"Kantuan teknika da gakoa, ahotsa erabiltzeko modu egokia"

Isiltasuna izan zen lehenengo. Orkestraren akordeak, gero. Ondoren, sopranoaren ahots zirraragarria Jesus Aranbarriren lana interpretatzen. Miren Urbieta da, kantuan bakarlari.

Duela bi urte ezagutu zintugun hainbatek, 2009ko azaroan, Argiaren 90. urteurrena ospatzeko Donostiako Victoria Eugenia antzokian egin zenuen emanaldiaren karietara. Jesus Aranbarriren (1902-1960) Zortzi euskal kanta interpretatu zenigun.

26 urte nituela, baina 6 urtetan hasi nintzen kantatzen! Eskolanian lehenengo, abesbatzan gero… Txistua ikasi nuen, klarinetea hurrena… Nik banekien musika ikasi nahi nuela. Irakasle ikasketak egin nituen, baina Musika adarrean. Koru zuzendaritza ikastaroak ere egin nituen. Halako batean, kantu ikastea erabaki nuen, bakarlari, eta bide horretan ari naiz, bidea egiten, poliki-poliki. Dena dela, 2009 hura izan zen bidearen hasiera: ikasketak bukatu, zarzuela bat kantatu hemen, opera bat han, Bilboko Orkestra Sinfonikoarekin kontzertu bat, Argiaren emanaldia Euskadiko Orkestrarekin batera… Nire ibilbidearen hasiera!

Ordu arte, auzoan egin zenuen bidea.

Bai, Grosen bertan, Mariaren Bihotza ikastetxearen inguruan. Bertatik bertara bizi naiz, bertan ikasi nuen, bertan begirale, musika irakasle, kantari abesbatzan, zuzendari… Dena. Nire bizitzan bada inflexio puntu bat, Antxon Sierraren heriotzak eragin zuena. Gure eskolania eta abesbatzaren zuzendaria bat-batean hil zen. Txikitatik ezagutzen nuen, erreferentea nuen, harreman berezia nuen harekin… Antxon Sierrak bakarlari jarri nahi izaten ninduen, nire aldeko apustua egiten zuen. Ni, aldiz, ez nengoen prest garai hartan, oso lotsatia nintzen, eta ezetz eta ezetz esaten nion. Berak, halako eta halako kantatu behar nuela, bakarlari. Ene!, orain ikusiko banindu! Poztuko zen, jakina. Baina bat-batean hil! Maiatzaren 31 batez hil zen, 2003an, eta, hain zuzen, hil haren hasieran egina nuen nik, bizian lehenengo aldiz, zuzendaritza ikastaroa. Halabeharra zer den. Eta niri agindu zidaten eskolaniaren zuzendaritza hartzeko. Ez nituen 20 urte ere! Handik urtebetera, abesbatzaren zuzendaritza hartu nuen. Ez nuen horrelakorik uste izango!

Kantu ikasketak, bakarlariari dagozkionak, egin zenituen orduan, lagunek bultzatuta.

Bai. Bilbon magisteritza ikasita, klarinetea Donostian, eta koru zuzendaritza Mariaren Bihotzan. Ardura handia zitzaidan! Klarinete ikasketak egina (erdi mailako ikasketak, alegia), eta goi mailakoak egiteko atarian nintzen. Nik ez nuen nire burua goi mailako klarinete ikasketak egiten ikusten, nahiz eta ordu artekoak ondo gainditu. Abesbatza zuzentzen ari nintzenez, zuzendaritza ikasketak egitea ere pentsatu nuen. Musika pedagogia ere aukeran neukan… Goi mailari ekin aurreko ikastaroetako batean, esan zidaten lagunek: “Zuzendaritza? Pedagogia? Eta zergatik ez kantua?”. “Ni, bakarlari?”. Ez zitzaidan buruan sartzen. Bai, jakina, abesbatzan egina nengoen bakarlari saioren bat edo beste –gure amonaren poza!, “ze ondo kantatzen duzun!”–, baina hori ez da nahikoa. Dena dela, lagun haiek ekin eta ekin zioten, nik irakasleren bati ere galdetu, eta kantu ikasketak hasi aurreko froga prestatu nuen, soprano ikasketak egiten ari zen lagun batekin. Froga hura gainditu eta hartu ninduten, horregatik hasi nintzen bakarlari ikasten. Harrezkero, ikusi dut mundu horretan aukerak baditudala.

Bidea egiten ari zara, beraz.

Poliki-poliki. Hemen ez dago azkar ibiltzerik. Pentsatzen dut azkar ibiltzeko modu bakarra leku egokian garai egokian egotea izango litzatekeela. Hori gabe, poliki-poliki egin beharra dago bidea. Urte gutxi daramatzat bakarlari. Musikenen lau urtez ikasi nuen, baina gehiago ikasi behar dut: opera asko dago kantatzeko, lan horiek ezagutu behar dituzu, eta, horrekin batera, zeure burua ezagutarazi. Galizia Etxeko Korua, Mariaren Bihotza Abesbatza, Eskolania, Orfeoi Txikia eta Gaztea zuzendu ditut; beraz, bertako kantari, haien senide eta lagunak direla, eta bestetik San Bizente parrokian, Okendo kultur etxean eta Donostiako beste hainbat tokitan egindako saioak direla-eta, Donostian jende askok ezagutzen nauela esango nuke, jende kopuru handi xamarra, alegia, nahiz eta horrek ez dizun ematen kantari profesionala zarela esateko baimena. Musika Hamabostaldian kantatu ahal izateko, Kursaalen zein Victoria Eugenia antzokian agertzeko, beste zerbait behar da: beharbada, deitura arraroren bat izatea, kanpoan ezagutua izatea, edo esperientzia-urte gehiago. Eta etxean ezin bada, kanpoan bildu beharko dugu esperientzia.

Donostian ezin.

Zerbait egin liteke. Urtarrilean kontzertua Donostiako udaletxean, duela bi hilabete Irunen, udan beste bat Deban… ondo dago, baina ez da nahikoa, eta kanpora joan behar bila, hemen ez dago-eta behar beste mugimendu. Esaterako, Donostian, urtean behin egiten da opera, eta, askotan, kanpokoa izaten da produkzioa.

Irunen, berriz, horra non dagoen Luis Mariano Elkartea. Saiatzen dira opera bultzatzen, baina baliabide handirik ez dute, eta hango Amaia antzokia ere ez da oso handia. Eta, hala ere, nahikoa egiten dutela esango nuke. Arriagan eta Euskaldunan, gazteak bultzatzen ahalegintzen hasi dira. Iruñean, Baluarte eta Gayarre ditugu…

Etxean ezin bada, kanpoan…

Sei hilabete egin berri ditut Valentzian, hango Placido Domingo Perfekzionamendu Zentroan, zuzendari eta pianista ezagunekin egin dut lan han Alberto Zedda maisuak gidatuta. Errepertorio handiagoa ezagutu dut, zuzendari gehiago ezagutu ditut –eta haiek ere ezagutu naute ni–, eta ikasi ez ezik, emanaldiak ere egin ditugu, Enrike Garcia Asensio zuzendari handiarekin, esaterako, eta Valentziako Komunitateko orkestrarekin. Kontzertuak egin genituen, eta hori bezain inportantea izan da bertako Palau de Lesartseko operak eta entseguak ikustea. Jakina, Lorin Maazel da hango orkestra-zuzendaria, eta Maazel zuzenean ikustea sekulakoa da.

Nola gainditu duzu garai bateko lotsa? Ez duzu bertigorik agertokira igo eta ikusle aldra handiaren aurrean kantatzeko?

Mariaren Bihotza Abesbatzaren zuzendaritza hartu nuenean uxatu nituen lotsak. Koruko gazteena izatetik zuzendari izatera igaro nintzen, eta zuzendari izan nahi bada, zuzena izan beharra dago, ez dago erdipurdika ibiltzerik. Irakasle ikasketak ere garai hartan bukatu nituen, praktikak egin… Kontua da adorea bildu nuela, jende aurrean hitz egiteko gaitasuna landu behar izan nuen-eta. Zuzendaritzak –bai eskolaniarenak, bai abesbatzarenak– asko erakutsi zidan. Horrez gain, Musikenen jasotako interpretazio eskolek ere asko lagundu didate.

Zuon bakarlarion kantua ez da, besterik gabe, ahotsaz baliatzea.

Ezta pentsatu ere! Interpretazioak berebiziko garrantzia du. Batez ere gaurko egunean. Opera, esaterako, modernizatu egin da, gizartea bezala. Esan nahi dut, sasoi batean ondo kantatzea zen inportantea, ez besterik. Gaur egun, opera oso aldatua dago: jantziak, atrezzoa… Eszena-zuzendariak garrantzi handia du, eta kantariak ere txipa aldatu beharra izan du, benetako interpretazioa egin. Oraingo opera ez da duela berrogeita hamar urtekoa, orduan baino pisu handiagoa du orain antzezpenak. Opera egileak letra jartzen dio musikari –edo, alderantziz, musika jartzen dio testu bati–, zerbait transmititu nahi du, era bateko nahiz besteko sentimenduak (poza, tristura, kexa…), eta kantariak ere horri heldu behar dio. Obraren mezua ikusleari gerturatzea da agertokian dagoen kantariaren interpretazioaren helburua.

Zein hizkuntzatan?

Dagokion hizkuntzan. Italieraz asko, baina baita frantsesez, alemanez, ingelesez, errusieraz… Bakarlari ikasketei dagozkien lau urteetan, lau hizkuntza ikasten ditugu (frantsesa, alemana, ingelesa, italiera), bai hitz egiten moldatzeko, edota zerbait ulertzeko moduan, baina batez ere maila fonetikoan, hau da, irakurtzeko eta ondo ahoskatzeko moduan.

Eta euskara?

Euskara ez da ikasten. Ezta gaztelania ere. Hemengo ikasle gehienek gaztelania jakiten dugu. Euskara… dakigunok badakigu, ez dakienak, ez. Dena dela, bakarlari batek kantatuko duen musika gehiena, hau da, historian zehar idatzitako musikarik gehiena, italieraz, alemanez, ingelesez eta frantsesez egongo da, eta, ondoren, bestelako hizkuntzaren batean kantatzea badagokio, baliabideak izan behar ditu hartan txukun kantatzeko, delako hizkuntza hartan hitz egiten dakienen bati galdetuta, edo hiztegi fonetiko batean begiratuta adibidez.

Galdera bat: ahotsa ez al da gastatzen?

Ez dakit, bada, hitza hori den, zuzen: “gastatu”. Bistan da ahotsa nekatu egiten dela, horretan ez da zalantzarik. Horregatik egin behar dizkiogu zaintza bereziak ahotsari. Kantariok, alegia. Zaintza horietan, osasuna da lehenengo: ohiko zaintzak, eta ariketa fisikoa. Zaintza bereziagoak dira, berriz, hitz egiterakoan garrasi ez egitea, gauez gutxiago irtetea, ez erretzea… Badira janaria estu begiratzen dutenak, hemendik bai eta handik ez jaten dutenak. Badira kontzertu egunean erritual bereziak betetzen dituztenak, janariaren ingurukoak, eta gainerakoak. Foniatraren kontsulta bisitatzea ere zaintza berezietan sartzen da. Besteren ibilbideari begiratzea ere ez dator gaizki. Placido Domingok, esaterako, 70 urte bete ditu oraindik orain, eta berebiziko ahotsa du oraindik, kantari ari da. Sopranoetan, adibidez, horra Mirella Freni, 75 urte ez ditu aparte izango. Ikastaroa egin nuen duela urtebete, bera irakasle, eta ikustekoa zen egiten zituen adibideak. Mirella Freni utzia dago opera kantatzeari, baina ateratzen duen ahotsa haren disko zaharretan entzuten den soinu bera da. Eta galdetzen diozu zeure buruari: “Nola lortzen da hori?”, eta erantzuna, berriz, hitz bat da: teknika, ahotsa erabiltzeko modu egokia, horixe da gakoa. Horien ondoan, bestalde, urte gutxiagorekin kantatzeko zailtasunak dituenik bada, ahotsa “hautsi” duelako, behar bezala zaindu ez duelako, azken finean.

27 urte dituzu, noiz heltzen da bakarlaria helduarora?

Ez dakit. 30, 40 urte bitartean, esango nuke. Garai horretan ahotsa eginago dago. Zenbait kantariri begiratu eta, badirudi 40 urterekin gorenera heldu ohi dela jendea: ibilbide bat, egina; lana dute, ospea… Horixe adina, beharbada. Baina denok gara diferente, nork bere bidea egiten du.

Non ikusi nahiko zenuke zeure burua 40 urterekin?

[Irribarre egin du] Nahi, egonkortasuna nahiko nuke nire lanean, halako antzokitan kantatuta egotea. “Kantutik bizi naiz, eta lasai nago” esateko modua izan nahiko nuke, “datorren hilabetean halako lekutan kantatuko dut, eta hemendik bost hilabetera, beste halakotan”; hau da, proiektuak izatea esku artean, han edo hemen, baina etxeko lotura galdu gabe. Joan-etorriko bidean nahiko nuke.

Eta Argiaren 100. urteurreneko kontzertuan kantari…

Bai… Zergatik ez?

AZKEN HITZA - Ez Dok Amairu-

· Sopranoa. Horixe naiz ni.

· Ainhoa Arteta. Miresmena.

· Maria Bayo. Oso ezaguna.

· Maite Arruabarrena. Maite dudan maistra.

· Andeka Gorrotxategi. Potentzia.

· Opera. Lanbidea.

· Zarzuela. Entretenigarria.

· Filmetako musika. Mundu interesgarria.

· Euskarazko musika. Hunkigarria.

· Antzoki bat. Bartzelonako Lizeoa.

· Hizkuntza. Euskara.

· Miren Urbieta Vega, 2011. Bidean.

· Miren Urbieta Vega, 2021. Ametsa egia bihurtua.

Nortasun agiria

Miren Urbieta Vega (Donostia, 1983). Bakarlaria. Irakasle ikasketak egina da Bilbon (2004), Musika espezialitatean. Klarinete ikasketak, Donostiako Francisco Escudero Kontserbatorioan (2005). Kantu ikasketak, Musikenen, Maite Arruabarrena mezzosopranoaren eskutik (2009). Hainbat irakasle on izan ditu, eta hainbat ikastaro ederretan parte hartu. Irungo Luis Mariano Musika Lirikoaren Elkartean kantatuta dago Lleo-ren Faraoiaren Gortea, Breton-en Usoaren berbena, Chapi-ren La Revoltosa eta Caballeroren Erraldoiak eta Buruhandiak zarzuelatan. Hainbat operatan ere kantatu du: Donizettiren L’elisir d’amore, Verdiren La Traviata, Mozarten Le Nozze di Figaro, Verdiren Rigoletto eta Mozarten Die Zauberflöte eta Don Giovanni lanetan, esaterako. Donostiako Musika Hamabostaldian ere egin du lanik. 27 urte, eta Euskadiko Orkestrarekin, Bilbokoarekin, Valladolidekoarekin (Espainia) eta Valentziakoarekin (Herrialde Katalanak) kantatu izan du. Hamaika lan egina, baina bidean dela dio berak, bakarlari handi izateko ametsa gauzatzeko bidean –asmotan–, guztizko intentzio eta lanean...


Hausnarketa eguna da gaur

Europako Legebiltarrerako biharko hauteskundeen bezperan, eta kanpaina bart gauerdian bukatuta, larunbat hau hausnarketa eguna izango da. Bihar, hauteslekuak 09:00etatik 20:00etara egongo dira zabalik. Orain arte baino mahai gutxiago egongo dira, murrizketa ekonomikoek eraginda gutxitu egin dituztelako. Hala, 2009ko Europako hauteskundeetan Gipuzkoako 88 udalerrietan 313 hautesleku eta 879 mahai eratu baldin baziren, bihar 302 hautesleku eta 720 mahai izango dira. Mahaietan 6.753 herritar ariko dira lanean (titularrak, alderdi politikoen ikuskatzaileak kontatu gabe). Bakoitzak 62,61 euroko ordaina jasoko du dirutan.

Hauteskunde propaganda, kalean. Gaur gogoeta egiteko eguna da./Eskeine Legorburu

Europako hauteskundeak ostegunean egin zituzten Erresuma Batuan eta Herbeheretan. Abstentzio oso handia izan dela aurreratu dute. Herbeheretan partaidetza %37koa izan da, hauteslekuetako inkesten arabera (datu ofizialak gainotzekoekin batera emango dituzte, bihar gauean). Goierrin, 2009ko ekainaren 7ko Europako hauteskundeetan, abstentzioak %57ko maila gainditu zuen.

Biharko bozetan parte hartzeko eskubidea 54.129 goierritarrek dute (horien artean estatutik kanpora bizi diren 1.451 lagun). Orain hurrenako europarretako hautesle erroldan baino 389 pertsona gehiagok dute boto eskubidea, bailaran.

Lehenengo aldiz, hauteskundeetan aukeratzen den legebiltzarrak aukeratuko du Europako Batzordearen lehendakaria (Europako Kontseiluaren bitartez). Beste behin, Europako erronka partaidetza izango da, ordea. Gaur hautesleen hausnarketa eta bihar hautesontzien hauts harketa gerta ez dadin.

Europako Legebiltzarraren egoitza, Bruselan./EB


Getxo udalerrian hainbat nazi aritzen direla salatu dute

Sare Antifaxista plataformak Indymedia Euskal Herriaren bidez iragarri du hainbat pertsona identifikatu dutela “ekimen faxisten atzetik egongo liratekeen Getxo zonaldeko nazi aktibo gisa”. Sare Antifaxistak ez du zehaztu zeintzuk diren egindako ekimenak, baina bai jakitera eman du identifikazioak “Getxo zonaldeko kolaboratzaile antifaxistek egin dituztela” eta dagoeneko horren berri ematen duten kartelak kaleetan ikusi dituztela. Aipatutako afixetan, “Kontuz! naziak” leloaren pean hainbat pertsonen argazkiak eta baita helbideak ere ageri dira. Kartela anonimoa da eta “faxista, arrazista, sexista eta xenofobotzat” jotzen ditu bertako argazkietan agertzen direnak, tartean Itzubaltzeta / Erromoko eta Algortako auzokide bana. Sare Antifaxistak eta Itzubaltzeta gaztetxeak pasa den hilaren 17an antolatu zuten "Fascismo en Euskal Herria" izeneko mahai-ingurua, Ez Jaun Ez Jabe eta Gazte Komunistak taldeetako kideak ere bertan izan zirela. Mahai-inguru horretan egoera "kezkagarria" dela nabarmendu zuten. Argazkian, kartelaren zati bat.


Euskal Herriaren bozgorailu izan gura du Amaiurrek Madrilen

Atzo, hilak 5, goizean kalejira egiteko asmoa zuten Bergarako Amaiur koalizioko kideek, baina eguraldi narrasaren ondorioz San Martin plazako arkupetan elkartu ziren. Telesforo Monzon izan zuten gogoan ekitaldi guztian "abertzale eta ezkertiarrak elkartzearen garrantziaz" jabetu zelako hura.

Bai Enaitz Alustiza bertsolariak, bai Agurne Barruso alkate ohiak izan zuten gogoan Monzon. Madrilen diputatu izan zela aipatu zuten eta abertzaleak elkartu beharraz zioena aldarrikatu.

Ondoren "Euskal Herriaren alde dena ematen dabiltzanak gogoratu" zituzten eta Amaiur "konponbiderako zubi" izatea gura dutela gaineratu "espetxe eta deserrian daudenengana zubia eraiki Euskal Herrira ekartzeko". Preso dauden bergararrak izan zituzten gogoan eta senideen aurrean agurra dantzatu zuten dantzari bik.

Agurne Barrusok, Lauri Askargorta zinegotziak eta Aralarko Rafa Sanchezek Gernikako Akordioaren eskaerak bete araztera joango direla Madrilera esan zuten "Euskal Herriaren bozgorailu izango da Amaiur kongresu eta senatuan, nazio eskubideak aldarrikatzeko". Ondoren talde argazkia atera zuten elkartutakoek.

Hurrengo hitzorduak

Egubakoitzean, hilak 11, kanpainako ekitaldi nagusia egingo dute Bergaran. Munibe plazan da hitzordua, 20:00etan.

Bestalde, zapatuan, hilak 12, Donostian egingo duten Ekitaldi Nazionalerako autobusak jarriko dituzte eta ohiko lekuetan eman beharko da izena.

Eta hilaren 17an, kontzertua izango da Munibe plazan.


XLIV Adarraga Memoriala datorren igandean Landaren

Goizeko 10:00etatik aurrera, 7 kategoriatako korrikalariak arituko dira Landareko zelai inguruetan. Krosseko Adarraga Memorialaren barruan, Gipuzkoako eskolarteko txapelketa eta Hernaniko LX. Kross txapelketa jokatuko dira igandean.


Bizitza osoa EAJri eskainia

Donostian hil da Joseba Leizaola, Legebiltzarreko presidente izandakoa, 86 urterekin. "Sinesmen sakonak zituen gizona zen", esan du Andoni Ortuzar EAJko presidenteak.

Gaixo zegoen aspaldian, eta azken asteetan okerrera egin zuen haren osasunak. Joan den asteartean bete zituen 86 urte Joseba Leizaolak, Jesus Maria Leizaola lehendakari ohiaren ilobak. EAJko kide izandakoa gaur hil da bere jaioterrian, Donostian.

Eusko Legebiltzarreko parlamentari izan zen Leizaola 1980tik 1998ra, eta 1990ean legebiltzarreko presidente izendatu zuten. Zortzi urtez izan zen karguan, 98an erretiroa hartu zuen arte.

"Sinesmen sakonak zituen gizona zen", esan du Andoni Ortuzar EAJren EBBko presidenteak. "Baina, batez ere, pertsona ona zen. 36ko gudarien eta euskal autogobernu berriaren arteko lotura egin duten belaunaldiko kidea izan da. Betidanik eutsi dio bere herriarekiko konpromisoari".

Joseba Egibar GBBko presidenteak iritzi artikulu bat idatzi du, Begirada eta irribarre garbiak izenekoa. "Gipuzkoan, Gerardo, Patxi, Jokin eta beste hainbatekin batera Alderdia jaso eta zutik jarri zuena. Abertzaletasuna eta Justizia Soziala bere bizitzan uztarturik zituena. Gizon ona, apala, famillia handi bateko aita. Beti umoretsu, begirada garbia eta ezpainetan irribarrea zuena".

Iñigo Urkullu EBBko buru ohi eta Eusko Jaurlaritzako lehendakariak ere gogoan izan du Leizaola: "Gizon zuhurra eta argia. Erreferentea izan da gutako askorentzat. Sinesmen humanista sendoak zituen pertsona izan zen. Venezuelatik Euskadira itzultzean elkarrizketa eta elkarren arteko ulermena aldarrikatu zituen. Orainaren eta geroaren alde egin zuen".

Eusko Legebiltzarreko presidente Bakartxo Tejeriak dolumina agertu du "Euskadigatik eta Euskadirako bizi den gizon bat galtzeagatik". "Joseba Leizaola jauna belaunaldi baten adibide garbia da, bere konpromisoarekin eta bere lanarekin gure herriaren berreraikuntza egin duelako".


Erremediorik ez dute, guk ere ez

Manuel Castellsen Comunicación y poder liburuko “Ikonosferak inguraturik bizi da egungo jendea. Geruza artifizial mass mediatiko honetan ‘telebista’ da ikuskari eraginkorrena” esapidea gogoratu zait. “Irratia” gehitu dut analisia hau gauzatzean.

Irratitik entzundako hainbat mezu ditut iritzi ezpal. Iragarki batek, udaldia pasa ostean, etxearen segurtasun bermea eskaini zigun negualdirako. Itsasaldeko “bigarren etxeen jabe”-ei zuzendua. Hain zen lotsagarria, ezen mezuaren literaltasuna aldatu “behar” izan zutela atoan.

Aurtengo eskoletako matrikulazio kanpainan, eskola pribatuaren iragarkiak aditzera eman duenez, haur ikasleek “ingeniaria, medikua edota abokatua” izatea dute helburu, euren ahotsez esana. Eskola publikoetakoek ere, antzera. “Aktorea” izatea ere euren nahian dago. Inork ez du “suhiltzaile, iturgin edo okina” izan nahi. Horiek guztiak, tertulia saioen iragarkien tartean entzunak dira, artean tertulia-kide bakoitzak bere moral eta etikaren “irakaspenak” ematen dituelarik. Euskadi Irratitik (EI) jasotakoak dira mezuok.

EI-ko elkarrizketan, M. A. kazetariaren galderari honela erantzun dio gipuzkoar foru Kultura diputatu D. I. -k: “Bada, egia esango dizut…”. Laugarren galdera zen, aurrekoei erantzunda “gezurrezkoak” ziren nonbait. Badakit, “dialektika” kontua da. Kasuon, politikar(iar)en “logika” da.

Lurrina iragartzen duen telebistako iragarki bat ere dut gogoan. Emakumearen dohain fisikoak erakutsi ondoren, gizonen begiradapean, batek “ipurdiko bat” ematen dio besteari. Irudi batek eskola-heziketaren mila ordu ezaba dezake istant batez.

Castellsek duela 30 urte iragarri “hedabideak vs komunikabideak” bete da: “Mendebaldeko gizarte modernoaren komunikazio ekosisteman ikus-entzunezko ikuskariek osatzen dute gure mundu irudikorra. Pentsatzeko gure ahalmena komunikabideetako irudien eta iragarkien indarrez itsutua zatekeen engoitik”.

“Politika”-ra etorrita: espainiar edo frantziar gobernuen nahiez ez bada, estatu bien justiziaren aginduz legea errespetatu behar da absolutuki. Espainiako Erresumako Konstituzioaren 155. artikuluaren aplikazioak ez dauka debeku mugarik. Frantziako Macron presidenteak Korsikara bidaian frantsesen aro berriaren heina eman du aditzera: herri hizkuntzak legearen markoan “errespetatuak” izanen dira.

Boteredunak mintzo dira, hedabideetatik betiere, euren komunikazioaren kodeen markoan ari dira, eta guk, mass medien menpekook, ezin “gurea” ezarri inola ere. Gaitza da analisiaren emaitza. Haiek “gure arazoetarako” erremediorik ez dute, guk ere ez!


Altsasuko gazteei elkartasuna adierazteko kontzentrazioa


Patxadaz irakurtzeko ezinbesteko obra

Idazlea: Kenneth Grahame.

Ilustrazioak: Elena Odriozola. Itzultzailea: Miren Arratibel. Argitaletxeak: Erein eta Igela.

Atzo egin zituen 155 urte juxtu obra honen idazlea Keneth Grahame (1858-1932) Eskozian jaio zela. Denbora igaro da, bai, obra honen eta gure artean —liburuak orain dela 104 urte ikusi zuen argia— baina zer esango dugu guk, euskaraz lehen aldiz iazko azaroan argitaratu zen eta. Une onean, Eskozia modan dagoen honetan.

Halere liburu honek ez du modarik behar bere burua saltzeko, barruan gorderik baitauka altxorra, irakurlearen zain. Bere bertuteez jakitea oso erraza da, gomendio zerrenda guztietan agertzen da, literatura foroetako zutabe da, haur literaturaren historiaren mugarri... Ezer berririk esatea ezinezkoa bihurtzeraino. Liburua eskuratuko duzulakoan, kritika luze eta sakonak irakurriko, ez naiz horretan arituko. Aldiz, euskarazko edizio kaleratu berriaren ezaugarriak aipatzea nahiago, euskal jendea harengana hurbilaraziko dudalakoan.

Ez gara lausengu zale txoko honetan, baina liburu honi dagokionez ezin uzkurtuko gara: Luxuzko edizioa da, paper ona, azal gogorra, irudi koloredun ugariak... hoben txikia duela letra tamaina.

Eskuetan mardul egiten da bere 200 orrialde eskasetan. Aurkibidean hamabi atal, fidel jatorrizkoari. Itzulpena bezala: anpulosoa, antigoalekoa nire haurren belarrientzat.

Ilustrazioak bitxikeria hutsa, Odriozolaren eskutik. Giroarekin bat datozenak, sotilak, fabularen eta eleberriaren fusioa den obra honentzat, Juan Kruz Igerabidek dioenez atariko-solasean.


Inbentarioa egin dabe eta irailean hasi leitekez kentzen

Herriko sinbolo frankista guztiak kentzearen alde martxoan aho batez onartu zuten mozioaren haritik, ekainean eta uztailean zehar sinbolo horien inbetarioa egin zuten udal langileek. Guztira, atari gaineetan frankismoko Etxebizitza Ministerioak ipinitako 45 bat plaka identifikatu dituzte.

Aurkitu diren eraikin bakoitzeko bizilagunei baimena eskatu zaie plaka kentzeko. Askok eman dute aldeko erantzuna. Falta direnena luze baino lehenago jasotzea itxaroten dute, komunitateko lehenengo batzarra eginda. Beraz, irailean bertan kendu ditzakete plakak.

Era berean, herrian dauden graffitien inbentarioa ere egin dute, eta plakak kentzen dituzten sasoi berean garbituko dituzte. Azkenik, panel informatiboetatik kanpora jarritako kartelak ere kendu egingo dituzte.


Haussler irabazle Paris-Nizan, bigarren etapan

Helmugara iristeko 500 metro falta zirela ihes egin du. Contadorrek jarraitzen du lider.

Heinrich Haussler (Cervelo taldea) izan da gaur Paris-Nizako bigarren etapako irabazlea. Saint-Brisson sur Loire eta La Chapelle Saint Ursinen artean jokatu dute, 195,5 kilometrokoa. Helmugara iristeko 500 metro falta zirela ihes egin du Hausslerrek eta ez du inork harrapatu.

Alberto Contadorrek (Astana) segitzen du lider, zazpi segundoko aldearekin.

Orval-Vichy etapa izango dute bihar, 175 kilometrokoa.


Enara Sodupe: «Atzera bota ez, baina, udalek badute presioa egiteko modua»

Enara Sodupe, Goi Tentsiorik Ez plataformako kidea /M.Igartua

Ezkio-Itsaso eta Deikaztelu (Nafarroa) artean eraikitzekoak diren goi tentsioko linearen aurka egiteko konpromisoa hartu dute datorren udal hauteskundeetara aurkeztu diren hainbat hautagai zerrendak. Herenegun Deikaztelun egindako aldarrikapen ekitaldian aurkeztu zuten hautagaiek sinatutako konpromisoa. Proiektua atzera botatzeko ahaleginak egitea eta proiektuaren inguruko informazioa herritarren artean banatzea da hartutako konpromisoa. Goierriko zortzi hautagai zerrendak eman diote atxikimendua, nahiz eta plataformakoek ez duten zein diren publiko egin nahi izan.

Zein helbururekin bilatu duzue hautagai zerrenden konpromisoa?

Igandean zainzuriaren azoka zen Deikaztelun, eta bertan proiektuari aurkakotasuna erakutsi genion goi tentsioko linearen aurkako plataformako kideek. Era berean, maiatzaren 24ko udal hauteskundeetara aurkezten diren hautagai zerrendek konpromisoari atxikimendua adierazteko baliatu genuen ekitaldia. Deikazteluko zainzuriaren azokako festa giroa aprobetxatu genuen aldarrikapena egiteko, eta eskumena duten erakundeek proiektuaren aurka egiteko eskatzeko. Herriak eta kontzejuak babestu beharrean, multinazional elektrikoen eskutik jarri dira erakundeak.

Goierrin asko izan al dira konpromisoari atxikimendua eman diotenak?

Goi tentsioko linearen proiektuak guztira 40 herriri eragiten die, Ezkio-Itsaso eta Deikaztelu artean. 40 herri horietako 50 hautagai zerrendak sinatu dute atxikimendua. Goierrin sei herriri eragiten die: Idiazabali, Zegamari, Segurari, Zeraini, Mutiloari eta Gabiriari. Sei herri horietako zortzi hautagai zerrendak sinatu dute konpromisoa.

Udalek zein puntura arte dute ahalmena proiektu honen aurka egiteko?

Berez udalek ez dute proiektua atzera botatzeko eskumen zuzenik, baina badute presioa egiteko modua. Ez da ahaztu behar bere egunean antzeko proiektu bat alderdi politiko desberdinenen ezetzarengatik eta presio sozialarengatik bota zela atzera.

Eta nola egin dezakete udalek presioa?

Presioa modu desberdinetara egin daiteke, eskumena duten erakundeei eskatuz, eta orain arte bezala presio soziala bultzatzeko egitasmoak aurrera eramanez.

Proiektuaren inguruko informazioa herritarren artean zabaltzeko konpromisoa ere hartu dute hautagaiek. Informazioa falta dela uste al duzue?

Egin dira ahaleginak informazioa modu desberdinetara herritarrengana zabaltzeko, baina oraindik konturatzen gara herritar batzuek ez dutela behar adina informazio. Bide hau jorratzen jarraitu behar dugu.

Zein kalte ekar ditzake proiektuak?

Proiektuaren kalteak handiak izango dira hainbat alorretan, esaterako, ingurumenean, ondarean eta herritarren osasunean.

Eusko Jaurlaritzarekin, Nafarroako Gobernuarekin eta Aldundiko ordezkariekin hainbat bilera egin dituzue. Zein erantzun jaso duzue?

Jaurlaritzaren kasuan erantzun ezberdinak jaso ditugu. Eremu bakoitzak bere ikuspuntua dauka. Energiaren ikuspegitik beharrezkoa ikusten dute, baina ingurumenaren aldetik beste alternatiba bat proposatzen dute, gaur egun dagoen linea berrindartuz. Nafarroako Gobernuak, berriz, proiektua beharrezkoa ikusten du. Iritzi desberdinak daude, baina plataformakook inolako informazio zehatzik jaso gabe jarraitzen dugu, babes gutxirekin. Erakundeen hitz onak entzun izan ditugu, baina ekintzetara pasatzen garenean, ez da ezer zehatzik gauzatzen.

Baduzue beste egitasmorik buruan?

Hautagai zerrenda gehiagoren atxikimendua lortzen saiatuko gara hemendik aurrera, eta presio soziala egiteko manifestazio, elkarretaratze eta ekintza gehiago ere badauzkagu buruan.


Espainiako Polizia Sadarreko bulegoetan izan da

Ez zuten dokumentaziorik eraman eta ez zuten inorekin hitz egin; azterketaren lehen urratsa izan zen.

Osasunaren egoerak gero eta nahaste handiagoa dauka. Astelehenean Espainiako Polizia Sadarreko bulegoetan izan zen desagertutako diruaren arrastoa ikertzeko. Ez zuten dokumentaziorik eraman eta ez zuten inorekin hitz egin; azterketaren lehen urratsa izan zen. Bitartean, zuzendaritzak akusazio partikularra izatea erabaki du, eta erabaki horrek babesa izan dezan ezohiko bilerara deitu du hamabost egun barru.


UPyD: 'ETArekin argi apurtu ez duenez, Sortu ez da legala izan behar'

Gorka Maneirok adierazi duenez, ezker abertzalearen alderdi berriak "ez dio ETAri desagertzeko eskatu ere egin". ETB-2ko "Egunon Eukadi" saioan elkarrizketatu dute UPyDko bozeramailea.

Gorka Maneiro UPyD alderdiko legebiltzarkideak "Egunon Euskadi" ETB-2ko saioan esan duenez, "Sortu ez litzateke legezkoa izan behar, ETArekin argi eta garbi hautsi ez duelako".

"Eskaera demokratikoei ahalik eta irmoen" eustearen alde agertu da legebiltzarkidea. Gainera, adierazi duenez, "UPyDk epaileen erabakiak onartuko ditu", baina "onartezina da hauek Gobernuari berriz iruzur egitea".

Biktimen deialdia

Alabaina, UPyD apirileko martxa horretan izango dela baieztatu du. Gainera, "biktima batzuk besteekin alderatzen dituen edozein ekimen" baztertu du Maneirok, EAJk, PSEk, Aralarrek, EAk eta EBk Eusko Legebiltzarrean bultzatutako txostena, motibazio politikoko indarkeriak eragindako biktimen proposamena, hizpide hartuta.

"Eusko Jaurlaritza, lidergorik gabe"

Eusko Jaurlaritza "ez oso nabarmengarria, ez oso bikaina eta lidergorik gabea” dela esan du Maneirok. Gainera, "nazionalismoari begira egotea" egotzi dio Gobernuari.


San Jose auzoko biztanleek zabaleko pilotalekuaren horma apainduko duen horma-irudia aukeratu dute

Ehun herritar baino gehiagoren partaidetzaren ondoren, “Basoa/bosque” proposamena izan da bozketaren irabazlea. Lanak aste honetan hasi dira, eta hilabete inguruan amaituko dira.

Amurrioko San Jose auzoak irudi berriztatua izango du otsailetik aurrera Zabaleko pilotalekuaren horman. “Basoa/bosque” proposamena beste hiruen gainetik geratu da auzoan egin den eta 108 herritarren partaidetza izan duen herri bozketan. Horma-irudia prestatzeko lanak hasi dira jadanik, eta hilabeteko epean amaitzea dago aurreikusita.

Horma-irudia margotzeko proposamena, Amurrioko Udalak egindako auzo batzarren ostean sortu zen. Batzar horien helburua auzoetan egin daitezkeen hobekuntzak hautematea da. Bertan, auzoko herritarrek pilotalekuko fatxada irudi batekin betetzeko interesa erakutsi zuten, pilotalekuaren estetika hobetzeko.

Zabaleko pilotalekuaren horma beteko duen irudia San Jose auzoko herritarren partaidetzaren bitartez aukeratu da. Abenduaren 20tik urtarrilaren 4ra luzatu zen eta auzoko bertako elkarteak kudeatu zuen bozketaren ondoren, 108 izan ziren 4 proposamenen artean bat aukeratzeko botoa eman zuten pertsonak. “Basoa/bosque” proposamen irabazleak 33 boto lortu ditu; “Letrak/letras” proposamenak bigarren lekua lortu du, 27 botorekin; eta ondoren, 24 botorekin berdinduta, “Zuri beltza/ blanco y negro” eta “Amurrio dantzan” geratu dira.

Lana aurrera eramango duen artista Aarón Diego Escauriaza izango da, sektorean hamahiru urte baino gehiagoko esperientzia duen Wallart-eko bere taldearekin batera. Aukeratutako diseinua prestatzeko eta margotzeko prozesua hasi da dagoeneko, eta hilabete inguruan, lanerako erabiliko diren aldamioak kendu ondoren, horma-irudia amaituta ikusi ahal izango da.


Azken atxilotuek tiroketan parte hartu zutela dio Rubalcabak

Fernando Trapero guardia zibilaren estatu hileta egingo dute gaur Espainian.


Ozkarbi Eguna eta domekako mendi irteera, bertan behera

Egoera zein den ikusita, egitarau guztia bertan behera uzteko erabakia hartu du Ozkarbi elkarteko zuzendaritzak. Mendi taldean irakurketa berdina egin dute eta adierazi dute, oraingoz, geldirik jarraituko dutela.

Beste ekintza eta hitzordu asko moduan, bertan behera geldituko dira aste bukaera honetan Elgetan egitekoak ziren Ozkarbi Eguna eta Kantsatzeke mendi taldearen maiatzeko mendi irteera. Biharko, maiatzak 23, iragarri zuen Ozkarbi elkarteak Ozkarbi Eguna. Egoera zein den ikusita, egitarau guztia bertan behera uzteko erabakia hartu du zuzendaritzak. Gauzak ondo bidean, hurrengo urtean ospatuko da, berriz ere, Ozkarbi Eguna.

Kantsatzeke mendi taldeak ere irteera zuen prestatuta. Kasu honetan, domekarako, eta Kruzetara. "Ez da egingo, ez. Gauzak aldatu arte geldirik. Gainera, autoetan joaten garenez, zaila da. Beharbada, egoera pixka bat arindutakoan irteeraren bat egingo dugu Elgeta aldean, eta autorik hartu beharra izan gabe. Abisatuko dugu", adierazi dute.

Kantsatzeke mendi taldeak iazko apirilean Adarragara egindako irteera. (Iturria: Kantsatzeke mendi taldea).


Luzatu, loa eragotzi gabe

1997tik indarrean dagoen dekretua aldatu, eta tabernen itxiera ordua ordubete atzeratu asmo du Jaurlaritzak. Ostalariek aspaldi egindako eskaria da, krisiak eragindako kontsumo ohitura aldaketei aurre egiteko.

Ostalarien eta auzo elkarteen eskariak aurrez aurre jarri ditu, berriro ere, Eusko Jaurlaritzak taberna, jatetxe, pub eta dantzalekuak ixteko ordutegia luzatzeko onartu asmo duen dekretuak. Krisi ekonomikoaren eta leku itxietan tabakoa erretzearen debekuaren ondorioz izaten ari diren galerei aurre egiteko «ezinbesteko» neurria dela iritzi diote ostalariek. Auzo elkarteen arabera, berriz, herritarrek atsedenerako duten eskubidea horren gainetik dago, eta salatu dute gaur egungo ixteko ordutegia bera ere ez dutela errespetatzen taberna askok. Legea betez gero, halere, luzatzeaz hitz egiteko prest leudeke. Bien interesak babesten saiatuko dira udalak, haiek arduratzen baitira legea betearazteaz.

Egun Araba, Bizkai eta Gipuzkoan indarrean dagoen dekretua 1997koa da. Zaharkituta dagoela argudiatuta, ostalariak aspalditik ari dira hura aldatzeko eskatzen. Eusko Legebiltzarrak iazko maiatzean onartu zuen araudia aldatzeko legez besteko proposamena. Bertan, taberna, jatetxe eta dantzalekuen ixteko ordutegien gaia berriro aztertzeko eskatu zioten Eusko Jaurlaritzari. Ixteko ordua 45 minutu atzeratzea galdegin zioten, sektoreak ekonomikoki eta sozialki duen garrantzia aitortzearekin batera. Hainbat udalek ere onartu zituzten halako proposamenak. Jaurlaritzak esan zuen prest zegoela gaia aztertzeko, baina gaineratu zuen ostalarien eta herritarren interesak parekatu beharko zirela eta gaia Eudel Euskal Udalen Elkartearekin negoziatuko zuela. Badirudi negoziazio horiek bide onetik doazela, eta dekretu berritua urte hasieran jarriko dutela indarrean.

Taberna, jatetxe, pub eta dantzalekuek ordubete geroago itxi ahal izango dute ostiral, larunbat eta jaiegun bezperan, zuzentarauak dioenez; astegunetan, berriz, egun baino ordu erdi geroago. Udalek, gainera, orain baino eskumen handiagoa izango dute alor horretan. Hala, maizago eman ahal izango dituzte ordutegiak luzatzeko baimen bereziak. Gaur egun baimen horiek herriko jaietan, Aste Santuko, udako eta Gabonetako oporretan eta urteko beste hamar egunetan eman ditzakete. Egun horietan ostalariek bi ordu gehiago luza dezakete negozioa irekia edukitzeko ordutegia.

Tabernariak pozik daude Jaurlaritzaren erabakiarekin. Hala dio, behintzat, Gipuzkoako Ostalarien Elkarteko idazkari nagusi Kino Martinezek. «Aste barruan ordutegia luzatzea ez genuen ikusten horren beharrezkoa, baina asteburuetakoa ezinbestekoa zen. Izan ere, gaueko astialdiari lotutako taberna, pub eta dantzalekuak dira krisia gogorren jasaten ari direnak, eta horiek batez ere asteburuetan dituzte bezeroak». Neurriak kalte gehien dantzalekuei egin diezaiekeela uste du. «Kexaren bat jaso dugu haiengandik. Izan ere, beldur dira tabernetatik beranduago atera, eta bezeroak ez ote diren etxera joango. Baina argi izan behar dute etsaia ez dela aurrean dagoen taberna, baizik eta jendea etxean geratzea».

Dena den, auzo elkarteak dira neurriarekin gehien kezkatuta daudenak. «Argi dugu ostalarien sektorea oso garrantzitsua dela ekonomiarentzat, eta bizia nahiz nortasuna ematen diela hiri nahiz herriei. Guk ostalarientzat onuragarria den edozein neurri babestuko dugu, baina beti ere herritarrek atsedenerako duten eskubidea errespetatzen bada. Eskubide hori ekonomia sustatzeko edozein neurriren gainetik dago», dio Bilboko Auzo Elkarteen Federazioko lehendakari Javier Muñozek. Gainera, salatu du eurekin inork ez duela hitz egin ordutegi aldaketaz.

Udalek ere badute zeresana. Gasteizko Ekonomia Sustapenerako zinegotzi Fernando Arangizek «begi onez baina tentu handiarekin» hartu du neurria. «Guk ahalegin berezia egingo dugu legea bete, eta bai herritarrentzat bai tabernarientzat onuragarria izan dadin egitasmoa». Martinezek azaldu du eurek beti defendatu dutela herritarrek lo egiteko duten eskubidea. «Baina auzo elkarteekin hitz egitea ez dagokigu guri, baizik eta Jaurlaritzari. Izan ere, hura da legeak proposatzen dituena».

Kontsumoan aldaketak

Neurria aspalditik zela beharrezkoa berretsi du Gipuzkoako ostalarien buruak, krisiak jendearen kontsumo ohiturak aldatu dituela uste baitu: «Aurrezte aldera, askok etxean edo lokaletan afaltzen dute. Gazteen artean ohikoa da hori. Lehen tragoak bertan hartzen dituzte, edo kalean taldean edaten dute. Orain urte batzuk pentsaezina zen goizaldeko ordubatean hastea tabernetara joaten. Egun, ordea, oso ohikoa da hori. Gainera, bezeroek gero eta gehiago begiratzen dute non eta zer kontsumitzen duten». Horregatik, Arangizek uste du luzatzea ez dela «panazea» izango. «Alferrik da denbora gehiago zabalik edukitzea, bezeroak erakartzen ez badituzte. Hori berrikuntzaren bidez eta eskaintza erakargarriak eginez lortzen da».

Auzotarrak «kaltetuenak»

Baina kontsumo aldaketa horiek tabernariei bezainbesteko kaltea egin diete herritar askori, Muñozen irudiko. «Tabernetako soinua kalera atera da. Tabakoaren legearen eta taldean edateko ohituraren ondorioz, tabernen kanpoaldean jendetza pilatzen da, eta soinua jasanezina da. Bilbon, adibidez, Zazpikaleetan ia ezinezkoa da asteburuetan lo egitea». Hala, legea errespetatzeko beharra defendatu du. «Berez, kalean ezin da edan. Baina legea ez da betetzen. Horregatik gaude gu ordutegiak luzatzearen aurka. Azken batean, soinu jasanezin horrek ordu gehiago iraungo du. Legea beteko balitz, errazagoa izango litzateke gai horren inguruan akordioa egitea». Martinezek defendatu du, haatik, taberna, pub eta dantzalekuek zorrotz betetzen dutela araudia. «Araudia oso zehatza da, eta, ez badugu betetzen, berehala jartzen dizkigute isunak».

Saltoki guztiek eskubide berberak izate aldera, guztiei ordutegia parekatzea defendatu izan dute ostalariek, beti ere saltoki motaren arabera. Muñozek, hala ere, ez du uste hala izan beharko lukeenik. «Herri bakoitzak bere errealitatea du. Tabernen pilaketa ere diferentea da auzo batetik bestera. Beraz, uste dugu horri egokituta jarri beharko liratekeela ordutegiak. Horretarako, azterketa zorrotz eta sakon bat egin beharko litzateke». Ez dator bat horrekin Gasteizko Udaleko Ekonomia zinegotzia: «Ostalari guztiei aukera berberak eman behar zaizkie. Kontrakoa bazterkeria litzateke».

Muñozek gogorarazi du azkenaldian hartu diren neurriak beti izan direla ostalarien aldekoak. «Bilbon, adibidez, orain hilabete batzuk udal ordenantza berrian murriztu egin dute taberna batetik bestera legez egon behar duen distantzia». Kontrako iritzia du Martinezek. «Turismoa erakartze aldera, oso garrantzitsua da gure sektorea. Baina turismoak gurean bezainbesteko garrantzia duen lekuetan, gehiago bultzatzen da ostalaritza», dio Martinezek. Hala, ekonomikoki eta sozialki sektoreak duen garrantzia babestu du. «Zer litzateke Donostiako Parte Zaharra tabernarik gabe?». Urte hasieran ikusiko da neurriak zein ondorio duen.


Itziar Elias: "Umeak dira; hori da kontuan izan behar duguna”

Gaur (asteazkena) arratsaldean hasita, harrera familiak zer diren ezagutzeko ekitaldiak izango ditugu Sanagustin kulturgunean. Batetik, gaztetxoentzako 'Maddi eta Antton' antzerkia egongo da, 17:30ean. Bestetik, eta iluntzean (21:00), 'Gu ere harrera familia' dokumentala helduentzat. Itziar Elias eta Iñigo Aranbarri ZuOndoan proiektuko kide eta antzezleekin egon gara.

ZuOndoan proiektua harrera familien gaia gizarteratzeko antolatutako emaitza da. Ezkutuan dagoena azaleratzeko eta ezezaguna dena ezagutarazteko. Bost lagun dabiltza proiektuarekin lanean, Esther Fernandez, Mikel Yerobi, Maite Elias, Itziar Elias eta Iñigo Aranbarri. Gaur, antzerkia eta dokumentala eskainiko dizkigute kulturgunean harrera familiak zer diren eta nola egiten duten lan azaltzeko. Itziar Elias eta Iñigo Aranbarri prestaketa lanetan dabiltzan bitartean harrapatu ditugu eta galdera batzuk egin dizkiegu.

Lehengo astean eman zenioten hasiera zuzeneko ekitaldiei —antzerkia eta dokumentala— eta bi egin dituzue. Zer moduz hasi zarete?

Itziar Elias: Arrasaten hasi ginen. Lehenengoa atera egin nahi izaten da, egin, eta gogo handia izaten duzu. Esperientzia polita izan zen. Atzo, berriz, Soraluzen izan ginen. 120 ume etorri ziren ikustera, ikastoletatik bideratuta eta kistorena izan zen.

Horrelako ekimenak behar dira gizartean?

I.E. : Ni harrerako ama izanda balore handia du honek niretzat. Barru-barrutik bizi dut. Umeak dira; hori da kontuan izan behar duguna. Guk debalde jaso duguna falta izan zaien umeak. Baina beti irribarrearekin dabiltza; guri falta zaiguna.

Iñigo Aranbarri: Itziarrek esan zidanean zer proiektu egin nahi zuen polita iruditu zitzaidan. Antzerkia egin nahi zuela harrerako umeen inguruan eta parte hartu nahi al nuen galdetu zidanean baietz esan nion. Nik ez dut barrutik bizi izan, eta harrerako etxera joan nahi dut ikustera, bertatik bertara, baina dokumentala ikusi dut eta...

I.E. : Gaur gainera, Azpeitiko eta Eibarko harrera etxeetako umeak datoz ikustera eta errespetua ematen du.

Zer mezu nahi duzue zabaldu eta zergatik haur eta helduei?

I.E. : Gizartean ez dagoen gaia da, tabu bat. Horregatik, ez du balio gurasoei bakarrik azaltzea. Azkenean umeak dira ikastetxeetan beste umeekin erlazionatuko direnak eta naturaltasunez esatera iritsi behar dutenak, adibidez, bi aita eta bi ama dituztela. Gurasoak ere berdin. Lasai esan behar dute harrerako ume bat dutela. Adopzioa denok dakigu zer den eta horretara iritsi behar dugu harrerako familiekin. Azkenean, ez dago diferentzia handirik bien artean: harrerako umeen kasuan bi familiekin mantzentzen dela harremana eta jatorrizkoen nortasuna ere mantentzen dela, abizenak...

Antzerkia zertaz doa?

I.E. : Maddi harrerako umea da eta Antton harrera familiako anaia. Elkarrekin jolasean dabiltzan bitartean beraien familia nolakoa den azalduko dute eta Maddik prozesua nola izan den azalduko du.

Eta dokumentalean zer ikusiko dugu?

I.E. : Dokumentalean 9 talde (familia, norbanako, begirale...), 9 harrera familien etxeko sukaldea ezagutuko dugu: nola egin duten, zer izan den beraientzat, gizartetik zer jaso duten.. Familia harrerakoak izaten denbora asko daramatenen bizipenak agertuko dira.


Hondartzako Futbol Txapelketaren balorazioa egingo dute jokalariek

Maiatzaren 4an eman zioten amaiera 75. Hondartza Futbol Txapelketari. Dena den, hurrengo denboraldiari begira jarri aurretik, bukatu berri den denboraldiaren balorazioa egingo dute jokalariek eta etorkizuneko jokalariek. Horretarako, 14 galderaz osatutako inkesta bat sortu dute. Ondorengo estekan erantzun daitezke galdera guztiak.

Bestalde, larunbat honetan, maiatzak 18, aurtengo talde guztietako ordezkariak bildu egingo dira, balorazioa ahoz egiteko. 11:00etan hasiko da bilera, ZKE-ren egoitzan.


Errigora garaia iritsi da

Nafarroa hegoaldeko produktuez osatutako saskiak eskatu daitezke azaroaren 20ra arte. Saski bakoitzaren laurdena herrialde hegoaldeko euskalgintzari bideratzen zaio.

Errigora ekimenak bere baitan euskara, elikadura burujabetza, Nafarroa hegoaldea eta auzolana biltzen ditu. Nafarroa hegoaldea du ardatz eta euskara ofiziala ez den eremuan eragin nahi du, hangoak diren elikagaiei Euskal Herrian bidea emanaz, euskaratik, euskararako eta euskaraz. Nafar hegoaldeko uzta euskarari puzka kanpainarekin Errigorako kideek Erriberako produktuez osatutako kutxak saltzen dituzte. Kutxa bakarrarekin hasi baziren ere, azken urteetan bi izan dira. Baina aurten eskaintza berritu eta hiru saski izanen dira aukeran.

Ekimenaren sustatzaileek kutxak eskuratzeko hiru arrazoi eman dituzte. Aurrena, dakartzaten produktuez gozatzea. Bigarrena, bertako ekoizpena sustatzea. Eta, atzena, Nafarroako hegoaldeko euskalgintza laguntzea. Izan ere, Errigora kutxa bakoitzaren balioaren %25 Nafarroa hegoaldeko eta erdialdeko euskalgintzari emanen baitzaio, hau da, ikastolei, AEKri eta Sortzeni. 2013az geroztik egiten den kanpainak milioi bat euro bideratu ditu Nafarroa hegoaldean eta erdialdean euskarari hauspoa ematen dioten proiektuei.

Kanpaina aurrea eraman ahal izateko auzolan ikaragarria egiten da. Batzuk herriz herri kanpainaren berri ematen dute. Besteak, berriz, saskiak osatzen eta batetik bestera kutxak eramaten aritzen dira.

Hiru kutxa aukeran

Beltza, betikoa, 50 eurotan

Orburuak

Zainzuriak

Pikillo piperrak

Ardoa

Oliba-olio birjina estra

Potxak

Mahats-zukua

Zainzuri-krema

Teilak

Melokotia almibarrean

Kardua

Tomate frijitua

Piper txorizero haragia

Berdea, ekologikoa, 60 eurotan

Orburuak

Zainzuri zuriak

Pikillo piperrak

Ardoa

Olio-olio birjina estra

Potxak

Mahats-zukua

Arroza

Pasta

Barazki-menestra

Ozpina

Txuria, berezia, 70 eurotan

Orburuak

Zainzuri zuriak

Pikillo piperrak

Ardoa (Kriantza)

Patxarana

Xanpain extra brut

Polboroiak

Patxaran mantekatuak

Txokolatezko arrokak

Pikillo piper marmelada

Eskaerak

www.errigora.eus web orriaren bidez egin daitezke.

Irurtzun

Iratxo elkartean*

Etxarri-Aranatz

Andra Mari ikastola

Udaletxeko estalopea*

Altsasu

Iñigo Aritza ikastola

Itsasi euskaltegia AEK*

Txioka Haur Ikastola

*Web orritik eskatu daiteke.


Enbata, barne-barnetik

Daniel Landartek mugimenduaren barne historia kontatu du Enbataren zirimolan oroitzapen liburuan. Zuzen-zuzenean bizi izan zuen garai politiko bero errearen berri xehe eman du bertan, bere bizipenak harroin harturik.

Ipar Euskal Herriko historia aldatu zuen mugimendua izan zela ere idatzi izan da. Hasmentan, zer izan zen, bada, Enbata? “Burges txiki liberal zenbait, laborari eta ofiziale bakarrak, irakasle batzuk, eta enplegatuak gehixeago (…) Orokorki, Enbatako kidea eta horren aldekoa, orain ikastolen inguruan ikusten dugun jende horren irudikoa zen, nahiz urriagoa”. Jean Louis Davantek esanak dira, 1960ko hondarrean Enbata izena politikarako hartu zuten kideen berri emanez.

Enbata, sortzetik, Embata izan zen, Bordeleko unibertsitatean ikasle ziren euskaldun talde baten izena zen. Mugimendu politikoa baino lehen, berriz, aldizkaria izan zen. 1960ko urrian argitaratu zuen lehenbiziko alea eta, ondotik, hasi zen taldea antolatzen. 1963ko Aberri Egunarekin, Itsasuko Agiria hedatu zuen, herriaren soberania eskubidea aldarrikatzen zuelarik. Davantek dio: “Daniel Landart Enbatara bildu zitzaigun 1965eko udaberrian. (…) Beti gogoan eduki dut oso mutiko gaztea zela, hamazortzi urtekoa. Bozkatzeko adinik ez zuen. (…) Danielek adinaz beste berezitasunik bazuen: Enbatako eskulangile bakarretarik genuen. (…) Mutiko argia zen ordutik, ideien borrokari zinez irekia, denetarik ikasteko tirria bizian, jadanik idazten hasia”.

Horixe Daniel Landart 60ko hamarkadaren hasieran, Donostiriko sortetxea utzirik, Baionako inprimeria baten lanean, hamalau urte zituela. Besteak beste, Côte Basque Soir kazeta egiten zen lantegi hartan eta, Daniel Landart mutikoak bazuen jakin-mina! “Ordu arte ez nuen egundaino kazetarik irakurri, baina parada neukanaz geroz, zergatik ez baliatu?”. Beste bi agerkari ere inprimatzen zituzten, ordea, Gazte kazeta eta emakume katolikoei zuzenduriko Etchea. “Inprimeriako ofizioan trebatuz nindoala, nik ere euskarazko bi agerkari haiek prestatzen parte hartzen nuen. Eta bistan dena, artoski irakurtzen nituela. Cote Basque Soir egunkariak, gero eta maizago, aipatzen zituen ‘les séparatistes basques, les nationalistes basques, les militantes d’Enbata’. Egia deblauki aitortzeko, ez nekien séparatistes eta nationalistes hitzek xuxen zer erran nahi zuten, eta hastapen hartan, iruditzen zitzaidan delako Basques haiekin ez nuela deus ikustekorik, haiek ‘beste mundu’ batekoak zirela”.

Mundu horren berri ez bazuen ere, euskalduna zen errotik Daniel Landart, eta Herria astekarian idazten zuen, Daniel Arberu izenordez. Garai hartan, Belokeko komentuan egun pasa, euskarazko liburuak irakurri nahi eta non kausitu ez zekiela hango beneditar bati esanik, Baionako Euskal Idazkaritzara agindu zion delako fraideak. Eta Idazkaritza hartara joanik ikusiko zituen lehenbiziko Jakes Abeberry, Eneko Irigarai eta Julen Madariaga.

Daniel Landartek laster egin zuen bat mundu ezezagun harekin, Idazkaritza hartan bertan Xabier Elosegi iheslaria adiskide eginik. Hark lagundu zion begiak irekitzen, euskal nortasunaz kontzientzia hartzen. “Abertzaletasunaren mundu sutsuan sartzen ari nintzen (…) Jakes Abeberry ikusi nuen aldi batez, ene herabetasuna gaindituz, deblauki galdatu nion zer egin behar nuen Enbatan sartzeko. Hark berehala: ‘Hator bihar arratsean gure kazetaren plegatzera harpidedunei igortzeko’”.

Kazeta plegatzea izan zuen Landartek “lehen urrats garrantzitsua”. Handik goiti ezagutu zituen Enbatako militanteak, haietarik bat izan zen. Liburuan ari dela, garai hartan Enbatan gurutzatu zituen pertsonen izenak ematen ditu, sekulako galeria da mugimenduaren historia osatu nahiko lukeen ikerlariarentzat (ikusi koadroa). Izenekin batera ageri dira egitateak, Christian Etchalus Iruñean preso altxatzea, lehenbiziko kartel ezartzea, artikulu idaztea, jendeek erakusten zien behako gaiztoa… Errealitatearen gordina bizi ukan zuten: “Igande goizetan, herri batera gindoazen eta eliza atean, mezatiarrei Enbata kazetak saldu behar genizkien (…) Hasieran, jendeek erosten zizkiguten. Baina gero, ikusten gintuzteneko, presaka alde egiten zuten, eritasun kutsagarri bat ukan bagenu bezala, ausartenek noiz behinka botatzen zigutela: ‘Enbata zikinak!’, ‘Enbata zikinak!’”.

Daniel Landartek Enbata barnetik kontatzen ditu guziak liburuan. Paretetan eta errepideetan tindaketak egiten zituzten, Ximun Haran eta beraren familiaren Hôtel des Basques-en iragan gaua, 1966ko Aberri Eguna eta han egin mintzaldiak, Telesforo Monzon, frantses legebiltzarreko hauteskundeetan esku hartu ez hartu betiko galdera eta betiko tirabira, Enbata baitako urrako eta haustura, iheslari politikoekin izandako harremanak, Meliton Manzanas hiltzea… “Abuztuaren 2a zen, asteazkena, Baionako pesten irekitze eguna. Nik, delako berri sinesgaitza Denek bat ostatuan jakin nuen. Bospasei iheslari bertan zeuden, zerbait arraro ospatzen balute bezala, pozez algaraka. Gonbidatu ninduten, eta haiekin batera, kopa bat edo bi edan nituen. Lehenengo aldia zen ETAk erabakitzen zuela pertsona bat garbitzea. Eta ez nornahi. Patxi Noblia gure laguna haren atzaparretarik pasatua zen!”.

Landartek 2013 honetaraino irauten duen kronika, oroitzapen bilduma zehatza egiten du, mende erdiaren historia bizia osatuz. Berrogeita hamar urtez Ipar Euskal Herriko lekuko izan da, aldaketa eta aitzinamenduak ikusia, Enbata mugimenduaren barnetik hainbat eta hainbat osagai eskaini dizkio historia osatu nahi duenari.

Izen katalogoa

Jean Louis Davant, Jakes eta Koko Abeberry, Ximun Haran, Ramuntxo Camblong, Argitxu Noblia, Filipe Bidart, Mikel Hiribarren, Julen Madariaga, Eñaut Etxamendi, Xabier Elosegi, Eneko Irigarai, Marzel Etchehandy, Jean Hiriart Urruty, Patxi Noblia, André Galant, Yannick Aramendy, Michel Burucoa, Anne-Marie Ithurralde, Michel Ithurbide, Paul Etchemendy, Peio Uhalde, Annie Dunat, Lucien Etchezaharreta, Christian Etchalus, Piarres Xarriton, Eustakio Mendizabal, Txomin Iturbe, Martxalin Arbelbide, Pettan Elisalde, Jean Etcheverry-Ainchart, Arño Héguiaphal, Christian Laxague, Dominique Davant… hainbat eta hainbat izen-deitura. Ipar Euskal Herrian ere bada aski historia, nork kontatu eta idatzi zain...


Urdaibai Kantaguneak Estokolmoko koroagaz bat egingo du, bihar

Gernika-Lumoko Urdaibai Kantagunea Estokolmoko Pressroter Koruagaz elkartuko da bihar.Suediako koruari harrera egingo diote Urdaibai Kantagunekoek 18:00etan, Astran, eta Euskal Herriko eta Suediako abestiak kantatuko dituztela adierazi dute Kantagunekoek.Gernika-Lumon bost eguneko egonaldia egingo duten arren, bi egunetako ekintzak burutuko dituzte, biharkoaz gain, barikuan 19:00etatik 21:00etara kalerik kale kantujira egingo baitute. Ondoren, Astran afalduko dute bi taldeek.Estokolmoko koruaSuediako 60 korukide hurbilduko dira Gernika-Lumora; bi urtetik behin egiten dute halako irteera, eta oraingo honetan, udalerria aukeratu dute helmugatzat.


Euskaltzaindiak zakila arazo linguistiko bilakatu zuenekoa

Zeinek ez du ezagutzen Lur izeneko neska eta mutila? Edo Hodei, Sahats, Lizar, Elorri, Aratz, Araitz, Izar, Amets, Iraultza, Amaiur, Iraitz, Izaro edo Aritza izenekoak ere. Ba al da izen bera emakumeek eta gizonek partekatzea arazotzat hartzen duen euskaldunik? Lur hitzak non du aluaren zantzua eta non zakilarena Ur izenak? Bada, Euskaltzaindiak, bere burua Espainian kokatuz eta hango legeak agindutakoari men eginez, sortu duen izendegiak euskaldun askok naturaltasunez darabilguna de facto debekatu du. Arazorik ez zen lekuan, ehunka laguni arazoa sortu die. Horien artean gure etxekoei.

Orain bi hilabete jaio zen Lur. Artean izen ofizialik ez bazuen ere, Lur izan da burua mundu honetara atera aurretik eta ondoren. Haurdunaldian ez genuen bere hanka-tartearen berri eduki nahi izan. Genitalen forma bigarren mailako kontua iruditzeaz gain, gure burua eta ingurua ez genituen aurrez baldintzatu nahi genero jakin bati dagokion klixeekin. Bagenekien horiei, nahitaez, jaio bezain pronto eutsi beharko geniela, beraz, zertarako aurreratu. Eta gainera, naturak gordetako sorpresa gehituz, haurdunaldiaren abentura ederrari amaiera politagoa eman genion. Erditzea umeari izena jartzea baino errazagoa izan zen, ordea.

Egun, ospitalean bertan aukera dago alaba-semeen izena erregistrora bideratzeko. Bi aukera dauzkazu: gurasoak erroldatuta dauden herriko epaitegira ala umea jaio den tokikora bidaltzea eskaera. Gure kasuan, Zumaiako Bake Epaitegira eskaera bidali eta ordubetera jaso genuen hango funtzionarioaren deia: “Euskaltzaindiaren izendegian Lur ez da mutilentzako izenen artean agertzen, beraz beste bat aukeratu behar duzue datozen hiru egunetan”. Ondorengo egunetan Zumaiako funtzionarioarekin

Euskal Herrian euskarazko izen bat semeari jarri ahal izateko Eskandinaviara jo genuen funtzionario prestuaren gomendio surrealistari esker.

aurrez aurre egondako alditan hesi berarekin egin genuen topo. Baietz, ulertzen zuela arazoa. Berak ere Lur izeneko mutil batzuk ezagutzen dituela, ez zaiola egoera normala iruditzen, baina… Euskaltzaindiak kontrakoa dioela eta bera legea betetzeko eta betearazteko dagoela. Euskaltzaindiak kontrakoa dioela eta bera legea betetzeko eta betearazteko dagoela. Gipuzkoan azken hilabeteetan erregistratutako Lur zakildunen zenbait erreferentzia ere aurkeztu genion, baina “ezin ditugu kontuan hartu, pertsona horiek akatsak dira”. ‘Akats’ batekin gu oso pozik biziko ginela adierazi bagenion ere, aurrekarien argudioa baztertu zuen.

Zumaian ezer onik etorriko ez zela ikusita, eskualdeko epaitegi nagusira jo genuen, Azpeitira. Hango funtzionarioari gure kasua aurkeztu eta lan asko eragingo zionaren traza atzeman zionez, ardura gainetik kentzeari ekin zion. Beste hizkuntzaren batean Lur hitza aurkituz gero, ez zela arazorik izango esan zigun, eta Zumaiara lasai –uler bedi, azkar– joateko, di-da konponduko zela.

Kanpoan uso, etxean otso

Euskal Herrian euskarazko izen bat semeari jarri ahal izateko Eskandinaviara jo genuen funtzionario prestuaren gomendio surrealistari esker. Eta horrela aurkitu genuen Europa iparraldean musika instrumentua dela Lur, didgeridooaren antzekoa. Hernanin familia batek hala lortu zuen Lur umea erregistratzea eta guk erreferentzia hura aurkeztu genuen. Zumaiako funtzionarioaren erantzuna antologikoa izan zen: sentitzen dut, baina musika tresna hori maskulinoa ala femeninoa den ez dago argi. “Eta objektu bati sexua nola aurkitzen zaio?”, gure galderari kilker hotsek erantzun ziotenez, erabaki genuen Azpeitiko epaitegian, oraingoan bai, helegite formala jartzea; Zumaian, Zarautzen eta beste zenbait herritan azken urteotan Lur bezala erregistratutako hainbat mutilen familia-libururekin batera. Erantzuna handik egun batzuetara heldu zen: “Euskaltzaindia da kasu hauetarako gure erreferentzia bakarra, beraz…”

Izena epailearen esku

Funtzionarioak gu etsitzeko prest ez geundela ikusita, izenen “merkealdia” hasi zen. Lehen eskaintza Lhur izan zen. Alemaniako izena. Gizonezkoa. Oso. Tarteko H horrengatik, edo. Orduan ezagutu genuen semeari Lur jarri nahi eta Lhur alemaniarra jarri behar izan zion herrikidearen kasua. Jaiotzaren osteko lehen egun horiek bizi izan dituenak ondo daki zer den orduko urduritasunak, ardurak eta lo faltak sortzen duten neke fisiko eta mentala. Emozioak Igeldoko Mendi Suitzarrean bezala gora eta behera dituzula, epaitegiz epaitegi semearen zakilaz eta izenaz eztabaidatu beharra ez baita xamurra.

“Lur edozein euskaldunek ulertzeko moduko hitza da, ez da iraingarria eta Donostian bertan izen bereko mutil asko daude”.

Bitarte horretan, ezin diru-laguntzak eskatu, laneko baja tramitatu, umea etxean erroldatu edo bere osasun txartela egin. Denetan familia-liburua da ezinbesteko. Egoera horretan jabetu ginen arazoaren tamainaz, esan zigutenean bost egun genituela izena aukeratzeko, bestela epaileak berak aukeratuko zuela gure semearen izena.

Gurearen antzeko kasu bati jarraiki, Durangoko epaitegian proba egitea erabaki genuen. Aurreko kasu batzuen aurrean abegikorrago azaldu ei ziren han. Gure kasua ikusita, laguntzeko prest azaldu zen –ez genuen ezagutzen– Durangoko pertsona baten etxean erroldatu eta goiz hartan epaitegian saiakera egin genuen. Baina Euskaltzaindiaren doktrina gu baino lehenago heldu zen hara ere.

Gure burua ikusten hasia ginen bidean ezagutu genituen beste guraso batzuen egoera berean: gogoz kontra semeari beste izen bat jarri eta, abokatu eta guzti, epaiketa prestatu behar. Epea amaitzeko bi egunen faltan, azken aukera gisa, Donostiako Epaitegira jo genuen. Funtzionarioen legearekiko fideltasuna epaitegiaren tamainarekiko korrelatiboa izango zelakoan, itxaropen txikia genuen. Ezkonduta ez gaudenez, aita zein den egiaztatu dezakeen bakarra ama dela dio legeak, beraz bikotekidea, bi asteko umea eta hirurok epaitegian bueltaka ibili ginen. Harrezkero, sinesten hasiak ginen funtzionarioei eskatzen geniena delitu baten parekoa zela.

Baina batzuetan Murphyren legeak aldeko jokatzen du eta, gure harridurarako, epaitegietako tourné guztian gizatasunez funtzionatu zuen funtzionario bakarrarekin egin genuen topo eta naturaltasunez heldu zion izenaren gaiari: “Lur edozein euskaldunek ulertzeko moduko hitza da, ez da iraingarria eta Donostian bertan izen bereko mutil asko daude”. Bi astez luzatutako “arazoa” 15 minututan konpondu zen. Semea Lur da, baita legearen aurrean ere.

Euskaltzaindiaren tra(d)izioa

Nekeza eta etsigarria izan da gure kasua, baina lege prozedura askoz gehiago korapilatu liteke: umeak aitarik ez balu, gurasoak lesbianak edo homosexualak balira edota erditzean arazoak eduki eta ama ondorengo egunetan ohetik ezin bada mugitu, adibidez. Kasuak kasu, zenbat dira aurrez erabakitako izena Euskaltzaindiak aldarazitako pertsonak? Zenbatek gogoz kontra jarri behar izan dio semeari Ibai Lur edo alabari Miren Aratz?

Ezerezetik arazoa sortu aurretik Euskaltzaindiak eskura zuen euskal izenetarako salbuespena aldarrikatzea. Erraz zuen, gainera. Euskara genero gramatikalik gabeko hizkuntza da, genero guztietarako erabilitako izen saldoa dago eta milaka dira izen horiek dituzten pertsonak. Bereizketa eta, beraz, debekua hobetsi du nagusiki gizonek osatuta dagoen Euskaltzaindiak eta, gure usterako, tradizioaren interpretazio atzerakoia baliatu du horretarako.

Kapitalismoak inposatutako genero bereizketaren araberako rolak ezbaian jartzen ari dira egungo gizartearen sektore asko. Emakumeak emakume gisa eta gizonak gizon moduan jokatzera, janztera edota maitatzera behartzen gaituzten lege eta gizarte-arauak zalantzan ari dira jartzen. Jakitun direlako, usadioak, eta kultura oro har, ez direla estatikoak, garaian garaiko behar eta aldarrikapenen arabera aldatzen direla. Izenak genitalen arabera bereiztea kulturala dela esatean, hautu arbitrarioa dela berresten ari da Euskaltzaindia. Semeari Zigor jartzea baimendu eta Lur edo Eneritz debekatzen duen “tradizioa” al da betikotu nahi duguna? Hau ez da kontu linguistiko hutsa, izenaren atzean pertsonen hautu librea dago eta.

Eztabaidari iskin egiteko tradizioa erabiltzeak frustrazioa baino ez dakar. Galdetu bestela bide horrek zer utzi duen Irunen edo Hondarribian. Bada garaia eztabaida hau “adituen” bulegoetatik atera eta gizartean zabaltzeko. Gomendioak ematea eskertzekoa da, baina ez eginduak.

Informazio gehiago "Gurasoen nahia Euskaltzaindiaren menpe" erreportajean


Claudia Behobideren balentria Behobia-Donostian

Claudia Behobide hondarribiarra hirugarren izan zen atzo, Emakumeen Mailan, Behobia-Donostian. Tirhas Aunoon eta Hiwet Mehari etiopiarrak bakarrik sailkatu ziren hondarribiarraren aurretik. Atleta guztien artetik 194. izan zen Behobide, baina emakumeen artean hirugarrena izateaz gain, bere kategorian (Senior Emakumeak), irabazlea izan zen: 01:14:21ko denbora egin zuen.

Gizonetan, berriz, Gerardo Amunarriz izan zen hondarribiar azkarrena. Sailkapen nagusian 62. postuan iritsi zen helmugara, eta bere kategorian (Senior Gizonak), 44. izan zen. Ondoko sailkapena lasterketa bukatu zuten hondarribiarrena da.Behobia-Donostia 2011, Hondarribiko sailkapena


Matxin IV eta Badiola aurrez aurre gaur

Erremonteko Banakako Txapelketa ari dira jokatzen Galarretan eta gaur Matxin IV eta Badiola neurtuko dira 30 tantotara, 16:00etan hasita. Beste hiru partidu ere jokatuko dira.


Langile bat hil da Getariako Akarregi Txiki txakolindegian

37 urteko errumaniarra mahastietatik aldentzen ari zen, traktorea irauli eta lubeta batetik erori denean. Azpian harrapatuta geratu da behargina.

37 urteko gizonezkoa hil da arratsaldean Getariako Akarregi Txiki txakolindegian izan den lan istripuan. Gidatzen ari zen traktorea irauli eta lubeta batetik erori da. Azpian harrapatuta geratu da behargina.

Arratsaldeko laurak aldera izan da ezbeharra Getariako San Prudentzio auzoan dagoen Akarregi Txiki txakolindegian. Errumaniar jatorriko langilea mahastietatik aldentzen ari zen traktorearekin, irauli eta lubeta batetik erori denean. Azpian harrapatuta geratu da.

Hildakoaren anaiak ere txakolindegian lan egiten du eta gertatutakoa ikusi du. Gainerako langileekin batera ezbeharra gertatu den lekura gerturatu denean ezin izan dute ezer egin. Osasun zerbitzuek txakolindegian lanean bost urte zeramatzan errumaniarraren heriotza baieztatu dute.

Gertatutako ikertzen ari da Osalan.


Emakumeek egindako artea lerro artean irakurtzeko gonbita

Gorputz eta arima. XX. eta XXI. mendeetako emakume artistak erakusketa, Donostian.


«Guk ez dugu ganbera ofizialaren gisara diru iturri segurik»

1.000 laguntzaile lortzea du xede Euskal Herriko Laborantza Ganberak, orain artekoa indartu eta proiektu berriak sortzeko. Departamenduko ganbera eta EHLG bilduko lituzkeen egitura sortzea proposatua du.

Euskal Herriko Laborantza Ganberako koordinatzailea da Iker Elosegi (Hazparne, Lapurdi, 1965) azken urte hauetan. Egiturak lurraldeari egiten dion ekarpenaz konbentzitua, herritarren laguntza indartzea gogo luke.

2005etik hona garapen handia izan du EHLGk.

Hamabost urtez hiru langiletik hemeretzira helduak gara. Gure filosofia honako hau izan da: behar hauek bete behar ditugu, xerkatzen ditugu ahalak hori egiteko, arriskua neurtu, eta abiatzen gara. Aldi oro parioak dira. Ez dugu guk laborantza ganbera ofizialak bezala diru iturri segurik. Ipar Euskal Herriko laborari guzien artean 1,5 milioi euro ematen dizkiote urtero, zergen bidez, departamenduko ganberari. Guk ez dugu halakorik; aldi oro diru iturriak atzeman behar ditugu. Entseatzen gara lurraldean diren galdera guziei arrapostua ematen. Azken urteetan ikusi dugu zinezko erreferentzia bilakatu garela, bai laborarien aldetik —Ipar Euskal Herriko laborarien erdiak baino gehiago pasatuak dira gure zerbitzuetatik—, baita instituzioetatik ere. Denentzat norbait gara, nahiz eta ez garen ofizialki laborantza ganbera bat.

Legezko izaera duzue, baina ez duzue aitorpen ofizialik

Ofizialtasuna, baldin eta zer zentzutan hartzen dugun. Laborantza ganberaren ofizialtasun hori baldin bada, ez dugu. Harrigarria da: estatuaren ordezkariek erraten digute ez gaituztela ganberaren hein berean ezartzen ahal. Alimaleko problema sortzen diegu. Badirelarik Natura 2000 edo uraren kudeaketan egitura publiko batzuk, ez gaituzte ekonomia alorreko ganbera gisa sailkatzen, erabiltzaile gisa baizik. Baina gertatzen da batzuetan bilkura guztiz sinple baterako gomitarik ez ukaitea, estatuko zerbitzuak deitzea galdetuz ea ahantzi gaituzten, eta arrapostua ematea ez ofiziala baina ahozkoa: «Ez, ez dugu ahantzi. Ulertu ezazue, ez zaituztegu ganberaren heinean ezartzen ahal. Zatozte, leihotik sar zaitezte, etortzen bazarete ez zaituztegu kanpo emanen, baina ez zaituztegu gomitatzen ahal». Surrealista da.

Zerbitzu publiko bat eskaintzen duzuela erraten duzue.

Laborari bati ez diogu sekula galdeginen ea gurekin ados den, ELBkoa ala FNSEAkoa den. Eta de facto, etortzen zaizkigu gure helburuekin hurbiltasun bat duten jendeak, baina etortzen zaizkigu ere gogoetarik egin ez duten jendeak, hurbiltasun fisiko bategatik, edo gutaz entzun dutelako. Bestalde, Behatokia gisako proiektuak bultzatu ditugu: Ipar Euskal Herrian diren ekoizpenak edo errealitate ekonomikoaren deskribapen bat eta analisia bat egiteko asmoa da. Biziki konplikatua da, orain arte bederen departamendu mailan edo eskualdean baitziren emaitzak. Guk lan hori egin dugu, kontsideratuz gauza horiek aztertu behar direla eta jende guziari jakinarazi. Horregatik dugu erraten zerbitzu publikoa ematen dugula.

Har dezagun laborari bat naizela. Zer eskaintza egin diezadakezue departamenduko ganberak eginen ez didana.

Lehenik, ganberak bezala, instalaziorako edo lanak egiteko diru laguntzak eska ditzakegu. Bestalde, anitz jende ikusten ditugu ganberara joan direnak noizbait, instalatzeko eman dezagun, eta ohartu direnak ez zituztela entzuten. Ez zutela haien proiektuan sinesten. Badoaz, eta heldu dira guregana. Klasikoa da hori. Gero, gauza anitzetan, ganbera ez da batere presente. Aipatzen ditugularik desmartxa kolektiboak, Laborantza Ganberak anitz lagundu ditu: herriko ogia, herriko haragia, Xixtroak, sasi artaldeak... badira hogeita ez dakit zenbat desmartxa kolektibo laguntzen ditugunak, antolatzen, gogoetatzen, gauzak pikoan ematen. Ez dakit ganbera gai denetz baten aipatzeko ere. Zinez gauza desberdinak egiten ditugu batzuetan, eta zerbitzu berak eskaintzen beste batzuetan.

Azkenik, laborantzaren ikuspegiaren desberdintasuna. FNSEA biziki korporatista da: laborariek bakarrik dute erran behar zer den on haientzat. Ez daitezela has herritarrak edo ekologistak haiei erraten zer egin behar duten. ELBren ikusmoldea da populazio aktiboan gure pisua %7 dela; anitz da, baina %93 besteak dira. Beharrezkoa da besteak ere mahai inguruan ezartzea, eta mintza gaitezen zer elikadura mota nahi duten, nola ekoizten den, eta abar. Hor bada zinezko desberdintasun bat. Eta gero, zer ekoizten den eta nola ekoizten den.

Diru biltze kanpaina bat abiatu duzue.

Hiru ardatzetan oinarritzen da gure diruztatzea. Lehena, diru laguntza publikoak; bestea da fakturatzen diren zerbitzuak; eta, azkena, herritarrek ematen diguten laguntza. 700 bat laguntzailek 150.000 euro ematen dizkigute gaur egun. Anitz da. Baina gehiago behar genuke. Hiru langiletarik hemeretzira pasatu gara. Gure aktibitatea izugarri handitu da, eta diru publikoaren bila joaten garelarik, %20 autofinantzaketa gisa aurkezteko eskatzen digute: herritarrek emandako sosa da gure autofinantzaketa hori erakusteko molde nagusia. Horregatik dugu abiatu kanpaina; 1.000 emaile ingurura iritsi nahiko genuke. Bakoitzak nahi duena eman dezake, urtean behin ala hilabetero. Gure webgunearen bitartez egin daiteke emaitza.

Zer harreman duzue Euskal Elkargoarekin? Izaera ofiziala lortzeko bidea izan liteke?

Euskal Elkargoak, sortzearekin, ekonomia eskumena hartu zuen, eta horren barruan laborantza sartzen da. Biziki inportantea da hori, lehen aldia delako Ipar Euskal Herriko herrietan laborantza politika bat aipatzeko leku bat badela. Orain dela urte eta erdi, egitura ofizial bat egiteko proposamena aurkeztu genuen: estatuari galdetzen diogu Ipar Euskal Herriko laborantza kudeatzeko egitura bakar batean biltzea EHLG, ganbera, garapeneko elkarte guziak, jendarte zibileko ordezkariak... Izan dadila gune bat egiazki Ipar Euskal Herriari buruzko laborantza gaiak tratatzeko eta erabakitzeko. Ez litzateke elkargoaren baitako egitura bat, baina bai elkargoaren eremua hartuko lukeena. Ganberak erraten du haiek direla bakarrak; guk ez diogu halakorik. Aterabide bat izaten ahal da estatuak ematea pikoan halako egitura bat, eta biak hor gara, punto!

EHLG noizbait nazio mailako egitura bilaka liteke? Zer harreman duzue Hegoaldearekin?

Harremanak baditugu. Administratiboki Hego Euskal Herrian ez da ganberarik, ez da existitzen. Badira merkataritza ganberak, baina laborantza arlokorik ez. Haientzat, egitura bitxi bat gara, ez dute parekorik. Hego Euskal Herriko laborantzaren egoera sozial eta administratiboa eta gurea biziki desberdinak dira. Beraz, agian bai, noizbait, baina ez da ondoko urtean izanen. Ez da elkarrizketarik horri buruz.


Altsasuko gazteei babesa agertu diete Aizarnazabalgo Euskal Jai Egunetik

Dozenaka lagunek argazki jendetsua atera zuten Altsasuko gazteei babesa agertzeko. (Aizarnazabalgo Gaztetxea)

Altsasuko auzian zigortutako zortzi gazteei babesa agertu zieten dozenaka lagunek atzo, hilak 22, Aizarnazabalen. Euskal Jai Eguna zela aprobetxatuta, atxilotuei “muxu bana eta besarkada bana” helarazteko argazki jendetsua atera zuten frontoian, festa eta aldarria uztartuz.

Joan zen ekainaren 8an jakinarazi zuen Altsasu auziko epaia Espainiako Auzitegi Nazionalak. Guztira, 79 urteko kartzela zigorra ezarri zien Altsasuko zortzi gazteei, “kalteak, desordena publikoa eta mehatxuak” eta “agintearen aurkako atentatua” delituak leporatuta. Apirilaren 16tik maiatzaren 4ra bitartean epaitu zituzten auziperatutako gazteak, 2016ko urrian taberna batean bi guardia zibilekin izandako liskar batengatik.


'Dirt jump' eta trialsin erakustaldia, Bergarako jaietan

Bizikleta gainean salto eta bira erakustaldia zuzenean ikusteko aukera izango da, Funbox Factory taldearen eskutik, maiatzaren 23an, 17:30ean, epaitegi aurreko plazan.

Bizikleta gainean egiten diren kirolen artean daude dirt jump eta trialsin modalitateak. Gehienontzat entzutez nahiko ezezagunak badira ere, edonork ikusi ditu nonbait modalitate horietako probak behin edo behin.

bietan bizikleta erabiltzen da, baina bakoitzean gauza desberdinak egiten dira. Dirt jump modalitatea bizikleta gainean saltoak egin bitartean airean irudi akrobatikoak eta itzulipurdiak egitean datza. Noski, ez du edozein bizikletak balio; propio kirol horretarako prestatutako mendiko bizikleta behar da. Trialsin modalitatean, aldiz, bizikleta gainean mota askotako oztopoak gainditzea da helburua. Bizikletaren gurpila izan ezik, inolako beste osagarririk ukitu gabe ibili behar da.

Oso kirol gogorrak dira. "Batez ere, akatsen bat eginez gero mina hartzen dugulako. Horregatik, oso argi izan behar dugu zer egiten ari garen", dio Martxel Arribillagak, birritan dirt jump-eko Espainiako txapelduna izandakoak. Arribillagak 10 urte daramatza dirt jump munduan eta sei urte profesional moduan.

Duela bi urte sortu zuten Funbox Factory taldea eta pixkanaka handitzen doa. Bergarako erakustaldia egiteko taldeko bost partaide etorriko dira. "Euskal Herriko txirrindulari onenetakoak", dio Arribillagak. Gainera, Espainia mailan lehenengo hamar txirrindularien artean daude. Arribillaga bera mundu mailan lehiatzen ari da eta aurten, gainera, Ameriketan ibili da horrelako probetan parte hartzen. Bergaran izango diren trialsineko txirrindulariak ere Euskal Herriko txapeldunak izandakoak dira. Erakustaldian, saltoak, jauziak, akrobaziak, itzulipurdiak... izango dira.

Astean lau aldiz aritzen dira saltoka modalitate horietako kirolariak, eta gimnasioan ere ordu batzuk egiten dituzte. Arribillagaren ustez: "Ariketarik onena behin eta berriz saiatzea da, nahi duzun saltoa lortu arte. Kontzentrazio handia behar dela dio; izan ere, ezusteko asko izan dituzte dirt jump nahiz trialsineko kirolariek. "Denok daukagu gorputza aurreko erorketen markaz beteta, baina hau da gustuko duguna".

Entrenatzeko lekuari dagokionez, "Beran Indarri izeneko pabilioi batean" egoten dira neguan, eta udan, aldiz, Irrisarri Land Nafarroako abentura parkean aritzen dira bizikletekin salto eta jauziak egiten.

Txapelketetan gehien arriskatzen duenak irabazten du. Hain zuzen, ikusleek jauziak ikustean duten erreakzioaz galdetuta, argi dauka Arribillagak: "Erakustaldi on bat egiten dugunean, jendearen lilura aurpegia ikusteak ez du preziorik guretzako". Horrenbestez, ikuskizuna ziurtatuta dago.


Euskal Herriko 56. Itzulia, Usurbildik igaroko da ostegunean

Aspaldiko partez, atzotik abian den Euskal Herriko 56. Itzulia Usurbildik igaroko da aurten. Ostegun arratsaldean, 14:30ak aldera helduko da Errekaldetik. N-634 errepidetik, Txikierdi, Kaxkoa eta Aginaga zeharkatuko ditu. Guztira, Lesakan hasi eta Orion amaituko den laugarren etapako 165 kilometrotik, dozena bat kilometro, udalerri honetako lurretan barrena egingo ditu txirrindularien Itzuliak:

4. etapa: Lesaka-Orio:

Apirilak 7, osteguna

12:50 Irteera Lesakatik.

14:32 aldera, Hernanitik, Galarretatik barrena Errekaldeko biribilgunera iritsiko da Itzulia.

14:35 aldera, Txikierdira.

14:37 aldera, Usurbilgo sarrerara.

14:39 aldera, Usurbilgo irteerara.

14:42 aldera, Aginagara.

Handik, Orio aldera joko dute. Orioko hondartzan amaituko da etapa, 17:10 aldera.

Etapa honen ibilbideari buruzko zehaztasun gehiago, hemen: Lesaka-Orio etapa

Itzuliko etapak

Apirilak 4, astelehena: 1. etapa: Etxebarria-Markina-Xemein.

Apirilak 5, asteartea: 2. etapa: Markina-Xemein-Amurrio.

Apirilak 6, asteazkena: 3. etapa: Gasteiz-Lesaka.

Apirilak 7, osteguna: 4. etapa: Lesaka-Orio.

Apirilak 8, ostirala: 5. etapa: Orio-Arrate.

Apirilak 9, larunbata: 6. etapa: Eibar-Eibar (bakarkako erlojupeko saioa).

Errepide mozketak

Adi honenbestez, ostegun eguerdi partean Usurbildik Donostia nahiz Orio aldera joan asmo duzuenoi, nahiz udalerrira zatoztenoi ere; N-634 errepidea itxi egingo baitute Errekaldetik Oriora tartean, Itzulia igarotzerakoan. Hori ostegunean. Ostiralean, Aia-Orioko tren geltoki paretik abiatuko da Itzuliko bosgarren etapa, 13:00ean. Honenbestez, ordu horren bueltan ere, apirilaren 8an, itxita egongo da N-634 errepidea, Orio inguruetan.

Haimar Zubeldia, lehiakideen artean

Aspaldiko partez, Euskal Herriko txirrindulari itzulia Usurbildik igarotzen ikusiko dugu. Eta lehiakideen artean, etxeko txirrindulari bat; Trek-Segafredo taldearekin lehiatzen ari den Haimar Zubeldia herritarra. N-634 errepide ertzeetara gerturatuta ikusi ahal izango da Itzulia. Bertaratu ezin duzuenok, Euskal Telebistak zuzenean eskainiko du etapa.

Informazio gehiago: itzulia.eus


'Ilunpetan' Vendetta taldearen kanta, 'Top Gaztea'ko gorenean

Bigarren tokian, Gente De Zona Ft. Marc Anthony artisten 'La Gozadera' abestia dugu, eta hirugarrenean Felix Jaehn Ft. Jasmine Thompson artisten 'Ain’t Nobody (Loves Me Better)'.

Vendetta talde euskaldunaren 'Ilunpetan' kantuak lortu du Top Gazteako lehenengo postua aste honetan, 'Top Gaztea'n. Bigarren tokian, Gente De Zona Ft. Marc Anthony artisten 'La Gozadera', zerrendan leku bat behera eginez. Ohorezko podiumaren azken tokian, berriz, Felix Jaehn Ft. Jasmine Thompson artisten 'Ain?t Nobody (Loves Me Better)' abestia dugu, laugarren postutik hirugarrenera salto egin ondoren.

Berri Txarrak talde nafarraren 'Hitzen oinarri ahula' kantuak postu bat irabazi du, eta laugarren da orain. Calvin Harris & Disciples musikarien 'How Deep Is Your Love' 5. postuan kokatu da, 15.etik helduta. Kanta horren igoera da, zalantzarik gabe, aste honetako nobebaderik garrantzitsuena.

Honen atzetik, seigarren postuan, Kygo Ft. Parson James artisten 'Stole The Show? lana dugu asteon. Atzetik, zazpigarrenean, Major Lazer & DJ Snake ft. MO taldearen 'Lean On' kanta dugu, leku bat galdu ondoren. Zortzigarrenean, berriz, Avicii artistaren 'Waiting For Love' kanta kokatu da, aurreko asteko brontzezko lekua galduz.

Bederatzigarren postuan Ed Sheeran artistaren 'Photograph' abestia dugu, eta, hamargarrenean, Feder Ft. Lyse artisten 'Goodbye' kanta.

Ondorengo artistak eta abestiak daude atzeragoko postuetan:

11. Gatibu: ?Zumarragako trena?

12. Walk The Moon: 'Shut Up And Dance'

13. The Weeknd: 'Can't Feel My Face'

14. Efecto Pasillo: ?Cuando me siento bien?

15. Skasti: 'Arnasa lapurtzen'

15. Calvin Harris & Disciples: 'How Deep Is Your Love'

16. David Guetta Ft. Nicki Minaj & Afrojack: 'Hey Mama'

17. Omi: 'Cheerleader'

18. Robin Schulz ft Francesco Yates: 'Sugar'

19. Anna Naklab ft Alle Farben & Younotus: 'Supergirl'

20. Fifth Harmony ft Kid Ink: 'Worth It'

21. Lost Frequencies ft J Devy: 'Reality'

22. John Newman: 'Come And Get It'

Amaitzeko, zerrendagaiei dagokienez, hauek ditugu aste honetan:

Charlie Puth ft Meghan Trainor: 'Marvin Gaye'

Birdy ft Rhodes: 'Let It All Go'


Azaroak 25eko abestia sortuko dute

Asteburu honetan, Azaroak 25eko ekitaldiari begira jarriko dira Gaztelokalean. Ekitaldi horretarako abestia sortuko dute gaur eta bihar.


Itsasadar inklusiboa

Uretara jaialdiak ur kirol egokituak egiten jarriko ditu elbarritasunen bat dutenak, bihar goizean, Bilboko itsasadarrean

Bilboko itsasadarra inoiz baino inklusiboago ikusi ahalko dute bihar Itsas Museoaren ingurura biltzen direnek. Izan ere, 10:00etatik 14:00etara, piraguaz, traineruz eta arraun surfeko taulaz lepo egongo da Euskalduna zubiaren azpialde osoa, Uretara ekitaldia dela eta.

Fekoorren eta Bizkaiko Kirol Egokituaren Federazioaren ekimenez, kirol egokitua sustatuko dute denentzat eskuragarri izango den aisia eta kirol eremu batean. Izan ere, ekitaldiak iraungo duen lau ordu horietan, elbarritasunen bat dutenek ur kirol ugariz gozatu ahalko dute; esaterako, piraguismoaz, traineruez eta arraun surfaz.

Kirola, bazterkeriarik gabe

Nahiz eta elbarrientzako egitasmo bat izan, jende guztiarentzat irekita dago, inolako bazterkeriarik gabe, ez adinagatik, ez gaitasunagatik.

Festaren helburua kirola sustatzea da, eta, zehazki, uretako jarduera egokituei bultzada bat ematea. Uretako kirol horiek guztiak egiteko aukera izateaz gain, musikak girotuko du espazio inklusibo hori. Gainera, kirola egin ondoren, hamaiketako bat eskainiko dute gosetuta dauden horientzat.

Egitasmoak Bilboko Udalaren eta beste erakunde publiko batzuen babesa du, baita Goazen Up elkartearena ere. Elkarte horrek egokitutako arraun surfa bultzatzen du.

Fekoor da festaren antolatzailea. Irabazi asmorik gabeko erakunde horren helburua hau da: gutxitasun fisiko edota organikoren bat dutenak gizartean euren buruaren jabe izatea.

Uretara jaialdiaBihar, 10:00etatik 14:00etara, Bilboko Itsas Museoaren inguruan, Euskalduna zubiaren azpian.


Europako Valorg proiektuko kideen bilera Altsasun

Frantzia, Belgika, Txipre, Eslovakia eta Sakanako ordezkariak biltzen dituen Valorg proiektuko ordezkariak Altsasun elkartuko dira gaurtik larunbatera arte. Lanpostuak sortzea helburu duen Europako proiektuaren nazioarteko bigarren bilera izanen da.

Sakanako Mankomunitatea hondakin organikoen balioztatzearen inguruko Europako Valorg proiektu bateko kide da. Europako Batasunaren prestakuntza bidezko lan sorkuntza markoaren barruan, Progress programan kokatuta dago proiektua eta 18 hilabeteko iraupena du. Proiektuko kideek aurreneko bilera otsailean egin zuten Estrasburgon. Ondoren tokian tokiko proiektuak ezagutzeko bisita erronda hasi dute, lehen geldialdia Sakana, Altsasu, izanik. Irailean Txipren elkartzekoak dira.

Batzuk konposta lantzen ari dira, besteak biogasa. Herrialde bakoitzean proiektua aurrera eramateko erakundeek, unibertsitateek eta enpresek clusterrak sortu dituzte. Aipatu bileretan cluster bakoitzak bere proiektuaren garapena zein den azalduko du. Aldi berean, guztien artean helburuak eta egitasmoak partekatuko dituzte.

Aldi berean, hainbat lan talde sortu dituzte: ebaluazioa, lan berdea, lanpostu prestakuntza eta materia organikoaren berreskurapena. Haien egitekoa hurrengo pausoak zehaztea eta prozedura eta protokolo komunak finkatzea da. Baina ez dira Gure Etxea eraikinetik atera gabe geldituko. Atzo arratsaldean Arazuriko eta Noaingo materia organikoa kudeatzeko azpiegiturak bisitatu zituzten. Bihar arratsaldean, berriz, Altsasu inguruetan barnako bisita gidatua izanen dute, ingurua ezagutzeko.

Valorg proiektua

Materia organikoaren kudeaketaren inguruan lanpostuak sortzeko aukerak eta hezkuntza aldetik dauden beharrak eta aukerak aztertzea da proiektuaren helburua. Sakanako Mankomunitatea buru duen clusterrean Nafarroako Unibertsitate Publikoa (NUP), Sakanako Garapen Agentzia eta Vermican eta Kerabi enpresak daude.

Sakanako bost helburuak

Proiektuak langileen profilak eta materia organikoa ondo kudeatzeko behar diren hezkuntza programak garatu nahi ditu; gaur egun oso mugatua baita eta beharrezkoa baita lanpostuak sortu ahal izateko. Bost helburu zehatz ditu.

· Arbizun konpost planta bat sortzen bada, hura kudeatzeko beharko liratekeen langileen profilak aztertu eta hezkuntza programa bat garatu. Hondakinen kudeaketa integralerako enplegu tailerrarekin lotuko da.

· Sakanan auzokonpost boluntario sarea sortu eta NUPen bidez hezkuntza zertifikatu ofiziala emateko aukerak aztertu, eta hezkuntza programa garatu.

· Materia organiko sortzaile handiendako hezkuntza programa bat garatu, Arbizun konpost planta aurrera ateratzen bada hara doan materia organikoaren kalitatea eta kantitatea handitzeko.

· Materia organikoaren kudeaketaren inguruko NUPen uda ikastaroak egin Sakanan.

· Konpost plantaren produktuaren merkatu potentzialak aztertu.

Egitaraua

Maiatzak 14, osteguna

9:00etatik 9:30era Progress Valorg proiektuko partehartzaile transazionalei ongietorria.

9:30ean Birgogoratzea: Valorg egitaraua, helburuak eta esperotako emaitzak.

10:00etatik 10:30era Atsedena.

10:30etik 12:00era Benchmarking informearen aurkezpena.

13:00etatik 14:30era Bazkaria.

14:30etatik 15:00etara Cluster nazionalak, bakoitzaren helburuak eta rolak. Egindako bileren laburpena.

15:00etatik 16:30era Ebaluaziorako lantaldea. Ebaluazio protokolo eta galdeketak.

Lan berdeen lan taldea. Lan berdeen inguruan dauden lanpostuak eta materia organikoko formazioa.

16:30etik 17:00etara Atsedena.

17:00etatik 18:30era Zabalkunde plana.

Maiatzak 15, ostirala

9:00etatik 10:30era Lanpostuan formazioaren lan taldea. Formazio moduluen idazketa

10:30etik 11:00etara Atsedena.

11:00etatik 13:00etara Lanpostuaren formazioaren lan taldea. Formazio moduluen idazketa

13:00etatik 14:30era Bazkaria.

14:30etik 16:00etara Lanpostuan formazioaren lan taldea. Hurbilketa didaktikoa eta tresna pedagogikoak.

Materia organikoaren errekuperazioaren lan taldea. Egoera lurralde bakoitzean eta lanerako orri teknikoaren aurkezpena.

16:00etatik 16:30era Atsedena.

16:30etik 18:30era Esperimentazio protokoloa. Experimentazio prozesua eta experimentazio txostenaren laburpena.

Maiatzak 16, larunbata

8:00etatik 10:30era Zuzendaritza junta.Bileraren iruzkin eta balorazio orokorra. Lan egutegia eta harturiko erabakien birgogorapena; administrazio eta finantza gaiak

Hurrengo bilkura nazioarteko antolakuntza.


Badian Bizi plataformak fiskaltzan salatu du Pasaiako portuko sutea

Badiako bizilagunek salatu dute «osasunaren eta ingurumenaren kontrako delitua» izan zela. Ikerketa bat abiatzeko eskatu dute

Gipuzkoako Ingurumen Fiskaltzan salaketa jarri du Badian Bizi koordinakundeak, Oiartzualdeko (Gipuzkoa) zenbait bizilagunek osatutako taldeak, eta eskatu du ikerketa bat abiatzeko abuztuaren 2an Pasaiako portuan izaniko sutearen inguruan. Salaketarekin batera, Portuak kalte egindako ehun bat herritarren sinadurak aurkeztu dituzte auzitegian.

Epaitegira sartu aurretik, Josu Pikabea eta Karmen Clemente Badian Biziko kideek azaldu dute «osasunaren eta ingurumenaren aurkako delitua» izan zela sutea. Hain zuzen ere, Lezoko kaian zegoen txatar multzo batek su hartu zuen, Erresuma Batutik iritsitako itsasontzi bat zama deskargatzen ari zela. Blokeetan trinkotutako ibilgailuak zekartzan; 2.000 tona, zehazki. Ke adar handi bat eragin zuen suak, inguruko herrietatik ikus zitekeena. Larrialdi zerbitzuek gomendatu zuten inguruko leihoak ixteko.

Era berean, salatu dute sutea «oso larria» izan zela, eta instituzioek ez zietela informaziorik eman herritarrei. Hortaz, fiskaltzaren esku utzi dute auzia, sutea «argitzeko» eta «erantzuleak bilatzeko» eskatuta. «Oraindik ez dakigu sutean ze material erre zen, ezta ze partikula isuri ziren ere airera eta uretara». Gogora ekarri dituzte Lezoko airearen kalitatea neurtzeko gailuak abuztuaren 2an hartutako datuak: «Legeak onartutakoa halako hiru izan zen airean zegoen partikula kutsakorren kantitatea». Horrez gain, galdetu dute ea zer ondorio dituen sua itzaltzean erabilitako ura badiara isuri izanak.

Herritarrek espero dute portuak eragindako kalteen aurrean «neurri zuzentzaileak» hartzea, eta «erantzuleek zigorra ordaintzea». Argitu dute Pasaiako Portuko Agintaritza bizilagunengana «hurbiltzen» saiatu dela; haiekin biltzeko asmoa azaldu dute.


Loiola eta Arantzazu arteko ibilaldia egingo dute maiatzaren 22an

GR-120 mendi martxa egingo dute maiatzaren 22an, Mundumira jaialdiaren barruan. Ibilaldia 'Hiru tenpluen ibilbidea: Loiolatik Arantzazura' izango da. Hala, Ignaziotar lurraldean dauden hiru tenpluak ikusteko aukera izango dute: Loiola, Antigua eta Arantzazu. Aloña Mendi mendi taldeak antolatutako ibilaldia izango da. Esan behar da 45 kilometroko ibilbidea dela. Informazio jasotzeko edo izena emateko deitu 902 181 471 telefonora edo idatzi turismo@debagoiena.net helbidera.


Sammic ISB taldeak irabazi egin du Azkoitian jokatutako lehen neurketan

Sammic ISBk Urrezko LEB ligako partida jokatu zuen atzo Elkargunean Iberostar Palma taldearen aurka. ISBren gizonen lehen taldeak estreinako neurketa jokatu zuen Azkoitian; lehen aldia izan zen atzokoa Sammic ISB taldearentzat, eta Elkarguneko kantxa goraino bete zen.

Udalak Elkarguneko saskibaloi kantxan hainbat aldaketa eta lan egin ostean, atzo lehen partida nahi zuten moduan atera zitzaien ISBkoei, 70 eta 62 hartu baitzituzten mendean Iberostar Palma taldeko jokalariak. Uneoro aurretik izan zen Lolo Encinasek gidatzen duen taldea. Sammic ISB bederatzigarrenq da sailkapenean 13 partida jokatu eta horietatik bost irabazita.

Neurketa hasi aurretik, gainera, ISBren omenaldia jaso zuten ISBko jokalari izan ziren azkoitiar guztiek. Kantxan izan ziren dozenaka lagun, eta Josu Arregi azkoitiarrak eta bere emazteak omenaldi beroa jaso zuten; ISBk egindako lan guztia eskertu baitzion Arregiri. klubean egindako lana eskertu nahi izan zieten.


Martxoaren 3ko ekitaldietan parte hartzera deitu dute

Gasteizko sarraskiaren erantzukizunak argitze aldera, «ausarta» izateko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari

Omenaldietarako eta aldarrikapenerako eguna izango da gaurkoa Gasteizen. 1976ko martxoaren 3ko sarraskia gogoratzeko ekitaldi ugari izango dira egun osoan, eta horietan parte hartzera deitu dute. Eguerdian, ezker abertzaleak, Aralarrek, Alternatibak eta EAk martxoaren 3ko biktimei, senideei eta lagunei gorazarre egingo diete Zaramaga auzoan. Duela 36 urteko gertaerak gogoan, «justizia, aitortza eta erreparazioan» aurrera egiteko egia aldarrikatu dute alderdiek. Arratsaldean, berriz, ELA, LAB, ESK eta EILAS sindikatuek omenaldia eta manifestazioa egingo dute, Borroka eginez eskubideak zaindu lelopean.

Ekitaldi horiek guztiak baino lehen, Eusko Jaurlaritzak lore eskaintza egingo die Martxoaren 3ko biktimei. Lehen aldiz omenduko ditu Jaurlaritzak Gasteizko biktimak. Idoia Mendia Justizia sailburua, Ines Ibañez de Maeztu Giza Eskubideen zuzendariak eta sail horretako aholkulari Manuela Carmenak parte hartuko dute.

Jaurlaritzak egingo dien omenaldiari buruzko iritzia plazaratu du Martxoaren 3ko biktimen elkarteak, ohar batean. Haren hitzetan, omenaldia «sinesgarria» izateko, biktimei eragindako kaltea onartzeko eskatu beharko dio Jaurlaritzak estatuari. Hala, erantzukizunak eskatzeko orduan «urrats ausartak» egitea galdegin dio elkarteak Justizia sailburuari.


Alternatibak sortzeko topaketak egingo dituzte zapatuan

Ia hiru hileko lanaren ostean, Uribe Kostako gazte-mugimenduko hainbat kidek gazte-topaketak antolatu dituzte zapatu honetarako, hilaren 28an. Antolatzaileek iragarri dutenez, eskualdeko herri guztietako gazteek, eta motibazio zein interes desberdinak dituztenek aukera izango dute elkartzeko, elkar ezagutzeko, sareak sortzeko eta alternatiben inguruan berba egiteko, besteak beste.

Jardunaldiak Plentzia-Gorlizko Danontzat gaztetxean izango dira, goizeko 10:00etatik aurrera. Horretarako, egitarau zabala duen egun osoko proposamena prestatu dute; hala, feminismoaz hausnartu, musikazaleen artean sareak sortu, alternatiba sozioekonomiko berriak ezagutu, eta komunikazioaren inguruan jardungo dute. Azken horretarako, HIRUKA eta Topatu komunikazio-proiektuetako kideek parte hartuko dute, euren egitasmoen nondik norakoak azaltzeko, besteak beste. Horrez gainera, gune autogestionatura hurbiltzen direnek beste hainbat esparruren inguruan hitz egiteko aukera izango dute.

Egitaraua

Maiatzak 28, zapatua

10:00-10:30 Hasierako jolasa.

10:30-11:00 Topaketak, hasi.

11:00-12:30 Feminismoa.

12:30-14:00 Musika / Alternatiba sozioekonomikoak / Proiektu komunikatiboak.

14:00-15:15 Bazkaria.

15:15-16:45 Kirola / Gaztetxeak / Sorkuntza.

16:45-18:30 Agroekologia / Hezkuntza alternatiboa.

18:30-19:30 Jolas kooperatiboak.

19:30-20:30 Topaketak, amaitu.


Arte azoka egin dute Arrasate Margo Taldekoek

Euren lanak kalera atera dituzte gaur artista arrasatearrek, ikusgai eta salgai. Seber Altube plazan egin dute azoka. Olio pinturarekin egindakoak izan dira kalean erakutsitako koadro gehienak, eta herritarrek aukera izan dute haiek ikusiz gozatzeko.


"'Herri txiki'-ren formula Donostian probatu dugu, 'Herri city' izenarekin"

Bueltan da Herri txiki, infernu handi saio arrakastatsua. ETB1ek laugarren denboraldia estreinatuko du gaur, 22:00etan. Luis Oiartzabal zuzendariak esan du harrera beroa egiten ari zaizkiela herrietan.


COVID-19a: Oarsoaldea osoa gorrian

Koronabirusaren asteburuko datuek, aurreko asteko joerak berretsi egin dituzte. Horren ondorioz, ostiralean eremu gorritik salbu zegoen herri bakarrak, Pasaia, 100.000 biztanleko 400eko tasa gainditu egin du. Beraz, Lezo nahiz Oiartzunek jada ezarrita dituzten murrizketekin jarraituko dute, eta bihartik (asteartea) aurrera horiek Errenteria-Oreretan eta Pasaian aplikatuko dira. Laburrean: gorrian egonda udalerriak perimetralki ixten dira, eta ostalaritzako establezimenduen barrualdea gopsarietarako (06:30-09:30) eta bazkarietarako (13:00-16:30) zabaldu ahal izango dira; terrazak ez dira itxiko.

Izan ere, Eusko Jaurlaritzak gaur ebatzi du zein udalerriri ezarriko zaizkion eremu gorriari dagozkion neurri murriztaileak, eta bihar sartuko dira indarrean. Hortaz, Lezori eta Oiartzuni Pasaia eta Errenteria-Orereta batuko zaizkio.

Bien bitartean, jarraian Oarsoaldeko lau herrietako tasen zerrenda. Parentesi artean, ostiral, larunbat eta igandean izan diren positiboak herri bakoitzean:

Oiartzun: 665eko tasa (asteburuko positiboak: 4-4-3).

Lezo: 641eko tasa (asteburuko positiboak: 4-4-1).

Errenteria-Orereta: 537ko tasa (asteburuko positiboak 25-21-19).

Pasaia: 430eko tasa (asteburuko positiboak: 9-8-4).