nire aldetik, egia esan, gogoa dut entrenamenduekin hasteko. Lagunekin egon eta pixka bat arrankatzeko.

Datorren denboraldian Amorebietan jarraituko duzu. Beste urtebeterako hitzarmena duzu?

Denboraldia bukatzerakoan beste urtebetez jarraitzeko esan zidaten eta Eibarkoekin hitz egin nuen, ea bateratzeko aukera nuen, aurten lehen mailara igo denez bidaiak luzeagoak izango direlako. Baiezkoa esan zidaten eta bi zereginak bateratuko ditut.

Amorebietan titular moduan ari zara, ezta?

Bai, partida guztiak jokatu nituen, eta asko gozatu dut. Badakit azken urteak direla futbolean eta gehiago gozatzen da.

Erretiroa hartzeko epea jarri duzu, edo urtez urte joango zara ikusten?

Bai, urtez urte joango naiz. Egunero gozatu egiten dut, entrenamenduetara joaten gozatu egiten dut, partidak asko gozatu ditut. Gozatzen ez dudan momentua iristen denean, orduan izango da uzteko unea. Nik ez dut datarik jarri nahi; azkenean data futbolak jartzen du.

Atezainek normalean ibilbide luzeagoa izaten duzue.

Normalean bai. Pixka bat zainduta posible da. Partida guztiak jokatu ditut, entrenamendu guztiak egin ditut, eta fisikoki oraingoz ondo nago, eta lehen esandakoa, gozatzen dudan bitartean, jarraitzeko asmoa dut.

Zer asmo izango du taldeak hurrengo denboraldian?

Egia esan ez dakit nola izango den liga hurrengo denboraldian. Orain 2. B mailan talde gehiago izango dira, eta ez dakit zenbat multzo jarriko dituzten, nola osatuko dituzten. Gero, ematen duenez beste maila bat egin nahi dute 2. maila eta 2. B maila bitartean... Pixka bat airean dago, eta ea noiz esaten diguten zerbait garbi.

Hainbat taldetan aritu zara. Atzera begiratuz, zer datorkizu burura?

Gauza politak, oroitzapen politak. Toki guztietan oso gustura egon naiz. Zorte handia izan dut, toki onak eta jende oso ona ezagutu dudalako. Hamabost bat urte egin ditut kanpoan, eta oroitzapen oso onak etortzen zaizkit burura.

Atezain izateaz gain, atezainak ere entrenatzen dituzu, Eibarko emakumezkoen taldekoak, kasu. Nola joan da esperientzia?

Esperientzia oso polita izan da. Niretzat berria zen eta nik neuk ere ikasi egin dut. Egunero atezainak entrenatzen, eta egunetik egunera nola hobetzen duten ikustea oso polita izan da. Gero hori partidetan islatzen da, eta Lehen Mailara igo garenez, urte borobila izan da. Denboraldia bigarren maila berri horretan hasi ginen eta ez genekien nola izango zen, dena berria baitzen guretzat. Bigarren joan ginen, eta azkenean igotzeko aukera zuen hurrengo taldea bost puntura utzi genuen. Bi partida bakarrik galdu ditugu urte osoan eta gol gutxien jaso dugun taldea izan gara. Urte polita izan da, eta badakigu datorren denboraldia Lehen Mailan zailagoa eta gogorragoa izango dela, eta partida gehiago galduko ditugula. Gure helburua Lehen Mailan geratzea izango da.

Gol gutxien jaso dituen taldea izatea, harro egoteko modukoa izango da, ezta?

Astetik astera atezainek nola hobetzen zuten ikustea izan da politena. Taldea berez defentsa aldetik oso ondo egon zen, eta jokatu duten bi atezainek oso ondo jokatu dute. Niretzako lan polita izan da.

Datorren urtean, beraz, beste erronka bat izango da. Besteak beste, bi taldeetako lanak bateratzea zailagoa egingo zaizu.

Eibarrek kanpoan jokatzen duenean normalean ezin izango dut joan. Bidaia luzeak izango dira, eta, beraz, ahal dudanean etxeko partidetara joango naiz; ea posible den kanpoko zenbat partidetara ere joan ahal izatea.

Atezainen entrenatzaileak zer eginkizun izaten du partidetan?

Atezainei berotzen lagundu, eta gero partidak analizatu. Niri partidetara bidaiatzea gustatzen zait, lasaiago zaude, eta begirada batekin elkar ulertzen dugu. Harreman berezia izaten dugu, eta nik uste dut garrantzitsua dela hor egotea; baina, izango dira egon ezingo dudan bidaia batzuk.

Jokalari bezala erretiroa hartu ondoren, atezain entrenatzaile izaten jarraitzeko asmoa duzu?

Aurten hasi naiz, eta asko gustatu zait. Ideia hori dut aurrera begira, ikastaro guztiak eta masterra egina dauzkat. Nire bokazioa dela ikusten dut; asko gustatzen zait atezainak analizatzea eta entrenamenduak prestatzea.


Txernobilgo mamua

Fukushimako zentral nuklearraren biltegi batean eztanda bat izan da; 45.000 mila herritar eremu horretatik urrutiratu dituzteUkrainiako hondamendiaz geroztik gertatu den istripu nuklearrik larriena da

Japonia astindu duen 8,9 graduko lurrikararen biharamunean begi guztiak Tokiotik 240 kilometrotara dagoen Fukushima zentral nuklearrean iltzatuta egon dira. Atzo eguerdian eztanda bat izan zen biltegi batean eta lau langile zauritu ziren. Japoniako Gobernuak isuri erradioaktiboak «txikiak» izan zirela jakinarazi bazuen ere, ez zuen herritarren ezinegona baretzea lortu.

Japoniako Energia Atomikoaren Agentziak, ezbeharra, INES Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskalan laugarren mailakoa dela adierazi du. Zazpigarrena da mailarik altuena eta laugarrenak, istripua kokalekutik kanpo arriskurik gabekoa dela esan nahi du. Txernobilgo isuritik —zazpigarren mailakoa—, 1986tik, jasandako istripurik larriena da Fukushimakoa.

Hain zuzen ere, askori Txernobilgo hondamendia etorri zaie burura eztandaren berri izan ostean. Ukrainiako zentral horretan inoizko erradiazio nuklear isuririk handiena gertatu zen.

Agintariek, ordea, hondamendi nuklearraren arriskua baztertu dute berehala. Baina, eraikinetik ke beltza irteten zen bitartean larritasuna handituz joan da. Hamarretik hogei kilometrora zabaldu dute ebakuazio eremua eta 45.000 mila herritar urrundu behar izan dituzte eremu horretatik. Fukushimatik gertu bizi den herritar batek Gobernuak etengabe egoeraren berri eman dietela azaldu du. «Hala ere, ez gaude lasai, ez baitakigu zer gertatu daitekeen», gaineratu du. Etxetik ez ateratzeko, iturriko urik ez edateko eta bertako jakirik ez jateko eskatu die Gobernuak arrisku eremuan bizi direnei. Iodoa banatzeko ere prestatu dira agintariak, izan ere, isuri nuklearren ondorioz sor daitekeen tiroide minbizitik babesten laguntzen du iodoak.

Hozte sistema matxuratuta

Hasiera batean erreaktoreak eztanda egin duela pentsatu badute ere, aurki, leherketa erreaktorea dagoen biltegian gertatu dela baieztatu dute. Hidrogenoaren eta oxigenoaren arteko erreakzio kimikoak eragin du leherketa eta erreaktorea babesten duen altzairuzko gordetegia erori egin da, ondorioz. Yukio Edano Gobernuko bozeramailearen hitzetan, gordetegiak ez du kalterik jasan.

Zentraleko langileak erreaktorea hozten saiatzen ari zirenean gertatu da ezbeharra. Izan ere Fukushimako zentralak lurrikaraz geroztik hozte sisteman arazoak dituela jakinarazi du Japoniako Segurtasun Nuklearrerako Kontseiluak. Hainbat metodo erabili dituzte erreaktorea hozten saiatzeko, itsasotik ere ura ponpatzeari ekin diote.

Lurrikararen ostean 54 zentraletatik 11 automatikoki itzali ziren. Ondorioz, Japoniako historian lehen aldiz alerta nuklearra indarrean jartzea erabaki zuen Gobernuak. Fukushimako bi zentralak gertutik zaintzen ari da ordutik; lurrikarak eta ondorengo tsunamiak kalte garrantzitsuak eragin baititu bi zentraletan. Gauez sei graduko erreplika jasan dute gainera, zonalde horretan.

Tokyo Electric Power Companyrenak dira bi zentralak. Leherketa lehenengoan gertatu da, baina bigarrengoan ere izan dute kezkarako arrazoia. Enpresaren arabera, Fukushima II-ko hiru erreaktoreetan presioa neurrigabe hazi da.

Garoñako modelo berbera

Energia nuklearraren segurtasunaren inguruko eztabaida lehen mailara ekarri du gertakariak. Jan Benare Greenpeaceko energia nuklearraren aurkako kanpainaren zuzendariak arriskua berezkoa dela gogorarazi du. «Zenbat abisu pairatu behar ditugu erreaktore nuklearrak arriskutsuak direla ulertzeko?», galdetu du. Hori horrela, zentral nuklearrak itxi eta energia berriztagarrien aldeko apustua egiteko exijitu die agintariei.

Europako Batasunak bilera egingo du datorren astean leherketaren ondorioak zehazteko, eta baita gertatutakotik ikasteko ere.

Japoniako zentral nuklearrak munduko seguruenak dira; lurrikara asko pairatzen dituen lurraldea izaki, horiek jasateko diseinatuta baitaude. Herenegungo astinduek, dena den, lau zentraletan eragin ditu kalteak.

Bestalde, Japonian izua eragin duen Fukushimako zentralaren erreaktoreak Garoñakoaren (Burgos, Espainia) modelo berekoak —General Electric-en BWR— direla jakinarazi dute.


Mikel Basabe: «Okerra da alderdien mahaia su-eten barik osatuko dela ustea»

Bake prozesuan laguntzaile izan nahi duzuela esan duzu Berrian. Irudi luke Aralar ez dela lehen mailako alderdia.

Guk geure burua beste alderdien aldean maila berean daukagu, baina bake prozesuan, eta oso logikoa da, gure eginkizuna beste bat da, ez dugu besteek duten protagonismoa eta ez dugu hartu nahi ere.

Prozesuan alderdien mahaia ahalik eta arinen eratzea beharrezkoa ikusten duzue. Alderdi guztiek, antza, ez dute hori berdin ikusten.

Zenbat bider aipatu dugu une historiko batean gaudela? Ordea, azkenean une historiko hori ez da historikoa izan, une galdutakoa izan da edo gaizki erabilia behintzat. Alde horretatik luzamenduetan ibiltzeak ez du ezer onik ekarriko. Ekartzekotan, gura edo gura barik, prozesua bertan behera gelditzea ekar lezake. Guk bakoitzak bere erantzukizuna hartu behar duela eta prozesua sendotzen hasi beharra dagoela diogu, eta horretarako, zenbat eta arinen ibili hobe.

ETAk dagoeneko su-etena erabakia zuela esan zenuen orain aste batzuk. Hori iskanbila! Zer balorazio egin duzu gertatuaz?

Hori gure alderdiaren batzarraren aurkezpenean esan nuen, beraz, bere testuinguruan ulertu behar da. Aralarrek etorkizunerako planteamenduan "Euskal Herriko agertoki politikoa indarkeriarik gabekoa dela" dio. Kazetari batek "ea agertoki politikoa nola ikusten genuen" galdetu zigun eta egungo testuinguru horretan, gure kalkuluetatik «ETAk su-etenaren erabakia dagoeneko hartu duela» adierazi genuen. Eta horretan geratzen da dena. Guk ez dugu esan su-etena datorren astean, hilabetean edo udaberrian indarrean izango dela. Baldin eta batzuek esaten duten bezala alderdien mahaia 2006rako osatuko bada, une politiko honek, nahitaez, indarkeriaren desagerpena ekarriko duela diogu guk. Norbaitek alderdien mahaia su-eten barik osa daitekeela pentsatzen badu oker dabil.

Ondoren ETAren agiria heldu da. Nazioarteari euskal gatazkaren konponbidean esku hartzeko eskatu dio ETAk. Zer balorazio egiten duzu?

Gure ustez nazioartearen esku hartzeak azken fasean etorri behar du, lor daitekeen akordioaren bermatzaile bezala. Parte hartzekotan, nazioartearen esku hartzeak horrela izan behar du. Baina horretara ailegatzeko urratsak, gatazkan parte aktibo eta zuzena dutenek eman behar dituzte. Ezin dena da, norberak etxeko lanik egin ez eta besteei lanak egitea eskatu. Alde horretatik, ondo legoke bai ETAk bai Madrilgo Gobernuaren aldetik urratsak ematea prozesuan aurrera egiteko. Nazioarteko laguntza edo esku hartzea orduan etorriko da, etorri behar badu.

Espainiako Gobernua PSOEren esku izaki, nola ikusten duzu PSOE?

Espainiako Gobernua gatazkaren irtenbide bila ari dela dirudi. Besterik da PSOEren barruan dauden ezberdintasunak eta tirabirak. PP bien artean dago nolabait, eta esparru guztietan oso gogor ari da. PPren estrategia sendotasun itxura ematea da. Bien bitartean, PSOEk Kataluniako Estatut-aren prozesuari eta hezkuntza legearen erreformari ekin nahi die, besteak beste, eta lanak ditu eurei eusten.

18/98 kasuko epaiketa burutzen ari da. Auzi honek zein neurrian jar dezake kolokan balizko bake prozesua?

Epaiketa honek ez dio bake prozesuari mesederik egiten eta horrek agerian uzten du prozesamendu mota hauen arriskua. Judizialak bezala agertu nahi dituzten arren, prozesu hauek politikoak dira erabat, Auzitegi Nazionalak bultzatuak. Espainiako Gobernuak prozesua indargabetu beharko luke lehenbailehen.

Datorren urterako aurrekontuak lantzen ari zarete Eusko Legebiltzarrean. Zein da Aralarren jarrera?

Eusko Jaurlaritzarekin berbetan ari gara. Gure abiapuntua osoko zuzenketak ez egitea da, zuzenketa zehatz asko egingo dugu ostera. Zentzu horretan Ibarretxeren inbestidura saioan [Aralarrek ezezko botoa eman zuen] esan genuena mantentzen dugu, Aralarren botoa gura duenak gure planteamendu batzuk bere egin behar ditu.

Zein arloko zuzenketak egingo dituzue?

Guk errealismo politikoa egin gura dugu. Eusko Legebiltzarrean gure indarra zein den ezagutzen dugu eta alde horretatik gure asmoa oso argia da: esparru estrategikoetan eragiten ahaleginduko gara. Guretzat, arlorik arlo, euskararen arloa ardatza da, oso garrantzizkoa da, baita arlo soziala ere. Gure indarraren arabera bereziki bi eremu horietan eragin gura dugu eta gure babesa gura duenak aldaketak onartu beharko ditu.

Nafarroara joanez, Aralarrek zeinekin du arazo gehiago EArekin edo Batasunarekin?

Nafarroan Batasunak, Eusko Alkartasunak eta Aralarrek duten arazoa UPN da. Hiruron arazoa UPN da, UPNren Gobernua, euskalduntasunaren aurkako bortizkeria eta hitz batez bere politikaren eragin atzerakoia.

2007ko hauteskundeetan Nafarroa Bai izango al da abertzale guztien aukera?

Nafarroa Bai 2003ko hauteskundeetan aurkeztu zen plataforma da, Madrilgo Parlamentuan abertzaleen ordezkaritza izateko helburu zuen, baita abertzaleon aspaldiko asmoa bete ere. Nafarroa Bai-k Espainian barrena ez zegoen Nafarroaren beste irudia zabaldu du, bere asmo eta helburu politikoak bere batzarraren bidez erabakitzen dira. Esaterako, Estatuko aurrekontuetan abstenitu egin izana batzarrean hartutako erabakia da. EAJ eta EAk aurrekontuak babestu nahi zituzten, Batzarrek eta Aralarrek ostera, ez. Nafarroa Bai aurreko hauteskundetarako eratu zen, 2007ko hauteskundeetarako Nafarroa Bai egin barik dago: nola egituratuko den, zerrendak nola egingo diren, udalerrietan aurkeztuko ote den edo ez erabakitzeke dago. Bere programa egin barik dago eta horregatik uneon hauxe esan dezakeguna: UPN da guztion arazoa, beraz saia gaitezen UPN oposiziora eramaten.

Alternatiba izan dadin PSNren jarrera funtsezkoa da, baita Batasuna hauteskundeetan parte hartzea ere. Nafarroa Bain agian?

Hauteskundeetan Batasuna egongo balitz hobe, eta Nafarroa Baik Batasuna barne balu askoz hobeto. Aralar poztuko litzateke, horrek ekarriko bailuke Nafarroa Bairen baitan ezkerreko independentistak indartsuagoak izatea.

Iparraldea hizpide azkenik. Posible ikusten al duzu alderdien arteko elkarrizketa mahaiak hiru lurraldeetan osatzea?

Ikusten al duzu UDF mahai politiko batean Euskal Herriko gatazka politikoa konpontze aldera? Hau da, lehenik eta behin urratsak Hegoaldean eman behar dira, eta gero mahaia edo mahaiak osatuko dira. Nazio Eztabaidaguneak bere planteamendua du, Eginoko mahaiak beste bat eta Ibarretxek berea izango du. EAEn mahaia osa daitekeela ematen du, Nafarroan Aralarrek ahalegina egingo du eta Iparraldean besterik da. Tira, alderdien mahaian eseri gura dutenak eseriko dira finean, eta mahaiak aurrera egingo du parte hartu gura dutenekin. Zenbat mahai izango den ez da oraindik erraz antzematen.

Iparraldean EAJ, EA eta Batasuna alderdiak daude. Aralar ez. AB al da zuen alderdi kidekoa?

Guk ez dugu zalantzarik, bake prozesuaren barruan Iparraldean alderdien mahaia osatuko balitz Aralarren ahotsik ez litzateke egongo. Lan hori Iparraldeko ezker abertzalearen bilgune den ABrena litzateke. Aralarrek ezkerreko proiektu politikoa gauzatu nahi du, eta besteak beste, ez du abangoardiaren rola onartzen. Aralarren jardun esparrua Hegoaldea da eta ABrena Iparraldea. Alderdi biek uztartze lan politikoa aurrera eramateko planteamendu politikoetan bat eginez gero aurrera egingo dugu, hori da lehen premisa. Lan horretan ari gara, maila bereko alderdiak izanik, are eguneroko diren esparruetan eta zereginetan ari gara lanean, biok horrela gura dugunean.


Ezkioko ikasleak 1957an

Ander Iurritak jaso duen argazkia, Ezkiokoa da; 1957. urtean ateratakoa. Ezkioko eskola umeak ageri dira bertan. Banan banan zerrendatu ditu Iurritak. Goiko ilaran ezkerretik eskuinera, Mari Luz Aranburu Idiakez (Urrutikoa), Gregoria Idiakez Korta (Goenetxekoa), Maria Rosario Mendiguren Etxezarreta (Zelaakoa), Begoña Etxeberria Aranzadi (Matxinbentako Korostartzu baserrikoa), Abelina Llorente (maistra), Antton Idiakez Korta (Goenetxekoa), Iñaki Idiakez Korta (Goenetxekoa), Herme Ugarteburu Gorrotxategi (Pagoagakoa), Joxe Mari Zaldua Korta (Plazategikoa), Migel Azurmendi Oiarzabal (Argindegi-Etxeberrikoa) eta Mikel Idiakez Korta (Goenetxekoa) ageri dira.

Lurrean eserita, berriz, Fermin Lasa Aranzadi (Barberoenekoa) eta Balentin Lasa Aranzadi (Barberoenekoa) daude.


Denboraldi-aurreari ekin diote Ibaeta Basketeko jokalariek

Hainbat aurpegi berrirekin ekin diote denboraldi-aurreari Ibaeta Basketeko jokalariek. Aste honetako astelehenean hasi dira entrenatzen Azu Muguruzaren jokalariak, eta egin dituzten fitxaketekin “pozik” dagoela adierazi du: “Postu guztiak orekatu ditugu, eta jokalari moldakorrak bilatu ditugu modu ezberdinetan jokatu ahal izateko”.

Bestalde, jokalari askoren kontratuak berritu dituztenez jokalari berriak taldearen jokora azkar egokituko direla uste du Muguruzak. Nahiz eta entrenamenduetara itzuli, Muguruzak esan du ziurgabetasuna nagusi dela.

Oraindik ez dira jokalari guztiak entrenamenduetara itzuli, baina laister talde guztia elkarrekin egongo dela adierazi du Muguruzak, eta denboraldia jada planifikatuta dutela gehitu du. Denboraldi zaila izango dela uste du Ibaeta Basketen entrenatzaileak, goiko taldeak geroz eta indartsuagoak baitira. Datorren denboraldiaren helburua ligaren final-laurdenetara iristea da, lehen zortziren artean geratzea, alegia.


Goazen plazara ekitaldia

Maiatzaren 19an, Herrira mugimenduak deitutako Goazen plazara ekimenean 50 lagun inguruk parte hartu zuten. Pintxo jatea eta giro ezin hobea izan ziren, euskal presoen eskubideen alde.


Irakurketa Taldeak urteko azken saioa egingo du gaur

Andrea Camilleriren ‘Gauaren usaina’

Urteko azken saioa egingo dute Irakurketa Taldeko kideek gaur. Urtea bukatzeko, Andrea Camilleriren Gauaren usaina liburua aztertuko dute irakurzaleek 20:00etatik aurrera Manuel Lekuona bibliotekan.

Hurrengo hilabeteetarako egutegia finkatua dute dagoeneko: urtarrilean Yolanda Zuñigaren Post-it bizitzak liburuari buruz hitz egingo dute; otsailean Garazi Kamioren Orube abandonatuak; martxoan Anjel Lertxundiren Ihes betea; apirilean Irati Goikoetxearen Andraizea; maiatzean Lourdes Oñederraren Intemperies.


Prozesua aurrera doala berretsi, eta mugimendu gehiago iragarri dituzte

Armagabetzearen eta Ipar Euskal Herriko delegazioak Frantziako Justizia Ministerioarekin dituen elkarrizketen bilana egingo dute apirilaren 6, 7 eta 8rako Bake Bideak eta Bakegileek antolatu foroan

Bake prozesua aurrera doa, eta Bake Bidearen eta Bakegileen ordezkariek iragarri dute mugimendu gehiago izanen direla euskal presoen hurbilketan. Baina Mixel Berhokoirigoin bakegileak azaldu du hala gertatu arte ez dutela komunikatuko. Mintzaideekin duten konfiantza harremana errespetatu behar dutela adierazi du: «Ezin dugu espekulatu desiratzen dugunaren inguruan, eta egia bakarra errealitatea da». Haatik, baieztatu du mugimenduaren hasiera dela azken asteetan Mont-de-Marsango espetxera (Landak, Okzitania) bost euskal preso hurbildu izana: «Ez dira bost hurbilketa eta puntu; bost horiek mugimenduaren abiadura dira; hasia da, eta segituko du». Frantziako Justizia ministroak gaiaren inguruan hartu posizioa «asumitzen» duela dio, eta iragarri du apirilaren 7rako elementu gehiago izanen direla: «Orduan denak plazaratuko dira».

2017ko apirilaren 8an ETA armagabetu zenetik bilan baten egiteko, hiru eguneko foroa antolatu dute apirilaren 6, 7 eta 8rako, eta hori iragartzeko egin dute agerraldia Miarritzen (Lapurdi) Bake Bidearen eta Bakegileen ordezkariek; haiekin batera izan da, besteak beste, Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko presidentea.

«Gure xedea puntu bat egitea da, eta perspektiban jartzea», esan du Anaiz Funosas Bake Bideako lehendakariak. Azpimarratu du bakea ez dutela oraindik erdietsi, eta gai ainitz dituztela tratatzeko. Lehen konferentzia Baionako Merkataritza eta Industria Ganberan iraganen da, eta Biktimak, sufrikarioa: Iraganari aurre egin etorkizuna eraikitzeko du izenburua. Oraindik hizlari batzuen baieztapena eskas bada ere, Funosasek azaldu du biktimen egoera ulertzeko eta ohartzeko momentu bat izan dadin nahi dutela. Are gehiago, gogoeta hori Ipar Euskal Herrian perspektiban jartzea dute helburu. Pantxoa Bimboire Merkataritza eta Industria Ganberako lehendakariaren ordezkoa ere izan da agerraldian. Haren erranetan, erakunde horrek bake prozesua laguntzen segituko du, «ez baita garapen ekonomikorik bakerik gabe».

Bigarren eguna Miarritzen iragango da, eta Euskal Presoak: Egingarritik beharrezkora izanen du gaia. Azaldu dute Euskal Herriko eragileekiko eta euskal herritarrekiko partekatze momentu bat izatea nahi dutela. «Ulermen momentu bat izatea nahi dugu, gardentasunez, euskal delegazioak egin duen lanari tarte bat eskainiz», zehaztu du Funosasek. Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak Frantziako Justizia Ministerioarekin zabaldu duen lan esparruaren berri emango dute egun horretan.

Atzoko prentsaurrekora azaldu zen Michel Veunac hiriko auzapeza ere, eta biziki kontent agertu da hitzordua bere herrian antolatua delako: «Bake iraunkor baten aldeko seinaleak badira, orain arte kasurik egiten ez zutenak entzuten hasiak dira, eta bultzada eman behar zaio». Ez dute jakinarazi zer egitarau prestatzen ari diren apirilaren 8rako, desarmatzearen urteurren egunerako. Hala ere, iragarri dute Koldobika Jauregik egindako Arbolaren egia obra Baionan estreinatuko dutela.

Bide luze baten hasiera

Berhokoirigoinen hitzetan, «bide luze eta zail baten hasiera gisa» ikusten dute Frantziako Gobernuak egin dituen lehen mugimenduak. «Aitzina egiteko, alde guziek beren pentsatzeko moldea aldatuz joan beharko dute, atzo posible ikusten ez zena egingarri izan dadin». Bidearen lehen balorazioa ere egin du; «gazi-gozoa». Frantziako eta Espainiako Justizia ministroen arteko bilkura positibotzat jo badu ere, Espainiaren immobilismoari «zorigaitzez» begiratzen dio; baita 27 urte preso daraman Ion Paroten egoerari ere: «Lehengoko panorama salatzen duten jokabideak dira». Horrekin batera, iragan astean Puerto de Santa Mariako kartzelan (Espainia) hilik agertu zen Xabier Rey presoa ere izan du gogoan: «Halakorik ez dugu gehiago nahi. Espero dugu baten mugimenduak bestearenak ahalbidetuko dituela».

Bake prozesuaren logika azpimarratu du: «Prozesu interaktibo batean gara; bakoitzaren pausoak aurrekoa baieztatzen du, eta ondokoa gertatzeko baldintzak sortzen ditu. Hurbilketarik ez balitz izan, desarmatzea zalantzan izango zen». Azaldu duenez, etapa bakar bat ere ez dute jartzen kondizio gisa, eta deus ez da negoziatua, «baina dena desiratua». Helmuga argi du Berhokoirigoinek: «Presoak diren bitartean edo ETA erakundea desegina ez den bitartean, bidea ez da bukatua». 2011n Aieten hasi zen bidean oraindik eginbehar ainitz dituztela diote guziek. «Nola eginen dugun Euskal Herriko lurralde guzian Madril garatu dadin: hori dugu arazo erreala», azpimarratu du Funosasek.

Jakina da Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakari eta Baionako auzapezak iazko apirilaren 8ko armagabetze prozesuan izan zuen rola. Egun horiek gogoratu eta perspektiban jarri ditu: «Eztabaida genuen Frantzia subiranoa izango ote zen, eta ikusi da gauzak egingarri izateko ekin zuela. Batzuek eragile nagusiagoa izatea nahi zuten, baina modu asko daude horretarako», nabarmendu du. Frantziako Gobernuak posizio bat hartu zuela oroitarazi du, eta presoen gaian ere hala eginez gero horrek ezin duela Madril indiferente utzi. «Herri demokratikoak gara, izpiritu demokratikoei ari gara. Hemen ez baditugu gauzak aitzinarazten, zaila izanen da Madril mugitzea».

Eskultura bat lekuko

Koldobika Jauregi artistak iazko apirilaren 8an Gara egunkariaren azala ilustratzeko egin marrazkia eskultura bihurtu eta Baionan jarriko dutela iragarri zuten atzo. Zortzi metro garai eta lau metro zabal izango da, eta iturburua esaldi batean duela azaldu du artistak: «Arbola hain da bihotz onekoa, non bere egurra ematen dion aizkorari, giderra egin dezan, jakinda moztu dezakeela». Horrekin giderra berriz berdetu eta arbola berriz sor daitekeela adierazi nahi duela zehaztu du. «Pozten naiz biolentzia horren amaieraren prozesua ikusteaz, eta herritarrei ikur hau emateaz». Mezenasgo kanpaina bat abiatu du Bake Bideak obraren diruztatzea helburu.


Hogei herritarrek jaso zuten Odol emaileen elkartearen eskertza

Oria Beheko Odol emaileen ordezkaritzak urriaren 27an egin zuen urteroko bilkura, Urnietako Oianume jatetxean

Aia, Andoain, Anoeta, Asteasu, Berastegi, Billabona, Ereñozu, Hernani, Ibarra, Irura, Orio, Tolosa, Urnieta, Usurbil eta Lasarte-Oriako odol emaile elkarteko kideak bildu ziren bertan 25, 50, 75, 80 eta 100 emari egin dituzten pertsonei dominak eta ikurrak banatzeko.

Jaiari hasiera emateko odol emaile guztiek Orbeldi dantza taldeko kideen ongi etorria jaso zuten. Agurtzane Solaberrieta Usurbilgo alkateak hartu zuen hitza jarraian eta emaileek egindako lana aitortu zuen.

Bilkurako une gorena iritsi zen ostean, oroigarrien banaketa. Lasarte-Oriako kasuan, 20 bat pertsonek jaso zuten elkartearen esker ona: 25 emari egin dituzten zortzi, 50 emari egin dituzten sei, 75 emari egin dituzten lau gizon, 80 aldiz eman duten bi emakume eta 100 emari egin dituen pertsona bat.

Talde argazkia atera eta banaketa amaitu ostean, jatetxean bazkariaz gozatu zuten guztiek.


Koadrila Eguna ospatuko dute larunbatean Itzubaltzetan

Pasa den asteburuan Sopelan egin bezala, larunbat honetan bere egun handia ospatuko dute Itzubaltzeta / Romoko koadrilek. Iaz bezala, gazteek beraiek antolatu dute egitaraua, aurreko zazpi urteetan bertako jai batzordeak prestatu zuela ekimena. Dagoeneko, bederatzigarren urtemugara heldu da herriko jaiak gertu daudela iragartzen duen neska-mutilen topagunea. Gauzak horrela, eguna goizeko 11etan abiatuko da, hileko azken larunbatetan egiten den Erromotruk nekazaritza, artisautza eta truke azoka dela medio. San Jose elizaren atarian izango dira saltokiak. Koadrila Eguneko egitaraua ofizialari dagokionez, txupina eguerdian botako dute, ordu berean hasiko dela jaietako irudiak aukeratzeko jai batzordeak antolatutako herri bozketa. 12:15ean, berriz, trikipoteo batez herriko kaleak girotzeari ekingo diote esnatu diren gazteek. Argazkian, orain bi urteko Koadrila Eguneko argazkia.

Arratsaldeko 2etan itxiko da Erromotruk azoka eta ordu bat beranduago, egitaraua zorrotz jarraitzekotan, bazkaria Santa Eugenia plazan egingo dute, ondoren karaokea hasiko dela. Oraindik herri bazkarirako txartela eskuratu ez duenak bihar arratsaldera arte egin ahal izango du La Mona tabernan, sei eurotan. Egunean bertan ere hartu ahal izango da, baina bi euro gehiago ordainduta. Santa Eugenia plazan ere, baina arratsaldeko 5:30erako jarri dute familia argazkia ateratzeko hitzordua. Ostean izango dira poteoa eta ginkana musikatuak herrian zehar. 18:00etan, herri kontsultaren hautestontzia itxiko dute eta aukeratutako zapia, kamiseta eta jai-liburuxkaren irudiak ezagutzera emango dituzte. Eguna bukatzeko, koadrila sariak emango dituzte gauerdian, poteoa amaiztean.

Itzubaltzeta / Romoko Koadrila Eguneko kartela


Danbatekoa Bangladeshko oposizioari

2004an gaur egungo lehen ministroa hiltzen saiatzeagatik, auzitegi batek 38 pertsona zigortu ditu; horietako 19, heriotza zigorrera. BNP alderdiko buruzagiak daude tartean

Bangladeshko auzitegi batek 38 pertsona zigortu ditu, horietako 19 heriotza zigorrera, eta gainontzekoak bizi osoko espetxealdira, 2004an Sheikh Hasina egungo lehen ministroa hiltzen saiatzeagatik. Zigortuen artean daude BNP Bangladeshko Alderdi Nazionalista oposizioko indar nagusiko buruzagietako batzuk; besteak beste, ustelkeria leporatuta kartzelan dagoen Khaleda Zia lehen ministro ohiaren seme Tharique Rahman, 2008tik Londresen erbestean dagoen BNPren buruzagi nagusia. Alderdiak 2014ko hauteskunde orokorrak boikotatu zituen, baina abenduan egitekoak direnetara aurkeztea erabaki du, eta Rahman kanpaina egiten ari da Erresuma Batuko hiriburutik. Hari bizi osoko zigorra jarri arren, gobernuak helegitea aurkeztuko du Auzitegi Gorenean, heriotza zigorra jaso dezan.

2004ko abuztuaren 21eko erasoan, egungo lehen ministroa oposizioko buruzagirik garrantzitsuena zen, eta erasotik bizirik atera zen, zauri gutxi batzuekin; ordea, granadak erabiliz egindako erasoan, 24 pertsona hil, eta 300 bat zauritu zituzten. Heriotza zigorra jaso dutenen artean, hamabost dira HUJI Mugimendu Islamiko Jihadista talde armatuko kideak; epaiaren arabera, erasoaren egileak; taldea debekatuta dago 2005az geroztik, eta haien buruzagia joan den apirilean exekutatu zuten. Sententziaren arabera, BNPko kide eta Hezkuntza ministro izandako Abdus Salamek talde jihadistarekin antolatu zuen erasoa. «Urkatu egin behar dituzte», adierazi zuen Justizia ministro Shahed Nuruddinek.

Kasua, ordea, ez da atzoko sententzian geldituko. Izan ere, gobernuaz gain, Rahmanik ere helegitea jarriko dio epaiari herrialdera itzultzen denean —otsailean hamar urteko espetxe zigorra ezarri zioten, iruzur kasu batengatik—. «Justifikaziorik gabeko zigorrak dira», adierazi zuen atzo defentsaren abokatuak, prentsaren aurrean; BNPren eledun Fakhrul Islam Almgirrek, berriz, gaineratu zuen «mendeku politiko baten aurrean» daudela, eta ez dela kasualitatea erabaki hau hauteskundeetatik hain gertu jakinaraztea: «Oposizioko kideak espetxeratzen ari da, etsairik ez izan eta berriz hauta dezaten». Bi hilabete barru geratuko da agerian, beraz, sententziak mesede egingo ote dion boterean dagoen alderdiari —parlamentuan gehiengo osoa du egun—.

Borroka judizialaz gain, borroka politikoari eutsiko dio Bangladeshko Gobernuak, eta Rahman Londresetik estraditatzeko «pauso diplomatikoak areagotuko» dituztela jakinarazi zuen atzo Lege ministro Anisul Haquek.

Bipartidismoa izan da nagusi Bangladeshen azken 25 urteetan. BNP eta BAL Bangladeshko Herritarren Liga txandakatu dira boterean; epailearen arabera, 2004ko erasoaren helburua BALen buruzagitza «deuseztatzea» zen.

Kolonialismo garaikoa

Heriotza zigorrak ohikoak dira Bangladeshen, eta, egun, milaka pertsona daude heriotzaren korridorean; zigortu guztiak urkatu egiten dituzte.

Sistema hori Erresuma Batuaren kolonialismo garaiko metodo bat da, eta, independentzia lortu zuen arren, Bangladeshen oraindik erabiltzen dute.


Katty Nevado izango da Bidegi enpresako kudeatzailea

Azpeitian jaio zen, baina Donostian bizi da. Foru Aldundiko Kontseiluak Nevadoren izendapena onartuko du, eta irailaren 1ean hasiko da lanean.

Katty Nevado Larrañaga (Azpeitian, 1969) izango da Bidegi enpresa publikoko kudeatzaile berria. Foru Aldundiko Kontseiluak Nevadoren izendapena onartuko du, eta irailaren 1ean hasiko da lanean.

Nevado Azpeitian jaio zen, baina Donostian bizi da. Enpresen kudeaketan "esperientzia handia" duelako hautatu du Aldundiak. Enpresa eta Ekonomia Zientzietan lizentziatua da, Deustuko Unibertsitatean eta Gestio Aurreratuan masterra du.


Zurekin Oñati Gara: Hezkuntza

“Ikastetxeak gune aktibo moduan ulertzen ditugu. Bestetik, heziketa ikastetxe garaira mugatu barik, beste esparru batzuetara zabaltzeko egingo dugu lan, esaterako, Helduen Unibertsitatea garatuz”.


Gazteriak antolatutako ikastaroetan izena emateko epea luzatu egin dute

Bitxigintza edo sabel dantza ikastaroa egin nahi dutenek urriaren 17ra arte dute izena emateko aukera

Zuzendari edo begirale ikastaroa egin nahi dutenek, berriz, azaroaren 4a izango dute izena emateko azken eguna

Azpeitiko Gazteria Sailak zuzendaritza, begirale, sabel dantza eta bitxigintza ikastaroak antolatu ditu ikasturte honetarako. Lau ikastaroak 18 urtetik gorako herritarrentzat antolatu dituzte, eta izena emateko azken eguna urriaren 10a, astelehena, zen arren, luzatzea erabaki dute antolatzaileek.

Beraz, bitxigintza edo sabel dantza ikastaroa egin nahi duenak urriaren 17ra, astelehena, arteko epea du izena emateko. Aldiz, zuzendari edo begirale ikastaroan izena eman nahi dutenek azaroaren 4a izango dute horretarako azken eguna.


`Malutatxo´ marrazki bizidunak, guztientzat

Adin tarte guztietako herritarrentzat Malutatxo marrazki bizidunen pelikula jarriko dute gaur eta bihar, 16:30etan. y


Haur eskolak eraldaketarako bidean

Iruñeko haur eskolak mugitzen ari dira. Iaz Iruñeko Udalak bi haur eskolatan hizkuntz eredua aldatzea erabaki zuen momentutik aurrera, ziklo berri bat ireki da. Aldaketen aurkako mobilizazioak egon ziren, hainbat eskoletan gatazkak irudikatuz, moldaketa egiteko prozesua bera, lotsarik gabe onar daiteke, ez baitzen modurik egokienean egin. Ikasturte berriaren hasiera ere nahasia izan zen, oraindik ere aldaketa burokratiko gehienak gauzatu gabe zeudelako.

Hala ere, honek guztiak merezi izan du. Garrantzitsuena ez da izan euskarazko bi haur eskola gehiago daudela, mugimendua sortu dela baizik. Mugimendua haur eskolen barne antolakuntzan, kargu teknikoen aldaketan, eraldaketa pedagogikoak ezartzen, guraso eta familiei toki egiten, jantokietako abiapuntuak kolokan jartzen.

Finean, aldaketak eta gatazkak daudenean gertatzen dena: prozesu hobe eta aberasgarriagoak ireki dira. Eta bide batez eraldaketa gehiago ekarri ditu. Orain Nafarroako Gobernuak erabaki baitu Iruñean dituen haur eskoletatik bietan euskarazko eredua ezartzea.

Haur eskoletan gertatzen ari dena aldaketaren eredu ona da eta eraldaketei beldur izan behar ez zaielako arrazoia. Beraz, zergatik ez zabaldu eredu hau Iruñeko Udalak dituen beste hainbat ardurei?


Herri batzarra

ostegunean

Datorren ostegunean, urriak 26, 19:30ean, herri batzarra egingo du ezker abertzaleak Biterin. Bertan, Udal Hauteskundeen aurrean, ezker abertzalearen kokapena eta programa aztertuko dira.


Iker Maya beratarrak egin du Hiri-Hondakinen Mankomunitateko logo berria

Bortzirietako Hiri-Hondakinen Mankomunitateak logo berria du. «Gure irudia nahi genuen, egiten dugun kanpaina eta ekintza guztietan jendeak hori ikusita Mankomunitatea segituan identifikatu ahal izateko» diote Mankomunitatetik. Logoa Berako Iker Mayak diseinatu du eta Mankomunitatean egiten den lana eta "Bortziriak" kontzeptua, zonalde bezala, hainbat xehetasunetan biltzen ditu. Irudia adar bat da, Mankomunitateak ingurumenarekin erlazio estua baitu. Adar horren hostoak hondakin desberdinak erlazionatzen diren koloreekin margotuak daude (berde iluna, errefusa; marroia, organikoa; horia,ontziak; urdina, papera eta kartoia; eta berde argia beira). Hostoak bortz dira, Bortziriak bortz herriz osatuta dagoelako. Adarrak eta hostoek Bortziriak irudikatzen dute, herriak geografikoki modu horretan daudelako kokatuak. Alde batean, berde iluna Bera da eta marroia Etxalar. Bertze aldean, horia Lesaka da, urdina Igantzi eta berde argia Arantza.


Sarreren irabazleak!

Eta irabazleak dira:

“Sortuko dira besteak” kantaldirako sarrerak:

Jose Mari Lasaga Heriz (Arrasate)

Goikobaku txiki eta gazte kontzerturako sarrerak:

Beñardo Balerdi Gomez (Arrasate)

Zorionak! !


Ezkutukoa azaleratuz

Azkoitia eta Azpeitia artean dagoen Burdin Aroko Munoaundi aztarnategian indusketak egin dituzte aurten ere

Harresi bat dago eta hango sarbidea eta bi dorre industen jardun dute aurten 24 lagun inguruk

Aurten laugarren indusketa kanpaina egin dute Azkoitia eta Azpeitia arteko Munoaundi muinoan dagoen Burdin Aroko aztarnategian; 2006 urtean hasi ziren lan horretan Aranzadi elkartekoak. Hilabetez, joan den abuztuaren 29ra arte, 24 lagun inguruk jardun dute aztarnategian ezkutua agerira ateratzeko lanetan. Iazko lanari jarraipena egin diote aurten, Sonia San Jose Munoaundiko indusketaren zuzendariaren arabera.

Munoaundin, pinudi baten ondoan, harresi bat dago, Burdin Aroko herrixka baten babesleku eta bizigune izandako horma sendoa. Iazko udan harresiaren sarbidea izango zena aurkitu zuten eta baita bi dorre egon zitezkenaren arrastoa ere. Aurten, harri piloak aztertzen jardun dute. "Aurten iazko lanari jarraipena egin diogu, herriko harresiaren babes egiturak aztertzen, harresiaren sarbidea eta inguruan dauden bi babes dorreak aztertuz", esan du San Josek. Iaz aurkitu zuten sarbidea, "aurten mugatzen jardun dugu erorita dagoelako. Hormak mugatu eta sarbidea hobeto zehazten jardun dugu, dorreek hamabi metroko altuera izango zutela uste dugu". Orain, dorre horiek zortzi metroko harri tontorrak dira.

Aurtengo udan 24 lagunek jardun dute lanean Munoaundiko aztarnategian. Tartean azkotiarrak eta azpeitiarrak ibili dira, baina baita kanpotik etorritakoak ere: beste herri batzutako euskal herritarrak, Galiziakoak, Herrialde Katalanekoak eta Espainiakoak.

Orain barruko lana

Aurtengo kanpoko lana bukatu eta barrukoari ekingo diote. Baina hilabetean egindako lan horrek jarraipena izango du orain. Laborategiko lana batik bat, "han jasotako material arkeologikoa azterttuko dugu eta marrazkiekin-eta jardungo dugu orain lanean".

Indusketen zuzendariaren esanetan, Burdin Aroko aztarnategi garrantzitsua da Munoaundikoa. "Kokagunea leku ona zen herrixka bat eraikitzeko, bertatik bailara ederki ikusten delako. Gainera, horma batek harresi naturalaren funtzioa betetzen zuen alde batean. Horregatik leku pribilegiatua zen Munoaundi".

Munoaundiko indusketa egitasmoa 2012 urtera arte luzatuko da. Eta, Aranzadikoen asmoa harresiaren ingurua aztertzeaz gain, gero jatorrizko egituraren itxurarekin berreraikitzea da. "Dena berreraiki eta jendeari guneak gordetzen duen historia ezagutaraztea da helbura. Unitate didaktikoz ostautako museoa sortzea da gure nahia" dio San Josek.

Abuztuaren 22an herritarren bisitaldia izan zuten Munoaundin. "80 bat lagun etorri ziren aztarnategiko indusketa lanak ikustera. Bisitaldiak arrakasta izan zuen eta jendea gustura gelditu zen".

Bihar beste bisitaldi bat jasoko dute Munoaundin pilatuta dauden antzinako harriek. Azpeitiko Udaleko agintarien bisita, hain zuzen ere.


"Milioika hegazti hil dituzte, arazoaren zinezko kausari buru egin gabe"

Auzo baten etxean hegazti gripea agerturik, beste hainbat laborariren gisara, prebentzioz ahateak hiltzera behartu zuten Jean-Michel Berho. Neurria ez onarturik, etxaldera zetozen Frantziako Estatuko osasun zerbitzuko ordezkariak oztopatzen aritu zen, kontsumitzaileak eta ELB sindikatuko laborariak zituela ondoan. Borroka irabazirik, irakaspen bat atera dela dio: “Ekoizleek badakite kolektiboki garaitu daitekeela makina administrazio pisu hau”.

Hegaztien gripea hor dago.

Gure marranta bezain ohikoa da. Une eta gune berean hegazti gripe forma bat baino gehiago daude. Baina azken urteetan agertzen diren gripe oso bortitz horiek hazkuntza kontzentratuei lotuak dira. Forma bortitz horiek ezin dute naturan edota dentsitate txikiko hazkuntzetan hazi, hegaztia berehala hilen delako eta ez delako hedatzeko aukerarik. Haatik, abereak elkarren gainean diren hazkuntzetan bai, genetikoki biziki hurbil eta kasik klonak diren hegaztiekin bai. Duela milioika urte existitzen dira hegaztiak eta gripeak, hazkuntza txikiak ere duela milaka urte. Nolaz dira orain agertzen epidemia horiek? Aldaketa da nekazaritza industriala geroz eta inportanteagoa dela, garraio gehiagorekin, kontzentrazioaren eraginez.

Garraioaren bidez hedatu da.

Hamar milaka hegazti diren guneetan birusaren kontzentrazio erraldoia kausitzen dugu. Naturan libratua dena, eraikinetan izan arren, aire kantitate alimalea hartua eta kanporatua delako, arnasa hartu behar dutelako eta ongarrian den amoniakoa atera behar zaielako. Gainera, hiltegietara edota gizentze guneetara garraiatuak dira, eta haien luma likistuak naturan hedatzen dira.

Hegaztiak hiltzea da emandako erantzuna.

Izurrite bortitz bat denean, normalean funtzionatzen duen egin-molde bat da. Gaur egun arazoa da hiltze sistema askoz zabalagoa finkatu arren garraioa ez dutela gelditu. Eritasuna hedatu da, eri ziren hegaztiak garraiatu dituztelako.

Eta ahateen hiltzea inposatua zaizu.

Prebentziozko hiltze gune batean naiz. Milioika hegazti hil dituzte, arazoaren benetako kausari buru egin gabe. Funditze alimale horren aurka borrokatu gara.

Etxe ekoizleentzat da zailena.

Jomugan gaituzte. Alta, ez dugu ezer garraiatzen, hegaztiak baserrian bertan haziak, galkatuak eta hilak dira. Horregatik ditugu prebentziozko hiltzeak errefusatu.

Sostengu jendetsua jaso duzue.

ELBren baitan sortu genuen iaz hegazti gripeari buruzko gogoeta talde bat. Jada genioen garraioa zela epidemiaren arrazoi nagusia. Industrialak erotuak ziren, arras ongi zekitelako baina isilean atxikitzen zutelako. Garraioa geldituz arlo industrial guztia da erortzen. Hipokritak dira zeren udaberria etorri zaigu eta horrek du kontaminazioa txikitu.

Arriskua da datorren neguan berdina gertatzea.

Guk hori diogu. Komedia zabal hori bukatu eta oinarrian den arazoari begira jarri behar gara, hots, hazkuntza industrialari eta garraioari.

Alerten datu basea estatuak kudeatzea nahi duzue.

Interprofesionalaren esku da, industrialez osatua, eta neurri guztiak dira ekoizle txikiak suntsitzeko. Guk osagarri sistema segurua dugu, ez ditugu neurri ultra-higienista horiek behar. Neurri horiek segitu dituzten hazkuntza erraldoiak dira birusaz lehenik hunkiak izan. Argi da ez dela soluzioa. Ekonomikoki oso pisua da eta prozedura astuna. Anitz ekoizle txikik dute etsiturik lanbidea utziko. Ezin onartuzkoa da, jakinez gainera jendarteak ekoizpen eredu hori duela geroz eta gehiago eskatzen.

Lanuzteari buruzko zifrak dauzkagu?

Ez, ministerioak gorderik atxikitzen ditu. Ez dugu datuen berririk, nahigabean eskapatzen zaizkielarik jakiten ditugu. Iaz hazkuntza industrialen bi herenak kontaminatuak zirela horrela jakin genuen.

FDSEA sindikatua jakinean da?

Noski.

Zein izan da haren joera azken mobilizazioan?

Sekulako presioa jarri dio prefetari, hiltzeak behartzeko. Alta, prefetak gu entzunez du deskubritu egoera eta aterabide edo erdibide bat atzeman nahian zen. Laborantza ministeritzan, DGAL Elikaduraren Zuzendaritza Orokorraren mailan teknokratak daude eta haiek dute desagerrarazteko politika erabakitzen.

Nolakoak dira kalte-ordainak?

Hor ere industrialek presioa egin zuten ordainak haien ekoizleei banatzeko. Hainbeste non eta aurten batzuek zioten berriz hegazti gripea hartuko luketela, diru-sartzea dutelako lanik egin gabe. Haatik etxe ekoizleok ez gara hainbeste lagunduak.

Zein da arrazoia?

Lobbyak dituztela parean. Indar harreman bat da, industrialek daukatena eta guk ez. Horregatik dira ekoizle txikiak deskuraiaturik. Gainera, biosegurtasun neurriekin inbertsioak emendatzen dira.

Azkenean borroka irabazi duzue.

Hilketa oztopatzeko prest izango zen jendea genuen ondoan. Harrituak izan gara, batez ere bigarren aldian. Bezpera gauean jakin genuen 6:30ean etorriko zirela eta mobilizatzeko tartea txikia izanda ere, lehen aldian baino gehiago ginen. Landetako ekoizleek erran ziguten “lasterregi utzi ditugu hegaztiak hiltzera, banaka hartu gintuzten, beldurra sarraraziz eta ez ginen kolektiboki antolatuak. Datorrenean erresistentzia adieraziko diegu”. Irabazi izana eredu izan da.

Eskolan ikasitakoari bizkar

“Eskolan ikasitakoa egin nuen hasieran, arras espezializaturik. Laborantza industrialaren printzipio bat da espezializazioa. Ongi zihoan baina laster okertu zen. 1989an etxe ekoizleen elkartea sortu genuen eta nirea beste begirada batez so egiten hasi nintzen. Berea inposatzeko naturari gerra egiten dion sistemarik ez nuen nahi. Badu hogei urte pasa ez dudala gehiago erremediorik, txertorik ala desinfektatzailerik erabiltzen. Eta ahateak osasuntsu ditut”.


Krisiaren ondorioak. Dena hankaz gora

Orain dela mende luze bat, komunismoak Errusian bere bidea asmatu zuen. Europako gerrak zirela eta komunismoaren internazionaltasuna isolatu zen muga nazionaletan ixteko. Hori dela eta, komunismoaren bertsio ezberdinak sortu ziren: Errusian, Txinan, Kuban... Kapitalismoak eta komunismoak polarizatutako mundu hartan, sozialismoak, sozial-demokraziak eta laborismoak ere bere bidea egin zuten XX. mendean, liberal kapitalismo soziala azpimarratzeko.XX. mendean, krisi ezberdinak izan ziren, bai petrolio gerrak, Ekialde Ertainean, bai ekonomi krisi dexente, herrialdeen artean konpetentzian jolastu nahian globalizazioa garaian. Azken krisia 2008koa da. Banku eta finantza ingeniaritzak asmatutako azken krisi honek, denok pobreago bihurtu gaitu, aspaldi ahaztutako miseriak berriro aurrean izateko.Baina honek ere, kriston krisi politikoa dakar, eta gaur egun, dena hankaz gora dago. Frantzian orain dela gutxi Hollandek esan zuen: "krisiak Europako gobernu guztiak merendatuko ditu". Troika deitzen denak, hori egiten ari da, eta Frantzia merendatzeko bidean daude. Orain dela 24 urte, komunismoa merendatua izan zen. Eta sozialismo antzekoak merendatuak izanen dira ere? Hala dirudi.


Bilera, gaur

Xalaparta Txarangak 50 urte egingo ditu aurtengo San Joanetan, eta hori nola ospatu erabakitzeko bilera egingo dute gaur, 19:30etan, Xalaparta elkartean.


«Haurren ikasketa teknikak nola hobetu» ikasiz

Haurren ikasketa teknikei buruzko bi saio egin dira berriki herrian. Aresoko Guraso Elkarteak antolatu ditu, gizarte zerbitzuaren laguntzarekin. Ordu eta erdiko iraupena izan du hitzaldi bakoitzak eta haurrei ikasten laguntzeko teknika desberdinak ikasi dituzte bertaratutakoek.


Hamasei urteren ostean, EAJkoa da Arabako Biltzar Nagusietako burua

Pedro Elosegi jeltzalea da presidentea, PSEren botoei esker. Presidenteordea, berriz, EH Bilduko Elena Lopez de Lacalle, Irabazi eta Ahal Dugu-ren babesa lortu duelako. Javier de Andres haserre mintzatu da, presidentetzak PPrena behar zuela uste baitu.


Kultur edukirik ez da izango gaur eta bihar Maxixatzenen, greba digitala dela eta

Urolako Komunikazio Taldeak, tartean Maxixatzenek, bat egin du mila euskal kulturgile inguruk egindako eskaerarekin. Itxialdia dela-eta kulturaren sektoreak bizi duen egoera salatzea eta gizartean horren gaineko gogoeta bultzatzea dira egitasmoaren helburuak.

Greba digitala egingo dute gaur eta bihar ia 1.000 sortzaile, kulturgile eta artistak. Alegia, itxialdia hasi zenetik sareetan doan egiten ari diren lana bi egunez baztertu egingo dute euskal kulturgileek, gizartea eta agintariak ohar daitezen beren egoeraren larriaz. Aurreko astean egin zuten deialdia, eta hedabideei ere eskatu zieten ez zezatela kultur edukirik partekatu bi egun hauetan. Urolako Komunikazio Taldeak, tartean Maxixatzenek, errespetatu egingo du eskari hori, eta gaur eta bihar ez du kultur edukirik partekatuko nahiz sortuko sareetan.

Hala, besteak beste, egunotan ez da Etxetik Mundura saiorik egongo, eta Enoken zintak papereko edizioan soilik ikusi ahal izango ditu irakurleak.


1200 litro desifektatzaile zabaldu dituzte kaleetan

Hainbat txakurrek osasun arazoak izan dituzte herriko zenbait gunetan izan ondoren, baina udalak esan du ez dela xaboi desinfektatzailearen eragina.

Babes jantziak, betaurrekoak, eskularruak eta maskarak jantzita hainbat langilek herriko kaleak desinfektatzen diztuzte COVID-19aren prebentzio neurri gisa. Lan horiek Zarauzko Udalak, FCC eta Serbitzu enpresak osatzen duten 'Zarauzko garbiketa' Aldi Baterako Enpresen Elkarteko langileek egiten dituzte. Guztira 1200 litro desinfektatzaile baino gehiago zabaldu dira herrian zehar pandemia hasi zenetik, arrisku guneetan arreta berezia jarriaz, betiere. Farmazia atariak, Merkatu plaza, Azken Portuko igogailua, Santa Klata eta Nafarroa kaleko oinezkoen azpi pasabideak, eta supermerkatu zein hipermerkatuen kanpoaldeak dira aipatutako arrisku guneak, hain zuzen. Aldi berean, Santa Ana egoitza ingurua desinfektatzen dute langileek goizero.

Udalak jakinarazi duenez, azken hamar urteetan erabili duten desinfektatzaile bera erabiltzen jarraitzen dute: "8.000 litro uri xaboi desinfektatzaile litro bat gehitzen zaio. Orain arte, astean 205 litro desinfektatzaile erabili ditugu, guztira, 1.230 litro itxialdiko sei asteetan" azaldu du Iban San Martin (EAJ) Zerbitzu zinegotziak.

Zenbait txakurren jabeek jakinarazi dute beren txakurrek osasun arazoak izan dituztela herriko eremu jakin batzuetan izan ondoren. San Martinek, bere aldetik, lasaitasun mezua helarazi nahi izan die txakurren jabeei eta gogorarazi du erabiltzen ari diren garbiketa produktua azken 10 urteetako bera dela; beraz, txakurren ondoeza desinfektatzaileari egozten dieten zurrumurruak gezurtatu ditu udalak. Gaineratu du, albaitariarekin lanean ari direla gertatutakoa ikertzeko.


Altxaldi frankistan exekutatutako donostiarrak omendu dituzte

Goikoa Jauregiaren aldamenean, Dual izeneko eskultura jarri dute, exekutatutako donostiarrak oroitzeko eta merezi duten aitortza eskaintzeko.

Altxaldi frankistan fusilatutakoei omenaldia. (Argazkia: Lide Ferreira)

Donostiako Udalak altxaldi frankistan eta ondorengo urteetan exekutatu zituzten 377 pertsona omentzeko ekitaldia egin du. Bertan, alderdi guztietako ordezkariak egon dira. Omenaldiari hasiera emateko, frankismoaren une lazgarriak islatzen dituen ikus-entzunezko bat proiektatu dute. Jarraian, txistularien bandak kanta bat jo dute, eta Juan Karlos Izagirre alkateak hartu du hitza. “Gogora ekarri nahi ditugu hainbeste urtetan ahaztuak izan direnak. Omenaldi honek justizia egin nahi dio garai hartan gertatutakoari, eta Udalak oroigarria jarriko dio biktima horiei guztiei”. Hortaz, alkateak oroigarri bana eman die exekutatutakoen senideei.

Txistulariek lagunduta, udaletxetik Goikoa Jauregiaren aldamenera abiatu dira. Bertan, Izagirrek eta zenbait gonbidatuek fusilatutakoei omentzeko egin duten eskultura agerian utzi dute, eta senitartekoek lore-eskaintza egin diote.

Dual eskultura Amaia Mateosek eta Tomas Villanuevak egin dute. Korten altzairuz eta polikarbonatoz egindako lana da eta fusilatutako pertsonak oroitzeko 400 zulo ditu. Gainera, pertsona horietako bakoitzaren izen-abizenak xafla batean jarri dituzte. “Eskultura horretan fusilatuak izan ziren donostiar bakoitzari dagokion zulo bana dago. Zulo horiek gure memoria zulatuetan gure bihotzetara lehio bat ireki dezaten”, adierazi du Izagirrek.

Donostiako Genozidioaren Biktimen Elkarteak 1936. urtean fusilatutako donostiarrei eskainitako Oroigarria inguratu dute. Bertan, Unai Gaztelumeni bertsolariak abestu du.


Amasa-Villabonan EH Bildu izan da lehen indarra, EAJ bigarrena

Guztira 3.112 herritarrek eman dute botoa Espainiako Kongresuko hauteskundeetan. EH Bildu eta EAJ izan dira alderdi bozkatuenak, 1.042 eta 945 botorekin, hurrenez hurren. Hirugarrena, berriz, Podemos alderdia izan da 454 botorekin.


Matthews, gehiengo osoz

Oricaren nagusitasunari erremate aparta eman dio Michael Matthewsek Revelgo helmugan esprinta irabazita. Gorka Izagirre eta Mikel Landa ihesaldian sartu dira, baina amaieran ezinean ibili dira.


Txaloak UKEko pilota atalari

Iker Elgarresta, Aitor Aldunberri, Julen Loitegi eta Eñaut Esnaola Gipuzkoako trinkete txapeldun berriak dira, urnietarren eta bereziki UKE pilota atalaren erakustaldi berrian. Miala guztietan finalera iritsi dira eta seitik bost txapel lortu dituzte. Txalo egiteko eta zorionak emateko modukoa da. Euskal Herriko txapelketei ekingo diete orain. Irurako trinketea jendez gainezka zegoela, hauexek bi finalen kronikak:

URNIETA 40-19 OIARPE

Iker Elgarresta-Aitor Aldunberri

Kadeteak. Ikerrek hogei tanto lortu zituen hasierako jokaldietan eta Aitor jaun eta jabe izan zen atzeko lerroetan. Oairtzuarrek ezer gutxi egin ahal izan zuten.

URNIETA 40-19 PAGAZPE

Julen Loitegi-Eñaut Esnaola

Seniorrak. Erakustaldi aparta esperientzia eta sari asko lortu dituzten usurbildarren aurka eskainitakoa. Klubeko ordezkarien ustean Iparraldeko bikote onenen aurka lehiatzen hasteko unea iritsi da.

GRAVNI TXAPELKETA

Imanol Odriozola, Julen Loitegi eta Eñaut Esnaola pilotariek Gipuzkoako GRAVNI txapelketa ezagunean, zeinean Gipuzkoa, Errioxa, Araba, Bizkaia, Nafarroa eta Iparraldeko trinkete jokalari onenak lehiatzen diren. Zorte on!


Udalak igerilekuetako instalazioak erabiltzeko laguntzak emango ditu

Orozkoko Udalak udal igerilekuetara sartzeko beherapen ugari adostu ditu. Horri esker, herritar orok disfrutatu ahalko dute igerilekuak eskaintzen dituen instalazio ezberdinetara.

Alde batetik, minusbaliatuak betiere soldata minimoa baino gutxiago jasotzen badute, doan sartu ahal izango dira igerilekura. Bestalde, langabezian edota soldata minimoa jasotzen dutenek %50eko beherapena izango dute salneurrian.

Bukatzeko, kide ugariko familiek ere, %5 eta %15 bitarteko beherapenak izan ahal dituzte. Baldintza bada gutxienez familia horretako lau pertsona abonatuak izan behar direla. Sarrera ersoterako orduan, aldiz, %25eko beherapena lortu dezakete