Puerto de Santa Mariara eraman dute amnistia eskaera

Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak ‘Gudariak direlako, Amnistia!’ kanpaina hasi du gaur goizean.

AEM Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak martxa bat egin du gaur goizean Puerto de Santa Mariako espetxera (Cadiz, Espainia). Bertan dauden 22 euskal presoen askatasuna eskatu dute, baita horiek egindako “borrokaren zilegitasuna” nabarmendu ere. Gudariak direlako, amnistia! kanpainaren lehen ekinbidea izan da.

Espetxearen kanpoaldean AEMeko kideek hausnartu dute Puerto de Santamariako espetxea 1980ko hamarkadatik “preso politikoen sakabanaketaren eta zigorraren sinbolo” izan dela. Puerto III espetxea, hasieratik, “euskal preso politikoekin esperimentatzeko” baliatu dutela nabarmendu dute.

Espetxe horretan zendutako euskal presoak gogora ekarri dituzte: Arkaitz Bellon, 2014an; eta Xabier Rey aurten, martxoan. Halaber, gogorarazi dute Iñaki Bilbao, duela 34 urte preso, Puerto IIIko isolamendu galerietan dagoela 2007. urtetik.

AEMko kidee iritziz aurreko adibide horiek erakusten dute kartzelak “pertsona apurtzea eta preso politikoek bere militantziari uko egitea” bilatzen dutela, “delinkuente eta hiltzailerik handienak kartzelak sustengatzen dituzten horiek direla agerian utziz”.


Frontoiko lanak aurrera

Eguraldiak lagunduta azkar batean hartu du itxura Etxeberriko frontoia estaliko duen egiturak. Egurrezko egitura jarrita eta frontisean egin beharreko lanak eginak dituzte kisusgileak aurreko hiru asteetan. Etxeberriko kontzejuko buru Javier Martijak esan digunez, 25 bat egunetan lanak despedituak izanen dira. Horretarako, teilatua, porlanezko zoru berria eta atzeko pareta eta begiratokia eginen dituzte. “Lanak azaro erdialderako edo bukatuko direnez, pilotaleku estalia Olentzero egunean mustutzea pentsatu dugu” esan digu Martijak.

Finantziazioa

Etxeberriko frontoia estaltzeko lanek 90.000 euroko aurrekontua dute. Arakilgo Udalak lanaren heren bat ordainduko du 28.000 euroko diru-laguntza baten bidez. Gainontzekoa, Etxeberriko Kontzejuaren bizkar geldituko da. Horretarako kontzejuak bere bi pisuetako bat saldu dio han hiru urtez alokatua bizi zen pertsonari. Horrela, aurrekontuaren heren bat estali du kontzejuak eta beste herena bere diruzaintzako soberakinarekin ordainduko du.


SOLASALDIA: 25 urte Lemoizen itxieratik

“25 urte Lemoizen itxieratik, 25 urte nuklearrik gabe” lelopean, egunotan Bilbon egiten ari diren Jardunaldien berri ekarri digu Iñaki Barzenak. 25 urte daramatzagu nuklearrik gabe baina gaurko egoerak zenbait galdera mahaigaineratzen ditu. Horiei erantzuteko, hain zuzen, Ekologista Martxan taldeak Jardunaldiak antolatu ditu, hilaren 18an, 19an eta 20an burutzeko Bilboko Ekoetxean. Solasaldi deskargatzeko, klikatu HEMEN.

https://www.bilbohiria.com/docs/podcast/solasaldiak/inakibarzena070618.mp3


Aliantza handi bat lortu du Googlek

Digital News Initiative akordioa hitzartu dute Google bilatzaileak, Europako zortzi egunkarik eta kazetaritzako hiru erakundek

Egunkariekin bakea zenbaten truke? 150 milioi euroren truke. Diru hori emango du Googlek berrikuntzan inbertitzeko. Kazetaritza digitalaren praktikarako «forma berriak» erakusten dituzten proiektuek jasoko dute dirua, bilatzaileak iragarri duenaren arabera. Beste hitz batzuekin jantz daiteke, baina diruaren inguruan egin dute akordioa Googlek, Europako zortzi egunkari handik eta kazetaritza sektoreko hiru erakundek. European Journalism Centre, Global Editors Network eta International News Media Association dira erakundeak. Akordioari, berriz, Digital News Initiative izena jarri diote, «teknologiaren eta berrikuntzaren bidez kalitatezko kazetaritza» sustatzeko asmoarekin.

Europako editoreen eta bilatzaileen arteko borroka luze baten ostean iritsi da akordioa. Desadostasunek ekarri zuten, esate baterako, abenduan Google News Espainia ixtea; Googlen arabera, akordioak ez du esan nahi zerbitzua berriro zabalduko dutenik. Frantzian egunkariek lortu zuten bilatzaileak 60 milioi euroko funts bat jartzea, prentsari trantsizio digitalean laguntzeko. Orain, Alemaniako, Italiako, Erresuma Batuko eta Herbehereetako kazeta handiak ere sartu dira akordioan. Googlen arabera, gainera, beste komunikazio talde batzuekin kolaboratzen ari dira —tartean da Euskal Herrian egunkari gehien saltzen duen Vocento taldea—. Bilatzaileak dio Europan albiste digitalen sektorean dabilen edozein pertsonak parte hartu ahalko duela Digital News Initiativen.

Hiru arlo jorratuko ditu Digital News Initiativek: produktuen garapena, berrikuntzari babesa, eta formazioa eta ikerketa. Lehen arloan, lantalde bat sortuko dute Europako editore handi eta txikiekin, sektorerako elkarrizketa tresna gisa —publizitatean, aplikazioetan, datuen azterketa eta ezagutzan eta Google Newsen jarriko du arreta—. Dagoeneko Googlek eta bazkide sortzaileek ideia batzuk dituzte produktuetarako, eta adierazi dute proposamen berriak jasoko dituztela.

Berrikuntzaren babesaren arloan daude aipatutako bilatzailearen 150 milioi euroak. Iragarri dutenez, sarean albisteen berrikuntzan lan egiten duen edonork eskatu ahalko du dirua funts horretatik —egitasmoaren editore sortzaileak eta soilik Interneten ari diren enpresak barne—.

Formazio eta ikerketari dagokienez, langile espezializatuak ariko dira lanean Parisen, Hanburgon eta Londresen. Googlek hedabideen aldaketen inguruko ikerketak finantzatuko ditu. Adibidez, Reuters Institute Digitalen txosten zabal bat egingo dute hogei herrialderen albiste kontsumo joeren inguruan.


Bihar hasiko dira euskaraz aritzeko ‘Mintzasaioak’

GOIERRI // Goiztiri AEK euskaltegiak euskara praktitatzeko Mintsasaioak jarriko ditu martxan, Mintzalaguna egitasmoaren barruan. Ostegunetan elkartuko dira; Ordizian goizez elkartuko dira (10:30-12:00) eta Beasainen arratsaldez (17:30- 19:00). Izena goierri@aek.eus helbidean edo 943 88 91 74 zenbakian eman behar da.


Barruko sentimenduak azaleratzearen artea

Lantegi Batuak-eko langileek Arteterapia tailerrean egindako lanak ikusgai ipini dira Derioko Kultur Birikan. Ehun obra inguruk osatutako erakusketa da, eta egileek beren sentimenduak azaleratu dituzte lan bakoitzean. Urtarrilaren 26ra arte egongo da erakusketa ikusteko aukera.

Biztanleriaren bizi-itxaropena handitu egin da, eta, ondorioz, adimen-desgaitasuna duten lagunena ere bai. Biotz Zulueta Lantegi Batuak-eko proiektuen teknikariak esan digun moduan, zahartzeak dakartzan sintomak lehenago agertzen dira kolektibo horretako pertsonen artean. “Helburua da erretretaren adinera ahalik eta egoera onenean ailega daitezen laguntza ematea. Horretarako, sintomak antzemateko tresnak garatu ditugu, eta sintomak arintzeko lagungarriak izan daitezken metodologiak aztertzen gabiltza”. Arteterapia metodologia horietako bat da. “Pentsatu genuen bidea izan litekeela, gure emozioei buruz hitz gabeko hizkuntza erabilita hitz egin ahal izateko. Arteterapia aurretik genuen landuta, Bilboko Arte Ederretako museoan eta terapeuta berarekin, eta erabaki genuen eskola Derioko lantegira ekartzea”. Tailerra duela urte bi ipini zen martxan, eta bertan Lantegi Batuak-ekin kontratua duten zortzi lagunek hartzen dute parte.

Karen Lund tailerra zuzentzen duen terapeuta da, eta, hasteko, Arteterapia zer ez den azaldu digu: ez da marrazten eta margotzen ikasteko eskola. “Sikoterapiaren modalitate bat da, arreta sortze-hezkuntzetan ipintzen duena. Askotan zaila da, hitzak erabilita, sentimenduak adieraztea, eta sortze-hezkuntza horien bidez lortzen dugu sentimendu horiek azaleratzea. Hala ere, lana adierazpenetik baino harago doa, eta sentimendua landu ere egiten da, pertsona sentitzen duenaz kontziente izan dadin ”. Lundek eskaintzen duen eskolak parte-hartzaileen gogoa hartzen du kontuan. “Nik ez diet proposamenik egiten: bakoitzak nahi duena lantzen du; gero, guztion artean aztertzen dugu obretan adierazten dena”. Parte-hartzaileek, besteak beste, margo likidoak, collagea, argizari-arkatzak eta idazketa erabiltzen dituzte.

Terapeutaren hitzetan, oso harreman berezia sortzen da Arteterapian dabiltzan lagunen artean, eta horrek begirunea, konfiantza eta enpatia ekartzen ditu. “Interesgarria da gune bat izatea, zeinetara pertsonala dena ez ezik besteekin ditugun gatazkak ere –lanean, adibidez– eraman baititugu. Gainera, aurreiritziak ere gainditzen dira, eta besteak beste ikuspuntu batetik ezagutzen ditugu”. Horrezaz gainera, Arteterapia baliagarria da erlaxatzeko eta autoestimua handitzeko. “Guk ez diogu emaitzari notarik ipintzen; berdin dio pertsona batek marrazten badaki edo ez. Guk adierazteari ematen diogu garrantzia, eta pertsona bat bere sentimenduak adierazteko gauza izan delako pozik badago, horrek bere autoestimua handituko du. Gakoa zure burua ulertzea da, baita ondoan dituzunak ere”.

Ikusi baino, begiratu

Mikel Perez Arteterapia tailerreko parte-hartzaileetariko bat da, eta bertan hasiera-hasieratik darama. Kontatu digunaren arabera, txikitatik eduki du oso lotura estua idazketa eta marrazketarekin. Horregatik, tailerrean izena emateko proposamena egin ziotenean, eta hasieran apur bat urduri ibili bazen ere, ez zuen asko pentsatu. Perezek batez ere idazketa erabiltzen du adierazteko orduan. “Beti eduki dut idazteko gaitasuna eta horretaz baliatzea erabaki dut, sentitzen dudana kanpora ateratzeko”.

Arteterapiarekin duen esperientzia azaltzeko, lehenengo saioetan egin zuen lana eman digu adibide: urtzen dabilen bihotza. “Izan ere, oso pertsona isila izan naiz beti, eta tailerrari esker barruan nituen beste sentimendu batzuk azaleratzen joan dira. Arteterapia nire burua ezagutzeko zait baliagarri, hazteko, ditudan balioez konturatzeko, nire kideengana hurbiltzeko, enpatia izateko, pazientzia handiagoa edukitzeko, pertsonak ikusi baino pertsonei begiratzeko… Pozik nago oso”.


Osoko bilkura egingo dute bihar Lazkaoko Udalean

Lazkaoko Udalbatzak maiatzari dagokion ohiko osoko bilkura egingo du, gaur, 19:30ean, udaletxean. 2012ko kontuaren berri ematea, Iturgaitzagako eta Kanpandegiko biribilguneen lanen agiriak, etxeko laguntza zerbitzuaren kontratazioa eta Onkologikoari buruzko mozioa landuko dituzte.


Fracking-ari buruzko hitzaldia bihar Erandiogoikoan

Eguenean Fracking Ez taldea gasa ustiatzeko haustura hidraulikoaz mintzatuko da Erandiogoikoko gizarte etxean, 19:30ean. Erandiok bi fracking eremu ditu gertu: Geminis, iparrean, Industria Ministerioak baimendua; eta Lurra, ekialdean, Jaurlaritzari eskatutako baimenaren zain. Pasa den ekainean EAJk, PSE-EEk eta PPk atzera bota zuten EH Bilduk aurkeztu zuen fracking-aren aurkako mozioa.


Euskal Herriak bere etorkizuna erabakitzea lortuko duela dio EH Bilduk

Xabier Isasi eta Pello Urizar EH Bilduko Gipuzkoako zerrendako lehen bi hautagaiek Euskal Herriak bere etorkizuna erabakiko duela esan dute Tolosan egindako mitinean. Beotibar frontoian izan dira, ondoan Gipuzkoako zerrendako lehen hautagaiak eta eskualdeko hainbat alkate dituztela.

Urizarrek hartu du hitza lehenengo eta datozen EAEko hauteskundeetan "alternatiba bakarra" EH Bildu dela esan du. "EAJk ez du proposamenik egin", eta PSE-EEk eta PPk "guk aurrera egitea etetea eta Euskal Herriari inposaketak ezartzearekin jarraitzea besterik ez dute nahi", esan du Urizarrek. Raxoirentzat ere hitz batzuk esan ditu: "Euskal Herria ez da burugabekeria bat. Aldaketa herritarrekin egingo dugu eta gizarteak bere etorkizuna erabakiko du. Hori horrela izango da". Katalunia eta Euskal Herria gabe Espainia ez dela bideragarria gaineratu du Urizarrek eta Espainiatik horren kezka dutela.

Bestalde, Urizarrek gogoan izan du lehen aldia dela hauteskundeetara "ezkertiar eta independentista talde handiena" aurkezten dela. "Zulotik aterako gara, politika beste modu batera eginez", gaineratu du eta "lan asko" dagoela egiteko esan du.

Isasik, bere aldetik, "Europan dabilen independentziaren trena" ezin dela galdu esan du, eta Eskozia eta Katalunia aipatu ditu adibide gisa. Bere agerpena Lasa eta Zabala oroituz hasi du, eta "biktima guztien oinazea" kontuan izan behar dela gaineratu du eta "erabateko konpromisoa" azaldu du etorkizuna "bakez eta oroimenez" eraikitzeko. Tolosarrek "euskararekiko eta askatasunerako" konpromisoa erakutsi dutela gogoan izan du eta EH Bildurekin konpromisoa hartzeko deia egin du. Bestalde, "esklusioa eta pobreziaren" aurkako neurriak hartu behar direla gaineratu du eta zenbait proposamen egin ditu, besteak beste, lanaldia murriztea, gutxieneko soldata igotzea eta pentsioen sistema propioa. Tolosaldeari dagokionez, gestio publikoko ospitalea eta espezialitateko anbulatorioa behar duela esan du Isasik. Hitzaldia bertso batekin bukatu aurretik, burujabetasunaren bidea hartu behar dela eta "eraldaketa nahi duten abertzaleak eta ezkertiarrak" bildu behar direla esan du.


Euskal Jaia larunbatean izango da

Larunbatean, urriaren 5ean, Baranbioko eta inguruko euskaldunak Garrastatxuko baselizan batuko dira euskal jaia ospatzeko.

Belaiki Euskara Elkarteak egitarau oparoa prestatu du egun honetarako. Eguerdiko 12:30etan topaketa egingo da Hordago jatetxean denak batera Garrastatxura igotzeko. Bertan, urteroko Herri Bazkaria egingo da 14:30etan eta jarraian Andoni Egaña eta Sustrai Colinaren eskutik egindako bertso saioaz gozatu ahal izango da. Eguna arratsaldeko 18:30etan hasiko den erromeria batekin amaituko da.

Aurten, gainera, Belaiki Euskara Elkarteak 15 urte beteko ditu, baina badira 16 urte Baranbioko euskalzaleak batzen direla. Euskaldun zaharrak eta euskaldun berriak betidanik egon dira Baranbion, baina haien artean beti erderaz aritzen ziren. Hau dela eta danak batzeko esfortzua egin zuten bertan euskera indartzeko eta lehenengo euskal jaia ospatu zuten 1998. urtean. Jai-giroa ez zen falta egun horretan eta Juanjo Respaldiza eta Serapio bertsolariak ere aritu ziren.


Apirilaren 23an Algortako lau gazte epaituko dituzte Bilbon

Apirilaren 23an Kepa Saratxaga, Urtzi Paul, Zigor Goikoetxea eta Endika Lejarzegi gazte algortarrak epaituko dituzte BIlboko Buenos Aires kaleko Bizkaiko Lurraldeko Auzitegian, Uribe Kostako Amnistiaren Aldeko Mugimenduak Etengabe bitakoraren bitartez jakinarazi duenez. 2002an Getxo udalerrian ospatutako Ibilaldian, Bizkaiko ikastolen aldeko jaian, txosna bat desmuntatzera joan zirenean erresistentzia egin eta kalteak eragitea leporatzen die lauei Ertzaintzak. Epaiketa eguerdiko 12etan hasiko da, Bilboko Zigor Arloko 6. epaitegian. Aipatu behar da Goikoetxea eta Lejarzegi espetxean direla, beste auzi batzuengatik. Bestalde, astearte honetan, martxoak 24, "El estado penal y el negocio de las macrocarceles" izenburuko hitzaldia eskainiko du Cesar Manzanok, Itzubaltzeta / Romoko Itzubaltzeta gaztetxean, 19:30etik aurrera. Argazkian, hainbat ertzain manifestazio bat geldiarazten Algortan.


Pentsio duinak aldarrikatuko dituzte festetan

Astelehenean, 11:30ean, Foru plazan eginen den kontzentrazioan parte hartzera deitu dituzte sakandarrak.

Nafarroako Pentsionistak Martxan, Otsailaren 22ko plataformak eta Sasoiak deituta, pentsio duinen aldeko kontzentrazioak egiten dira Altsasun astelehen arratsaldeetan. Udan ez dute etenik izan eta indarberriturik bueltatu dira astelehenean 90 bat pertsonak aldarrikapenarekin bat egin zutelako Zumalakarregi plazan. Hurrengo hitzordua festetan denez, goizeko 11:30era pasa dute eta Foru plazan eginen da.

Hartan pentsiodunak direnak eta ez direnak parte hartzera animatu dituzte. Han, atzera ere, orain arteko aldarrikapenak gogoraraziko dituzte: “ez dugu ezer eskatzen, pentsio publikoak borrokaren eta urteetako sakrifizioaren ondorioz lortutako eskubidea dira. Gurea da. Lan erreforma bertan behera uztea exijitzen dugu eta lanbide arteko soldata 1.200 eurokoa eta gutxieneko pentsioak 1.080 eurokoak izan daitezela. Baita alargunenak ere”.

Deialdia

Pello Arregik nahi bat azaldu digu: “ia lortzen dugun jubilatuez aparte borrokara langileak ere batzea. Mugitu beharra dute. Guk ezin dugu betiko mantendu gerra, gehienetan haiendako izanen den gauza bat defendatzeko. Guk gurea badugu. Baina etorkizuna iristeko dago. Jendeak honi kasurik egiten ez badio, gero, benetan, oso gaizki pasako dute, pentsio penagarriekin utziko baitituzte”. Migel Anjel Montesinosek datua eman digu: “bada hortik kalkulu bat dioena gaur egun 1.200 euro irabazten duenari 700 euroko pentsioa geldituko zaiola. Horrekin ezin da bizi”.


Ubera: "Haustura demokratikoa aldarrikatzen dugu"

Espainiak "bahituta" dauzkan erabakitzeko eskubidea eta askatasun sozial eta laboralak eskuratzeko, "adimentsu eta eskuzabaltasunez" jokatzeko unea dela deritzo Aralarrek.

Aralarreko idazkari nagusi Rebeka Uberak uste du "garai politiko interesgarriak" direla gaur egungoak, urteetan bigarren mailan gelditu diren hainbat gai lehen lerrora igaro direla uste baitu. Nafarroako egoera politiko berriaren ondotik eta Katalunian irailerako deitu dituzten hauteskunde plebiszitarioak eta gero, azaroako Espainiako hauteskunde orokorrek aldaketa esanguratsuak ekar ditzaketela uste du: "78ko erregimenak indarrean ezarritako bipartidismoa eta sistema politiko osoa kolokan jar daiteke".

Aralarren ustez, euskal gizartearen gehiengoaren aldarrikapen nagusiak gauzatzeko "itxaropenerako zirrikitua" zabaldu daiteke, baina unea probesten jakin behar dela deritzo, "sinergia berriak sortuz eta gizarte osoaren inplikazioa bilatuz". Beren ustez "adimentsu eta eskuzabaltasunez jokatzeko unea da, estatu irizpidea eta izaera gailentzeko unea da".

Lan ildoak

Erabakitzeko eskubidea izango da Aralarren lan ildo nagusia datozen hilabeteetan. Kataluniako aferak "bilateraletatearen falazia" agerian utzi duela deritzo, eta beraz, erabakitzeko eskubide demokratikoa defendatzen dutenek "bide propioa" egin behar dutela uste du. Bide horretan, nazioarteak aitortzen duen erabakitzeko eskubide demokratikoa "konstituzionalizatzea" bilatu behar da, Aralarren irudiko.

Ildo horretan, "haustura demokratikoaren aldeko apustua" egiten du Aralarrek, "Espainiako estatuak bahituta dituen herri eta pertsona bezala dagokigun erabakitzeko eskubideaz gainera, askatasun eta eskubide sozial, zibilak, politiko eta laboralak eskuratzeko".

ETAk jardun armatua utziz geroztik Espainiako Gobernuak erakutsi duen jarrera itxiaren aurrean, bakegintzan eta elkarbizitza demokratikoaren eraikuntzan "modu zuzenean inplikatzeko deia" ere egiten die Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari.


«Edozein pertsona izan daiteke artista»

Sahara eta Euskal Herria batzen dituen Hondar Artean egitasmoan murgilduta dabil Guzman. Saharako emakumeekin 'Tuiza' izeneko haima egin zuen, eta, orain, sormen tailer batzuk gidatzen ditu.

Sahararen eta Euskal Herriaren arteko harremanak estutzen dabil Federico Guzman (Sevilla, Espainia, 1964), artearen bidez. Donostia 2016k eta San Telmo museoak antolatutako Hondar Artean proiektuan Hondarrean Marraztu tailerrak ematen ditu. Parte hartzaileek, Fatma Galia poeta sahararraren En la ciudad del viento (Haizearen hirian) poema entzun, eta horrek iradokitzen dienarekin marrazkiak egiten dituzte hondarretan. Guzmanek grabatu egiten ditu sortutako irudiak, eta, gero, bideo bat osatuko du. Gaur eta bihar arratsaldean ditu saioak, Donostian.

Hondar Artean proiektua, Hondarrean Marraztu tailerra... Zu iritsi eta hondarrez bete da Donostia.

Saharako desertua ekarri dut [barrez]. Niri asko gustatzen zait margotzea, marraztea, eskuekin lan egitea. Gauza asko daude intelektualki adierazi ezin direnak, eta horiek artearen bidez adierazi behar dira. Hondarrezko animazioa perfektua da lan kolektibo bat egiteko idazle sahararrei eskua emanda. Haien lanak hondarrarekin ilustratzen ditugu, desertua osatzen duen material berarekin. Hondarra historia guztia jasotzen duen materiala da; itsasoa izan zen garaiko animalien fosilak aurki daitezke bertan.

Nondik dator Sahara eta zure arteko lotura hain estua?

Heldua nintzela joan nintzen Saharara, eta aurretik Kolonbian, Ameriketako Estatu Batuetan eta Alemanian bizi izan nintzen. Uste nuen guztia ezagutzen nuela, baina iritsi nintzenean erabat harritu ninduen ikusi nuenak. Erabat hunkitu ninduen errefuxiatuen kanpalekuak ezagutzeak, eta, batez ere, jende duina eta erresistentea ezagutzeak, emakumeak eta adinekoak errespetatzen dituen jendea. Duintasunari eusten diote egoera zailenetan, eta beti umorez. Eta, maila sakonago batean, ni sakonago batekin konektatu nuen desertuan.

Zer aurkitu zenuen han?

Artista sahararrengan aurkitu dut umorea eta inozentzia kontzientea, bizitzaren mina sufrimendu bilaka ez dadin. Eta baita kolonialismoak, patriarkatuak eta kapitalismoak gure barnean eraiki dituzten hesiak deuseztatzeko modu bat ere, denok konektatuta gaudela ulertzeko modu bat. Beste kultura batekin elkarrizketan hasteak ispilu moduan balio dizu, aurrez bururatu gabeko ideiak barruan dituzula jabetzeko. Elkarrizketek batzen gaituenaz ohartzeko balio dute, eta ezberdintasunak ospatzeko ere bai.

Euskal Herria eta Sahara elkarrizketan jarri dituzu tailer honetan...

Ariketa honetan eta Tuiza-ko guztietan ikusten ari naizena da lotura oso sakona dagoela bi herrien artean; lurraldearekiko, identitatearekiko, hizkuntzarekiko eta tradizioekiko maitasun horretan. Euskaldunak eta sahararrak hizketan hasi, eta segituan antzematen da hori.

Sevillarra izanda, nolatan murgildu zara halako proiektu batean?

Gizarte globalizatu batean gaude, eta arazoak ja ez dira Afrikan urrun bizi diren pobre batzuenak. Konektatuta daude kapitalismoaren problema guztiarekin. Konponbidea planetaren perspektiba global horretatik soilik imajina dezakegu, baina konexio hori harmonian dago herrien aniztasunarekin. Mendebaldeak asko du ikasteko Afrika, Amerika eta Asiako herrialdeetatik. Antzinatik datozen kontzeptuak dira irtenbidea: elkartasuna, errespetua, hezkuntza kolektiboa...

Lan kolektiboaren aldekoa zara?

Artea ez da artista batek ezerezetik sortzen duena. Sormen prozesu bat da, guztiok naturaren sormen propioarekin konektatzen gaituena. Pertsonen eta kulturen artean loturak sortzea da. Saharako gatazkaren inguruan kontzientzia zabaldu nahi dut, borroka honetan nire hondar alea jarriz. Ni artearen bidez ari naiz horretan, beste aktibista batzuk politikaren bidez ari dira, poesia, musika... Konponbide politikoa eta diplomatikoa nahiko geldirik daude, eta arteari urgentziaz heltzen diote sahararrek. Fusil bat hartu eta gerra egin ordez, pintzel bat hartu eta sinboloak eta mezuak margotzen dituzte munduarentzat.

Protesta egiteko modu asko daude. Zergatik hautatu duzu artea?

Aukeratu baino gehiago, barrutik atera zait. Justizia sozialarekiko kezka Kolonbian sortu zitzaidan; zerbait handiagoren parte sentitzeko egonezin hori, gizarte batena, kultura batena, familia batena. Horrek ikusarazi zidan artista berez ez dela existitzen; ezin dela ulertu bereizitako pertsona bezala. Ez gara eskolan irakatsi zizkiguten jeinu erromantikoak; artea komunikazio prozesu bat da, sendatzeko prozesu bat, ekintza kolektiboa. Edozein pertsona izan daiteke artista.

Artea elkartzeko gune bat da?

Hori da nire proiektuen oinarria. Baina lan indibidualagoak ere egiten ditut: pintura, marrazketa, grabatuak... Biak dira gure aurretik dagoen indar sortzaile handiago baten parte; guk soilik indar horrek zeharka gaitzan utzi behar dugu, eta ahalik eta kanal gardenenak izan.


Bigarren sailkapen eguna, gaurkoa

Kizkia Taldeak 16garren sagardo txapelketa antolatu du. Lehengo astean egin zen aurreneko sailkapena, eta gaur egingo da bigarrena, Gure Izarra elkartean.


Ska jaialdia egingo dute bihar Sopelako Sekeko gaztetxean

Ostiral honetan, hilak 10, ska musikaz gozatzeko aukera egongo da Sopelako Sekeko gaztetxean. Izan ere, gaua alaitzeko, Uribe Kostako Rotabator talde gazteak eskualdean ematen duen lehenengo kontzertua eskainiko du aipatu lokalean. Hitzordua arratsaldeko 8:30ean jarri dute. Emanaldi horren ostean, giro ezin hobea mantentzeko asmoz, Cable Street Beat taldeak ska musika jarriko du gau osoan zehar. Argazkian, Sopelako Sekeko gaztetxea / © Gazte Asanblada Sopeloztarra.


Iruña-Veleia, mikroskopioan

Espainiako Kultura Ministerioko peritu baten ustez, mikroskopio elektronikoak Iruña-Veleiako piezen trazuetan topatutako metal modernoen aztarnak punta metaliko batenak baino ezin dira izan

Lau ordu hartu zituzten atzo bi akusazioek eta defentsako bi abokatuek Espainiako Kultura Ministerioko geologo bat galdekatzeko, Iruña-Veleia aztarnategiko ustezko faltsutzeei buruzko epaiketaren hamargarren egunean. Hark zuzendu zuen 2013an Espainiako Ministerioaren menpeko Kultur Ondarearen Institutuak piezei mikroskopio elektronikoarekin egindako ikerketa, eta garrantzitsua zen saioa; zeren eta, bere garaian hedabideetara filtratu zenez, aurkikuntzetako idazkunak modernoak direla ondorioztatu baitzuen txosten hark. Zalantza gutxi azaldu zuen atzokoan aretoan ere: «Trazuen %99,9an agertu dira metal modernoak, eta hori ez da ohikoa». Bionbo batzuen babesean xehatu zituen azterketaren nondik norakoak, eta baztertu egin zituen norbaitek nahita faltsutu izanaz bestelako hipotesi guztiak. Bere hitzetan, ez garbiketa prozesuak, ez giroko kutsadurak, ez eta analitika egiteko erabilitako tresneriarekin izandako harremanak ere ez baitute azaltzen metal horien presentzia, kokapena eta morfologia. «Punta metaliko baten arrastoak dira; ezin dute izan beste jatorririk».

Aztarnategian agertutako 39 ezohiko idazkidun zeramika pieza ikertu zituzten institutuko mikroskopioan. «Lagin esanguratsu bat». Bada, geologoaren arabera, «garaikideak» dira haietako 35, eta irudi bakarra jotzen du erabat erromatar garaikotzat: galburu bat. Azaldu zuenez, ikerketa hastean, ez zebiltzan espresuki metal modernoen bila, baina piezak elektroiz irradiatu, horrekin jasotako irudia aztertu, eta agertu egin zitzaizkien XX. mendeaz gero sortutako aleazioen partikulak. Ez bat, eta ez bi, «ehunka». Eta, gainera, asko marrazkiaren arrastoen barruan: ohiko altzairua, batez ere, baina baita altzairu herdoilgaitza ere, neurri txikiagoan. Horiek guztiak piezen irudien marken hondoan. Eta guztiak denborak eragingo lukeen alterazioaren arrastorik gabe. Datu horiek dira perituaren ondorioen heldulekua.

Baina parametro gehiago ere hartu zituen kontuan ikerketarako, eta, Kultura Ministerioko langilearen hitzetan, garaikideak dira piezetako markak, haien arabera ere. Esaterako, irudi eta idatziek «eten» egiten dituzte piezen gainazaletan denboraren higadurak eratutako geruzak. Beste batzuen kasuan, ultramore uhinek erakusten dute irudi horiek sekula ez direla lurpean egon. Eta beste hainbatetan, piezen benetakotasuna indartzeko, markak egin ostean, piezak lurrez estali zituzten zantzuak erakusten ditu mikroskopioak. «Ildoaren eta lurraren artean topatu ditugu arrasto metaliko horiek. Beraz, lehenik metala heldu zen, eta gero lurra».

Geologoak atzo azaldu zuenez, datu horietako batzuk ezin dira berez faltsutzeekin lotu, baina emaitza «esanguratsuak» direla esan zuen, eta, edozein kasutan, datu horien guztien metaketak eraman zuela idazkiak garaikideak direla ondorioztatzera.

Madrilgo Goi Mailako Ondare Kulturalaren Kontserbazio eta Zaharberritze Eskolako hiru perituk ere deklaratu zuten atzokoan. Iruña-Veleiako piezek lurretik atera zirenetik aurrera izan zuten jarraipena ikertu zuten haiek, eta «hutsune handiak» topatu zituzten aurkikuntzak dokumentatzeko orduan. Aipatu zutenez, adibidez, halako aztarnategietan izan ohi den baino nabarmen argazki eta bideo gutxiago egin zituzten aztarnategiko arduradunek. Eta dokumentuetan ere gabeziak antzeman zituzten.

Piezak eta irudiak ezin lotu

Berez, idazkidun 1.188 pieza ageri dira Lurmen enpresak egindako aurkikuntzen inbentarioan, eta haietako 236 daude in situ koordenatuta. Baina inbentarioko datuek ez dute bat egiten arkeologoek aztarnategian bertan zerabiltzaten koadernoetako oharretan datorrenarekin. Lehen uneko apunte horietan ez da grafitodun aurkikuntzarik aipatzen, eta, beraz, idazkiak garbiketa gunean agertuz joan ahala, gerora gehitutako informazioa da inbentariokoa. Horregatik eman zuten ezinezkotzat adituek Iruña-Veleiako materialaren jarraipena bermatu ahal izatea. «Pieza asko badaude koordenatuta, baina ez grafitoengatik. Arazoa da piezak irudiekin lotzea».

Gaur peritu gehiago izango dira epaiketan, eta bihar aurkeztuko dituzte ondorioak.


Umeen Bizikleta Festa eta Txuma Klasika, iruditan

Berango, Erandio eta Leioako udalek bultzatutako Elkar Kirolak txirrindularitza-eskolak publiko egin ditu egunotan ehunka argazki eta bideo batzuk. Argazkiak, Esti Aginakok egindakoak, pasa den urriaren 16an ospatu zen Umeen Bizikleta Festaren irudiak dira, eskolaren ikasturte-akabua izan zen orduan. Bertan, 4.000 pertsona baino gehiago batu ziren, Erandiotik Berangora betetako txirrindularitza-ibilbidean edo beranduago Moreaga parkean egindako jaialditxoan. Modu berean, Txumaren Hiru Egunak kadeteen klasikako hiru bideo ere argitaratu dituzte hemen.


Hasi dituzte Azpeitia eta Urrestilla arteko bidegorriaren bigarren faseko lanak

Urrestillako bidegorriaren bigarren faseko lanak martxan dira.

Azpeitia eta Urrestilla lotuko dituen bidegorriaren bigarren faseko lanak martxan dira. Atxubiagako biribilgunea eta Urrestilla lotzeko, 1.550 metroko luzera eta hiru metro zabal den bidegorria egingo du Altuna y Uria enpresak. 1.009.672,40 euroko (%21eko BEZ barne) aurrekontua dute bigarren faseko lanek, eta lau hilabetean bukatzea aurreikusten dute. Bidegorriaren ibilbidea egin ahal izateko, Aldundiak Azpeitiko Udalari utziko dizkio lurrak, eta Udala izan da bigarren faseko lanak esleitu dituena.

Joan den urteko irailean amaitu zituzten bidegorriaren lehen faseko lanak. Hain zuzen, Landetako okindegi zaharraren paretik Atxubiagako biribilgunera arteko bidegorri zatia egokitu zuen Udalak lehen fase horretan. Obrek 195.539,90 euroko aurrekontua izan zuten.

Azpeitiko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak 2017ko azaroan sinatu zuten bidegorria egiteko hitzarmena. Bi erakundeek orduan azaldu zutenez, bidegorria 2019 urte hasieran amaitzea zen helburua. Guztira, 1,5 milioi euro inguruko aurrekontua dute Azpeitia eta Urrestilla lotuko dituen bidegorriaren lanek. Foru Aldundiak ordainduko du zenbateko horren %75a, eta Azpeitiko Udalak %25a. Lanak gauzatzea, aldiz, Udalaren kontu izango da.

Bide luzearen kronologia

2015eko udaberrian hitzartu zuten Udalak eta Aldundiak bidegorria egitea; lanak urtea bukatzerako hasiko zituztela esan zuten orduan, baina ez zen halakorik gertatu. Foru hauteskundeak etorri ziren, haiekin gobernu aldaketa, eta Azpeitia-Urrestilla bidegorriaren proiektua ez zen kontuan hartu 2016ko aurrekontuetan. Mugikortasun saileko arduradunek adierazi zuten Diputazioaren aurrekontu proposamenean aurreikusita zegoela Urrestillarako bidegorriaren proiektua, eta aurrekontuak onartzeko bilkuran ikusiko zela horri buruzko azken erabakia. Foru Aldundiko iturriek esandakoaren aurrean, aldiz, 2016rako aurrekontuen zirriborroan Aldundiak Urrestillako bidegorrirako dirurik ez zuela jarri baieztatu zuen Azpeitiko Udalak.

Bidegorriaren asmoa kolokan ikusita, Urrestillako bizilagun batzuek proiektua udaberrian adostu bezala egiteko eskatuz idatzia prestatu eta Aldundian aurkeztu zuten, bi egunetan jasotako 900dik gora sinaduraren babesarekin. 2016an zehar bidegorriaren eskatzeko beste hainbat egitasmo ere gauzatu zituzten urrestildarrek; nabarmenena, 2016ko ekainaren 18an egin zuten martxa jendetsua.


PSEk Alduntzin gaitzestea eskatu du, hondakinen planagatik

Denis Itxaso PSE-EEren Ingurugiro arduradunak salatu du egitasmoa "erraustegiaren eraikuntza galarazteko" eta "hauteskundeetarako denbora irabazteko soilik" egin dela.

Gipuzkoako PSE-EEk uste du "beharrezkoa" dela Juan Carlos Alduntzin Gipuzkoako ingurugiro diputatua "gaitzestea" eta haren kontra zentsura-mozioa aurkeztea zaborrak kudeatzeko plan berria "ez bada Batzar Nagusietatik pasatzen, hau da, Gipuzkoako gizartearen subiranotasunaren esku" uzten.

Horixe adierazi du gaur Denis Itxaso PSE-EEren Gipuzkoako Ingurugiro arduradunak. Gainera, aste honetan bertan Juan Carlos Alduntzin gaitzesteko ebazpen proposamena aurkeztuko dutela jakinarazi du. Aurreko astean ohartarazi zuten neurri horixe hartuko zutela hondakinak kudeatzeko egitasmoa ez zela bideragarria irizten bazioten.

Itxasok gaineratu duenez, Foru Aldundiaren plana ez bada Batzar Nagusien "iragazkitik" pasatzen, sozialistek PPren proposamena babestu eta Alduntzinen kontra zentsura mozioaren alde egingo dute.

PSE-EEren buruak bat egin du EAJrekin, eta Aldundiak atzo aurkeztu zuen egitasmoa "iruzurra" dela esan du, izan ere, erraustegiaren eraikuntza galarazteko" eta "hauteskundeetarako denbora irabazteko soilik" egin dela uste du.


Adinekoen egoitzetarako herrialdeko hitzarmen “duina” exigitu du LAB-ek

Azpeitian elkarretaratzea egin du LAB sindikatuak. (Ane Olaizola)

LAB sindikatuak mobilizazioak egin ditu gaur, asteartea, Urola Kostan, Gipuzkoako adinekoen egoitzek herrialdeko lan hitzarmen “duina” izan ditzaten aldarrikatzeko. Goizean, auto karabana egin dute Zarauztik Azpeitira bitartean, eta eguerdian elkarretaratzea egin dute dozenaka lagunek Azpeitiko plazan.

Adinekoen egoitzetako lan hitzarmen berria negoziatzeko mahaiak joan den ostiralean egin zuen bilera, eta sindikatuaren arabera, Adegi, Matia 2020, Lares eta ACGG patronalak horretarako “borondate eza” erakutsi zuten. Izan ere, Gipuzkoako adinekoen egoitzetako herrialdeko hitzarmena 2012tik berritu gabe dago, eta sindikatuak, besteak beste, oinarrizko soldata toki eta foru administrazioen menpe dauden langileen bataz bestekoari homologatzea eskatzen die haiei. Era berean, honako eskaera hauek dira LABek negoziazio mahaira eraman dituenak: kontratazioa zuzena, mugagabea eta aldi osokoa izatea; langileen ratioak eta mailak ezarriko dituen lanbatzorde parekidea sortzea; eta prestakuntza kontuan izateko puntu garrantzitsua izatea. Patronalak, ordea, sindikatuaren aldarrikapenei erantzuten ez dien proposamen bat aurkeztu diela adierazi du, eta horren aurrean, bere ezinegona azaldu du LABek. “Nazkatuta gaude patronalek duten jarrerarekin, negoziazio mahai honek langileen beharrei ez erantzutearekin, sektore honen arduradun nagusia den Gipuzkoako Foru Aldundiak gure behar eta aldarrikapenei muzin egitearekin. Gai honetan utzikeria ulertezina da, sektorea herrialdeko hitzarmenik gabe dago eta langileak 2012ko soldata taula eta lan baldintzekin jarraitzen dute, kasu batzuetan lan baldintza okerragoekin ere bai”.

Hori hala izanik, ostiralerako greba deitu du sindikatuak, eta elkarretaratzea egingo du 12:00etan Donostiako Gipuzkoa plazan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzaren aurrean. Gainera, egoerak “bere horretan” jarraitzen badu, deialdi gehiago egingo dituela aurreratu du LABek. Era berean, langile guztiei dei egin die herrialdeko hitzarmen duin baten alde “borroka” egin dezaten.


Virginia Largo López, uretako tximeleta

Testua eta argazkia: Jon Goikouria Larrabeiti; www.jongoikouria.com

Bost urte zituela, igeriketan hasi zen ikastaro batean, eta denboraren poderioz konturatu zen ura bere bizimodua zela, nahiz eta bestelako kiroletan ere aritu izan. Gazte sondikoztarrak 15 daramatza igeriketa ikastaroak ematen eta, bere esanetan, “oso aberasgarria da igeri egiten ikasten dabiltzan haurrak ikustea, belaunaldiz belaunaldi”. Virginiak hainbat lasterketetan hartu du parte; udan, esate baterako, itsasoan zehar egindako ibilbideetan. Neguan, igerilekuan entrenatzen da. Hala ere, ez dio ezetz esaten Txorierrin antolatzen diren atletismo, oztopo, martxa edota bestelako lasterketei. Hala, apirilaren 10ean, Loiuko Eternal Running lasterketan hartu zuen parte.


Lea Ibarreko udalekuetan izena emateko epea zabaldu dute

Kubike Aisialdi taldeak prestatutako udalekuetan parte hartu gura dutenek ekainaren 10era arte dute izena emateko aukera. Lea Ibarreko bost udaletan eta Amorotoko, Aulestiko eta Munitibarko eskoletan daude izena emateko orriak.Halaber, barikuan (ekainak 3) gurasoentzako batzarra egingo dute Aulestiko udal aretoan, 18:00etatik aurrera. Bertan udalekuen inguruko informazio guztia azaldu eta bertaratutakoen zalantzak argituko dituzte Kubike taldeko kideek.Orain arte legez, eskoletara ere joango dira haien proiektua azaltzeko, eta udalekuetan zer egingo duten kontatzeko, jolas eta kontu zaharren bitartez. Dagoeneko Munitibarko eskolan egon dira, eta ikasturtea amaitu aurretik Amotoroko eta Aulestiko eskoletara ere joango dira.Uztailaren 5etik 22ra egingo dituzte udalekuak Aulestin, 10:00etan hasi eta 13:00ak arte. 2003-2012 urte bitartean jaiotako umeentzat dira 2 urtetik 12 urtera bitarteko umeentzat.Izen emateko orria aurkeztean, ordainketa egin dela ziurtatzen duen ordainagiria eta osasun txartelaren kopia ere utzi behar dira.Hiru astez ondo pasatzeko ekintza ugari eta irteerak egingo dituzte: «Lea Ibarreko herri guztietara egiten ditugu irteerak, eta aurten, Mendexako herrigunera ere joango gara egun batean. Izan ere, orain arte Karraspiora joaten ginen, eta aurten egun batean hondartzara joango gara, eta beste batean herrigunera».Informazio gehiago nahi dutenek 677 77 14 59 deitu dezakete.


Kaleratzeen kontrako sinadura bilketa Arrasaten

Debagoieneko Stop Kaleratzeak plataformak deitu du sinadura bilketa gaurko, eguena, 19:00etan, Arrasateko Seber Altube plazan. 'Kreditua amaitzen ari zaizue' lelopean batuko dituzte sinadurak, Arrasaten lehenengo, eta Debagoieneko beste herri batzuetan gero. Elkarretaratzea egiteko ere aprobetxatuko dute gaurko hitzordua, "Arrasaten kasuak dezente ugaritu" direlako eta "kasu konplikatuak" direlako, deitzaileen esanetan.


Marxen 'Kapitala' egungo patriarkatuan

Orain dela 150 urte idatzi zuen Marxek Kapitala obraren lehen alea. Gure garaiko analisirik handienetakoa, dudarik gabe, eta kapitalismoa ulertzeko giltza politiko-ekonomikoa. Hala ere, oraingoan ez zaigu Kapitala azaltzea egokitu, haren kritika feminista egitea baizik.

Kritika nagusia hurrengoa da: balioa sortzen duen lana merkantzien produkzioan oinarritu izana erreprodukzioaren esparrua balioaren teoriatik kanpo utziz. Marxek ez zuen lan erreproduktiboa, emakumeek soldatarik jaso gabe egiten duten lana, kapitalismoaren metaketaren zergatian edo nolakotasunean barneratu. Hau da, ez da metaketa horren explanandum-a. Eta horren ondorioz, kapitalismoaren lanaren bidezko esplotaziotik eta soldatak langileria klasean sortzen duen zatiketatik at utzi zituen emakumeak, eta horrekin, beren lana, bizitza, balioa, historia, eta subjektu politiko izateko aukera.

Kapitala obraren arabera, lan indarra sortzeko behar den bakarra merkantzien produkzioa eta merkatua dira. Izan ere, lan indarraren balioa beharginek behar dituzten merkantzien (etxea, janaria, arropa, eta abarren) arabera neurtzen da, berauek sortzeko behar den lan-denboraren arabera, non lantzat gizonek egiten duten hori bakarrik hartzen den, merkantziek, beren baitan, lan indarraren merkantzia sortu ahal izango balute bezala.

Bigarren olatu feministaren magalean teorizatu zuten feministek erreprodukzio lanak ahalbidetzen duela produkzio kapitalista. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan erakutsi zuten lan indarra sortu eta birsortzeko merkantzien kontsumotik harago joan beharra dagoela, janaria prestatu, arropak garbitu eta gorputzak zaindu egin behar direlako. Eta hori norbaitek egin behar duelako. Langile zehatz baten ekoizpenaz arduratzen da behar erreproduktiboa, eta, beraz, familiaren, sexualitatearen, ugaltzearen eta espazio pribatuaren sorkuntza eta antolaketa zehatz batez. Patriarkatu modernoaren zutabe den horretaz, alegia. Beraz, emakumeak emakume izateagatik sistematikoki menderatzen dituen sistema batek bermatzen du, besteak beste, menderakuntza kapitalista. Eta hargatik jarraitu zuten feministek, 1980ko hamarkadan, etxeko lanaren balioaren aldeko borrokan, ez soilik kapitalaren metaketaren kausetako bat delako, baizik eta kapitalismoa ez delako identifikagarria soldatapeko lan kontraktualarekin bakarrik, berau emakumeek ordaindu gabe egiten duten lanean funtsatua dagoen heinean.

Horrez gain, bigarren olatuak erreprodukzio lana deitu izan den horren aintzatespen galtzeak emakumea izatearekin duen lotura ere erakutsi zuen, eta azaldu zuen emakumeak biolentzia sinbolikoaren eta desprestigioaren bidez sortzen diren izaki subalternoak direla, hori izaki patriarkatu kapitalistaren eta metaketa kapitalistaren oinarria. Dalla Costa, Fortunati, Mies eta Jamesen analisiei jarraikiz, Federicik arrazoi du dioenean sorginen erretzea emakumeak domestikatzeko eta erreprodukzio lana dohainik egitera behartzeko egin zela. Bestela esanda, pentsamendu dikotomiko eta sexuatuan oinarritutako lanaren banaketa sexuala (generoa) kapitalismo modernoaren zutabe gisa proposatzen ari gara. Hartara, marxismoak kapitalaren eta soldatapeko lanaren arteko gatazka ekoizpen modu kapitalistaren kosubstantzial gisa proposatzen bazuen, feminismoak, edo feminismo marxistak, lan produktibo zein erreproduktiboarekiko gatazkan kokatzen du kapitala. Eta azken batean, Perez Orozcok dioenez, bizitzarekiko gatazkan, kapitalaren balorizazio prozesua bizitzaren jasangarritasunarekiko egiturazko kontraesanean dagoen heinean.

Horren guztiaren ondorio zuzena da gaur egun, Euskal Herrian (lurraldeen artean ezberdintasun txiki batzuk egonik) barne produktu gordinaren %32 emakumeek dohainik egiten duten lanetik eratortzea. Gaur, hemen, emakumeek gizonek baino %27 gutxiago kobratzen dute lan berarengatik, eta gizonek baino %20 behar gehiago egiten dute, etxeko lan edo zaintza lan ez ordainduen bidez, sarri. Gizonek ez dute apenas ordaindu gabeko lanik egiten, ez dute kasik zaintza eta etxeko lanik egiten, eta arrazoia ez da proletarioak direla edo frantsesak edo euskaldunak. Ez, gizonek ez dute ordaindu gabeko lanik egiten gizonak direlako. Arrazoi horrengatik, emakumea eta gizona erlazio hierarkikodun klase sozioekonomikoak direlako, gizon-emakume klaseen arteko borroka proletario-kapitalista klase borrokarekiko azpiratua izan da historikoki. Eta horrenbestez, egun, ez euskal jendartean, ez komunitate militantean, emakumeak ez dira beren bizitzaren protagonista (finantzetan, gobernuan, patronalean, sindikatuetan, unibertsitatean, kalean, industrian, ekonomian, komunikabideetan…), Engelsek aspaldi esan zuen moduan, proletarioaren proletarioak direlako.

Horregatik daki ezkertiar orok zer den merkantilizazioa eta nola lortu desmerkantilizazioa, alegia, gizon zurien askatasuna eta duintasuna, baina inor gutxik daki zer den familiarizazioa eta nola lortu des-familiarizazioa, alegia, emakumeen askatasunerako eta duintasunerako baldintza.

Feminismoak ez du langileria klasea zatitzen. Langileria klasea zatituta dago. Eta zatituta dago emakumeak eta gizonak ere klase politiko eta sozioekonomiko bat direlako.

Mari Domingiri zera eskatu genion neguko solstizioan: Kapitala obra bezain xehea, indartsua eta sofistikatua den Patriarkatu Kapitalista izeneko obra sortzeko behar den jakin-mina, irmotasuna eta aliantza feministak.


3. etapa: Sorrento - Ascea Marina. 212 kilometro

200 km baino gehiago dituen etapa hau aproposa da ihesaldietarako, halere, Giroko bigarren esprinta jokoan egon daiteke.

Astelehena, maiatzaren 6. 3. etapa: Sorrento - Ascea Marina. 212 kilometro

Eguneko mendateak

km.148 Mercato Cilento

km.182,5 Sella di Catona

Argazkia: Gazzetta.it


Irati Lasarte gimnastikalari ondarrutarra Euskadiko txapeldun geratu da, taldeka

Ordiziko taldeagaz parte hartu du 13 urteko ondarrutarrak gaur [maiatzak 28] Bilbon jokatu den Euskadiko gimnastika erritmikoko txapelketan. Lasartek taldeka eta bakarka parte hartu du, eta bi dominagaz itzuli da etxera: urrea eta zilarra. Taldeka irabazi du urrezko domina. Izan ere, Lasarte eta bere taldekideak Euskadiko txapeldun geratu dira. Bakarka, ostera, pelotagaz bigarren postuan geratu da ondarrutarra.

Bakarkako sailkapen orokorrean, Lasarte laugarren geratu da. Izan ere, pilotagaz bigarren geratu bada ere, uztaiagaz zer edo zer atzerago geratu da; bi modalitateen batazbestekoa eginda geratu da laugarren. “Podiotik hurre geratu da”, diote haren senideek. Lorpenekin “pozik” agertu da ondarrutarra.

Lasarte, taldekideekin batera, erdian.

Dena dela, Lasarterentzat ez da estreinako aldia taldeka Euskadiko txapeldun geratzen dena. Izan ere, iaz, Eibarko Ipurua taldeagaz ere lehen postua lortu zuen.

Gaurko [maiatzak 28] azken lorpen horiekin, aurtengo denboraldia 9 dominagaz amaitu du Lasartek. “Talde oso ona izan dira”.

Irati Lasarte, bakarkako saria jasotzen, podioan.


Migel Angel Zubiriari elkarrizketa

Krisiak markatutako legegintzaldia izan da pasatakoa.Oso markatua, eta nik uste beste legegintzaldi bat ere iraunen duela. Guztia baldintzatu du. Dirua ez izatean proiektu batzuk hankaz gora gelditu dira: gobernuak finantzatu behar zuen txirrindula planeko ibilbidea, esaterako. Horregatik balorazioa erdipurdikoa da, ikusita diruak asko baldintzatu gaituela. Garapen batzordea ere sortu zen. Ahaleginak eginen zituen, ezta?Sortu zen, baina diru esperoan, hor gaude. Ez dugu turismo teknikaririk kontratatu aurten. Aurrekontuan murrizketak izan dira eta ezin. Bestetik, gure asmoa zen Altsasuko tren makina hori bulego gisa erabilgarri izatea urte guztian. Turismoaz aparte, eraikinen zaharberritze espedienteak jaso edo dena delakorako. Berriek ez dakit zein asmo ekarriko dituzten. Zer egoera ekonomiko du mankomunitateak?Toki erakunde guztietan bezala, diru falta. Eskasia behinik behin. Gizarte zerbitzuen hiru mankomunitateak ez dira batu.Hankaz gora gelditu da Larraun aldeko herriek erabaki dutelako ez sartzea. Ez dira fio, sakandarrek pisu gehiago izanen dutela diote. Hala ere, uste dut lortu daitekeela. Beraiek ez dute ezertxo ere galtzen, irabazi baizik. Ur zerbitzua integrala eskaintzen da. Bai. 8 udal sartu dira. Betiko asmo bat aurten lortu da. Nik uste dut heldu den urtean, beharbada, Arakil eta Altsasu sartu daitezkeela. Enplegu tailerra ere martxan jarri da. 15 pertsona horiek oso pozik daude. Gero ondorioa izanen du, eta beraiek nahi badute lanpostua izanen dute. Horretan asmatu du mankomunitateak. Hortik jo beharko litzateke?Nire ustez bai, oso baliagarria litzateke egurrak balio gutxi duelako. Biomasa ateratzeko langile hauek trebatuta egonen lukete. Nik uste udalek basotik biomasa atera beharko luketela eta harekin diru sarrera bat sortu. Zer gehiago egin beharko litzateke?270 bat ezgaitu daude eta laguntza behar dute. Baina horretarako ere dirua behar da.


Doka aretoa lepo, Berri Txarrak taldearen kontzertuan

Kontzertua iragarri eta berehala agortu ziren sarrerak, bi orduan. Berri Txarrak taldeak jarraitzaile fidelak ditu nonahi, eta Donostian ere ez dute huts egiten. Asteartean eman zuen kontzertua Antiguako Doka kafe antzokian. Aretoa lepo bete zen, eta Dokakoek grabatutako bideoan ikusten da nolako giro ederra sortu zen zuzenekoan. Begira nola agurtu zen taldea!


‘Mater’ itsasontzi museoak jarduera bereziak prestatu ditu Aste Santurako

‘Mater’ itsasontzian, haurrentzako tailerra

Aste Santua “marinel kutsuaz bizitzeko” egitarau berezia atondu du Mater itsasontzi museoak oporraldirako. Bisita gidatuak portu ingurura, itsasora irteera eta tailerrak, guztiak heldu nahiz haurrentzat aproposak. Erreserbak Itsas Gelaren webgunearen bitartez egin daitezke, edota 34 619 814 225 telefono zenbakira deituta.

Egitaraua:

Apirilak 2, osteguna:

Pasaiako itsasargiak bisita gidatua. Pasaiako aberastasuna eta portua ezagutzeko ibilaldi aproposa.

Prezioa: helduak, 6 euro eta haurrak, 4 euro.

Apirilak 3, ostirala

Gune historikoak bisita gidatua. San Juan eta San Pedroko hirigune historikoak ezagutzeko ibilaldia.

Prezioa: helduak, 7 euro eta haurrak, 5 euro.

Apirilak 4, larunbata:

Bakailaoaren portua. Irteera Mater itsasontzian. Bakailaoaren historian girotutako nabigazioa.

Prezioa: Helduak eta haurrak, 45 euro.

Apirilak 5, igandea:

Artisau kontserbak tailerra itsasontzian.

Prezioa: helduak eta haurrak, 15 euro.

Apirilak 6, astelehena:

Marinela egun batez tailerra itsasontzian. Itsasontzian gehien erabiltzen diren korapiloen tailerra.

Prezioa: Helduak 6 euro eta haurrak 4 euro.

Bisitetarako ordutegiak: 11:00etan, 12:00etan, 13:00, 17:00 eta 18:00.


Olatu arteko bizimodua

Euskal Herriko kostaldean egunerokoa da surfa: olatu preziatuak daude, baita hondartza eta surflari ugari ere. Uda aprobetxatzen du zenbaitek kirola ikasteko, eta horretarako aukera zabala dute surf eskolek.

Neoprenoa jantzi, taulari estu oratu, eta hondarretan oinak hondoratu. Haizeak surf ohola hara eta hona astintzen du, uretarako bidea zailtzen du. Hala ere, gogoko bidean aldaparik ez dagoenez, itsasoa gero eta hurbilago dago, olatuen soinua gero eta ozenago entzuten da. Teoriarik gabeko praktikarik ez omen dago: uretara sartu aurretik begiraleen gomendioak entzuten dituzte surflari hasiberriek. Hondartza gela eta harea arbel bihurtuta, ur lasterrak, olatuen sorrera edo haizearen noranzkoa azaltzen ditu irakasleak. Zirrara nabari da hondar aleekin jolasean ari diren gazteen artean. Azalpenen ostean, beroketa dator; gorputza itzartu ondoren, ohola har dezakete, oraindik ere hondarretan. Hankak batuta, gorputza zuzen eta oholaren erdia ardatz, egoki etzanda. Besoekin arraun, besoak luzatu, gorputza biratu eta, orduan, une erabakigarria: zutik ipintzekoa. Atzeko hanka, aurrekoa gero, eta eskuak askatu. Besoak aurrera, gorputza tente. Hondarretan bada ere, surf egiteko prest. Orain bai, itsasora salto egin dezakete ikasleek.

Hendaiako Lehena surf eskola. Isabelle Miquelestorena

Olatuek atzekoz aurrerako bidea egiten dute; alderantzizkoa, aldiz, ikasleek. Pausoak ematea ere zailtzen da uretan, baina apurka-apurka badoaz itsasoan barneratzen. Urak aurpegian gogor jotzen die, aparretan hondoratuz. Zailtasunak zailtasun, irakasleen laguntzaz lortzen dute taula gainean altxatzea. Olgetan asko, etengabeko ahaleginean beste hainbeste, surfaren munduan murgiltzen ari dira. Euskal kostaldean maitatua eta aintzat hartua da surfa, eta herri askotan bizitzaren ardatz ere bihurtu da.

Txikitasunetik ikasten Lagako hondartzan kokatua dago Ogoñope lagunarteko eskola, Ogoño mendiaren magalean. Hirigunetik urrun, Ibarrangelu (Bizkaia) du hurbileneko herria, 640 biztanlerekin. 1989an sortu zen eskola, eta Jokin Etxebarria durangarrak hartu zuen zuzendaritza, duela zazpi urte. Hiru lagunekin batera dihardu «inguruko gazteak hezteko» ahaleginean. Eskola txikia eta lokala da, «etekina ateratzea» filosofiatik at jardun gura duena. Guztira ehun ikasle izaten dituzte uda osoan; kopuru hori aise betetzen dute beste eskola batzuek egun bakarrean. Astebeteko hastapeneko ikastaroak antolatzen dituzte uztailean eta abuztuan, bereziki 6 eta 14 urte arteko eskualdeko haurrentzat. Goranzko joera hartzen ari da surfa, eta geroz eta gehiago dira probatzera ausartzen direnak. Hala ere, Etxeberriak azaldu du gizarteak surfaz duen irudia eta errealitatea ez datozela bat: «Benetako surfa kirol gogorra eta arriskutsua da: hotza pasatu eta itsasoarekin borrokan ibili behar da». Itsasoa eremu ezezaguna da, eta tentuz jokatu beharra dago.

Itsasoari lotutako herria Elkarte gisa jaio zen Peña Txuri, 1991n, herriko surf zaletasuna zela eta. Orduan, elkarteko kideek doan eskaintzen zituzten klaseak Arrietara hondartzan, herriko biztanleentzat, era «informalean». 23 urte igaro dira ordutik, eta asko aldatu dira gauzak: egun, Naroa eta Aritza Saratxaga neba-arrebek dihardute eskola kudeatzen, 24 kidez osatutako lantaldearekin batera.

June Prieto, Foku

Talde osoak Aste Santutik irailera jarduten du lanean, eta urte osoan zazpi pertsonako taldetxoa mantentzen dute. Beste hainbat eskolatan udako jardunbide dena euren kasuan urte osoko lan bilakatu da. Bizkaiko surf eskolen erdiak Sopelan kokatuak daude, eta Peña Txurik 6.000 ikasletik gora hartzen ditu urtean. Adin tartea eta ikastaro aukera ere zabala da: 4 urte dituzte gazteenek, eta 80 urteko andreak ere izan dituzte ikasle. HENDAIA: TXINGUDI ESKOLA Itsasoan ere, euskaraz «Surfa euskaraz bizi eta parteka dezagun»; asmo horrekin ireki zuen Haitz Ostolazak Txingudi surf eskola, duela dozena bat urte, eta helburu berarekin jarraitzen du gaur egun ere. Hendaiako (Lapurdi) hondartzan ematen ditu ikastaroak Txingudik; ez du bulegorik, eta telefonoz edo Internetez ematen du izena jendeak. «Ez dut bakarkako kirol moduan ikusten surfa; nahiago dut lagunekin partekatzea», azaldu du surf eskolako arduradunak. Horixe da, hain justu, haren egunerokoa, bereziki udan. Euskal Herriko eta atzerriko bezeroak dituzte, frantziarrak nagusiki. Beste urtaroetan jende gutxiago ibiltzen da, baina alde onik ere badu garai horrek: «Surfean badakien jendea da, eta gehiago sakontzeko aukera dugu eurekin». Asko aldatu da surfa eta haren ingurua, Ostolazaren ustez: «Kirol lasaia zen lehen; gaur egun, aldiz, oihartzuna hartu du, eta industria indartsu bat dago haren gibelean». Horren ondorioz-edo, gero eta jende gehiagok probatzen du. Gainera, Hendaiako hondartza surfean ikasteko hondartza egokia da, haren ustez: «Hondartza handia eta laua da, eta olatuak nahiko erregularrak dira». Erraztasunak erraztasun, Ostolazak argi dauka: badira oholaren gainean jarri eta olatuak hartzen ikasteko ezinbesteko bi baldintza: «Denbora eta gogoa».

Ingurumena zainduz Hendaiako hondartza parez pare du Lehena surf eskolak. Handik atera da Battitt Chaudiere irakaslea, kamiseta zuria soinean eta ohola besapean; 8 eta 13 urte arteko zortzi gaztetxo atzetik ditu. Hendaiako hamar surf eskolatako bat da Chaudierena.

Isabelle Miquelestorena

Pasioz bizi du surfa Chaudierek, eta hori kutsatzen saiatzen da ikasleei ere. Publiko ugaria du: gaztetxoak, helduak, familiak... Elbarrientzat egokitutako ikastaroak ere badituzte. Adin guztietako jendea izan arren, 8 eta 16 urte artekoak dira gehienak; jatorriari dagokionez, berriz, Frantziako, Madrilgo eta Herrialde Katalanetako jendea da nagusi, Euskal Herrikoak ere badiren arren. Itsasoa eta mareak ezagutzen, besoekin arraunean eta olatuak hartzen irakasten die, besteak beste. Kirolaz gain, ordea, balio batzuk irakastea ere badu xede: «Itsasoarekin eta ingurumenarekin sentsibilizatu nahi ditugu, naturaren erdian egiten baita surfa».

Ezkutuko olatuak «Surfa gauza bizi baten gainean egiten duzu, olatua mugitzen ari baita», azaldu du Unai Uribeondo Yako surf eskolako arduradunak. Debako (Gipuzkoa) surf eskola bakarra da harena, eta duela zazpi urte ireki zuen. Etxola bat jartzen du portuan maiatzaren erdialdera, eta han izaten da irail amaierara arte. Ikastetxeetako haurrak izaten ditu bezero lehenengo hilabetean; udakoetan, ostera, ikastaroa egitera datozen haur eta helduak, baita Itziarko kanpinetik joandako jendea ere.

Debako surf eskola. Juan Carlos Ruiz, Foku

«Deba ez dago turistei dagokienez hain esplotatua, jende gutxi dabil», azaldu du Uribeondok. Horri esker, surfa lasai egiteko tokia da Debako hondartza. Surfaz gain, arraun surfeko ikastaroak ere egin daitezke Yako surf eskolan. Ikastaro ugari ditu Yako surf eskolak: ordu gutxikoak, bi egunekoak edo gehiagokoak, saio bereziak... Kirola ezagutaraztea dute helburu, baina ez kirola soilik: «Balio batzuk ere irakasten ditugu: ingurumena, euskara, berdintasuna...».

Surfaren Meka Eskutik doaz Zarautz (Gipuzkoa) eta surfa; horren lekuko da hango hondartza luze-zabala, baita herriko surflarien zerrenda ere. Haien artean da Axi Muniain: «Itsasoak irakatsi didan guztia beste belaunaldiei erakutsi nahi diet». Asmo horrekin ireki zuen eskola, duela zazpi urte inguru. Neoprenoak eta kolore bereko kamisetak soinean jantzi, eta hondartzara abiatu dira euskarazko surf udalekuetako 24 ikasleak; 12-14 urte dituzte, eta ikastaroko hirugarren eguna dute: hasteko, korronteak azaldu dizkiete irakasleek; gero, beroketak egin eta uretara sartu dira, ohol gainean zutik jartzeko erronkarekin. Horrelakoa da Muniainen bizimodua, eta maite du, baita surfa ere. Hala ere, uste du herrian badagoela zer hobetua: «Errekurtso naturalak mugatuak dira; orduan, zergatik dira eskolak mugagabeak?». Hondartzan eskola eta jende gehiegi dago haren iritziz —iaz, hamahiru eskola zeuden—, eta neurriak hartu beharko lituzke udalak: «Surfaren habia dago Zarautzen, eta erantzukizun handia dugu».


«Lotsa ematen dit artea nola dagoen ikusteak »

Errebisio sasoia du Txomin Badiola artistak. Pieza zaharretan oinarritutako pieza berriz osatutako erakusketa zabaldu du Bilbon, eta atzera begirako erakusketa zabala du bidean Madrilgo Reina Sofian.

«Bizitzako lehen 40 urteek testua sortzen dute; hurrengo 30ek haren gaineko iruzkinak». Errebisio betean dago Txomin Badiola artista (Bilbo, 1957), eta horregatik gogoratu ditu umorez Arthur Schopenhauer pentsalariaren hitzak. Badu motiborik. Klabea da Badiolaren lana Oteiza eta Txillidaren osteko euskal artearen berrikuntzan, eta 35 urteko ibilbidean egindako lana aitortu zioten horregatik iazko Gure Artea sariarekin. Baina gehiago dago. Martxo aldera argitaratuko dute Badiolak egindako Oteizaren lanen katalogo arrazoitua, eta hilabete batzuk barru atzera begirako zabala eskainiko diote Madrilgo Reina Sofia museoan ere. Hori gutxi ez, ordea, eta pieza sorta berri batekin erakusketa zabalduko du gaur Bilboko Carreras Mugica galerian; pieza berriekin bai, baina obra zaharretan oinarritutako pieza berriekin. Beti nobedade izan beharraren tiraniaren aurka mintzo da Badiola: «Nahikoa konbentzio engainagarria da dena hutsetik sortu behar deneko hori. Beti eman behar duzu uneko nobedadea, baina nire ibilbidea ez da sekula izan horrelakoa: oso ziklikoa naiz, beti nabil kontu berdinen inguruan bueltaka, eta horregatik Schopenhauerren aipamen hori. Nahiko ados nago. Nazkatzen nau etengabe gazte den artistaren ideia horrek».

Biologikoa da, beraz, zure artea ulertzeko modua?

Onartzen ditu muga biologikoak, baina horrek ez du esan nahi sormen lanean intentsitatea galtzen duzunik. Ia beti ihes egiten dizuten gauzekin lan egitea da artearen egitekoa: egiten duzu zerbait, baina badirudi garrantzitsua denak beti ihes egiten duela. Horregatik lan linealari uko egin eta lan ziklikoago horretan murgiltzeko joera, ez baitut uste azken helmuga bat dagoenik. Lan egiteko modu zikliko hori nahikoa argi ageri da Bilboko erakusketan eta Reina Sofian egingo den atzera begirako horretan, baina gainera, zer, eta ibilbidea aitortzeko sari bat ere ematen badizute [barrez], ba badirudi ja aparkatu egin nahi zaituztela!

Erakusketako testuan hau diozu: «Bukatu berri den erakusketa batek beti sentsazio bera pizten dit: azkena den intuizioa».

Beti eduki dut sentsazio hori. Sorkuntza prozesuari propioa zaion dinamika batekin du zer ikusia horrek. Zuk obra bat hasten duzu pentsatuz: «Hau egin nahi dut». Baina gero obrak zera esango balizu bezala da: «Ez duzu puta ideiarik ere!» [barreak]. Obra beste pertsona bat balitz bezala da, antagonista rolean ari zaizuna.

Desafioan.

Bai. Zuk benetan ez dakizu zer nahi duzun; zer nahi duzun jakiteko duzu zerbait egiteko beharra, eta negoziazio horretan obra da tresna bat jakiteko zer den benetan nahi zenuena. Prozesu horretan ziurgabetasuna da nagusi. Alferrekoa da obra bati aurrez norabide zehatz bat ematen saiatzea, eta ez du inongo interesik gainera, helburua deskribatutako negoziazio egoera hori lortzea baita. Ibilbide oso bati eskainitako erakusketa baten kasuan, pilatu egiten dira obra guztien ziurgabetasun horiek.

Baina hau ez da azkena izango.

Ez. Baina inoiz ez duzu aurrez sortutako teknikarik hutsune horri aurre egiteko. Obra bakoitzarekin aldiro sortu behar duzu teknika propio bat.

Pieza bakoitzarentzako espresuki pintzel berezi bat sortu behar bazenu bezala?

Bai, baina gainera pintzel hori ez duzu zuk bakarrik sortzen, obrarekiko lehia horretan doa sortuz. Erakusketa bat amaitzean horregatik dator sentsazio hori: «Ados, orain lortu dut, baina ezerk ez dit ziurtatzen oraingoan zerbait sortzeko izan dudan gaitasun hori hurrengoan ere izango dudanik». Ze kontua ez da soilik aldiro teknika hori sortu behar duzula, baizik eta baita aldiro zeure eskari propioa ere sortu behar duzula, ez baitago zu obra hori sortzera bultzatzen zaituen kanpo eskaririk. Zure desira propioa probokatu behar duzu. Sortzen hastean inoiz ez dakit posible izango den.

Eta zenbat urte daramatzazu artean?

35.

Musikari erreferentzia asko daude erakusketan.

Bitxia da, adibidez, zergatik txertatu dudan pieza handietariko batean baxu jotzailearen argazkia. Biografikoa da arrazoietariko bat. Umetatik aritu naiz artean, nolabait esatearren, hori zelako aldi berean bakartuta eta harremanetan egoteko nuen modua. Baina nerabetan askoz ere indartsuagoa da harreman beharra, eta artea hankamotz zitzaidan horretarako, eta, aldiz, musika ez.

Musika talde bat zenuen?

Bai, argazkian baxua jotzen duena ni naiz. 14 urtetatik 18 urtetarako tarte horretan aritu nintzen taldean, eta artea apur bat bazterrean utzi nuen lehenengoz. Bilbon eman genuen kontzertu batetako irudia da argazkikoa, eta justu garai hartan erabaki nuen Arte Ederretan hastea. 1976koa da argazkia, eta, besteak beste, artean erabat murgiltzeko une hori erakusten duelako dago hor.

Gaur taldearen argazki bat duen eskultura bat ere jarri duzu Bilbon. Donostiara, berriz, Gaur taldeari eskainitakora, zuk eta hainbat artistak sortutako EAE taldearena eraman duzu.

Arte Ederretan hasi nintzenean Gaur taldeko artista mota hori zen erreferentzia, euskal eskola deitzen zitzaiona. Modernitatearen jarraipen modura ikusten genuen hura gure belaunaldikook, gu postmodernitatean sartzen ari ginenean. Arraroa zen. Esango nuke, oro har, mugimendu haren aurkako erreakzio bat genuela, baina indibidualki hartuta, Oteiza beste zerbait zen guretzat, bistan denez. Garai hartarako Gaur taldea nahiko anomaloa zen artearen eta kulturaren arteko harremanari dagokionez.

Zergatik anomaloa?

XIX. mendean, modernitate betea heldu arte, oso erlazio paraleloa zuten kulturak eta arteak. Gizarteak behar zituen kohesiorako ikur handiak eta arteak sortzen zituen ikur horiek. Baina abangoardien ostean dibortzio moduko bat eman zen artearen eta kulturaren artean: kulturak sortzen ditu kohesio sozialerako ikurrak, baina artea hasten da konbentzio guztiak kuestionatzen. 60ko hamarkada da joera horren puntu gorena, eta justu orduan abangoardiako euskal artista batzuk saiatzen dira erreferente bilakatzen Euskal Herrian. Adibidez, hartzen duzu Oteizaren kutxa bat eta nazioartean arazorik gabe txertatzen da joera formal zehatz batzuetan, baina jartzen duzu kutxa hori hemen eta bat-batean hutsune-harrrespil-euskara-ez dakit-zer bat bilakatzen da. Esanahia behartzen zaio eta sortzen da kohesiorako artefaktu bat. Mugimendu hark frankismo anti-euskaldunaren aurkako jarrera politiko bat ere ordezkatzen zuen, eta beraz, zentzua zuen. Garai hartarako erabateko salbuespena zen, ordea. Beste mundu batekoa iruditzen zitzaigun hori guztia guri. Bi piezetariko batean horregatik ageri da Gaur taldearen argazkia, eta horregatik dago bestean EAE taldearen izenean egin genuen ekintzaren irudia bestean. [Banku baten aretotik Oteizaren eskultura bat lapurtu eta Udalari entregatu zioten, pieza herriari emateko liberatu zutela esanez]. Mugimendu haren guztiaren azken keinu moduko bat izan zen.

Oteizak kutxa bat jarri eta ikusleak harrapatzen zuen euskal munduaren erreferentzia. Zure erakusketan kontrakoa: piezen aurrean biluzik dago ikuslea.

Badaude keinu batzuk, baina erabat babesgabe uzten zaituzte, bai. Ez dago laguntzarik.

Piezek ikuslea gainditzea nahi duzula dirudi.

Babesgabetasuna baliagarri zaion ikusle batekin jokatzen dugu. Kontua ez da jenda uztea aterpe gabe eta kito, baizik eta babesgabetasun horrek zerbait eragitea harengan. Baina kasu gehienetan ikuslea ez da sartzen horretan. Jokatzen dugu ikuslea sartu egingo balitz bezala, baina nahiko inozoa da pentsamendu hori.

Komunio nostalgia bat?

Beti dago halako zerbait, baina une honetan, ordea, ikurrok sortzeko gaitasunik ez du artistak. Merkatua da ikur handiak sortzeko gaitasuna duen bakarra. Haiek sortzen dituzte gobernuak erorrarazteko gai diren ikurrak. Guri ezin zaigu eskatu sinbolo handirik eraikitzeko, eskatzen ahal zaiguna da zalantzan jartzeko existitzen diren sinboloak. Horretara hel gaitezke asko jota orain.

Entzuten zaitut eta Donostia 2016 datorkit burura. Bizikidetzarako tresna modura aurkezten dute han kultura.

Bilbon ere izan zen halako kontu bat: Avignongo Foroa. Kultura kohesiboaren apoteosia zen hura, eta planteatu zidatenean ea zein zen artistaren lana hor, nik argi esan nien haiek inbertsioekin eraiki nahi zuten guztia deuseztea zela gure egitekoa. Hori bakarrik egin dezakegu. Ikur handiak sortzeko eskatzen zaionean jendeari sortzen dena baldin bada Donostia 2016ko inaugurazio ekitaldiko zubiaren eta bizikidetzaren kontu hori, hori da kitsch hutsa eta lotsagarria. Baina lotsa hori jendeak duen ikur behar horren sintoma ere bada. Jendea ez da ohartzen hain justu ere potroetatik harrapatuta dituztenek soilik dutela ikur horiek sortzeko gaitasuna. Guk egin dezakegun bakarra, apur bat molestatzea da.

Arteak badu bere merkatua, ba.

Lotsa ematen dit artea nola dagoen ikusteak. Nik lotsa sentitzen dut ikustean artean ere gainontzeko guztian bezala nagusitzen den paradigma merkatuarena dela. Arteari buruzko inolako interesik ez dago, eta albiste guztiak dira dirutzei buruzkoak. Artearen prentsa arrosa moduko horrek etsitzen nau apur bat.

Mantra moduko bat da kasik Euskal Herrian arte kontestu berezia dagoela esatearena.

Gaur taldearen kasuan edo EAE taldearen kasuan talde dinamika zen nagusi, eta orain esango nuke komunitate dinamika gailendu dela. Aldea da taldeak norabide moduko bat duela, eta komunitateak norabide askotako erlazioak izateko aukera eskaintzen duela. Komunitate hori hemen dago, ez dago halakorik beste inon. Eta hori erabili dut, adibidez, atzera begirakoa lantzeko.

Nola?

Komunitatean egin ditut komisariotza lanak. Artista talde batekin. Haiek dira Reina Sofian zer egongo den eta zer ez den egongo erabaki dutenak. Pentsaezina zait bakarrik lan egitea.

Estima handian duzue artistek komunitate hori, baina aski baloratzen dute erakundeek?

Kalostra arte eskolaren kasua hor dago. Kontestu horren materializazioa zen Kalostra, irrigarriak ziren aurrekontuak eta ezin hobeak izan dira emaitzak. Baina sostengua kendu diote. Harrigarria da ikustea erakundeek nola menostu duten halako eraginkortasuneko proiektu bat, noiz eta 2016arekin lotutako festak abiatu dituztenean. Tabakaleran sekula egon gabea nintzen, eta haluzinatuta geratu nintzen aurrekoan zentzugabekeria harekin. Harekin zer egin ere ez dakite. Mingarriena da, gainera, Tabakalera izan dela Kalostra desegiteko erabili duten argudioa. «Ala bata ala bestea», esan dute, baina Tabakaleran ez dute proiekturik, edukiontzi bat dute, eta ez dakitenez zer egin harekin, eta bazutenez funtzionatzen zuen beste gauza bat, ba nahi izan dute funtzionatzen zuen hori Tabakalerara eraman esan ahal izateko han zerbait dagoela. Baina Kalostrak funtzionatu badu izan da dagoen lekuan dagoelako. Tabakaleran ezin du funtzionatu.

Oteizaren katalogo arrazoitua kaleratuko dute martxoan. Hainbat urtez egon da tiraderan.

Erabat itxi nahi dudan zikloa da.

2011ko udan ere horixe esan zenidan. «Honekin kito Oteizarekikoak». Eta hemen gaude berriz.

Bai, baina oraingoan bai. Eskaerak izan ditut jarraitzeko, baina esan diet bukatu dela eta amaitu dela eta kito. Lana zorrotza da. Oteizaren obrari buruz jakin nahi duzun guztia hor dago. Ja ez naute ezertarako behar. Hor dago dena. Egin behar zen, egin dut, listo.


50 tren gutxiago ibiliko dira Bilboko metroan, sindikatuen arabera

Orduko bi metro gutxiagoa izango dira noranzko bakoitzean (10:30tatik 23:00etara), ostegun honetatik aurrera, sindikatuek jakinarazi dutenez.

Metro Bilbaok lanegunetako ordutegia aldatuko du ostegun honetan, eta, hala, 50 metro gutxiago izango dira aurrerantzean, sindikatuek jakinarazi dutenez. Zehazki, 10:30tatik 23:00etara, orduko bi metro gutxiagoa izango dira noranzko bakoitzean (orduan 20 trenetik 18ra jaitsiko dute zenbatekoa noranzko bakoitzean).

Bihar ''maiztasun aldaketa'' indarrean sartuko dela baieztatu du Metro Bilbaoko zuzendaritzak, ''zerbitzuaren beharrei eta bidaiari kopuruari egokitzeko''; eta ''puntako orduetan'' (06:00etatik 09:30tara) zerbitzu bera mantenduko dutela azpimarratu dute.

Tren kopuruari eta maiztasunei dagokienez, Bilboko metroak bere webgunearen bitartez eta geltokietan eskuragarri dauden liburuxken bitartez informazioa lortzera igorri ditu erabiltzaileak.

''Langile kopurua murriztu nahi dute''

LAB sindikatuak ohar batean ohartarazi duenez, neurri berriekin jende pilaketak ''ohikoak'' izango dira bidaiari kopuru gehiena biltzen dituzten orduetan.

Sindikatuaren ustez, murrizketa ''neurriz kanpokoa'' da, eta ''ez du logikarik'', bidaiarien kopuruak % 2 egin duen arren tren kopurua % 10 jaitsiko duelako enpresak. Halaber, aurten Kabiezes geltoki berrian martxan jarriko dutela gogoratu dute,

LABen hitzetan, neurriak gidarien kopurua murriztea du helburu.


Beste lau pertsona hil dira Arabako adinekoen egoitzetan eta hamabi Gipuzkoakoetan

Araba da adinekoen egoitzetan heriotza gehien izan dituen lurraldea, orain arte 72.

Arabako adinekoen egoitzetako erabiltzaileen artean erregistratutako lau heriotza berrien ondorioz, 72 pertsona hil dira koronabirusaren ondorioz mota horretako zentroetan Araban.

Arabako Foru Aldundiak ohar baten bidez jakinarazi duenez, lau hildako berri horietatik bi ospitaletan izan dira. Era berean, datu horiek azken asteetan zenbait egoiliarren osasun egoerak okerrera egin duten egoerei erantzuten dietela jakinarazi du.

Koronabirusak eragindako osasun krisia hasi zenetik, guztira 72 lagun hil dira. Horietatik 46 zentro pribatuetan bizi ziren, 23 foru egoitzetan eta gainerako hirurak lurraldeko udal ekipamenduetan.

Heriotza gehienak ospitaleetan izan dira (40) eta 32 egoitzetan. Era berean, 340 egoiliarrek positibo eman dute gaitzaren probetan. "Kasu horien gorakada bat dator azken egunetan egindako testen gorakadarekin", azpimarratu du foru erakundeak.

Egoitzaek 27 pertsona eraman dituzte ospitaleetara, osasun-egoera larrian daudelako, eta koronabirusa duten pertsona gehienak artatzeaz arduratzen dira (199).

Gipuzkoari dagokionez, azken 48 orduetako datuen arabera, 12 lagun hil direla Gipuzkoako adinekoen egoitzetan jakinarazi du Foru Aldundiak. Guztira 5.425 pertsona artatu dituzte, eta 33k positibo eman dute Covid-19an.

Azken heriotzak erregistratu dituzten egoitzak Tolosako Iurreamendi (2), Eibarko Egogain (1), Zarauzko Santa Ana (1), Zumaiako Otezuri (1), Beasaingo Arangoiti (4) eta Ordiziako San Jose (3) izan dira. Orain arte 40 adineko hil dira.

Guztira 14 egoitzak erregistratu dute kasu positiboren bat, 65 zentrok osatutako saretik. Egoitza-sare osoan guztira 199 positibo izan dira, 20 ospitaleratuta daude eta 34 Donostiako Gurutze Gorriaren zentrora eraman dituzte.


Martxan da dendarien eguberrietako kanpaina

Altsasuko Dendarien Elkarteak (ADE) aurreko urteetan bezala eguberrietako kanpaina martxan jarri du eta 42 bezerori zorion pixka bat emanen die. Izan ere, hilean zehar eta ilbeltzaren laura arte elkarteko kide diren dendetan erosketak egiten dutenek txartel bat jasoko dute. Txartelak 12 lauki txuri ditu. Elkarteko dendetan erosketak egin ahala dendariek haien zigilua jarriko dute txarteletan. Denda bereko hiru zigilu batu daitezke gehienez. Dozena bat zigilu bildu eta gero, nork bere datuak idatzi ADE-ko kide den dendaren batean emanen du. Ilbeltzaren 5ean 70 euroko 42 bale zozketatuko ditu ADE-k, elkarteko dendetan erosketak egiteko aukera emanen dutenak.


Zelai-Ondoko IV. Auzo Bazkaria

Auzoko jaien barruan, aurten ere auzo bazkaria antolatu dugu, eta txartelak dagoeneko salgai daude Iluntze, Trigal, Zelaitxo eta Aritzbatalden; helduenak 15 euro balio du, eta haurrenak 12 euro (12 urtera arte).

Ekainaren 18an izango da bazkaria, 14:00etatik aurrera; eguraldi ona egingo balu, pistan bertan eta eguraldi txarrarekin, berriz, kiroldegian. Aurtengo menua ondorengoa izango da: haragi paella, txahala burduntzian eta postrea.


Kabia: asteburuko egitaraua

Gaur, musika elektronikoa izango da protagonista, eta herriko DJek parte hartuko dute ElektroniKabia ekimenean. Emanaldia 16:00etan hasiko da.

Bihar, 11:00etan, Klasikoak datoz ekimenaren txanda izango da, 15:00ak arte. Musika bakoitzak emateko deia egin dute.


58 hildako Las Vegasen, AEBetako inoizko tiroketarik handienean

Erasoan zaurituak 500etik gora dira. Trumpek polizien lana goraipatu, eta batasuna eskatu du

Igande gauean Las Vegasen (Nevada, AEB) gertatutako tiroketaren egileak 58 pertsona hil zituen, eta 500etik gora zauritu. Ustezko egileak Route 91 Harvest country musika jaialdiko ikusleen aurka egin zuen tiro, jaialdia ospatzen ari zen gunetik gertu dagoen Mandalay Bay hoteletik. 22.000 pertsona inguru zeuden momentu horretan kontzertuak entzuten. AEBen historia modernoan gertatu den sarraskirik handiena da, munduko bigarrena, 2011n Norvegian gertatutakoaren atzetik. Orduan, eskuin muturreko jarraitzaile Anders Breivikek 77 pertsona hil zituen.

Igandeko 22:00 aldera, ustez fusil batekin eginiko tiro sortak entzuten hasi ziren jaialdiko ikusleak. Tiroak Mandalay Bay hoteletik zetozela ikusi zuten poliziek, eta SWAT segurtasun indar bereziak sartu ziren susmagarriaren bila. Hotelaren 32. pisuan aurkitu zuten Stephen Paddock ustezko egilea, 64 urteko gizonezkoa, bere buruaz beste eginda. Poliziak gutxienez hamar errifle aurkitu ditu Paddocken hoteleko gelan. Ikertzaileek uste dute guztiak legez erosiak izan direla.

Polizia ikerketa martxan da. Las Vegaseko polizia buru Joseph Lombardok adierazi duenez, oraindik ez dakite zein izan daitezkeen ustezko egilearen «sinesmenak». Poliziek uste dute «otso bakarti bat» zela Paddock, hau da, beste inoren laguntzarik gabe prestatu zuela erasoa. Aurretik, bigarren pertsona baten laguntza eduki zezakeela zabaldu zen AEBetako hedabideetan.

Estatu Islamikoak bere gain hartu du erasoa egin izana, baina FBIk adierazi du ez dutela «erasotzailearen eta atzerriko talde terroristaren baten arteko erlaziorik» aurkitu.

Erasoa gertatu zenetik, Las Vegasko bulebarraren hegoaldea itxita mantendu du poliziak. Mundu mailan ezagun diren hotel eta kasinoak biltzen dituen hiriaren zatia da. Hiriko aireportuko hainbat hegaldi ere bertan behera geratu dira sarraskiaren ondorioz. Bien bitartean, Poliziak azaldu du ustezko erasotzailearekin zen emakume bat lokalizatu duela, galdekatzeko. Halere, azaldu dute ez dutela emakumea erasoarekin lotu.

AEBetako presidente Donald Trumpek dolumina adierazi die «ikaragarrizko tiroketaren» biktimei, eta «gaiztakeria hutsez» eginiko erasoa dela esan du. Presidentea asteazkenean Las Vegasen izango da, «segurtasun indarrekin eta biktimen familiekin egoteko».Trumpek Poliziaren lana goraipatu du: «Eduki zuten bizkortasuna miresgarria da, eta bizitza gehiago galtzea eragotzi zuten». Etxe Zuritik «batasunaren» aldeko mezua bidali du presidenteak; ez du, ordea, armen kontrolaren inguruko adierazpenik egin.

Presidentegai izaniko Hillary Clintonek, berriz, adierazi du aurre egin behar zaiola NRA Erriflearen Elkarte Nazionalari: «Politika albo batera utzi eta NRAri aurre egin behar diogu, horrelakorik berriz gertatu ez dadin».

Armen aldeko apustua

Trump AEBetako presidente denetik gertatutako lehen sarraskia da. Trumpek gogor kritikatu zuen Barack Obamak armak eramateko eskubidea mugatzearen alde izaniko jarrera. Presidentetzarako hauteskundeetan eskubide horren alde egin zuen behin eta berriz, eta presidente izatera iristean «Etxe Zurian lagun bat» dutela esan zien NRAko kideei.

Obama AEBetako presidente zela gertatu ziren azken urteetako sarraski handienetako asko AEBetan. Azkena, eta igandekoaren ondoren AEBetan hildako gehien eragin dituena, iazko ekainean Orlandon gertatutakoa izan zen. Erasotzaile batek 49 pertsona hil zituen LGTBI komunitatea biltzen den Pulse lokalean.


Amalur belar dendarentzat izan da Oñatiko erakusleiho onenaren saria; herritarrena Kimu-Urtxinentzat

Zapatuan egin zuten Oñatiko X. erakusleiho lehiaketako sari banaketa. Epaimahaiaren bost sariez gain, herritarren saria eta zozketa bidezkoa banatu ziren. Amalur belar dendak irabazi du epaimahaiaren lehenengo saria, duela bi urteko ere irabazi zuen. Herritarren saria bestalde, Kimu-Urtxin loradendaren Kale barriako dendak irabazi du.

Sari banaketako irabazleak

1. saria: Amalur belar denda.

2. saria: Iramira zapata denda.

3. saria: Trikitx jolas denda.

4. saria: Urtxin loradenda.

5. saria: Andrea Azkoaga interiorismoa.

Herritarren saria: Kimu loradenda.

Zozketa bidezko saria: Kuttun lentzeria.

Argazkia: Amalur belar denda.


Aretxabaleta elurtuta

Aretxabaletara ere iritsi da elurra goizeko lehen orduan. Inguruko basoak, lorategiak, kaleak eta errepideak ere zuritu dira baina ez da aparteko arazorik sortu. Umeek, ostera, elur gosea ase ahal izan dute.


Goizuetan ere pediatria zerbitzuaren aldeko elkarretaratzea egin dute

Goizuetako eta Leitzako Osasun Etxean zerbitzua bermatzea eta hizkuntza errealitatea kontuan har dezala eskatu diote Osasun Departamentuari

Joan den astean Leitzan egin zuten bezala, pediatria zerbitzuaren aldeko elkarretaratzea egin dute abuztuaren 12an, igande eguerdian Goizuetako plazan. Goizuetako eta Leitzako Osasun Etxean zerbitzua bermatzea eta hizkuntza errealitatea kontuan har dezala eskatu diote Osasun Departamentuari.


«Ezin gara Lanbide Heziketako zentroak Madrilen menpe egon»

Eragileen artean ildo berriak bilatzearen alde egin du Elgetak, lanbide heziketa indartzeko. Teknologia zentroekiko elkarlana aipatu du.

Hetel Heziketa Teknikoko Elkarteak 27 urte bete ditu aurten, eta «oso egoera onean» dagoela adierazi du Julen Elgeta presidenteak (Durango, Bizkaia, 1962). Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako itunpeko lanbide heziketako 21 ikastetxek osatzen dute elkartea. Gero eta ikasle gehiago dituzte.

Zein da Hetelen egoera?

Nahiko ona, edo oso ona. Ez dakit zorionez edo zoritxarrez den. Krisi ekonomikoak zeresan zuzena izan du matrikulazioan. Gazteak eta gazteak ez direnak lanbide heziketako zentroetara joan dira ikastera. Zazpi urte daramatzagu matrikula kopurua igotzen.

Igoera horren arabera aldatu al da finantzaketa krisia hasi zenetik?

Batez beste, %85 daukagu finantzatuta, eta ikastetxeek bilatu behar dute diru iturria falta dena osatzeko. Egoera ezberdina da zentroaren arabera, baina finantzaketa ez da hazi ikasle kopuruarekin batera. Orain, ikasle gehiago daude gela bakoitzeko.

Lanbide heziketak dirua behar du egokitzeko: makinak, tresneria...

Aitortu behar da asko inbertitu dela, batez ere ekipamenduan. Asko inbertitu da duela hiru-lau urte arte. Murrizketak izan dira alor horretan, halere; urte batzuk daramatzagu diru gutxirekin edo dirurik gabe ekipamendurako.

Zuzendu al daiteke egoera?

Asmoa da inbertsioa berreskuratzea, baina ez duela bost edo sei urte zen modukoa izatea. Nahikoa inbertitu da, eta dugun teknologia maila oso altua da. Horri esker dugu kalitatezko lanbide heziketa.

Jardunaldiak egin dituzue etorkizunari buruz. Zer ondorio atera duzue?

LH oso esparru aberatsa da. Hezkuntzako beste etapetan metodologiaz hitz egin daiteke, baina LHn aldagai askoz gehiago daude: metodologia, berrikuntza, enpresekiko harremana, ikasketen eta lanaren bateratzea, lantokiko praktikak, zentro teknologikoekiko akordio berriak... Gero eta aldagai gehiago daude, gainera.

Zentro teknologikoekiko harremana aipatu duzu...

Hor daude, eta LHtik oso urrun egon dira orain arte. Orain hasi gara elkarlanean, eta oso aberatsa da. Asko geratzen da egiteko.

Hortaz, aurrera begira zein da jarraitu beharreko bidea?

Ikaslanekin [EAEko lanbide heziketako ikastetxe publikoen elkartearekin] hilero elkartzen gara. Dinamika polita daramagu, eta hori da bidea. Bat da Euskal Herriko lanbide heziketa. Duela urte batzuk, publikoa eta itunpekoa ezberdindu zituzten. Bakoitzak bere esparrua du, arazo bereziak. Ordea, arazo komunak ditugu: enpresekiko erlazioa, programak...

Administrazioak zehazten duen markoak behar besteko askatasuna ematen al die zentroei lan egiteko?

Madrildik curriculumaren %55 dator, eta horrek asko mugatzen gaitu. Astiro doaz aldaketak. Daramagun erritmoarekin ez datoz bat. Curriculumak, jasotzen ditugunerako, zahartuta daude. Gainera, oso mantsoak dira berritzeko bideak. Oraingo dinamikak ez du balio. LHko zentroak ezin gara egon Madrilek dioenaren menpe.

Nola egiten diozue aurre dinamika mantso horri?

Zorionez, oso dinamika ona dugu ikastetxeen artean, publiko eta itunpeko. Ondo dakigu zeinen beharrei erantzun behar diegun.

Ordea, Espainiako hezkuntza legearen aldaketa bertan dago.

Atzerapauso handia da. Euskal Herriko lanbide heziketako sistema oso ona da. Asko aurreratu da, eta asko garatu da denon artean. Espainiako aldaketaren ikuspegia hemen duela 30-40 urte genuen lanbide heziketarena da. Bigarren aukera gisa aurkezten du.

Zer zentzutan?

Estatistikak hobetzeko baliatu nahi dute legea. Oinarrizko lanbide heziketarekin ez gaude batere ados, ezta handik erdi mailako zikloetara pasatzeko irizpideekin ere. Estatistikak hobetuko dira, baina egoerak okerrera egingo du.

Espainiako Gobernuak proposatutako aldaketak ezarriz gero, lanbide heziketak lortutako ospe ona ere kolokan egon daiteke...

Bai, eta irudi hori aldatzea asko kostatzen da. Denok bat egin behar dugu irudi ona emateko. Orain arteko emaitzak guztion lanaren fruitu izan dira: LHko ikastetxeak, enpresak, hedabideak...

Hezkuntza lege erreforma heldu artean, Hezkuntza Ministerioak zenbait murrizketa egin ditu, diru laguntzena kasurako. Nabaritu al duzue?

Asko nabaritu dugu. Sendi bakoitzak 500 euro gehiago ipini behar ditu seme-alabak praktikak egin ditzan Europako enpresa batean.

Aurten 123 ikasle bidali dituzue praktikak egitera Europara.

Lehen zailtasun handiak genituen hautaketetan. Askok nahi zuten. Orain ez da hori gertatzen.

LHren kalitatea txalotu arren, zer hobetu dezake etorkizunera begira?

Enpresekiko harremana, adibidez. Gaur egun ona da; urte asko daramagu elkarlanean. Dena den, oso gauza ezberdinak egin ditzakegu, orain arte egin ez ditugun gauzak. Oso osagai onak ditugu, baina berrikuntza behar dugu menu berri bat egiteko.

Euskara da LHk duen erronka nagusietako bat.

Egoera ez da batere ona. Horretaz asko hitz egin dugu. DBHtik batxilergora euskarazko matrikulazioak apur bat jaisten dira, baina LHra pasatzean A eredua aukeratzen dute. Ez dakigu zergatik, baina hala da.

Ikastetxe publikoetan bitarteko bideak bilatu dituzte.

Itunpeko ikastetxeetan ez digute hori egiten utzi. Ezin dugu B eredua eskaini, eskola batzuk euskaraz eta beste batzuk gaztelaniaz emateko. Are gehiago, orain arte matrikulazio eskaintzak hizkuntza bakarrean behar zuen.

Matrikulazioen aurretik zehaztu behar zenuten A edo D eredua?

Bai. Eskola bat izateko, gutxienez hamabi ikasle behar ditugu. Kopuru horretara heltzen ez bagara, ez dugu diru laguntzarik. Egoera horren aurrean, itunpeko ikastetxeek eredu bakarra eskain dezaketela kontuan hartuta, A eredua eskaintzea erabaki ohi zuten.

Esan duzu orain arte horrela zela. Zerbait aldatu al da?

Aurten lortu dugu eskaintza bi eredutan egin ahal izatea. Datorren ikasturteko eskaintza A eta D ereduetan eskaini ahalko dugu, eta matrikulazioen arabera aukeratuko dugu. Ea malgutasun horri esker zerbait lortzen dugun. Dena den, LHn euskararen egoera txarra bada, langileen prestakuntzan hutsaren parekoa da.

Zein da euskararen presentzia hor?

Ez da eskaintzaren %1era heltzen. Bertan ere gutxieneko ikasle kopuruak ditugu. Guk diskriminazio positiboa egiteko eskatu dugu. Hamabi ikaslera heltzen ez badira ere, Eusko Jaurlaritzak laguntza eman dezala euskarazko gela horiek atera ahal izateko. Ordea, horri buruzko erabakiak eragile askoren artean hartzen dira, bakoitzak bere interesekin, eta euskara ez dago horien artean.


Zumaiak jo du aurreneko kolpea, eta ezustea eman

Lau segundo ateratzen dizkiote zumaiarrek Galiziari, eta bost Getaria-Tolosari, azken jardunaldia falta dela

Getaria-Tolosa edo Galizia, beste konturik ez zen emakumezkoen Kontxako Banderaren atarian. Denboraldiko emaitzak ikusita, inor gutxik espero zuen Zumaiak aurrea hartzea bi faboritoei, baina lehen kolpea zumaiarrek jo zuten. Beste bien aurretik dira orain, eta lau segundo jan beharko dizkie Galiziak bandera irabazteko; bat gehiago, bost, Getaria-Tolosak. Txikiak dira tarteak, eta datorren igandean erabakiko da zeinek lortzen duen denboraldiko estropada preziatuena.

Haizea lehen kolpeak ematen hasi zenean jokatu zuten emakumezkoek. Laugarren kalearen babesa zeukan Zumaiak, baina hasi ez zen ondo hasi. Enbata traineruaren muturra estriborrera begira zeukala ekin zion lehiari, eta pare bat segundo atzetik berehala jarri zen. Aurretik zeuzkan bi faboritoak. Baina azkar hartu zien aurre, eta uhartean estropadaren buruan zen. Brankaz ondo joaten dira zumaiarrak, eta igandean erakutsi zuten. Arraunean luzea eginez, erritmorik galdu gabe, trainerua gozo eramaten dute. Haizeak ez zien hainbeste oztopo sortzen, eta eroso antzean joan ziren ziabogara arte. Bospasei segundoren tartea ere hartu zuten, eta ziabogan, laura zeukan Getaria-Tolosa, eta seira Galizia. Bizkaia urruti zetorren; batere aukerarik gabe, espero zen bezala. Buelta hartu eta gero, hamar segundora ere handitu zen zumaiarren aldeko tartea, olaturen bat hartu zutelako. Baina berehala jarri ziren lehengo lekuan zenbakiak.

Galizia eta Getaria-Tolosa ari ziren olatuak hartzen, baina Zumaiak ere hartzen zituen. Horrenbestez, muturrean segitzen zuten zumaiarrek. Uharte parera heltzean, traineru pasakoa zen tartea, eta oker handirik ezean, bazuen garailea lehen igandeko estropadak. Halaxe izan zen, eta azken txanpan bi faboritoen ahalegin handiari bikain eutsiz, ezustea eman zuen Zumaiak.

Pozarren zeuden garaileak. Beraiek ere ez zuten espero halako emaitzarik. Orain, kolpetik bezalaxe, Kontxako Bandera irabazteko aukera parez pare ireki zaie. Datorren igandean, ez da bi faboritoez bakarrik hitz egingo; Zumaia ere Galizia eta Getaria-Tolosaren pare jarriko du arraun munduak. Gero zer gertatuko den ezin da jakin, baina aldea jan behar diotenak besteak dira. Igandekoa aintzat hartuta, zuhurtasuna nagusituko da pronostikoak egitean. Gauza bat argi dago: hiruretako edozeinek irabazten duela, inor ez du harrituko emaitzak.


Errefuxiatuen aldeko merkatu-txikia antolatzeko materiala eskatu dute Urdulizen

Euskal errefuxiatu politikoen alde dirua ateratzeko Urdulizen merkatu-txiki bat prestatzen ari dira. Horren harira, aministiaren aldeko mugimenduak laguntza eskatu du, norberak etxean dituen gauzak edota eskulanak Urdulizko herriko tabernan uzteko, geroago salgai jarri ahal izateko. Oraindik ez da jakina zer datan burutuko duten merkatu-txikia.


"Melengakerietatik ihes egin nahi nuen"

Ama alzheimerraren lehen sintomak agertzen hasi zenean, haur literaturako lehen liburua idazteari ekin zion. Arrakasta itzela lortu du lanak. Sinbad deitzen zidan euskaraz plazaratu berri du Alberdaniak.


Udaberriko lili garbia

Arte ederren munduan eztabaida bat piztu zen XVIII. mendearen bueltan: lorezaintza artea da ala ez da? Eztabaida geografikoki kokatu gabe lantzen du Jacques Rancièrek bere azken liburuan eta nire ustez puntu ahul bat da hori, kontuan izanda Asian, esaterako, lorategiek eta naturaren irudikapenek izan duten tokia.

Kantek 1790ean atea zabaldu zion naturaren fruituari. Bere aurretik Thomas Whatelyk argitaratu zituen lorezaintza garaikidearen oharrak. Hurrengo urterako bazuen itzulpena frantsesez. Christian Cay Lorenz Hirschfeldek bost liburukitan argitaratu zuen, aldi berean alemanez eta frantsesez bere Lorategietako artearen teoria. Eta Jacques Delillek poema batean bildu zuen izpiritu hura Lorategiak lau abestiko sortan. Afera zen «ahalik eta modu perfektuenean atontzea naturaren objektuak». Eta Whatelyk zalantza gutxi zuen: «Lorategiak osatzeko arteak, azkenaldian Ingalaterran izaten ari zen perfekzioarekin, arte liberalen sailkapeneko goiko aldean egotea merezi zuen». Galdera da zer gertatu ote zen urte horietan, aspalditik zetorren naturaren lanketa horri jauzi bat onartzeko. Alegia, garbi dago begirada aldatu zela Frantziako Iraultzaren ateetan, eta Rancièrek konpilazio eder bat egin du. Baina ez da arrazoirik eskaintzen. Saint-Lamberten olerki ezagunean bezala «Antzinakoek maite zuten eta abesten zioten landari; guk miresten dugu eta abesten diogu naturari». Zergatik pasa zen landa natura izatera?

Paisaiaren borroka bat hasiko zen orduan Frantziako eskolaren eta Ingalaterrakoaren artean (Edmund Burkek Frantziako Iraultzaz idatzi zuen «legelariak lorategietako dekoratzaileen moduan [ari zirela], gauza guztiak berdin-berdin uzten [zituztela]»). Burkeri fanatikoak iruditzen zitzaizkion frantsesak, «lege abstraktuen eta lorategi lerrozuzenen» zaleak, ingelesen jeinua oso bestelakoa zela, tokira eta baldintzetara moldatzen zirela.


Eskola Txikien festa igande honetan

Eskola Txikien jaiak XXV. urteurrena ospatuko du igande honetan, Larraulen. Urte osoko antolaketa lanen ondoren, egun polita igarotzeko aukera izango dute bertaratzen diren guztiek.

Hiru mila lagun espero dituzte igandean Larraulen eta dagoeneko, guztia prest dute. Egunpasa ederra egiteko moduko egitaraua osatu dute. Festa berezia izango da aurtengoa, izan ere, XXV. urtemuga ospatuko baitute. Hori gogoan, eskola txiki guztietako ordezkariak izango dira ekitaldi nagusian.

Duela bost urte lortu zuten Larraulen hezkuntza zerbitzua berreskuratzea eta gaur egun, zortzi urte arteko haurrak dituzte euren geletan. Larrauldarren erronka, zerbitzua hamabi urte arte luzatu eta eskola txiki izaera lortzea da, izan ere, gaur egun Asteasuko Pello Errota ikastetxeko gelak baitira Larraulgoak.

Garitanoren babesa

Jaiaren atarian eta erronka hori gogoan, Martin Garitano Ahaldun Nagusiaren bisita jaso zuten larrauldarrek. Udal ordezkariek plazan egindako harreraren ondoren, eskolara bisitaldia egin zuten guztiek elkarrekin. Prentsari egindako adierazpenetan, hala jakinarazi zuen: “Hezkuntza ez da gure eskuduntzen artean sartzen, baina Eusko Jaurlaritzari eskatuko genioke hamabi urte arte haurrek euren herrian ikasteko aukera izan dezatela. Bidelagun izango gara bide honetan”.

Larraulgo Udal ordezkariak, Eskola Txikietako koordinakundeko ordezkariak eta guraso elkarteko kideak bildu ziren Martin Garitano Ahaldun Nagusiarekin eta Zigor Etxeburua Euskara zuzendariarekin. Haur eskola eta eskola hartzen dituen eraikina bisitatu zuten lehenik, eskaintzen dituzten zerbitzuen berri emateko. Eskolako irakasleek Eskola Txikien ezaugarri pedagokikoak azaldu zizkieten Foru Aldundiko ordezkariei. Adin ezberdinetako haurrak ikasgela berean izatearen garrantzia eta aberastasuna aipatu zituzten irakasle eta gurasoek.

Udaletxera itzulita, herri txikien garapena hartu zuen ahotan Martin Garitano Ahaldun Nagusiak: “Garapen horretarako, erabat ezinbestekoa da Eskola Txikiak garatzea. Herriaren bihotza dira eta Larraul bezalako herriek merezi dute eta beharrezkoa dute eskola txikia garatzea”.

Eskola Txikiaren beharra

Xabier Mujika alkateak ere hartu zuen hitza udaletxean egindako prentsa agerraldian: “Hamabi urte arteko hezkuntza zerbitzua nahi dugu Larraulen. Herritarren eta Udalaren indarrarekin gure ekimenarekin aurrera jarraituko dugu. Legeak agintzen duena betetzen dugu eta lanean jarraituko dugu herrian eskola txikia izateko. Horrez gain, guztiak gonbidatzen zaituztegu ekainaren 3ko jaira etortzera”.

Guraso elkarteko ordezkariak buru-belarri aritu dira Eskola Txikien jaia antolatzen, eta Estitxu Eizagirrek eskerrak eman zizkien Foru Aldundiko ordezkariei guztien izenean: “Guretzat oso garrantzitsua izan da Foru Aldundiak emandako babesa. Ekainaren 3ko jaia antolatzen hasi ginenean, Eusko Jaurlaritzak ukatu egin zigun urtero ematen duen dirulaguntza, eta gure asmoak kolokan geratu ziren. Foru Aldundiak, ordea, bere dirulaguntzari eutsi egin zion, baita beste zenbait erakundek ere; horri esker lortu dugu amesten genuen jaia antolatu ahal izatea”.

Dokumentala

Festaren XXV. urteurrena dela eta, eskola txikien inguruko dokumental berezia prestatu dute.

Dokumental honek zortzi eta hamaika urte bitarteko ikastalde baten hiru hilabeteko jarraipena egiten du. Horrez gain, Gipuzkoako hainbat herri eta auzoetako irakasle, guraso eta Udal ordezkarien bizipen, amets eta gogoetak jasotzen dira.

Estreinaldiak:

Ekainak 1, ostirala, Tolosako Leidor zinema aretoan, 19:00.

Ekainak 3, igandea, Eskola Txikien Festan, 11:00 eta 16:00.

Egitaraua

Egun osoan zehar: Puzgarriak, idiak gurdiekin, bolatokia eta Larraulgo Eskola Zaharraren inguruko erakusketa, museoan.

10:00 Txupinazoa plazan. 10:00-12:00 Eskulanak eta tailerrak Hezkide eskolan.

11:00 Eskola txikiei buruzko dokumentala.

11:30 Pirritx eta Porrotx.

13:00 Ekitaldi nagusia eta lekuko aldaketa, eskolako eraikinaren aurrean.

14:00 Bazkaria pilotalekuan.

15:00 Gorritiren animaliak.

16:00 Eskola txikiei buruzko dokumentala.

17:00 Kupela, erromeria.


Gartziandiak Baltoroko trekkinga ekarriko du Olaztira

Gaur, 20:00etan, Kultur Etxean

Juan Gartziandia olaztiarrak Baltoron egindako trekkingari buruzko proiekzioa eskainiko du gaur, ostiralean, 20:00etan, Olaztiko Kultur Etxean, Olaztiko Aritu Euskara Taldeak.


[Argazkiak] San Faustoren prozesioak basauriar ugari biltzen ditu urtero

Urriaren 13an ospatzen da San Fausto eguna, Basauriko jaien patroia. Txikerrak koadrila da santuaren prozesioa egitearen arduraduna eta San Fausto kaletik San Pedro elizaraino eramaten dute urtero, meza nagusia eta soka-dantza ikus dezan.


Herri Haitada larunbat honetan eginen dute Ainhoan

Bera, Etxalar, Ainhoa, Urdazubi, Zugarramurdi eta Sarako herritarren hitzordua

Bera, Etxalar, Ainhoa, Urdazubi, Zugarramurdi eta Sarako herritarren hitzordu handia bilakatu den Herri Haitada aurten Ainhoan eginen da, larunbat honetan, hilak 18.

Usaian bezala, egun osoko egitaraua prestatu dute. 08:15ean ongi-etorria eginen dute eta 08:45ean probei hasiera emanen diete. Guztira hamabi probatan lehiatuko dira: 08:45tik 12:30era boteluzean ariko dira (bortz pilotari eta ordezkari bat, sei partida eta finala jokatuko dituzte); 09:00etatik 10:00etara mendi bizikleta lasterketa eginen dute (talde bakoitzean zortzi lasterkari eta guztira 9,2 kilometro); 10:30etik 11:30era lasterka ibiliko dira (zortzi lasterkari erreleboka, 8,6 kilometro egiteko); 12:30etik 13:00etara bertsolarien txanda izanen da (bertsolari bakoitzak agurra eta bi ariketa puntuagarri); 13:00etatik 13:30era boteluzeko finala jokatuko dute eta 13:30etik 16:30era mus txapelketa eginen dute (herri bakoitzeko bi partaide). 14:00etatik 17:00etara herri-kiroletan lehiatuko dira (sokatira, arpana, orga eta egur pila) eta 15:15ean hasita bi orduz sukaldaritza proba eginen dute (bi parte-hartzaile herri bakoitzetik). 17:30etik 18:30era euskal dantzetan ariko dira (gutienez bi laguneko taldea eta bi dantza) eta 18:30ean, sei herriei buruzko galderak eginen dituzten proba eginen dute, Kultur Quizz (herri bakoitzeko hiru lagun). 19:15ean emaitzak emanen dituzte eta 19:15etik goiti afaria eta kontzertuak izanen dira.

Puntu gehien bildu dituen herriak irabaziko du norgehiagoka.


Bizkaiko Dantzari Eguna, 21:50ean, 'Oholtzan' saioan

Lekeition ospatutako dantza ikustaldia eskainiko du ETB1ek gaur.

Aurten, Lekeition ospatu zen Bizkaiko Dantzari Egunaren 36. edizioa, eta ETB1eko 'Oholtzan' saioak gaur eskainiko du dantza ikustaldi bikaina, 21:50etik aurrera. Aurreko edizioetan bezala, partaidetza handia izan zen, ehun bat taldetako 3.500 dantzari izan ziren Bizkaiko dantzarien jai nagusi honetan.

Ilaski Serranok aurkeztutako saioa izango da, eta Marta Elvira kazetariak dantzariek eta ikuslego handiak sortutako giroaren berri emango du bertatik bertara.

'Oholtzan' larunbat honetan emitituko da, 21:50etik aurrera, ETB1en.


Gamarrako eta Mendizorrotzako igerilekuak, gaur ere itxita

Langileek deitutako grebaren ondorioz, bigarren egunez egongo dira zarratuta azpiegitura publikook.

Mendizorrotzako eta Gamarrako igerileku publikoak itxita egongo dira bigarren egunez, azpiegitura hauetako langileek deitutako grebaren ondorioz.

Gasteizko Udalak Twitterren duen kontuaren bidez eman du neurri horren berri, eta "eragozpenak" barkatzeko eskatu die erabiltzaileei.

ELA, LAB eta CCOO sindikatuek deituta, Arabako kirol jardueretako langileak ari dira greba egiten; sorosleak, kirol monitoreak, atezainak eta zaintzaileak, alegia. Igandean hasi zen lanuztea, eta uztailaren 31n amaituko da.

Grebaren ondorioz, Gasteizko bi igerilekuak itxita egon ziren atzo, eta gaur ere hala egongo dira. Langileek "hitzarmen duina" aldarrikatu dute, eta lan baldintza eta soldata hobeak eskatu dituzte.

Gonzalez: 'Gatazka enpresaren eta langileen artekoa da'

Hain justu, lan gatazka honen inguruan galdetu diote astelehen honetan Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiari. Horren hitzetan, greba "enpresaren eta langileen arteko arazoa da".

Radio Euskadin egindako adierazpenetan, gatazka "albait arinen" konponduko den itxaropena agertu du Gonzalezek. Izan ere, ahaldun nagusiaren berbetan, "gure urtegietako sorosleei ere eragiten die, eta hein batean Aldundia tartean dago". Dena dela, auzia langileen eta enpresaren artekoa dela berretsi du.

"Administrazio publikook nahi duguna da kontratua dugun enpresetan lan harremanak normalak izatea eta lan baldintzak onak, duinak eta hitzartutakoak", nabarmendu du.


Aste Txuria Isaban

Eskolako haurrek Isaban gustura pasatu zuten aste-txuria.


Alokairu soziala, udalaren landa lurrak eta bide garbiketa hizpide iraileko udalbatzan

Iraileko udalbatza egin zuten atzo Urduñan. Udal langileen produktibitate osagarriaren inguruan Adminsitrazioarekiko Auzitegiaren sententzia jakinarazi zuten. "Bere garaian udalbatzatik pasa eta onartu zen gaia da", erantsi zuen Karlos Arranz alkateak. Izan ere, 2012az geroztik udal langileek ez dute aparteko ordain-saririk jasotzen: "2012tik ordainketarik ez egitea erabaki zenez sententziak baliogabetzen duen bakarra akordioa da. Udal langileek, beraz, paga extrardinatorioa jaso gabe jarraitzen dute". Sententziak dioenaren alde bozkatu zuten ordezkari politiko guztiek; EH Bilduk eta EAJk, PPko zinegotzia ez baizen azaldu.

Alokairu soziala

Bestalde, Foru Plazako 9B zenbakian kokatutako udal azoka izeneko eraikinean behar sozialetarako alokairu sistema ezartzeko aukera onartu dute. Azaldu zutenez, helburua prezio babestutako prezioetan esleitu gabeko bi etxebizitzaren okupazioa salmenta zein erosteko aukeradun errentamendu kontratuaren bidez bermatzea da. Hain zuzen ere, bi etxebizitza horiek alokairura bideratzeko aukera planteatu zuen Urduñederrak. Horrek, egungo akordioa moldatzea ekarriko luke. Proposamena EAJ eta EH Bilduren aldeko bozkekin onartu zen. Orain, baldintzak zehaztea izango da hurrengo pausua. Hori Ongizateko Zerbitzuetatik bideratuko dute.

Udalaren landa lurrak erabiltzeko ordenantza

Urduña Hiriko udalaren jabetzapeko landa lurreko ondasunen ustiapena arautzen duen ordenantza ere izan zuten hizpide. Herritar batek alegazioa aurkeztu zuela-eta landu zuten gaia. Gobernu taldearen arabera, lehen sektorean diharduten pertsonekin elkartu dira, eta herritarrei ere aurkeztu zaie aurrez udalbatzan onartutako araudia. "Udalaren apustua gazte eta profesionalena da", nabarmendu zuten. Horren harira, aurki irekiko da lurrak erabiltzeko eskaerak egiteko epea, azaroaren erdialderarte luzatuko dena.

Bide garbiketa

Urduñako bideak garbitzeaz arduratzen den enpresari kontratua urte batez luzatu diote, urriaren 19 arte. "Udalaren kontraturik potenteenetakoa da, legeagintaldi hasieran enpresarekin %20ko deskontua adostu genuen, legeak onartzen zuen bitartean kontratua luzatzeko konpromisoarekin", argitu zuen Arranzek. Oraingoa azken prorroga izango da, hauteskundeak tartean daudelako. HOrregatik, legagintzaldi berrian bideen garbiketaren kudeaketa batzordeetan lantzea proposatu zuen EH Bilduk. Bozkatzeko unean denek alde egin zuten, hortaz, kontratuaren luzapena onartu egin zen.


Familia berdintasunean tailerraren lehen saioa egingo da gaur

Agipaseko (banandutako gurasoen elkartea) aditu batek emango du tailerra. Lehen saioa gaur izango da, Alondegian, 18:30ean.