Babcock berehala zabaltzeko agindu du Eusko Jaurlaritzak

ITXIERA PATRONALA. Lan Sailak ez ditu onartu jabeen argudioak, eta Trapagarango lantegia behin-behinean ixteko arrazoirik ez du ikusi SINDIKATUAK. Epaia aldarte onez hartu dute langileen ordezkariek, baina gogor salatu dute ATB: «Lantegia galbidera eramaten ari da»


Kulturarekin gozatzen jarraitzea, Urrup Antzerki Taldearen mezua

Antzokiak hutsik eta aktoreak lanik egin ezinda badaude ere, Urrup Antzerki Taldeak animo mezua bidali nahi izan die herritarrei. Musikaz, zineaz, literaturaz, azken batean, kulturaz gozatzen jarraitzeko deia egin diete herritarrei, etxetik bada ere. Ez dakite urtero uztailean egiten duten estreinaldira iristeko moduan izango diren, baina ez dute etsi, eta ari dira hurrengo antzezlana prestatzen. “Itzuliko gara” eta “laster arte” esanez agurtu dira:

Urrup Antzerki Taldea k zuentzako mezu bat dut! Gozatu eta animo! 😉#Aktoreak #Aktoresak #Antzerkia #Ordizia #NiEtxean #DenonArteanLortukoDuguPublicada por Urrup Antzerki Taldea en Domingo, 3 de mayo de 2020


Skrable erraldoia... Gurasolagunaren eskutik! !

Gurasolagunen ikasturtea amaitzeko zorian dagoenean, amaiera alai eta koloretsua prest dugu!

Izan ere, XVI Nazioarteko Jolas Jaialdiarekin bat egin dugu eta etxeko txikiek eta helduek gozatzeko jolas ezin dibertigarriagoa antolatu dugu!

SKRABLE ERRALDOIA:

Noiz? EKAINAK 22, asteazkena 19:00 - 20:30

Non? Aihotz (Matxete) plazan www.gasteizkomintzalaguna.com


Kalea bezain gordin

Arte garaikidearen bidez generoaren inguruan egindako hausnarketa eta kritikek apirilaren 23ra bitarte hartuko dute Aranburu jauregia, 'Zama, kalea ahalduntzegune'-n

Parekidetasunera iristeko agenda guztien bide-orrietan letra larriz idatzirik dago ahalduntzea. Norbere dohainen jabe izan eta etengabeko ikaskuntza hori garatzeko, ordea, zenbait gune zama bilaka daitezke.

Zama horietako bat da kalea, eta bost modutara ikusi, ezagutu eta interpreta daiteke, egunotan, Aranburu jauregiko erakusketan. Tolosako Berdintasun Sailak bi urtez behin antolatzen du martxoaren 8aren inguruko erakusketa, eta Zama. Kalea ahalduntzegune izenburua hartu du aurtengoak, bost artistaren obra orain arte argitaragabeak plazaratzeko.

Abel Azcona, Ana Belen Jarrin, Itziar Okariz, Susana Segurola eta Kristoren Gorputzaren eskutik, apirilaren 23ra bitarte ikusgai izango dira transgeneroaz, queer kontzeptuaz, kaleaz, kolektibitateaz eta indarkeriaren aurreko niaz hausnartzeko sorturiko arte-instalazioak.

Bisitarien begietara, obra guzti-guztiak dira deigarri. Arte garaikidea izaki, lan guztiek dute zerbait esperimentutik eta, zenbait, gainera, performance bortitzak dira.

Horietako bat da Abel Azcona iruindarrarena. Drogen mendeko prostituta baten seme izateak bere ibilbidea markatu du eta, amaren bizipenak bere azalean esperimentatze aldera, hilabetez sexu aldaketarako hormonak hartzen aritu da Azcona, transexual gisa prostituzioan aritzeko.

Iruditan bildu du prozesu guztia, Mexikoko lehen itxuraldatzetik hasi, Bogotako (Kolonbia) auzo arriskutsuenetarikoan lanean aritu eta Madrilen prostituta moduan kalera ateratzera bitarte. 30 egunean bere gorputzak jasandako itxuraldatzeaz gain, prozesu osoan barrena erabilitako tresna eta objektuek ere bereziki deitzen dute bisitarien arreta: ileordea, arropa, kondoiak, alkohola, kokaina arrastoak, tabakoa,... Artistaren arabera, bezeroekin egoteko eta erritmo hori jasateko beharrezkoak izan ditu guztiak eta, «kontua da, hori guztia benetan gertatzen dela». Aipatzekoa da, beste performance batekin sorturiko proiekzio bat ere ikusgai dela erakusketan.

Kristoren Gorputza tolosarrek erakusketarako sorturikoa ere prozesu baten ondorio da. Tolosako gune beltzetan aldareak jartzen hasi ziren, jendeari gune horien inguruko sentsazioak pizteko, eta aldare horiek berreraiki dituzte Aranburun. Horrekin batera, burka itxura duten atorrak jarri dituzte zintzilik, Hau ez da burka bat idatzirik dutela. Besteak beste, jendea hausnartzera bultzatu nahi izan dute, eta erakusketa atorra jantzita ikustera gonbidatu, emakumeentzat kalera horrela irteteak zer dakarren beren azalean bizitzeko.

Obra horiekin batera, Susana Segurolak generoaren inguruan egindako hausnarketa ere deigarrienen artean da. Txarrantxa baten korapiloan hainbat objektu txertatu ditu matxismoaren eta feminismoaren mugak irudikatuz eta, halaber, emakume zein gizonek korapilo hori askatzeko asko egin dezaketela adieraziz. Azkenik, Ana Belen Jarrinek eta Itziar Okarizek testuak, argazkiak eta ehundurak darabiltzate erakusketan.


Maialen Hiribarren

«Euskarak izan beharko luke karrikan bizia den hizkuntza»54


Florentino Martikorena hil da, 44 urtez Orioko Udaleko diruzaina izan zena

Martikorenak 2004an hartu zuen erretiroa, ia bost hamarkadetan zehar Orioko Udaleko administrazioaren ardura izan ondoren.

Florentino Martikorena 1959an hasi zen Orioko Udalean lanean, eta 44 urtez udaleko administrazioaren eta kontabilitatearen ardura izan zuen, 2004ko martxoaren 22an erretiratu zen arte. Ia bost hamarkada egin zituen Orioko Udaleko diruzain lanetan, eta garai desberdinak ezagutu zituen: frankismoa lehenengo eta demokrazia ondoren.

Gizon langilea zela nabarmentzen dute berarekin lan egin zutenek, eta Orioko udaletxea bere bigarren etxea zela sentitu izan zuen beti. Anuska Esnal alkateak Martikorenak Orioko Udalean egindako lana aitortu nahi izan du. "Florentino Orioko Udalaren aurpegi ezagunena izan zen urte askotan, bere ibilbide profesional guztia dedikatu baitzion udaleko lanari. Urte zailetan lan egitea egokitu zitzaion eta bere marka utzi zion Orioko Udalari. Gizon langilea zen, bere eginkizunak txukun eta zehatz betetzea maite zuena. Besarkada handi bana etxeko guztiei".

Erretiratu zenean KARKARAk elkarrizketa egin zion Martikorenari. Irakurri elkarrizketa hemen klik eginda.


Arau berriak, eraldaketarako

Pobreziaren eta Bazterkeriaren Kontrako Nazioarteko Egunean, sistema «errotik» aldatu beharra aldarrikatu dute gizarte eragileek, «hazkunde, kontsumo eta lehiakortasunaren mitoak» utzita.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 435.000 pertsona zeuden pobre bilakatzeko arriskuan 2012an. Nafarroako bost biztanletik bat pobre bihurtzeko arriskuan bizi zen 2011. urtean, eta bereziki eragiten zien 16 urtetik beherakoei eta 65 urtetik gorakoei. Europan, berriz, biztanleen laurdenak bizi dira pobre bihurtzeko eta gizarteak baztertzeko arriskuan. Datuak gogortuz joan dira 2008. urtetik, eta hamaika elkartek salatu dute gaur egungo «gizarte bidegabekeria» islatzen dutela. Gaur Pobreziaren eta Bazterkeriaren Kontrako Nazioarteko Eguna dela baliatuta, «arau berriak» eskatu dituzte gizarte eragileek, «eraldaketarako».

Herritar guztien «zoriona eta ongizatea» aldarrikatu dituzte gizarte eragileek etorkizuneko erronka gisa. Hori lortzeko, «hazkundearen, kontsumoaren eta lehiakortasunaren mitoetatik» urrundu beharra nabarmendu dute hainbat eragilek adostutako testuan. «Krisi global honek agerian utzi du sistema kapitalista eta patriarkalak pobreziaren eta bazterkeriaren adierazpen berriak baino ez dituela sortzen», salatu dute. Eta gertuko gizartean bezala, mundu osoan ere eragina duela gaineratu.

Aberastasuna «pilatzea eta xahutzea» ahalbidetzen duen sistemaren aurka, bizitza eredu berri batzuen beharra nabarmendu dute. «Eredu berri horrek aberastasuna berdintasunez banatzea, ingurumena errespetatzea, genero ekitatea sustatzea eta pertsona guztiei bizitza duina» indartzea izan behar luke helburu.

Halaber, agiria adostu duten hamaika eragilek gogorarazi dituzte agintari politikoek azken urteetan ezarritako lehentasunak. «Milaka milioi gastatu dituzte finantza erakundeak erreskatatzeko, eta, bien bitartean, murrizketa sozialen politikarekin jarraitu dute». Ildo horretan, pribatizatutako zerbitzuak, garapenerako lankidetzaren mozketa, pertsonen zirkulazio librea eragozteko neurriak eta politika autoritarioak nabarmendu dituzte. Halaber, hori aldatzeko borondatea behar dela gaineratu dute.

Hipotekek Kaltetutakoen Bizkaiko Plataformak hori bera salatu du. Ekonomia pertsonen zerbitzura jarri beharko litzatekeela nabarmendu du, eta baliabide komunekin espekulatzea galarazi beharko litzatekeela gaineratu.

Langileen %40, pobre

LAB sindikatuak jakinarazi du Euskal Herrian lanean edo langabezian dauden hamar langileetatik lau pobreak direla. Lanean ari direnei dagokionez, hamarretik bi bizi dira pobre. LABek egindako Pobretze politikak Euskal Herrian ikerlanean agertzen dira datu horiek. Atzo aurkeztu zuten txostena. Azken urteetako bilakaera aztertu du; galdutako lanpostuez gain —2008tik lanaldi osoko 214.500 lanpostu galdu direla azaldu du sindikatuak—, lan prekarietatea iraunkor bilakatu dela salatu du, kontratazio mota berrien eta lanaldi partzialekoen ondorioz.

Sindikatuak jakinarazi du «prekarizazio sare» horretan daudenak, batez ere, emakumeak, gazteak, kualifikazio apaleko langileak, migratzaileak, 45 urtetik gorakoak eta ezgaitasunak dituzten pertsonak direla. Halaber, langabezian dauden pertsonen %45ek ez dute babesik; horien kronifikazioa «ikaragarria» dela gaineratu du LABek. Horren inguruan Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak duten jarrera kritikatu du; diru sarrerak bermatzeko errenta pobreziaren mugaren %75 ingurukoa dela salatu du. Horiek horrela, negoziazio kolektiboa aldarrikatu du, baita lana banatzea ere. Bestetik, Euskal Herriko Gizarte Eskubideen Gutuna eskubideen bermea izateko tresna dela azaldu du.

LABen ildo beretik baloratu du gaur egungo egoera Elkartzen-ek, baina beste eremuetara ere zabaldu du. II. Mundu Gerratik «ondasun komun eta sozialen eta naturalen aurkako eraso bortitzena» gertatzen ari dela salatu du. Hego Euskal Herriko egoerak munduan gertatzen dena islatzen duela azaldu du Elkartzen-ek. «Aberastasunaren metaketa garaietan etekinak pribatizatu dituzte, eta orain, metaketa hori gelditu denean, galerak sozializatu nahi dituzte». Horren aurka ekin, eta denen artean zehaztutako alternatiba bat aldarrikatu dute; ekonomia «demokratizatzearen» beharra nabarmendu du Elkartzen-ek.


Udalak sustatutako baratze ekologikoak martxan dira

Elizondoko Eluts inguruan 45 lursail eskaintzen dira eta 24 erabiltzaile ari dira lanean

Prozesu luze baten ondotik, Baztango Udalak, azkenean, udal baratze ekologikoen eremua abiarazi du eta dagoeneko, 24 erabiltzaile ari dira beren lur-zatietan lanean. Eluts izeneko parajean denera 45 lursail eskaintzen dira eta, poliki-poliki, gainerako lur-zatiak ere banatuko dira eskariaren arabera. Udal baratzeak egiteko 17.000 euroko inbertsioa egin du Udalak. Horietarik, 6.000 euro Cederna-Garalurrek Europako Leader programatik lortu dira. Inbertsio horrekin pistak egin, ura eraman eta lurra prestatu dute. Lursail batzuk ikastaroetarako eta gizarte zerbitzuetarako gordeko dira.

Lur-zatiak banatzeko maiatzaren 20an zozketa egin zen eta, modu horretan, erabiltzaile bakoitzak berari dagokion lurra eskuratu zuen. Momentu horretatik aitzinerat eskaera egin eta eskatzaileak lursaila automatikoki eskuratu du erabilgarri diren lur-zati guztiak banatu artio. Udal baratzeak arautzeko 2013ko urtarrilean Baztango Batzar Nagusiaren eta Udalbatzaren onikusiaz ordenantza onartu zen.

Baztango udalak udal baratzeen proiektua 2012. urtean hasi zuen. Alta, proiektua aurkeztu eta berehala eginen zela uste bazen ere, prozesua konplikatu zen Elizondo inguruan herri-lur edo lur publiko egokirik ez baitzen eta eremu egokia bilatzeak luze jo du.


Andoain, eremu feminista

Azken urteetan Andoainen egin diren manifestazio handienak martxoaren 8ari loturikoak izan dira. Aurtengoak 2018ko deialdi arrakastatsuari segida eman dio, aurreikuspen guztiak gaindituz. Feminismoa indartsu dago Andoainen

Genero ikuspegiarekiko eta feminismoarekiko kontzientzia hartze kolektiboa ematen ari dela ondoriozta daiteke, martxoaren 8ko manifestazioari erreparatuz gero. Ez da hutsean sortu, eta ez da soilik Andoainera mugatzen. Kontzientzia hartze hori Euskal Herri osora zabaltzen ari da. 2018ko deialdietan urrats handia eman zen. Orduko hura, baina, ez zen salbuespena izan eta urtebete beranduago borroka feministarekin bat datozela erakusten ari dira andoaindar asko eta asko. Emakumezkoak nagusiki, eta baita gizonezkoak ere.

Azken urteotako manifestazio handiena izan zen ostiralekoa. 11:30ak iristeko minutuak falta zirenean, Goikoplazan jende ugari bilduta zegoen. Deitzaileek, Andoaingo Asanblada Feminista, gogotsu zeudela aitortu zuten gerora. Eta horregatik ondorioztatu daiteke manifestazioa garaiz eta arin irten zela. Inori gehiago itxaron gabe, "Heteropatriarkatu kapitalistari planto! Bizitzak erdigunean" zioen pankartaren atzetik abiatu ziren. Ehunka eta ehunka lagun ziren herrigunea zeharkatu zutenak. Pankarta gehiago ikus zitezkeen, greba deialdiaren bost ardatzei loturikoak (zaintza, ikasleak, kontsumoa, pentsioak eta enplegua). Horiek guztiak deitzaileek egindakoak ziren. Ez ziren bakarrak izan, gutxienez bi gehiago ikus zitezkeelako: Martin Ugalde Kultur Parkeko langileena edota Leizaran institutuko ikasleena.

Jendetza hori batuta, manifestazioa gainerako herrikideentzat ez zen oharkabean igaro.

Martxoaren 8a, aldarrikapen eguna

Goiza 09:30ak baino lehen abiatu zen kotxe-karabana, Makaldegitik. Kaleberriatik ibili eta gero, Goikoplaza aldera joan ziren. Kaletxikira jaitsi eta gero, Leizotz industrigunera abiatu ziren. Hogeita bi ibilgailu ibili ziren greba deialdiaren berri ematez.

Eguerdia Manifestazio jendetsua Goikoplazatik abiatu zen, Zumea plazaraino. Asanblada Feministako bi kidek manifestua irakurri zuten, euskara eta gaztelania uztartuz. Pentsiodunak, zaintzaileak, ikasleak..., sektore zaurgarrienak gogoan hartu zituzten.

Arratsaldea Bazkarira uste baino jende gehiago hurbildu zen, eta batzuk lurrean bazkaldu behar izan zuten. Giro ederrean igaro zen bazkalostea, kantaldiarekin eta jolas parte hartzaileekin. Aulkiak eta mahaiak jasota, bazkalostetik Donostiako manifestaziora joan ziren.


Oihan Vega eta Xabi Zabala 'Gure Kasa' saioan, gaur gauean

Doinu eta kultura ezberdinez zipriztindutako 'Musikarium' ikuskizunaz arituko dira.

Oihan Vega eta Xabi Zabala 'Gure Kasa' saioan izango dira gaur gauean, doinu eta kultura ezberdinez zipriztindutako Musikarium ikuskizunaz aritzeko. Biak musika munduari oso lotuta daude, eta indarrak batu dituzte proiektu hau aurrera ateratzeko. Haurrei zuzenduta dago, baina gurasoek ere izango dute zer ikusi eta zer ikasi.

Asisko Urmenetak eta bere errotuladoreek bi gonbidatuen sekretutxoak azaleratuko dituzte marrazkien bidez, Nahiara Gagok musikarekin zerikusia duen jolas bat prestatuko du eta Nerea Aliasek ETBko artxiboan aurkitu dituen hiru bideo aurkeztuko ditu.

Onintza Enbeita bueltan izango da 'Gure Kasa'n. Hemendik aurrera, gonbidatuek zer nahi duten aukeratu beharko dute: Onintzak beraientzat bertso bat abestea edo Onintzak kartak botatzea.

Iban Garcia sukaldean sartu da berriro. Koloratzailea hartu eta hainbat janariren kolorea aldatu du oraingoan.

'Gure Kasa' 21:30ean izango da ikusgai ETB1en eta eitb.eus-en.


Antiguan ere igo dute ikurrina

Ikurrina eta banderaren igoera, Antiguan. (Argazkia: Ane Urrutikoetxea)San Sebastian egunarekin batera festa piztu da hirian, baina ez bakarrik Konstituzio plazan, Antiguan ere. Auzo horretan jaiak ospatu ohi dituzte San Sebastian egunaren bueltan, eta Benta Berriko plazan ikurrina igo dute, 24 orduko danbor festari hasiera emateko.

Sansustene danborrada. (Argazkia: Ane Urrutikoetxea)


Aurrera 3. mailako taldea da

Gaur [maiatzak 10], Oñatin 0-2 irabazi ostean, matematikoki 3. mailako taldea da Aurrera. Ondarrutarrek ondo baino hobeto lortu dute euren helburua. Izan ere, denboraldia amaitzeko bi jardunaldiren faltan, Ohorezko Mailako txapeldunak dira.

Aloña Mendi mendean hartzea ez da batere erraza izan. Xepe Gallastegiren mutilek lehen zatian gol aukeraren bat edo beste eduki baldin badute ere, hutsean berdinduta joan dira aldageletara. Atsedenaldiaren ostean, indarberrituta atera dira ondarrutarrak Azkoagaingo zelaira, eta minutu gutxitan etorri dira garaipenaren gol biak.

Lehen gola Unai Nuñezek buruz sartu du 68. minutuan, eta Aritz Solabarrietak handik bost minututara sartu du partidako bigarren eta azken tantoa.

Behin partida amaituta, Oñatira joandako zaleek eta taldeko kideek goi-goitik ospatu dute igoera. Hantxe zeuden pozez gainezka, esate baterako, Eladino Gonzalez klubeko presidentea eta Xepe Gallastegi taldeko entrenatzailea ere, batera eta bestera, besarkadak eta zorionak banatzen. Gonzalezen esanetan, gaurko garaipena bazkideei eskani beharrekoa da.

“Beti gugaz dauden guztientzat da. Aurrera bazkideena da, eta eurentzat da igoera.”, nabarmendu du presidenteak, malkoei ezin eutsita. Mutilek zelaian egindako lana goraipatu du: “Oso ondo jokatu dute, aukera askogaz, eta ondo irakurri dute partidua. Lehenengo aukeran lortu dugu igoera, eta poza eta lasaitasuna dauzkagu. Guk argi geneukan hiru partida geneukala igoera lortzeko, guk ez genituela denak huts egingo, eta Aretxabaletak ez zuela guztia irabaziko”. 3. mailara bueltatzeak “arantza bat” baino gehiago kendu duela esan du: “Pako eta Iñaki Aurrera jaitsi zenean klubean zeuden, behargin modura eta tekniko modura, eta eurek esaten zuten zeukatela arantza bat hor sartuta, eta atera dute. Guztiek atera dute.

“Beti gugaz dauden guztientzat da. Aurrera bazkideena da, eta eurentzat da igoera. Pako eta Iñaki Aurrera jaitsi zenean klubean zeuden, behargin modura eta tekniko modura, eta eurek esaten zuten arantza bat zeukatela hor sartuta, eta atera dute, guztiok kendu dugu.”

Hilaren 23an egingo dute ospakizun handia Zaldupen. “Txapeldunen kopa emango digute, Antxoa Eguna da… Egun polita izan daiteke, eta izan behar da. Herriko klubik zaharrena da Aurrera, harro sentitzeko elkartea, barruan sentitzen duguna. Hori ospatu egin behar da. 3. mailara igotzea oso gaitza da. Mutrikuar bat, eibartar bat, eta gainerako guztiak herriko mutilak dira. Hori merezimendu handia da. Gaitzagoa da igotzea, mantentzea baino”. Azkenengoz ia hogei urtean egon zen Aurrera 3. mailan, eta oraingoan ere hori lotzeko egingo dute lana.

Eladino Gonzalez, Xepe Gallastegi eta Jose Aranguena, igoera ospatzen.

Xepe Gallastegi taldeko entrenatzailea ere pozik zegoen lortutako emaitzagaz. “Sentsazio onak izan ditugu hasieratik. Mutilak garaipen gosez atera dira”. Emozioak gaindituta egin zituen lehen adierazpenak, ahotsa erdi moztuta: “Izugarria izan da. Aurrera asko maite dut. Hamar urte daramatzat futbolean, eta hau benetako oparia da. Zuzendaritzagatik asko pozten naiz, izugarrizko lana egiten dute. Eta Mikel eta Aiert, beti daude hor, laguntzeko prest, oso jatorrak dira, eta egia esanda, gauzak horrela egiten duen talde bat edukitzeak gauzak asko errazten ditu”.

Taldeak igoera lehen aukeran lortu izanak daukan garrantzia azpimarratu du entrenatzaileak: “Aukera asko eta oso garbiak eduki ditugu. Penaltia huts egin dugu. Bagenekien ahalko genuela. Hiru aukera genituen, eta ez dugu huts egin. Azkenerako lagatzea dramatikoa izango litzateke. Lehengotik egin dugu gure lana, eta oso pozik gaude”. Azken partida Aretxabaletaren kontra jokatuko dute Ondarroan: “Nahiko nuke herri osoa etortzea, gozatzea, kantatzea, denok elkarregaz egotea”, esan du aldageletara sartu aurretik, guztiz hunkituta.

“Izugarria izan da. Aurrera asko maite dut. Hamar urte daramatzat futbolean, eta hau benetako oparia da. Zuzendaritzagatik asko pozten naiz, izugarrizko lana egiten dute”.

Berria jakin orduko, bolandera hotsa handia izan da herrian. Herritarrek pozik hartu dute berria. Izan ere, aspalditik zain zeuden igoera izan da gaurkoa. Taldea azkenekoz, 1986-1987 denboraldian igo zen hirugarren mailara, eta 2006an mailaz jaitsi ostean, igoeragaz amesten egon dira zaleetako asko eta asko.

Taldea Ondarroara 20:30ean ailegatuko zela iragarrita egon da, eta ordurako portuko sarrerako biribilgunea eta inguruak zaleez bete dira. Denek ere, taldeari ongietorri beroa eman nahi izan die Oñatitik bueltan.

Aurrerako jokalariak igoera ospatzen

Luze zain egon ostean, autobusa agertu da portu inguruetara, eta han batuta zegoen jende andanak txalo artean hartu ditu jokalariak eta talde teknikoa. Jokalariek banan-banan irten dute autobusetik jarraitzaileen besarkada artean, eta behin talde guztia batuta herritarren aurrean ospakizun xumea egin dute.

Ospakizunek datorren maiatzaren 23an, Antxoa Egunean, jarraituko dute.

[nggallery ID=239]


Garayar familia kezkatuta azaldu da

Joan den larunbat iluntzean Garayar konpainiako autobusa erre zuen ezezagun talde batek Atsegindegi aurrean, Elkano kalean, eta Garayar familia kezkatuta dago Hernaniko Kronikari jakin arazi dionez. Azken 3 hilabeteetan Garayarko bi autobus erre dituzte eta horrek arazo haundiak sortu dizkio konpainiari, bai ekonomikoak eta baita azpiegiturakoak ere. Garayarrek autobusak alkilatu beharra dauka zerbitzua bete ahal izateko, galdutako autobusak medio, nahikorik ez baitu momentu honetan. Dagoeneko asko dira Hernanin erre dituzten Garayar konpainiako autobusak eta horrek familiaren kezka areagotzen du, Kronikari esan diotenez.


Eguraldi iragarpena 2015eko uztailak 22

Pello Zabalaren eguraldi iragarpena


"Bakearen alde lan egiten jarraitzeko prest nago"

Suminduta eta gertatutakoa ezin sinetsita dago Gotzon Sanchez aktorea. Coca-Colak gaizki jokatu duela uste du. Iragarkia:

Suminduta. Lur jota. Ezin sinetsirik. «Oso zoritxarrekoa da lanbide hau». Gotzon Sanchezen (Errenteria, Gipuzkoa, 1972) telefonoa jo eta jo aritu zen atzo goizean. Lankide askok deitu zuten, babesa erakusteko. Baita hedabide batzuek ere. Iragarkia egin duen ekoiztetxeak, ez, ordea, ezta Coca-Colak ere. Ez du ulertzen nolatan kendu duten iragarkia salaketa soil baten ondorioz. «Gaizki jokatu du Coca-Colak».

Nola hartu duzu albistea?

Afera honek gainezka egin du; ez nuen uste horrelako tamaina hartuko zuenik: iragarkia kendu dute. Eraso bat da hori. Ezin justifika daiteke pertsona baten aurkako erasoa modu batean edo bestean pentsatzeagatik.

Ate arriskutsu bat ireki dute. Beste aktore batzuen lana arriskuan egon daitekeela uste duzu?

Sorgin ehiza bat da. Zer egingo dute? Aktore bakoitzaren curriculum pertsonala begiratu lana eskaintzeko? Zein abizen duten. Zeren bazkide diren... Erne egon daitezela lankideak

Beste iragarki batzuk ere egin izan dituzu Espainiako telebistetan.

Orain aste batzuk arte Mercedesentzako egindako iragarkia ematen zuten. Non dago arazoa? Duela urte batzuk Mahuen iragarkia egin nuen, eta urte horretako saria irabazi zuen. Baina horrek guztiak berdin dio. Albiste bat behar zuten, eta arazoa sortu dute.

Parot doktrina amaitzeko ekitaldian parte hartu zenuen.

Nire herria baketzearen eta biktima guztiak adiskidetzearen alde lan egiteko prest agertuko naiz beti. Orain hilabete Madrilen egon nintzen, ETAren eta GALen biktimen senideekin egon nintzen. Carrero Blancoren bilobak eta nik elkar besarkatu genuen, eta bakeaz hitz egin genuen. Ea hori jartzen duten curriculumean. Bakearen aldeko aldarriak egiten jarraituko dut, bai Euskal Herrian eta bai Madrilen.

Pentsatzeko eragatik baztertu zaituztela uste duzu?

Ez dut hori pentsatu nahi, delitu larria baita hori. Hain da surrealista. Pentsatzen dut Iruñeko Anaitasuneko ekitaldi hori aurkeztu nuelako egin dutela.

Nola eragingo dio horrek zure lan ibilbideari?

Ez dakit. Kalte asko egin dit honek profesionalki. Baina kea besterik ez da. Zeren errudun naiz ni? Antena 3ek ez al nau gehiago hartuko nire pentsatzeko moduagatik? Gure lanbidea ez da kanpora begira eman dezakeena bezain ederra.


Hizkuntz eskakizunak eremuaren arabera taxutzeko eskatu du PSEk

Udal legearen aurka jo dute sozialistek: euskarari buruzko adostasuna «apurtu» nahi izatea salatu dute. Eskakizunak traba direla diote, eta euskara ezin dela «diskriminaziorako» izan


Duela urtebete...euskararen alde Korrika!

2019ko apirilaren 12an igaro zen 21. Korrika Lasarte-Oriako kaleetatik, bazkalostean, 15:30ak pasatxo. Egun hori gogoratze aldera, argazkiak eta bideoak jarri ditugu berriro irakurleen eskura.

Zubietatik iritsi zen 21. Korrika, 15:30ean, egun argiz. Ttakun KEk egin zituen aurreneko metroak; zehazki, Udako Txokoetako eta Udalekuetako begiraleek.

Lekukoak herriko auzo, kale eta bazter guztiak zeharkatu zituen ostiral arratsalde eguzkitsu hartan. Pertsona eta eragile ugarik egin zuten korrika euskararen alde: Erketz EDT, Ostadar SKT, Lasarte-Oriako Udala, LAB, EH Bildu, Sorgin Jaiak, Zabaleta Auzolan, Aterpea eta herriko ikastetxeetako guraso elkarteetako kideek, besteak beste.

Urtebete pasa da ordutik, eta, gure etxeetan konfinatuta gauden honetan, aukera aproposa izan daiteke egun horretan bizitako guztia gogora ekartzeko.


‘Burbunak eta etsayak’ Euskadiko Filmategian dago

Pasa den urriaren 31n eraman zen Donostiako egoitzara eta bertan  egon ziren, besteak beste, Eñaut Agirre eta Iñaki Sanz-Azkue egileak.

Burbunak eta etsayak dokumentala Donostian dagoen Euskadiko Filmategiko Kontserbazio Sailean dago jadanik gordeta. Pasa den urriaren 31n eraman zen bertara eta han egon ziren besteak beste Filmategiko Ion López, Burbunak eta etsayakeko egileak diren Eñaut Agirre euskal filologoa, eta Iñaki Sanz-Azkue biologoa, eta irudi grabaketan eta post produkzioan aritu zen Jon Mari Beasain.


EAJk "azalpenak" emateko exijitu dio EAEko PPri

"Jabetzan dituen 200 egoitzak" nola ordaindu dituen argitzeko erantzun dio Oiartzabalek EAJri.


Coalition Avenir du Quebec alderdiak irabazi ditu Quebeceko probintzia hauteskundeak

Quebeceko lehen ministroaren hitzetan, "herritarrek aldaketa nahia adierazi dute".

Coalition Avenir du Quebec (CAQ) alderdiak Quebeceko probintzia hauteskundeak irabazi ditu gaur Kanadan, eta Gobernua eratuko du lehendabizikoz bere historian, gehiengo osoa lortu baitu.

Philippe Couillard Quebeceko lehen ministroak Alderdi Liberal federalistaren (PLQ) porrota eta CAO alderdiaren garaipena onartu du, hauteskunde zentroak itxi eta ordu gutxira.

Couillardek alderdi liberalaren jarraitzaileen aurrean azaldu duenez, "Quebeceko herritarrek aldaketa nahia adierazi dute", eta CAOko burua den Francois Legault enpresaria zoriondu du bere garaipenagatik.

behin betiko emaitzak noiz aterako diren atera bitartean, CAQ alderdiak botoen % 38,1 eta 73 diputatu lortu ditu; PLQ alderdiak, aldiz, botoen % 24,31 eta 32 diputatu izan ditu. Probintzia Parlamentuak, Quebeceko Asanblea Nazionalak, 125 diputatu ditu.

Alderdi nagusien atzetik, independentistak gelditu dira.

Quebeceko Alderdiak (PQ) bere historiako emaitzarik txarrena lortu du, botoen % 17,25 eta 10 diputatu erdietsi baititu.

Quebec Solidaire (QS) alderdi ezkertiarrak azken hauteskundeetako emaitzak hirukoiztu ditu, botoen % 15,72 lortu baitu eta 10 diputatu izango ditu.


Goiena klubeko bazkide berria: Sara Merenderua

Sara Merenderoko otorduetan bazkide-txartela erakutsiz gero;

Astelehenetik igandera, eguneko menuarekin, kafea doan.

Astebukaerako afarietan, eguneko menuarekin, kafea doan.

Meatzerreka auzoa 19, Kanpazar bidean, 3km-tara – Arrasate

Tel. : 943 77 15 86

Aprobetxa ezazu!


Maketoak, noiz arte?

Atzerritar jatorriko eskolatzea EAEko eskola-sisteman oso lerroburu esanguratsua da, batez ere Eusko Jaurlaritzaren txosten ofizialean irakurtzen badugu. Atzerritar jatorriko esamoldea definitzearen ahalegina hasierako orrialdeetan egin badute ere, ez da oinarri objektiborik ikusten. Zuhaitz genealogikoak aztertzen hasita, nork ez dauka atzerritar jatorria Euskal Herrian? Zenbat abizen behar dira? Zenbat belaunaldi igaro behar dira etorkin bati euskal herritartasuna aitortzeko? Eta etorkin horren seme-alabei? Eta euren bilobei?

Euskal ikasleak era askotan banatu daitezke. Hala ere, Eusko Jaurlaritzak modu zehatz bat aukeratu du: gurasoen jatorria. Zergatik ez aiton-amonen jatorria? Gainera, txosten horretan atzerritar ala etorkin ezaugarria egokitu zaie Espainiako Estatutik kanpo jaio direnei (ikasleak berak –oso gutxi badira ere– ala euren gurasoak), euskal marko politiko-geografikoa guztiz “espainiartzen”. Hau da, kanpokoak dira Irundik ala Melillatik harago jaiotakoak. Eta ijitoak, besteak beste, non geratzen dira txosten horretan? Hemengoak direla ez da zalantzarik izango. Ala bai?

Baina hori ez da txosten horren ezaugarririk lazgarriena. Nori inportatzen zaio ikasleen gurasoen jatorria? Eskolaren barruan datu hutsala da –edo izan beharko luke, hobeto esanda–. Eskola batean, ikasleen beharrak, arazoak eta gabeziak aztertu eta konpondu behar dira, euren gurasoen jatorriari kasurik egin gabe.

Euskal ikasleak era askotan banatu daitezke, esanda dago, baina Eusko Jaurlaritzari ez zaio bururatu ikasle bakoitzaren egoera sozioekonomikoa jasotzea, eta horren araberako gertatzen ari den segregazioa –eskola publikoan, ikastoletan eta erlijiosoetan– aztertzea. Arraroa egiten zait, guztion datu fiskalak hor daudelako, Aldundien Ogasunetan. Ez litzateke hain zaila izango, borondate politikoa oso bestelakoa izango balitz. Baina marra ez dute hor jarri nahi, gurasoen jatorrian baizik. Ba ote dago erabaki politikoagorik? Gainera, oso modu naturalean salduta, eta euskal gizartearen aldetik oso erraz erosita.

Gu eta haiek. Hemengoak eta kanpokoak. Integratuak eta gatazkatsuak. Gero harrituko gara hirugarren edo laugarren belaunaldiko etorkin gazteak ez badira euskal herritarrak sentitzen. Eusko Jaurlaritzak marratik harago jarri ditu, nahita.

Orain dela gutxi, Sami Nairrek Donostian esandakoak zer pentsa eman beharko liguke: “Ni eta ‘bestea’-ren banaketa egiten dugunetik, bereizketaren prozesua abiatzen da, eta horrek eragin handia du nortasunaren eraikitze prozesuan, kasu honetan gizarteak inposatzen duen prozesua da”.

Sami Nair oso txalotua izan zen. Hala ere, inork ez zion galdetu: “Gurean noiz arte izango gara maketoak?”.


NUP-eko ikertzaileek eta Grefusa enpresak ekilore-hazi elikagarriagoak egitea lortu dute

Ekonomia Ministerioak finantzatutako proiektuari esker, posible da hazi txigortuei E bitamina eta mineralak gehitzea eta beren bizitza komertziala bikoiztea.

Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) eta Grefusa valentziar enpresako zenbait ikertzailek ekilore-hazi txigortu eta gaziak prozesatzeko eta prestatzeko teknologia berri bat garatu dute. Hari esker, hazien kalitate nutritiboa hobetzen da, posible baita E bitamina eta mineralak gehitzea eta hazien bizitza komertziala bikoiztea. Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioak 142.000 euro ingururekin finantzatutako proiektu batek ahalbidetu du garapen hori, Ikerketa Zientifiko eta Teknikoko eta Berrikuntzako 2013-2016 Estatu Planaren barruan.

Proiektuan, lau urtez aritu dira lanean Teresa Fernández García, Idoya Fernández Pan eta Juan I. Maté Caballero Nafarroako Unibertsitate Publikoko Nekazaritza eta Elikagaien Katearen Berrikuntza eta Iraunkortasun Ikerketarako Institutuko (IS-FOOD) ikertzaileak eta Luis Martínez Campos Grefusako teknikaria. Familia-enpresa hori, 1929an sortua eta egoitza Alciran (Valentzia) daukana, fruitu lehorren eta zerealezko “snack” delakoen prestaketan espezializatua dago, “El Piponazo”, “MisterCorn” edo “Snatt’s” marken bitartez.

Ekilore-hazi txigortu eta gaziak prozesatzeko eta prestatzeko teknologia berri horren bidez, hazien nutrizio-propietateak areagotzeaz gain, zentzumenarekin eta bizitza baliagarriarekin lotutako ezaugarriak ere hobetzen dira. Hala, hazien kalitate nutritiboa hobetzen duten gehigarrien (mineralen eta E bitaminaren) eransketa ebaluatu dute ikertzaileek. Gainera, gazitze, txigortze eta osagai naturalen gehitze prozesuen zenbait konbinazio aztertu dituzte, eta, horri esker, gai izan dira “fruitu lehor horiek prestatzeko prozesu esklusibo eta optimizatu berri bat” diseinatzeko, Juan I. Maté Nafarroako Unibertsitate Publikoko Elikagaien Teknologia Saileko katedradun eta proiektuaren arduradunaren esanetan.

IKASLEEN LANKIDETZA

Proiektu horretan, halaber, zenbait ikaslek parte hartu dute, hain zuzen Nafarroako Unibertsitate Publikoko Elikagai Prozesu eta Produktuen Berrikuntzako gradukoek (Antzine Argandoña López, Miguel Asiáin Azcárate, Miren Beúnza Aríztegui eta Cristina Sanz Lacunza) eta Nekazaritzako Elikagaien Industrietako Teknologiako eta Kalitateko masterrekoek (Laura Muñoz Ciáurriz). Beren ikasketen amaierako lanetan, aipatu IS-FOOD institutuko zientzialarien zuzendaritzapean, zenbait gai ikertu dituzte, hala nola hazien sodio-edukiaren murrizketa, kontserbaziorako antioxidatzaileen erabilera eta fruitu lehor txigortu eta gazien nutrizio-profilaren hobekuntzak.


Hezkuntza publikoko irakasle guztiek jasoko dute jazarpenaren gaineko prestakuntza

Eusko Jaurlaritzak "Bizikasi" planaren barnean eskainiko du prestakuntza hori; plana abian dago jada, eskola-jazarpenari aurre egin eta elkarbizitza positiboa sustatzeko.

Prebenitzea eta horri aurre egitea helburu, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskola-jazarpenaren gaineko prestakuntza espezifikoa eskainiko die 2018-19 ikasturtean hezkuntza publikoko irakasle guztiei. Hain zuzen, ekimena zabalagoa ere bada; izan ere, prestakuntza hezkuntzan diharduten guztiei ematea du helburu.

Cristina Uriarte Hezkuntza sailburuak astelehenean aurkeztu du "Bizikasi" ekimena, euskal hezkuntza sisteman eskola-jazarpenari aurre egin eta elkarbizitza positiboa sustatzeko plan berria.

"Bizikasi" ekimenak lehentasunezko helburu bat du: ikastetxea biolentziarik gabeko gune bihurtzea; hain zuzen ere, ikastetxeak garapen pertsonal zein sozialerako ikasteko espazioa izatea, eta, eskola-komunitateko kide guztiek ezagutzaren eta denboran iraungo duen konpromiso partekatuaren bidez, eskoletan elkarbizitza positiboa sustatu eta jazarpen-egoeren aurrean tolerantziarik erakutsiko ez duen testuinguru segurua bihurtzeko.

Programak hiru arlo landuko ditu: prebentzioa, esku-hartzea eta ebaluazioa. Eskoletan, "talde dinamizatzaile bat" izango da, eta zentroko zuzendaria, ikasketa-burua, orientatzaile bana eta irakasle bana izango dira talde horietan.

Modu hierarkizatuan emandako prestakuntza espezifikoa

Ekimenak aurreikusten duenaren arabera, prestakuntza espezifikoa emango zaie tartean dauden talde guztiei, eta modu hierarkizatuan emango dute prestakuntza hori: lehenik eta behin, "talde dinamizatzaileak" osatzen dituzten kideei emango zaie; gero, irakasleei, 2018-19 ikasturtean denek jasotzeko aurreikuspenarekin; irakasleak ez diren langileen txanda izango da ostean; eta, azkenik, familiek eta eskolaz kanpoko taldeek jasoko dute.

Orain arte, berritzeguneetako 320 aholkularik, 80 ikuskarik eta ikastetxeetako talde dinamizatzaileen ardura duten 800 irakaslek jaso dute prestakuntza ikasturte honetan zehar. Datozen asteetan, gainera, beste 200 profesionalek jasoko dute.

Ikastetxe batek eskola-jazarpenaren aurrean prebentzio lan egokia egin dezan, ezinbestekoa da hura antzemateko nahiz jarraipena egin ahal izateko tresnak izatea. Prestakuntza jasotzen dutenean, ikastetxeek beharrezko kontrolak gauzatzeko materiala ere jasoko dute: behaketa egin eta arazoak detektatzeko tresnak, taldeko harremanen diagnostikoa egitekoak, txekeo-zerrendak, autoinformeak, heteroinformeak… Helburu nagusia da balizko jazarpen kasuei aurrea hartzea; azken finean, prebentzio, inplikazio eta jarraipen lanak egitea.

Jazarpenari aurre egiteko hizkuntza komuna

Ekimenaren arduradunen esanetan, hezkuntza-komunitateak ikuspegi eta hizkuntza komuna izan behar du jazarpenaren aurka. Fenomenoa "konplexua eta paradoxikoa" da, "ezkutuan" gauzatzen da, "detektatzeko zaila da", eta kalte handia egiten die guztiei, bai tartean daudenei bai hezkuntza-sistemari, sailburuaren esanetan.

"Umeen eta gazteen artean gertatzen da eskola-jazarpena. Jazarpena pairatzen duenak egoera zaila du aurrean, eta babesa eta laguntza behar ditu, baina jazarpena egiten duenak ere erakusten du orientazioa behar duela, jarrera erasotzaile horri gailendu ahal izateko", azaldu du.

Talde dinamizatzaileak 'Bizikasi' ekimenak aurreikusten dituen hainbat ekintza abiatuko ditu irakasleekin batera, eta berritzeguneek eta ikuskariek elkarrekin lan egingo dute, egoera bere onera buelta dadin.

Eskola-jazarpenaren aurkako inplikazioaren garrantzia gizarteari helarazi beharraz jabeturik, 'Bizikasi' komunikazio-kanpaina batekin batera iritsiko da. "Mozorroa kenduko diogu bullying-ari" lelopean, ekimen honen bidez kontzientzia zabaldu nahi da gizartean, eskola-jazarpenak jolasaren, txantxaren edo une bateko tirabiraren mozorroa jarri arren, halakoez berehala ohartu gaitezen eta konponbidea lehenbailehen eman diezaiegun.


Facebook-ek zentsuratutako kartelarekin, selfie-ak

Chrysallis elkartearen kanpaina abian da autobusteako geltokietako kartelen bidez. Haur transexualen errealitatea islatzea dute helburu. Facebook sare sozialak kartel hori zentsuratu ostean, herritarrak selfie-ak egiten ari dira afixarekin.


Herentzia

Seme-alabak izan edo izan gabe, denok izaten dugu gogoan, noizbait, ondorengoei utziko diegun ondarea. Ondasun materialak izan ezean, poza ematen digu bestelako herentzia utziko diegula pentsatzeak. Heziketa on bat, probetxuzko ikasketak, izan genuena baino gizarte justuagoa, ongizate handiagoa, jaso genuena baino hobea den zerbait, alegia. Ez da harrokeria. Ez da itzala uzteko beharra. Barrutik sortzen den desioa da. Norberak, giza taldeak, belaunaldiak, oinordetzan hartu duena baino gehiago emateko bihotzeko desioa baizik.

Duela gutxi arte, sinestuta geunden gizarte hobe baten bidean urrats eraginkorrak eginda genituela. Uste genuen funtsezko hainbat gizarte lorpen bermatuta zeudela. Egiteko asko egon arren, lortutakoa sendoa zela. Baina, segurutzat jotzen genuen hori galzorian ikusten dugu orain. Ostiraletik ostiralera egiaztatzen dugu domino efektu gaizto baten eraginpean, fitxa guztiak ari direla botatzen. Eta eraiki genuena arrapaladan nola eraisten ari diren ikusteak amorrua ematen du. Eta tristura. Eta beldurra. Beldurtuta gaude. Urdailean sartzen ari zaigu ikara astun bat, izu hotza eta paralizatzaile bilakatzeko arriskuarekin.

Baina ez da beldurtzekoa. Aberats jaio ez ginenok badakigu gazte ginenetik hona ongizatean irabazi dugun hori gabe ere bizi daitekeela. Ez dugu ahaztu orduan genuena, eta ez genuena eta garai hartako bizimodua. Gogoan dugu gurasoek gutxirekin bizitzeko egiten zuten ahalegina eta ahaleginaren emaitza. Ez da beldurtzekoa. Sumindu gaitezen. Euts diezaiogun haserreari. Borrokatu gaitezen gurearen alde. Baina beldurrik gabe.

Eta izan dezagun garbi ondorengoei utz diezaiekegun ondarea kontzientzia dela. Memoria. Lapurren izen eta abizenak eta lapurretaren kontakizuna.

Eta nork daki ez ote den hori herentzia hobea izango, orain arte segurutzat jotzen genuena baino!


Berria Txapelketako partidak jokatuko ditu Errekak larunbatean Hernanin

Euskal Ligan ere ariko dira Amezketan eta Lesakan

Doneztebeko Erreka pilota elkarteak Berria txapelketako partidak jokatuko ditu urtarrilaren 15ean, larunbat arratsaldeko 17:00etatik aitzinera Hernaniko pilotalekuan. Bizkaiko Txumulutxueta taldearen kontra ariko dira kadete mailan Unai Telletxea eta Ugaitz Elizalde, jubeniletan Mikel Maia eta Adur Lasa eta senior kategorian Iñaki Lasa eta Joseba Madariaga.

Euskal Ligari dagokionez, 22 urtez beheitiko eskuz binakako kategorian, larunbat arratsaldean Amezketan ariko dira Errekako Aritz Juanenea eta Mikel Mindegia. Arratsaldeko 16:30ean hasiko den jaialdiko laugarren partidan Zazpi-Iturriko bikotearen kontra ariko dira. Kategoria berean, eskuz banaka, Errekako Beñat Oronoz Lesakan ariko da 16:00etan Oberenako ordezkariaren kontra.

Adur Lasak garaipena

Euskal Ligan, jubenil mailako buruz buruko txapelketan, Errekako Adur Lasak 22 eta 14 irabazi zion Mundarroko ordezkariari urtarrilaren 12an, asteazken arratsaldean Astigarragan jokatutako partidan.


Behin batean bezala, erromeria Loiolako San Jose festetan

Larunbatean ekingo diote festei loiolatarrek, Biatlhoiarekin

San Jose egunerako egun osoko egitaraua prestatu dute

Larunbatean, hilak 15, abiatuko dituzte Loiola auzoan San Jose festak. Azken urteetan hutsik egin ez duen probarekin hasiko dituzte festak loiolatarrek. Larunbatean bertan egingo dute VII. San Jose Sari Nagusia biathloia. 16:30ean ekingo diote parte hartzaileek lasterketari. Hamar kilometroko lasterketa izango da eta Loiolan emango zaio irteera. Izen-ematea egunean bertan egin beharko da, sei euroren truke.

Loiolako festak ez dira, ordea, horrekin bukatuko. Loiolatarrentzat San Jose eguna –martxoaren 19a, asteazkena- da festetako egunik garrantzitsuena. Egun osoko egitaraua prestatu dute ordurako. 12:00etan zezen txikiak eta poniak izango dira eta ordu bete geroago abiatuko da Loiolako festak hainbeste ezaugarritzen dituen asto lasterketa. 17:30ean, berriz, herri kirolak izango dira. Harri jasotzen Goenatxo II.a eta Aimar Irigoien ariko dira eta aizkoran, berriz, Donato Larretxea eta Angel Arrospide. Harri jasotzaileak harri errektangularrra, kubikoa eta bolarekin egingo dute proba eta aizkolariek hamar enbor kana-erdikoekin ebaki beharko dituzte. Egun osoan zehar Egurrola aita-semeen trikiti eta panderoek alaituko dute festa giroa.

Auzo afaria eta erromeria

Martxoaren 22an, larunbata, bukatuko dituzte festak. Egun horretan Loiolatxo elkartean auzo afaria egingo dute eta afalosterako erromeria antolatuta daukate dagoeneko. Antolatzaileek azaldu dute garai bateko berbena eta erromeria giro hura bukatu zela baina orain, beste era batera bada ere, bultzatu nahi izan dutela giro hura. Denak gonbidatuta daude afarira eta baita erromeriara ere, antolatzaileen esanetan.


Ehundaka lagun bildu dira herriko plazan, "Traki"-ri ongietorria emateko

Txalo artean jaso dute ehundaka azkoitiarrek Jose Ramon Lete "Traki" bere ongietorriko ekitaldian, gaur, zapatua, herriko plazan. Ia 15 urte espetxean eta 36 urte herritik kanpo egon ondoren, Azkoitian, etxean, da berriz "Traki". Hunkituta eta irribartsu azaldu da gaurko ekitaldira.

Trikiti doinuekin sartu da plazan "Traki", herritarrak agurtuz. Aurrenik, aurreskua egin diote dantzariek, eta ondoren, Eneritz Artetxe bertsolariak abestu du. Azkenik, Zakela tabernara joan dira, eta han horman eskegita zegoen bere argazkia kendu du Letek. Bukatzeko, lora sorta bat eman diote, eta Letek hartu du hitza: "lora sorta hau zuek merezi duzue; eskerrik asko guztoi".

Ikusi loturan ekitaldiko argazki guztiak.


«Sindikalismoa da egin dudan gauzarik hoberena»

Frantziako SNCF tren konpainiako gidari izatera ia kasualitatez iritsi zen Iglesias, eta horrek mundu bat ireki zion. Bi greba garrantzitsutan koordinatzaile aritu zen; gaur egun sindikalismoa asko aldatu dela uste du. Egun, Etxerat-en dabil laguntzen.

Rene Iglesias. CGTko sindikalista ohia

Rene Iglesiasen (Lannemezan, Okzitania, 1952) etxeko bainugela argazkiz josita dago, bere bizitza laburtzen dute kasik: tren gidari izan zeneko argazkiak, Nikaraguan egon zenekoak, 1936ko gerran preso egon zen bere aitarenak… Hura agertzen den argazkia ere hamaika etxetan egongo da, ziurrenik. Eurostar treneko gidaria izan zen, eta, tren horrek izugarrizko jakin-mina sortzen zuela eta, jendeak harekin hartu nahi zuen argazkia. Barrez gogoratzen ditu orduko anekdotak.

Zer historia dago Lannemezanen jaiotzearen atzean?

Nire aita lan behartutako lanetan zebilen Irungo Santiago zubian. Anarkista zen eta 1936ko gerra garaian Euskal Gudarostearekin borrokatu zen. Preso hartu zuten eta bertan bederatzi urte zeramatzanean —40 urteko espetxe zigorra jarri zioten— Santiago zubitik ihes egitea lortu zuen. Pirinio aldera joan zen eta hor nire ama ezagutu zuen. Ezkondu eta nire arreba eta biok bertan jaio ginen. Nire aitak enpresa batean lan egiten zuen eta sindikatu bateko delegatua zen; Ipar Euskal Herriko Enbata elkartean ere bazebilen. Nire ama erizaina zen Lannemezango ospitale psikiatrikoan eta bera ere sindikatuko delegatua zen.

Sindikalismoan arituko zinela segurua zen, hortaz.

Hala dirudi! Kar-kar. Eragina izan zuela ez dago zalantzarik.

Nola gogoratzen duzu zure haurtzaroa?

9 urte nituenean, oporretara Errenteriara etortzen hasi ginen, aitaren sorterrira, eta orduan hasi nintzen gaztelera ikasten. Aita euskalduna bazen ere, etxean frantsesez hitz egiteko hautua egin zuten. 18 urterekin, Alemanian soldadutza egin nuen; hamabi hilabetekoa izan behar zuena hamahirukoa bihurtu zen, zigortu egin nindutelako. Ez nuen Lannemezanera itzuli nahi, ez nuen ezer jakin nahi herri horretaz, ez nuen batere maite. Pentsa, ospitale psikiatriko bat dago eta kartzela bat, oso arriskutsua da han bizitzea! Parisko bidea hartu nuen.

Nolatan?

Paris beti nuen buruan. Musikazale amorratua naiz, eta, agian, horrek bultzatuta.

Parisen SNCF tren konpainian hasi zinen lanean.

Soldadutza bukatuta, aitaren laguntzarekin, curriculum vitae pila bat bidali nuen, eta lehenengoa erantzuten SNCF izan zen. Joan-etorriko tren txartel bat bidali zidaten Parisen sartze proba bat egiteko, eta, hori ikusi nuenean, pentsatu nuen aukera ezin nuela galdu. Bi urtez tren gidari izateko ikasketak egin nituen: 1972an ikasten hasi, eta 1974an trenak gidatzen hasi nintzen. Lanean hasi nintzenean, Frantzian lana toki guztietan zegoen; 400.000 langabe zeuden, langabe profesionalak zirela diot nik, lana egon bazegoen eta.

Sindikalismoan noiz sartu zinen? Zerk bultzatuta?

SNCFn ikasketan hasi eta berehala sartu nintzen, sindikatuko giroak erakarrita. Frantziako tren munduan, sindikalismoa mundu bat zen. Egin nituen lehen grebetan, trenak blokeatzen genituen; harrituta gelditzen nintzen greben indarrarekin. 30 urtez aritu nintzen sindikalismoan, CGTko ordezkari bezala, eta sindikalismoa izan da egin dudan gauzarik hoberena lanean egon naizen denbora horretan.

Sindikalista zaharrek esaten ziguten ikasten ari ginen lehen bi urteetan grebarik ez egiteko, zer gerta ere, baina nik ez nien kasurik egin. CGTko eskolara joan nintzen, ordezkari sindikalista izateko. Sindikatuko federazioko bulegoan lana egiteko zen hura, eta ez zitzaidan batere gustatu; nagusi txiki bat izatea eta gorbata jarrita negoziatzera joatea ez zitzaidan gustatzen. Nahiago nuen bestelako sindikalismoa egin.

Zein da gogoratzen duzun borrokarik gogorrena?

Bi greba oso garrantzitsutako koordinatzaileetako bat izan nintzen; horietako bat 1986an izan zen, abenduan. Greba horrek 26 egun iraun zuen. Oso berezia izan zen, baina baita gogorra ere, sindikatuek ez baitzuten greba horretan sartu nahi izan. Erretreta berarekin gelditzea eta lanpostu gehiago eskatzen genuen. Zazpi lagunek hasi genuen guztia, beldur pixka batekin aitortu behar dut, konfederazio sindikalak kontra baitzeuden. Greba hastapena, gainera, ilegala zen, ez baikenituen baldintzak errespetatu; greba hasi aurretik egin beharreko bost eguneko negoziazioa, esaterako. 48 orduan, Frantzia osoa blokeatu zen, eta, grebak funtzionatu zuela ikusita, sindikatu guztiek bat egin zuten.

1995ean ere 26-28 eguneko greba egin genuen, dena kendu nahi ziguten, erretiroa eta guzti.

Oraindik ere, sonatuak dira SNCFko grebak. Nola aldatu da sindikalismoa zure garaietatik?

Orduan, oso indartsua zen Frantziako alderdi komunista; beraz, CGT ere oso indartsua zen. Orain, oso desberdina da, pixkanaka gauzak aldatuz joan dira; orain, ez du hainbesteko eraginkortasunik. Gaur egun, indibidualismoak hartu gaitu, eta, hortik abiatuta, dena aldatu da. Gare du Nordeko geltokian, ni egon nintzen tokian, greban jartzen baginen, hiru egun geroago Marseillara eta toki guztietara zabaltzen zen. Foku baten gisakoa zen. Orain, jada ez da horrela.

Sindikalismoak, bestalde, Nikaraguara eraman zintuen.

1984an, Nikaraguako iraultzaren bosgarren urteurrenaren ospakizunak zeuden, eta hara joatea pentsatu genuen, nire lagun Manu Garciarekin. Sindikatutik hara joatera animatu gintuzten, eta sei hilabeteko lan utzialdia hartu genuen. Nolabait gerran zegoen herrialde bat zen eta ez genekien zerekin egingo genuen topo.

Eta zerekin aurkitu zineten?

Han den oso konplikatua zen; blokeo ekonomikoaren ondorioz, ez zegoen ezer. Lehen kontaktuak Managuan egin genituen, eta, gero, Matagalpara joan ginen kotoia biltzera. Orduan ulertu nuen AEBetako esklabo beltzek zergatik asmatu zuten blues musika… Goizeko bostetan lanean hasi eta eguerdiko eguzkitan lanean aritzea ez da erraza. Horregatik da bluesa hain negartia… Han, Matagalpan, guardia txandak egiten genituen, garai horretan contrek gauez eraso egiten baitzieten kooperatibei. Hiru astez izan ginen han, eta, gero, Managuara itzuli ginen. Nafarroako talde batekin ere topo egin genuen; hango ikastetxeak eraikitzen laguntzen ari ziren.

Pariserako itzulera ere abentura bat izan zen; bi egun berandu iritsi ginen. Nire lagunari pasaportea lapurtu zioten. Poliziara joan, eta, gainera, gau bat kartzelan pasatu behar izan zuen. Nire baitan esaten nuen: «Ez da posible, bi egun barru hegazkina hartu behar dugu eta!». Managuatik Moskura eta handik Parisera joatekoak ginen. Frantziako enbaxadan paper bat eman ziguten; ez genekien balioko zuen ere. Daniel Ortega orduko presidentea hegazkinean zegoela konturatu ginen, eta hegazkina lau ordu berandu atera zen.

Berandu zindoazten, eta, gainera, hori…

Bat-batean, Kuban lurreratu ginen, eta hegazkineko laguntzaileek ez ziguten ezer esan nahi izan. Gela handi batera eraman gintuzten, eta ni galdezka hasi nintzen —gazteleraz, frantsesez, ingelesez— ea zer demontre egiten genuen Habanan.

Zer gertatu zen, bada?

Errusiako presidentea hil zela jakin genuen; beraz, ezin ginen Moskura joan. Azkenean, bi egun berandu iritsi ginen. Lanean hasi nintzenean, ordea, oso nekatuta sentitzen nintzen; hasieran, uste nuen jet lag-a nuela, eta ez nion garrantzirik eman, baina denek esaten zidaten medikuarengana joateko; trena gidatzea arriskutsua zen, gainera. Medikuak esan zidan hepatitisa nuela. Sei hilabete Nikaraguan egon eta gero gaixo…

Tren gidari gisa, hainbat trenetan ibili zara; besteak beste, Eurostarren.

Bai, Eurostarra iristekoa zela eta, urtebete pasatu nuen goiz eta gau ingelesa eta trenbide ingelesen araudia ikasten. Gogorra izan zen. 24 lagunek hasi genuen hautaproba, eta horietatik zazpik lortu genuen.

Lehen gidaria izan omen zinen.

Eurostar trenak iritsi zirenean, entseguak egin behar ziren, eta, lehenengo entsegu bidaian, nik eraman nuen trena. Pariserako itzuleran, kazetari mordo bat zegoen Gare du Norden. 1994an izan zen hori. [François] Mitterrand presidenteari eskua eman niola gogoratzen naiz. Lehen bidaia komertzialean, gonbidatu gisa joan nintzen, eta politikariak, trenen maitaleak… jende asko zegoen eta xanpaina alde guztietatik.

Zure musikazaletasuna ere Eurostarrekin lotu zenuen nolabait.

Jende oso ezagunak bidaiatzen zuen Eurostarren. Kontrolatzaileak deitu zidan esateko Premium kabinan hiru musikari zeudela, kabinara sartu nahi zutenak tunelaren sarrera ikusteko. Debekatua zegoen, baina baietz esan nuen. Zeintzuk ziren galdetu nien, baina hark ez zituela ezagutzen; esan zidan «ile luzea zuten zahar batzuk» zirela. Sartu ziren, ni aurrera begira nengoen kontzentratuta, eta ez nuen ikusi ere egin zein ziren. «Zein da zuen taldearen izena?», galdetu nien, eta, Deep Purple esan zidatenean, ia zorabiatu nintzen! Euren zalea nintzela esan nien.

Errenterian bizi zara gaur egun; zer dela eta?

Tren konpainiak pisua jartzen dizu Parisen, eta, erretreta hartzean, batzuetan, aukera dago pisu horrekin gelditzeko, eta bestetan, ez. Nire kasuan, ezin nintzen pisuarekin gelditu, eta argi nuen Lannemezarena ez nintzela joango; ez dut maite hango giroa. Nire gurasoek Errenterian familiako etxea erosi zuten, eta hona etorri nintzen.

Erretiroa hartuta ere, zure espiritu borrokalariari atxiki zatzaizkio. Etxerat elkartean zein lan egiten duzu?

Etxerat-en, laguntzeko eskatu zidaten; garai hartan, 2007an, elkartea oso gaizki zegoen ekonomikoki eta bestela. Frantziako kartzelez arduratzen zen pertsonak ezin zuen gehiago bakarrik, eta, ezinean zegoela ikusita, laguntzea erabaki nuen. Dena den, ez nuen lanpostu gisa hartu nahi; nire alaba nerabezaroan zegoen, eta nire semea txikia zen. Iaz, elkartean hamar urte egin nituenez, omenaldi txiki bat egin zidaten; oso hunkituta nengoen, polita izan zen. Hori da Etxerat-en politena: jasotzen duzun esker ona; senideena, batik bat.

Nola ikusten duzu egungo bake prozesuaren egoera?

Lan asko dago oraindik egiteko. Bakegileen lana ikaragarria iruditzen zait; abenduaren 9ko manifestazioan ere izan nintzen. Hemen, jendeak esaten dit lana bukatuko zaidala; nahiago nuke! Baina uste dut oraindik luze joko duela. Mont de Marsaneko kartzelaz arduratzen naiz, izapideak egin eta bestelako lanak, eta, orain, presoak hango kartzelara badoaz, lan gehiago izango dut seguruenik!


Lehen motelaldi zantzua

Euskarak Gipuzkoan du egoerarik samurrena; biztanleen erdiek baino gehiagok dakite euskaraz, eta herenek darabilte kalean. Lehen aldiz, ordea, geldialdi bat sumatu du hazkunde horrek.


Urtea amaitu aurretik sinatuko du Diputazioak Itsasoren desanexioa

%85eko parte hartzearekin, 88 lagunek eman dute Ezkiotik bereiztearen aldeko botoa, eta 26k kontrakoa. Suziriekin eta irrintziekin ospatu dute herritarrek. Bideoa: atzoko egunaren laburpena (Goierriko Hitza).

Udalerri izatea erabaki dute Itsasoko herritarrek, gaur eginiko galdeketan. "Nahi al duzu Itsaso berriro udalerri izatea?" galderari erantzun diote herritarrek 09:00etatik 20:00etara, eta parte hartzea handia izan da: 140 lagun zeuden botoa ematera deituak, eta 119 joan dira.

88 herritarrek bozkatu dute Itsaso eta Ezkio bereiztearen alde, eta 26k ezezkoa. Lau boto zuri izan dira, eta baliogabe bat. Imanol Lasa Gipuzkoako Aldundiko bozeramailea Itsason izan da, eta emaitza betearazteko konpromisoa berretsi du: "Etorkizunerako eredu da Itsasoko galdeketa; elkarlanean, ideia eta pertsona denak kontuan hartu dira".

1965ean batu zituzten Ezkio eta Itsaso udalerri bakarrean, orduko agintari frankistek behartuta. 51 urte geroago, Itsaso Gipuzkoako 89. udalerria izatea denbora gutxiko kontua da jada. Legezko pauso guztiak emanak dituzte, eta Gipuzkoako Foru Aldundiak foru dekretua argitaratzea baino ez da falta: horrekin berreskuratuko du Itsasok udalerri izaera. «Aukerarik balego urte amaiera baino lehen onartzea eskatu genien, bi udalerrien kudeaketarako askoz hobea litzatekeelako: esaterako, aurrekontuei begira», azaldu du Garikoitz Aiesta alkateak. Aldundiak jakinarazi du urtea amaitu aurretik ebatziko duela desanexioa dekretuaren bidez. Hortik aurrera, kudeaketa batzordea osatuko dute Itsason, hurrengo bozak egin arte funtzionatuko duena, eta Ezkio-Itsasoko udalbatzarrean dauden Itsasoko bi ordezkariek Ezkioko biri utziko diete lekua. Desanexioaren jatorrian Ezkio-Itsason abiatutako parte-hartze prozesu bat dago. Herritarrengandik bi eskaera «berezi» jaso zituzten, Aiestak azaldu duenez: «Batetik, itsasoarrek eskatu ziguten Itsasok udalerri izaera berreskuratzeko aukerak azter zitzala udalak; bestetik, ezkiotarrek eskatu ziguten bien arteko harremanak indartzeko egin beharrekoak aztertzea». «Kanpotik» bi eskaerek «aurkakoak» eman arren, biak gauzatu zituztela azaldu du. Banantze «onuragarria» 2012an hasi ziren ofizialki lanean. Gipuzkoan izandako antzeko kasuak ezagutzea izan zen udalaren lehen zeregina. «Gehienbat, 1990eko hamarkadakoak dira: Hiruerrieta —Orendain, Baliarrain eta Ikaztegieta batzen zituena—, Arama eta Altzaga, Leaburu eta Txarama...», gogoratu du. Aiesta bera joan zen herriz herri, eta denek txosten juridikoa egiteko gomendatu zioten, «egungo arautegiarekin zein aukera zeuden ikusteko». Udalak eman ditu hainbat pauso ordutik, baita Itsaso Bherria talde eragileak ere. Gorka Sasieta (Ezkio-Itsaso, 1977) zinegotzi eta talde eragileko kideak azaldu duenez, prozesua hasteko, legez behartuta zeuden hori sortzera, herritarren gehiengoaren sinadurak bilduta. «Horien bidez herritarrek ordezkaritza ematen ziguten guri, desanexioa martxan jartzeko txostena osatzeko, eta, nolabait, beste administrazioen aurrean herritarren ordezkari gisa aritzeko», azaldu du Sasietak. «Bideragarritasun ekonomikoa, mugaketak, eta beste hainbat puntu landu genituen, legeak markatutakoak: udalarekin eta Ezkioko batzordearekin elkarlanean». Taldearen helburua Itsasok udalerri izaera berreskuratzea denez, foru dekretua onartzean amaituko da haien lana. Itsasok udalerri izaera berreskuratzea «onuragarria» izango da bai Ezkiorentzat, bai Itsasorentzat, Sasietaren ustez. Besteak beste, herrian inbertitzeko aukera handiagoa izango dute: «Orain arte desoreka bat egon da». Baina ez da hori onura bakarra, haren esanetan: «Kudeaketa hurbilagoari esker, guztion ongizatea hobetuko dela iruditzen zaigu». Aiestaren ustez, ez Ezkiok, ez Itsasok ez dute galerarik izango desanexioarekin. Eta bi udalerritan banantzeak ez du esan nahi, haren hitzetan, bietako biztanleen hartu-emanak ahulduko direnik. Izan ere, nork bere udalerria kudeatu arren, hainbat zerbitzu komunean izango dituzte aurrerantzean ere: «Besteak beste, herri eskola, haurtzaindegia edo mediku zerbitzua, eta abar». Bukatzeko «gogotsu» Asteon, azken orduko ezusteko bat izan dute, Espainiak EAEn duen ordezkari Carlos Urkijok helegitea jarri baitzion astelehenean Ezkio-Itsasoko Udalari. Apelazioa jarri zuten, ez duelako udalak antolatu galdeketa, aldundiak baizik, eta Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak arrazoia eman die. Horren eraginez, mugimendua izan da herrian; galdeketa giroa nabaritzen da, Aiestaren hitzetan. «Sumatzen da bukaerara iristen ari garela, gogotsu gainera: indar handia hartu digu prozesu honek, eta beste hainbat gai ere badira jorratzeko». Aldundiak bezala, «ahalik eta herritar gehienek» botoa ematea espero du Aiestak ere: «Ikusiko dugu zer gertatzen den». Sasietaren hitzetan, herritarrek «ilusio handiz» bizi dute prozesua. Herrian jaioak izan baina kanpoan bizi den jende askoren animo asko jaso dituztela ere aipatu du, gainera. «Espero dezagun biharkoa ospatzeko egun bat izatea, prozesua borobiltzeko».


Udal Euskaltegian matrikulatzeko epea, zabalik

Irailaren 1etik 18ra izena eman daiteke Arrigorriagako Udal Euskaltegian, eta 1etik 10era izena emanez gero 50 euroko beherapena dago. Udal gobernuak NOA alderdiarekin adostu zuen matrikularen tasa merketzea eta herriko langabetuentzat ikastaroa dohainik eskaintzea. Gainera, gogoratu lekua egotekotan matrikula urte osoan zehar egiteko aukera dagoela, 16 urtetik gorakoentzat. Ikasle berriek mailaketa proba egin beharko dute. Informazio gehiago Udalaren webgunean.


Coronavirus Challenge

Oskia hogeita hiru urteko neskatila da. Duela lau urte Bilbora joan zen ikastera, ez ikasle ona zelako, zer edo zer ikasi “behar” zelako, baizik. Azkenean, Marketing graduan izena ematea erabaki zuen. Alaia eta bizi-pozez betea, ilusioz joan zen bizi berria hastera. Bilbo, handia eta euritsua, askatasun pertsonala emanen zion hiria. Bazekien, parrandarako aukera ugari eta leku askotako jendea. Ikasketak motelago, bigarren urtea errepikatuta. Mutil-lagunarekin bizitzen jarrita, fakturak gurasoen kontura. Gaupasak eta alkohola. Eztabaida filosofikoak eta berrikuntzarako eta aldaketarako grina. Txokolatea, farlopa eta speeda. Kontsumo konpultsiboa, musika burrunbatsua, dantza frenetikoa eta mugarik gabeko gauak. Horrela, ostiral bateko goizeko 7:00etan gurasoek jaso zuten telefono deia. Oskia, Bilboko Gurutzetako ospitalean zegoen, koma induzituan, alkohola eta anfetaminen gaindosi baten ondorioz. Onik atera zen eta, lau eguneko ospitaleratzearen ondoren, psikiatrarengana joanda, hark egin zuen diagnostikoa. Depresioa eta antsietate-nahasmendua. Tristura eta jarduerak egiteko gogorik eza. Pertsonalitatea gutxiesteko sentimendua eta bere buruaz beste egiteko pentsamenduak. Datorren astean adikzioa gainditzeko errehabilitazio zentro batera joanen da jokabidearen terapia kognitiboa egitera. Familia-terapia ere egin beharko omen dute. Amak negar egiten du logelan; aitak egongelan, isilean.

Drogaren kontsumoak “onarpen” sozial zabala duen honetan, Oskiak ez du batere hautu egokirik egin. Birusa hiltzailearen garai honetan, hainbat youtuber ergelek oihartzuna eta arrakasta lortzearren proposatzen duten Coronavirus Challenge ekintzaren parekoa izan da berea. Alegia, komuna publikoetako kaka-zuloak mingainez garbitzea bezain inteligentea.

(Istorio hau, berriki hurbiletik bizi izan dudan kasu baten fikzioa da. Aurretik tankera bereko asko ditut ezagunak. Zoritxarrez, arruntegia da.)


«Hizkuntza eta kultura gordetzeko tresna bat da independentzia»

Abkhaziak 1993an aldarrikatu zuen Georgiarekiko independentzia, gerra baten ostean. Blokeo ekonomiko bati aurre egin eta gero, 2008an Errusiaren aitorpenak bizia eman zion Hego Kaukasoko herrialde horri.

Estaturik gabeko nazioen eta nazioartearen aitorpenik gabeko estatuen afera aztergai, Viatxeslav Txirikba Abkhaziako Errepublikako Atzerri ministroak harrera egin dio BERRIAri Sukhumeko gobernuaren egoitzan.

Nazio aitorpenaren esparruan gogor ari zarete lanean. Nola dago Abkhaziaren auzia?

Errusiar Federazioak Abkhazia aitortu zuenean, pauso historikoa izan zen estatu independentearen osaeran. Errusia potentzia handi bat da, eta gure inguruko herrialde handia. Lotura historiko, pertsonal eta ekonomiko asko dauzkagu; enbaxada dugu Moskun. Horren ondoren, Nikaraguaren aitorpena etorri zen, Daniel Ortegaren erabakiz. Venezuelak ere, Hugo Chavezek Moskura egindako bisitan, gure independentzia onartu zuen. Asia Pazifikoko herrialde txiki batzuen onarpena ere badugu: Nauru, Vanuatu eta Tuvalu.

Nazioarteko aitortza mantsoegi al doa?

Ez dakigu Kosovorekin izan zen azkartasun hori zergatik ez den izan gurekin. Mendebaldeko indarrek eta AEBek traba egiten diote behin eta berriz gure independentziari. Moral bikoitzaren politika da. Kosovo ez da sekula independentea izan, baina Mendebaldeko indarrek aitortu zuten. Abkhazia herrialde independentea izana da, eta hogei urtetik hona independentea eta autosufizientea da. Gobernu bat du, hauteskundeak ditu, parlamentua eta konstituzioa

Eremu post-sobietarreko herrialde demokratiko bakarrenetarikoa da Abkhazia, nazioarteko parametroen arabera: prentsa eta adierazpen askatasun osoa dago, eta gutxiengo etniko guztiek askatasun kultural osoa daukate. Estatuak eskola armeniarrak, errusiarrak eta georgiarrak finantzatzen ditu, baita estonierazko eskolak ere. Gizarte kulturalki askotarikoa dugu, eta bide horretatik jarraitzeko asmoa dugu. Beste herrialdeekiko harremana estutzea dugu helburu.

Zer-nolako kanpo presioei egin behar diezue aurre? Zein izan da Europako Batasunaren jarrera?

Bruselaren eta AEBen presioengatik ez balitz, herrialde gehiagok onartuko lukete gure independentzia. Bielorrusiak, Kazakhstanek eta Kirgizistanek hala egin nahi zuten, baina Javier Solanak, EBko atzerri eta segurtasun gaiei buruzko politika bateratuaren goi ordezkaria zelarik, zigor ekonomikoekin mehatxatu zituen. Eta Tuvaluri bi miloi dolarreko laguntza humanitarioa bertan behera utzi zion Bruselak. Tamalez, guda hotzaren jarraipena baino ez da, Sobietar Batasuna eta Errusia herrialde guztiz desberdinak direla kontuan hartu gabe.

Posible al da nazioarteko aitorpenik gabe irautea?

Inportanteena Errusiaren aitorpena da, gure aliatu nagusia eta bazkidea baita: gure independentziaren bermatzailea. Beste herrialdeen aitorpena ez da hil edo bizikoa guretzat.

Hiru hilean behin, bake elkarrizketak dituzue Georgia eta Abkhaziaren artean. Zer fasetan daude?

Genevan lantzen ari den prozesu hori oso inportantea da. 1993ko eta 2008ko gudetako alde guztien arteko elkarrizketak dira. Abkhazia eta Hego Osetia batetik, eta Georgia bestetik. Elkarrizketa horien helburu nagusia alde guztien arteko akordio politikoa lortzea da, eta indar militarraren inplementazioa debekatzea. Arazo nagusia da Georgiak ez duela azken puntu hori sinatu nahi. Eta Georgiak gure kontrako indarra erabiltzeko aukera bermatzen du ukazio horrek.

Espero dugu Georgiak ulertzea 1992ko egoerara itzultzea ez dela posible, Abkhaziaren independentzia prozesua itzulezina baita. Abkhazia ez da sekula gehiago Georgiaren parte izango.

Posible al da konponbide baketsu bat?

Georgiak Abkhaziaren independentzia onartuko balu, Georgiarentzat ere ona izango litzateke. Lankidetza erregionalari begira batez ere, win-win egoera izango litzake: denok garaile izango ginateke. Aukera ona litzateke inguruko herrialde batzuentzat ere, Azerbaijan, Armenia, Errusia eta Turkiarentzat, adibidez, gure herrialdeen arteko merkataritza indartuko bailuke.

2008ko gudaren ondoren heldu zen Errusiaren aitorpena, Georgiaren erasoaren ostean. Uste duzu Abkhazia joko geopolitiko baten erdian dagoela?

Egoera hau modu ugaritan interpreta daiteke. Abkhaziarentzat, ordea, auzi existentziala da, independentzia gure herriaren iraupena delako. Borroka politiko gogor baten ondorioz lortu dugu independentzia: georgiarren eraso militar baten biktima izan ginen, eta irabaztea lortu genuen. Ez diogu garaipenari uko egingo.

Geopolitikari buruz, ez nuke esango mundu osoa joko horren parte dela ere, baina badago egoera hori baliatu nahi duenik. Eta gure herriareniraupena jokoan dago. Independentzia ez da helburu bat, baizik eta mundu globalizatu honetan identitatea, hizkuntza eta kultura gordetzeko tresna bat .

Zelan ikusten dira Abkhaziatik Europa zaharrean gertatzen ari diren prozesu independentistak?

Munduko zibilizazioaren historian, herrien arteko batasun eta banaketa prozesuak etengabeak izan dira. Eta historia ez da gaur bertan amaituko. Martxan dagoen prozesu bat da, eta, egun, Europan, joera hori dago. Flandriak, Eskoziak, Euskal Herriak, Kataluniak independentzia nahi dute. Nazio guztiek, haziak eta helduak direla uste dutenean, independentzia nahi dute. Gizartearen garapenean gertatzen den prozesu natural bat da hori. Abkhaziaren kasuan ere, ez gabiltza estatu bat hutsetik egiten: VIII. mendean, Abkhaziak bere erresuma eduki zuen, eta, geroago, Abkhaziako printzerria. Gure auzia ez da separatismo kontu bat, baizik eta estatu historikoa berreskuratzeko proiektua.

Separatismo terminoa askotan erabili ohi da prozesu independentistak epaitzeko. Ez duzu uste arbitrarioegia dela?

Bai, oso termino negatiboa da. NBEren Agiriak argi uzten du nazio bakoitzak autodeterminatzeko eskubidea duela. Eta guk hori baliatu dugu. Historia garaikideari so eginez gero, Sobietar Batasunaren amaierak hamabost herrialde berri sortzea ekarri zuen, eta hor daude Jugoslavia, Txekia eta Eslovakia, Etiopia, Eritrea, Ekialdeko Timor Autodeterminazio gisa, batasun bat ere posible da; Europako Batasuna dugu horren adibide. Baina batasun horrek era horizontal batean etorri behar du, kideen arteko sumisiorik gabe. Interes ekonomiko komunak egonez gero, batasun bat irtenbide ona da. Alemania eta Frantzia etsaiak izan ziren II. Mundu Gerran, eta egun bazkideak dira. Zergatik ez Georgia eta Abkhaziaren arteko elkarkidetza bat etorkizunean?

Zelan ikusten duzu Abkhaziaren etorkizuna?

Faktore askok baldintzatu dezakete gure geroa. Gerra hotzaren berpizkundea dela eta, esango nuke ez dugula pasatuko boladarik onena. Erantzuna Errusia eta Mendebaldearen arteko harremanak markatuko du. Ni neu, De Gaulleren ideiaren aldekoa naiz: Europa Lisboatik Uraletaraino zabaltzen den lurraldea dela. Baina Putinen ideia are gehiago gustatzen zait: Europa Lisboatik Vladivostokera zabaltzen dela. Abkhaziarrok, gure independentzia mantenduz, europar familia handi horren parte izan nahi dugu. Eta uste dut horretarako baldintzak izango direla. Guztion onerako litzateke.


Aloñarekin mendi irteera bat hilero, abuztuan eta irailean izan ezik

Aloña Mendi mendi sailak prest dauka 2011rako mendi irteeren egutegia. Hilero bat egingo dute, abuztuan eta irailean izan ezik. Otsailekoa bailaran hasiko dute: Bergara-Gorla-Irukurutzeta (899 m)-Karakate-Elgoibar izango da. Hilaren 20an egingo dute: 5-6 ordukoa izango da, 18 kilometroko luzera eta 630 metroko desnibela ditu. Interesatuek izena eman dezakete hilaren 17a baino lehen Aloña tabernan.

Mendi-eskia

Bestalde, urtean zehar hainbat aste bukaeratan egingo dituzte irteerak Pirinioetara. Horietako lehena hilaren 19-20an egingo dute –Aloñak aurreikusita zuen otsailaren 26-27rako–. Hastapeneko irteera izango da. Lehen etapa –Belagua-Lapakitza (2.108 m)-Lintza– 14 kilometrokoa izango da. Bigarren etapak 16 kilometro eta 1.100 metroko desnibela ditu eta Lintza-Acherito-Selva de Oza izango da.

Pirinioetara gehiago

2011rako beste hainbat irteera aurreikusi dituzte. Apirilaren 9-10ean aste bukaerako beste bat egingo dute. Era berean, abuztuko oporren aurretik eta ondoren, Pirinioetara joango dira berriro ere. Dena den, informazio gehiago gura duenak www.alona-mendi.com helbidean begira dezake.


Aurkezpena gaur, Gaztelekuan

Martxan da gazteentzako Beldur Barik ikus-entzunezkoen lehiaketa, eta horri buruz, aurkezpena egingo dute gaur, 17:30etan Gaztelekuan. Aurten, lehiaketa eta topaketa propioak izango ditu Hernanik, orokorrez gain.


Ipuin kontaketa domekan Ixabel Agirresaroberen eskutik

Ixabel Agirresarobe usurbildarrak eskainiko du umeendako ipuin kontaketa domekan Torresoroan. 4 eta 9 urte arteko umeendako moduko kontaketa izango da.

Agirresarobe askok izenez ezagutuko ez badute ere, haren aurpegia askori egingo zaie ezaguna. Gorringo antzerki taldeko kide da, besteak beste, Anjel Alkain, Mikel Pagadizabal eta Ainere Tolosarekin batera. Gorringo taldearen Xabinaitor izeneko lanean parte hartu du Agirresarobek, baita Kutsidazu bidea, Ixabel antzezlan eta filmean ere. Telebistako aurpegi ezaguna ere bada: Brinkola, Wazemank eta Ipupomamua saioetan parte hartu du, besteak beste.

Umorea nagusi

Agirresaroberen ibilbidea ikusita, igartzen da umorezko saioak dituela gustuko. Kale-antzerkian hasi zuen ibilbidea eta egin dituen lan guztietan umorea izan du lehengai.

Antzuolan egingo duen ipuin-kontaketa ere umorez zipriztindua izango da. Domekan 18:00etan izango da kontaketa, Torresoroan.


Lubakietako oroitzapenetan barna

Bonba hotsak eta kartzelako miseriak oraindik oso presente dituzte azken gudari eta milizianoek. Gerra zibilean, gerraostean, espetxean, erbestean, langile batailoietan, armada frankistan eta soldaduskan izandako bizipenak islatzen ditu Maizales bajo la lluvia (Alberdania, 2011) liburuak. Lehen lerrotik.

Marcelo Usabiaga komunistak sekula ez ditu ahaztuko kartzela frankistetan egindako 21 urteak. Ezta bere anaiaren fusilamendua ere. Miguel Francisco Lafuente Txisko santurtziarrak ere ezin du ahantzi frankistek bere bandoko kideak fusilatzera behartu zutela. Gernikako bonbardaketa ere ez. 90 urtetik gorako gizaseme hauek ez dute duintasuna zokoratu, eta inoiz baino gehiago, belaunaldi berriei gertatu zitzaiena belaunaldi berriei helarazteko gogo biziz dira. Marcelo eta Txisko-ren lekukotzak eta beste hainbat gizon-emakumerenak jasotzen ditu Maizales bajo la lluvia liburuak. “Historia liburuetan bide-bazterrak ere existitzen dira. Hau da, zuriz dauden hutsuneak; eta orain edukiz betez doaz, zapaltzen dugun lurraren azpian hobiak aurkitzen ditugun bezala”, izkiriatu du Paco Etxeberria irakasle eta Arantzadiko presidenteak hitzaurrean.

Anarkistak, komunistak, sozialistak eta nazionalistak. Gazte zirela, demokraziaren alde lehen unetik borroka egin zuten gizon-emakumeak dira protagonistak. Atzean utzitako burkideen, senitartekoen eta garai baten bozeramaile dira. Usabiagak, esaterako, Irungo batailan esku hartu zuen: “Udaletxeko Zuzendaritza Militarrera deitu gintuzten, bilera batera. Arratsaldeko zazpiak edo zortziak ziren eta alderdi bakoitzeko arduradunari fronte-gune bat egokitu zitzaion: ‘Zuri, Usabiaga, Puntza. Alderdi sozialistakoari, Saroia; alderdi komunistakoari, Pagogaña…’. ‘Beno, eta zertan datza?’. ‘Irungo egoera etsitzeko modukoa da. Zuek ez baduzue defendatzen, ez du inork egingo. Hortaz, zoazte, eta ez hona itzuli zuen gunea seguru dagoen arte. Bestela, bertan hil, hura defendatzen’”.

Hasiera baino ez zen. Marcelori anaia Aiako Harrian fusilatu zioten. Gerrak aurrera jo zuen, eta, baita berak ere: Bizkaia, Katalunia, Madril, Kantabria, Asturias… Iparraldera ihes egitea lortu zuen eta 1944an gerrillari gisa Hegoaldera igarota atzeman zuten. Ondarretako espetxean sartu zuten preso, “gela batean 24 orduak, isolaturik, epaiketaren esperoan, fusilatuko nindutela ziur nengoen! Exekuzio-pelotoiaren aurrean nola erreakzionatuko nuen pentsatzen nuen: horman jarrita entseatzen nuen”. Azkenean, hogei urteko espetxe-zigorra ezarri zioten. Eta hori baino gehiago bete zuen.

“Esnatu nintzenean, ez nekien zenbat denbora neraman konorte gabe”

Donostiako uztaileko defentsan ibilitakoa eta bizirik dirauen azken borrokalarietakoa da Mateo Balbuena. Talde handi bateko kide zela, donostiar errepublikarrei laguntzera joan zen Bilbotik: “Kalera irten ginen batean, lurrean etzan nintzen hobeto tiro egiteko; tontor batzuen atzean babesten saiatu ginen. Metrailadore baten menpe geunden, baina batez ere fusilak ziren tiroka ari zitzaizkigunak. Borroka itsu-itsuan zen: hogei metrora egonik ere, itsuan tiro egiten genuen, oso gaizki ikusten baitzen”.

Tentsio askoko uneak egun horietan bizitakoak, Donostian bezala Otxandion ere, baina kasu honetan uztailaren 22ko bonbardaketa frankistaren ondorioz. Felix Padin bilbotar anarkistak hala kontatzen du jazotakoa: “‘Lurrera bota zaitezte! Lurrera! Bonbak dira! Bonbak!’, oihuka irten ziren udaletxetik. Eta gu, noski, hegazkina botatzen ari zenari so geunden, distira egiten baitzuten erortzerakoan”. Distira horiek 57 hildako utzi zituzten, besteak beste. Julia Hermosilla sestaotar anarkistari, esaterako, bi tinpanoak txikitu zizkioten: “Esnatu nintzenean, begiak ireki eta ez nekien zenbat denbora neraman konorte gabe, leku guztietatik odolez nengoen-eta. Lehenengo ikusi nuena Telesforo Monzon izan zen, esanez: ‘Ospitalera jaitsi behar ditugu! Basurtora!’”.

Hermosilla ia gor geratu zen. Gerrak ez zituen soilik barne zauriak eragiten, zauri fisiko bortitzak ere utzi zituen. Hortxe dugu Luis Mari Azpiri sozialista eibartarraren kasua. Bizkaiko frontean zegoela, lubaki batean, “kanoikada batek gertu jo zuen eta arrokak gure gainera erori ziren. Niri tibia eta peronea zatitu zizkidaten. Beste bi hilik geratu ziren. Andazainak ezin zirenez hurbildu, anaiak ni heldu eta arrastaka atera ninduen”. Azpiri salbatu zen, baina zoritxarrez, handik astebetera ospitalean zela, jakin zuen anaia bala batek jota hil ziotela.

Euskaditik at borrokara

Makina bat izan ziren euren sorterria atzean utzi behar izan zutenak matxinatuen aurka aritzeko. “Asturiasera iritsi ginen autobusetan eta gazte batzuk oihuka: ‘Hemen daude! Hemen daude errusiarrak!’. Euskaraz hitz egiten entzun gintuztelako! Eta uniformaturik geundenez... Eurak denak arropa zaharrekin, penagarri”, dio Manuel Goenaga usurbildarrak.

Sarri, gertakari bera zenbait toki eta ikuspuntutik kontatu dute lekukoek, gerrako historia pertsonalak elkar gurutzatzen dira, eta protagonista historiko asko kontakizun batetik bestera doaz saltoka. Gernika bonbardatu zutenean, kasu, Txisko Lafuente bertan zen: “Hura kaosa zen; ezin da deskribatu! Jendea korrika, izuturik; haurrak lurrean, emakumeak negarrez; jendea ahal zen lekuan sartzen, zaurituak lurrean hiltzen, bonbak etengabe erortzen, etxeak eraisten eta herria txikitzen. Dena suntsiturik, dena ‘garbiturik’. Hura infernua zen…”. Luis Mari Azpiri Gernikara zihoan egun horretan: “Urrutira, distira ikusi genuen. ‘Zer arraroa den hori’. Eta hurbiltzerakoan dena sutan zegoen”. Jose Moreno bizkaitar gudari nazionalista ere han inguruan zebilen, baina kilometro dezentera: “‘Aizue, zer ari da erretzen?’ Gernika zen. Kea ikusten zen irteten, eta erretzen ari ziren etxeen distira ere bai”.

Bizitza osoa Francoren aurka

Gipuzkoa, Bizkaia, Kantabria, Asturias… Emeki-emeki errepublikar lurrak menpean hartu zituzten frankistek. Hori zela eta, atzera egin behar izan zuten etengabe gudari eta milizianoek. Borrokan eta ihesean, azkenik askok Iparraldera jo zuten. Julia Hermosilla, adibidez, bere senar Angel Aransaezekin batera, euskal erbesteko ekintzaile sutsu bilakatu zen Baionan. Aguirre, Leizaola, Monzon, Mugica Herzog, Nicolas Redondo (aita), Ramón Rubial… Hamaika protagonista historiko ezagutu zituzten, eta mugalari lanetan aritu ziren. Ekintzen artean, besteak beste, Francoren aurka gaizki irtendako atentatu bat prestatu zuten 1962an, Julen Madariagak lehergailuak Hegoaldera igarotzen lagundu zienean.

Beste batzuen zoria ilunagoa izan zen: Mateo Balbuenak 25 bat egun eman zituen ihesi mendi elurtuetatik Frantziara heldu nahian. “Oinez gau osoan; oinez, oinez. Laban baten ahotik ibiltzen ari nintzen irudipena nuen; aldamenetan amildegia sentitzen bainuen. Haizeak informazio hori ematen zidan. Jaisten hasi eta orpoekin botak erabat hautsi zitzaizkidan. Eskularruak larrututa… Halako batean amildegira erori nintzen”. Azkenean, baina, Frantziatik gertu, Broton, amaitu zen bere odisea: “Esnatzerakoan bi fusilen kontaktua sumatu nuen buruan. Begiratu eta Guardia Zibila zen”.

Beste batzuk, José Moreno adibidez, Santoñan atxilotu zituzten: “Portura heldu eta italiarrak zeuden. Armak utzi behar izan genituen. Eta esaten ziguten: ‘Lasai! Laster etxera joango zarete, euskaldunak ongi portatu baitzarete’”.

Baina milaka gudarik ez zuten etxea urte askoan zapaldu ere egin. Esklabo gisa errepideak eta zubiak berreraikitzeko langile batailoietan sartu zituzten. Batzuk baita armada frankistan ere. Txisko Lafuente, esaterako, sei edo zazpi aldiz bere aldeko kideak fusilatzera behartu zuten Paternan: “Nik izendatu behar izaten nituen soldaduak: zu, zu eta zu. Izendatu eta kito. Baina batzuetan ez zen inor egoten konpainian: ez, fusilatzeko hanka egiten zuten. Normala! Eta zazpi kasutan ez nuen inor izan izendatzeko; nik joan behar izan nuen… behartuta!”. Hori bezalako hamaika zorigaizto ikusitakoa da Txisko: “Aita-semeak fusilatu behar zituzten. Aitak, semeari: ‘Lasai seme, burua altxa! Horrela! Zutik!’. ‘Apuntatu!’, esan zutenean, bata bestearengana korrika joan ziren, besarkatu eta bertan fusilatu zituzten…”.

Hori gutxi balitz, urtetako irain eta tratu txarren ondoren, soldaduska egitera behartu zituzten. “Etxetik 17 urterekin irten nintzen eta 24 nituela itzuli. Gaztaro osoa. Hori ez da sekula ahazten, bizi izan duzulako, e? Barkatu, barkatzen duzu, baina ahaztu, ez”. Izan ere, José Morenok dioen lez, bizipenak memorian dituzte iltzaturik, ezin ahantzi dituzte, ezin atzean utzi. Ezin zokoratu euren borroka, gaur egun tinko jarraitzen dute. “Borrokatzera! Bizitzan motibatzen gaituen zerbait izan behar dugu. Batez ere garrantzitsua da helburu humano bat izatea”, dio Mateo Balbuenak. José Morenok etengabe gutunak idazten ditu Bizkaiko egunkarietan. Marcelo Usabiaga eta Felix Padin hitzaldiz hitzaldi aritzen dira lekukotzak kontatuz. Lehen lerroan diraute, euren ideien lubakiei atxikirik; oroitzapenak arma gisa dituztela, borrokalari zahar hauek tiroka jarraitzen dute geratzen zaien fronte bakarretik, memoriaren frontetik.


Karlos Etxaniz: "Datozen urteetarako gure asmoetako bat, neguko kontzertua egonkortzea da"

Martitzenean egin zuen Bergarako Orfeoiak bere urteko batzarra. Abeslari faltagatik, aurreko urteetan igarotako estutasun uneak atzean utzi eta gero, gaur egun, bertako presidente den Carlos Etxaniz, abesbatzaren ibilbide eta etorkizunarekin, oso gustura dagoela dio.

Nolakoa izan da 2013a?

Urte borobila izan da, oso oparoa. Lazkaoko abesbatzarekin lortu genuen elkartrukeari esker, urte hasiera polit bat izan genuen. Dena den, 2013ko errokan nagusia Mozarten Requiem-a izan zen. Egia da historikoki Orfeoiak beti abestu izan dituela obra handiak baina azken urteotan albo batera utzitako generoa zen hau. Zorionez Oñati abesbatzarekin bat egin, eta hura herrian eskaintzeko aukera izan genuen. Emanaldia izugarria izan zen, San Pedro elizaren irekieran abestu genuen-eta. Lan handia eskatu zigun Requiem-ak, baina emaitzak merezi izan zuen. Horrez gain, herriko beste musika taldeekin egin ohi den Gabonetako kontzertuan ere parte hartu genuen.

Horrez gain, 2014 honetan neguko kontzertu berri bat ere eskaini duzue.

Lehen Gabonetan egiten genuen emanaldiagatik ordezkatu dugu, eta jendeari zerbait originala eskaintzeko asmoarekin sortu genuen Gospel emanaldia. Etxean izandako arrakasta ez ezik, kanpoan ere gure esfortzuak emaitzak eman ditu. Gure asmoa neguko kontzertu hau egonkortzea da. Udazken honetan, adibidez Gospel emanaldia Zumarragan errepikatuko dugu.

Orfeoi gaztearen urtea ere horren borobila izan zen?

Esfortzu askoren ostean, Orfeoi gaztea egonkortzea lortu dugu, 2012an Bergarako Musika Eskolarekin lortutako akordio bati esker. Lehen, gaztetxoek Musika eskolako abesbatza utzi eta gero ez zuten jarraitzeko aukera argirik ikusten, orain Orfeoi gaztera saltoa hurbilago ikusten dute. Horrez gain, zuzendari aldaketa bat ere egon da, Alaitz Urkiak ikasturte hasieran zuzendari kargua utzi ostean Nagore Sanzek hartu zuen gure harrobiaren ardura. Hauek ere kontzertu interesgarriak egin dituzte.

Abeslari kopurua egonkortu da?

Baietz esango nuke, nagusien taldea 40 bat pertsonek osatzen dugu, orfeoi gaztean aldiz, 20 kide ditugu, hala ere, gure ateak zabalik daude. Parte hartu gura duen edozeinek bergarakoorfeoia@gmail.com helbidea edo 639 47 18 63 telefonoa erabil dezake.

Jendeari beldurra kentzeko, ahots bikain bat izatea beharrezkoa da?

Beldur arrunta da hori. Gurea talde bat da, eta abesteko prestutasuna izatearekin nahikoa da. Orfeoiaren taldeen parte izateko, gogoa eta asmoa besterik ez dugu eskatzen.


Elektraindar aldetik autonomoa izango den lehen supermerkatua egingo du Eroskik

Berak sortzen duen energia elektrikoa erabiltzen duen lehenengo supermerkatua egingo du Eroskik. Establezimendu horrek ez du hornikuntza-saretik hartuko behar duen energia. Hego Euskal Herrian eta Espainian lehenengoa izango da.

Uztailean hasi du horretarako proiektua, Lifezerostore izenekoa, Eroskik eta hiru urtean iraungo du. Helburua da 2.000 metro koadroko supermerkatu batek behar duen energia berak sortzeko gaitasun teknikoa duela eta ekonomikoki bideragarria dela. Energia berriztagarriak erabiliko ditu horretarako. Energia aurrezteko neurriak eta hotz, bero eta elektrizitate beharrak biomasa bidez aseko dituen sistema ipintzea aurreikusten da.

Eroski dabil proiektu hori lideratzen. Horrez gain, honako lider hauek daude: Cener, espezializatutako zentro teknologiko gisa; Apina, zurgaketa-sistemen hornitzailea; Rank, kogenerazio zikloetan aditua; eta Girasolar, biomasa-galdaretan aditua. Zabala Innovation Consulting-ek kudeaketarako laguntza ematen du.

Eroskik dioenez, ohiko supermerkatu baten erabiltzen duen energiaren % 70 hotza produzitzeko da. Lifezerostore proiektua honetan datza: amoniakoa zurgatzen duen sistema bat garatzea, eta, horretatik, supermerkatuan behar den hotz guztia sortzea: biltegiko hozkailu-ganberetarako, izozkailuetarako eta salmenta-muraletarako. Horrez gain, Rankine Ziklo Organiko bat ere aurreikusten da, biomasa-galdara baten beroarekin energia elektrikoa sortzeko.

Lifezerostorek 1.924.700 euroko aurrekontua du. Europako Batzordearen babesa du eta LIFE-2012 programarekin finantzatuko da.


Laburrean, sakon eta umoretsu

Ironiari helduta, ipuin hiperlaburren bilduma osatu du Karlos Linazasorok. Surrealismoz josiak daude, eta gogoetarako tartea ere uzten dute

«Urte mordoxka daramat nobelaren tiraniaren kontra borrokan, nahiz eta borroka hori erabat galdua dudan. Baina ez dut etsi nahi, eta ez dut etsiko». Karlos Linazasorok (Tolosa, Gipuzkoa, 1962) laburrera jotzen du. Hor aurkitu du bere lekua; poesian, aforismoetan, ipuin laburretan eta ipuin hiperlaburretan, eta hor ikusten du benetako literatura ere. «Nobela hilda dago, edo, bestela, falta zaio azkeneko errematea. Nik ezagutzen ditudan benetako literatur zaleek poesia irakurtzen dute, eta oso ipuin zaleak dira. Hor dago literaturaren muina, eta ni horretan saiatzen naiz». Ahalegin horren azken alea Trilogia hiperlaburra ipuin bilduma du, Elkarrek argitaratu berri duena.

Izenburuak adierazten duen moduan, hiru zatitan banatutako liburua da. Lehenengoa, Puntako orduetan, beren artean lotura jakinik ez duten ipuin laburrek osatzen dute. «Hor denetarik dago. Egoera surrealistak, absurdoa..., betiere ironia eta umorearekin landuta». Fobien liburua da bigarren atala, eta, izenburuak dioen bezala, ipuin bakoitzak fobia bat du ardatz. «Harrituta gelditu nintzen artikulu batean irakurri nuenean gizakiak zenbat fobia izan zitzakeen. Milaka dira». Horietako 90 bat aukeratu ditu Linazasorok bere ipuinetarako; denak benetakoak eta bata bestea baino bitxiagoa: ablutophobia, amaxophobia, cinetophobia, eleuterophobia, noberkaphobia... Linazasoro: «Idaztea gehien kostatu zaidan partea izan da hori. Hasi eta utzi ibili naiz. Alde psikikotik edo medikuntzatik jo nahian hasi nintzen, baina ohartu nintzen ez nuela horretarako gaitasunik. Horregatik, hasi nintzen fikziotik heltzen fobiei». Eta fobiei helduta, ezin ironia eta umorea ezkutuan utzi Linazasorok. Bada atal horretan Escriptophobia izeneko testu hiperlabur bat: «Nire bizi osoa emanen nuke patologia hauxe nozitzeagatik».

Azkenik, Kaxako umea eritegian hirugarren ataleko ipuin guztiak leku berean kokatuak eta pertsonaiak berak lehen pertsonan kontatuak daude. «Gizon bat eritegi batean abandonatu zuten umea zenean, eta han gelditu da bizitzen. Eritegi horretan gertatzen diren gauzak kontatzen ditu». Pertsonaia hori nor den ez du zehaztu Linazasorok — «izan liteke medikua, izan liteke zuzendaria, izan liteke apaizaren laguna»—, baina bai, ordea, hark kontatutakoek liburuko «atalik surrealistena» osatzen dutela.

Hala fobien atalak nola erietxean kokatutakoak gaitza eta giza anatomia dituzte ardatzetako bi. Obsesio ere bihurtu zaizkionak. «Askotan azaltzen da nire ipuinetan. Oso gai literarioa iruditzen zait, eta obsesiboa ere bada niretzat».

Liburua «patxadaz» irakurtzekoa dela uste du egileak, ipuin guztiek daukatelako azpitik gogoetaren bat. «Ez da hasi eta buka irakurtzekoa. Gainera, ipuin asko itxi gabe gelditzen dira, eta irakurleari eskatzen diote amaitzea».

Idazteko grina

Orain dela 25 urte kaleratu zituen Linazasorok bere lehenengo bi liburuak, Eldarnioak (Erein) ipuin bilduma eta Udazkeneko karabana erratua olerki liburua (Elkar), eta, «hori ospatzeko», udazken honetan ere bi liburu argitaratuko ditu, Trilogia hiperlaburra batetik, eta Durangoko Azokarako prest egongo den soneto liburu bat bestetik. «Hori neure buruari egin diodan oparia izan da».

Urteekin, idazteko gogoa edo grina «apaldu, baretu» egiten dela uste du Linazasorok, «esperientzia» irabaztearekin batera. «Niri ez zait halakorik gertatzen. Duela 25 urteko ilusio bera mantentzen dut gaur egun ere idazteko orduan. Eta indarra ere bai». Hala ere, «bilatzen» duena oraindik ez duela aurkitu aitortu du umorez: «25 urte daramatzat, eta oraindik ez dut aurkitu. Zer den bilatzen dudana? Nik neuk ere ez dakit, baina segituko dut haren bila».

Nolanahi ere, mende laurden honetan bizitzari begiratzeko modua neurri batean aldatu zaiola dio Linazasorok, eta horrek bere literatur lanean ere eragin duela. Lehen, «krudelagoa» zen. «Orain, salbatzen ditut pertsonaiak».

«Woody Allenen filmak bezala», Linazasororen lanak errekonozibleak direla uste du Xabier Mendiguren Elizegi editoreak. «Ez da errepikatzen, baina bistakoa da haren liburu denak harenak direla. Aita beraren seme-alabak dira». Eta, hala ere, garapen bat antzematen dio haren lanari. «Gero eta solteago idazten du; eta hobekuntza nabari zaio estiloan. Gainera, lehen, ilunagoak ziren Linazasororen testuak, eta, orain, xamurtasuna agerikoagoa da, bigunkerian erori gabe».

Orain atera berri duen liburuaren izenburua bera ere egileari oso lotua ikusten du Mendiguren Elizegik: «Labur eta Karlos Linazasoro esaldi berean aipatzea nolabaiteko erredundantzia da. Linazasorok beti jotzen duelako laburrera, eta genero gustukoenak, poesiaz gainera, aforismoak eta ipuin labur-laburrak dituelako».


Hiriak baino, Europako Saria donostiarrek jaso beharko luketela uste du EH Bilduk

Donostiak Europako Kontseiluak urtero banatzen duen Europako Saria jasoko du ostegunean, Europar Batasunaren balioen hedapenaren alde eginiko lanagatik. Berria ezagututa, Markel Ormazabal eta Olaia Duarte EH Bilduko zinegotziek sariaren inguruko hausnarketa propioa plazaratu dute iritzi artikulu baten bidez.

Idatzian, hiri justu eta solidario bat lortzeko borondaterik ez duen politika eredua salatu dute, bihar Eneko Goiak bere eskuetan jasoko duen saria hiriko gizarte-ehunari eman beharko lioketela azpimarratuz. Izan ere, haien ustez, elkartasunarekin eta eraldaketa sozialekin loturiko egitasmoak garatu dituzten herritarrak dira Europak ustez sustatu nahi dituen balioekin hoberen bat egiten dutenak.

Ormazabal eta Duartek idatzitako artikulua: “Europa Saria Donostiarrontzat”.


Karmen kaleko sutearen bideoa

Iruñeko Karmen kaleko suteko bideoa grabatu du herritar batek. Grabazioa sare sozialetan zabaltzen ari da, eta hona ekarri dugu.

Emakume bat zauritu da 4. solaiuritik jausi eginda. Goizaldean izan da sutea Karmen kaleko 12.ean.

Emakume bat zauritu da 4. pisutik erorita eta bi suhiltzaile artatu behar izan dituzte kea arnasteagatik eta erredurengatik. Bosgarren pisuko emakumea gainera, suhiltzaileek atera behar izan dute etxetik kea arnastuta ongiezik zegoelako. Balkoitik aterat dute emakumea. Sutea Karmen kaleko 12. portalean izan da goizaldean. Kordobilako eta Trinitarioetako suhiltzaileak izan dira sutea itzaltzeko lanetan. Larrialdietako telefonoan, SOS Nafarroan 2:40ean jaso dute deia.

Bost solairuko etxebizitza da Karmen kaleko hamabigarrena. Etxebizitza guztietako bizilagunak atera behar izan dituzte suteagatik. Laugarren eta bosgarren pisuei eragin die suteak eta teilatua hondoratu egin da. Uneotan suhiltzaileak etxebizitza inguruan dabiltza.


Sahararen aldeko janari bilketa egingo du Darahli elkarteak aste honetan

Darahliko kideak mikrokredituen balorazioko bileran. (Daralhi)

Hiru urtean behin, Sahararako kanpamentuetarako bidaia antolatzen du Zumaiako Darahli elkarteak. Ikastetxeetako gazteekin joaten dira errefuxiatuen kanpamentu hauetara, eta haien egoera ezagutzeaz gain, haien bizi kalitatea hobetzeko lanak eta ekintzak egiten dituzte. 85 lagun joango dira aurten martxoaren 23tik apirilaren 1a bitartean izango den egonaldira.

Aste Santuan egingo den bidaiara Maria eta Jose Ikastetxeko eta Zumaiako Herri Eskolako DBH4ko 65 haur joango dira. Horiei beste hogei laguneko talde bat gehituko zaie: elkarteko kideak, sendagilea eta erizaina, eta orain dela hiru urteko bidaian parte hartu eta orain begirale moduan joango diren zenbait gazte, hain zuzen ere.

Joan den abenduan izan ziren elkarteko kide batzuk Tindoufeko kanpamentuetan. Zumaiarekin senidetuta dagoen Zug herriko alkatearekin eta Auserd eskualdeko gobernadorearekin bildu ziren, hurrenez hurren, bidaia prestatzeko.

Aurretik, baina, izango dira Saharako herriarekin lotutako ekintza gehiago. Hala, aste honetan bertan, janari bilketa egingo dute. Gaur hasi eta ostiralera arte ikastetxe mailan egingo dute bilketa, Zumaiako Herri Eskolan eta Maria eta Jose ikastetxean. Larunbatean, berriz, herriko bost supermerkatuetan jasoko dute hara bidaliko dituzten janariak eta beste produktuak.

Atun eta sardina latak, azukrea, konpresak, lekaleak, pasta, dilistak, arroza eta kadukatu gabeko sendagaiak jasoko dituzte. Larunbatean, goizez eta arratsaldez, Eroskiren hiru supermerkatuetan, BMn eta DIAn jasoko dituzte produktuak. Gero, behin pisatu ondoren, kamioi baten bidez eramango dituzte kaxak Donostiara, eta aste batzuk barru, Euskal Karabanaren bidez bideratuko dituzte errefuxiatuen kanpamentuetara.

Darahli elkarteko koordinatzaile Samuel Ruizek gogoratu duenez, iaz 3.000 kilotik gora elikagai eta konpresa bildu ziren Zumaian. “Inoiz bildutako kopuru handiena izan zen iazkoa. Aurtengo bilketari leloa jarri diote gazteek, eta da Zumaiako biztanleko kilo bat jaso behar dela. Ikusiko dugu ea hala den”.

Zesta-punta jaialdia

Janari bilketa ez da izango, ordea, Sahararen alde datozen egunotan Zumaian egingo den ekintza bakarra. Hilaren 27an, larunbatean, 19:00etatik aurrera, zesta-punta jaialdia jokatuko da Aitzuri frontoian.

Lau pilotari handi ariko dira jokoan Zumaiako frontoi luzean: Iñaki Osa Goikoetxea eta Gotzon Enbil zumaiarrak, Mikel Egiguren eta Eric Irastorzaren aurka. Pasa den abenduan profesional mailako azken partida jokatu zuen Enbilek, baina partida honekin esango dio agur puntista zumaiarrak bi hamarkadako ibilbideari. Aurretik, zesta-punta eskolako pilotari gazteen partida jokatuko da. Sarrerak 10 euroan daude salgai honako toki hauetan: Zumaiako turismo bulegoan, Aitzuri frontoian, Lubaki kiroldegian, BQD Bidaiak agentzian eta Sei Zortzi tabernan.

Polemika sarrerengatik

Jaialdiko sarreren inguruan polemika ere piztu da partidak ikusteko haurrek ordaindu behar izango dutelako. Kexa hauei ohar baten bidez erantzun die Darahlik. Ohar horretan diotenez, jaialdi hau “ongintza ekintza bezala” antolatu dute, eta helburu nagusia da Aljeriako kanpamentuetan bizi den Saharako herriari laguntzeko ahalik eta diru gehien lortzea.

“Ez dugu ezagutzen kirol honetan nola kudeatzen diren umeen sarrerak urtean zehar egiten diren partidetan, ezta kirol edo kulturako ongintzazko beste ekintzetan ere. Baina, gure kasua aztertuta, eta frontoiak gehieneko edukiera bat duela ikusita, sarrerak doan edo merkeago ipintzeak gure helburu nagusiaren aurka joango litzatekela pentsatzen dugu”, jarraitzen du oharrak.

Horren aurrean, Darahlik erabaki du, behin jaialdia hasita dagoenean, eta harmailen egoera kontuan hartuta, hutsuneak betetzeko 14 urtetik beherakoak doan sartzen uztea.


«Israelek guztiz baliogabe utzi du bakearen esanahia»

Arafaten laguna izandakoa itxaropentsu da erresistentzia palestinarra berpiztu delako; hala ere, buruzagi historikoaren hitzak bere egin, eta gerta daitekeena noiz gauzatuko den iragartzerik ez dagoela dio.

Israelen historia bizia da Uri Avnery (Beckum, Alemania, 1923). Palestinara 1933an iritsi zen gurasoekin, Hitlerren Alemaniatik ihesi, eta Irgun talde armatu sionistako kide izan zen gaztaroan. Gerrak, ordea, zauri psikologiko sakonak utzi zizkion, eta «sionismoaren gehiegikeriak» kritikatzeari ekin zion; Haolam Hazeh aldizkari alternatiboa sortu zuen. Legebiltzarreko kide ere izan zen hamar urtez. Eta 1993an Gush Shalom izeneko bake mugimendua eratu zuen, eta mundu zabalean bi estatuen konponbidearen bozeramaileetako bat bilakatu zen. Harrezkero, giza eskubideen defentsan, iritzi publikoa xaxatzen saiatu da. Jasser Arafat laguna gogoratu du BERRIA-ri emandako elkarrizketan.

Nolakoa da Udaberri Arabiarraren eragina Ekialde Hurbilean?

Tunisiako eta Egiptoko iraultzek izugarrizko eragina izan dute erresistentzia palestinarra berrantolatzerakoan. Nakbaren eta Naksaren urtemugak iazkoak baino askoz jendetsuagoak izan dira, baina indarkeriarik gabeko erresistentzia izan dute oinarritzat. Hori positiboa da oso; izan ere, Israelgo armadaren erasoak justifikatu ezinezko egiten ditu.

Israelgo zenbait herritar entzutetsuk eskutitz bat publikatu berri dute, Europako Batasunari Palestinako Estatu onartzeko eskatuz. Zer iruditzen zaizu?

Guztiz ados nago, biziki sinesten baitut bi estatuen konponbidean. Nolanahi ere, garrantzitsua da zenbait kontu argi azaltzea. Palestinako Estatuak 1967ko mugetan izan beharko luke, Zisjordania, Gaza eta Jordango harana barne hartuz. Jerusalem ekialdea, berriz, hiriburu eztabaidaezina litzateke. Koloniei dagokienez, guztiz hustu beharko lirateke. Gizartearen gehiengoak, zoritxarrez, ez ditu baldintza horiek onartzen, eta gobernua babesten du okupazioari eutsita.

Baina ez dirudi bi estatuen aldeko apustua bat datorrenik iheslarien itzultzeko eskubidearekin.

Teoria eta praktika bereizi behar ditugu kasu honetan. Iheslarien itzultzeko eskubidea legezkoa zein zilegi da, nazioarteko legediak babesten baitu. Baina, nire ustez, ezinezkoa da zazpi milioi palestinarren itzulera praktikara eramatea. Israelgo joera demografikoa aldatuko luke, eta hori ez du gobernu bakar batek ere onartuko. Arafatekin askotan hitz egin nuen gai horri buruz, eta jakin bazekien kopuru sinboliko batek bakarrik izango duela itzultzeko aukera. Bestetik, zaila da jakitea aukera izanez gero zenbatek erabakiko lukeen berriz ere etortzea. Oso gai mingarria da palestinarrentzat, iheslariak baitira erresistentziaren sinboloa. Iragan asteetan beren protagonismoa aldarrikatu dute, Libano eta Siriako mugetan.

Eta zergatik ez estatu demokratiko bakarra eta laikoa denentzat?

Israelek ez du inoiz bere burua itsasora botako, eta bi herrien arteko diferentziak handiegiak dira estatu bakar baten aldeko apustua egiteko. Estatu bakarraren ideiak utopia hutsa dira niretzat. Israelek estatu bat izateko eskubidea du, baita Palestinak ere, baina inolaz ere bi irla bakartu gisa. Ekialde Hurbila osatzen duten herrialdeen arteko federazioa bultzatu behar dugu; izan ere, geografiak, ekonomiak eta tradizio kulturalek hala eskatzen dute.

Israel, ordea, gero eta bakarrago dago eskualdean, eta barne arazo ugari ditu, erlijioak eskuratu duen botere politikoa kasu.

Problema larria dugu erlijioarekin. Israelgo Estatua sortu zenean, garaiko gazteek uste genuen judaismoa hamarkada batzuen buruan desagertuko zela, sionismoa mugimendu laikoa izan baitzen hastapenetik. Denborarekin, tresna politiko gisa erabili dute gobernuek; batez ere, okupazioari eusteko. Orain, eguneroko bizitza zuzentzen du judaismoak, estatu judutzat definitzen baitu Israelek bere burua. Zenbait errabino eskatzen ari dira gazte arabiarrei apartamentuak ez alokatzeko, eta errabino horiei soldata bat ordaintzen die Estatuak. Gero eta zatituagoa dago gizartea. Tel Aviv eta Jerusalem konparatu besterik ez dugu, alde laikoaren eta erlijiosoaren arteko desberdintasuna ikusteko. Dena den, ortodoxoen aldekoa da joera demografikoa, eta horrek biziki larritzen nau.

Batasun nazionaleko gobernua eratuko dute aurki Al Fata eta Hamasek. Zer irizten diozu akordioari?

Aurrerapauso garrantzitsua da. Palestinarrek inoiz baino batuago egon behar dute, eta indarra erakutsi. Izan ere, Israelek beti du aitzakiaren bat bakerik ez sinatzeko. Duela gutxira arte Benjamin Netanyahuk esaten zuen ezin zuela Mahmud Abbasekin negoziatu, ez zuelako palestinarren osotasuna ordezkatzen. Orain ere ezinezkoa dela dio, Hamas talde terroristatzat hartzen duelako. Israelek guztiz baliogabetu du bakearen esanahia.

Zer gertatuko da irailean. NBEk estatu palestinarra aitortuko al du?

AEBetako diplomazia sutsuki mobilizatu da aldarrikapena ekiditeko, hango lobby judu zein kristau sionistaren txotxongiloa baita gobernua. AEBek ez dute bakarrik geratu nahi aitorpena aurkezten bada, eta, beraz, europarrak konbentzitzen saiatu da Barack Obama. Europako Batasuneko herrialdeek erantzukizun handia izango dute; izan ere, bertako iritzi publikoak kausa palestinarra defendatzen du.

Egoera aktibatu dela dirudi...

Palestinarren erresistentzia estrategia berpiztu dela esango nuke, baina nire ia 90 urteko bihotzak ikasia du egoera berrien inguruan gehiegi ez hunkitzen. Arafatek esaten zuen igar dezakegula zer gerta daitekeen, baina inoiz ez noiz eta nola gertatuko den. Hala ere, erabaki dut oraindik ez dudala hil nahi, une interesgarriak datoz eta.


Udaz gozatzen

Egilea: Irati Beltrán

Modalitatea: Argazkia

Kategoria: Bidaiak


Alternatiba Tourrak Beran geldialdia eginen du urriaren 5ean

Ortziralean sartuko da Hego Euskal Herrian Beratik eta bertan eginen dute harrera eta elkartasun bazkaria

Frantziako estatuan barrena egiten ari diren Alternatiba Tourra Euskal Herrira ailegatuko da asteburuan eta urriaren 5ean, ortziralean, geldialdia eginen du Beran. Hain zuzen, Beratik sartuko da Hego Euskal Herrira eta bertan harrera eta elkartasun bazkaria antolatu du ELA sindikatuak, Tourreko partehartzaileekin batera.

Hain zuzen, ortziralean 11:30etik 12:00etara ailegatuko dira txirrindulariak Altzateko plazara eta 12:00etatik 12:30era harrera eginen zaie Herriko Etxeko Plazan. Ondotik, elkartasun bazkaria eginen dute bertan. Beratik Donostialdera joko du eta larunbatean eta igandean Baionan eginen dituzte ospakizunak.