Ihesi: Kurtzebarri eta Urkuluren magalean

Gipuzkoan, arabar eta bizkaitarrak ezker-eskuin so dituela, Deba Goieneko bailaran dago Aretxabaleta. Leintz bailarari atxikita egon zen antzina, baina 1331tik bakarrik egin du bidea. Enpresa eta industria munduari begiratu dio sarri. Guk baina, ke artetik ihesi, Aretxabaletaren bihotzari, arteari eta arkitekturari erreparatu diogu. Natura ere indarrez sartu da herrian. Urkuluko urtegiari bira eman edo Kurtzebarri mendira igotzea da gure proposamena.

Aretxabaletara heltzeko hainbat bide dira. Adibidez, N-1 errepidez Beasaineraino joan, Deskarga zeharkatu eta Bergarara iritsita, Gasteizko norabidea hartu (GI-627) eta Arrasate igarotzean helduko gara Aretxabaletara. A-8 autopista hartuta, berriz, Bergararako irteera berria geratzen da herritik hurbilen. Bizkaitik, berriz, zuzenena Elorriotik datorren bidea da, Kanpazar igaro ondoren, Arrasate zeharkatu eta Aretxabaletara helduko gara. Eta Arabatik gatozela, Arlaban mendatetik Leintz Gatzagara iritsiko gara, Aretxabaleta 8 kilometrora izango dugularik.

Deba ibaiaren sakanean, Aretxabaletan aisialdirako makina bat aukera dago. Industrializazio prozesuaren hondarrik ez da ia ageri herriaren inguruan eta Elgea eta Aizkorriko mendietako kaliza besterik ez dira grisak Aretxabaletan. Gainerakoan, berdea da nagusi.

Berdetasun horri darion arnas garbiaren bila joango gara Kurtzebarrira. 1.146 metro ditu eta mendi kuttun dute aretxabaletarrek. Orkatzategi, Hiruatx eta Murugain gainak ere ezagunak dira oso. Haritzak, astigarrak, gaztainondoak, urkiak, pagoak eta bestelako zuhaitzak eta landareak ikusiko ditugu Kurtzebarrira bidean. Hala ere, gaur egun azaleraren zati handi bat zelai eta konifera landaketek betetzen dute. Bertan megalito multzo ikusgarria dago gainera. Hareazko lurrean, Asuntzeta eta Puntiagako tumuluak daude. 1954. urtean deskubritu zuten baina oraindik ez dute industu. Handia da benetan, 12,90 metroko diametroa eta 0,90 metroko garaiera du.

Baina mendira igotzea baino lur lauean pausoak eman nahi dituztenentzat ere, bada aukerarik Aretxabaletan. Urkulu urtegiaren inguruan sei kilometro eta erdiko ibilbide bat dugu. Urtegi hau Deba Goieneko ur hornitzaile da baina horrez gain, aisialdirako gune ere bihurtu da. Jende andana biltzen da bertara Kurtzebarri mendi magalean, Udalaitz eta Anboto mendien babesean, paisaiaren ederraz gozatzera.

Artea, turismogune

Kurtzebarri mendira igo edo Urkulu urtegiari bira eman ondoren herrira joko dugu. Bertan parrokia eta udaletxea ikusiko ditugu lehenengo, eta hiru jauregi gero: Arratabe, Otalora eta Arkarazo.

Antzinako parrokia Bedarretan zegoen, egungo hilerriaren ondoan. Eliza egokitu eta aldaketak egin dituzte aldare nagusian eta alboko kapiletan. Bedarretako Kristoa eta Salluenteko Ama Birjina daude orain aldare nagusian.

Udaletxeari ere harretaz geratu gatzaizkio so. Egungo udaletxea 1986an inauguratu zuten udaletxe gisa. Izan ere Arratabe Jauregia da zeregin horietara bideratutako egoitza. Idatziak sinatu eta oin-etxe modura 1726an eraiki zuten jauregi hau, parrokiaren alboan.

Parrokiaren inguruko beste jauregiak ikusiko ditugu ondoren. Otalora jauregia 1746tik dago bertan zutik. Kultur etxe izan ostean, Ama Agustinen komentuaren parte izatera pasatu zen. Egun, Lankide Aurrezki Kutxaren egoitza da eta goiko solairuan Gizabidea Fundazioa dago.

Dorretxeek ere xarma berezia dute Aretxabaletan, eta hauek ikusteko mendiko auzoetara jo beharko dugu. Otalorako dorretxea Aozaratza auzoan dago. Baserria da egun baina agerian ditu oraindik antzinako botere eta distiraren aztarnak: armarria, errenazentista itxurako begiratokia, sabai apaindura galanta teilatu-hegalean, silleri harrian egindako lana, ate eta leihoetako erremateak, itsu-leihoak. Banketxe batek erosi zuen eta "Ikasbide" izenpean, Kooperatiba Ikasketa Gunea da egun.

Galartzako dorretxea, izen bereko auzoan, XIV. mendean harri gorriz landutako eraikin mardula da. Erdi Aroan Leintz Bailaran izan zen leinu nagusiaren, Galartzatarren, bizitokia. Garai hartan, etxea baino gotorlekua eta babeslekua zen gehiago. Burdin Aroko aztarna esanguratsuak ditu agerian: saiaterak, leiho zorrotzak eta horma sendoak, besteak beste. Aro Modernoa urrezko aroa izan zen Galartzatarrentzat. 1825. urtean, baserri bihurturik, Oñatiko Plaza familiaren eskuetara pasatu zen dorretxea. 1990eko abuztuaren 2an sute batek eraikina suntsitu zuen. Orduan, Aretxabaletako Udalak eraikuntza historikoa berreskuratzeko ardura hartu zuen, eta 1997an berreraiki eta birgaitu zuen.

Hirigunetik at, mendiko auzoetan da bizia

Bederatzi auzo daude Aretxabaletako udalerrian, guztiak ere hainbat baserrik osatuak. Hauetara ere osteratxoa egiteak merezi du:

Aozaratza auzoa: San Juan Bataiatzailearen eliza dago Aozaratzan, Otaloratarren kaperarekin. Urkulu urtegia ere auzotik gertu dago.

Oro auzoa: Egun ez du elizarik baina garai batean San Martin eta San Juan ermitak (egun baserri bihurtuak) izan ziren auzo honetan.

Larriño auzoa: Herrigunetik 2 kilometrora dago. San Kristobal Eliza eta baserri interesgarri asko daude auzo honetan, Lekunberri, Etxe-berri eta Iturrioz Garai, besteak beste.

Isurieta auzoa: Aztarna erromanikoak ditu. San Pedroren eliza eta Isurieta Azpikoa etxea dira auzoko arretagune nagusiak.

Goroeta auzoa: Santiago da auzoko eliza neoklasikoaren zaindaria. 1556koa dela uste dute eta erretaula bakar eta ikusgarrian Santiago Apostoluaren bizitzaren pasadizoak daude jasota.

Galartza auzoa: Gipuzkoa eta Araba bereizten dituen mugatik gertu, inguru eta artegune ederra da Galartza. XIV. mendeko Dorretxea, eraikinaren hormetako kanoi zuloak eta Santa Luziaren Eliza ezin galduzko arretaguneak dira.

Apotzaga Etxeberri auzoa: Salluente edo San Lorenzo baseliza dago hemen. Egungo eraikina XVII. mendekoa da, antzina herriko parrokia zena. San Blas egunean, jende asko joaten da bertara janariak bedeinkatzera.

Arkarazo auzoa: San Millan Eliza eta abade etxea, eta orobat "Juana Etxeko" baserria dira arkitektura eraikin nagusiak.

Areantza auzoa: Erdi Aroko aztarnen usainarengatik agian, Natibitate Elizaren xarmak liluratzen ditu bertaratzen direnak.

Buzkantzak eta «karapaixoak»

Oso ospetsuak dira Arkarazo auzoan San Millan jaietarako prestatzen diren buzkantzak. Bestalde, "karapaixoa" da bertako beste ohiko produktu bat; garizuma garaian amabitxiek beraien besoetakoei oparitzen dieten arrautza eta txorizoz egindako opila, hain zuzen ere.

Independentziaren aldeko borroka

Aretxabaletari buruzko idatzizko lehen aipamena X. mendekoa da, Arrasate, Gatzaga eta Eskoriatzarekin, Leintz Bailarako Mankomunitateko kide zenekoa.

1331tik Aretxabaletak eta Eskoriatzak osatu zuten Mankomunitatea baina 1374tik 1556ra Oñatiko Kondearen kontrolpean egon ziren bi udalerriak. Hain zuzen ere 1374an, Gaztelako errege Enrique II.ak harturiko erabakiak Leintz Bailarako historiaren pasarte ilunenetakoa ekarri zuen. Gaztelako erregearen nahiari men eginez, Beltran de Guevara Oñatiko Kondeari eman zitzaion bailara osoa. Herritarrek Jauntxoaren banderapean borrokatu behar izan zuten Urrexolagaray eta beste hainbat gatazkatan. Gainera, elkarren kontra jarri zituen bailarako eta Oñatiko bizilagunak.

Hori guztia gutxi ez eta, hamazazpi herriguneak Arabako Anaiarteetan barneratzeak eta beste hainbat erabakik bailarako biztanleen ondoeza areagotu zuten. Errege Katolikoengana jo zuten azkenean eta Errege Zedula baten bidez, Aretxabeleta Gipuzkoan barneratu zen berriro, 1497an.

Baina Oñatiko Kondeak ez zuen erabakia onartu eta arazo handiak sortu zituen bailaran, 1524ko alardean esaterako. Erregearen kontrako beste protesta batek askatu zuen Leintz Bailara jauntxoaren agintetik eta errege lurraldea izatera pasa zen. 1556an, Leintz Bailaran Erreala izenpean gauzatu zen independentzia.

Eskoriatzaren eta Aretxabaletaren arteko harremanak okerrera egin zuen, biek nahi zutelako nagusi izan eta pribilejioak lortzea. Azkenean, Felipe IV.ak bailara banatu zuen 1630ean. Alde batean Eskoriatza gelditu zen, eta bestean Aretxabaleta eta bere elizateak: Aozaratza, Arkarazo, Areantza, Bedoña, Galartza, Izurieta eta Larriño. Hala ere, bi udalen arteko arazoek ez zuten etenik izan XIX. mendera arte.

Aretxabaleta erabat biziberritu zen XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran, Madrildik Frantziarako Posten Errege Bidea eraikitzean. Madrilgo sozietate diruduna erakartzeko bainu-etxeak eraiki ziren eta turismoari harrera egiteko zerbitzu eskaintza areagotu zuen.

Nekazaritza eta abeltzaintzako sektorea izan zen Aretxabaletako ekonomiaren ardatza XX. mendearen lehen zatian. Baina jarduera hori industriak ordezkatu du eta 50eko eta 60ko hamarkadetatik, sarrailagintza eta metal lantzea dira nagusi.


'Todos lo saben' eta 'Los Increibles 2', asteburu luzerako zinema eskaintza Soreasun

Bihar, ostirala, hasiko da aste honetako zinema eskaintza Soreasu antzokian. Bi film emango dituzte: Asghar Farhadik zuzendutako Todos lo saben thrillerra (AEB, 2018) eta Los Increibles 2 animaziozko filma (AEB, 2018).

Lau egunetan, ostiraletik astelehenera bitartean, guztira sei emanaldi izango dira Soreasun. Todos lo saben ikusteko lau aukera izango dira, egun bakoitzeko bat: ostiralean 19:30ean, zapatuan 22:00etan, igandean 19:30ean eta astelehenean (ikuslearen eguna) 21:00etan. Los Increibles 2, berriz, ostiralean eta igandean emango dute, bi egunetan 16:30ean hasita.


"Zauriak erretzen badu sendatzen ari delako da"

Oihana Iguaranen hausnarketa, larunbateko Gasteizko mobilizazio feministaren inguruan, Kale kantoitik.


Greba diktadura ekonomikoari

Krisia hasi denetik erreforma eta murrizketa zerrenda amaigabea izaten ari da. Ezinezkoa da inposatu zaizkigun neurri guztien inguruko aipamen guztiak lerro batzutan laburtzea. Argi dagoena da eredu ekonomiko eta soziala eta lurralde eredua aldatzen ari direla. Eredu kapitalista bortitzena inposatzen ari zaizkigu, eta horren kostu soziala ikaragarria da. Euskal Herrian geneuzkan erabaki ahalmenak —lehendik mugatuak zirenak— ere ezabatzen ari dira. Estatu espainolak erabaki du eredu autonomikoa amaitzeko ordua dela, eta zentralizazio eta uniformizazio prozesuari ekin diote.

Neurri horiek guztiek diktadura ekonomikoa ezartzea dute helburu. Une honetan jokoan dagoena da Euskal Herrian ere diktadura ekonomiko hori inposatuko den ala ez. Erreforma horiek gure etorkizuna, langile moduan eta herri moduan, goitik behera baldintzatuko dutenez, jokoan dago Euskal Herrian aplikatuko diren ala, kontrara, bide propio bat egiten hasiko garen. 1977an bezala, une erabakigarriak bizitzen ari gara, aldaketa sakonak izaten ari dira eta izango dira, kontua da aldaketa horien norantza. Bidegurutze horretan bi aukera daude: espainiar Estatuaren eta autonomismoaren aldetik orduko iruzurra errepikatu eta elite ekonomikoaren interesak bermatzeko jokaldia errepikatu ala burujabetzaren bidea jorratzea.

Uztailean, irailaren 26rako greba orokorrera deitu genuenean, bi mugarri nagusi genituen: finantza sistemaren erreskatea eta «aurrekontu egonkortasuna sustatzeko neurriei buruzko Errege Lege Dekretua». Bankuak erreskatatzeko, diru publikotik, herritarron dirutik, 100.000 miloi euro desbideratzea erabaki zuten; ez zen lehen aldia halakorik gertatzen zena. Ondorioz, diru gutxiago dago, edo batere ez, hazkunde ekonomikoa sustatzeko, sektore publiko indartsu bat edukitzeko, enplegua sortuko duten enplegu politikak egiteko edota zerbitzu publikoak garatzeko.

Handik hilabete eskasera estatu eredua aldatzeko dekretua etorri da: langabe kolektiboaren babes sozialerako eskubideari erasotzen zaio, BEZa igo, sektore publikoa, menpekotasuna duten langileak babesik gabe uzten dira, sektore publikoko langileei Gabonetako paga kentzen zaie...

Aipamen berezia merezi du langabeen egoerak. Behin-behinekotasun eta prekarietate testuinguruan, Hego Euskal Herrian 208.774 pertsona enplegurako eskubiderik gabe dira, langabezi babesaren narriadura sistematikoa pairatzen ari dira. Azken batean, kolektibo hori zigortzen duten neurriak hartzen ari dira, langabeei jazarri eta kriminalizatzeraino iritsiz.

Eta egoerak ez du hobera egiteko zantzurik. Bankuei urteetan nahi duten guztia egiten utzi izan zaie, eta, orain, espekulazioan oinarritu eta pilatu dituzten «aktibo toxikoen» ondorioak, banku txarraren sorrerarekin, herritarrok paira ditzagun nahi dute. Bestalde, estatuaren erreskate edo interbentzioaren terminoak adosten ari dira. Estatu espainolean eraso berriak martxan daude, eta frantziar Estatuan ere bide bera jorratuko dutela erabaki dute. Hasiak dira horretan, defizita betetzeko hainbat murrizketa egin behar dituztela-eta, gastu publikoa laburtu eta lan merkatua ukituko dutela iragarri dute han ere, besteak beste.

Bankuak babesteko erabaki politikoa hartzen da, eta jendartea, berriz, langabezia eta pobreziara kondenatzen da. Hemen, Euskal Herrian, orain arteko lau greba orokorren bidez eta etengabeko mobilizazioekin argi utzi dugu ez gaudela hori horrela izan dadin onartzeko prest, eta gure eskubideak defendatzea gero eta zailagoa izan dezagun bitartekoak kentzen dizkigute erreformaz erreforma.

Langileen soldata eta lan baldintzen defentsa egiteko ezinbestekoa den negoziazio kolektiborako eskubidea ezerezean utzi dute, bai eremu pribatuan eta baita publikoan ere. Negoziazio eremuak Madrilera eramanez eta administrazioari eta patronalari aldebakarrez adostutakoa ez betetzeko aukerak emanez.

Zer da bada gertatzen ari den guztia, diktadura ekonomiko bat ez bada? Inposatzen ari diren eredu ekonomiko eta soziala elite txiki baten mesedetan da, ez ekonomiaren eta hazkunde ekonomikoaren mesedetan, horrela sinestarazi nahi diguten arren.

Gezurra da lan harremanen eredu desarautu batekin edota sektore publiko ahul batekin hazkunde ekonomikoa bermatzen denik. Azken urte hauetan hainbat murrizketa egin dituzte norabide horretan, eta langabeziak igotzen jarraitzen du, ez dago hazkunde ekonomikorik, desberdintasun sozialak areagotzen ari dira, pobrezia gero eta hedatuago dago, baina aberatsak gero eta aberatsago dira.

Alternatiba badago, beste eredu sozial eta ekonomiko bat eraikitzea: aberatsen eta behartsuen arteko desberdintasunak murriztu eta aberastasun banaketa justuago bat posible egingo duena, parte hartze sozialean oinarrituko dena, gizon eta emakumeen arteko aukera berdintasuna bermatuko duena, lan produktiboa eta erreproduktiboa zuzen banatuko duena, babes soziala bermatuko duena eta abar. Azken finean, pertsonen zerbitzura —ez merkatuen zerbitzura— egongo den eredua. Hori gauzatzeko bide bakarra burujabetza prozesu bat abiaraztea da.

Horretarako, borondate politikoa behar da, eta, noski, enpresariak (Confebask, CEN) ez daude euren pribilegioei uko egin eta bide horretan inplikatzeko prest. Borondate hori ez da berez sortuko, gehiengo sozial batek derrigortu beharko ditu horretara. Beraz, orain arte egin dugunari segida emanez, mobilizatzen eta borrokan jarraitu behar dugu lantokietan eta kalean alternatiba hori eraikitzeko borondate hori gauzatu arte.

Irailaren 26an kaleak betetzera deitzen zaituztegu bi aldarrikapen nagusirekin:

Batetik, murrizketen aurka gaudela argi uzteko. Hemengo instituzioei Madriletik datozen inposizioak ez aplikatzeko eta gure esparruan egiten diren politika publikoen norabidea behingoz aldatzeko exijitzeko.

Eta bestetik, hitza eta erabakia Euskal Herrian dagoela aldarrikatzeko. Greba honek erakutsi behar du euskal gehiengo soziala osatzen dugun herritarrok, langileok, bide propio bat egitea eskatzen dugula. Irailaren 26an, beraz, kalean ikusiko dugu elkar!


Hauek dira Chapok espetxetik berriz ihes ez egiteko hartutako neurriak

Sinaloako karteleko burua zortzi aldiz aldatu dute ziegaz, azken lau egunean.

Joaquin El Chapo Guzman narkotrafikatzailea zortzi aldiz aldatu dute ziegaz lau egunean, Altiplano espetxean, berriz ere ihes egin ez dezan, Gobernuko iturri batek azaldu duenez.

Horren esanetan, uztailaren 11n ihes egin zuenean, "prozesu administratiboa" abiatu zuten kartzela horretan, eta hainbat segurtasun "akats" atzeman zituzten.

"Akats horiek guztiak dagoeneko konpondu dituzte, eta, orain, Altiplano Mexikoko espetxe seguruena da", adierazi du.

Hartutako segurtasun neurrien artean, bideokameren kopurua laukoiztu egin dutela zehaztu du.

Halaber, "goi-mailako zaintzaile talde bati" konfiantza proba zorrotzak egin dizkiote, eta agente horiek 24 orduak ematen dituzte Chapo kameren bitartez behatzen.

"Ez dago puntu itsurik ziegetan", nabarmendu du iturriak. Izan ere, uztailean ihes egin zuen ziegako puntu bat ez zen ikusgai bideokameretan, eta bertatik egin zuen alde, lur azpian tunel bat eraiki baitzuten.

Bestalde, Sinaloako karteleko buruari ziega aldatzen diote noizean behin, "inongo patroirik jarraitu gabe". "Orduak edo egunak eman ditzake ziega berdinean. [...] Lau egunean zortzi ziegatan egon da", esan du.

Gainera, lurzorua indartu egin dute, beste zulorik egin ez dezaten.

Espetxearen sarrerari dagokionez, barruan sartu nahi duten guztiei eskaner bat pasatzen diete, barrunbeak ere aztertzen dituena.

Azkenik, presoen kopurua jaitsi egin dute.

Orain arte, ez dio inork bisitarik egin Chapori espetxean.


Twitter sare sozialean erdaraz txioka jarraitzen dute euskal politikariek

Hauteskunde urtean, hautagaiek sare sozialean nolako jarduna duten aztertu du BERRIAk. Elebidunak izan arren, nagusiki gaztelaniaz egiten dute. Oso gutxik dute erabilera elebidun orekatua.


Nafarroako Parlamentuak Espainiako Gobernuari eskatu dio ETAren amaiera "egiazko eta frogagarri bat" ahalbidetuko duen bidea hartzeko; UPNk, PSN-PSOEk eta PPk aurkeztutako mozioa bideratu du parlamentuak


Zorion agurren txokoa zabaldu du Uztarria.eus-ek

Aurrerantzean, zorion agurrak jarri ahal izango dituzte herritarrek webgune honetan. Uztarria.eus-en zorion agurra jarri nahi duten herritarrek testua eta urteak betetzen dituen herritarraren argazkia bidali beharko dituzte uztarria@uztarria.com e-posta helbidera.

Koronabirusa dela eta, herritarrek zailtasunak izan ditzakete familiakoei, lagunei nahiz gertukoei zorionak emateko, eta horregatik, Uztarria.eus-ek zorion agurren atal berezi bat sortu du. Aurrerantzean, beraz, horiek nahi duten pertsona zoriontzeko aukera izango dute webgune honen bidez. Uztarria.eus-en zorion agurra jarri nahi duten herritarrek testua eta urteak betetzen dituen pertsonaren argazkia bidali beharko dituzte uztarria@uztarria.com e-posta helbidera. Horiek zoriondu nahi duten herritarraren urtebetetze eguna ere zehaztu beharko dute mezuan.


Museoa irekitzeko, erakundeek proiektuan parte hartzea eskatu dute

Legebiltzarrak zuzenketa onartu du, Eusko Jaurlaritzak eta Chillida Fundazioak museoa berriz irekitzeko proiektu iraunkorra sina dezaten.

Chillida-Leku museoa berriz irekitzeko, Eduardo Chillida Fundazioarekin proiektu iraunkorra sina dezatela eskatu die gaur Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari eta Gipuzkoako Foru Aldundiari. Legebiltzarrak erakundeen partaidetzan oinarritutako akordioa sinatzeko eskatu du, zuzenketa baten bidez.

Joan den urtarrilaren 1ean itxi zuten Eduardo Chillida eskultorearen lana bilatzen duen museoa, arazo ekonomikoek bultzatuta. Artistaren familiak hainbat bilera egin ditu azken hilabeteotan Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailarekin, museoaren jarraipena bideragarri egingo lukeen konponbide baten bila.

Eusko Legebiltzarrak PP, PSE-EE, EAJ eta EB alderdiek sinatutako erdibideko zuzenketa onartu du. UPyD eta EA alderdiek baiezko botoa eman diote proposamen honi, eta Aralar abstenitu egin da.

Zuzenketa horretan, Eduardo Chillida Fundazioarekin proiektu iraunkorra sina dezatela eskatzen diete Eusko Jaurlaritzari eta Gipuzkoako Foru Aldundiari, museoa berriz ireki ahal izateko. Proposamenak jasotzen duenez, kudeaketa eta bideragarritasun ekonomikoa bermatu eta, aldi berean, artistak museoa sortzeko izan zuen espiritua gordetzea bilatu beharko luke balizko akordioak.

Gainera, onartutako zuzenketa horrek jasotzen duenez, akordioaren ondorioz erakunde publikoek museoaren ondarean eta kudeaketan parte hartuko balute, Chillida-Leku Euskadiko museoen sarean sartu beharko litzateke.

Gaurko saioan Luke Uribe-Etxebarria EAJko legebiltzarkideak adierazi duenez, erakunde publikoek museo pribatu bati egin beharko lioketen ekarpena ez litzateke ''''diru laguntza sinple'''' bat bakarrik izan beharko. Haren ustetan, erakunde horiek kudeaketa eta ondare erabakietan parte hartzeko gaitasuna izan beharko lukete kasu horretan.


'Kezkatzen nau kasu honen atzean dagoen erlijiotasun sutsuak'

Jesus Prieto Mendaza, Deustoko unibertsitatean kulturarteko gaien irakasleak lagundu digu, Gasteizeko ikastetxe batean zapia jantzita eraman nahi duen haurraren kasua ulertzen.

Gasteizko ikastetxe publiko batean ikastean ari den 9 urteko neska batek zapia edo beloa buruan jartzeko erabakia hartu du. Baina, eskola publiko horretako barne araudiak espreski debekatzen du ikasgelan burua estalita izatea. Egoeraren aurrean, hezkuntza zuzendaritzak hartu du erabakia: neska zuzendariaren bulegora eman eta han eskolak jasotzen ari da.

Auziak zalaparta handia piztu du Gasteizen, eta besteren artean, Sos Arrazakeriak taldeak adin txikiko hori bakartuta dutela salatu du.

Jesus Prieto Mendaza, kulturarteko gaietan aditua Gasteizen bizi da eta ongi ezagutzen du ikastetxe publikoetan gertatzen ari dena. Zentzugabea iruditzen zaio kasu honetan hezkuntza ikuskaritzak hartu duen erabakia baina, Faktorian aitortu digunez, gehiago kezkatzen du kasu honen atzean ikusi duen "elijiotasun sutsuak": "hemen zergaitik hartu dute gurasoek jarrera hori? Atzetik nor dago?". Honako galderak planteatu ditu irakasleak 'Faktoria'n.


Herrigintzan lan egiteko taldea aurkeztu du Errenteria-Oreretako Bilduk

Errenteria-Oreretako Bilduko kideak

Orereta-Errenteriako Bilduk herrigintzan aritzeko bere lantaldea aurkeztu du. Urte eta erdi daramate lanean, udal taldearen ordezkariak ere bertan daude, eta bertan Bilduren barruan dauden alderdi politikoetako ordezkariak nahiz norbanakoak daude, “Bilduren egitasmoan sinesten dugun pertsonak bildu gara bertan”, esan zuten atzoko aurkezpenean. Orotara, dozena bat pasatxoko lantaldea da. Agerraldian, taldea aurkezteaz gain, komunikazio euskarriaren berri eman zuten, baita otsailaren 2an egingo duten batzarrarena ere.

“Ahalik eta herritar gehiengana iristeko”, Errenteria-Orereta bilduz aldizkaria egingo dute aurrerantzean. Aurkezpeneko zenbakia egin dute jada, eta helburutzat jarri dute urtean bizpahirutan publikatzea. “Erakunde alorrean eta herrian egon daitezkeen gaien inguruan informazio zuzena emateko agerkaria izango da, gure diskurtsoarekin”. Hala, zero zenbakian, besteak beste, lantaldearen eta egindako lanaren berri emateaz gain, herrirako dituzten asmo nagusiak azaldu dituzte Bilduko kideek.

Horrez gain, “Errenteria-Oreretako herritar guztiei zabalik” izango den batzar baten berri eman zuten. Otsailaren 2an egingo dute, 11:30etik aurrera, Merkatuzarren, “denbora tarte honetan egiten ari denaren berri emateko eta herritarren ekarpenak jasotzeko”.


Estatutu berriaren hitzaurrea onartu dute EAJk eta EH Bilduk

Testuak "euskal herritarren erabakitzeko" ahalmena jasotzen du eta Estatuarekiko harremana "aldebikotasunean" eta "izaera konfederalean" oinarrituko dela zehazten du.

Eusko Legebiltzarreko Autogobernua eguneratzeko Ponentziak Estatutu berriaren hitzaurrea adostu du, EAJren eta EH Bilduren bozekin, Euskal Herria, nazioa, erabakitzeko eskubidea edota Estatuarekin aldebiko harremana bezalako kontzeptuak jasota, eta Elkarrekin Podemosen, PSE-EEren eta Alderdi Popularraren desadostasunarekin.

Bi ordu inguru iraun ditu bilerak (09:30ean hasi da), eta Autogobernua eguneratzeko proposamenaren Atariko Tituluaz ere aritu dira alderdiak. Aditu talde batek idatziko du proposamena.

Hitzaurrean onartzen da Gernikako Estatutua ona dela, baina horren garapena ezinezkoa izan dela, Espainiako Gobernuaren eta Auzitegi Konstituzionalaren jarreragatik eskumen asko transferitu gabe geratu direlako.

Testuan "Euskal Herria berezko nortasuna duen herri" eta "nazioa" dela jaso dute, baita "bi Estatutan, espainiarra eta frantziarra, egituratutako zazpi lurraldeetara zabaltzen da". Euskal Herria hiru esparru instituzionaletan banatuta dagoela zehazten dute: Euskal Autonomia Erkidegoa (Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa); Nafarroako Foru Erkidegoa; eta Iparraldeko Euskal Elkargoak kudeatzen duen lurraldea (Lapurdi, Zuberoa eta Baxe Nafarroa).

Hitzaurreak dio "Nafarroako Foru Erkidegoarekin eta Estatu frantziarrean dauden euskal lurraldeekin harremanak izateko aukera" aurreikusiko duela Estatutu berriak, “betiere tokian tokiko erakundeen borondatearekiko errespetu osoz".

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak "subjektu juridiko-instituzionala" eratuko dutela dio eta hainbat izen proposatzen ditu: "Euskal Komunitate Estatala, Euskal Komunitate Forala, Euskal Komunitate Nazionala, Euskal Estatu Autonomoa edo Euskal Estatu Forala".

Estatutu politiko berriak euskal herritarren eskubide historikoak eguneratzea bilatzen duela eta testu juridiko berri hori euskal herritarrek "libreki eta demokratikoki, kontsulten bidez edo Eusko Legebiltzarraren bidez", adierazitako borondatean oinarrituta egongo dela dio.

Hitzaurrean erabakitzeko eskubidea jaso dute: "Euskal herritarrek beren borondate kolektiboa erabakitzeko, adierazteko eta gauzatzeko eskubidea dute eta boluntarioki adostutako elkarbizitza moduak gauzatzeko eta adostutakoa errespetaraztea bermatzeko bideak ezartzeko".

Eskubide hori "legezkotasunaren printzipioaren" arabera garatuko litzateke, eta Estatu espainiarrarekin "berdinen artekoa" harreman mota berria ezarriko litzateke, aldebikotasunean eta izaera "konfederalean" oinarrituta, eta biak subjektu politikoak direla aitortuta.

Bestalde, hitzaurrean "indarkeria politikoari" buruzko zati bat ere gehitu dute. EH Bilduk puntu honetan boto partikularra aurkeztu du, gai hori Memoria eta Bizikidetza Lantaldean eztabaidatu behar dela iritzita.

Azken 100 urteotan euskal gizarteak pairatu dituen lau esperientzia "traumatiko" aipatzen dira testuan: Gerra Zibila, Francoren diktadura, ETAren indarkeria eta ETAri aurre egiteko legez kanpoko indarkeria.

Indarkeria mota ezberdinak direla, baina guztiek oinarrian "bidegabeki pairatutako sufrimendua" dutela zehazten da. Hori dela eta, bizikidetza giza eskubideen, bakearen eta askatasunaren defentsa sutsuan oinarritzearen alde egiten du.

Beste pasarte batean eskubide sozialak eta gizon eta emakumeen arteko berdintasuna aitortzeko beharraz hitz egiten du.

Joseba Egibar EAJko bozeramaileak adierazi du "ezinezkoa" dela talde politiko guztiak "gai guztietan" ados jartzea, baina erantsi du hitzaurreak "babes politikoa eta legala" daukala. Halaber, gaur lortutako akordioa Espainiako Aurrekontu Orokorraren aurrean EAJk izango duen jarrerarekin lotu behar ez dela esan du.

Maddalen Iriarte EH Bilduko bozeramaileak, ostera, bi gaiak lotuta daudela uste du eta EAJri eskatu dio ez ditzala Estatuko Aurrekontuak babestu, "Euskal Herriaren kontrakoak direlako".

Hitzaurreari dagokionez, Iriartek esan du erabakitzeko eskubidearen alde "urrats garrantzitsua" eman dela eta Elkarrekin Podemosen jarrera kritikatu du, "une oro Madrilera begira dagoelako".

Lander Martinez Elkarrekin Podemoseko ordezkariak esan du bere taldeak aurkeztu duen boto partikularra "eraikitzailea eta zabala" dela. Testuak eskubide sozialak, emakumeen eta gizonezkoen arteko berdintasuna eta euskal gizartearen "aniztasuna eta berezitasunak" jaso behar dituela erantsi du.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzako bi bazkideek, EAJk eta PSE-EEk, lurraldetasunaren eta identitatearen inguruan dituzten iritzi kontrajarriak agerian utzi ditu Estatutu politiko berriaren hitzaurreak.

Jose Antonio Pastor PSE-EEren bozeramailearen arabera, testu honek egungo esparru juridikoa gainditzen du eta "nazionalismoaren ikuspegi ezberdinen laburpena baino ez da". Horrenbestez, Estatutu berria idatzita eta amaituta dagoenean, PSE-EEk boto partikularra aurkeztuko duela iragarri du, "gehiengoak babestutako Estatutua" posible izango ez delakoan.

Amaitzeko, Borja Semper Alderdi Popularreko bozeramaileak enegarrenez esan du gaur onartutako proposamena ordenamendu juridikotik kanpo dagoela eta "gehiengo independentistak soilik babestutako testua" dela kritikatu du.

"Abertzaleek abertzaleentzat egindako Euskal Konstituzioa idatzi nahi dute", salatu du.


Banderak eta lantzak

Hondartzara noanetan, edo oro har, naturarekin harreman minimo bat izango dudan edozein tokitara, nire presentzia ahalik gehien difuminatzen saiatzen naiz. Bikini diskretuak edo ikusezinak, giltzak, mugikorra soinurik gabe, krema pote txikia eta liburu fin bat, bakarrik banoa. Pentsa, toallak ere harearen edo arroken koloretik ahalik eta gertuen daudenak eramaten ditut. Isilik mugitzen naiz, bai hareak hankapeak erretzean, bai espero baino ur hotzagoetara sartzean. Ez dut inoiz ulertuko ondotik korrika pasatzen den jendea, musika denentzat jartzen duena, oihuka dabilena umeen atzetik eskuan fruta zati batekin. «Ez duzu merienda amaitu eta ez duzu digestioa egin!». Uste dut pertsona baino animalia hobea nintzatekeela.

Agian espezie berekoak izango gara zu eta ni, agian ez. Baina lagundu behar didazu ulertzen pertsona klase jakin bat, azkenaldian zeresana ematen dabilena, bereziki Katalunian. Jakin nahi nuke zer gertatu zaion bizitzan toallatzat Espainiako bandera daraman bati. Benetan, eta nahi baduzu ez zentratu Espainiakoan, hartu onarpen internazionala duten estatuen banderak orokorrean, baina kasualitatez beti dira berdinak horrelako nabarmenkeria merkeak egiten dituztenak. Zein momentutan otu zaio? Irudikatzen dut etxetik irten aurretik hondartzarako kit-a prestatzen, Cid Kanpeatzailea Espainiako lurren konkistara zihoanean bezala ia-ia: eguzkitako krema, ogitartekoak, ohorea, Gaztelako hizkuntza bakarraren defentsa, «toalla-bandera» eta «sonbrilla-lantza», hau ere hori-gorria.

Hondartzara iritsi eta zast, lur zati hori automatikoki markatuta uzten dute sonbrilla sartzearekin eta bandera airatzearekin bat. Beraien lubaki segurua. Nire kamuflatzeko beharrak ezin du konprenitu zelan etzan daitekeen bat lasai bandera erraldoi baten gainean —hasteko, bandera bat ez delako inoiz egongo zuk nahi bezain garbi, zuk ez dakizun kaka asko pilatu daitekeelako urteetan zehar—. Zelan bota dezake siesta, zelan deskantsatu, berez zerbait oihukatzen ari denean inguruko guztientzat? Zenbat beldur estaltzen ditu pertsona horrek banderapean, bere estatua egunero eusten badute ejertzito batek, monarkia batek, gobernu zentralista batek eta gaztelania ez diren gainerako hizkuntzekiko gutxiespen sistematiko batek, eta hala ere berak indibidualki kolore horiek erakusteko beharra sentitu badu?

Ba auskalo, baina beldurra beraiek ematen dute orain. Ez direlako hondartzako lubaki hori-gorriekin konformatzen, besteen aldarrikapen eta salaketa kolektiboak kentzen dituztelako era antolatuan. GDR siglekin izenda ditzaten nahi dute, Defentsa eta Erresistentziarako Taldea litzatekeena. «Garbitu» bezalako terminoak darabiltzate. Txiringito batetik atera berri direnen traza dute batzuek, aurpegiak estalita gauetan beste batzuek, eta zelan ez, prentsa beraien alde.

Begiratu zeharka komunikabideei, eta aztertu ze era ponpoxotan deskribatzen duten egoera, txoke justu bat balitz bezala, espero beharreko zerbait independentziazaleen gehiegikerien ondotik. Erorien Haranekoei nostalgiko deitu zieten, hauei garbitzaile edo auskalo ze eufemismo. Faxistarik ez baitago Espainian, toallak, sonbrillak eta eguzkiari begira aurpegia erreta daukan jendea bakarrik.


Emakume bat hil da Zornotzan gertatutako istripu batean

Autobus batek eta auto batek aurrez aurre jo dute Zornotzan (Bizkaia), Bi-3334 errepidean hain zuzen ere. Istripua goizeko 09:15ak aldera gertatu da eta kolpearen ondorioz autoan zihoan emakumean hil egin da.

Montorra auzoaren parean gertatu da ezbeharra: Seat Arosa auto batek eta Volvo autobus batek elkar jo dute, oraindik argitzeke dauden arrazoiak tarteko. 24 urteko emakume gaztea istripua gertatu den leku berean zendu da. Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak jakinarazi du jazotakoa ikertzen ari direla.


Txulufrin / xulufrin

Krabelina

txulufrin. iz. Krabelina, batez ere itsasertzeko labarretan eta hare-muinoetan hazten diren krabelin txikiak (Dianthus hyssopifolius); landare horren lorea.

Maitasunezko edo karinozko esaldietan erabiltzen da (zen): Ai! zu zara nire (gure) txulufrina!


Mas ERCk inoiz izandako hautagairik onena da, Fernandez Diazen ustean

Barne Ministerioaren arabera, ERCk "ospe handia galdu" zuen hiruko gobernutik atera zenean, eta orain inoiz baino indartsuago dago.

Jorge Fernandez Diaz Barne ministroak esan duenez, Artur Mas Generalitateko presidentea Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) alderdiak "inoiz izandako hautagairik" onena da, baina, halere, "ez da Kataluniako agenda politikoa markatzen ari".

TVE telebista-katean egindako adierazpenetan, Fernandez Diazek bat egin du Mariano Rajoy Espainiako Gobernuko presidenteak Masen inguruan esandakoekin. Rajoyk ere esan zuen Mas ez dela Kataluniako agenda politikoa markatzen ari, Oriol Junqueras edo Carme Forcadell Assemblea Nacional Catalanako presidentea baizik.

"Argi dago Esquerrak ez duela inoiz izan Artur Mas baino hautagai hoberik", esan du Fernandez Diazek, eta ERCk "ospe handia galdu zuen" hiruko gobernutik atera zenean, eta orain inoiz baino indartsuago dago, gaineratu du.

Masi zuzenduta, bere arerio nagusia ez da nazio espainiarra, bere burua baizik, bera baita "aurrera ihes egin duen Estatu horren ordezkari", esan dio.

A-9ko kontsultaren inguruan, Fernandez Diazek berriz ere esan du, legearen eta Konstituzioaren kontrakoa izateaz gain, ekimen "penagarria" ere badela, eta Kataluniaren ongizatearen eta Espainia osoaren identitate politiko eta historikoaren kontra egiten duela.


COVID-19aren PCR probak sintomak dituzten lehen 24 orduetan egingo dira

Fernando Simonek jakinarazi du ministerioaren asmoa koronabirusaren kasu susmagarri bat identifikatzeko epea gehienez 48 ordura murriztea dela.

Gaixoek sintomak dituzten lehen 24 orduetan egingo dituzte PCR probak, Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoek arratsaldean adostu duten COVID-19aren diagnostikoaren, zaintzaren eta kontrolaren estrategiaren arabera.

Estrategia hori Normaltasun Berrirako Trantsiziorako Planaren barruan kokatzen da, eta astelehenean Espainia osoan, 4 uhartetan izan ezik, hasi den 0 fasean jarriko da abian. Salvador Illa Osasun ministroak kontseilari autonomikoei aurkeztu die, Lurralde arteko Osasun Kontseiluan.

Ministroak aurreratu zuenez, praktikan jartzeko beharrezkoa zen erkidegoetako lehen mailako arretako zerbitzuak indartzea, eta horiek "testatzeko gaitasun" nahikoa izan beharko dute PCR proben bidez, positiboki diagnostikatutako pertsonak identifikatzeko eta osasun-zentroen bidez zaintza egiteko.

Pixka bat lehenago, Alerta eta Larrialdi Sanitarioen Koordinazio Zentroko zuzendariak, Fernando Simonek, ministerioaren asmoa koronabirusaren kasu susmagarri bat identifikatzeko epea gehienez 48 ordura murriztea dela jakinarazi du, gaur egun pertsona batek sintomak garatzen dituenean eta gaixotasunaren diagnostikoa jasotzen duenean 10 eta 15 egun bitartean igaro beharrean.

Estrategiaren arabera, "ezinbestekoa" da detekzio gaitasuna indartzea lehen mailako arretaren bidez, PCR proben bidez (birusa detektatzeko fidagarrienak dira eta emaitzek ordu batzuk behar dituzte) edo diagnostikorako beste teknika baliokide batzuen bidez.

Gainera, osasun-zentroek harreman estu guztiak zaindu eta identifikatu behar dituzte, ministerioak ohar baten bidez jakinarazi duenez.

Ministroak adierazi duenez, gainera, "erkidegoek informazio sistema guztiak indartu beharko dituzte, datu transmisio egokia izan dezagun".

Estrategiaren helburua detekzio goiztiarrerako gaitasunari erantzutea, kasu susmagarri eta baieztatu berriak isolatzea, eta kontaktu estuak zaintzea eta diagnostikatzea da, horiek baitira "berme handienarekin" konfinamenduaren malgutzearen trantsizio-faseari ekin ahal izateko ardatz nagusia.

Zaintza epidemiologikoko sistemek erabakiak hartzeko pandemiaren bilakaerari buruzko informazioa eman beharko dute egunero, adierazle berriekin eta desagregazio maila zehatz batekin, agerraldi berriak gertatuz gero erreakzio azkarrak hartu ahal izateko, gaineratu du komunikatuak.


Tenperatura jaitsi eta euria iragarri du gaurko Euskalmetek; elur maila ekialdean 600-800 metroetan egongo da, eta mendebaldean, 700-900 metrotan


Sanbizenteak ospatzeko batuko dira Lea Ibarran

Aurten ere, hutsik egin barik, San Bizente jaiak ospatuko dituzte Lea Ibarreko Aulesti eta Munitibar herrietan. Aulestin, Narea auzoan elkartuko dira sanbizenteak ospatzeko zapatuan; Munitibarko herritarrak, berriz, bihar bertan hasiko dira ospakizunekin.Aurrekoetan legez, sanbizenteetako zaldi demak ez du hutsik egingo Narea auzoan. Hain zuzen, zapatu eguerdian gozatu ahalko da Perla eta Beltz zaldiaren arteko norgehiagoaz. Hori, baina, ez da eguneko ekintza bakarra izango; horregaz batera, meza, umeen jolasak, mus eta briska txapelketa eta erromeria egongo baitira aukeran.Munitibarren, berriz, hiru egunetako egitaraua prestatu dute sanbizenteetarako: bihar hasi eta domekara bitartekoa. Trikitilariek emango diete hasiera bihar jaiei, eta txokolate beroa jan ostean, antzerkiaz gozatu ahalko dute herriko plazan bildutakoek. Zapatuan, ostera, umeentzako Irria parkea jarriko dute goizean, eta arratsaldean, zirku tailerrean parte hartu ahalko dute. Mus txapelketa jokatzeko aukera edukiko dute nagusiek, eta, gau partean, gaztetxeak antolatutako musika emanaldian bilduko dira adin ezberdinetako herritarrak. Domekan, azkenik, Goiener-en hitzaldia eta Izaki Gardenak taldearen kontzertua eskainiko dituzte, udal aretoan.


Bortzirietako frontenis txapelketan izen emateko epea zabalik

Lesakako Batzoki elkarteak antolatu du hirugarren urtez

Bortziritako hirugarren frontenis txapelketa martxan jarri nahi du Lesakako Batzoki elkarteak. Izen ematea otsailaren 13a arte izanen da eta horretarako, Laura Iantziren 686 759 341 telefonora deitu behar da edo frontoian jarrita dagoen zerrendan izena paratu. Aurten sei plaza libre daude txapelketan izen emateko, beti ere aitzineko urteetan aritutakoak lehentasuna dutelako. Txapelketa otsailaren 16an hasteko asmoa du Batzoki elkarteak eta larunbata eta igande arratsaldetan jokatuko da.

Nafarroako paleta goma txapelketako jardunaldia larunbatean Lesakan

Bertze aldetik, Lesakako txapelketan jokatu ondotik, aurtengo Nafarroako Paleta Goma txapelketan izena eman duten bikoteak hauek dira: Lehenbiziko mailan, Guillermo Antxordoki eta Imanol Telletxea txapeldunak eta Iñigo Rodriguez eta Josu Almandoz, iazko Nafarroako bigarren mailako txapeldunak. Bigarren mailan, Joseba Oskariz eta Carmelo Berho alde batetik eta Guillermo Etxenike eta Cesar Iñarrea, bertzetik, ariko dira.

Lehenbiziko partidua Iruñean jokatu zuten joan den larunbatean, urtarrilaren 26an, eta bigarrena Lesakan jokatuko dute heldu den larunbatean, otsailaren 2an, arratsaldeko 16:30etik aitzinera.


Irungo Ogasun bulegoko iruzurra zortzi milioi eurokoa da, uste baino handiagoa

Aldundiaren ikerketa batek dio hasieran uste baino milioi erdi gehiago falta dela Gaur bilduko da auzia ikertzen ari den batzordea, Donostian


Liturgia desberdinak!

Joan diren opor egunak, hots, tradizio katolikoan Aste Santua deitzen direnak, liturgia bereziz beteriko egunak dira. Bada, egun horiei Udaberriko oporrak deitzen dionik ere, nolabait gizarte zibila eta edozein erlijio tradizio bereizteko asmotan. Estatu laiko batean ospakizun horiek esparru pribatuan dute gunea, eta horretan sinisten duenak egun horiek bizi ditzake bere sinesmenaren arabera, eta hori ez duenak beste erabatera.

Bada, ordea, egun horietan beste liturgia zibila gure herrian aspaldidanik ospatzen dena: “Aberri Eguna”. Pazko igandean ospatzen da eta ez da kasualitatea egun horretan ospatzea, esan nahi baita tradizio katolikoan Jesusen berpizkundea ospatzen den egun berean. Jakina, egun hori jarri zuenak tradizio horretan sinetsiko zuen eta hortik tradizio katolikoa eta aberria lotzeko asmoa eta egun horretan Aberri eguna ospatzeko ohitura. Agian garaia da, XXI. mendean baikaude, batasunean eta inongo erlijio tradiziotik haratago Euskal Hiriaren eguna ospatzeko. Dena den, oro aldatzen den gisara, ospakizun hauek ere aldatuz doaz azalean nahiz edukian. Gogora datozkit Frankismoaren garaiko Aberri egunak! Ah zer nolako errepresioa izaten zen! Alderdiek, aurten ere, nork bere erara ospatu dute. Independentziaren aldekoak, estatus berri baten aldekoak, beste zenbaitek askatasuna eman die egun hori nahi bezala ospa dezaten eta azkenik, beste alderdi batzuk aurka agertu dira. Azken hori ez dut ulertzen, nork bere identitatea ospatzeko askatasuna hain ederra izanik. EAJko eskua luzatu diola EH Bilduri; honek independentzia zailtasun guztien gainetik gauzatzeko erantzun diola..., eta hor doaz bakoitza bere aldetik. Eskuak elkartzeko gauzak nahiko argi eduki behar dira. Gai asko daude oraindik erantzunaren zain, hala nola: bakea, bizikidetza, presoak, biktimak, bake ponentzia,... gai potoloak dira egun batetik bestera konpontzeko. Bidea egiten jarraitu beharko da.

Honen aritik, Gure Esku Dago ekimenari heldu nahi nioke. Gehiegikeria ote esatea nork berea defendatu beharrean horrelako egun seinalatuan erabakitzeko eskubidea aldarrikatzea, nire ustez, hori baita oraingoz lehentasuna duen gaia. Herriari galdetu eta herriak aukeratu dezala herri honi eman nahi dion egitura: Independentzia, autonomia, estatus berria, autogobernua, federalismoa etab. Hain zuzen, zutabea idazten nagoela irakurri ahal izan dut Gure Esku Dago mugimenduak aurkeztu duen egitaraua, non Bilbo, Donostia, Gasteiz, Iruñea eta Baionan izanen diren ospakizun nagusiak. Bestalde, “Oihal eguna” ere antolatuko da Antigua auzoan, esan nahi baita oihal horiek herritarren borondatearen sinboloak izanen direla eta kolore anitzeko oihal horiekin kutxa erraldoiak eginen direla.

Ez dago gaizki berriro azpimarratzea erabakitzeko eskubidea ez dela Independentzia. Eskubide demokratikoa baizik. Kontuz ibili behar da alderdi honek edo hark errebindikazioa bereganatzeko tentazioa izan dezakeelako. Hau ere askotan esan dut baina nire irudiko Katalunian ez dira gauzak ongi egin eta hortik oraingo komeriak. Herritar guztiek, edozein dela defendatzen duten alderdia, eskubide demokratiko hori defenda dezakete, eta eskubide hori gauzatzen denean zein egitura nahi dugun erabakitzeko aukera izanen dugu. Ekaineko ekintza nagusi hori garrantzitsua dela deritzot eta uste dut edozein alderdi demokratikok defenda dezakeela.

Pagazaren postontzia

Honen harira gutun irekia idatzi nuen, sufrimendua dela eta ez dela. Sufrimendua sufrimendua dela pentsatzen jarraitzen dut, eta sufrimendua ezin daitekeela norbere alderdi politikoaren alde erabili. Eta postontzi hori zela eta postontzi handi zabalagoaren alde agertu nintzen. Andoainen ere sufrimendua leku askotan eta pertsona askorengan urratu baititu sentimenduak.

Udaletik atera den agindua, postontzia kentzekoa alegia, eta ondorioz sortu diren erreakzioak ez dira egokiak, ezta justuak ere. Udalari sentsibilitate falta atxikitu zaio batik bat PP eta PSOEren aldetik. Badirudi Udalak araudi bat duela gai honen inguruan eta Udalak hori bete nahi duela. Eta nik diot: ze gertatuko zatekeen alderantizko egoeran?

Udalari dagokio biktima ororen oroigarri duin bat eraikitzea Andoaingo herrian sufrimendu guztiek bere agerpena izan dezaten. Ezin dezakegu justizia gure esku hartu eta gure probetxurako erabili. Izan gaitezen helduagoak!


A ze abadeak, Konkordatu kartzelakoak!

Pedro Berrioategortuaren heriotzak beltzez tindatu du Konkordatu Kartzelaren 50. urteurrenaren ospakizuna, baina ez du lausotu, gehiago motibatu baizik. Senide eta lagunek bere omenez antolatu duten omenaldia iragarri nahi dizuet idazki honekin: irailaren 8an, larunbata, Zornotzako Zelaieta Zentroan.

Ajeak alboratuta, Zamoran egonikoak eta beste errepresaliatuek uztailean prestatu genuen bazkarira etortzen tematu zen bihozkadak emanda, hain zuzen lagunak agurtzera. Disimulatu ezineko poztasunez jaso zuen, taldearen buru zenekoz, eskaini zitzaion lore sorta. Eusko Gudariak ere abestu zuen, kartzelan logelako pabiloian abestu ohi genuen lez. Bederatzi egunetara eman zigun azken agurra.

Borrokarako bere zintzotasunagatik, bera genuen zutabe dinamiko eta errespetagarrienetakoa. Kartzelan ezagutu nuen eta gero kanpoan Gogor taldearen hartu-emanetan. Jarrera sendo eta tinkoa zuen gizonak, eta bide batez, patxadakoa. Era naturalean zeragin lidergoa.

Bere arau sozialekin koherente, Elizako soldatari uko eginaz, hainbat lan ezberdinetan aritu zen ogibide moduan, abade langile gisara. Sozial eskolak bultzatu zituen, JOC edo Herri Gaztedi elkarteekin batera. Garai hartan hain ugari ziren aldarrikapen eta mugida guzietan hartzen zuen parte: lan-grebak, Aberri Egunak, Maiatzaren 1ak, Obispaduko itxialdiak, batez ere, Derio Apaiztegikoa, eta abar.

Hain «inkontrolatu» ez zirenetatik erasoak jasan zituen, esate baterako, autoaren erreketa. Birritan sartu zuten Konkordatu Kartzelan, 1968ko abuztuan hilabete eta erdirako Etxebarrietaren alde meza emateagatik eta 1972an sei hilabeterako desakatu eta propaganda ilegalagatik, TOPak zigorturik. Zamorako abadeetan bakarrik, hamasei izan ziren TOParen epaiak eta hemeretzi epai militarrenak. Mostra txiki bat baino ez da azken frankismoaren sententzien artean, zeintzuk ezabatu behar diren, bai edo bai. Ihesteko zuloa egin edo su eman zitzaionean, bera ez zegoen barruan; kanpotik lagundu zuen, baina. Ekintzen zergatia ez zen kartzela erretzea, irudikatzen zuen Konkordatua kolpatzea baino.

Euskal Herriaren eskubideen alde, autodeterminazioa, euskara, euskal kultura eta abar, Eliza bera horretara behartuaz, borrokalari nekaezina izan bazen, ardura berdinekin jokatu zuen eskubide sozialen alde. Gizartearekiko alderdi biak elkartu zituen Euskal Herri Langilearen lelopean, Gogor taldeak berea egin zuena, ziur ez jakin arren nork asmatu zuen, Periko Solaberriaren sotoan, ETAren fronte langilean edo Gogor taldean. Langile klaseen ahalduntzea zen apustua. Bakarrik zendu berriak aitatzeagatik, Periko biak, Imanol Oruemazaga, Julen Kalzada, Txomin Artetxe, taldean poliki lortu zuten ezker meatzealdeko eta euskal giroko arima biak bat egiten.

Zornotzan kokaturik, Perikok bikain gauzatzen du beharrezko sintesi hau, tirabira batzuk eragin bazizkion ere, 60ko hamarkadaren azkenetan hain ohizkoak. Esanguratsua Zamorako Apaiz Kartzela liburuan egiten duen aitorpena: «Garaia ere berezia baitzen oso, Euskal Herriko ezkerraren barruan joera politikoen ezberdintasunak indartuz zihoazen eta gure artean ere nabaritzen genuen, eten ideologikoak gauzatzeraino batzuetan. Aldi berean, ostera, argi zegoen herriarekiko kezka nagusietan guztiok gogaide ginela, Euskal Herria erraietaraino sartua baikenuen».

Beste hemeretzi lagunekin batera, Pedro lehenengotarikoa izan zen Kereila argentinarrean parte hartzeko sinatzen. Maria Servini epailearen aurrean aurkezteko aukerarik ez izan arren batzuek bezala, beti aitortzen zuen merezi zuela Estatuari pultsu hau botatzea, frankisten krimenak salatzen. Ondorio definitiboagoaren zain, kanpainak balio izan du Altxamendu genozidaren jarraitzaileek, —gelditzen dira—, hamarkadatan ezarritako isiltasuna apurtzeko.

Denok gaude gonbidatuta irailaren 8an Zornotzako omenaldira. Diktaduraren kontra borrokatzeagatik torturatu eta atxilotuak omenduko ditugu, Pedrorekin batera. Askok dihardugu oraindik askatasun osoagoen ametsaz.


Derrigorrezko soldadutza indarrez berriz ere

Frantziak munduaren jendarme izan nahi du, NATOko beste estatuekin batera. Herrialde batzuetako baliabide naturalak ustiatuz, kolonizazioaren ondorioetan sakonduz, bere egiteko historikoa atxiki nahi du. Gerra inperialistak sekulako negozioak dira. Frantziak Zerbitzu Nazional Unibertsala (SNU frantzesezko sigletan) jarriko du abian 2019 urtean. Ipar Euskal Herriko gazteria ez da geldirik horregatik. Aitzina gazte mugimenduaren jarduera lekuko.

Frantziako Estatuan 2001ean desagertu zen derrigorrezko soldadutza. Harrezkero, gazteak, neskak nahiz mutilak, Lizeo garaian, egun bateko zerbitzua betetzen dute. JDC deitu eguna (Journée défense et citoyenneté–Defentsa eta herritartasunaren eguna). Egun horretan parte hartu behar dute nahitaez. Alabaina, 2019ko urtarrilaz geroztik, Frantziako Gobernuak SNU (Service National Universel–Zerbitzu Nazional Unibertsala) delakoa indarrean jarriko du.

15 eta 18 urte arteko gazteek barnetegi-zerbitzu bat egin beharko dute derrigor. Hasteko, hamabost eguneko ikastaro bat bete beharko dute, eta ondoren, beste hamabost egunez, arlo zibikoan eta militarrean prestatzeko “engaiatu”. Hilabeteko aldi horren ostean, hiru hilabeteko jarraipena egitera behartu ahalko dituzte gazteak. Oraingoz, solas-lekuetan diotenez, “boluntarioa” izan liteke.

Gobernuarekin kritiko diren hainbat sektorek proiektuaren megalomania salatu dute. Derrigorrezko soldadutzaren zerbitzua egokia denentz sakon aztertu gabe, zerbitzua ezartzeko presa eta era ezbaian jarri dituzte. 800.000 ikasle ari dira lizeoetan uneon. Gobernuak, lizeotako barnetegiak erabili nahi ditu ikastaroak antolatzeko. Une honetan 230.000 toki baino ez daude prest gazteak hartzeko.

Autoritarismoa barnetegietan

Gobernuaren egitasmoaren arabera, SNU zerbitzuak “Errepublikaren balore klasikoak berreskuratzeko” balio behar du. Gazteen iletrismoa detektatzeko ikastaro gisa aurkeztu du ekimena, baita hauen osasunaren bilana edo balantzea egiteko ere. Erran gabe doa, egitasmoak “nazioaren defentsa erronkarekin sentsibilitzatzea” dauka xede.

Frantziako Legebiltzarrean Emmanuel Macronen Gobernuaren lehen Lurraldearen Ituna aurkeztu zen egunean, Édouard Philippe Lehen ministroak hitz hauek erabili zituen SNUren funtsa azaltzeko: “Izanaren gainean lan egin behar dugu, egitearen gainean ongi ariko bagara”. Hitz hutsalak inondik ere. Diskurtsoan erran zuenez, lizeo garaira iritsi orduko, hamabost urte betetzean, gazteek bideratuta eta barneratuta izan behar dituzten ikaspenak eta baloreak indartzeko balio behar du soldadutzak. Besteak beste: SNUn odola ematearen beharraz kontzientzia izan behar dute, ibilgailuen gida-baimena eskuratu aurretiko lezioak eta “beharrezko sentiberatasuna” jasoko dituzte, eta horiek gutxi bailiran, sexu-bortxaketei aurre egiteko prestatuko dituztela diote. Horiek eta beste ideia anitzez gain, Lehen ministroak “ideia guztiak ongi etorri” direla gehitu zuen. Esaterako, askoren harridurarako, “gazte autista direnei buruzko aktibitate ziklo bat ere ‘imajinatu’ daiteke SNUren barnean”, gehitu zuen. Gobernuaren oposizioan dauden alderdietan nahiz gobernuaren inguruetan, ekimenak harriduraz gainera, kezka ere sorrarazi du. Ménaouine txostenak dioenez (Armadako Daniel Ménaouine jenerala da SNUren ardura nagusia duen taldeko burua), egitasmoak hiru milioi euroko kostua izanen du urteko. Anartean, Jean-Michel Blanquer Hezkuntza ministroak iragarri du 1.800 lanpostu kenduko dituztela irakaskuntzan. Proiektua hasi baino ez da egin, baina hiruhilabete gehiago luzatuko balute, egitasmoak kostu are handiagoa ekarriko luke. Betiere, bistan da, Hezkuntza Sailaren kaltetan.

Gizartea txunditzea

Frantziako hedabide aurrerazaleek “bufoikeria”-tzat jo dute egitasmoa, SNU proiektuak, funtsean, derrigorrezko soldadutza ezartzeko xedez antolatu baita. Macronen gobernua “gizarte txunditzea”, “askotarikoen gizarte” edo “elkarrekin bizitzea” terminoak erabiltzen ari da ekimenaren gibelean dagoen asmoa itxuratzeko. Funtsean, hilabeteko barnetegi behartu horretan ezkutatu nahi dena hauxe da: ikasleek hamabost urtera bitartean bere egin ez dituzten “balore sozial eta gizalegekoak” hilabete bateko ikastaldian nahi dituzte txertatu. Nahitaezko zerbitzu horretan, gazteek gizartean jasotzen ez duten “bizitzaren gaineko ikasketa” eman nahi du gobernuak. Gizarte arauak ezarri nahi ditu soldadutzak, helduek berek betetzen ez dituzten arauak gazteek bete ditzaten.

Gobernuaren egitasmoaren arabera, SNU zerbitzuak ‘Errepublikaren balore klasikoak berreskuratzeko’ balio behar du. Gazteen iletrismoa detektatzeko ikastaro gisa aurkeztu du ekimena, baita hauen osasunaren balantzea egiteko ere

SNU lantzen ari den batzordeko eledunak –parlamentariak berak– ezaugarri edo tasun sorta hau zerrendatu zuen Asanblea Nazionalaren aitzinean: “Kohesioa, kemena, onginahia, askatasuna, errespetua, oroimen lanketa, eredugarritasuna, apaltasuna, prestutasuna, atxikimendua, elkartasuna, erantzukizuna, betebeharrerako sena, erresilientzia, esfortzuaren gustua...”. SNUk horiek guztiak “txertatu” nahi ditu gazteengan. Badira ordea, SNU ezbaian jarri, eta “ba al dago parlamentarien artean ezaugarri horiek guztiak biltzen dituen inor?”, galdetu dutenak.

Izanez ere, ez dira gutxi “Frantzia ezberdintasunak direla medio odolusten ari dela” pentsatzen dutena. Hots, Askatasuna, berdintasuna, senidetasuna goiburuko lematzat duen nazioak “berdintasun” printzipioa urratzen ari da egunero. Macronek “senidetasuna” aldarrikatzen du, baina finean gazteak gerrara bideratu nahi ditu. Hori gutxi bailitzan, “askatasuna” ere urratzen du, SNU ez baita hautazko zerbitzua. Philippe Meirieu pedagogoa da horrela pentsatzen duenetako bat. Hauxe eman du publikoki aditzera berriki: “REPeko (klase sozial guztietako ikasleei aukera bera emateko lehentasuneko hezkuntza instituzioa) ikasle batek, zailtasun sozial handiak dituenak, 6.000 euroren kostua dauka urtean. Aldiz, eskola handietarako prestatzen ari den ikaslea, klase sozial lagundutako hiritarra, 14.000 euro kostatzen zaio nazioari”.

Édouard Philippe Lehen ministroaren hitzetan, SNUren bidez ez dago “zerbitzu militarra bisortzeko xederik”. Alabaina, Ménaouine txostena Armadako jeneral batek kudeatuta dago, eta proiektuak militarren agindu ukaezinak barnebiltzen ditu. Hiritar askoren gogoan daude Macronen eledunak presidentzialetarako kanpainan erabili zituen hitzak: “Frantziako lehentasunak bi dira: diziplina sarrarazi eta agintaritza ezarri”. Macronek Armadako goi-agintarien oniritzia behar zuen boterea lortzeko, baita lortu ere. Florence Parly da gaur egungo Armadaren ministroa. Goi-mailako funtzionario, enpresa publikoan jardundakoa, SNCF eta Air France-n, besteak beste. Alderdi Sozialistako (PS) Lionel Jospin Lehen ministro izan zen garaian, Estatuaren aurrekontuen idazkaria izan zen. SNU egitasmoa ez da bideratua izan, bere oniritzia aintzat hartu gabe: “Frantziako armada guztiek, historikoki bete duten tokia berrartu behar dute”.

Behin eta hasteko, oraindik nerabe diren gazteak barnetegian –funtsean kasernan– hezi nahi dituzte. Lehenik, gobernu berriaren iritziz, egitasmoa emeki zabaldu nahi dute, baina segidan, kritiko diren sektoreen –egiari zor, gizartearen gutxiengoa– harridurarako, ikasi beharreko printzipioak militarren pentsamenduak markatuta izanen dira. SNU edo soldadutza gisako hau apurka-apurka ofizialtzen joanen den zerbitzua legez aurreikusten da. Izan ere, egungo munduaren testuinguruak iraganeko logika militarra sustatzen laguntzen du. Logika eta osagai militarrak ari dira berriz ere sarrarazten jendartean. Estatuko botereek “nostalgiazko” dei gisako bat hedatu dute gazteen artean azken hamarkada honetan. Konparazio baterako, jihadisten atentatu terrorristek iraganeko gerren nostalgia elikatu dute. Desabantailan bizi diren klase sozialen seme-alabak kanoi-bazkarako aproposenak bihurtu dira, Estatuaren nahikeriak bete ahal izateko. Macronek Frantziako presidentzia eskuratu aurretik, Asanblea Nazionalean lege proposamen ugari aurkeztu ziren derrigorrezko zerbitzua ezartzeko. Macron aurreko gobernuen asmoak betetzera heldu da orain. SNU egitasmoa gauzatuz doan heinean, Macronen helburu behinena hiru eta sei hilabeteko derrigorrezko zerbitzu militarra posible eginen duen legea onetsia izatea da.

Noren aldeko zerbitzua?

SNUk izaera militarra sarrarazi nahi du gazteengan. Estatuak izaera hori Hezkuntza Nazionalaren baitan integratu nahi du, itxuraz hautazko pausoa balitz bezala hasieran, eta gero, lege berria onartua izan ondoren, modu behartuan. SNU lehen ekimena besterik ez da. Gobernuak “hiritarren ibilbidea” kontrolatu nahi du nerabeen eskolarizatze garaitik beretik. Hamabost urteko gazteak EMC programaren (Heziketa Moral eta Zibikoa) jarraibideetan hezten hasten dira. Areago, hezkuntzaz arduratzen diren sektore aurrerazaleek, azken urteetan, Lehen mailako eskoletan gazteen identitatean noraeza militarra ezartzen ari ote den susmoa daukate. Historiaren ikasgaia eleberri frantziar nazional ospetsuaren ildoan ari da gogo biziz irakasten berriz ere. Ospakizun patriotikoek, hots, militarrek, ereiten dute bidea, sinbolo nazionalei kultua egiten zaie gero eta era bereziagoan. Bigarren mailan jada, kolegioetan, Nazio Defentsaren Heziketa ikasgaiaren baitan dago. Ikasleek ez dute inolako aukerarik beren ikusmoldeak agertzeko. “Gerra, bakea, bonba atomikoa, gatazkak konpontzeko bortxa bitartekoa, nazioarteko harremanak, armen merkataritza edota estatuaren segurtasuna” bezalako gaiak, oinarrizkoak egungo heziketa libre eta egokia garatu ahal izateko, eztabaidaezinak bihurtu dira. EMC programaren lehenbiziko lemak honela diktatzen du: “Armadak nazioa zerbitzen duela ulertarazi behar zaie ikasleei”.

SNU egitasmoa gauzatuz doan heinean, Macronen helburu behinena hiru

eta sei hilabeteko derri-

gorrezko zerbitzu militarra posible eginen duen legea onetsia izatea da

Bere bultzatzaileek besterik esanda ere, SNUren behin behineko printzipioa zerbitzu militarra berrezartzea da: ikasleak kasernara eramatea, uniformea jantzaraztea, gazteak militarren markoan ezartzea eta hertsatzea. Estatuak gazteei kontrol hertsagarria ezarri nahi die nerabezarotik beretik, gaztaroan heldutasunera iristeko bidea ixten die nerabeei. Estatuko hezkuntza erakundeetan heldutasunik gabeko herritarra ari da hezten. Etorkizun askerik ez dago. Herritarrek auzitan ezarri ezin duten ordenu politiko eta sozial baten onarpena bilatzen du Estatuak. Kritika egitetik kanpo egongo den hiritarra hezten ari da Frantziako Estatuan.

Gizarte gogogabearen aitzinean

Frantziako Legebiltzarrean aldaketarik ezean, 2019ko urtarriletik aurrera SNU abian ezarriko da. Aitzina mugimenduko Aitor Servierren hitzetan “Gobernuak kontsulta gisako sasi-inkesta bat antolatu du irakaskuntza sektore batzuen artean, eta oro har, ez da gazteriaren aurkakotasunik agertu, Frantzian ez da ikusten inolako erresistentziarik ikastetxetan, ezta gazteriaren munduan ere”.

Frantziako ezkerrak ere ez du ahalmenik egungo gazteen sektoretan eragiteko. Servierrek ez du uste, egun nagusi den egoera horri aurre egiteko deus sortuko denik: “Bi gai ageri dira hor, ezkerraren porrota eta gazteriak antolatzeko daukan ahalmen eza. Halaber, prekarietatearen gaia ere hor dago, gazteriak bigarren mailakotzat jotzen du, baita ezkerrak ere”.

Frantzia inperialista kritikatzeko ahalmenik ez da antzematen frantziar jendartean. Ipar Euskal Herriko gazteria, bere txikian bada ere, salbuespena da Hexagonoan. Aitzinako gazteek horrela diote: “Konstituzioan aldaketarik egin ezean, zerbitzu nazionalak ez du derrigorrezkoa izaterik oraingoz. Macronen erranen arabera, ez litzateke beraz intsumiturik egonen; berdintasunaren eta senidetasunaren ideia barneratzea lortu ez duten gazteak baizik. Menturaz, arrazoia dauka. Ez ditugu barneratu gu makurtzea helburu duten Errepublikaren baloreak. Euskal gazteria, askapen prozesu ororen hauspoa izan da eta izanen da. Ez dugu zerbitzu nazionalik behar engaiamendua zer den ikasteko”.

* * * * * * * * * *

Aitor Servier, Aitzina Gazte Mugimenduko kidea.

"Euskal gazteoi ez dizkigute euren baloreak sinetsaraziko"

Frantziako Gobernuak soldadutza zerbitzua ezarri nahi du berriz ere. Aitzina mugimendua adi-adi dago.

Bistan da. Presidente denetik, Emmanuel Macron segurtasun ordena bermatzeko ahaleginean ikusi dugu. Salbuespen Legea jarri zutenez geroztik are eta nabarmenago ageri da Frantziako Konstituzioaren espiritua. “Legeak Frantziako soldadutzaren nostalgia bati erantzun behar dio”, erran ohi du Macronek. Estatuak nostalgia horrek balore zenbait transmititzeko baliatu du belaunaldiz belaunaldi. Iraganean gizon egiteko funtsezko zerbitzu eta urratsa izan omen zen. Orain, berriz ere, hainbestetan aipatu ohi duen Batasun Nazionala bermatzeko ezarri nahi du zerbitzu hori.

Nola hartu duzue Gobernuaren egitasmoa?

Ez dugu harriduraz hartu. Azken urteetako Estatuaren logika politikoaren jarraipena da. Segurtasuna eta Batasun nazionala areago bermatzeko ekimena da. Jihadistek iragan urteetan Parisen eta orobat Frantzian egindako atentatuen testuinguruan abiatu zen egitasmo hori. Soldadutza egiteko molde berria Estatuaren egituraren arazoei heltzeko modu bat da. Errepublikaren baloreen defentsa sustatu dute sutsuki. Telebista, irrati eta egunkarien bidez kanpainak zabaldu dituzte gazteak armadan sar daitezen.

Estatuak zerbitzu hori nola zabaldu duen aztertu duzue.

Bai, zerbitzurako deiak arriskua ekarri baitu, eta baliatu nahi dute derrigorrezko zerbitzua ezartzeko, asimilazioaren bidean, besteak beste. Herritar heziketa deitzen duten hori Kolegioan eta Lizeoan ezagutu dugu gazteok. Errepublikaren seme-alaba otzanak hezteko baliatzen duten ikasgaia da. Armadaren inguruko hainbat kontu zabaltzen dute, horien artean Frantziako ikur patriotikoen berri ematen digute. Horretaz gainera, JDC delakoan (Defentsa eta Herritartasunerako eguna) parte hartzera behartuta gaude. Egun horretan, Frantziak munduan barrena egiten dituen eraso inperialistak heziketa onaren eredu gisa jasan behar izaten du gazteak. Armada, munduaren segurtasunaren eredu gisa azaltzen digute, hainbat herrialdek jasaten duten “terrorismoa”-ren aitzakian. Hexagonoan eta itsasoz harandiko eskualdeetan armadak daraman jardueraz gain, poliziarena ere aipatzen digute eskolan, berebiziko ekimen gisara.

Euskal Herrian gatazka armatuaren aroa iragan ondoren, Estatuarekiko konfrontazio apaltze gisako bat izan da. Zer sentsibilitate maila dago jendartean, armadaren aferekiko?

Gure belaunaldiko kideok, agian, ez dugu ezagutu euskal gatazkaren fase gordinena, baina gatazkaren ondorioak hor daude, eta horiek pairatzen segitzen dugu. Presoak daude eta hainbat jende ihesean eta sasitan. Konfrontazioaren apaltze bat aipatu duzu, baina Aitzinako gazte antolatuoi dagokigu konfrontazio hori berpiztea eta Estatuarekiko talka hori gure heinean agerraraztea. Zerbitzu nazionala eta militar behartu honen aurrean kontzientzia sustatzeko borondatea dugu. Gai horren inguruan gazteria antolatzea eta borrokatzeko moldea lantzea da gure betebeharra.

Zein dira egungo bitartekoak edo borroka moldeak?

Horrelako inposizioari aitzina egiteko bitartekoak ez dira iragan garaiko berak, kontziente gara horretaz. Iraganean intsumisioa landu zen, eta intsumisioei kartzela zigorra handiak ezarri zizkieten. Gaur egun halako zigorrik ez badago ere, Zerbitzu Nazional Unibertsalean parte hartu ezean, autoaren gida baimena pasatzea debeka diezaiekete gazteei, Baxoa pasatzeko aukera kentzen ahal zaie, beste neurriren artean. Gure planteamendua hau da: euskal gazteriak ez dauka zerbitzu hori betetzeko inolako beharrik. Macronek “elkartasuna, auzolana, ardura hartzea, errespetua, askatasuna eta beste…” aldarrikatzen du Errepublikaren balioen ildoan. Aldiz, hemengo gazteriaren sektore bat gaztetxeetan, kultur taldeetan eta gizarte elkarteetan ari gara gure proiektuen ildoan, horietan sinesten dugu. Gure bitartekoak edo borroka moldeak egunero lantzen ditugun ekimenen baitan daude. Zerbitzu nazionala delakoan parte hartzeko behartu izanda ere, euskal gazteriari ez dizkigute sinetsaraziko beren hitz horien gibelean dauden baloreak.

* * * * * * * * * *

Pauline Guelle, Zuzenbide publikoan doktoregaia.

Emazteak armadan, patriarkatuaren zerbitzuko

Léon Duguitek 1927an zioen bezala, Estatua indar harremanen produktua da. Horren harira, armada jendartearen ezberdintasunen itxuratzea izan daiteke. Indar militarra izateaz gain, armada gorpu antolatua da. “Estatu bat Estatuan”, definitzen da maiz; nahiz eta Frantziako Estatuan presidentea armaden buruzagia izan. Gainera, armaden buruzagiak zuzenki harremanetan dira presidentearekin edo Lehen ministroarekin –eskumen ezberdinen arabera– eta beraien politika propioa ere aplikarazten dute. Sekulako boterea du armadak Frantziako Estatuan, erran daiteke ideologia propioa eraikitzen duela Nazioaren zerbitzuko, baina Estatuaren paraleloan.

Armadak bere komunikazio sarea du Frantziako Estatuan. Urte osoan SIRPA zerbitzuak (Armaden Harreman Publiko eta Informazio Zerbitzua) kanpainak koordinatzen ditu. Horrez gain, armada eta hedabide ezberdinen arteko lotura bermatzen du. Hori guzia aski ez bailitzan, aldizkariak ere baditu. 2018an, Defentsarako Sostengu Politiko Sailak 22.985,70 milioi euro zituen; jakinez parte handi bat komunikaziora joaten dela. Hots, defentsaren aurrekontu kredituen parte handiena da. Horrek erakusten digu armadaren boterea; jakinez gure jendartean komunikabideen eta hedabideen kontrolatzeak zein eragin duen. 1990 urtetik aitzina armada “feminizatu” zuten, erreklutamendu kanpaina handi bat eginez. Emmanuel Macron-en programan den hilabete bateko SNU (Zerbitzu Nazional Unibertsala) delakoa, armada indartzeko baizik ez da izanen. Herritar guziak soldaduak bilakaraziz.

Alta, Estatua eta Armada ezberdintasun sozialen erreprodukzioa baldin bada, emazteen presentzia aipa daiteke. 2014n, atera zen La guerre invisible: révélations sur les violences sexuelles dans l’armée française (Gerla ikusezina: bortizkeria sexualen salaketak frantses armadan) Leila Milano eta Julia Pascualen eskutik. Liburu honetan, 50 kasu aztertu zituzten: jazarpen sexualak, bortizkeria sexualak, bortxaketak eta eguneroko bortizkeria sexistak. Bi kazetarien analisiak frogatzen zuen armadatik kanpo baino salaketa guttiago gertatzen zirela armadan –jadanik zifrak apalak direlarik–. Fenomeno horren esplikazioa, hierarkia eta kideen zapalkuntza da. Alabaina, salaketak pausatzen dituzten emazteak gehienetan beste leku batera izendatuak, gaztigatuak edo atxilotuak dira.

Zerbitzu Nazional Unibertsalak saldu nahi digu berdintasun irudi bat. Nahiz eta frantses armadaren %15 osatzen duten emazteek, ez du erran nahi berdintasuna eragiten duela emazte eta gizonen arteko harremanetan. Gaia hori baino piesagoa edo potologoa da. Kontrako efektua eragiten du. Forma ezberdin bat hartzen badu ere, Estatua eta Armadaren arteko joerak erakusten digu jendarte patriarkalaren sendotze proiektua. Euskal herritar eta emazte gisa, zerbitzu unibertsala gu gabe eginen da.

* * * * * * * * * *

Armen negozioa

– Oxfam GKEren arabera, 640 milioi arma arin daude munduan, arma bat hamar pertsonako. Arma astunak bestalde.

– Munduan 1.249 arma enpresa daude, 90 estatuk ekoizten dituzte armak.

– 2014an armen aurrekontua 1.800.000.000.000 dolarrekoa izan zen (1,8 bilioi dolar ).

– 2009tik 2013 bitartean, Frantzia munduko 5garren postuan egon da armen esportatzaileen rankingean. Frantziak armen %5 saldu du. AEBek %29. Errusiak %27. Alemaniak %6 eta Espainiak %3 (ideia bat egin aldera).

Arabia Saudiarekiko armen aferak:

– Frantziak 11 miliar edo bilioi (bilioia = 1.000.000.000.000) euroko armamentua saldu dio Saudi Arabiarrari 2010az geroztik.

– Saudi Arabiarri saldutako armamentuaren %60 Europan ekoitzia da.

– Europako enpresek, armez gainera, 57 milioi euroko kargamendua esportatu zuten Saudi Arabiara 2001eta 2015 urte artean.

– Frantziako Aireko Armadak lagundurik,Saudia Arabiarrak eta Arabiar Emiratuek 10.000 pertsona hil zuten Yemen-en 2015n. 9.500 herritarrak ziren, hots, zibilak.

– Frantziak Arabia Saudiri ekipamendu militarretan eurotan saldua, armez beste:

643,70 millioi. (2014)

899,80 millioi. (2015)

1.086,00 milioi. (2016)

1.382,00 milioi. (2017)


Inmigrazioa eta atzerritarren legeari buruzko hitzaldia, gaur

Agustin Unzurrunzaga, SOS Arrazakeria taldeko kideak hitzaldia emango du gaur, 19:00etan Biterin (aurreratu egin dute zita).

Hitzaldian inmigrazioari buruz ariko da. Bereziki, atzerritarren legea deiturikoak 2013an izango dituen eraginak aztertuko ditu: osasun eskubide murrizketak, krisi ekonomikoa eta honen ondorioak...

AMHERek 10 urte

Antolatzailea Hernaniko Elkarte Multikulturala da, AMHER, hain zuzen. 10 urte betetzen ditu aurten, eta horren harira, hainbat ekitaldi antolatzen ari da.


5.postuan sailkatu da Orioko mutilen txalupa, herrian jokatu den TKE Ligako estropadan

Hondarribiarentzat izan da garaipena, 19:31.76-ko denborarekin. Oriok ia 18 segundo gehiago behar izan ditu lanak betetzeko. Gaurko emaitzarekin, Eusko Label Ligako 3.postuan da Orio AE, baina bihar bigarren txandan arituko da arraunean, gaurko sailkapenak hala behartuta.


Barakaldo: kontsumoa, itxialditik kanpo

Hego Euskal Herrian, atzotik irekita daude saltoki handiak ere, eta goiz-goizetik jende ilara luzeak sortu dira zentro batzuetan. Saltoki batzuek txaloka hartu dituzte lehen bezeroak.

Oraindik bost minutu falta dira 10:00etarako, eta jada 50 bat lagun daude Ikeak Barakaldon (Bizkaia) duen saltoki handiaren aurrean. Pasabide bat eratu dute hesien bitartez, eta horretan ilaran dago jendea, zain. 10:00etan tanko ireki dute atea, eta lehenengo bezeroak sartu dira dendara. Han, albo banatan, Ikeako langileak jarri dira, alkandora horia soinean eta maskara aurpegian, eta txaloka hartu dituzte lehenengo bezeroak.Hego Euskal Herria bigarren fasera igarotzeaz batera, 400 metro koadro baino gehiagoko saltoki handiek badute irekitzeko aukera, eta atzo izan zen lehenengo eguna. Hori nabaria zen Barakaldoko Megapark merkataritza gunean (Bizkaia): Euskal Herriko handiena da, 100.000 metro koadro baino gehiago ditu, eta zenbait enpresa multinazionalen saltoki handiek eta dozenaka denda eta jatetxe txikiagok osatzen dute. Gehien-gehienak zabaldu dituzte, edukiera mugatuta eta garbitasun neurri zorrotzak hartuta.Ikean lehenengo bezeroak sartu dira, baina, segituan, ate aurrean osatutako ilara gelditu egin behar izan da, barruan daudenak lehenengo solairura igo arte. Pare bat minutu geroago, berriro utzi diete bezeroei sartzen, banaka oraingoan.Carmen Solaguren Getxotik etorri da Barakaldora: «Besaulki batzuk erosi behar ditut. Denbora luzea neraman honen zain; saiatu naiz erosketa Internet bidez egiten, baina ez dut lortu, arazoak izan ditudalako bankuaren pasahitzekin, eta, azkenean, gaur [atzo] zabaltzen zutela aprobetxatuta, etorri egin naiz».«Seguru asko, denda zabaldu genuenetik hauxe izan da egunik bereziena; ez genekien noiz eta nola itzuliko ginen», azaldu du Ikeako Barakaldoko arduradun Jessica Lamasek. Dioenez, eguna «ondo» joan da: «Jendea oso kontzientziatuta dago». 3.000 bezero baino gehiago sartzen dira Ikean, baina orain 1.200 hartuko dituzte gehienez ere.Arropa umearentzatGainerako saltokietan ez da Ikean adina jende bildu, baina haietako batzuetan ilarak sortu dira, Decathlonen adibidez. «Umearentzat arropa erostera etorri gara», esan du Iban Lopez Ortiz de Uriartek, sartzeko zain dagoela. «Hiru hilabete hauetan dena txiki gelditu zaio. Guk gauza batzuk erosi ditugu Interneten guretzat, baina umearekin ez genuen asmatzen». Decathlonen ere segurtasun neurriak jarri dituzte: 45 pertsona baino ezin dira sartu dendan, eta sarreran eskuak gelez garbitu eta eskularruak jantzi behar dituzte.Aldameneko saltokietan askoz apalagoa da mugimendua. Conforama, Toys R Us eta beste batzuetan bezero gutxi daude. Maisons du Monde altzari denda itxita dago: garbitzailea baino ez dabil barruan. Mediamarktek, berriz, ordutegia murriztu du, eta geroago zabalduko dute.Norauton maiatzaren 11n zabaldu zuten autoak konpontzeko tailerra. Dendaren zati bat joan den astean ireki zuten, eta atzo, berriz, estreinako aldiz zabaldu zuten denda osoa, baina edukiera murriztu dute: gehienez ere 83 bezero har ditzakete. «Itxita egon garen bitartean etxerako salmentan aritu gara», azaldu du dendako arduradun Javi Lasak, «eta telefonoz jende askok galdetzen zigun denda noiz zabaldu behar genuen. Orain badago mugimendua, baina seguru asko bezero gehienak arratsaldez etorriko dira».Patricia Villar bilbotarra Forum Sport dendatik irten da. Produktu jakin batzuk erostera etorri da, hartu aurretik bertatik bertara ikusi nahi zituelako. «Segurtasun neurriak ongi daude; ikusi dudan eragozpen bakarra izan da aldagelak itxita daudela», esan du.Parkearen gune estalian jatetxe eta denda txikiagoak daude, eta han egoera oso bestelakoa da. Zinemak itxita daude, eta jatetxe ugari ere bai. Haietako asko garbitzen aritu dira, gaur zabaltzeko asmoz. Zoruan seinaleak itsatsi dituzte, bi metroko aldeari errazago eusteko, eta denda bakoitzean gehieneko edukiera adierazten duten kartelak jarri dituzte.Ipar Euskal Herriko merkataritza gune handiak, berriz, maiatzaren 11n ireki zituzten. Konfinamendua arindu zen egun horretan, eta hainbat komertziok lortu zuten irekitzeko baimena. Izan ere, 40.000 metro koadro baino gutxiago duten zentroei eman zien zabaltzeko aukera Frantziako Gobernuak, bi hilabetez itxita egon ondotik.Angeluko (Lapurdi) BAB2 eta Baionako Ametzondo zentroak ireki zituzten, besteak beste, hedadura 40.000 metro koadroz azpikoa dutelako. Hala ere, Ametzondo guneko Ikea denda ez zuten berehala ireki ahal izan, eta atzo zabaldu zuten. Merkataritza gune gehienetan, higiene neurriak martxan jarri dituzte: bezeroen arteko kontaktuak murrizteko, ibilbide bat segitu behar da, eta sartu aurretik eskuak desinfektatu behar dira.


Agroekologiari buruz arituko dira ostegunean Plaza Beltzan

Ostegun honetan, otsailak 28, "Agroekologiarantz..." izenburuko kafe tertulia izango da Plaza Beltza herri kultur-gune sopeloztarrean. Bertara gonbidatu dituzte EHNE Bizkaia eta Vía Campesina eragileetako kideak zein Zeberioko baserritar bat, Uribe Kostako Agroasanbladak adierazi duenez. Hitzordua Larrabasterrako Akilino Arriola kaleko lokalean jarri dute, 19:00etan. "Behin baino gehiagotan entzun dugun agroekologiaren inguruan arituko gara: zein ezberdintasun dago ekologia eta agroekologiaren artean? Agroekologia al da landu beharreko eredua? Zergatik? Bestalde, munduko hainbat herrietan martxan jarri diren dinamiken berri izango dugu, Kubako campesin@ a campesin@ metodologia kasu. Euskal Herriko esperinetzia praktikoak ezagutzeko aukera izango dugu: hasierako kezkak, aldaketak, orain arteko ibilbidea...", azaldu du Uribe Kostako Agroasanbladak. Argazkian, 2009ko azaroaren 6an, Plaza Beltza kultur elkarteak Plaza Beltza herri liburutegia zabaldu zuen Larrabasterrako Akilino Arriola kalean.


«Begibistakoa da zein toxikoa izan den gizartearentzat, animalien kontrako tratu txarrak normalizatzea»

Noiz eta nola sortu zenuten plataforma?

2018 urtearen hasieran planteatu genuen, bazirelako bizilagun talde batzuk, laguntzen zutenak gai sozialetan eta animalistetan. Nahi genituen indarrak batu eta helburu beraren alde lan egin, eta animaliak babesteko balio positiboak bilatu. Gazteei tresnak eskaintzeko ikuspegi batetik enfokatu behar da. Iruditu zitzaigun aukera onena zela plataforma apartidista gisa aritzea, aukera ematen dielako kolaboratzaileei parte hartzeko pribatutasuna eta askatasuna mantenduz.

Zertarako sortu zenuten plataforma?

Animalien eskubideen alde, instituzioetan lan egin beharra dago, modu urgentean, bizilagun guztien mesederako izango diren ekintzak proposatuz, izan animalista edo ez. Animalista gehienek, uste dugu hezkuntza sistemak bere barnean hartu beharko lukeela animalien errealitatea, hezteko eta ez desinformatzeko; begibistakoa baita zeinen toxikoa izan den gure gizartearentzat, normalizatzea animalien kontrako tratu txarrak. Garbi dago, horrelako ekintzak doazela elikaduraren sektoreko hainbat enpresaren interesen kontra. Gero eta gehiago ikusten ditugu prentsan, sektore horren irregulartasun sanitarioak, tradizioa eta kultura aitzakia hartuta; baina horiek krudelkeria eta tratu txarrak besterik ez dira.

«Animaliengatik liskar gutxi izan dira. Bestalako liskarrak badaude, ia urte osoa irauten dutenak, eta ez zaie hainbesteko ‘publizitatea’ egiten»

Firma bilketa bat egin duzue. Nola sortu zen ideia?

Kexa asko planteatu ziren, Udaltzaingoa hasi zelako isunak jartzen txakurrak aske eramateagatik, aurrez informatu gabe. Kexa horien emaitza da firma bilketa.

Ordura arte ez dugu isunik jaso horregatik, eta elkarbizitza egokia izan da bizilagunen eta animalien jabeen artean, ohiko salbuespenak izan ezik. Ordenantza aspalditik dago, eta isunak jartzeko modua erabat neurrigabea izan da, herrian arazo larriagoak baitaude, edozein kolektibori isunak jarri baino lehen konpondu behar direnak. Proportzionaltasuna eskatu diogu Udalari.

Espero zenuten 400 sinadura biltzea egun gutxitan?

Modu informalean egin genuen bilketa, eta kopuru horietara iristea zen asmoa, baina ez hain egun gutxitan, kolaboratzaile batzuen artean egin genuelako lana. Firmak Udalean entregatzera joateko, paseo bat egin genuen txakurrekin, manifestazio bat izan zena berez; eta horrek aukera eman zigun sinadura gehiago biltzeko.

«Apirileko jaialdian, helburu nagusia izango da animaliak babesteko heziketa eta kontzientziazioa»

Zer erantzun jaso duzue herritarren aldetik?

Aurrera jarraitu behar dugula, horrelako ekintzak errepikatu, eta plataformaren izaera apartidista indartu, irtenbide erreal eta eraginkorrak bilatzeko interes orokorra gailendu dadin, interes politiko edo ekonomikoen aurrean.

Alkateari berari entregatu zenizkioten sinadurak.

Eskertzekoa da alkateak berak pertsonalki jasotzea, eta bizilagun batzuen kritikak jasotzea. Badakigu Udaleko alderdi politikoak lanean ari direla gaiaren inguruan, bakoitza bere aldetik. Paseo horretan parte hartu zuten 100 lagun inguruk eta 25 txakurrek, eta bildutako 400 sinadurek, erakusten dute gaia larria bezain urgentea dela, eta ezin dela albo batera utzi.

Jaso duzue erantzunik, Udalaren aldetik?

Hiru alderdi politikoen artean ezadostasunak egon arren, kontzientzia eta borondate aldaketa bat nabari da, hobekuntzak bilatzeko. Aldaketa horrek ahalbidetu zuen, urtarrilaren 30eko plenoan onartzea proiektu animalista bat, animalia abandonatuentzat eta tratu txarrak jaso dituztenentzat. Hiru alderdiek aho batez onartu zuten, eta eskertzekoa da.

Egungo ordenantza hobetzea eskatzen duzue. Zein aldaketa eta hobekuntza behar ditu?

Badago proiektu bat, eskualdeko udaletako teknikariek landu dutena, boletin informatzaile bat aurkezteko Eusko Jaurlaritzak egingo dituen aldaketekin, udal guztiei eragingo dietenak. Uste dugu udal bakoitzak daukala erantzukizuna, bere baliabideak eskaintzeko ordenantzak modu praktiko batean hobetu daitezen. Askotan konplexuak, zaharkituak eta betetzeko zailak dira. Nahi duguna da, indarrak batu eskualdeko beste talde batzuekin, udaletatik egingo den informatze lana eraginkorra izan dadin, idazkera ulerterraz batean.

Zein dira arazo nagusiak?

Desinformazio haundia dago, eta horrek eragiten du, gizartearen zati haundi batek ez ikustea errealitate kezkagarria. Eta egoera ez bada dramatikoagoa, da sekulako lana egiten dutelako aktibistek eta talde animalistek, behar horiek estaltzeko; desgaste fisiko, psikologiko eta ekonomikoa suposatzen die horrek. Boluntario hitza ezabatu beharko genuke gai animalistetatik. Ez dute borondatez egiten, errealitate krudelaren beharrek derrigortuta baizik. Boluntario hitza erabiltzea akatsa da, esklabo lana edo ez ordaindua esan nahi baitu, eta sektore kontserbadoreak erabiltzen du, errealitatea ezkutatzeko. Berdin gertatzen da kultura deituta plaza batean animalia bat torturatzeari, edo tozino deituta haragi zati bati, makrogranja industrial batean torturatu duten animalia batena.

Azkenaldian pil-pilean dagoen gaia da animaliena. Udalak kanpaina bat jarri du martxan, esanez liskarrak izan direla txakur jabeen eta bizilagunen artean; EH Bilduk bilerak egin ditu txakur jabeekin eta ez direnekin... Zein iritzi duzue, guzti horren inguruan?

Animaliengatik liskar gutxi izan dira, eta talde oso txiki batek eraginda, Astigarragako biztanleria osoaren aldean. Bestelako liskarrak badaude, ia urte osoa irauten dutenak, eta ez zaie hainbesteko publizitatea ematen, herriaren gehiengoarentzat gai garrantzitsuagoak izanda ere. Horietan ere, Udaltzaingoak berdin tratatu beharko lituzke arauak betetzen ez dituztenak, animalista izan edo ez, eta urteko garai guztietan.

EH Bilduri dagokionez, laster argitaratuko ditu bileretako emaitzak, eta beste talde batzuk animatzen ari gara, beraien ekarpenak egitera. Dagoeneko jaso dugu bileretako borradorea, baina azkeneko txostena jasotzean egingo dugu balorazioa. Edozein ekintza politiko beharrezkoa da, hiru alderdiek berandu egin baitute. Eta ez gara sartuko eztabaida publiko, antzu eta zentzugabean, lortu dezakegun bakarra delako alderdi politikoak elkarren kontra jartzea, eta horrek ez dio inori mesede egiten. Guk proiektuetan egingo dugu lan, eta herritarrek bozkatuko diote hauteskundeetan, nahi duten alderdiari. Hori bai, plataforman bada talde bat abstentzioaren eta boto zuriaren aldekoa, egungo gabeziengatik protestatzeko. Gobernu taldean dagoena dagoela, gutxi aldatzen da eguneroko errealitatea, eta egunetik egunera okerrera goaz.

Uste duzue, beraz, ez dela nahikoa egiten ari, arazoa konpontzeko?

Kasu honetan, beste askotan bezala, 2018ko erdialdera arte erantzuna ezezko borobila zen. Baina azkenaldian izan diren aldaketekin, ikusiko dugu datozen hilabeteetan nola eboluzionatzen duen, batez ere hauteskundeak gertu egonda.

Zuek, bestelako ekintzarik badaukazue aurreikusita?

Otsailaren 22an berriro egingo dugu paseoa, aurrez aurre informazio gehiago eskaintzeko herritarrei, jende gehiagorengana iristeko, eta puntu komunak bilatzeko, helburu berak dituzten taldeekin elkarlanean aritzeko.

Apirilean, gainera, jaialdi animalista bat egingo duzue.

Hala da, bai. Zenbait elkarterekin ari gara kontu batzuk lotzen, eta egun gutxitan izango dugu zehaztuta egitarauaren zati nagusia. Dena lotu arte ezin dugu ezer aurreratu, baina ikusmina sortu du, eta ilusio haundia dago jaialdiko ekimen guztiak aurrera ateratzeko.

Nolakoa izango da jaialdia?

Helburu nagusia izango da, animaliak babesteko heziketa eta kontzientziazioa. Zaharraren eta berriaren arteko zubilana izango den jaialdi bat nahi dugu, aukera emateko elkartu eta ezagutarazteko elkarteek egiten duten lan izugarria: Anima Naturalis, Igualdad Animal, NOR, Pacma, PETA, FAADA, eta etor daitezkeen guztiak.

Bestalde, herri mailako elkarte eta plataformak egongo dira, ekintza hezitzaileak antolatzen, eta ezinbesteko balioa eskainiko diote jaialdiari; baita zenbait tabernak ere, pintxo eta menu begetariano eta beganoak eskaintzeko prest azaldu direnak.

Zuekin harremanetan jarri nahi duenak, zer egin dezake?

Jaialdiko eta otsailaren 22ko paseoko kontuak lotuta dauzkagunean, eskainiko ditugu modu ezberdinak, gurekin kontaktatzeko. Baina oraingoz, emailez egin dezakete: p.animalista.astigarraga@gmail.com.


Liburuaren astea

Apirilaren 20tik 24ra bitartean Errekalde Herri Eskolan liburuaren astea ospatuko dugu. Honen helburua irakurzaletasuna bultzatzea izango da.

Gure ikasleek ipuinak kontatu eta antzeztuko dituzte. Horretaz aparte, aste osoan zehar hainbat gurasok parte hartuko dute hizkuntza desberdinetan ipuinak geletan kontatuz.

Gurasoak ere irakurketan murgiltzera gonbidatu eta animatu nahi ditugu. Horretarako, ekintza batzuk eskaini nahi dizkiegu familien parte hartze aktiboa bultzatzeko asmoz, liburu trukaketarekin jarraitzen dugu.

Ipuin, abentura, fantasia munduan murgiltzeko aukera paregabea izango dugu. Irudimenaz gozatzeko. Ondo pasa denoi! !

Irudimenaz gozatzeko aukera paregabea ! ! !.

Ondo pasa ! ! !


Jesus Mari Olaizola ‘Txiliku’ Puntuka: ‘Ikurrak’

Zerbaiten adierazgarri izan ohi dira ikurrak, eta badute zurikeria puntu bat: benetan ez diren zerbait irudikatzen dute. Badira ezkutuan gordetzen diren ikurrak (zer koloretakoa da Zarauzko bandera, zuria ala gorria? ), eta baita oharkabean aldatzen direnak ere. Zarauzko armarriak badu balea bat beheko aldean, itsasoko olatu batzuen gainean, baina ahaztu duguna da duela berrogeita hamar bat urte itsaso gainean ez zegoela balearik, bihotz formako hiru hosto baizik.

Alboko irudia ikusitakoan, zenbait zarauztarri burura etorriko zaizkie aurreko mendeko hirurogeitaka urtetan Zarauzko ikur izan ziren iragarki erraldoi edo eskultura antzeko batzuk. Bi ziren, bat Azpeitiko bidean zegoen, gaur Vista Alegrerako biribilgunea dagoen horretan, Mininak baino gorago, eta bestea Allepunta inguruan, Getariatik Zarautza sartzeko bidean. Herriko ikur izan ziren, herriaren adierazgarri eta erakusgarri, baina gaur egun jende askok, zarauztar askok, ez du haien berririk.

Altuera handiko bi burdinazko tubo gurutzatu ziren, trabeska beste bat zutela. Trabeskako horretan txapa handi batean Zarauz jartzen zuen (frankismo garaian ez zegoen tz-rik), eta burdina luzeenetik esekita marinelen ikusizko hizkeran erabiltzen diren banderatxoak zeuden eraztun pare banatatik zintzilik. Han ere Zarauz jartzen omen zuen. Urtero pintatu eta txukundu behar ziren, eta halako batean, herdoilak edo ahanzturak alferrik galduta, kendu zituzten betiko.

Gaur, agian, herriaren ikurrago da Zarauzko Dama horko irudi zahar hori baino. Ikurrak aldatu egiten dira, berriro esanda ere. Edota ez dute gauza bera esan nahi guztientzat. Pragako Letna parkearen gailurrean, granitozko sekulako monumentoa ezarri zuten: hamabost metroko garaiera, hogeita biko luzera eta hamazazpi mila tona harritzar, sekula Stalini egin zitzaion monumenturik handiena. Agintea nork zuen adierazteko ikur erraldoia, boterearen ikur ikusgarria. Pragatarrek, ordea, beren umore beltz eta maltzurrarekin, galdetzen omen zuten harrizko pertsona-ilara luzearen aurrean Stalin ikusita: Zer egiten du gure nagusiak harakinaren errenkadan haragi-errazioa noiz jaso zain? Errazionamendu garaiak izan haiek Pragan!

1968. urteko udaberrian Txekoslovakian aginte komunistari ikuspegi gizatiarrago bat eman nahian aldaketak egin zituzten gobernuan, Errusiako komunismotik aldentzeko asmoa zuen gobernu berria izendatuz. Baina ez luzerako; udazkena iritsi baino lehen Varsoviako Paktuko tankeak sartu ziren Pragan, eta bukatutzat eman zuten (emanarazi zuten) Pragako udaberria eta komunismo gizatiarraren asmoa. Gero etorri zen kontrol zorrotza eta egurra.

Badakit ez dela itxura onekoa, baina orain Pragako tanke kontuetatik Katalunia aldera egin behar dut salto ikurren kontu honekin jarraitzeko. Katalanek aldatu egin nahi dute ikurra, aldatu bandera: izar bat jarri nahi diote. Baina ez da ikurra aldatzea bakarrik, beste zerbait gehiago da izar horren kontua: independentzia nahi dute katalanek, eta Espainiako gobernuak ez du erabakitzeko askatasunari buruzko ezertxo jakin nahi. Ikurrek sekulako indarra izan dezakete, pisu handia bihotz eta erraietan, eta indar hori ikurrarena baino ikurraren atzean dagoen jendearena da. Herritarren borondateak egiten du herria. Eta nazioa. Legeak eta aginteak baino gehiago. Buruaren arrazoiz baino gehiago erraien eta bihotzen indarrez egina izan daiteke herritarren borondatea, baina hori da herriaren indarra. Eta ikurrena. Eta hori da Espainiako estatuak ikusi ez duena, ikusi nahi ez duena, edota ikustea komeni ez zaiona.


Nafarroako Gobernuak etxegabetzeak ekiditeko zerbitzu bat eratu du

2012an, dagoeneko 685 familia bota dituzte etxeetatik, erdiak, Iruñean.

Nafarroako Foru Gobernuak bitartekotza-zerbitzu bat eratu du, etxebizitzaren hipotekari aurre egin ezin dieten familiei laguntzeko eta etxegabetzeak ekiditeko. Aurten, dagoeneko 685 familia irtenarazi dituzte euren etxeetatik Nafarroan; erdiak, Iruñean. Iñigo Alli Gizarte Politiken kontseilariak adierazi duenez, hipotekak ordaindu ezin badira, beste aukera batzuk daude negoziatzeko: besteak beste, zorra birfinantzatzea.

Juan Luis Sanchez de Muniain kontseilari eledunarekin batera emandako prentsaurreko batean, beste formula batzuk bilatu behar direla esan dute, adibidez, zorra edo alokairua abantaila batzuekin kitatzea eta era horretan, "familia bat etxetik botatzearen drama ekidingo litzateke".

Nafarroako Gobernuko Kontsumo Zerbitzuak eskainiko du eta 848426900 eta 902165170 zenbakietara deitu beharko da aurretik zita eskatzeko.

Bitartekotza-zerbitzuak familiaren egoera ekonomikoa aztertuko du eta zorra kitatzeko aukerak proposatuko ditu. Halaber, prebentzio gisa, hipoteken eta arlo juridikoko gaien inguruko aholkularitza zerbitzua emango du.

Bitartekaritza Plana egiteko eskatu dute

Bestalde, Sustapen Batzordeak aho batez onartu du Nafarroako Gobernuak "lehenbailehen Bitartekaritza Plana" egiteko eskaera, egoera ekonomikoarengatik hipotekari aurre egiteko zailtasunak dituzten familien etxegabetzeak ekiditeko.

Onartutako ebazpenak hiru puntu ditu, eta PSE, NaBai, Bildu eta I-E alderdien aldeko bozak eta UPNren eta PPren kontrakoak izan ditu.


Hamalau traineruk parte hartuko dute Mutrikuko II. Yurrita Group banderan

Zapatuan [uztailak 7], 17:00etan hasita, KAE2 ligako hirugarren traineru estropada puntuagarria jokatuko da Mutrikuko estropada eremuan. Antolatzaileek adierazi dutenez, hamalau traineruk parte hartuko du II. Yurrita Group bandera lortzeko lehian.

Estropada hiru txandatan banatuta jokatuko da, eta traineru bakoitzak 3 itsas milia egin beharko ditu arraunean.

Lehen txandan sei ontzi uretaratuko dira: Colindres, Castreña, Laredo, Lutxana, Elantxobe eta Sanpedrotarra. Bigarren txandan, berriz, Mutriku, Bermeo, Hondarribia eta Santoña ariko dira nor baino nor arinago. Azken txandan, Donostiarra, Orio, Valle de Camargo eta Getxo uretaratuko dira.

Domekan [uztailak 8], bestalde, KAE2 ligako hurrengo jardunaldia jokatuko da Donostian. Hamalau traineruk parte hartuko dute IX. Donostiarra Kaiarriba banderan, eta horien artean izango dira Mutrikuko trainerua.

Zapatuan, berriz, KAE1 ligako 33. Zumaiako ikurrina lehiatu dute hamabi traineruk, horien artean izango da Lekeitioko trainerua. Zapatuan eta domekan, ostera, Eusko Label Ligako bi jardunaldi jokatuko dira Coruñan (Galizia). Ondarroako traineruak bertan parte hartuko du.


Kontxako badia morez jantzi nahi du San Pedrok

Aste honetan Donostian entrenatzen ari da San Pedro. Argazkia: Sanpedrotarra A. E

Sanpedrotarra Arraun Elkarteak deialdia luzatu die herritar eta zaleei, ostegunean, 18:00etan, Kontxako badiara gerturatu eta denon bultzadaz ‘Libia’ri bultzada emateko. Helburua, nola ez, sailkatze estropadan, datozen bi igandeetan lehiatuko den Kontxako estropadarako txartela lortzea.

Baikor daude sanpedrotarrak, azken urteotan atean geratu eta gero, aurten zortzigarren postuaren langa gainditzeko irrikaz. Ez da erraza izango, eta horregatik, badia morez jantzi nahi dute. Horretarako arrantzaleen kofradiako beheko solairuan atondu duten dendaren ordutegia zabaldu dute aste honetan, jende guziak elastiko eta zapi moreak eskuratzeko aukera izan dezan.

Ordutegia:

Gaur, bihar eta ostiralean (astearte, asteazken eta ostiralean): 18:30etik 20:30era.


2021erako plastikozko poltsak hiritik desagerrarazi nahi dituela esan du Goiak

Sarriegi plazan eginiko agerraldian, Eneko Goia alkateak adierazi du, hauteskundeak irabaziz gero, Donostia “plastikozko poltsak erabat kenduko dituen lehenengo euskal hiriburua” bilakatuko duela. Proposamena hiria “aldaketa klimatikoaren aurkako borrokaren lehen lerroan” kokatzeko abiapuntu sendoa dela azpimarratu du EAJren hautagaiak, eta helburua 2021erako bete nahi duela zehaztu du.

Finkaturiko xedea lortzeko, kontsumo-ohituren aldaketa beharrezkoa dela nabarmendu du alkategaiak, eta horretarako ekimen publiko-pribatuaren estrategia definitu, herritarren kontzientziaziorako kanpainak egin eta merkatariekin akordioak lortuko dituela adierazi du. Proposamen konkreturik zehaztu gabe, Goiak aurreratu du plastikozko poltsen ordez herritarrek poltsa berrerabilgarriak, birziklagarriak edo biodegradagarriak erabiliko dituztela.

Iraunkortasun politikei dagokienez, alkateak gehitu du hirian badirela oraindik gehiago landu behar diren beste atal batzuk, hala nola, hondakinen gaikako bilketarena: “Legealdi honetan hondakinen ia %40a gaika biltzea lortu dugu, baina beste salto bat eman beharra daukagu”.

Erraustegiaren Aurkako Mugimenduak aurkezturiko datuen arabera, Donostia Gipuzkoako azken postuan kokatzen duten birziklatzeari dagokionez, gipuzkoar bakoitzak urtean batez beste 160kg errefus sortzen dituen bitartean, donostiar batek 288kg sortzen dituelako.


Merkelek 80.000 milioi euro aurrezteko neurri zorrotzak iragarri ditu

Bigarren Mundu Gerratik Alemanian aurrezteko aurkeztu duten plan handiena da.

Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak 80.000 milioi euro aurrezteko neurri zorrotzak iragarri ditu; horietatik, datorren urtean 11.000 milioi euro aurreztuko ditu. Bigarren Mundu Gerratik Alemanian aurrezteko aurkeztu duten plan handiena da.

"Gure herriaren etorkizuna ziurtatu behar dugu", esan du Merkelek prentsaurrekoan krisiari aurre egiteko plana zehazteko ministroekin ohiz kanpoko bi eguneko bilera izan ostean.

Enplegu eta gizarte gaietan, azpiegituretan, eraikuntzan eta defentsan izango dute eragina neurri hauek; pertsona fisikoen errentaren gaineko zergan, ordea, ez du eraginik izango.

2014ra arte 10.000 funtzionari murriztea adostu du Merkelen Gobernuak eta Gabonetako saria bertan behera utzi du.

Adostutako neurrien artean, ekonomiarentzako diru-laguntzaren murrizketa, aireko trafikoarentzako tasa ekologiko baten sorkuntza, erregai nuklearraren zerga eta finantza merkatuentzako karga fiskal berriak daude.

Pakete horrek proiektu handien gelditzeak ditu ere bere gain, Berlingo erdigunean Jauregi Inperialaren eraikuntza, adibidez.

Gainera, Alemaniako Gobernu federalak Armadatik 40.000 soldadu murriztea ikertzen ari da. Murrizketak ez du eraginik izango hezkuntzan eta ikerkuntzan.

Merkelek azpimarratu duenez, onartutako paketeak Alemaniako finantza sistemaren zuloak ixtea da, arlo sozialean eta enpresa eta industriarengan eragina duten neurriak erabiliz.


ZuTuberrak! ikuskizuna

Oñatiko Gaztelekuari esker, ZuTuberrak! ikuskizunerako sarrerak ditugu.

Abenduaren 27an izango da, 18:30ean.

PARTE HARTZEKO:

E-postaz: kluba@goiena.eus

WhatsApp-ez: Kluba [bazkide zenbakia] ZuTuberrak 688 69 00 07 zenbakira.

Parte-hartzaileen artean egingo da zozketa.

Epea: abenduak 21.


Zumaia, Kontxako 12. Banderako estropadan

Zumaiako emakumezkoen traineruak ezin izan du bere onena eman Kontxako 12. Banderaren lehian. Hala eta guztiz ere, zaleen babesa jaso dute arraunlariek Donostiako arranplan. Hona hemen Intza Unanueren argazki bilduma.


Film laburrak, protagonista FANT jaialdian

"FANT Laburrean" sailarekin hasiko da FANT jaialdiaren 19. edizioa eta Alfred Hitchcock zuzendari bikaina omenduko dute, 'Txoriak' lanaren 50. urteurrenean.

FANT lehiaketara aurkeztu diren euskal film laburrak ezagutu ditugu: diru gutxirekin baina talentua erabiliz egindako lanak dira.

60 euro batzuek, beste batzuek 140, bakarren batzuek 15.000-30.000. Kostu hori dute euskal zinemagileek FANT Bilboko zinema fantastikoaren jaialdian aurkeztutako film laburrek. Zinema diru gutxirekin ere egin daitekeela erakutsi dute.

Kepa Sojoren "Loco con Ballesta" ezagutu dugu bihar "FANT Laburra" atalean lehiatuko diren beste bederatzi laburrekin batera, besteak beste, Koldo Almandoz, Ander Mendia eta Alberto Vazquezen lanekin batera.

Fantasiazko eta beldurrezko filmak dira baina, euretako batzuek badute mezu soziala ere. Gobernuz kanpoko erakunde baten enkarguz, umeen esplotazio sexualari buruz Paul Urkijok egindakoa, kasu.

Euskal film laburren atala iaz hasi zen eta arrakasta ikusita, aurten errepikatzea erabaki dute. Ostiralean 22:30ean ikusgai izango dira AlhondigaBilbaon.

Egitarau orokorrari dagokionean, zortzi film luze, horietako hiru Estatu edo Europa mailako erabateko estreinaldiak eta 22 film labur izango dira. Gainera, Alfred Hitchcock maisu handiari omenaldi beroa egingo diote.

Ostiralean, aldiz, Park Chan-Wook-ek inauguratuko du Bilboko Zinemaldi Fantastikoaren-FANTen, 19. edizioa, Hollywooden egin duen lehenengo lanarekin, "Stoker" filmarekin.

David Morley zinemagile frantziarrak "Home sweet home" film luzea aurkeztuko du Bilbon, Sail Ofizialeko lehiaketa barruan. Sail ofizial horretan, Gabriel Carrerren "In the house of flies" lanaren Europako estreinaldia eta Jorge Arenillasen "Otro verano" ere jasoko dira. Bi zinemagileak FANT 19n egongo dira. Lehiaketaren barruan ikusi ahal izango diren beste lanak "Antiviral", "Maniac", "After", "The seasoning house" eta "The king of pigs" izango dira.

Zinemaldiak generoko klasikoak berreskuratuko ditu, Charles Laughtonen "La noche del cazador" lanaren emanaldiarekin eta Alfred Hitchcocken maisu lana den "Los pájaros" lana eskainiz, film horren 50. urteurrenean. Horrez gain, Rodney Ascherren "El Resplandor" lanaren esanahi ezkutuei buruz egin duen "Room 237" dokumentala ere aurkeztuko da.

Horrez gain, FANT 19k, duela denbora gutxi hil den Bigas Lunaren "Angustia" lan klasikoa berreskuratuko du eta low cost ekoizpen zineman zentratutako saio bikoitza programatu du, estatuan egindako bi lanekin: Carlos Bermuten "Diamond Flash" eta Norberto Ramosen "Summer Time".

Pablo Bergerrek, Sari asko jaso dituen "Blancanieves" filmaren zuzendariak, ohorezko saria jasoko du zinemaldiaren amaiera ekitaldian.


Ondare teknologikoaren bi harribitxi, San Telmon

Museoko erakusketa iraunkorrean sartu dituzte piezak: kommutazioko lehenengo telefono-zentrala eta 50eko hamarkadako zinema-proiektagailu bat.

San Telmo museoko bisitariek Donostiako ondare teknologikoaren bi bitxi ikusteko aukera izango dute, Eureka! Zientzia Museoak utzita. Museoko erakusketa iraunkorrean sartu diren bi pieza horietako bat Donostian 1926ko ekainaren 13an instalatu zen kommutazio automatikoko telefono-zentrala da, eta bestea, 50eko hamarkadako zinema-proiektagailua.

Kommutazio automatikoko telefono-zentral hori edukitzen Estatuko lehena izan zen Donostia, Udalaren eta Foru Aldundiaren elkarlanari esker. Madril, Bartzelona eta Bilbo baino lehenago izan zuen zerbitzu hori. Museoan dagoen telefono-zentrala hasieran San Martzial kalean instalaturikoaren heren bat da, eta beste bi herenak Nafarroako Unibertsitateak Donostian duen Ingeniari Eskolako hall-ean eta Telefonicak Madrilen duen egoitza nagusian daude.

Gipuzkoako merkataritza eta industria garatzeko giltzarri izan zen, hirigunetik urrun zeuden tailer txikiak ere konektatzeko aukera eman baitzuen; ekoizpen eta kontsumo gune bihurtu ziren horrela. Garaiko telekomunikazioen arloan sekulako iraultza izan zen, eta prentsan titular handiak izan zituen: “Adiós a la telefonista” (La Voz de Guipúzcoa), “Cómo se ha convertido en automática parte de la red automática provincial” (El Pueblo Vasco), “A las doce y un minuto nos despedimos de la señorita telefonista” (El Pueblo Vasco).

Philips-ek fabrikaturiko proiektagailua Donostiako Presentación de Maria ikastetxean erabili zen hainbat hamarkadatan. Handik, Kutxaren Arrasate aretora igaro zen, han erabiltzen zen proiektagailua marka berekoa zenez ordezko piezak izateko balio ahal zuela pentsatu zutelako.