«Jatorrizkoen erreferentziarik gabe ere entzun daiteke diskoa»

'Azukre koxkorrak' bertsioen diskoan dauden kantuak haren gutiziak dira. Saiatu da musikari hasi zeneko sasoiko taldeak bere esparrura ekartzen, horretara lerratzen «eta kantari haien arnasa begirunez gordetzen».

Kultur etxetik atera, sasoi batean eskola bat izan zeneko eraikinaren pareko plazara iritsi, eta oroitzapenen putzuan murgildu da Ruper Ordorika (Oñati, Gipuzkoa, 1956). «Futbolean aritzen ginen hemen, baina Cara al sol kantatzen genuen tokia ere bada». Sasoi bat ekarri du akordura, eta musika taldeak herriko plazan aho zabalik deskubritzen zitueneko garaia ere bada hura. Orduko eta baita geroxeagoko doinu batzuk ere bildu ditu Azukre koxkorrak diskoan (Elkar). Osatze prozesua «gozagarria» izan da, eta azken bospasei urteotako Mugalariak —Hasier Oleagarekin (bateria), Arkaitz Miner (gitarra, biolina eta mandolina) eta Fernando Neirarekin (baxua)— izan ditu bidelagun horretan. Iturenen (Nafarroa) emango du lehen kontzertua hilaren 31n, eta urtea amaitu bitartean beste sei kontzertu dauzka lotuta: azaroaren 16an Mirafuentesen (Nafarroa), 24an Donostiako Viktoria Eugenia antzokian, 29an Durangoko Plateruenan, abenduaren 14an Bilboko Kafe Antzokian, 27an Gasteizko Jimmy Jazzen, eta 29an Elgetako (Gipuzkoa) Espaloian. Diskoa LPan ere kaleratuko du, abenduan.

Zergatik erabaki duzu bertsioen disko bat egitea?

Ba ez dakit zergatik... Nire ustez, musikari ibiltzearen ondorioz etorri da. Egia da inoiz ez naizela interpretea izan, ez bada nire kantuena. Niretzat gauza berria da disko bat horrela planteatzea. Baina ez da, nola esan, gauza estrategiko bat.

Iazko Aste Santuan Galiziara gonbidatu ninduten, argitaratu zutelako euskal poesiaren antologia bat galegoz: Alén da fronteira. Horretan baziren, besteak beste, Xabier Leteren poema batzuk. [Bernardo] Atxaga, [Joseba] Sarrionandia eta Luigi Anselmi musikatuta neuzkan, eta pentsatu nuen onena zela Leteren beraren kantu bat ematea han. Eta horrela... Gero, taldekideekin-eta jolastuz, esan nien: «Nola egingo genuke hau?». Uste dut hori egin eta gero pentsatu nuela sartuko nintzatekeela beste esparru batean.

Kasu honetan, kantua bera sortu behar ez duzunean, alegia, nolakoa izan da sorkuntza prozesua?

Oso ezberdina. Kantuak niri berba egiten didanean jakiten dut aski den; edo noraino landu behar dudan; edo noiz eman behar dudan bukatutzat. Aukeratzen nuen kantu bat, ekartzen nuen nire alorrera gutxi gorabehera, maite ditudan gauzak atontzen nituen... Badira bospasei urte musikari hauek —oraingo Mugalariak— eta ni elkarrekin gabiltzala, eta ezagun da diskoan. Bat etortzen zara... Hori oso polita da. Ez dago lasaiki musikariekin aritzea baino gauza hobeagorik .

Eta zergatik, hain justu, hamabi abesti horiek? Askoz ere gehiago al zenituen buruan?

Abesti batzuk berehala etorri zaizkit, eta beste batzuk bidean geratuko ziren ziurrenik. Topikoari jarraiki: dauden guztiak badira, baina ez daude diren guztiak.

Gure bazterrak-en moldaketa egin zenuen 2010ean, Mikel Laboaren omenezko Txinaurriak (Bidehuts) diskorako. Orduan hasi al zen zure barrenean ideia egosten?

Ez, baina badago disko honen oinarrian. Zergatik? Sentitu nuelako jauzi handi bat zela. Hainbeste miresten eta ezagutzen duzun kantari baten kantu bat hautatzean, batzuetan lehendabiziko joera izaten da bazter ilun horietara joatea. Hartara, salbu sentitzen zara, ez duzulako kantu esanguratsu bat hartzen. Baina kantu hori aukeratu eta gero sentitu dudan erantzuna kontuan hartuta, uste dut badagoela disko honen oinarrian, bai.

Abesti berriena, Balerdi Balerdiren Non duzu zauria?, 1994koa da. Geroztik euskaraz egin diren kantuek ez al zaituzte hainbeste erakartzen?

Ez, kontua ez da hori. Hautaketa bat egitean, irizpide batzuk behar dituzu. Bestela egingo nuke Azukre koxkorrak I, Azukre koxkorrak II, Azukre koxkorrak III... Pentsatu nuen ona izango zela ni musikari hasi nintzeneko denboretan aurrean ikusten nituen kantariak, mundu hura, nolabait —modu anarkikoan esanda, Etxahun Iruri, esaterako, ez bainuen ezagutu—, ekartzea. Niko Etxart, Benito Lertxundi eta Antton Valverde ere, esaterako, kantari handiak dira bakoitza bere alorrean, baina ikusten ditut haiena egunero-egunero berritzen. Pentsatu nuen hobe nuela lerratzea beste alor horretara.

Ariketa sentimental moduko bat izan da, orduan?

Ez, gehiago da kantu horiek etortzen zaizkidala burura. Nire eginkizuna izan da kantariaren aldean jartzea eta kantuak orduan ikusten ziren bezala ikustatzen saiatzea. Adibidez, baldin bazegoen aldaketa harmoniko bat erdi hippya, eta gero solo bat, ba horretan sartzea egungo moden edo araudien arabera zuzendu gabe. Kantuan sartu, eta hori esan nire ustez taldeak ikusten zuen bezala, edo nik sentitzen nuen bezala. Kantariaren posizioan jarri naiz, haren begietatik ikusteko, arnasa hori gordetzeko begirunez. Gainera, kantu guztietan saiatu gara ñabardura horiek atxikitzen.

Ezin dira konparatu, adibidez, Sigarrillos Amariyos (Hertzainak) Emazurtz-ekin (Oskorri); edo Non duzu zauria? (Balerdi Balerdi), Ama Euskadi-rekin (Etxahun Iruri). Zuk, ordea, sonoritate jakin bat eman diezu denei, atmosfera bat sortu duzu. Hori izan al da zailena?

Disko hau egin dut inoiz ez bezala; izan ere, lehendabiziko hiru kantuak orain urte eta erdi-edo grabatu genituen. Beraz, soseguz jolastu dugu kantuekin, eta puntua harrapatu eta gero, estudiora jo dugu. Nire anaiarekin [Jonan Ordorika], eta [Angel] Katarainekin-eta aritu gara han. Zintatan grabatu dugu, ia dena analogikoki, eta denok batera. Harrapatu nahi genuen momentu hori, tempo goxo bat kantua ondo esateko-eta... Orduan, hiru kantu horiek egin genituen, beste bi aukeratu, eta hiru hilabetera grabatu genituen, gero beste bi... Horrela, urtebeteko epean gutxi gorabehera, kantuok ondu ditugu.

Baina abesti horiek zure sonoritatera ekartzea izan al da zailena?

Zailena da kantuen arnasa hartzea. Bueno, hitza ez da zaila... Oso polita da, gozagarria... Ez dut kritikariaren tokian jarri nahi: ez dut antologia bat egin. Niretzat gauza handia zen gisa horretako taldeak zuzenean ikustea, eta gauza ona hartu nahi izan dut.

Hortaz, haiei egindako aitorpen bat ere bada.

Baita ere. Saria-edo, nire ordaina... Kantuak horretarako daude, gainera: bizirik irauteko, berpizteko, ahazteko, berriro pizteko...

Bertsioen disko soil bat izan beharrean helburu jakin batekin egindako lana dela, alegia

Niretzat bai. Ikasbidean nabil beti, eta hau egiteke neukan. Horrelako zerbait egiteko gogoa nuen, baina ez nekien noiz egin.

Diskoko doinuen hitzen egileak ez dira nolanahikoak.

Diskoak zeharka ukitzen ditu autore batzuk: [Xabier] Lete, [Gabriel] Aresti, [Daniel] Landart, [JosAnton] Artze, Pello Lizarralde, Etxahun Iruri, Joseba Alkalde... Hor ere bada testigantza bat. Taldeek nahi zuten edan ur onetik, idazleekin uztartzeko ahalegina egon da beti. Horrek ere merezi du interpretazio kritiko luze bat...

Euskal Herrian, beharbada, inon baino gehiago egin da uztarketa hori.

Nire ustez, bai. Esan dut ez dudala interpretazio kritiko hori egin nahi, baina uste dut badagoela zer pentsatua. Ez ote dagoen horren atzean orduan bereziki geneukan, edo zeukaten, segurtasun falta hizkuntzarekin. Eta gero harreman natural bat ere badago; lilura hitzaren aurrean... Polita da.

Eta nondik dator diskoaren izenburua? Azukre koxkorrak goxotasunarekin lotzen dira...

Nire gutiziak-edo direla adierazi nahi nuen. Gure entseguak-eta goxatzeko, gauza polita da abesti horiekin hastea. Batzuetan deskubrimendu handiak izan dira kantuak nire musikarientzat. Bestalde, inportantea izan da haiek ere euskaldunak izatea, beste era batera irakurtzen delako orduko gauza. Halere, ez nuke indartu nahi euskal musikaren ideia estilistiko hori...

Agian diskoak balioko du jendea berriro kantu horiek aditzen hasteko, edo talde horiek deskubritzeko.

Ez dakit. Askotan esaten dudan bezala, disko bat ez da biribiltzen jendeak entzun arte. Hori horrela da beti, baina kasu honetan gehiago. Izan ere, kantu horiek ez dira sortu disko honetarako; berpiztu egin ditut, berrinterpretazio bat egin dut. Batzuek ez dakite Koska zer den, edo Etxahun Iruri... Edo Errobi! Mixel [Ducau] hor ari da, Anje [Duhalde] ere bai... Dena den, hori ez da asmoa. Disko gisa egin dut, eta uste dut entzun daitekeela jatorrizko abestien erreferentziarik gabe, baina osatuagoa da erreferentziak entzunda. Halere, abesti hauek entzun eta gero jendeak jatorrizko erreferentzien bila joko balu, ederra litzateke.

Biran zabiltzanean ez zarela abesti berriak konposatzeko gai esan izan duzu. Kasu honetan, aldiz...

Bai, baina lan ezberdina da, nire ustez. Gure entseguetako tarte batzuk-edo aprobetxatzen genituen, edo bakarrik honetarako geratzen ginen. Esaterako, badira bi abesti [Ben] Monderrekin [bere ohiko estudioko gitarra jotzailea azkeneko hemezortzi urteotan] bakarrik grabatu nituenak. Gasteizko Jazzaldira etorri zen iaz, eta estudioan banituen prestatuta abestiak. Nirekin etorri zen Azkaratera, eta arratsalde batean grabatu genituen. Beste guztiak poliki-poliki egin ditugu.

Prozesu hau kantu propioak sortzea baino arinagoa, lasaiagoa dela dirudi kanpotik.

Bai... Nire ustez, disko hau ez genuen egingo ohiko diskoak grabatzen diren bezala; abesti guztiak batera grabatuz, alegia. Horrela ezin daitekeela egin uste dut... Honek badu beste sosegu bat. Zoriak zoriari bere tartea utzi dio.

Estudioko lana eta zuzenekoa ere bereiztu ohi dituzu. Oraingoan, aldiz, zure azken urteetako zuzeneko musikariekin egin duzu estudioko lana, grabaketa. New Yorkeko lagun musikarien aldean Mugalariek abesti hauekiko gertutasun handiagoa sentitzen dutelako egin duzu, batez ere, hautu hori?

Denetariko arrazoiak daude. Ez dituzte, beharbada, kantak banaka ezagutuko, baina bai mundu hori, gure mundu hau. Normala den bezala gorabeherekin bada ere, esparru berean gabiltza taldekideak eta ni, eta elkar ulertzen dugu. Ez baita soilik gauza musikala. Hizkuntzarena, bestalde, ez da txorakeria bat, lehen aipatu dudan alde on hori hartzerakoan.

Ama hizkuntza ingelesa duen musikari batek ez luke hain erraz hartuko?

Bai, baina agian beste norabait joango ginen. Ez dakit, musika horrelakoa da; hori du dohaina. Baina uste dut oso polita izan dela.

Prozesua bera.

Bai, eta horrek asko balio du.

So'ik so' (Nuevos Medios, 1995) Mugalariekin grabatu zenuen. Geroztiko estudioko lanak, ordea, New Yorkeko lagun musikariek ardaztu dituzte. Mugalariekin zorretan zeundela sentitzen zenuen?

Beti sentitzen dut zor hori... Asko ikasten dut musikari horiekin. Niretzat unerik onenak izaten dira helburu jakinik ez duten entseguak. Elkartzea eta jotzea da gauzarik handiena. Beti esaten dut kantuek berek gauza bat edo bestea eskatzen didatela. «Egin ezazu hau». «Nahi dut honek jo dezala». Kasu honetan eskatzen zidaten taldearekin jotzea.

Orain bi urte New Yorken Hodeien azpian (Elkar, 2011) grabatzen ari zinela, han egon arren, zure eginkizuna Euskal Herrian zegoela esan zenuen.

Nire esparru naturala da nire kantuak ulertzen dutenena. Kantuak ulertzea zer da? Ez da bakarrik hizkuntza ulertzea, bistan denez. Musika harago doa, eta hori ez da topiko bat. Iruditzen zait disko honetan nahiko nukeela ikusi neure burua katebegi baten gisa, kate askoz ere luzeago batean. Diskokoak ikusi ditut katebegi gisa. Ikusi ditut oholtza handietan, edo Oñatiko plazan; ni bezalatsu aritu dira orduan...

Haien bidea jarraitu duzula, alegia.

Bai, nolabait. Izan ere, hau esanda, borrokatzen naiz euskal musikaren ideia homogeneo horren kontra. Iturri oso kaltegarria dela uste dut, eta euskaldunok elikatu egiten dugu. Gure mundukoa ez denak ikusiko du euskal musika, eta zer zerikusi du Etxahun Irurik Su Ta Garrekin, adibidez? Beste hizkuntza guztietan horrelako kasuak daude, eta ez dira kaxoi batean denak batera sartzen.

Elkarrizketaren bertsio luzea irakurtzeko, bisitatu webgune hau: www.berria.info/blogak/ kulturak


Herrian barrena mugitzeko trabak zerrendatuko

dituzte gaurko

bileran

Koxka, Hernaniko ezindu fisikoen elkarteak, bilera deitu du gaurko. Bertan, batez ere, herrian barrena eroso mugitzeko dituzten trabak zerrendatu nahi dituzte. Asmoa dute zerrenda udal-aparejadoreari aurkeztea. Horrez gain, kiroldegia egokitzeko proposamenaz eta Topagune Berdean parte hartzeaz ere hitz egingo dute. Gaur 17:00etan, Biterin.


‘Ondoko hilobiko tipoa’ antzezlana ikusgai Legorretan

LEGORRETA // Abenduaren 22an izango da Ondoko hilobiko tipoa antzezlana Legorretako Herri Antzokian, Txalo Protukzioen eskutik. Bi saio izango dira, 19:30ean bata, eta 22:30ean bestea. Iker Galarza eta Aitziber Garmendia dira aktoreak. Astelehenean jarriko dira salgai sarrerak, 10 euroan, udaletxean eta kultur etxean.


Gurasoak nola, haurrak hala

Haur txikiak dituzten gurasoei zuzendutako euskalduntze-alfabetatze programa ugari antolatu ohi da Euskal Herri osoan. Gipuzkoan, esaterako, Buruntzaldea osatzen duten sei udalek lankidetza-hitzarmena sinatua dute euskara sustatu eta hainbat egitasmo elkarrekin garatzeko. Besteak beste, Etxetik hasi behar delako izeneko egitasmoa dute martxan Andoainen, Astigarragan, Hernanin, Lasarte-Orian, Urnietan eta Usurbilen. Euskararen transmisioan eta euskararekiko motibazioan familiak duen garrantziaz gurasoak jabearaztea da programa horren xedea. Egitasmoa haur txikiak dituzten gurasoei dago zuzendua. Ikasturtearen hasieran, informazio liburuxkak banatu ohi zaizkie gurasoei hizkuntzaren gaian nola jokatzea komeni den azalduz. Mezuak ezberdinak dira bikotekide biak euskaldunak izan, biak erdaldunak izan edota bata euskalduna eta bestea erdalduna izan. Aholku horiekin batera, euskara ikasteko edota hobetzeko eskaintza berezia egiten zaie gurasoei, diru-laguntzak eskainiz. Horrez gain, haur jaioberriak dituzten gurasoei zuzendutako beste egitasmo bat ere garatzen dute sei udalerriok. Hilero, guraso izan direnei zorion agurra, haur jaio berrientzako euskarazko kanten CDa eta hiztegitxo bat biltzen dituen gutuna bidaltzen zaie. Gutun horretan, euskarak haurraren heziketan duen garrantziaz ohartarazten ditu gurasoak. Andoaingo Udaleko Euskara Saileko Lourdes Loiarte administrariak eman digu egitasmo horren berri. "Seme alabek euskaraz bizitzeko duten eskubidea bermatzea ere gurasoen esku dago hein handi batean", irizten dio Lourdes Loiartek. Proiektu horrek izan duen arrakasta dela medio, Euskal Herriko hainbat udalerritara zabaldu da egitasmoa.

Euskara, familiako kide bat gehiago Zumaian ere, gurasoei zuzenduriko informazio liburuxkak banatu ohi dituzte, non euskara ikasteko arrazoiak emateaz gain, euskarazko alfabetatze eta euskalduntze ikastaroak eskaintzen zaizkien. Ikastarook bi maila dituzte: bata, euskararen ahozko eta idatzizko ikasketa prozesuan sakondu nahi dutenentzat, eta bestea, euskaraz ez dakitenentzat. Horrez gain, urtarrilaren hasieran Gurasoentzako Txokoa izeneko egitasmoa jarriko dute martxan, AEKrekin elkarlanean. Haurrak eskolan dauden bitartean, gurasoek euskarazko ipuin, jolas eta kantuak lantzeko aukera izango dute. Belen Golmaio Zumaiako euskara teknikariak adierazi digunez, gurasoen nahia euren seme- alaben hezkuntzan parte hartzea izan ohi da, hots, etxeko lanetan laguntzea eta eguneroko jarduerak euskaraz gauzatzea. Egitasmoak aita eta amei zuzenduak badaude ere, izena ematen duen gehiengoa emakumezkoa dela jakinarazi digu teknikariak.

Bizkaia aldean, berriz, hizkuntzaren transmisioa gauzatu xedez, Olgetan programa sortu du Leioako Udalak. Ekaina bitartean, astelehenetik ostiralera, haurrentzako jolasak eta tailerrak eta gurasoentzako ikastaroak antolatuko dituzte. Eskolaz kanpoko jardueretan eta guraso-umeen arteko komunikazioan euskara erabiltzearen garrantziaz ohartaraztea da egitasmo horren helburua. Bestalde, Arrigorriaga, Basauri, Berango, Erandio, Getxo eta Leioako Udalek Txikiagaz nagusi proiektua dute martxan. Ekimen horren barruan, besteak beste, familientzako ibilaldiak antolatzen dituzte.

Baliabide praktikoak Sortzen Ikasbatuaz elkarteak, Euskaraz Mintza programaren barruan, gurasoentzako material didaktikoa kaleratu berri du. Gida batek eta CD batek osatzen dute Kontu Txikiak izeneko materiala eta 12 eurotan dago salgai liburu dendetan. Bertan, gurasoek ume txikiei, bazkaria ematerakoan, ipurdia garbitzerakoan eta eguneroko ekintzak burutzerakoan erabili ditzaketen baliabideak biltzen dira, euskal tradizioan oinarrituak noski. Materiala erabiltzen erakusteko, guraso zein haur eskoletan lan egiten duten irakasleei zuzendutako ikastaroak ere antolatzen ditu Sortzen Ikasbatuaz-ek Euskal Herri osoan. Rikardo Ederra Sortzen Ikasbatuazeko kideak azaldutakoaren arabera, euskara ezagutzarik ez duten horiei hizkuntza apur bat ikasteko eta euskal ohituren berri izateko aukera eskaintzen zaie ikastarootan. "Gurasoek izugarri ongi pasatzen dute, euskara ikasteko motibatzen ditugu eta ondoren seme-alabei transmititzen diote motibazio hori", adierazi digu Rikardo Ederrak. Hala ere, hau ez da Sortzen Ikasbatuaz-ek gisa honetako materiala plazaratzen duen lehen aldia. Jolas tailerrak izeneko materiala kalean du elkarteak.

Familia barnetegiak Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundeak ere gurasoez osaturiko transmisio talde deritzenak ditu. Talde horiek bi modutara osatu ohi dituzte. Alde batetik, guraso diren ikasleak batuz, eta bestetik, udalek zein beste erakundeek luzatutako eskaeretatik abiatuta. Udan, berriz, familia barnetegiak antolatzen dituzte. Haurrak begiraleekin egoten diren bitartean gurasoek euskara ikasteko aukera izaten dute. Elorrioko Abizari AEK euskaltegiak, esaterako, Udalaren Euskara Kontseiluarekin elkarlanean, euskal hizkuntzaren erabileran egin ohi diren hanka-sartzeez ohartarazteko ikastaroa antolatu zuen iaz lehen aldiz. Euskaltegi horretako irakasleen aburuz, gurasoek kontziente izan behar dute eurak izan behar direla zuzentzaileak.

Euskal tradizioaren aldeko erronka Bikote euskaldunen hizkuntz ohiturak aldatzeko xedez, Familia Bidezko Euskararen Jarraipenerako Plana jarri zuen iaz martxan Oarsoaldea eskualdearen Garapenerako Agentziak, eskualdeko hainbat euskaltegi, ikastetxe, euskara elkarte eta udalekin lankidetzan. Egitasmo horrek, besteak beste, kultur eskaintza zabala, euskara ikastaroak eta tailerrak hartzen ditu bere baitan. Antolatzaileek uste bezalako erantzuna lortu ez duten arren, etorkizunean eskualdeko familiei eskaintza ahalik eta osoena ezagutarazten saiatuko dira. Horretarako, etxeko hizkuntza euskaraz finkatzeko egitasmoak landuko dituzte.

Proposamen hauei guztiei abar luze bat atxiki beharko litzaieke. Ondorioa garbia da beraz, euskal hizkuntzak familia giroan duen garrantziaz jabetzen den guraso orok euskara ikasi edota ezagutzak sendotzeko aukera zabala du eskura. Zeren zain egon?


Bruselak Frantziako azken erreforma aztertuko du

Europako Batzordeak Frantziako Gobernuak herenegun aurkeztutako pentsio erreforma aztertuko du «Frantziako finantza publikoetan izan dezakeen eraginagatik». Bruselaren gomendioei muzin eginda, erretreta adina 2020. urtera arte ez atzeratzearen alde egin du Parisek. Hala ere, 2035etik aurrera, 43ra igoko ditu kotizatu beharreko urteak.


Espainia, soldatak gehien jaitsi diren Europar Batasuneko herrialdea

Urteko azken hiruhilekoan langileek jasotako ordainsariek % 4,3 egin dute behera.

Soldatek % 4,3 egin dute behera Espainian 2012ko azken hiruhilekoan, eta beherakada handiena izan duen Europar Batasuneko herrialdea da, Eurostat EBren estatistika bulegoak gaur kaleratutako datuen arabera. Bestalde, oro har, batasuneko hogeita zazpi herrialdetan % 1,4 igo dira soldatak.

Espainian eta Eslovenian bakarrik murriztu da orduko lanaren prezioa Europar Batasunean: Eslovenian % 1,7 egin du behera.

Bestalde, Errumanian, Estonian eta Bulgariak igo dira gehien langileen soldatak: % 7,6, % 6,6 eta % 5,8, hurrenez hurren. Europar Batasuneko beste hainbat herrialdeetan igoera apalagoa izan da: % 3,3 Alemanian, % 2 Frantzian eta % 0,7 Italian.

Eskulanaren kostua % 3,4 murriztu da Espainian 2012ko azken hiruhilekoan, aurreko urteko epe berdinarekin alderatuta. Beherakada hori administrazio publikoari egotzi dio Eurostat estatistika institutuak. Bestalde, industrian, eraikuntzan eta zerbitzuetan soldatak eta eskulanaren balioa igo egin dira. Europar Batasunean eta eurogunean % 1,3 igo da eskulanaren kostua.


‘Auto’ kontzeptua

Asteburua ate joka genuelako edo, nolabaiteko ero haizez, kopetan koloretako gometxa bana hartuta abiatu ginen etxerantz. Txantxetan hasi zen ikerketa sozial moduko bat egitekotan gelditu ginen, ondotik pasatzen zen jendearen erreakzioak aztertu behar genituelarik.

Asko barrezka pasa ziren, beste askok harrituta begiratu gintuzten... Bizpahiruk ere galdetu ziguten ea zergatik generamatzan kopetak kolorez josirik. Inork ez zigun galdetu ordea soinean jantzita genituen bakero eta oinetakoez. Kasualitatea.

Ez-ohikoa edo berria denarekin asaldatzen gara. Ez-ohikotzat noski, guretzat ohikoa ez dena hartzen badugu. Adina dela, gustuak direla… Gu bezalakoekin elkartzera jotzen dugu, antzekoa den artalde horrek ikaragarrizko segurtasuna ematen baitigu. Garenaz ziur, gure nortasunak berezi egiten gaituela guztiz sinistuta dihardugu. Erreparatzen hasiz gero, gure inguruko guztiek ditugu gustuak komunean, janzteko estilo antzekoa, ohitura eta jokabide berdinak… Begi desberdinez ikusten dugu gutaz urruntzen dena.

«Ni horrelakoa naiz, honela pentsatzen dut eta hau izan nahiko nuke». Zein punturaino erabaki dezakegu hau? Jaio aurretik ezarrita izaten ditugu gure kontzeptua osatuko dituzten oinarriak. Familia eta lagunen pentsaerak, sexuak, eskolan jasotzen dugunak, publizitateak… Denek dute eragina gure izatea osatzeko garaian. Behin gizartea iritzi kritikoz aztertzeko adinera iristean, egia da, gure autokontzeptua auzian jarri eta eraldatzeko aukera izaten dugula, ikasitakoa desikasteko aukera, gizarteak oinarrian dituen soken gainean dantzan gabiltzala konturatzen baikara.

Nik ere aho batez esaten nuen nire pentsaerak gizarteko artalde homogeneo horretatik ihes egiten laguntzen zidala. Ispilura begiratu eta… Bakero eta zapatilak txukun jantzita, kirola egiteko motxila bizkar gainean, ostiralero errepikatzen den tertulia kafea hartzeko irrikaz… Ah, eta gometxa parea kopetan.


Gaur 38 urte Karlos Saldise Korta hil zutela Lezon

Saldise bizi zen etxearen ataria, gaur.

Gaur bete dira 38 urte Karlos Saldise Korta hil zutela, bere etxearen alboan, Lezoko Aralar kalean. Hura bizi zen sotoan ikurrina eta lore sorta jarri dituzte gaur. Hain zuzen ere, Errenterian lan egiten zuen altzari dendatik atera, eta etxera iristear zela hil zuten talde paramilitar ultraeskuindarrek (bi taldek hari zuten heriotzaren ardura beregain).

Igandean, Saldiseri omenaldia egin zioten, haren izena duen plazan, ezker abertzaleak deituta.


Sareri Guardia Zibilak kendutako diruari buruzko saioa, bertan behera

Auzi horri buruz erabakia hartu behar zuten hiru epailetatik bi errefusatu ditu Sarek, Alderdi Popularrarekin lotura dutelakoan, eta saioa bertan behera geratu da.

Euskal presoen eskubideen defentsan diharduen Sare plataforma haserre agertu da bere lana “oztopatu” nahi duten erabaki judizial eta politiko “injustuen” aurrean, eta gogoratu du legezko erakunde bat dela, presoek pairatzen dituzten eskubide-urraketekin amaitzea helburu duena.

Ainhoa Azkarate eta Joseba Azkarraga (Eusko Jaurlaritzako Justizia sailburu ohia) Sareren bozeramaileek agerraldia egin dute, 2015eko urtarrilean Guardia Zibilak kendutako 104.000 euroak itzultzeko abiatutako prozesu judizialari buruzko azalpenak emateko. Dirua urtarrilean egindako manifestazio jendetsua bildu zuten.

Azkarragak jakinarazi du bihar egin beharreko saioa bertan behera geratu dela, Sarek auziari buruz erabakia hartu behar duten hiru epaileetatik bi errefusatu egin dituelako: Concepcion Espejel eta Enrique Lopez.

Epaile horien “partzialtasuna nabarmena” delako eta “Alderdi Popularrari lotuta” daudelako arbuiatu dituztela azaldu du Azkarragak.

Era berean, gogora ekarri du epaile horiek beste auzi batzuetan ere arrazoi beragatik errefusatu izan dituztela.

Beraz, Sarek uste du operazio hura agindu eta justifikatu zuen alderdiarekin lotura duten pertsonek ezin dutela auzi horren inguruko erabaki judizialik hartu.


[GUTUNA] Diru laguntzak direla eta

Egilea: Hekimen, Euskal hedabideen elkartea

Hekimen sortu zenean, 2012ko amaieran, elkarlana izan zen gehien azpimarratu genuen hitza. Bagenituela proiektu asko elkarrekin egiteko, merezi zuela elkarrekin aritzea.

Halaber, asko aipatu ziren bi ideia: errespetua eta konfiantza. Ezinbestekoa zela bakoitzak orain arte egin duena eta lortu duena onartzea eta errespetatzea, eta eragileen arteko konfiantza irabazi beharra zegoela. Harremanak ez baziren konfiantzan oinarritzen, ezinezkoa izango zela elkarlana, are gutxiago epe motzerako irabaziak baino arriskuak ikusten diren langintza honetan.

HPSk egin duen azken diru laguntzen banaketak tsunami txiki bat eragin du sektorean: jaitsierak enpresa askotan sortu dituen kalteen aurrean, amorrazioa; igoerak izan dituztenen kasuetan, poza erakutsi ezina; sektoretik kanpoko balorazioen zehar kalteekin, kezka; administrazioarekin enfrentamendu giro deserosoa dela eta, ezintasuna.

Zuzendaritzan uste dugu Hekimenek ez duela asmatu mezu bateratua helarazten, eta autokritika egin behar dugu.

Baina mezu bateratua izan, badugu, eta hori helarazten ahaleginduko gara hemendik aurrera.

Sektoreari esateko baditugula proiektu ugari elkarrekin egiteko, eta merezi duela elkarlanak:

· Aurten bertan martxan jarri nahi ditugun lan taldeak: publizitatea, Interneterako estrategiak, sinergiak, berrikuntza.

· Behategiaren inguruan egiten ari diren urratsak: Interneteko eta gainerako kontsumoen audientzia neurketa posibleak; sektorearen kartografia; Europako diru laguntzak

· Hitzarmenak: EHU, MU eta DU unibertsitateekin; GFArekin; Udalbiltzarekin

Gizarteari esateko:

· Produktu eskaintza kalitatezkoa eta erakagarriagoa jartzen ahalegintzen garela hartzaileen esku, eta horretarako ezinbestekoa dela gaur egun euskal hedabideek osatzen duten sare minimo hori babestea.

· Eskaera hori inoiz baino zabalagoa eta modernoagoa dela, eta gure helburua dela hartzaile guztien beharrak asetzea, eta ahalik eta jende gehienarengana iristea.

Eusko Jaurlaritzari esateko:

· Erakundeen aldetik diru kopuru handiagoak behar direla hedabideen garapenerako, hedabideek egoera larria bizi dutelako, eta gainera aldaketa testuinguru honetan berritu beharra dutelako, egokitu, eta horrek inbertsioak eskatzen ditu. Gainera, azken urteetan aurrekontu orokorrekiko pisu espezifikoa galdu du hedabideen deialdiak.

· Laguntzak banatzeko irizpideetan aldaketak egin ditu aurten Jaurlaritzak, baina behin eta berriro esan dugun moduan irizpide horiek ez dira aldatu sektorearekin adostuta edo eztabaidatuta. Irismenak saritu nahi izan ditu Jaurlaritzak aurten, eta Hekimenen ustez ondo dago irismena saritzea, behar-beharrezkoa da hori, helburua izan behar du irismena saritzea, baina laguntzak bakarrik edo nagusiki irismenaren arabera erabakitzeak arriskuan jar dezake gaur egun hedabideek duten sare gutxienekoa, izaera oso desberdinetako produktuak daudelako. Sektorearen parte bat kaltetu dezake, eta horrek berak sektorea ahuldu. Guretzako, irismenak helburua dira, ez abiapuntua.

· Beharrezkoa dela hausnarketa estrategikoagoa egitea, sakonagoa, goragotik begiratzeko eta adosteko herri honek euskarazko ze hedabide-sare behar duen gutxien-gutxienez (arloka eta geografikoki). Diru laguntza-politika egoki batek lagundu behar luke gutxieneko egitura hori sendotzen. Horren ondoren, beharrezkoa dela adostea hedabide horiek nondik nora garatu behar diren, ze irizpideren arabera: irismena handituz, kalitatea sustatuz, eraginkortasun soziala azpimarratuz, autofinantzazioa landuz, efizientzia areagotuz… Oinarri hauen inguruan gogoeta zabala behar dugu izan, eta administrazioekin egin behar dugu. Hori egin ezean, nekez garatu daiteke hedabide-sare kalitatekoa, eraginkorra eta askotarikoa.

Alderdi eta eragile politikoei esateko:

· Hizkuntza Politikarako diruak, eta, ondorioz hedabideentzako diruak, jaisten ari direla urtez urte, pisu espezifikoa galtzen ari direla. Aurrekontuak mantentzen badira ere, gero eta diru gutxiago da sektorearentzat, bistan da.

· Hain zuzen ere hizkuntza politikan aldaketa eskatzen ari den honetan, behar-beharrezkotzat jotzen dugula gaia joko politikotik ateratzea eta akordio estrategikoak lortzeari begira ahaleginak egitea.

· 2015erako aurrekontuak eztabaidatzen hasi direnean, euskararen aldeko politikak beste tratamendu bat merezi duela.

Hekimeneko zuzendaritza osatzen dugunok prest gaude norabide honetan indarra egiteko, elkarrekiko errespetutik abiatuz, bakoitzak bere proiektua zainduz eta aldarrikatuz, baina sektorea osatzen duen sare zabalaren beharra onartuz, eta babestuz.

Egilea: Hekimeneko zuzendaritza


Loiolako kuartelak, auzoaren begiradapean

Duela hiru aste Espainiako Gobernuak eta EAJk 2021ean Loiolako kuartelak Donostiako Udalaren esku gelditzeko akordioa itxi zutenetik, kuartelen gaiak lehen mailako garrantzia hartu du hirian. Izan ere, udalaren aspaldiko eskaera da lursail hori bere esku gelditzea, han etxebizitzak egiteko. Era berean, Loiolako eta Txomiñeneko bizilagun askoren aspaldiko aldarrikapena da militarrek auzotik alde egitea. Akordioa sinatu eta gutxira, ordea, Espainaiko armadak Donostia utziko zuelako ideia zapuztu egin zuen Pedro Sanchezen gobernuak, kuartelak hipikara, Defentsa Ministerioarena den ibaiaren beste aldeko lursailera, lekualdatuko zituztela iragarri baitzuen.

Lekuz aldatuko badituzte ere, kuartelek auzoan jarraituko dute, eta azken ia 100 urteetan izandako eraginak bere horretan jarraituko du. Kuartelen historia errepasatzeko, inguruko hiru bizilagunekin eta Bake Ekintza Antimilitaristarekin hitz egin du hedabide honek, eta Ander Gortazar arkitektoak ere parte hartu du, gaur egungo kuartelen lursailean garatuko duten hirigintza proiektuari buruz hitz egiteko. Erreportaje osoa ostiralean izango da irakurgai, IRUTXULOKO HITZA-ren paperezko astekarian eta Irutxulo.hitza.eus webgunean.

Bizilagunen artean, askotariko iritziak daude. Igor Alonso Loiolako Urumea ibaia auzo elkarteko kideak, esaterako, azaldu du “auzoaren betiko aldarrikapena” dela militarrek alde egitea, eta haiekin izandako hainbat liskar ekarri ditu gogora: “Behin, SS nazien adabaki batzuekin agertu ziren auzoko taberna batean, eta liskar handia izan zen, noski”. Teresa Urzainki Loiolako bizilaguna ere ez da eroso sentitzen kuartelak auzoan izanda, balkoitik egunero ikusten eta entzuten baititu: “Guretzat, putakeria bat da kuartelak hor izatea, bai sortzen dituzten eragozpenengatik, baita bistengatik ere. Bista onak ditugu balkoitik, baina kuartelekin zapuzten zaizkigu”. Igor Martin Txomiñeneko Lanberri auzo elkarteko kideak, ordea, adierazi du kuartelek ez diotela molestatzen, eta militarren presentziak bere garaian Loiolan eta Txomiñenean ekarritako dirua gogoratzeaz gain, militarren eta auzokoen arteko harremana “naturala” izan dela nabarmendu du: “Tragoak elkarrekin hartu izan ditugu beti auzoko tabernetan”.

Bake Ekintza Antimilitarista taldeak kuartelak lekualdatzea kritikatu du, euren aldarrikapena “kuartelak ez hemen ez inon” baita. Era berean, derrigorrezko zerbitzu militarraren garaiko hainbat bizipen eta ekintza ekarri dituzte gogora, eta ildo beretik borrokan jarraituko dutela iragarri dute.

Gortazarrek alde batera utzi du militarren presentziaren eztabaida, eta kuartelen lursailean udalak garatuko duen hirigintza proiektua izan du hizpide. Salatu du orain arte udalak garatu duen hirigintza “zaharkituta” dagoela, eta hiritarren artean adostasun dezente dagoela “Txomiñenea 2.0 bat ez izateko”. Hain zuzen, “originala” izateko eskatu dio udalari: “Esaterako, posible da autorik gabeko auzo bat egitea, autoa erdigunea izatea iraganeko zerbait baita. Ez da zerbait iraultzailea, XXI. mendea da”.


"Aurreikusitako bidearen barruan" doala uste du Udal Gobernuak

Agintaldi honetako lehen urteko balorazioa eginda, "aurreikusitako bidearen barruan" doazela uste du Oñatiko Udal Gobernuak, "gobernu era berri bat" oinarri hartuta. Aurten egin asmo zituzten proiektu asko eginda edo martxan daudela adierazi dute eta beste asko urtea bukatu orduko egingo direla, tartean Zubillaga auzoko urbanizazioaren lehen fasea. Oposizioaren jarrera ere kritikatu du EH Bilduko udal taldeak.

Agintaldi honetako lehen urteko balorazio baikorra egin du gaur goizean Oñatiko Udal Gobernuak kazetariekin egindako gosari bileran. EH Bilduko udal taldearen esanetan, aurreko agintaldian herritarrekin egindako bileretan marraztutako "oinarri estrategikoak jarraitu" dituzte eta “gobernu era berri bat” hartu dute oinarri.

Proiektuei dagokionez, aurreko agintaldiko batzuen jarraipena egiteaz gain, aurten egin asmo zituztenetako asko egin dituztela aipatu dute, edo gutxienez, martxan daudela, horien artean: Olabarrietako lur azpiko pasoa, plazako arkupetako zoladura, autokarabana gunea, aparkaleku sistema, jaietan emakumeen parte-hartzea bultzatzeko prozesua, aisialdiko baratzeen autokudeaketa eta gazte lokalen ordenantza.

Urtea bukatu aurretik egin asmo dituzten proiektuen artean berriz, daude: Zubillaga auzoa eraberritzeko lehen fasea egitea, euskaltegian gela bat gehiago egokitzea eta Ugarkalde eta San Lorentzo arteko bidegorria egitea, azken hori “Olaran paisaia” proiektuaren barruan. Iñigo Segurola paisajistarekin ari dira lantzen Olaran errekaren alde bietako guneak. Proiektu horretan sartzen da ere Eltzia aurreko berdegunean ur txorrotak edo ur jolaserako gunea egitea eta postetxe parean dauden moduko kirola egiteko aparatuak jartzea.

Kritika

Oposizioak, alderdi jeltzaleak, izandako jarrera kritikatu du, bestalde, Udal Gobernuak urteko balorazioa egiterakoan. EH Bilduko udal ordezkariek adierazi dute ez zaiela bidezkoa iruditzen euren proposamenak Gobernu taldeari komunikabideen bidez helaraztea.

Proposamen askoren ideiak, jeltzaleak "euren jabetza egiten saiatu" direla ere adierazi dute Udal Gobernuko kideek, "herribusa, beka eta auzotaxi zerbitzua" kasu. EAJren ideiak entzuten jarraituko dutela adierazi dute, baina "euren aldetik jarrera zintzoagoa eta helduagoa" eskatzen dutela.


Getxo Arrauneko lau kide lehiatuko dira Portugaleten

Getxo Arraun elkarteko lau arraunlarik bat egingo dute datorren denboraldian San Nikolas Arraun Taldeagaz. Getxo Arraunek eta Portugaleteko klubak jakinarazi dutenez, arraunlariak Portugaleteko Neskak traineruaren eskifaian lehiatuko dira, kirolari gazteakaz eta seniorrakaz osatutako taldean.

Saltoa eman dutenak ondoko hauek dira: Maialen Ezkurra, Ana Ansola eta Uxue Arbizu gazteak, eta María Perdiguero seniorra. Ostera, Getxo Arraunegaz ibiliko dira lau kirolariak banku mugikorrean. Akordio hori klub biek daukaten hitzarmenaren barruan kokatzen da.


Iruñeko artzapezpikuak elizak eraiki nahi ditu Lezkairu eta Buztinzuri Iruñeko auzoetan. Udal Hirigintza Batzordearen kudeaketa taldeak eskaerak aztertuko ditu


Leo Messi, gabezia nabarmenena

Atzo jokatu ziren partiden emaitzekin eta gaur jokatuko diren partidekin, Txapeldunen Ligako hirugarren jardunaldia amaitutzat emango da. Bartzelonak, Messi lesionatuta, Interren aurka jokatuko du.

Gaurko partidekin, Txapeldunen Ligako hirugarren jardunaldia amaitutzat emango da. Partida nabarmenenak, Bartzelonak eta Atleticok duten partidak dira.

Bartzelonak, Lionel Messi gabe, Milango Inter taldearekin neurtuko da gaur. Sevillaren aurka jokatutako azken partidan, jokalari argentinarrak besoko radioa hautsi eta zelaitik atera behar izan zuen. Horren ondorioz, Messik hurrengo 6 partidak galduko ditu.

Talde italiarrak, aldiz, Mauro Icardi goleatzailea taldeko erreferentzia moduan izango du.

Bestalde, Atleticok Bundesligako sailkapen burua den Borussia Dordtmundekin Iduna Parken jokatzeko jokalari guztiak izango ditu eskuragarri

Gaurko partidak (3.jardunaldia):

(18:55) PSV Eindhoven - Tottenham

(18:55): Brujas - Monako

(21:00): Borussia Dortmund - Atletico Madril

(21:00): Bartzelona - Inter Milan

(21:00): Galatasaray - Schalke 04

(21:00): Lokomotiv Mosku - Porto

(21:00): Liverpool - Izar Gorria Belgrad

(21:00): PSG - Napoli

Atzoko emaitzak (3.jardunaldia):

E Taldea:

- AEK Atenas 0-2 Bayern Munich (61.min Javi Martinez, eta 63.min Lewandowski)

- Ajax 1-0 Benfica (92.min Mazroui)

F Taldea:

- Hoffenheim 3-3 Lyon (33.min, eta 47.min, Kramaric eta 92.im Joelinton; 27.min Bertrand Traoré, 59.min Ndomble eta 67.min Depay)

- Shakhtar 0-3 Manchester City (30.min David Silva, 35.min Laporte eta 71.min Bernardo Silva)

G Taldea:

- Real Madril 2-1 Viktoria Pilsen (11.min Benzema, eta 55.min Marcelo; 79.min Hrosovsky)

- Erroma 3-0 CSKA Mosku (30.min eta 43.min Dzeko, eta 50.min Ünder)

H Taldea:

- Young Boys 1-1 Valentzia (55.min Hoarau; 26.min Batshuayi)

- Manchester United 0-1 Juventus (17.min Dybala)


Pintxo eta puzgarri, Arima bihurriaren iratzargarri

Arratsaldeko 17:00etan hasi, eta bihar gauerdira arte festa izango da nagusi Txantxillako auzoan. Gaur, 17:00etatik 18:30etara puzgarriak izango dira, eta 18:00etan pintxo-poterako aukera jarriko da Jai Batzordearen barran eta Txantxilla kafetegian. Horrek guztiak seguru esnarazi egingo duela Arima bihurria, eta 20:00etan, haren etorrerarekin batera hasiko dira jaiak.

Bihar, berriz, egun osoa hartuko du festak, 10:00etan txistulariak dianarekin abiatzen direnetik. Besteak beste Txantxilla-Santa Barbara-Txantxilla krossa egingo da. Izenematea: www.herrikrosa.eus.


Zornotzan, Durangon eta Zaldibarren San Silbestre lasterketak, gaur arratsaldean

Zornotzan, Durangon eta Zaldibarren San Silbestre lasterketak egingo dituzte, gaur. Durangokoa 17:00etan hasiko da, Santa Anan, eta Zaldibarkoa ere ordu berean abiatuko dute. Zornotzakoa 18:00etan, erdigunean hasiko da. Probek bost bat kilometroko ibilbidea izango dute.


Haurrentzako kontzertu didaktikoa

Susana Cencillo eta Iraitz Lizarragak haurrentzako kontzertu didaktikoa eskainiko dute ekainaren 6an, larunbata, arratsaldeko 17:00etan Asvinenean. Sarrera: 3 euro.


Elizondoko Foruzaingoaren polizia-etxearen lehen harria jarri dute

909.500 euroko inbertsioa eginen da eta udazkenerako lanak akitzea espero da

Javier Caballero Nafarroako Gobernuko lehen presidenteordeak eta Lehendakaritza, Justizia eta Barne kontseilariak Elizondoko Foruzaingoaren polizia-etxeko lehen harria jartzeko ekitaldian parte hartu du urtarrilaren 27an, ortzegun eguerdian.

Javier Caballero Nafarroako Gobernuko lehen presidenteordeak eta Lehendakaritza, Justizia eta Barne kontseilariak Elizondoko Foruzaingoaren polizia-etxeko lehen harria jartzeko ekitaldian parte hartu du urtarrilaren 27an, ortzegun eguerdian. Lan hori Nafarroa 2012 Planean lehentasunezko jardun moduan ageri da. 909.500 euroko inbertsioa eginen da eta aurreikuspenen arabera zortzi hilabete eta erdian gauzatuko da.

Ekitaldian parte hartu dute Virginia Aleman Baztango alkateak, Juan Ramón Rábade Barne zuzendari nagusiak, inguruko hainbat alkatek eta zinegotzik eta Foruzaingoaren eta Guardia Zibilaren agintariek. Elizondoko polizia-etxeak gaur egun 38 agente ditu eta inguruko 27 udalerriri zerbitzua ematen die, hau da, 26.000 biztanle ingururi.

Caballero presidenteordea kontent agertu da eraikin berriak Foruzaingoko agenteen "eraginkortasuna erraztuko duelako" inguru horretan. Horrez gain, kontseilariak azaldu duenez, ekipamendu hau eraiki da Foruzaingoaren jarduerak gorakada garrantzitsua izan duelako inguru horretan 2007. urtearen hasieran Santiago etorbidean gaur egungo polizia-etxea abian jarri zenetik. Bertzalde, Baztango alkateak proiektu hau erakundeen arteko beharrezko "lankidetza eta koordinazioaren" adibidea dela nabarmendu du, "herritar guztien ongizatea hobetze aldera".

Ia 700 metro koadro

Elizondoko polizia-etxe berria Udalak utzi duen lursail batean eraikiko da, Erabeta ingurua eta Menditurri kaleen artean. Lana joan den uztailean Iruña Construcciones enpresari esleitu zitzaion, aurkeztutako 8 enpresen artean puntuaziorik onena lortu zuelako.

Antonio Herce Lahoz arkitektoak diseinatutako polizia-etxea 4.582,87 metro koadroko lursailean kokatuko da. Eraikinaren azalera eraiki osoa 684,75 metro koadrokoa izanen da, eta horrekin batera, 598,27 metro koadroko aparkalekua izanen du. Eraikinak behe-solairu erdi-lurperatua, 458,52 metro koadrokoa, eta 228,23 metro koadroko lehen solairua izanen ditu. Behe-solairura aipatutako bi karriketatik sartu ahal izanen da, batez ere herritarrak artatzera bideratuta dago, eta horretarako bi bulego izanen ditu, 47 metro koadrokoak. Solairu horretan, atxilotuak kontrolatzeko inguruak (atxilotuen gelak eta erregistro-inguruak); bilera gela; gizonezkoen eta emakumezkoen aldagelak eta garajea ere izanen dira.

Lehenengo solairuan bulegoak eta barne erabilerarako gelak eginen dira. Autoak uzteko 22 plaza aparkaleku itxian (ibilgailu ofizialak), 10 plaza aparkaleku estalian (herritarrak) eta beste 15 aire zabalean izanen ditu. Herritarrak bertara oinez hurreratu ahal izanen dira. Egoitza Guardia Zibilaren kuarteletik hurbil eta herriko saihesbide berritik 100 metrora dago. Polizia-etxea Nafarroako Gobernuaren eta Baztango Udalaren artean 2009ko martxoan onetsitako lankidetza-hitzarmenaren emaitza da.

Jarduerari buruzko datuak

Elizondoko polizia-etxeko agenteek 2010ean 66 zigor argiketa izapidetu, 104 pertsona atxilotu eta 51 egozketa egin zituzten. 360 zigor salaketa eta 17 administrazio salaketa jaso eta 680 trafiko-salaketa egin zituzten. 38 administrazio-salaketa egin zituzten Armen Erregelamendua ez betetzeagatik eta bertze 60 salaketa bertze arlo batzuen inguruan. Joan den urtean Elizondoko agenteek 2.158 orduko patruilatzeak egin zituzten oinez. Horrez gain, 12.757 pertsona eta 10.684 ibilgailu identifikatu zituzten guztira.


Chrysler taldeak 652 milioi dolar galdu zituen iaz

Nahiz eta 1.516.000 ibilgailu saldu zituen, Chrysler Ameriketako Estatu Batuetako taldeak galera handiak izan zituen joan den urtean: 652 milioi dolar.

Aurten 200 eta 500 milioi arteko irabaziak izatea espero du. "Iaz hamasei ibilgailu mota berri edo berritu plazaratu genituen merkatuan, eta taldearen pizkundearen seinale da hori", esan du gaur Sergio Marchionnek, Chrysler-Fiat taldeko kontseilari ordezkariak.

Enpresak 2009an jo ostean, joan den urtean Fiatek baino ez zuen kudeatu. Taldeak 7.300 milioi dolarreko diru poltsa zuen abenduaren 31n, irailean baino mila milioi dolar gutxiago.

AEBetan iaz %9,2ko merkatu kuota zeukan. 2009an, %8,8koa.


'Humanity' Aralucen?

Azken egunotan, irudi negargarriak ikusi ditugu Igorre aldean. Mondragon taldeko kooperatiba bat, Batz, poliziaren eta eskirolen laguntzarekin Araluce enpresan sartu da materiala lapurtzera. 141 familiaren etorkizuna jokoan dago, eta kooperatibaren erantzuna polizia bidaltzea izan da. Berriro ere, agerian geratu da langile ez-bazkideen eskubide gabezia euskal kooperatibetan.

Eredugarriak omen diren Mondragon taldeko kooperatibek behin eta berriro erakutsi digute beraien interes bakarra ekonomikoa dela. Kapitalismoaren aurpegi atsegina erakusten digute, eta, aldi berean, lan sindikalaren faltagatik langileak eskubiderik gabeko zenbaki huts bihurtu dira. Kuriosoa da: etika eta morala askotan aipatu arren, holakorik ez daukatela erakusten dute egunerokoan. Mondragon taldeko laugarren printzipio kooperatiboan, adibidez, kapitalaren izaera instrumentala aldarrikatzen dute. Bitartean, kooperatibista gehienen pentsioak kudeatzen dituen Lagun Aro guztien aurrezkiekin espekulatzen ibiltzen da. Hipokrisia ederra!

Mondragon taldeko kooperatibak, elkarte anonimo bilakatzeko bidean, beraien benetako aurpegia erakusten dabiltza azken urteotan. Adibide asko dauzkagu. Estatu espainoleko pertsonaia ilun eta ustelenetakoaren gonbidapena Arrasate bisitatzeko punturik gorenetarikoa izan da ibilbide horretan. Euskal Herriak ez ditu holako kooperatibak merezi eta nahi.

----------

Joxemi Campillo

Kooperatibista ohia

Aramaio


Alex Botelho surflariak istripu larria izan du munduko olaturik handienean

Nazare Tow Surfing Challenge txapelketa egiten ari dira egunotan Portugalen. Munduko Surf Ligak adierazi du kirolaria «bere kordean eta egonkor» dagoela.

Ikara uneak bizi izan dituzte Nazaren (Portugal), olatu handien surf txapelketan. Munduko Surf Ligak antolatutako lehenengo tow-in surf txapelketa hasi zen atzo: uretako motoek arrastaka eramaten dituzte surflariak, haiek munduko olatu handienei aurre egin diezaieten. Nazareko olatuak du inoiz surfean aritutako handienaren marka. Hamabi eta hogei metro arteko olatuak izan ziren atzo, eta horietako batek Alex Botelho kirolaria irentsi zuen. 29 urte ditu, eta puntako kirolaria da, olatu handietan espezializatua. Uretako moto bat hura erreskatatzera joan zenean gertatu zen ezbeharrik handiena: beste olatu erraldoi batek berriro bota zituen uretara surflaria eta erreskate taldeko kidea.

Botelho konorterik gabe iritsi zen ospitalera, baina Munduko Surf Ligak jakinarazi du «bere kordean eta egonkor» dagoela orain, baina proba gehiago egin beharko dizkiotela.

Hamar surflari bikotek parte hartu dute txapelketan; bata motoan joaten da, eta bestea, taula gainean. Ordubeteko sei ekitaldi egin zituzten, txandaka, eta mundu osoan ikusi zuten proba ikusgarria. Sei orduren ondoren, ordea, Munduko Surf Ligak eten egin zuen zuzeneko emisioa, Botelhoren istripua gertatu berritan. Hurrengo irudietan, surflaria hondartzan ageri zen, eta larrialdi zerbitzuak hura artatzen ari ziren.

2016an, 30 metroko olatu batek Axi Muniain surflari zarauztarra irentsi zuen Nazaren bertan. Iazko udan, Jokin Lizeaga korrikalaria eta biak elkartu zituen BERRIAk; hark ere istripu larri bat izana zuen, eta kontatu zuten horrek aldatu egin diela bizitzari heltzeko modua.


Marizulo: “Balorazioa oso positiboa da”

Zaldua, Jauregi eta Juxto Egaña:

Antton Jauregi: “Jendearen aurpegiak ikusi ditut, eta aurpegi horietan poza nabari zen. Gainera uste dut benetako poza zela. Esan digute ez zutela espero jaso dutena, eta guk ezin genezake gehiago eskatu. Ekarpenik handienetakoa izango litzateke, honen harira antzerki taldetxo bat sortu eta lanean jarraitzea, hori izango litzateke pastel honentzako gindarik ederrena”.

Luis Mari Zaldua: “Ikusleek, emanaldiaz gain, eskertu dute, gauzak egiteko prest dagoen jendea Urnietan oraindik badagoela ikustea. Lehengo antzerkiak taldeak ezagutu zituztenentzat, iraganera bueltatze bat izan da, baina gehien gustatu zaidana, Saroben jende gaztea ere ikustea izan da. Urnietarrek erakutsi dute aukera eman ezkero, erantzuten dutela. Euskaldunok badaukagu abilezi berezi bat elkarren artean sesioan ibiltzeko, eta horrelakoak guztiok batzen gaituzte. Emanaldi hauetara etorri den jendea, izaera eta pentsaera askotakoa da. Bereizten gaituen gauza gutxiago, eta elkartzen gaituen gehiago egiten saiatu behar genuke”.

Juxto Egaña: “Zalantza izugarriarekin hasieran egindako eskemek ez dute zerikusirik orain ikusi dugunarekin, asko aberastu da. Harrituta nago honek sortu duen ikusminarekin, eta izan duen harrera positiboarekin. Niretzako shock bat izan da, ikaragarrizko poza ematen dit herriak horrela erantzuteak. Herritarrek jarri duten ilusioa, dedikazioa, eta gainera pozik aritu dira. Jarrera txalogarria. Aurrerago beste emanaldiren bat antolatzen bada, beste batzuentzat ere amu bat izan dadila. Jendea hurbildu zaigunean, une oso hunkigarriak bizitu ditugu.


Ion Arretxek parkea izango du Galtzarabordan

Ion Arretxe pasa den martxoaren 18an zendu zen.

Galtzaraborda auzoko Parke kaleko 10. zenbakiko parkeak, Ion Arretxe izena izango du. Parole Parole Herri Iniziatibaren proposamena izan da, Arretxeran lagunek osatzen dute iniziatiba hori, eta udalak aho batez onartu du. Ion Arretxeri eta bere lanari aitortza egin nahi diote izendapenaren bidez. Joan den martxoaren 18an zendu zen arte zuzendaria, aktorea, eta La sombra del nogal liburuaren egilea, besteak beste. 1985eko azaroan atxilotu zuten Mikel Zabalzarekin batera. Intxaurrondon torturatu egin zuten errenteriarra eta kargurik gabe aske utzi ondoren. Handik hamabost urtera idatzi zuen Intxaurrondoren gaineko liburua. Ilustratzaile, marrazkilari, eszenografoa, hainbat aldizkaritan marrazkilari eta gidoilari aritu zen, hala nola, Ipurbeltz, TMO, Aizu!, Kaxkagorri eta El Jueves… 90. hamarkadan arte zuzendari bezala lan egin zuen hainbat filmetan: Extasis, La vida de nadie, Marujas asesinas, Sukalde kontuak… Hainbat film labur ere zuzendu zituen.

Hilaren 24an egingo diote omenaldia Arretxeri 12:00etan Galtzaraborda auzoko Parke Kaleko Guarren. Egitarau horren barruan egingo dute Ion Arretxe parkea izendatzeko ekitaldia.


Xabier Lete gogoan kantaldia izango da hilaren 23an

Sarrerak salgai daude dagoeneko, www.kutxa.net eta herriko hainbat tabernetan

Uztarriak hamar sarrera bikoitz zozkatuko ditu bazkideen artean

Xabier Lete gogoan kantaldia izango da hilaren 23an, ostirala, Izarraitz Pilotalekuan. 22:00etan hasiko da emanaldia, eta Eñaut Elorrieta (Ken zazpi), Alex Sardui (Gatibu), Anje Duhalde, Pier Pul Berzaitz, Arantxa Irazusta eta Petti izango dira oholtzan. Aurkezle lanak, berriz, Noel Elorgak egingo ditu.

Sarrerak www.kutxa.net webgunean zein Sanagustin Kulturgunean eta Pastorkua, ISB, Eguzkitza eta Etxe Zuri tabernetan erosi daitezke dagoeneko. Sarrerak 15 euro balio du.

Hamar sarrera bikoitz

Uztarria Komunikazio Taldeak kantaldirako hamar sarrera bikoitz zozkatuko ditu bazkideen artean. Zozketan parte hartzeko, galdera honi zuzen erantzun beharko diote Uztarriaren bazkideek: Nongoa zen Xabier Lete abeslaria?

Zozketa abenduaren 22an, goizeko 11:00etan egingo du Uztarriak. Erantzunak ordurako bidali behar dira, uztarria@uztarria.com helbide elektronikora idatzita.

Erantzunarekin batera, bazkidearen izen-abizenak eta telefono zenbaki bat jartzea derrigorrezkoa da.

Lehiaketa gehiago datozen hilabeteetan

Uztarria Komunikazio Taldeak gisa honetako lehiaketa gehiago egingo ditu datozen hilabeteetan, eta beraz, bizkor ibili eta egin zaitez Uztarriako bazkide! Horretarako klikatu hemen eta abantaila ugariz gozatu ahal izango duzu.


Laugarren gelditu da Castroviejo, dominatik lau segundo eskasera

Txirrindularitzaren erlojupeko proban domina eskuratzear gelditu da Jonhatan Castroviejo, Chris Froomerengandik 3,96 segundora. Ion Izagirrek ere diploma jasoko du, zortzigarren eginda.


'Gorria' aurkeztuko dute Legution

Miren Amurizak eta 'La Pulgak' sortutako ikuskizuna ostiralean, hilaren 10ean, aurkeztuko dute kultur etxean.

Gorria ez da bertsolaritzaren eta flamenkoaren fusio bat. Argi utzi dute Miren Amuriza bertsolariak eta Askoa Etxebarrieta La Pulga flamenko dantzariak bihar Legution aurkeztu behar duten ikuskizunaren inguruan. "Ez gara elkarren moldeak imitatzen saiatuko, ezpada, nork geure diziplina modu malgu eta libreago batean pentsatzen, gorpuzten eta interpretatzen", azaldu dute. Bertsolari baten eta bailaora baten arteko elkarrizketa prozesu baten emaitza da Gorria, "esperimentazio gune bat".

Legutioko kultur etxean aurkeztuko dute bihar, 20:00etan, azken hilabeteetan landutako proposamena. "Ez dugu ezer berririk asmatu, bai zerbait oso geurea; intimista, intuitiboa, erraietakoa... Gorria. Jasotzeko prest dagoen edozein ikus-entzulerentzakoa". Hamar piezatan banaturiko ordubete inguruko obra da, behetik goranzko ibilbide bat; doinurik lurpekoenetatik hasi eta dantzagarrienetarainokoa, ilunpetatik argitarakoa. Atal batzuetan biak batera arituko dira, beste batzuetan banaka; batzuetan gitarraren edo perkusioaren laguntzaz eta beste batzuetan a cappella. Bide bertsua egingo dute tematikoki ere; heriotzatik, isolamendutik edota indarkeriatik hasi eta ahizpatasunerainokoa, sedukziorainokoa, ospakizun kolektiborainokoa.


Genar Agirrek irabazi du Legazpiko Udalaren maiatzeko zozketa

Legazpiko Udalak hilero 50 euroko erosketa balea zozkatzen du, hil horri dagokion egutegiko orrian datorren galdera zuzen erantzuten dutenen artean. Maiatzeko zozketa Genar Agirre gaztetxoak irabazi du. Hauxe zen galdera: Ezpatadantzaz gain, bada Legazpin maiatzeko jaietan egiten den beste dantza berezi bat; berta-bertakoa. Badakizu zein? Erantzun zuzena kapela dantza zen. Hurrengo galdera ekaineko jai bati buruzkoa da. Udalak herritarrak parte hartzera animatu nahi ditu. Horretarako, udaletxera edo legazpiko-udala.info web orriko Egutegia 2014 atalera jo behar dute.


«Zaintzaileek kulpa sentimendua izaten dute kanpoko laguntza eskatzeko, baina, familiarentzat ona dena, gaixoarentzat ere ona da»

Igone Etxeberria neuropsikologoak dio zaintzaileek (alabak eta errainak, gehienetan) garbi izan behar dutela alzheimerra duen pertsona zaintzea ez dela bakarrik egiteko lana. Hernanin laguntza taldea sortzea beharrezko ikusten du.

Igone Etxeberria hernaniarrak urte asko daramazki alzheimerraren inguruan lanean eta ikerketan. Formazioz neurosikologoa da eta sei urte egin zituen Afagi elkartean. Gaur egunean, Matia Fundazioan ari da. Zer da, zehazki, alzheimerra? Gaixotasun neuropsikologiko degeneratiboa da. Ez dakigu zergatik, baina, neuronen arteko loturak huts egiten hasten dira. Badaude tratamenduak, baina, gaitzak ez du sendabiderik. Zeintzuk dira alzheimerraren aurreneko sintomak? Memoria arazoak dira normalean: giltzak ahaztea, gauzak bere lekuan ez uztea, hizketan hasi eta nahi duenik ez esatea... Baina, ez da memoria galtzea bakarrik. Alzheimerra duen pertsonari jokabidea ere aldatu egiten zaio. Lehen normalean egiten ez zituen gauzak egiten hasten da edo joera arraroak izaten ditu: ordenatua dena desordenatu bihurtzen hasten da, lagunartea gustuko izan eta kalera atera nahi ezik jartzen da, bere buruari asko kontu egiten ziona geroz eta utziagoa bihurtu.... Alzheimerra diagnostikatzean, gaixoari zer informazio ematen zaio? EEBBetan zuzenean gaixoari esaten zaio: zuk alzheimerra daukazu. Hemen normalean familiari esaten zaio, eta familiak erabakitzen du gaixoari esan edo ez. Batzuk esan egiten diote, baina, gehienek, ez. Guk gaixoari esaten dioguna da memoria arazo bat duela eta tratamendu bat jarriko diogula. Zure esperientzia profesionaletik, komeni al da gaixoari zer duen garbi esatea? Ni pertsonalki, ez naiz esatearen aldekoa. Zer duen jakiteak ez dio laguntzen bere jokabidea egokiagoa izaten, ez da minbizia duzula esatea edo ez bezala. Zer tratamendu daude eta zein da onena gaixoarentzat? Bi tratamendu mota daude, eta elkarren osagarri dira: batetik, medikamentu bidez laguntzen zaio, eta bestetik psiko-estimulazio bidez. Psiko-estimulazioaren bidez egiten dena da galtzen ari den fakultateak landu, eta horrekin batera oraindik ondo dituenak ere bai. Azterketa batek erakutsi du lagundu egiten duela. Hala ere, gaurkoz tratamenduek ez dute gaitza gelditzen. Eta zaintzailearen aldetik, nola egin behar zaio aurre? Etxeko bati alzheimerra diagnostikatu eta pertsona hori zaindu behar duenak argi eduki behar du ez dela bakarrik egiteko lana. Bestetik, kulpa sentimendu haundia izaten da kanpoko zerbitzuetara jotzeko, eta horrek ere ez du laguntzen. Alzheimer kasu baten aurrean, egin beharrekoa da familia bildu, ikusi zer errekurtso dauden eskura (ekonomikoak zein humanoak) eta horren gainean antolatu: txandak nola, zenbatero... Batzuk uste dute gaixoarekin zenbat eta denbora gehiago egon, hobe dela. Eta hori ez da horrela. Azkenean, zaintzailea erre egiten da, eta gaixoak nozitzen du hori. Azken batean, jabetu behar dugu, luzera, familiarentzat ona dena gaixoarentzat ere ona dela. Herrietan dauden laguntza taldeak ere oso interesgarriak dira. Babesaz gain, informazioa, formazioa eta besteen esperientzietatik ikasteko bidea da.


Helena Zubillaga: 'Pediatriak biologiatik haratago behatu behar du'

Helena Zubillaga pediatrak haur, guraso eta lankideen omenaldi hunkigarria jaso du Tolosako anbulatorioan erretiroa hartu duenean. Bere lan egiteko moduagatik esker on mezuak jasotzen ari da etengabe.

Helena Zubillaga pediatrak argi du formazio oso biologikoa jasotzen dutela medikuek, baina ume bati gertatzen zaiona jakiteko, ondo behatu behar zaiola. Umeari berari eta bere inguru guztiari, familiari eta eskolari. Horretarako behar den denbora hartzea eta umeak goxo artatzea izan da bere lan hildo nagusia eta etengabe formatzen aritzea arlo sikologikoan ere sakontzeko.

Bere taldean lan egindako Arantxa Esnaola erizainarekin ere hitz egin dugu eta biak bat etorri dira, lehen arretaren garrantzia azpimarratzerakoan.


Ilusioz beteriko emanaldia eskaini zuten herriko gaztetxoek

Atzo, astelehena, Antzuolako gaztetxoek Gabonetako kontzertua eskaini zuten. Eta ohi den moduan, bete egin zen Torresoroa. Doinu ezagunak izan ziren nagusi. Gitarra, pianoa, saxofoia, txistua, oboea... askotariko instrumentuak entzun, gozatu eta ezagutzeko aukera izan zen atzokoan.


Igor San Juanen azken lana ezagutzen

Aretxabaletako musikariak bere lehen lana kaleratu berri du, eta Debagoiena Zuzenean saioan, hainbat doinu berri entzuteko aukera izan dugu.


Nafarroako Bertsolari Txapelketaren finala ikusgai gaur gauean

eitb.com-ek zuzenean emango du eta ETB-1en berriz, 22:00etan izango da ikusgai finalean jazotako guztia.

Nafarroako Bertsolari Txapelketaren finala izango da ikusgai gaur, eitb.com-en zuzenean emango dute 17:00etatik aurrera eta ETB-1n gauean eskainiko da finala, 22:00etan.

Zortzi bertsolari izango dira larunbatean Nafarroako Bertsolari Txapelketako finalean. Julio Soto, Xabier Silveira, Aimar Karrika, Erika Lagoma, Jon Barberena, Eneko Lazkoz, Eneko Fernandez eta Oskar Estanga izango dira nor baino nor Iruñeko Anaitasuna polikiroldegian,

Otsailaren 2an Lizarran hasi zuen ibilbidea Bertsolari Txapelketak. 31 izan ziren Nafarroako Bertsolari Txapelketa hasi zuten bertsolariak eta horietatik arestian aipatutako zortziak igoko dira larunbatean oholtzara. Horietatik aterako da Nafarroako txapelduna. Horrez gain, finaleko lehen lau sailkatuek udazkenean jokatu den Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela lortuko dute.

Orain dela bi urteko finalarekin alderatuta, hiru bertsolari berri izango ditu Anaitasunako finalak: Erika Lagoma, Aimar Karrika eta Eneko Fernandez.


Bea Sever Bilboko Aste Nagusiko pregoilariarekin, gaurko 'Karabana'n

Koikili Lertxundi eta Gorka Iraizoz futbolariak eta Ylenia Baglietto eta Lander Otaola aktoreak arituko dira sukaldean.

Gaur iluntzeko 'Karabana' saioa Bilbon izango da berriz ere, eta gonbidatuen artean, Bea Sever Bilboko Aste Nagusiko pregoilariarekin izango dira Zigor Iturrieta eta Itxaso Gonzalez.

Horrez gain, Jurgi Arejita Ondori Botxo jatetxeko sukaldaria, Charamel gozotegiko Nagore Ramos, Xabi Ortueta harakina eta Elene Carreto eta Beñat Urrutia dantzariak izango dituzte saioan gonbidatu.

Bestalde, Gorka Iraizoz eta Koikili Lertxundi futbolariak eta Ylenia Baglietto eta Lander Otaola aktoreak sukaldean arituko dira.

'Karabana' 21:00etan izango da ikusgai ETB1en eta eitb.eus-en.


Euskara plazara atera du Udarregi Ikastolaren kalejirak

Euskararen Eguna goiz hotz honetan herrian barrena egin duen kalejira batekin girotu du Udarregi Ikastolak. Artzabalen zirela buruhandiak izan dituzte bisitan!

Ikasleak danborjole eta irakasleak dultzaina jotzen ikastolako patioari bi itzuli eman eta euskara lau haizeetara, plazara, herrira atera du goizean Udarregi Ikastolak. Ez du noski, edozein une hautatu horretarako; abenduak 3 ditu gaur, Euskararen Eguna dugu!

Gernika ibilbidea, Mikel Laboa plaza, frontoia, Dema plaza, Errekatxiki eta Artzabal zeharkatu dituzte Lehen Hezkuntzako ikasle eta irakasleek kalejiran. Artzabalgo zelaira heldu direnean nagusitu da urduritasuna, eta hasi dira korrikaldi eta ihesaldiak, Munalurra aldetik jaitsi zaizkien buruhandiekin.

Euskararen Egun honetarako Udarregi Ikastolak antolatu duen ekimen eskaintza zabalaren lekuko ondoko irudi bilduma:


Ibon Iparragirreren egoeraz kezkatuta, 300 herritarrek agerraldia egingo dute bihar, udaletxean

Ibon Iparragirreren osasun egoerak kezka handia eragin du azkan hilabeteetan. Hori tarteko, 300 herritarrek agerraldia egingo dute bihar, 18:00etan, udaletxean. Ekimenean Iparragirreren egoeraz berba egiteaz gain, asteburuan egingo den mobilizazio baterako deia luzatuko da.

Zapatuan, Ibon Iparragirreren «berehalako askatasuna» eskatu zuten Basauriko kartzelaren aurrean 500 bat lagunek, Iparra Galdu Baik plataformaren deialdiari erantzunda. Gogoz eta eztarria bertan lagata garrasi egin zuten danek. Kartzelako harresiak gaindituta, Iparragirrek entzuteko lantxerik egin zuten oihu: «Ibon, maite zaitugu!» eta «Aupa, Ibon! Eutsi gogor, herria zurekin». Angelita Burgoa Iparragirreren ama eta Andoni Urkiza Iparra Galdu Baik plataformako kidea espetxeko zuzendariari bilera eskatzeko eskutitza ailega eragiten ahalegindu ziren, baina atean zeuden ertzainek esan zieten astegunez hasi behar dutela eskabidea egiteko prozedura. Senide eta lagunek Iparragirre aske lagatzeko eskatzeko bildu nahi dute kartzelako zuzendariagaz. Izan be, euskal presoa zaintzen duten medikuek ohartarazi dute «muturrekoa eta oso larria» dela haren egoera: uztailean karga biralak 84.000ko neurrian zituen, eta 232.000koan dauzka orain. Ikusmena galdu egin du, eta oso ahul dago. Modulu arrunt batean daukate, eta laguntzarik ez duenez, egunak daroaz bakarrik, patiora urten ezin duela. Gripe arin batek atzeraezina bihur dezake Iparragirreren egoera.

Iparragirreren osasuna tarteko, Udalak bilera eskatuko dio Basauriko zuzendariari

Ibon Iparragirre herritarraren egoera larria dela eta, Ondarroako Udalak Basauriko espetxeko zuzendaritza eta medikuagaz batzarra eskatuko du. Uztaileko osoko bilkuran onartutako mozioari jarraituta –gaixorik dauden presoak etxera ekartzea eskatu zuten– Iparragirreren egoeraz kezka azaldu eta haren berehalako askatasuna eskatzea izango du helburu bilerak.


Jangelako ordutegi aldaketarekin desadostasuna adierazi dute begiraleek

«Lana azkarrago bete beharra» eta «haurren bazkaltzeko autonomiari mesederik ez» diola egingo arrazoitu dute.

Herri Eskolako jangelako begiraleek mezua helarazi nahi izan diete haurrak bertan uzten dituzten gurasoei, jangelarako proposatu den ordutegi aldaketa medio. Begiraleak ez daude proposatu den ordutegi aldaketarekin ados, eta arrazoiak adierazi nahi izan dituzte. Orokorrean, aldaketak dakarren ondorio nabarmenena da, «gure lana bete behar den bezala ez betetzea».

Arrazoi pegadogikoak eta beste

Hainbat arrazoi eman dituzte begiraleek proposatu den ordutegi aldaketaren kontra agertzeko.

Batetik, azaldu dute, arrazoi pedagogikoei dagokienez, «haurren bazkaltzeko autonomiari eta erritmoari ez diola mesederik egingo: tresnen erabilera egokia, poliki jatea, murtxikatzea, txukun eta garbi jatea...».

Era berean, antolaketari dagokionez, diote «lan ordua 15 minutuz murriztuko» zaiela, baina «ez betebeharreko lanak: jangela antolatu, umeak zerbitzatu, mahai tresneria jaso, jolasak antolatu... Estresa handituko du eta arreta gutxiago jasoko dute».

Azkenik, egutegiari dagokionez diote, iraila eta ekaina osoa goizez egingo direla eta, «HH3ko umeek ezingo luketela siestarik egin» eta «HH4, HH5, LH4, LH5 eta LH6ko umeek 30 minutu beranduago bazkalduko luketela».


Aralar Bizirik taldeak ibilaldia antolatu du Aralarko bide berrira

ENIRIO-ARALAR // Mankomunitateak udazkenean Goroskintxu txabolaraino egin zuen pista berrira ibilaldia antolatu du Aralar Bizirik taldeak, «inpaktoa ikusteko eta hainbat txokoren natur balioez gozatzeko». Lizarrustitik 09:30ean irten, eta Intzentsaon 11:00etan elkartuko dira. Kotxeak partekatzeko, San Martingo plazan 09:00etan geratu dira.


“Urrian Ibizan lehiatuko den Europako txapelketan parte hartzea eskaini didate”

Irene Loizate azpitxapeldun geratu da Espainiako duatloi txapelketan, 23 urtez azpiko kategorian. Iaz podiumaren atarian geratu zen, laugarren, eta aurten aurrerapausoa eman du. Bere errendimendua ez zaie oharkabean pasatu Espainiako selekzioko hautatzaileei.

Zelan joan zen lasterketa?

Korrikako lehenengo itzuli biak aurrekoekin egitea lortuta, azkenengoan segundo batzuk galdu nituen. Ondoren, bizikletan ezin izan nintzen talde horretan sartu. Lau laguneko talde bat nuen aurretik, eta horien aurretik beste bat zihoan ihes eginda. Atzetik zetorren bost laguneko taldera batu nintzen. Minutu erdi inguruko aldea zegoen talde bien artean. Bizikletatik jaitsi eta azkeneko korrikaldian distantzia gutxiegi zegoen aurrekoak harrapatzen saiatzeko. Azkenean, bederatzigarren amaitu nuen sailkapen orokorrean, eta bigarren nire mailan.

Pozik emaitzagaz?

Bai, pozik. Gainera, Espainiako selekzioko parte izatea eskaini didate Europako txapelketara joateko. Iaz ere parte hartu nuen eta, momentuz, joatea da asmoa. Urrian izango da, Ibizan. Espainiako txapelketako ibilbidearen bikoitza da Europakoa. Hain distantzia luzeetan ez naiz horren ondo moldatzen. Nahigo ditut laburragoak, baina gogoz prestatuko dut.

Datozen asteei begira, zer beste asmo duzu?

Aurten Iruñeko Saltoki Trikideak taldean nabil eta aste bi barru Sorian taldekako Espainiako txapelketan parte hartuko dugu. Postu on bat lortzea da helburua. Eta, horren ostean, triatloi denboraldiagaz hasiko gara. Getarian izango da lehenengoa.

Saltoki Trikideak taldean lehen urtea duzu. Pozik zabiltza?

Bai. Taldekiderik gehienak euskaldunak dira, ezagutzen ditut eta hartu-eman ona dugu. Espainiako txapelketetara joateko bidaiak eta hotelak taldeak kudeatzen ditu eta erraztasun horiengatik batu nintzen eurengana.


Manu Muriel, omenduz

Manu Muriel ez dute ahazten Villabonan. 2014ean zendu zen, eta iaz, bere oroimenezko futbol txapelketa hasi ziren antolatzen. Aurtengorako, bigarren edizioa prestatu dute, lehen urteko alebinentzat.

Manu Murielen lagunek diotenez, Billabona FKE-ren eraldaketa bere eskutik etorri zen, 80 jokalari izatetik 200era pasatuz. Murielek bizitzan bi pasio zituen, familia eta futbola. Larunbatean, biak elkartuko dira berriro ere Arratzainen.

Futbol txapelketa 10:00etan hasiko da, sailkatze fasearekin. Hitzordu berezia, ordea, 12:00etan izango da. Billabona FKE taldeko kideek omenaldi xumea egingo diote Manu Murieli eta bere senideei. Arratsaldean futbolak hartuko die berriro ere lekukoa. Kanporaketak jokatuko dituzte taldeek, 19:00etan finalak jokatzeko.

Txapelketa jokatuko duten taldeen artean eskualdeko hainbat ordezkari egongo dira: Billabona bera, bi talderekin, Zizurkilgo Danena, Tolosa CF eta Alegiako Intxurre KKE. Horiez gain, Euskalduna, Vasconia, Añorga, Sesma, Usurbil, Lazkao eta Ostadar ikusteko aukera egongo da Arratzainen.


Euskal Herrira ekarritako 'OdiSeA' aurkeztuko du Pantxis Bidartek, bihar, Iruñean

Kontzertu-errezitaldi poetikoa 19:30ean hasiko da, eta sarrera librea izanen da, aurretik gonbidapena hartuta.

Iruñeko Udala eta Nafar Ateneoa berriro aritu dira elkarlanean euskarazko kultur jarduerak antolatzeko. Kontzertu-errezitaldi poetikoa, bihar izanen da, Kondestable Civivoxeko ekitaldi-aretoan, Pantxit Bidart musikariaren eskutik, zeinak bere lehen bakarkako proiektua, OdiSeA, aurkeztuko baitu. Emanaldia 19:30ean hasiko da, eta sarrera librea da, gonbidapena hartuta, jarduera hasi baino ordubete lehenagotik.

Errezitaldian Bidartek Homeroren klasikoaren berrinterpretazio garaikidea proposatuko du, literatura, musika eta poesia uztartuta. Nork bere heroiak sortuz, bere gorabeherak kontatuz eta Ulisesenak bere eginez sortzen ahal duen kontakizuna da OdiSeA. Haren seme Telemacok bezala, beti aitari jarraitzen diogu, beti aitaren etxea defendatzen saiatzen gara. Eta kontakizun honetan zein da amaren lekua? Bidartek zalantzatan jartzen ditu errezitaldian gai horiek eta beste batzuk ere bai, hala nola historiaren heroia nor den, Ulises ala Penélope. Bidartek Homerok egindako biltze-lana egiten du eta besteen olerkiak eta bere interpretazioak tartekatzen ditu, besteen ahotsak eta berea nahastuz eta antzinako hitzak eta egungoak uztartuz, berea den Odisea osatzeko.

Pantxit Bidart (Hazparne, 1971) abeslari eta musikaria da. 80ko hamarkadaren amaieran hasi zuen ibilbidea rockan, eta, besteak beste, Mister Saguak, Txingoma II eta Buzz de Culasse taldeetan izan zen kide. Elaudi folk-taldea ere sortu zuen, eta, esaterako, Koldo Ameztoi, Itxaro Borda, Maddi Oihenart eta François Rossé artistekin aritu da. Bidart BBAX taldearen kidea da, Marie Bidart, Mirentxu Agerre eta Paxkal Indo artistekin, eta ELEBI bikotea osatzen du Thierry Carrère-rekin.


Duela urtebeteko hitzak

Europaren patua kalifikazio agentzien menpe egoteak «jasanezina» zela ziurtatu zuen duela urtebete Michel Barnier-ek, Europako Barne Merkatuko komisarioak. Atzo, haren nagusi Jose Manuel Durao Barrosok eraso zien rating agentziei, esan baitzuen «arrazoirik gabe» Portugalen zorra zabortzat jotzeak espekulazioa bultzatzen duela. Ongi dago kexatzea, baina zer egin du bi adierazpen horien arteko tartean Europako Batasunak? Ezer gutxi. Kalifikazio agentzien hirutasun santua —S&P, Moody's eta Fitch— kontrolatzeko zenbait neurri prestatu zituen aspaldi Bruselak, baina ez dira indarrean jarri. Eta horrela jarraitzen du Europak, bere krisi politiko eta ekonomiko handienetako baten erdian, Islandian arriskurik ez zegoela eta porrotaren bezperako egunean Lehman Brothers osasun onean zegoela ziotenen menpe.

Atzo, Europarako kalifikazio agentzia bat sortzeaz mintzatu ziren Europako Batzordea, Alemania eta beste guztiak. Berdin-berdin egin zuten duela urtebete ere.


San Joan ermitara

Nenau despopulatuko eliza zen gaur egun San Joan ermita, Dorraora joateko bidegurutzearen ondoan dagoena. Igandean eta astelehenean han elkartuko dira dorrobarrak. Igandean, 19:00etan, ermitan bezperak eta arrosarioa izanen dira. Ondoren kontzejuak auzatea eskainiko die elkartutakoei. Gazta, ogia eta ardoa ez dira faltako. Gaua sartu aurretik autobus geltoki inguruan sua piztu eta han ibiliko dira saltoka.

Astelehenean, 10:30ean, ermitan meza izanen da eta handik atera ondoren, auzatea. Ermita, atzera ere, irailaren 7an zabalduko da, San Juan txiki kofradiaren egunarekin. Baina hura iritsi aurretik, San Joan ospatzeko, Itur-aldea elkartean gosaria eta bazkaria izanen dira astelehenean. Dorraoko Kontzejuak, ohiturari segituz, herriko etxe bakoitzeko pertsona bat gonbidatuko du bazkarira. Etxeren batetik bakarren batek gehiago joan nahiko balu, berak ordainduta joan beharko luke.


Martxoaren 25erako manifestaziora deitu du Bagoazek Baionan

Oier Gomezen eritasuna biziki larria dela eta urgentziazko egoeran dela ohartarazi dute. Otsailaren 2an, zigor etete bat eskatu zuten Gomezen abokatuek.

Pitie Sapetriere ospitaleko medikuen txostenaren arabera, Oier Gomezen bizia arriskuan da. Sarkoma tumorea ezin izan diote osoki kendu, eta bere egoerak mediku zaintza handia eskatzen duela azpimarratu dute; besteak beste, radioterapia, kimioterapia eta kinesiterapia iraunkorrak behar dituela diote txostenean: "Presondegian egotearekin batera ezina da".

Bagoaz kolektiboak ohartarazi du, gaur egun orain, bereziki zaindutako presoa dela Gomez, DPS estatusa duena. "Horrek bere egunerokoa baldintzatzen du: segurtasun neurri zorrotzak betetzera behartua da", deitoratu du Emili Martin kolektiboko kideak. Horregatik, zigor etete eskaera bat egin zuten euskal presoaren abokatuek otsailaren 2an.

Bagoaz kolektiboak salatu du euskal presoek egoera inhumanoa bizi dutela gaur egun. PSn gobernuaren erantzunkizuna arbuiatu dute. "PSn gobernuaren ausardia politiko falta agerikoa da; euskal presoen askatze prozesua blokeatzen du". Horregatik, interpelazio lan bat abiatuko dutela adierazi du Martinekin, bai Frantzia mailan bai Euskal Herrian, sostenguak bilatuta. Martxoaren 25erako aurreikusia zuten manifestazioaren leloa ere egokitu dute larriki eri diren eta kondena luzeak dituzten euskal presoen askatzea eskatzeko.


Poliziaren biktimek eurak aitortzeko bidea ez ixtea eskatu dute

Konstituzionalak Espainiako Gobernuak jarritako helegitea onartuta, Poliziaren indarkeriak eragindako biktimak aintzat hartzeko prozesua geldiaraziko dutela ohartarazi dute.

Nafarroan Poliziaren indarkeria jasan duten pertsonek agerraldia egin dute, euren aitortza eta erreparazioa ez gelditzeko deia luzatzeko.

Espainiako Gobernuak helegitea aurkeztu zuen Auzitegi Konstituzionalean Nafarroako Parlamentuak eskuin muturreko taldeen eta Estatuko funtzionarioen biktimei buruzko legearen aurka. Konstituzionalak errekurtsoa onartuta, eurak ere biktimatzat aitortzeko prozesua arriskuan dagoela ohartarazi dute biktimek.

Espainiako Gobernuak helegitean dio Nafarroako legeak errugabetasun printzipioa eta Konstituzioaren beste zenbati printzipio urratzen dituela.

Nafarroako biktimen legeak, berriz, funtzionario publikoen edo eskuin muturreko taldeen indarkeria pairatu duten pertsonak aintzat hartzea, biktimatzat jotzea eta, beraz, biktimei dagozkien eskubideak aitortzea eta kalte-ordainak ematea bilatzen du.

Foru araudiak 1950etik gaur arte izan diren indarkeria eta abusu gertakariak hartzen ditu kontuan.

Aitziber Berruetak (Angel Berruetaren alaba) eta Idoia Zabalzak (Mikel Zabalzaren arreba) agerraldia egin dute Iruñean, Nafarroako Gobernu berriaren borondate politikoa “errealitate” bihurtzeko itxaropena agertzeko, “egia, justizia eta erreparazioa oinarri izango dituen aro berriari hasiera emanda”.

“Nafarroako Parlamentuak motibazio politikoko indarkeriaren biktimak aintzat hartzeko legea onartzea guretzako lehendabiziko errekonozimendu instituzionala da”, azaldu du Berruetak. “Justizia egiteko aukera ematen du eta, nolabait, egindako kaltea ordaintzeko modua ere bada”, erantsi du.

Hala ere, Konstituzionalak Espainiako Gobernuaren helegitea tramitera onartuta, “gure itxaropen guztiak ezerezean gelditzeko arriskua ikusten dugu eta ez dugu horrelakorik gertatzerik nahi”, esan du.


Goikoetxea eta Urdangarin bertsotan Maizpide euskaltegian

Lazkaoko Maizpide euskaltegiak bertsolarien saioa antolatu du gaurko, aste honetarako kultura eskaintzaren arloan. Bi goierritar ariko dira kantuan: Ekaitz Goikoetxea beasaindarra eta Iban Urdangarin ataundarra. Bertso saioa 21:00etan hasiko da, euskaltegiko jangelan. Bertako ikasle eta egoiliarrez gain, joan nahi duen guztiarentzat irekia eta debaldekoa da ekitaldia.


Ibilgailuen salmentak % 47 egin du gora Euskadin

Urteko lehen hamar hilabeteetan 22.215 ibilgailu saldu dira Euskadin, iaz baino % 3,4 gehiago.

Euskal Autonomia Erkidegoan urrian % 46,9 ibilgailu gehiago matrikulatu dituzte, iaz hilabete horretan saldutako ibilgailuen datuarekin alderatuta. Estatu mailan izan den bosgarren igoerarik handiena da, ibilgailu ekoizle eta sailtzaileek jakitera eman dutenez. Guztira 2.480 ibilgailu matrikulatu dituzte EAEn 2013ko urrian.

Estatu mailan, EAEn izandakoa bosgarren igoerarik handiena izan da, Aragoi, Extremadura, Gaztela-Mantxa eta Gaztela eta Leonen atzetik. Urteko lehen hamar hilabeteetan 22.215 ibilgailu saldu dira Euskadin, iaz epe berean saldutakoak baino % 3,4 gehiago.


Zuhaitzak landatuko ditu Berangoko GED-k domekan

Berangoko Gure Esku Dago (GED) taldeak erabakitzeko eskubidearen aldeko ekimena egingo du domeka honetan, hilaren 8an. Arduradunek jakinarazi dutenez, zuhaitzak landatuko dituzte Moreaga parkearen ondoko zelaian, metroko geltokiaren parean. Hitzordua goizeko 12:00etan jarri dute, "Erabakitzeko eskubidea erein dezagun!" lemapean.


«Aukera da, ez arriskua»

Bera Berak datorren sasoiko aurrekontua murriztu arren Txapeldunen Ligan jokatzea erabaki du

Datorren sasoiko aurrekontua osatzeko 100.000 euro falta zaizkio Bera Berari. Hala ere, «asko» pentsatu ondoren, Txapeldunen Ligan jokatzea erabaki du Donostiako taldeak. Fernando Diez Mintegi presidentearen arabera, Europako txapelketarik «onenean» jokatzea «aukera bat» da, «arriskua» baino gehiago. Txapeldunen Ligan aritzeak, gainera, «ez ditu sortuko beste lehiaketetan aritzeak baino gastu gehiago». Presidenteak eta Tati Garmendia klubeko kirol arduradunak argibideak eman zituzten atzo, Donostiako Kirol Etxean.

Txapeldunen Ligan izena emanda, «babesle bat edo gehiago» lortzea izango da taldearen hurrengo erronka. Jokalariak berriro lanean hasi aurretik lortu nahi dituzte aurrekontua osatzeko falta zaizkien 100.000 euroak. Babesle nagusi bat lortzea zaila izango dela jakitun, Erronka honekin bat egin kanpaina jarri du abian klubak, ehun enpresa txikik, mila bana euro jarrita, proiektuarekin bat egin dezaten.

Donostiako Udalak orain arteko diru laguntzari eutsiko dio, baina ez Eusko Jaurlaritzak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak: 133.000 euro gutxiago emango dizkio lehenak, eta, printzipioz, 108.000 euro gutxiago diputazioak. Azken astean bi akordio lortu ditu, behintzat. Batetik, Eusko Jaurlaritzak bere gain hartuko ditu Gaska kiroldegia egokitzeko gastuak —Bidebietak ez ditu betetzen gutxieneko baldintzak—; bestetik, etxeko hiru partidak zuzenean eskaintzea hitzartu du ETBrekin. Diaz Mintegik «itxaropentsu» hitz egin zuen Ikerne Badiola Gipuzkoako Kirol diputatuarekin izandako bilerari buruz: «Diru laguntzak aurreikusi baino gutxiago murriztea espero dut».

Egoera ekonomikoaren ondorioz, Bera-Berak gutxi aldatuko du datorren sasoirako taldea. Oraingoz, Ana Temprano atezaina bakarrik fitxatu dute. Tati Garmendiak adierazi zuenez, «beste jokalari bat, edo gehienez bi gehiago» fitxatuko dituzte. Beste jokalari bat fitxatu ahal izatea ere espero dute aste honetan bertan.

Kirol arduradunaren arabera, «zaila» izango da multzoen fasea gainditzea. Izan ere, oso talde gogorrak topatuko dituzte bidean: Gyori aurtengo txapelduna edo Larvik iazko txapelduna, esaterako. Ekainaren 28an egingo dute multzoen faseko zozketa, Vienan. Garmendiaren esanetan, jokalariak «ilusioz» daude Txapeldunen Ligan jokatzeko. «Hiru urte daramatzate goi mailan jokatzen; merezi zuten sari hau».

Txapeldunen Ligan aritzea klubarentzat zein hiriarentzat «garrantzitsua» dela uste du Garmendiak: «Talderik onenak etorriko dira Donostiara, munduko jokalari onenak». Lehen partida urriaren 6an edo 7an jokatuko dute, Gaskan.

Itxako, are larriago

Duela gutxi Txapeldunen Ligan jokatu zuen beste euskal taldea, berriz, kinka larrian dago. Itxakori 156.000 euroko diru laguntza erretiratzea erabaki du Nafarroako Gobernuak. Lizarrako taldeak urte arrakastatsuak izan ditu, baina goitik behera aldatu da egoera; Nafarroako Gobernuak laguntza kenduta, Itxakoren iraupena kolokan gelditu da.


Besabitik Mulixkora mendi buelta egin zuten, 20 lagunek

AEKko kideek mendi irteera egin zuten joan den larunbatean, Besabitik Mulixkora. Ikasle, irakasle eta inguruko haur zein heldu bildu ziren, 20 lagun inguru, mendi buelta egitera. Mikel Arrieta historialariaren azalpenak ere jaso zituzten ibilbidean zehar.


Eguraldi iluna, baina sargoria

Hodei trinkoek estaliko dute zerua eta eguraldi iluna egingo du, tarteka euri txikiz lagunduta. Eguerditik aurrera hodeiak zertxobait saretuko dira. Oro har, sargori egingo du, eta balio altuenak 24 gradutara iritsiko dira. Itsasoa bare antzera dago; itsasbehera 14:10ean izango da eta itsasgora 20:29an.


Tenis Altsasuk udako tenis campusa antolatu du

Uztailaren 2tik 6ra, Aiegiko Iratxe kanpinean. Izena ematea zabalik dago igandera arte

Tenis Altsasuk eta Mugitu Abenturak tenis campusa antolatu dute, uztailaren 2tik 6ra, Aiegiko Iratxe kanpinean. Tenis entrenamenduak egiteaz gain, igerilekuetan, frontoian, ping-pongean eta txirrindulan ibiltzeko aukera izango dute izena ematen dutenekin, zinemaz gozatzeaz gain. Horretaz gain, Mugitu Abenturakoek ateraldiak, gynkhana, kayak eta eskalada irteerak eta beste antolatuko dituzte. “Abenturazalea zara? Kirola gustoko duzu? Etorri gurekin gozamenez beteriko astea disfrutatzera. Goizetan tenisa eta arratsaldetan kayak, eskalada, karting-a… denetatik izango dugu. Iratxe kanpinean bertan zerbitzu guztiak izango ditugu: otorduak, igerilekua… Astebete naturaz murgilduta, tenisa praktikatuz, lagunak eginez eta euskaraz biziz, uda lagunekin disfrutatzeko egonaldi paregabea!” adierazi digu Altsasuko tenis elkarteko monitore Iratxe Sorianok.

Adinari dagokionez, 7 eta 12 urte bitarteko neska-mutilek parte har dezakete eta izena ematea zabalik dago igandera arte, maiatzaren 20ra arte. Prezioa 350 eurokoa da. Informaziorako edo izena emateko ondoko telefonora deitu: 618 144 325 (Iratxe).


Iruñeko elkarbizitzan atzerakada salatu du EH Bilduk

Enrique Maiaren agintaldiaren lehendabiziko 15 egunetan, atzeraldia datorrela argi geratu da. Halaxe adierazi du Joseba Asiron, EH Bilduko udal bozeramaleak, Sanferminen aurreko prentsaurrekoan. Elkarbizitzan izan daitezkeen ondorioekin kezkatuta da Asiron, Txupinazoan banderak sartzeko debekua ezartzen zuen udal bandoa adibidetzat hartuz.

"Duela lau urte, Sanferminen inguruan eta batez ere txupinazoan gertatzen ziren eraso sexistak eta haien irudiak ekiditeko neurriak hartu genituen" adierazi du Joseba Asironek, "oraingo udal gobernu taldeak aldiz, baliabideak ikurriñak debekatu eta adierazpen askatasuna murrizteko jarriko ditu, hortxe dago aldea".

Sanferminez haratago, Corpus Cristiren prozesioan 2.000 euro gastatu, kotxeek hirian toki gutxiago izateko amabilizazio planak bertan behera uztea edo ta Catalina Foix-en kale izena kentzea, Navarra Sumaren gobernu ereduaren adibide moduan jarri ditu Asironek, emandako aurrerapauso guztiak atzera botatzearenak.

Sanferminetarako elkarbizitzarako deia egin du EH Bilduko zinegotziak, Iruindar eta bisitari guztiek jaiak askatasunez bizitzeko auekra izan dezaten.


Botika bat hartu aurretik, galdetu

Herritarren artean zabalduta dago medikuaren gomendiorik jaso gabe medikatzearena. Ohitura hori ez dela ona diote adituek, eta hobe dela, beti, botikaren bat hartu aurretik kontsultatzea.

Eztarriko mina, buruko mina, tripako mina bizkarreko mina,... ohikoak dira herritarrengan, egunerokoan. Eta ohikoa izan ohi da, etxeko botikinetik, medikuaren edo osasun langile baten gomendiorik gabe min horiei aurre egiteko botikak hartzea. Jakina da, jendeak botikak kontsumitzen dituela, baina arduraz jokatzea garrantzitsua dela diote osasun langileek.

Lourdes Azpiroz, Irune Rodriguez, Nagore Esnaola, Leire Garciarena eta Maialen Rodriguez dira farmazia kudeatzen dutenak. Jende helduak ohitura gehiago duela farmaziara joateko dio Maialen Rodriguezek, eta jendeak botikak «erraz» hartzen dituela berretsi du: «Bai, bai. Hori horrela da. Beti izan dira, bizilagunak esan dit berari ondo joan zaiola, eta nik ere nahi dut. Eta uste dut hori ez dela inoiz aldatuko».

Telebistan farmaziako produktuen iragarki pila bat daudela ekarri du gogora, eta gaur egun izugarrizko informazioa eskura dagoela Interneten. «Guk jada nabaritzen dugu, jendea gauza konkretu baten bila datorrela. aholkurik ez du eskatzen, eta hori aldatzea asko kostatzen da. Ez dakit jendeak gugan ez duen konfiantzarik edo, sarritan ondo joan bazaio ez du aldatu nahi izaten».

Farmaziak osasun zerbitzu bat direla azaldu du, eta patologiaren arabera medikuarengana edo farmaziara joan daitekeela gaixoa: «Ia hogeita lau orduz irekita daude farmaziak, eta mediku etxeak, batzuetan, gainezka egoten dira. Askotan, guk, gomendio huts batekin, irtenbidea aurkitu diezaiekegu. Beste askotan, medikuarengana ere bideratzen ditugu».

Farmaziara sartzen den pertsona bakoitzak arazo edo minen bat duela gehienean dio: «Normalean minak izaten dira: burukoa, tripakoa,... Gure lana gomendioak ematea da». Osasun langile baten gomendioek lehenengo aukera izan beharko luketela garbi du Rodriguezek: «Jende asko etortzen da etxean, esaterako, ahoko mina duela eta Nolotil bat hartu duela esanez, eta eske. Ez. Batzuetan asmatzen dute, baina hobea litzateke lehenengo etorri, gure gomendioa entzun eta ondoren hartu beharrekoa hartzea. Beti dago nahi duena egingo duena, baina osasun langile baten gomendioa jaso beharko lukete ezer hartu aurretik». Laguntzeko daudela azpimarratzen du, eta lasai gerturatzeko: «Ez dute beti eskuetan produktu batekin atera behar, eta uste dut horren beldur handia dagoela».

Errezeta elektronikoarekin zaildu egin zaie lana, eta azpimarratu du «osasunari begira» hartutako neurriak direla. «Jendeari asko kostatzen zaio hori ulertzea, eta azkenean, gaiztoak gu bihurtzen gara. Ibuprofeno eta paracetamolarekin asko gertatzen da. Berez, osasunerako onura dira. Konprobatuta dago ibuprofeno 400 miligramokoarekin nahiko dela, eta 600ekoa ezin dugu saldu». Antibiotikoaren kasuan, errezetarik gabe ezin direla eskuratu jendeak dagoeneko ulertu duela argitu du. «Ibuprofenoa da botikarik salduena, eta jende batek oso erraz hartzen du. Ahaztu egiten da efektu desiragaitzak ere badituela, eta ez da ona arinkeriaz hartzea».

Era berean, gaur egun ditugun produktuekin, izugarrizko mina izanez gero, min hori jasaten egon beharrik ez dagoela defendatzen du, baina neurrian dago gakoa, eta: «Botika guztiei izan behar diegu errespetua; beldurrik ez, baina errespetua bai».


Arabiar Ligaren Siriako misioa utzi egingo dute Golkoko sei herrialdek

Ligako behatzaileen misioa hilabete luzatzea onartu du Al-Assaden erregimenak

GCC Persiar golkoko Lankidetzarako Kontseiluak Sirian Arabiar Ligak duen misiotik behatzaileak ateratzea erabaki du, bere ustez Damaskok ez diolako kasurik egin arabiarren bake proposamenari, eta arazoa bere gain har dezala eskatu dio NBEren Segurtasun Kontseiluari. Baxar al-Assaden erregimenak, baina, behatzaileen misioa hilabete luzatzeko baimena helarazi dio Nabil al-Arabi Arabiar Ligako idazkari nagusiari.

Saudi Arabiak hartutako erabakiarekin bat eginez, Qatarrek, Omanek, Arabiar Emirerri Batuek, Kuwaitek eta Bahrainek igandea baino lehen aterako dituzte behatzaileak.


Emakume bat atxilotu dute Washingtonen, trenbidean yoga egiteagatik

Gertakariak iaz jazo ziren, abenduaren 21ean, West Falls Church (Virginia) geltokian, baina aste honetan atxilotu du.

Emakume gazte bat atxilotu dute Washingtongo metroaren trenbidean yoga egiten erakusten zuten argazki batzuk atera ondoren. Segurtasun kamerek grabatu zuten, eta bideoa Interneten bueltaka dabil.

Bertako komunikabideek gaur argitaratu duten bideoan ikus daitekeenez, emakumea yoga egiteko arroparekin jantzita ageri da, kamera daraman gizon batek trenbidera jaisten laguntzen dio, eta emakumeak yogako postura batzuk egiten ditu trenbidean, gizonak argazkiak ateratzen dizkion bitartean.

Trenbidean dauden bitartean, tren bat pasatzen da horien atzetik, beste trenbide batetik.

Posturak egiterakoan (horietako batean buruz behera jartzen da, besoak lurrean eta oinak airean dituela), behin baino gehiagotan erortzen da, horietako batean elektrifikaturik dagoen trenbidearen hirugarren errailetik gertu.

News4 hedabideak azaldu duenez, gertakariak iaz jazo ziren, abenduaren 21ean, West Falls Church (Virginia) geltokian, baina Poliziak ez du emakumea aste honetara arte atxilotu; izan ere, susmagarriak Washingtondik alde egin zuen. Urriaren bukaeran epaituko dute.


Bikote homosexualei adopzioa ukatzea ez da diskriminazioa Estrasburgorentzat

Auzitegiaren ustez, Frantziak ez du legerik hautsi sexu bereko bikote bati haurra adoptatzea ukatuta

Estrasburgoko Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren arabera, Frantziak bikote homosexual bati haur bat adoptatzea ukatu izana «ez da diskriminazioa», eta erabaki hori ez doa Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren kontra. Frantziako Clamart herriko bikote homosexual batek Estrasburgoko Auzitegira jo du Frantziaren jokaera salatzeko. Izan ere, bietako batek intseminazio artifizialaren bidez izandako haurra adoptatzeko eskaera ukatu zion beste bikotekideari Frantziako administrazioak. Estrasburgoko Auzitegiak atzo eman zuen ebazpenaren berri: «Bikotearekin ez dute desberdin jokatu haien sexu joeragatik». Ebazpenean diotenez, izatezko bikote heterosexualei ere ez zaie adopziorako aukerarik ematen Frantzian.

Auzitegiak azaldu du salaketa jarri duten bi emakumeak ezkonduta ez daudenez ezin dutela partekatu guraso ardura. Estrasburgoren esanetan, Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren partaide diren herrialdeak «ez daude behartuta» ezkontza bikote homosexualetara zabaltzera.

Frantzian, esate baterako, sexu bereko bi pertsonak ez dute ezkontzeko eskubiderik. Iazko ekainean, bikote homosexualen ezkontzak arautzeko alderdi sozialistak aurkezturiko proposamen bat eztabaidatu zuten Frantziako Senatuan; eta atzera bota zuten eskaera, UMPko eta Zentro Berriko diputatuen aurkako botoekin.

Egun, sexu bereko pertsonen arteko hainbat hitzarmen onartzen ditu Frantziak. Gay eta lesbianen elkarteen esanetan, hala ere, hitzarmen horiek ez dituzte bermatzen oinarrizko eskubideak. Salatu dutenez, haurrak dituzten bikote homosexualek zailtasun handiak dituzte eguneroko bizitzan; esate baterako, ezin dira joan eskolako bileretara; eta, bikotekide bat hiltzen denean, besteak ez dauka ziurtatuta haurren zaintza.

Estrasburgon salaketa jarri duen bikotearen abokatuak auzitegiaren erabakia gaitzetsi du ohar baten bidez: «Lege aldetik, haurra babesgabeago dago sexu bereko gurasoak dituelako». Abokatuaren iritzian, «penagarria» da Estrasburgok kontuan ez hartu izana Europako hainbat herrialdetan horrelako egoerek izan duten bilakaera. Egun, adibidez, hamar gobernuk bermatzen diete bikote homosexualei ezkontzeko eskubidea: Espainiak, Herbehereek, Belgikak, Argentinak, Norvegiak, Suediak, Portugalek, Islandiak, Argentinak, Kanadak eta Hegoafrikak. AEBetako zortzi estatutan ere ezkon daitezke sexu bereko bikoteak. Erresuma Batuko Gobernuak, berriz, 2015erako arautu nahi ditu ezkontza horiek; horretarako, plan bat martxan jarri berri du.

Gay eta lesbianen elkarteen arabera, bikote homosexualen ardurapean 300.000 bat haur daude Frantzian. Guraso horiek, ordea, zailtasun handiak dituzte gurasotasuna lortzeko. Izan ere, kode zibilak salbuespeneko egoeretan bakarrik baimentzen du aita eta ama biologikoaz gain norbaiti guraso estatusa ematea. Ez dute argitu 2008az geroztik gurasotasuna onartu dieten bikote guztiei Estrasburgoren ebazpenak nola eragingo dien.

Baionako Auzitegiak bai

Bikote homosexual batek haurrak adoptatzeko egindako eskaera onartu zuen Baionako Auzitegiak iazko urrian. Bikotearen abokatuaren arabera, onarpen hura «oso garrantzitsua» izan zen Frantziako eta Ipar Euskal Herriko bikote homosexualentzat. Izan ere, gurasotasuna salbuespeneko egoerarik egon gabe onartu zien Baionako Auzitegiak. Ebazpenean adierazi zuenez, «haurren onerako» hartu zuen bi emakumeei gurasotasuna emateko erabakia. Onartu egin zuen haurrentzako beharrezkoa den familia ingurunea emango diela bikoteak.


Roots Reggae eta Dance Hall doinuak gaur, DJ Plan-en eskutik

Gaur, Kale Nagusiko Sound Sisterraren irratsaioan, sesio berezia izango da entzungai. DJ Plan-en eskutik, Roots Reggaea eta Dance Hall doinuak entzun ahal izango dira, gaueko 22:00etatik 23:00etara bitartean.


Joxe Iriarte, Bikilaren, Kamaradak

Fikzioa idatzi du Bikilak, benetako kamaraden garaiak gogoan hartuta.

Sei kamarada protagonista. Kamarada izanak...

Laurogeiko hamarkadan kokatu du istorioa. Kamarada haietako bat hilik agertu da: Mikel. Haren heriotzak eramango du protagonista kontalaria garai haiek gogoratzera. Eta zenbat faltan botatzen dituen jabetzera...


Kulturaz, lasai eta barrutik

Hamaika telebistak Asier Ituarte eta Ander Lipusekin zabalduko du gaur ArteKale saioa

ArteKale kultur magazina estreinatuko du gaur Hamaika telebistak. Ane Zabala aurkezleak adierazi duenez, kulturaren alor guztiak jorratuko ditu saioak, eta Interneterako pentsaturiko hiru minutuko bideoen filosofia baztertuta, «luze, zabal eta lasai» arituko dira antzerkilari, zinemagile, artista, bertsolari, dantzari eta bestelako kulturgileekin.

«Kale bat irudikatu dugu», dio Zabala aurkezleak, «eta kale horretan elkartuko dira kulturgileak eta sortzaileak». Ane Azkuerekin egingo du saioa. Ordubete iraungo du, eta ostegunean emango dute, 22:00etatik aurrera. Astean zehar ere, hainbatetan ikusi ahalko da saioa berriz.

Ahotsa sortzaileei eman nahi die Zabalaren taldeak. Saioko atal nagusian, aurrez aurre elkarrizketatuko dituzte artistak, euren lanaz hitz egin dezaten, eta, oro har, sorkuntzaz hausnar dezaten. Lehen saioan, esaterako, Asier Ituarte tronboi jotzailea izango dute, gaur. Arte Ederretan lizentziaduna da, eta Joxe Ripiau zein Sagarroi taldetan aritu izan da. Lanean jardun du Ander Lipus aktorearekin, zein Txuma Murugarren eta Rafa Rueda musikariekin. Lipusekin agertuko da Ituarte ArteKale-ko estudioan. Ezekiel antzezlan musikatua sortu zuten biek elkarrekin 2004. urtean, eta Huts konpainiaren Etxekoak pieza estreinatuko dute azaroaren batean. Horren musikaz arduratuko da Ituarte. Antzerkiaz, musikaz eta «kulturaren ekosistemaren egoeraz» mintzatuko dira.

Elkarrizketaz gain, saioak hainbat atal izango ditu: erreportajeak, musika emanaldiak, agenda... Gaurkoan, esaterako, Euskal Barrokensembleko Enrike Solinis eta Miren Zeberio musikariekin arituko dira, taldeak argitaratu duen Euskel Antiqva diskoaren inguruan.

Kolaborazioentzako tartea izango du saioak: Artekaleko Kioskoa. Skypen bidez, kulturguneekin arituko dira, besteak beste, Iruñeko Katakrakekin. Artekaleko Bitxikeriak tartean, berriz, sarean harrapaturiko kontuak bilduko dituzte, euskaraz eginiko lehen animazio filmen pasarteak, adibidez. «Plaza handi bat izan nahi du saioak», adierazi du Zabalak.

Kulturgintza, barrutik

Kulturaz, Skapa saioa zuen orain arte Hamaika telebistak. Baina asteburuari eta kultur produktu berriei begira egoten zen. «ArteKale-k hori baino gehiago izan nahi du», esan du Zabalak. Interneten eraginez, bideo laburren bitartez, esaterako, telebista orain oso arin kontsumitzeko produktua bihurtu dela uste du aurkezleak. «Guk lasaitasuna eta denbora eskaini nahi diegu gonbidatuei, lasai hitz egin dezaten».

Zabala bera antzezle eta antzerkigilea da. Gilkitxaro antzerki taldean dabil, Galder Perezekin, eta, besteak beste, Urak Ttiki dire, Miranderen Kabareta eta 8 Begi antzezlanak taularatu dituzte. Sorkuntzaren mundua barrutik ezagutzen duenez, kulturaren sukaldeak erakusten saiatuko da ArteKale-n. Esan duenez, kalera aterako da kultur biziaren bila.


Rajoyri eraso dion adingabeari erregimen itxia ezar liezaiokete

Segur aski, agintearen aurkako delitua leporatuko dio Fiskaltzak erasotzaileari.

Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidenteari ukabilkada bat eman dion 17 urteko mutila adingabeentzako zentro batera eraman lezakete, erregimen itxian. Nolanahi ere, aukera hori "oso eskasa" dela esan dute hainbat adituk, Europa Press agentzian egindako adierazpenetan.

Ikusi beharko da Fiskaltzak zer-nolako delitu mota egozten dion adingabeari, baina, segur aski, agintearen aurkakoa leporatuko dio. 1-6 urteko espetxe zigorra ezar lezakete. Estatuaren goi-erakundeen aurkako delitua egoztea ere ez dute baztertu beste zenbait adituk.

Legearen arabera, giltzapetze neurriak "arrisku handieneko"kasuetan baino ez dira ezartzen, egindako delitua "oso larriak" badira.

Hori dela eta, erregimen itxia gazteari ezar liezaioketen neurri zorrotzena izango litzateke, baina badaude erdibideko beste hainbat, hala nola irekia, erdi-irekia, eguneko zentro batera eramatea edo askatasun behatua ezartzea.

Neurri arinetako bat izan daiteke gazteari ohartaraztapena ematea. Horrela, lan komunitarioak egin beharko lituzke.


Anarik kontzertua emango du igandean Etxeluze gaztetxean

Anari musikari azkoitiarrak kontzertua eskainiko du datorren igandean, hilaren 22an, Orioko Etxeluze gaztetxean. 19:00etan hasiko da kontzertua, baina 18:30ean irekiko dituzte gaztetxeko ateak. Sarrera 6 euro izango da, eta ez dute aldez aurretik erosteko aukerarik ipiniko. Etxeluze gaztetxean bertan eskuratu ahal izango dira emanaldiaren egunean bertan.


Eraldaketaz, beraz, desioez

Gabon distiratsu eta zuri-gozoen bezperetan —edo terminologia laiko eta enrollatuagora ekarrita neguko solstizioaren aurrekarietan, baina berdin-berdin distiratsu eta zuri-gozo azken buruan- begira nola dabiltzan umeak: Unaik Patrulla Canina-koen aginte zentroa jarri du Olentzerori eskatutako oparietan zerrendaburu, lehenago idatzita zeukan Chrono Bomb ezabatu ondoren. Edo, zehatzago, jarri zuen esan behar, dagoeneko iragarri baitie gurasoei orain arteko gutunek ez dutela balio eta Olentzerori bene-benetan eskatu nahi diona Star Warsen ezpata dela, laserra, edozein merkataritza zentrotan 120 euro balio duen horietakoa.

Paulak, berriz, Descendant-eko panpinetatik Frozen-ekoetara egin du salto, baina orain, azken bi egunetan, inguruko denei ziurtatu die bere oparia, benetan desio duena, eta Bizarzurirentzako eskutitzaren hamaikagarren bertsio baina behin betikoan eskatu duena Starlily dela, adarbakar itxurako panpina magikoa: haurren ahots eta laztanei egiazkoa balitz bezala erantzuteko gai dena —egiazko adarbakarrik balitz, jakina—, eta Bizarzurik ekarri ezean 130 euro ordaindu beharko luketena gurasoek-.

Unai eta Paularen gurasoak marmar batean dabiltza: jakin badakitela umeak opari papera kendu orduko aspertuko direla jostailu berriekin, ganbara trastez betea dutela jada abandonatutako panpina eta jolasez... Funtsean, zer ikusi, huraxe nahi besterik ez direla txikiak, begiluze orotariko eta noranahikoa... Baina, era berean, hain dela ederra umeen ilusio lipar hori bizitzea, eta hain litzatekeela handia umeen desengainua Olentzerok, Bizarzurik edota Errege Magoek huts egingo baliete... Azken batean, halaxe direla gauzak...

Beraz, Unai eta Paularen gurasoak haurren ongizatez mozorrotutako haurren desirak bermatzen saiatzen dira, zentzuak, senak, maitasunak, barruak, edo dena delakoak, horixe agintzen dielako. Horrenbestez, bizitza diru-bilaketarako zereginetara lotuta antolatzen dute, lan produktiboa esaten dioten horretara itsatsita: atzera eta aurrera, presaka batean, lasterketa betean, bizitza eta mundua ezin harrapatuta bezala —eta, bide batez, Alepo, edota hilotzez gainezkatutako Mediterraneoa, edota bizilagun erdimileurista fikzio hutsak balira legez-. Hainbestekoa da larritasuna, eze mendian gora korrika ibiltzea bihurtu dutela atseden hartzeko modu.

Batzuetan, nekatu egiten dira, eta hasten dira beren buruei galdezka egiaz bizimodu hori al den nahi dutena, edo areago, zer nahi duten: bene-benetan zer den desio dutena. Galdera hori jaurtitzean aurkitzen duten hutsunea hain denez zabala eta sakona, soineko berri bat erosten dute, edo korrikarako ekipazio puntarengo bat, edo afaltzera joaten dira bolada-boladan dagoen jatetxera, edo bidaia bat egiten dute Berlinera, edo hitzordua eskatzen dute lagunik interesgarrienek aholkutako terapeuta cool-enarekin...

Amaia Perez Orozco pentsalari feministak asteazkenean Donostiako Feministaldian emandako hitzaldian laburbildu zuen egiazko jendarte eraldaketetarako muina: desirez jabetu behar dugu, desiren sortzea geure egin eta desira propioak sortu. Gainerakoan, kapitalismoak jaten digu geure desioak eratzeko gaitasuna. Kapitalismoak sortzen ditu gure desirak. Alegia, kapitalismoak gidatu ez ezik, egin egiten gaitu.


Etxeko hondakin handiak ostegunetan jasoko dira

Hondakinak Biltzeko Zerbitzu berriarekin batera, urtarrilaren 22tik aurrera astean behin jasoko dira etxeko hondakin handiak.

Hondakin handi gisa hartzen dira tresna eta altzariak, hala nola, etxebizitza berritu edo aldatzearen ondorioz herritarrek baztertzen dituzten etxeko altzari eta ekipamenduak:

Altzariak.

Etxeko tresna elektrikoak, handiak eta txikiak.

Informatika eta telekomunikazio ekipoak, kontsumorako aparailu elektronikoak.

Erabili ezin diren etxeko bestelako tresnak.

Gogoan izan:

Debekatuta dago maneiatzeko bitarteko mekanikoak (garabiak, poleak...) behar dituzten hondakinak edo bere horretan garraiatu ahal izatea ezinezko egiten duten hondakinak uztea.

Debekatuta dago hondakin handiekin batera bestelako hondakinak uztea, bereziki eraikuntzako obra txikietako hondakinak, etxeko konponketa eta berritze lanetako hondakinak, pneumatikoak...

Nahi izanez gero, hondakin handiak garbiguneetara eraman daitezke.

Hondakin handiak edukiontzien eremuetan utzi behar dira 20:00etatik 22:00etara. Zumaian ostegunetan jasoko dira hondakin hauek.