Hemen, baina Europara begira

«Etxe honetan hasi ziren biltzen gerora Zalduntxoak bezala ezagutuko zirenak». Duela 250 urte sortu zuten garai hartako zalduntxoek Euskalerriaren Adiskideen Elkartea Azkoitiko Intsausti Jauregian, eta urteurren ospakizunetan, iraganari, egungo egoerari eta etorkizunari so egin diote elkarteko kide eta erakundeetako ordezkari politikoek. Egun berezia izan dute gaur elkarteko kideek, Eusko Jaurlaritzak haiek egindako lana aitortu baitu. Elkartea sortu zuten lekuan bertan egin dute ekitaldia dozenaka lagunek, eta hango kideak ez ezik, hainbat politikari eta herritar bildu dira: besteak beste, elkarteko zuzendari Fernando Salazar, Juan Bautista Mendizabal elkarteko Gipuzkoako lehendakaria, delegazioetako ordezkariak, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakaria, Cristina Uriarte Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kulturako sailburua, Urrategi Alberdi eta Eneko Etxeberria Azkoitiko eta Azpeitiko alkateak, eta Azkoitiko hainbat alkate ohi. Urkulluri harrera egitearekin bat hasi dute ekitaldia, jauregiaren aurrean, eta ondoren hasi da jardunaldi akademikoa. Areto nagusian, eta ondoko gelak ere beteta zirela, Mendizabalek «iragana gogoratu, oraina landu, eta geroa sustraitzearen beharra» azpimarratu du. Lehengo eta oraingo elkarteko kideek «Euskal Herrian burua eta bihotza errotuta, baina Europari besoak zabalik» izan dituztela berretsi dute, eta hain zuzen, Europari eta etorkizunari begira hitz egin dute ondorengo hizlariek: Maria Carmen Gallastegi EHUko ekonomia katedradunak, Juango Alvarez Nazioarteko Zuzenbide Pribatuan kadetradunak eta elkarteko kideak, Daniel Innerarity filosofoak eta Erresuma Batutik etorritako Craig Calhounek, London School of Economics and Politikal Science-eko zuzendariak. Baita lehendakariak berak ere: «Elkarteak duela hiru mende asmatu zuen aterki beraren pean nazioarteko presentzia eta etorkizuneko ikuspegia elkartzea. Gaur, XXI. mendean, bide berari egitearen aldekoa naiz», esan du. Eskozia hizpide Nazioen presentzia jorratu dute hainbatek, eta gaurkoan Eskoziak izan duen arreta berezia. Calhounek nazioen garrantziaz hitz egin du, eta hainbat arrazoi eman ditu bere ikuspegia defendatzeko. «Badago diskurtso bat globalizazioak nazioak ezabatuko dituela esaten duena, baina datu enpirikorik gabekoa da. Globalizazioa eta nazioa gaizki ulertzearen ondorioa da hori». Bere ustez, nazionalismoaren «ikuspegi okerra» ematen da askotan, «muturreko adibideak» erakusten dituztelako. «Ez dute nazionalismo mota guztiak erakusteko interesik». Nazioen presentzia defendatu du zuzendariak, baina ikuspegi erromantikotik urrunduta. «Nazioak munduaren garrantziaren parte dira, baina nazioak internazionalak dira. Askotan nazio baten barruko historia kontatzen da, baina ez dago barneko historia bakarrik duen naziorik». Calhounen iritziz, ez dago estatu subiranonik, beraz, Eskoziak ere ez luke izango erabateko burujabetza: «Herrialdea euren kabuz kudeatzeko ahalmena irabaziko dute, baina interdependentzia bat dago herrialdeen artean, errespetatu beharreko arauak eta eskubideak daude». Bi ideia nagusi Etorkizuna eta berrikuntza. Horiek izan dira hitzik errepikatuenak jardunaldietan. Aurrera egiteko berrikuntzaren premia azpimarratu dute hizlariek, ekonomiari edo politikari dagokionez. Era berean, sistema politikoari kritika zorrotza egiteaz gain, etorkizunari aurre hartzeko proiektuak sortzearen garrantzia nabarmendu du Innerarityk. Mendizabalek eta Salazarrek elkartearen sustraiak izan dituzte hizpide, eta Urkulluk bezala, sorrerako kideak goraipatu dituzte: «Duela 250 urte, oraingo gai antzekoak jorratzen zituzten. Beste mundu bat amesten zuten, Europaren bide ekonomiko berri baten alde egin zuten», esan du Mendizabalek. «Aitzindariak ziren eta helburu bat izan zuten: herria goitik behera modernizatzen ahalegindu, lurralde hau abangoardian egoteko». Urkullurentzat, elkartearen hasierako helburu horiek «inoiz baino biziago» daude gaur.


[ARGAZKI GALERIA]: Julio Gomezek irabazi du Berrizko kaleko pintura lehiaketa

Julio Gomez Leioako margolariaren lanak irabazi du Berrizko XXII kaleko pintura lehiaketa. Guztira 26 lan aurkeztu zituzten.

Asteburuan Berrizen XXII kaleko pintura lehiaketa egin zuten. Lehenengo saria Julio Gomezek irabazi zuen, bigarrena Iker Mugarrak eta hirugarrena Carlos Espigak. Herriko saria, berriz, Karlos Berrizbeitiarentzat izan zen.

Berrizko Udaletik azaldu dutenez, maiatzaren 21era arte egongo dira lanak ikusgai.


Lehenago detektatzea helburu

Datozen hilabeteotan aurkeztuko ditu Eusko Jaurlaritzak gaitasun handiko ikasleak detektatzeko hartuko dituen neurriak. Aupatuz elkarteak uste du «aurrerapauso bat» ekar dezakeela, baldin eta lan hori egin behar dutenek beharrezko prestakuntza» badute.

Adimen handiko ikasleei hezkuntza arreta emateko Eusko Jaurlaritzaren 2019-2022ko planak badu berrikuntza nagusi bat: ikastetxe guztiek baheketa bat egiteko obligazioa izango dutela, gaitasun handiak hautemateko. Pandemiak atzeratu egin du kontua, baina egitasmo horren nondik norakoak datozen hilabeteotan aurkeztekoa da Eusko Jaurlaritza. Aupatuz Adimen Gaitasun Handiko Haurren Euskal Elkartearen iritziz, neurriak “aurrerapauso handia” ekar dezake detekzioan eta haur horiei ematen zaien arretan, “betiere bermatzen bada proba horiek egingo dituzten irakasleek eta Berritzeguneko aholkulariek prestakuntza zorrotza, kalitatezkoa eta behar adinakoa jaso dutela”.

Gaur egun, ikasleen %0,25i detektatzen dizkiete gaitasun handiak, baina, Aupatuz-eko kideen esanetan, jakinekoa da eragina %3 eta %5 artekoa dela. Arriskua dago ikasle horien ehuneko handi batek eskolako etapa era negatiboan bizitzeko eta sisteman porrot egiteko. Aupatuz-eko kideek kontatu dute ikasle haietako asko ez direla ulertuak sentitzen eskolan, eta guztiz desmotibatuta amaitzen dutela. Beste batzuek ez dituzte garatzen ikasketa ohiturak, eta beren gaitasunen oso azpitik dagoen errendimendu batekin iristen dira goiko ikasturteetara.

Askotariko ezaugarriak dituzte gaitasun handiko ikasleek, eta gaitasunak berak ere askotarikoak dira. Jaurlaritzaren planean ageri diren datuen arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan %4,8 goiz helduriko ikasleak dira, %37,3k talentu motaren bat dute, eta erdiek baino gehiagok (ia %58k), supergaitasunak. “Desberdintasun horiek garrantzitsuak dira hezkuntza neurriak hartzerakoan, haurraren interesak kontuan hartu behar baitira”. Adibidez, Aupatuz-ekoek esan dute posible dela literatura talentua duen ikasle batek erritmo normala izatea matematikan eta egokitzapena behar izatea euskaran. Supergaitasunak dituen ikasle batek, berriz, ikastaro bat aurrerago joateko beharra izan dezake.

Malgutasun eske

Oro har, gaitasun handiko ikasleek curriculumean malgutasun handiagoa behar dutela diote Aupatuz-eko kideek. “Ikasteko eta arrazoitzeko duten modua ez dator bat ikaskuntza mekanikoarekin, ezta gehiegizko errepikapenekin ere. Horrek deskonexiora eramaten ditu, beren munduan egotera, nahiz eta gero errendimendua ona izan”.

Lehen Hezkuntzan emaitza onak izan ohi dituzte, baina, askotan, egoera aldatu egiten da DBHn eta Batxilergoan hasten direnean. “Autoikaskuntza, sormena, pentsamendu kritikoa, ikerketa eta esplorazioa sustatu behar dira; hau da, haien jakin-min intelektuala suspertu, ahalmenaren garapena ahalik eta gehien bultzatzeko”.

Jaurlaritzaren planak jasotzen duenez, irakasleen hasierako prestakuntzaren eta etengabeko prestakuntzaren premia dago. Irudipen hori bera du Aupatuz-ek ere. “2019ra arte ez da inolako protokolorik egon. Horrek egundoko aldeak eragin ditu ikastetxe batzuen eta besteen artean. Oraindik ere irakasle askok ez dakite gaitasun handiko ikasleentzako plan bat eta protokolo bat daudela ere”. Detekzio gutxiago izan ohi dira sare publikoko ikastetxeetan gainerakoetan baino. “Detekzio sistematikoarekin alde horiek desagertzea espero dugu”.

Elkarteak onartu du gaitasun handiko ikasleen aniztasunaren eraginez zaildu egiten dela arreta egokia ematea. “Esku hartzeak, ikasle bakoitzaren ezaugarri kognitiboetara ez ezik, ezaugarri sozial eta emozionaletara ere egokitu behar du”. Eta gogoratu du administrazio publikoen ardura dela ikastetxeei baliabideak ematea ikasle horiei erantzun egokia emateko.

Datorren ikasturtetik aurrera, beste aldaketa bat ere izango da: ikasle zaurgarrientzako gordetako plazak beteko dituzte gaitasun handiak dituzten ikasleek. “A priori” neurri hori ere begi onez ikusi arren, zaurgarria kontzeptua ez zaio oso egokia iruditzen Aupatuz-i. “Ikasleen ehuneko handi bat guztiz integratuta dago, eta zaurgarritzat hartzeak mitoak suspertzea eragin dezake”. Horrez gain, ohartarazi du familien artean ere detekzioa “arbuiatzeko” joera sor daitekeela.

Hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritzaren planean ageri denez, gaitasun handiak izateko susmoa egon arren, familia batzuek ez dute inolako jarduketarik egin nahi izaten beren seme-alabekin. Aupatuz elkarteari ez zaio egokia iruditzen erabaki hori. “Barre egingo dioten beldur betaurrekoak behar dituen ume bati betaurrekoak ukatzea bezala da hori”. Nabarmendu du garrantzitsuena izaten dela haurrak berak jakitea beste era batera ikasten duela, “bere indargune eta ahuleziekin”, eta batzuetan sentituko duela ez dutela ulertzen. “Sentipen hori ezinbestean izango du; beraz, hobe du horren berri izatea, eta ez bere burua zigortzen aritzea besteak bezalakoa ez izateagatik”.

Nesken egoera, zailagoa

Jaurlaritzaren txostenean ageri denez, “oso kontuan hartzekoa” da kultura estereotipoek, genero rolek eta beste aldagai jakin batzuek zaildu egiten dutela gaitasun handiko neskak detektatzea, beren ahalmenak ezkutatzeko joera izaten baitute. Gaitasun handiak hautematen zaizkien hamarretik zazpi mutilak izan ohi dira. “Neskek ingurunearekin mimetizatzeko joera handiagoa dute. Batzuek bizitza bikoitza daramate: modu batekoak dira ikasgelan, eta beste modu batekoak handik kanpo”. Egoera horrek somatizazioak ere ekartzen ditu, eta ikasle horien artean ohikoak dira tripako mina, buruko mina…

Elkarteko kideen arabera, jende batek pentsatu ohi du eskoletan errendimendu hobea izaten dutela neskek, baina zehaztu dute gaitasun handiak ez direla horrekin nahastu behar. “Aparteko arrazoiketez, sormen handiko ideiez, ohikoak ez diren gustuez eta abar ari gara. Hori guztia asko zigortzen zaie neskei”.


“Ukrainako gerra gelditu behar da, nahiz eta lurraldea galdu”

Esta gerra no termina en Ucrania (Gerra hau ez da Ukrainan amaitzen / Katakrak) liburua idatzi berri du Raúl Sánchez Cedillok (Madril, 1969). Ukrainarren defentsarako eskubidea ulertuta ere, gerra gelditzea aldarrikatzen du, hori delako modu egokiena ukrainar herriaren sufrimendua geldiarazteko. Hori delako, halaber, Europan emantzipazioaren aldeko indarrek egungo krisi handiei elkarrekin aurre egiteko aukera eraginkorrena.

Itxuraz, gerra hasi zenean Errusiak pentsatzen zuen di-da batean iritsiko zela Kievera, bere moldeko gobernu bat jarri eta aurrera aise egingo zuela. Zure ustez, zerk eraman zuen Errusia horren kalkulu eskasa egitera?

Aspalditik ari ziren inbasioaz hitz egiten, CIAk gertatuko zela esaten zuen, eta errusiarrek ere gerta zitekeela iragartzen zuten, baina ez zitzaien kasurik egin ez batari, ez besteari. Gero jakin zen ukrainarrek inbasio bati aurre egiteko moduko tropak pilatu zituztela Donetsk eta Luhanskeko mugetan. 2014tik ari ziren esaten otsoa etorriko zela, baina nik ere ez nuen espero gerra horren azkar etorriko zenik. Pentsatzekoa da errusiarren inteligentzia-zerbitzuek sekulako akatsa izan dutela.

Hala ere, uste dut errusiarrek badutela B plana, oinarritzen dena Mendebaldeko koalizioaren kontraesanen eztandari itxarotean. Ukrainak Poloniara jaurtitako misilen kasuan atera dira kontraesan horietako batzuk. Eta, besteak beste, Europak behar duen gasaren ordainketaren inguruko kontraesanak ere hor daude.

Txanponak ere badu beste aldea: AEBek eta Europar Batasunak (EB) Errusiaren aurka hartutako zigor ekonomikoek txikitu behar zuten herrialdea, eta Errusiak asko sufritzen du, baina ez dirudi iragarri bestekoa izaten ari denik, eta gainera, EBk ere sufritzen du. Mendebaldearen akatsa izan liteke hori?

Ez dut uste. Uste dut AEBetako inteligentzia-zerbitzuak badakiela zein neurritan [Vladimir] Putinek jarri duen dena jokoan gerra honetan, eta Errusiak aldez aurretik pentsatu duela nola egin aurre zigorrei. Gerraren lehen asteetan sasoi bateko Kremlinologia ikusi genuen: Putin gaixo zegoela, minbiziarekin, zoratuta zegoela, isolatuta, estatu kolpea emango ziotela... Baina edozein analista seriok badaki Errusia erregimen gisa eratu dela, lehengo polizia, indar armatuak, zerbitzu sekretuak, industria militarra eta aeroespaziala... ia ministerio guztietan daudela eta Putin dela horren guztiaren buru. Boris Ieltsinek guztiz suntsituta utzi zuen Errusia hura berreraiki zuen taldea da hori. Erregimen hori ez da eroriko edozein eratan, AEBek badakite hori, baina ez gerraren bueltan funtsik gabe ari den analista armada horrek.

Argazkia: Josu Santesteban

"Nik esaten dut ez garela nor esateko Ukrainiari nola defendatu behar duen bere burua, haien lurraldea inbaditua izan denean"

NATOren laguntza gero eta handiagoa da eta egoera korapilatzen joan da gerra hasi zenetik. Une oso konplexuak izan dira, azaroan Ukrainatik Poloniara jaurtitako misilena bezalakoa, adibidez. Agian lehen unea izan da hori AEBek eta NATOk atzera egin dutena [Volodymyr] Zelenskyren esanetatik, gerran sakontzetik... Zuhurtzia apur ikusi da azkenean?

Bai, hala dirudi. Uste dut gerraren birpentsatze estrategiko bat izan dela, eta bai Pentagonoari, bai Kremlini ondo etorri zaiela su-eten txiki baten gisakoa taularatzea. Zein da arazoa? Gatazka hau oso konplexua dela. Hor dago AEB, EB eta azken horren baitako Visegradoko Taldeak osatzen duen koalizioa. Polonia, esaterako, Moskuko erregimenaren simetrikoa da, baina beste aldean. Putini buruz esaten da atzerakoia dela, transfoboa, antikomunista... horixe bera da Poloniako Legea eta Justizia alderdia, baina Mendebaldeko aldean dagoenez, ez dago arazorik. Berdintsu gertatzen da Visegradoko Taldeko eskuin muturraren gotorlekuarekin. Eta talde horrek Errusiaren aurkako mendeku historikoa nahi du.

Gaur egun, mundu mailako gerra baten hasieran gaude, edozein unetan gerta liteke istripu bat –aipatu duzun misilena bezala–. Ukrainak uste du une honetan Mendebaldeak ezin duela bakarrik utzi, hori Errusiaren aurrean amore ematea litzatekeelako. Horren aurrean, gerran hordagoka aurrera egiten ari da Ukraina, egoera oso arriskutsuak sortuz.

Baina gerra hau ezin da irabazle argi batekin amaitu, zentzu klasikoan. Mendebaldeak ezin du suntsitu potentzia nuklearra den Errusia, eta Errusiak ezin dio etengabe eutsi Ukrainan... Liburuan aipatzen duzu Minskeko Akordioetara jo beharko dela berriz lehenago edo geroago.

Gerraren lehen uneetan erabaki asko hartu ziren Errusiaren aurka, eta horretarako behar zen Errusiaren ahuldadearen kanpaina eta giroa sortzea, gerra azkar irabaz zitekeela zabaltzea... baina gaur egun hori ez dela egia ikusi da. Gerra hau ezin da Ukrainan bukatu. Zer da irabaztea Ukrainarentzat? Zer Errusiarentzat? Donetskeko eta Luhanskeko errepubliken gaia hor egongo da negoziagai, Krimeak Errusian jarraituko du seguruenik, Itsaso Beltzean itsas-armadak nola mugitu ahal izango diren...

Dena den, hori Pentagonoak pentsa dezake agian, baina Europan azken hamarkadetan gobernatu duen ikuspegi neoliberala bestelako errelatoa eraikitzen ari da: gu etikan eta moralean nagusi garela Errusiaren aldean, baita teknologikoki ere, Ukraina inbaditua izan dela, Errusia zatika erortzen ari dela... guztiz ikuspegi faltsua. Zoritxarrez, zerbaitek elikatzen badu Putin, bere aurkako diskurtso hori guztia da. Mendebaldearentzat Putin da Hitler, eta Zelensky Banderazaleen [eskuin muturreko gidari ohia] txotxongiloa Errusiarentzat. Bi ikuspegi horiek eusten diote gerrari, eta gogor erreprimitzen dituzte gerrako mobilizazioen aurrean bi herrialdeetan dauden desertzio edo desobedientzia jarrerak.

Liburuan gerra gaitzesten duzu, eta desobedientzia eta desertzioa proposatzen dituzu. Esan nahi du horrek Ukrainak ez duela bere burua defendatu behar Errusiako inbasioaren aurrean?

Nik esaten dut ez garela nor esateko Ukrainiari nola defendatu behar duen bere burua, haien lurraldea inbaditua izan denean. Hango herritarrek ikusi behar dute hori. Nik aurre egiten diot Europan eta bereziki ezkerraren zati batean zabaltzen den honako ikuspegiari: bat, gerra hau irabazi egin daitekeela eremu militarrean; bi, NATOren sostengua garaipenerako bermea dela, eta gainera, Errusiako erregimena ahultzen bada, hango indar ezkertiarren iraultzarako aukerak sortzen direla. Areago, Ukrainan ere gerta litekeela antzeko zerbait; baina ez du zentzurik, besteak beste, argi ikusi dugu gerrarekin nola utzi dituzten legez kanpo ezkerreko hamalau alderdi, Errusiazale izatea leporatuta.

Ez, gerrak aurrera jarraitzeak sekulako hilkortasuna ekarriko du, Ukraina suntsituta geratzea. Suizidio bat da eta gelditzeko ahalegina egin behar da, nahiz eta lurraldea galdu. Badakigu zer ekarri zuten Lehen eta Bigarren mundu gerrek, eta emantzipazioaren aldeko indarrontzat ezinbestekoa da eszenatoki horiek kosta ahala kosta saihestea. Beraz, indartu behar da desertzio eskubiderako eskaera, eta errefuxiatuak sostengatzeko politika. Horregatik, planteamenduak internazionalista izan behar du, gelditu dezagun denon arten gerra hau.

"Gaur egun, mundu mailako gerra baten hasieran gaude, edozein unetan gerta liteke istripu bat, Poloniako misilena bezalakoa"

Gerra testuinguru horretan bake-konstituziogilea planteatzen duzu zuk. Zer da hori? Nola eraiki daiteke?

Hori jakin nahiko nuke nik [irria]. Gerra honek hiru geruza ditu: bata mundu mailako hegemonia sistemari dagokiona (AEB-Txina), bestea inperioen artekoa (NATO-Errusia); eta azkenik, askapen nazionalerako gerra bat (Ukraina eta Errusia), otsailaren 24ko inbasioari erantzuten diona. Gainera, mundu mailako egoera gogor baten testuinguruan gertatzen da gerra (pandemia, aldaketa klimatikoa, energiaren eskasia, elikadura eskasia...). Orduan, munduko ezkerrarentzat funtsezkoa da egoera horiei aurre egin ahal izango dien subjektu berri bat sortzea, modu kolektibo batean erabaki dezan zer den berehalakoa, zer garrantzitsua, eta zertan ezin den atzera egin. Espero dezagun 1915ean gerraren aurka sortu zen III. Internazionala baino arrakastatsuagoa izatea.

Gerrak irauten duen egun bakoitzeko demokrazia gutxiago dago, ahalduntze gutxiago... Askoren arteko konbergentzia behar da (sindikalistak, feministak, udal mailakoak, LGTB kolektiboa, migratzaileak eta abar) ahal den lekuetan botere konstituziogile berriak eraikitzeko, komunak, sobietak... Harritzen nau nola ezker batzuk ez diren ohartzen bizi dugun inflexio puntu historikoaz, gainean daukagun mundu mailako gerra arrisku horrekin. Ondorioz, zera pentsatzen dute: bat, gerra hau iragankorra dela; bi, propagandak egia dioela; eta hiru, era guztietako protestei aurre egiteko, gerra-erregimenaren ondorioak ez direla indarrean jarriko haien herrialdetan.

2003an Irakeko inbasioa eman zenean sekulako mobilizazioak izan ziren. Orain, aldiz, ez da halakorik ikusi. Ezkerraren banaketa klabea da horretan?

Bai. Irakeko gerra erabat kriminala izan zen, guztiz ilegitimoa, eta Europako ikuspegi liberala eta ezkerrekoa haren aurka jarri ziren, bereziki Espainiako Estatuan. Haren aurka zegoen, baita ere, nik neoestalinismo zonbia deitzen dudana, eta AEBen aurka zegoen guztia alternatiba gisa aldarrikatzen zuena. Horixe egiten zuen Saddam Husseinekin ere, nahiz eta hura komunismoaren aurkako izan eta komunistak hiltzen zituen, edota alderdi komunista legez kanpo utzi zuen. Orain ere, ezker horrek, bai Espainian, bai Latinoamerikan, Ukrainako gerra Mendebaldeko indarren erasoaren aurkako defentsa gisa irakurtzen du; Putinen erregimena erresistitzen ari dela eta, beraz, herri zapalduen gotorlekua dela. Gezur handiagorik ezin da izan.

Europak AEBekin duen menpekotasun egoera ere maila guztietan handitu da gerra honekin.

Hori ikusten ari gara, bai. Bidenen administrazioa egiten ari den irakurketa goitik behera ari dira sostengatzen EBtik. AEB EBren trantsizio energetikoa kontrolatzen ari da, salneurri neurrigabekoetan saltzen dion fracking-eko gasaren bidez. Bigarren Mundu Gerran Europak AEBekin izandako menpekotasun handi hura ekartzen du gogora oraingo egoerak. Energiaren kontrol horrek kontraesan asko sortuko ditu Europan eta, seguruenik, horien ondorioz Europan istiluak izango dira herritarren eta gobernuen artean.

Argazkia: Josu Santesteban

"Munduan ditugun zailtasun guztiak Fuhrer bat deitzen ari dira, hil ala biziko egoera honetan etsaiaren aurkako borroka zuzendu dezan"

Eskuin muturra ere zer gertatuko zain dagoela diozu liburuan. Eta agian zain baino gehiago ere esan liteke, hainbat estatutan gobernuak hartu dituzte eta.

Hor daude zain, bai, egoera konplexuen irakurketa errazak eginez, errudunak seinalatuz eta nazionalismo erasotzaileak akuilatuz. Hor dago arrisku hori, eta horrek erantzun herritarra eta demokratikoa egiazki eragotzi dezake. Gertaeren jarioa bere horretan uzten badugu, zerbait egiten ez badugu, horrantz goaz. Demokrazia eta diktaduren arteko marko bat saltzen du Mendebaldeko ikuspegiak, baina, egiazki, Lehen Mundu Gerraren antzeko egoera bat bizitzen ari gara.

Faxismoarentzat heriotzarako borondatea da garrantzitsuena. Borroka eta heriotza egiaren une gisa eraikitzea, horri indar eta botere politikoa ematea. Etsai baten aurka armek balio dutenean, beti bukatzen dute irabazten armengatik hiltzeko prest direnek. Mendebaldeko faxismoa hala eratu zen: Lehen Mundu Gerrako borrokalari ohiak zeuden, traizioaren konspiranoia, nazioa berpizteko ametsa, eta bateraezinezkoa den barne etsaiaren eraikuntza. Orain ere narrazio horiek indartzen ari dira. Horren seinaleak dira aurrekontu militarren %2ko igoerak eta gertatzen ari den militarizazioa. Gatazka militarraz gain, info-gerra bizi dugu, tekno-gerra, eta ditugun zailtasun horiek guztiak Fuhrer bat deitzen ari dira, hil ala biziko egoera honetan etsaiaren aurkako borroka zuzendu dezan. Logika hori demokraziaren eta emantzipazio logiken guztiz aurkakoa da. Horregatik, gerra ahalik eta lasterren geldiaraztea faxismoei gudu hori irabaztea da, gerra haien eremu pribilegiatuan delako.

Bestetik, hori ere egia da, inbasioaren aurrean hor dago Ukrainaren askapen nazionalaren borroka, baina hori ezin da modu isolatuan irakurri, bloke eta sistemen arteko gerra testuinguru batean kokatu behar da, zeinaren lehen biktima ukrainar herria den, eta bigarrena, gerra zabaltzen bada, Europako gainerako herriak izango diren.


H&M dendetako langileek greba mugagabea hasi dute

Suediako kateak 56 langile kaleratu nahi ditu.

Egun batzuetako lanuzteen ondoren, greba mugagabea hasi dute H&M jantzi denda kateko langileek. «Jarraipen zabala» izaten ari dela ziurtatu du enpresan gehiengoa duen sindikatuak, ELAk.

Suediako multinazionalak abian jarritako berregituraketak Hego Euskal Herriko zortzi dendari eta 229 langileri eragiten die. Horietatik, 56 joan daitezke kalera. Haien artean asko dira Donostian itxitako COS dendakoak.

ELAk salatu du enpresak aurkeztutako espedientea ez datorrela bat krisi ekonomikoarekin. «Alderantziz: H&M enpresa oro har errentagarria da, 2019an ia 22.000 milioi euro fakturatu eta 1.270 milioiko irabaziak izan zituelako. Hala ere, datuak aldekoak izangatik ere, aurkeztutako egokitzapenak 1.000 pertsonari baino gehiagori eragingo die estatu osoan».

Beste jantzi kate handiek bezala, Internet bidezko salmenten gorakada ikusi du H&Mk, eta bere negozioa berregiratu behar duela azaldu du.

Kaleratzeen ordez, langileen lanaldia murrizteko eta enplegua banatzeko eskatu du ELAk, eta sortzen diren lanpostu berrien kasuan (bezeroarentzako arreta, biltegia, logistika eta banaketa...), ez daitezen azpikontratatu eta deslokalizatu, eta lan-baldintza eskasagoetan izan daitezen saihesteko neurriak ezarri ditzatela.


65 pilotarik hartuko dute parte VII. Master Laboral Kutxa Txapelketan

Elite mailan Miren Larrarte bidaniarra ariko da, eta lehen mailan Itxaso Erasun zizurkildarra eta Irati Zabala lizartzarra.

Emakumeen esku pilotan «sekulako lurrikara» sortu zuen, duela 7 urte, Emakume Master Cup txapelketaren sorrerak, antolatzaileek azaldu dutenez, eta gaur egun hortik eratorritako errealitate desberdinen erakusleihorik zabalena izaten jarraitzen du igande honetan Murgian hasiko den VII. Binakako Master Laboral Kutxa txapelketak. Hasieratik izan duen filosofiari jarraiki, aurtengoa ere txapelketa erabat irekia izango da, hau da, parte hartu nahi izan duten emakume guztiek ateak erabat irekiak izan dituzte eta bakoitzak bere behar eta nahietara egokituko den lehiaketa bat izango du. Denera, 65 pilotarik hartuko dute parte antolatutako lau mailetan; Pilota Goxua (25 pilotari), pilota mistoa gazteak (24), pilota mistoa 1. maila (8) eta pilota mistoa elite maila (8). Miren Larrarte bidanarria elite mailan ariko da, eta Itxaso Erasun zizurkildarra eta Irati Zabala lizartzarra 1. mailan.

Parte hartze honek argi uzten du kirol honek izandako garapena eta hasiera batean txapelketa guztiak pilota goxoarekin jokatzen baziren, gaur da eguna mistoaren aldeko apustua egiten dutenak gehiengoa direna. Pilota mistoek 85 gramotako pisua eta 60 milimetrotako diametroa dute. Hori bai, oraindik pilota goxoarekin jokatzea nahiago dutenek ere izango dute euren txokoa, garrantzitsuena pilotan aritzeko gogoa duten emakume guztiek horretarako aukera izatea baita.

Esan bezala, emakumeen esku pilota txapelketarik parte-hartzaileena Murgian hasiko da eta dagoeneko prest du martxoaren 26ra arte Zarautzera eramango duen bide-orria. Amezketa (otsailak 12), Galdakao, Segura, Eskoriatza, Zamudio, Asteasu (martxoak 5) eta Laudio izango dira Aritzbatalde historikorako bideko beste geltokiak. Finalerdiak Laudion jokatuko dira (ETB-k zuzenean eskainiko ditu), martxoaren 12an eta Zarautzeko jaialdia 26an, ETB-1ek zuzenean emango duen jaialdia. Bertan pilota mistoko lehen mailako eta eliteko finalak jokatuko dira.

Elite mailari dagokionean, parte hartzeari erreparatuta gorengo mailako lehia bat aurreikusten da, faborito garbirik gabeko lehia espero baita. Iaz Olatz Arrizabalaga eta Enara Gamindek jantzi zuten txapela, baina aurten bakoitzak bere aldetik saiatu beharko du errepikatzen. Larrarte-Arrillaga, Arrizabalaga-Capellan, Aldai-Mendizabal eta Garai-Gaminde dira antolatzaileek prestatutako bikoteak. Denak denen aurka arituko dira eta ligaxkako sailkapenaren arabera jokatuko dira Laudioko finalerdiak, lehenengoak laugarrenen aurka eta bigarrenak hirugarrenen aurka.

Binakako Master Laboral Kutxan arituko diren pilotariez gain, aurkezpenean erakunde desberdinetako ordezkariak izan dira kirolari eta antolatzaileei euren babesa erakusten. Donostiako Aquariumean izan dira Marian Ganzarain, Euskadiko Pilota Federakuntzako emakumezkoen saileko arduraduna, Goizane Alvarez, Gipuzkoako Foru Aldundiko kirol zuzendaria, Gorka Iturriaga, Eusko Jaurlaritzako Kirol Zuzendaria, Laboral Kutxako Arantxa Olaizola eta Zarauzko alkateordea, Gloria Vazquez.


Herri bat, bere lurraldean, libre

Mundu mailako balizko bakearen abiapuntua, lelo horrek laburbiltzen duen printzipioaren errespetuan datza, edo gauza bera dena, herrien independentziarenean. Salbuespenik gabe, kontsigna horren arabera bizitzea izaten da munduko nazio guztien nahia; independentziari eustea jadanik burujabe direnen kasuan, eta independentzia berreskuratzea, galtzeko zoritxarra izan dutenenean. Eta horixe bilakatzen dute, noski, beren politikaren lehen helburua. Hori gabe ez baitago deus ere.

Askatasun funtsezkoaren printzipio hori da autodeterminazio eskubideak babesten duena, edo herriei egiten dien aitortza, horrelako zerbait adieraziz bezala: eskubidea duzu zure lurraldean libre bizitzeko, kanpoko potentzia atzerritarren injerentziarik gabe, inbasiorik gabe, zeurearen jabe zarela, zeure ondarea kudeatuz, zeure erabakiak hartuz, zeure egunerokoa antolatuz eta etorkizuna eraikiz.

Baina noski, hori babesten duen eskubide bat formulatu behar izateak, herrien funtsezko askatasun hori arriskuan jartzen duen mehatxu bat badagoela ematen du aditzera, existitu egiten dela herrien integritatearen kontrako delitu bat, inperialismoarena, alegia, zeinarengatik beharrezko egiten den nazioen arteko politika arautzea, elkarren errespetua zein printzipiok erregulatuko duten definitzea.

Autodeterminazioaren eskubidea hain dago inperialismoaren existentziari lotuta, non ezin diren bata bestea gabe ulertu. Jasandako delitu inperialista da nazio baten autodeterminazio eskubidea aktibatzen duena, eta era berean, autodeterminazioa aldarrikatze hutsa, inperialismoaren salaketa inplizitua da, beti. Eta arrazoi berengatik, independentzia errekuperatzea da autodeterminazio eskubidea gauzatzeak nazio batentzat eduki dezakeen ondorio, emaitza edo esanahi bakarra: altxatu dadila nire lurraldeetatik okupazio-erregimena, eta erretiratu daitezela indar okupatzaileak.

Jasandako delitu inperialista da nazio baten autodeterminazio eskubidea aktibatzen duena, eta era berean, autodeterminazioa aldarrikatze hutsa, inperialismoaren salaketa inplizitua da

Munduko azken gertakariek gaurkotasunaren lehen lerrora ekarri dute inperialismoaren existentzia, bere errealitatearen bertsiorik gordinena eta krudelena erakutsiz. Baina inperialismoaren salaketa bere osotasunean egin behar da, ez bakarrik basakeriak neurri gehiegizkoa hartu duela sentitzen dugunean, baizik eta pairatzen duten herri guztien askapenaren alde eginez, estatu menderatzaileetako gobernuak behartuz nazioarteko araudia betetzera, duintasuna berreskura dezaten nazioek, eta horiekin batera, gizateria osoak.

Euskal Herriak aspalditik ezagutzen du inperialismoaren errealitatea, eta pairatzen segitzen du egun, ustezko bake giro honetan kamuflatuta. Gu herri menderatu zaharra gara, aspaldikoak direlako gure lurraldeen inbasioa, eta gure estatuaren konkista, eta horregatik oso normalizatua dugu menderakuntza egoera, jadanik inperialismo zantzurik ez ikusteraino Espainiak eta Frantziak gurean duten aparatu politikoaren presentzia hutsean.

Baina ez dute geuretik alde egin. Kontua da kolonizazio eta asimilazio baketsuaren garaiak dituztela orain gure menderatzaileek, okupazioa burututa eta gure estatuaren anexioa gauzatuta, Euskal Herriaren suntsipen-proiektuaren beste fase bati ekin ahal izan diotela.

Sinesgarriak izango bagara, etxetik bertatik egin behar dugu inperialismoaren salaketa, geure estatu propioa baieztatuz, eta erresistentzia mugimendu nazionala antolatuz, zeinera ongi etorria izango baita indar demokratiko oro, autodeterminazioa aldarri bakar. Horixe da gizateriaren historiari euskaldunok egin diezaiokegun ekarpenik handiena.


Gaur irekiko dute Bergarako emakume artisten erakusketa, Aroztegin

Emakume artisten kolektiboak zazpigarrenez antolatu duen erakusketa gaur inauguratuko dute (19:30), Aroztegi aretoan, eta hilaren 19ra arte bisitatuko ahalko da; aurtengoari Emakumea eta hitza izena jarri diote, besteak beste, testuek presentzia berezia izango dutelako.

Martxoaren 8aren egitarauaren barruan klasiko bihurtu da Aroztegi aretoko herriko emakume artisten erakusketa. Aurtengoa zazpigarrena da dagoeneko eta Emakumea eta hitza izena jarri diote. "Artista bakoitzak testu bat jarriko dio artelan bakoitzari, artelanarekin zerikusia izan daitekeena edo ez. Artista bakoitzak erabaki du zer eta nola jarri. Horrez gain, hitza eta artea nolabait lotzeko, bi txoko ere egokitu ditugu Aroztegin: idazlearen txokoa eta margolariarena", adierazi du erakusketako artistetako batek, Justina Elexpuruk.

Aurten, herriko 25 artista

Gaur inauguratuko dute erakusketa (19:30) eta martxoaren 19ra arte bisitatu ahalko da. Margolanak dira gehienak, olioak, akrilikoak eta akuarelak, baina badira bestelako artelanak ere. Aurten ere 20 urtetik 75 urtera arteko artistak batu ditu ekimenak, hainbat belaunaldiren arteko lanketa ahalbidetuz. Herriko 25 artista izan dira aurtengo erakusketan parte hartu dutenak: Alicia Garcia, Mariñe Jauregi, Ana Abajo, Arantzazu Arregi, Cecilia Dulanto, Maialen Lopez, Espe, Idoia Etxarri, Justina Elexpuru, Kontxi Idigoras, Maite Azkargorta, Maria Cruz Andueza, Mari Karmen Laskurain, Mireia Gonzalez, Nekane Bernal, Nerea Kerejeta, Usoa Mendikute, Zu-Frida, Amaia Santamaria, Maddi Martin, Marilu Unzurraga, Lierni Narbaiza, Itziar Murgizu, Mari Paz Alustiza eta Ione Telleria.

Ohiko ordutegia izango dute

Erakusketak ohiko ordutegia izango du: martitzenetik egubakoitzera 18:00etatik 20:30era egongo da zabalik; zapatuetan 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era; eta domeketan 12:00etatik 14:00etara. "Eskerrik asko artista guztiei eta beste urtebetez proiektu polit hau aurrera ateratzea posible egin duzuenoi", diote antolatzaileek.

2022ko erakusketan parte hartu zuten artista gehienak, Aroztegin.

Iaz, omenaldia emakume baserritarrei

Pandemiako neurriak indarrean zirela egin zen iazko erakusketa, Bertatik bertara, emakume baserritarren bizitza izenburu izan zuena. Emakume baserritarrek omendu nahi izan zituzten emakume artisten kolektiboak eta Martxanterak talde feministak, eta margolanek, zeramika lanek eta ikus-entzunezkoek osatu zuten, besteak beste. Ikusmin handia piztu zuen erakusketak.


Donostiak LGTBI+ errealitateen diagnostikoa eskatu du


Isabara joan gara, EH Furgoren eskutik

Isabara egin dugu bidaia EH Furgorekin. Arkaitz Apalategik han egiteko plan bat proposatu digu.

EH Furgok Nafarroako Pirinio aldera bidaia egiteko proposamena egin digu gaur.


“Oso positiboa” izan da Lea-Artibaiko enplegu azoka

Leartibai Fundazioak, Gazte Lea-Artibai ekimenaren baitan, antolatu zuen enplegu azoka. “Helburu nagusia Lea-Artibaiko gazteen laneratzea eta enplegagarritasuna sustatzea da”, esan dute. Gazteek euren kurrikulumak enpresei eskura emateko aukera izan zuten. Era berean, gazteek eta enpresek aurrez aurre harremanetan jartzeko aukera izan zuten. Eskualdeko eta inguruko 17 enpresek parte hartu zuten, bertaratutakoei laneratzeko dituzten aukerak aurkeztu eta lan-poltsa ezberdinetan sartzeko aukera eskaini zizkieten. Guztira 35 lan eskaintza baino gehiago eraman zituzten.

Leartibai Fundaziotik azaldu dutenez, inguruko herritarrak bakarrik ez, Eibar eta Galdakao bezalako herrietako bizilagunak hurbildu ziren. Profilei dagokionez, askotarikoak egon ziren, Lanbide Heziketan, Administrazioan eta Ingeniaritzan titulazioa duten pertsonak nabarmendu ziren, esperientzia zutenak zein ez zutenak.

Enpresek eta parte hartzaileek esan dute Lea-Artibaiko enplegu azoka “oso positiboa” izan zela. Guztira 14 elkarrizketa egin zituzten, eta esan dutenez, zuzenean sartu ziren hautaketa prozesuan kontratatzeko “aukera handiekin”. Horrez gain, bertaratutakoek “asko” eskertu zuten azoka, hau da, “enpresa ezberdinetara pertsonalki hurbildu ahal izatea eta haiengandik jasotako arreta”. Azkenik, azpimarratu zuten “aurrez aurre” aurkeztu ahal izan zirela enpresen aurrean: “Hori ezinezkoa da kurrikuluma posta elektronikoz bidaltzen dutenean edo webgunera igotzen dutenean”.


Hiriak jai paregabeak merezi dituela uste du Gorka Urtaran alkateak, eta errespetua eskatu du

Programa zabal eta erakargarria antolatu da aurten eta ziur dago Urtaran dena bikain joango dela baina gai batek bereziki kezkatzen du: eraso matxistak. “Gauero gaude kezka horrekin eta zoritxarrez ezin dugu bermatu segurtasun osoa bermatu, baina saiatuko gara”, adierazi du.


Feminista; beraz, kalitatezkoa

BERRIAk jaso du 2021eko Berdintasunerako Emakunde Saria, baita 'Pikara Magazine' aldizkariak eta iazko abuztuan zendutako Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakasleak ere


Aketegi: Nardagaizto kanala

Elurra bolada baterako etorri dela baliatuz, hona hemen Aizkorrin eskalatzeko kanal nagusietako bat.


Hilabete elkartasun azokarako

Sakana Harrera Haranako kideak egoera onean dauden objektuak biltzen ari dira Erkuden kaleko 8. zenbakian. Jasotakoa elkartasun azokan salgai jarriko dute apirilaren 23an.

Garai batean Sociedad Deportiva taberna zeneko ateak ostiralero,10:00etatik 13:00etara, ateak zabaltzen dituzte Sakana Harrera Haranako kideek. Eta hala eginen dute apirilaren 14ra arteko ostiraletan. Sakana Harrera Haranako kideak egoera onean daude objektuak jasotzen ari dira pitteka-pitteka. Azaldu dutenez, “etxean ditugun, erabiltzen ez ditugun eta egoera onean dauden arropak, jostailuak, bitxiak, oinetakoak, maindireak eta abar jasotzen ditugu”. Jasotako guztia apirilaren 23an eginen den elkartasun azokan salgai jarriko dute.

Antolakuntzan ere Sakanako Mankomunitateko Anitzartean kulturartekotasun zerbitzua dago. Bakarren batek ostiraletan materiala eraman ezin badu, zerbitzuarekin harremanetan jarri eta nola eman zehaztuko dute. Horretarako, 648 070 710 telefonora hots egin edo anitzartean@sakana-mank.eus e-posta helbidera idatzi behar da.


Dragaren Nazioarteko Egunari omenaldia egingo dio OzZinemak

Hilaren 16an Dragaren Nazioarteko Eguna izango da, eta OzZinema zineklubak egun horri omenaldia egingo dio proiektatuko duen hurrengo filmarekin: A Wong Foo, ¡Gracias por todo! Julie Newmar.

Hiru dragek New Yorketik Hollywooderako bidaia hasten dute erregina nazionalean parte hartzeko. Bide erdian autoa herri urrun eta isolatu batean hondatzen zaie, mundu guztiak bizitza triste eta aspergarria daraman lekuan.

Filmaren erakargarritasun handienetako bat da hiru gizon aktore, antzeko paperetan esperientziarik gabeak, drag queen bilakatzen direla. Patrick Swayze, Wesley Snipes eta John Leguizamo aktoreek Vida, Noxeema eta Chi-Chi dragei bizitza ematen diete, komedia eta drama nahasten dituen road movie batean. Proiekzioak ezberdina denaren onarpenaz hitz egiten du, adiskidetasunaz eta maitasunaz dragetik, araugintzako egitura estetikoak hautsiz.

A Wong Foo, ¡Gracias por todo! Julie Newmar asteartean, hilak 12, ikusi ahal izango da Niessen zinema aretoetan, 19:30ean. Sarrerak hiru bidetatik lortu ahal izango dira lau euroko prezioan: Kultura Kreaktiboaren webgunean, Lekuona Fabrikan, eta Niessen Kulturguneko leihatilan saioa baino ordubete lehenago.


Minneapoliseko polizia ohi batek bere burua errudun jo du George Floyden heriotzagatik

Thomas Lanek bigarren graduko nahi gabeko hilketa delituaren konplize izatea onartu du. Fiskaltzak eta defentsak hiru urteko kartzela zigorra eskatu dute, eta behin betiko epaia irailaren 21ean jakinaraziko da.

Derek Chauvin Minneapoliseko polizia ohiak George Floyd herritar afroamerikarra hil zuenean berarekin zegoen Thomas Lane lankideak bere burua errudun jo du, eta bigarren graduko nahi gabeko hilketaren konplize izatea onartu du.

Defentsa eta Fiskaltza akordio batera iritsi dira. Horren arabera, hiru urteko kartzela zigorra beteko du, baina ez dute aipaturiko delitu horregatik estatuko auzitegi batean epaituko.

Floyd hil zutenean Chauvinekin zeuden beste bi agenteak (Tou Thao eta Alexander Kueng) datorren hilabetean epaituko dituzte estatuko auzitegi batean.

22 urte eta erdiko zigorra ezarri zioten Derek Chauvin polizia ohiari 2020ko maiatzean Minneapolisen George Floyd hiltzeagatik.

George Floyd 2020ko maiatzaren 25ean hil zuten. Derek Chauvinek belauna lepoan jarri zion bederatzi minutuz, itota hil zen arte.


Horrela geldituko da Bilboko Lehendakari Agirre etorbidea obrak amaitu eta gero

Egoteko guneak dituen pasealeku bat, noranzko biko bidegorria eta landaretza protagonista izango da: hurrengo 15 hilabeteetan Lehendakari Agirre etorbidea obretan egongo da oinezko itxura izan dezan.

Bilboko Udalak gaur hasi ditu Lehendakari Agirre Etorbidea berritzeko obrak. Horiek Done Petri plazan egin zirenen jarraipena dira eta hamabost hilabeteko iraupena izango dute. Aldaketen helburua kaleari oinezko itxura ematea da, eta horretarako landaretzari protagonismo handia emango diote. Etorbidea Don Bosco biribilgunetik Done Petri plazaraino aldatuko da.

Egingo diren aldaketak

Kalearen egungo sekzioa birplantatuko da, bide-zoruak eta zoladura berrituko dira. Modu horretan, bidearen erdiko mehelina kenduko da, errei kopurua murriztuko da eta espaloiaren zabalera handituko da. Zenbaki bakoitien aldean noranzko biko bidegorri bat sartuko da.

Gainera, pasealeku bat egingo da, ibilbide osoan egoteko lekuak edukiko dituena, eta berdegune eta landare gehiago jarriko dira bidearen eta pasealekuaren artean.

Espaloietan, Bilbao motako baldosazko zoruak erabiliko dira, eta zintarria granitoz egingo da. Pasealekuan izaera nobleagoko akabera bat planteatzen da, lorategi baten antza duena eta egoteko giro atseginagoa sortuko duena. Horregatik, granitozko galtzada-harriz egindako zoladura bat jartzea pentsatu da.

Zebra-bideetarako, sestra-aldaketetarako edo espaloiko ibilgailu-pasabideetarako, erliebea duten baldosak jarriko dira.

Zuhaitzei dagokienez, orain daudenak ordeztuko dituzte segurtasun-neurriengatik. Guztira 128 kendu eta 125 berri jarriko dira.


Joxe Labaka: "Ez naiz aspertzen, ondo pasatzen dut eta beti aurkitzen dut jarraitzeko motibazioren bat"

Auto klasikoen rallyak ez dira Joxe Labakaren (Azpeitia, 1960) ohiko esparrua, baina begiz jota zuen aspaldian Azpeitia Hiria rallya irabaztea eta joan den zapatuan, "azkenean", lortu zuen helburu hori, German Gonzalez "maisua" kopilotu zuela. Maykel del Cid zenari eskaini nahi izan dio "txapelaren pusketa bat", ilusio berriak buruan dituela; semearekin bikotea osatuta lehiatzea, esaterako.

Auto klasikoen Azpeitia Hiria rallya irabazi zenuten zapatuan. Gustura?

Oso gustura. Eguna ederki joan zen eta oso ondo pasatu genuen denok. Kezka pixka bat bagenuen, egoera berrira nola moldatuko ote ginen. Baina antolatzaileek oso ondo prestatu zuten dena, eta batik bat ikusgarria izan zen Korta jatetxean nola zuten dena prestatuta bazkarirako. Uste dut geu ere ondo portatu ginela, eta dena oso ondo atera zen.

Klasikoen rallyak ez dira zure espezialitatea, baina ez zenuen lehen aldia, ezta?

Duela zortzi bat urte irten nintzen lehen aldiz Azpeitia Hiria rallyan. Joxe Antoniok [Araneta] eta Maykelek [Del Cid] antolatzen zuten, bi lagunek, eta... Iloba, Aitor Otaegi, kopilotu zela hasi nintzen parte hartzen. Lehen aldi hartan nahikoa ondo ibili ginen, eta gainera, gustatu egin zitzaigun. Horregatik jarraitu genuen ondorengo urteetan ere parte hartzen. Eta ondo moldatzen jarraitzen genuen, eta beti hortxe, aurreko postuetan… Azkenean, harra barruraino sartu zitzaigun, eta lasterketa hori nola edo hala irabazi behar nuela tematu nintzen. Hirutan sailkatu ginen bigarren, azkena iaz, baina irabazi ezin...

Baina aurten bai, azkenean.

Azkenean irabazi dugu, bai. Gaizki pentsatzen hasita ere banengoen jada. Aitorrek laga egin zuen, eta orduan jo nuen German Gonzalezengana; klasikoen rallyetaz asko daki, maisu bat da, eta bera ibili zen hasieretan guri irakasten. Nik bezala, Azpeitiko rallya irabazteko gogo izugarria zuen Germanek ere. Zapatuko txapelaren pusketa bat Maykel del Cidi eskaini nahi nioke. Guztion laguna zen, estimatua nuen oso, eta dagoen tokian dagoela, han egongo da orain ere guri begira.

1987ko Citroen Visa GTI batekin irabazi duzue. Beti auto berarekin parte hartu izan al duzu?

Joan den sei bat urtetan bai, auto horrexekin ari gara lehiatzen. Neurea da, ez dut gehiegitan ibiltzen, baina ondo dago eta ondo zaintzen dut.

Igoerak, rallyak... Bizi osoa daramazu auto lasterketetan eta garaipen asko pilatu dituzu, baina klasikoen rallyek ba al dute zerikusirik zuk ezagutzen dituzun beste lasterketekin?

Oso zaila da klasikoen rally bat ondo egitea, eta beste modalitateekin alderatuta, txoferrak oso gutxi agintzen du hemen. Kopilotua da klasikoetan gehien agintzen duena, izugarrizko lana egiten du. Pilotuak kopilotuen aginduak zuzen bete behar ditu: kopilotuak agintzen dizu, kopilotuak daki nondik zoazen eta nora joan behar duzun. Oso zaila da rally hauen muina azaltzea eta ulertzea bera ere, probatu arte.

Pilotua eta kopilotua elkarrekin ondo moldatzea ezinbestekoa izango da, beraz. Lasterketa aurretik lan asko eskatzen al du horrek?

Oso garrantzitsua da elkar ondo hartzea, bai, baina ez pentsa ordu asko pasatzen ditugunik lasterketa prestatzen. Rallyan parte hartzeko beharrezkoak diren GPSa eta beste tramankuluren bat instalatzeko elkartzen gara, eta autoan bueltaren bat ematen dugu dena puntuan dagoela ziurtatzeko; egun bakarrean elkartuta nahikoa izaten dugu normalean. Beste lasterketa batzuetarako ez bezala, ez ditugu entrenamendu saioak egiten.

Auto lasterketak berriro martxan jarri berriak dira, koronabirusaren etenaren ondoren. Inoiz egon al zara horrenbeste denbora lasterketetan parte hartu gabe?

42 urtean, inoiz ez. Ez da samurra izan, egundoko gogoa nuen. Iazko Urrakiko Igoeraz geroztik batere ibili gabe nengoen, izan ere. Orain, abuztuaren 22an Aiako Igoera dira egitekoak, ea egiteko moduan diren; baietz dirudi, baina... Urteko egutegia eginda zegoen, baina dena hankaz gora gelditu da. Aiakoa zen igoeren egutegiko aurrena, eta agiriak-eta beteta zeuzkatenez, hori behintzat aurrera joango dela dirudi. Baina hortik aurrerakoak, ikusi egin behar. Rallyak hasi dira egiten, baina egoera ezohikoa da, dena dago airean. Ikusi egin behar zer lasterketa egin ahalko diren, eta egitekotan nola egin ahal izango diren.

Zeuk zer asmo edo helburu dituzu aurrera begira?

Aurrekoan semeak ere parte hartu zuen klasikoen rallyan; iaz irten zen lehen aldiz. Josu Lizarralderen kopilotu aritu zen eta oso lan ona egin zuen; laurogeitaka talde ginen eta zazpigarren sailkatu ziren. Orduan, hurrengorako badakit zer jarriko zaidan: lasterketaren batean semearekin batera irtetea aurrena, gehiagotan irtetea hurrena, biok podiumen bat lortzearen ilusioa gero… Horrelakoxea naiz ni, beti aurkitzen dut ilusio berriren bat. Ez naiz aspertzen, ondo pasatzen dut eta beti aurkitzen dut jarraitzeko motibazioren bat. Baina ez zait ibiltzeagatik ibiltzea gustatzen; lasterketetan parte hartzen badut, lehiatzeko izaten da, dudan onena emateko, beti.


Palestinaren aldeko lapiko jotzea egingo dute gauean Antiguan

Larunbateko manifestaziorako motorrak berotzeko, Antiguan Palestinaren aldeko lapiko jotzea egingo dute gaur gauean (hilak 19). 21:30erako egin dute deialdia, Gaskonia plazan, Larunbatean, denok manifara! Antiguotarrok Palestinarkein bat lelopean.

Hain zuzen ere, Gernika-Palestina deialdi herritarrak Palestinaren aldeko manifestazio nazionalera deitu du larunbaterako; 17:30ean abiatuko da, Antiguako tuneletik. Bestalde, atzo ere Palestinaren alde mobilizatu ziren hamarnaka lagun Donostian, Euskal Herriko BDZ Nodoak deituta (Israeli Boikot, Desinbertsioak eta Zigorrak).


Martinen bidaiak

Ibon Martin idazlea etxean bezala sentitzen da Altsasun. Aurreko astean 'La hora de las gaviotas' bere azken eleberria aurkeztu zuen Iortia kultur gunean "lagunen" artean. Oraingoan Hondarribira bidaia egin du Martinek.

Eleberri berria aurkezteko orduan argitaletxeak "bira" erabakitzen dio, eta bakarrik hiriburuetara eramaten dute, baina Iban Martin idazleak bira horretan Altsasu sartzea eskatu zuen: "Derrigorrezkoa da". Altsasun zale "pila bat" ditu, bereziki Elena Aldasoro Arkatz liburu dendako jabea Martinen eleberrietako tokietara bisita gidatuak antolatzen hasi zelako. Hortaz, beste behin ere, aretoa bete zuen idazleak. "Oso gustura egoten naiz; dagoeneko lagunak dira". Bi emanaldi eskaini zituen: alde batetik, Oninen liburu bildumaren solasaldia egin zuen eta, bestetik, La hora de las gaviotas bere azken eleberria aurkeztu zuen.

La hora de las gaviotas Hondarribian gertatzen da: "Alardean hilketa bat gertatzen da". Euskal Herrian dagoen festarik "polemikoena eta lotsagarriena" dela esan du Martinek: "Pena handia da festa giro batean halako gerra zibila egotea urtero eta desfilatzen duten neskak nola umiliatzen dituzten ikustea". Salatu beharreko egoera bat dela uste du idazleak, eta horregatik istorioa bertan kokatzea erabaki zuen. "Hemendik ateratzen garenean inork ez du alardeari buruz ezer entzun. Honi buruz hitz egin behar dugula uste dut, horrela aritzen direnak lotsarazi behar ditugu".

"Beti daude esaten kanpokoek ez dugula ulertzen. Baina agian kanpokoek beraiek baino hobeto ulertzen dugu bertan ez daudelako gure bihotzak eta barnekotasunak jarrita. Guk hotzean ikusten dugu". Txingudiko badian alardearen gaia tabu bat da, eta egin behar zuela sentitu zuen: "Banekien kritika pila bat etorriko zirela eta eskualde horretan irakurleak galduko nituela". Baina irakurle "intoleranteak" galdu behar baditu "ongi etorria" dela gaineratu du. "Beraiek galtzen dute". Pena handiena liburua irakurri gabe, ez dutela irakurriko eta dagoeneko bere zaleak izateari utziko diotela entzun behar izatea izan da: "Behin irakurrita alardea agertzen da, eta nire pertsonaien iritzia argi geratzen da, baina eleberri bat da eta inor ez da deseroso sentituko". Jendeak ongi pasatzeko idazten du Martinek, "ez da salaketa hutsa".

Lekuak

Pasaia, Orbaizeta, Zugarramurdi, Urdaibai, Donostia, Hondarribia… Martinen eleberrietan lekuak garrantzia handia du: protagonista bat bihurtzen da. "Idazten hasten naizenean tokia finkatzen dut. Lehendabiziko gauza eleberria non kokatuko dudan pentsatzea da". Gero bertatik paseoak ematen ditu eta jendearekin harremanetan hasten da: "Zer arazoekin bizi diren, egunerokotasuna…". Duela hogei urte inguru gida liburuak idazten hasi zen Martin, "eta badaude leku batzuk zerbait gehiago eskatzen didatela". Pertsonak egiteko orduan "aldameneko" jendean oinarritzen da. "Askotan tabernetan edo kafetegietan idazten dut, edo azokara noa eta bertan jendearen eskaerak entzuten ditut, izaera…". Batetik eta bestetik ideiak hartzen, bere eleberrietako pertsonaiak osatzen ditu.

"Hasieratik argi daukat nola hasiko den eta nola bukatuko den eleberria: nor izango den hiltzailea eta hori guztia". Hala ere, hasieratik aurreikusten duena istorioaren zati txiki bat baino ez dela azaldu du idazleak: "%20 bat izango da; beste guztia idazten noan bitartean sortzen da". Buruarekin lekuetara bidaiatzen du, eta "bideak" sortzen joaten dira. "Oso ondo pasatzen dut idazten dudanean". Irakurleak jasotzen duela uste du Martinek, eta, ondorioz, eleberriaren bidez bidaiatzen dute. "Baina ez da bakarrik paisaia erakargarri bat, tentsio pila bat egoten da. Lehenengo orritik hilketa bat egoten da, eta beti gaude bihotza eskuan". Irakurleek ere sentitzen dute.

Ane Cesteros da La hora de las gaviotas eleberriaren protagonista. Aurreko eleberriaren, La danza de los tulipanes liburuaren, ikertzailea ere bada. Aurretik Leire Altuna izan zen ikertzailea, lau liburutan. "Cesterorekin beste istorio bat izango dugu". Dagoeneko idazten ari den trilogia osatuko zuen liburua. "Nire asmoa laugarren bat egitea da, eta hor bai gelditzea". Leire Altunarekin laugarren liburuan sentitu zuen pertsonaiaz aldatu behar zuela, "eta Cesterorekin antzeko zerbait pasatuko zaidala uste dut".

Ibon Martin 'Onin'-en liburuak sinatzen, Altsasun. ARKATZ

Arnasa hartuz

Bi generoen artean idazten du Martinek: nobela beltza eta haurrendako literatura. "Aldatzea oso ondo datorkit arnasa hartu behar dudalako. Hainbeste hilketekin, ikerketekin, tentsiorekin eta abarrekin zerbait errazagoa behar dut". Haurrendako literatura egitea ez da erraza, baina beste modu batera idazteko aukera ematen dio Martini: "Beraien buruan sartzen naiz eta bertan hilabete luze batez ibiltzen naiz Oninen eta bere lagunen abenturak sortzen". Haurrek Onin eta bere koadrilla lagun moduan hartzen dituzte. "Gertuko istorioa dira".

Nobela beltzarekin hasi aurretik Martinek gidaliburuak idazten zituen. 300 bat ibilbide idatzi zituen. Ibilaldien artean, irteerarik ezin zituenean egin eta zaletasun bat bezala idazten hasi zen. "Bost urteko hobby bat izan zen". Hortik El valle sin nombre bere lehenengo eleberria idatzi zuen, historikoa. "Asko ikasi nuen".


Salbatoretako Gazteen Patata Tortilla Lehiaketan izena eman daiteke

Iaz giro ederra izan zen Salbatoretako Patata Tortilla Lehiaketan. (Aiora Larrañaga/Hitza) Abuztuaren 7an, Salbatore Jaien barruan, Gazteen III. Patata Totilla Lehiaketa jokatuko da Getariako frontoian 11:00etatik 12:30era bitartean eta bertan parte hartu nahi dutenek izena eman dezakete hilaren 30a arte udaletxean edo turismo bulegoan. 14-18 urte bitarteko gazteei dago zuzendua norgehiagoka. Bikote bakoitzak zartagia, labana, sardexka, eta osagaiak nahasteko eta tortillari buelta emateko ontzia eraman beharko dute. Antolatzaileek jarriko dituzte tortilla egiteko beharrezkoak diren osagaiak eta sua. Antolatzaileek jakinarazi dute, epaimahaiko kideek tortillaren itxura, zaporea eta sukaldarien jantziak kontutan hartuko dituztela saridunak zein diren erabakitzerakoan. Dena dela, Getariako gazteak leihiaketan parte hartzera animatu nahi dituzte.


‘Brandeburgoko atea’ mugitu izana salatu du Ancorak

Ancora Ondarearen Babeserako Elkarteak salaketa bat jarri du udalean, euren ustez, atzo egin zen Norteko geltokiko arkupearen lekualdatzeak Eraikitako Hiri Ondarea Babesteko Plan Berezia (EHOBPB) urratzen duelako. Elkarteak dioenez, 2021ean “babes bereziki zorrotza” ezarri zitzaion arkupeari: “elementu iraunkor maila eman zitzaion. Hori dela eta, egitura ezin da ez desmuntatu, ez ordeztu, ez eta lekualdatu ere”.

Elkartearen arabera, lekualdaketa gauzatu ahal izateko, aurrez EHOBPBa aldatzeko espedientea tramitatu beharko litzateke, eta espediente horrek Tokiko Monumentu Ondarearen Aholku Batzordearen eta Gipuzkoako Foru Aldundiko zein Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailen aldeko txostenak ere beharko lituzke.

Hortaz, elkartearen ustez honek beste behin lan hauetan “etengabeko inprobisazioa” dagoela erakusten dute, eta maiatzean bidaiarien eraikina ere eraitsi zutela gogoratu du. Ancorak egiten ari diren lanak bertan behera uzteko eta gertutakoa ikertzeko eskatu du.


Nafarroa osoan 38 positibo atzeman zituzten atzo, horietako hiru gure lurraldean

Atzo hiru positibo atzeman zituzten gure lurraldean, hiruak Leitzan. Nafarroa osoko behin-behineko datuei erreparatuta, atzo 38 positibo atzeman zituzten. Atzo, urriak 17, bi pertsona ospitaleratu zituzten, ospitaleratuta zeudenetatik ez zuten inor ZIUan sartu eta ez zen gaixorik hil.

Gure lurraldean pandemiaren hasieratik metatutako positiboak errepasatuz gero, atzo arte 740 dira Doneztebeko osasun eremuan (Malerreka+Bertizarana) atzeman dituztenak, 1.004 Elizondoko eremuan (Baztan+Urdazubi+Zugarramurdi), 598 Leitzako eremuan (Arano+Areso+Goizueta+Leitza) eta 1.262 Bortzirietan.

Nafarroa osoko datuei dagokionez, atzo, urriak 17, 761 proba egin zituzten eta horietatik 38k positibo eman zuten (% 5,0)

COVID-19ak jota, atzo, urriak 17, bi pertsona ospitaleratu zituzten, ospitaleratuta zeudenetatik ez zuten inor ZIUan sartu eta ez zen gaixorik hil. Alta eta bajen balantzea egin ondotik, orain 23 daude ospitalean, horietatik 5 ZIUan.

Birusak eragindako infekzioen intzidentzia metatuari dagokionez, 83.047 pertsonakoa da, eta heriotza kopurua 1.248koa.

Nafarroan 992.788 txerto eman dituzte oraingoz. Atzo, urriak 17, 307 txerto paratu zituzten eta, oraingoz, 523.735 pertsonek hartu dituzte bi dosiak.

12 urte edo gehiago dutenek online har dezakete hitzordua

12 urte edo gehiago dutenek Osasun Karpeta Pertsonalean sar daitezke eta hautatu zein toki, egun eta ordutan hartu nahi duten txertoa.

Zalantza txikienarekin antigeno testa egitera joan eta bigarren PCRa egiteko orduan ez hutsik egin

Helburua ahalik eta kutsadura gehien atzematea da, bereziki harreman sozialak eta familiarrak areagotzen diren garai hauetan.

Gogoratu PCRko proba batean emaitza positiboa duten pertsonek beren kontaktu estuak Osasun karpeta pertsonalaren bidez adieraz ditzaketela, eta ez dutela aztarna-taldeak kontaktatu zain egon beharrik.

Eskualdeko datuak

Infogram


Merkataritza lokalen alokairurako dirulaguntzak emango ditu Azkoitiko Udalak

Ekintzaile berrian aktibitatea sustatzeko asmoz zabaldu du Azkoitiko Udalak dirulaguntzak eskatzeko deialdia. Interesa duten herritarrek abenduaren 4ra bitartean egin ahal izango dute aurtengo urteari dagokion eskaera.

Azkoitiko Udalak merkataritza lokalen alokairurako dirulaguntzak emango ditu, ekintzaile berrien aktibitatea sustatzeko asmoz. Erakundeak azaldu duenez, laguntza jaso ahal izateko eskaera epea zabalik dago jada. Hain zuzen, merkataritza-jarduera bat hasi nahi duten, edo belaunaldi aldaketa eman nahi duten ekintzaileei zuzenduko die laguntza udalak.

Erakundeak ohar bidez azaldu du "hutsik dauden udalerriko lokalak berreskuratzea" dela helburu nagusia. Laguntza jaso ahal izateko eskaera aurtengo urte osoan zehar aurkez daitezke, zehazki, abenduaren 4an amaituko da aurtengo deialdiari dagokion eskaera epea.

Dirulaguntza jaso ahal izateko, ordea, hainbat baldintza bete beharko dira. Besteak beste, baldintzetako bat da ekintzaileak lokalaren jabearekin sinatutako alokairu kontratuak gutxienez bi urteko iraupena izatea. Bi urte horietan, dirulaguntzaren zenbatekoa hileko alokairuaren prezioaren %50 izango da, betiere, gehienez 250 euro.

Erakundeak nabarmendu du herriko hiri-lurzoruan kokatuta dauden merkataritza-lokalak sartzen direla soilik laguntza deialdi horren barruan. Eskaerak udaletxeko Herritarren Arreta Bulegoan aurkeztu beharko dira. Informazio osagarria eskuragarri dago udalaren webguneko dirulaguntzen atalean.


«Familia denak eraikitzen ari dira etengabe, bizitza osoan»

Adopzioak zorionekoak egin ditu Perez eta Disla, eta sentimendu hori helarazten dute 'La suerte' obran. «Saiatzen gara ikusleek ere bidea gurekin egin dezaten». Bilbon izango dira asteburuan.


Euskaraldia

Euskaraldian izena ematea.


Joseba B. Lenoir eta Postigo maisuaren kontzertua izango dute Uribarrin

Uribarriko San Esteban jaietako egitaraua: 12:00etan meza abesbatzak lagunduta; 13:00etan bolo txapelketa; 17:30ean briska eta mus txapelketa; 18:00etan ume jolasak; 21:00etan zuk egin zuk jan afaria; eta, 22.30ean Joseba B. Lenoirren eta Postigo maisuaren kontzertua.


Suhiltzaileak bertaratu dira Ardantzazar kalera, garaje batetik kea ateratzen ikusi dutelako

Kea istripu txiki baten ondorioa izan da, erabiltzaile batek bere ibilgailuaren olioa aldatu eta gero.

Suhiltzaileak, anbulantziak, Udaltzaingoa eta Ertzaintza bertaratu dira gaur arratsaldean (19:00ak aldera) Laudioko Ardantzazar kalera. Antza, kea ateratzen ikusi dute bertan dagoen garaje pribatu batetik (Laudio Institutuaren atzeko aldean dagoena).

Egoera bideratu dute berehala larrialdi zerbitzuek eta garajeen erabiltzaile batek azaldu dionez Aiaraldea Komunikabideari, kea sortu da pertsona batek olioa aldatu diolako bere ibilgailuari. Horren ondorioz sute txiki bat piztu da eta horrek sortu du kea.

Ertzaintzak, ordea, soilik zehaztu du norbaitek su-itzalgailua erabili duela garajeetan eta horrek sortu duela, antza, nahastea.


Malas Compañias zirku taldeak 'Prozak' ikuskizuna eskainiko du larunbatean

Haurrei zein helduei zuzenduriko kale ikuskizuna eskainiko dute, Zumaienako patioan. Gonbidapenak aurrez eskuratu beharko dira, ostiralean, Turismo Bulegoan.

Malas Compañias zirku taldeak Prozak ikuskizuna eskainiko du larunbat honetan, hilaren 14an, Zumaienako patioan. 19:00etan hasita, gazte zein heldu, barrez lehertuko dira emanaldiarekin, konpainiaren hitzetan, "umorea eta emozioa baitira antidepresiborik onenak".

Gonbidapenak bezperan eskuratu ahal izango dira, ostiralean, Turismo Bulegoan. 10:00etatik 14:00etara eta 15:00etatik 19:00etara izango da zabalik.


"Jendea ariketa fisikoa egitera animatu dadila; horren arabera taldeak antolatuko ditugu Altsasun, Olaztin eta Ziordian"

Sakana Eskualde Aktiboa Zerbitzua Altsasuko Osasun Eskualdera iritsi da. Dani Echávarri Manjón orientatzaileak kontsulta zerbitzua martxan du, baina taldeak sortzeko irrikaz dago.


Emakume Abertzale Batzaren gaineko erakusketa

Emakume Abertzale Batza 100 urte emakumeak aberria eginez erakusketa antolatu du Lurgorri elkarteak Sabino Arana Fundazioarekin elkarlanean. Hilaren 10ean zabalduko dute 19:00etan eta hilaren 21 arte izango da bisitatzeko aukera. Xenpelar Etxean izango da erakusketa.Lurgorrik aitortza egin die, “duela 100 urte, ekimen ugari bultzatu zituzten eta hamaika zereginetan aritu ziren, gizarte eredu berri baten aldeko apustua egin zuten. Emakume horiek Euskadiren alde egindako jarduerak eta haien bizipenak gogora ekarri nahi ditu erakusketak”.

Errenterian indar handia hartu zuela Emakume abertzale Batzak nabarmendu du Lurgorrik, “garaiko prentsak jaso bezala, berrehun emakumetik gora osatzen zuten erakundea gurean. Datu esanguratsua da, 1931. urtean 9.000 biztanle inguru zituelako Errenteriak”. Emakume horien aitzindari izaera lehen lerrora ekarri du elkarteak, “gizartean eta politikagintzan zegokion lekua aldarrikatu eta bete zuelako euskal emakume talde batek”.

Emakume horiei esker, 1936ko Espainiako Gerra hasi aurretik, haurrek eskolak euskaraz hartzeko modua izan zuten eta politikagintzan gidaritza hartzen hasi ziren.

Lurgorrik herritar guztiak animatu ditu erakusketa bisitatzera.


Ines Azpiazu eta Kontxi arrandegia garaile, I. Udaberriko erakusleiho, balkoi eta leiho lehiaketan

Larunbatean, ekainak 28, izan zen I. Udaberriko erakusleiho, balkoi eta leiho lehiaketaren sari banaketa, Sanagustin kulturgunean. Balkoi eta leiho onenaren saria, Ines Azpiazurentzat izan da, eta erakusleiho onenaren saria, berriz, Kontxi arrandegiarentzat. Kategoria bakoitzean hamahiru pertsonak parte hartu dute lehiaketan.

Azpeitiko Udalak eta Bertan Merkatari Elkarteak antolatutako I. Udaberriko erakusleiho, balkoi eta leiho lehiaketak baditu irabazleak. Larunbatean, ekainak 28, izan zen lehiaketaren sari banaketa, Sanagustin kulturgunean. Balkoi eta leiho lehiaketaren irabazlea Ines Azpiazu izan da, eta Loiolabide 29 helbidean ikus daiteke haren balkoia; merkatariei zuzendutako erakusleiho lehiaketa, berriz, Kontxi arrandegiak irabazi du. Bi irabazleek oroigarri bana eta 300 euroko saria eskuratu dituzte. Kontxi arrandegiak, gainera, erakusleihoen kategoriako herritarren saria ere bereganatu du; Bertan Merkatari Elkartearen Facebook orrialdean "atsegin dut" gehien jaso dituen saltokia izan da, eta 200 euroko saria eta beste oroigarri bat eskuratu ditu, epaimahaiaren sariaz gain.

Balkoien eta leihoen mailako bigarren saria, Lurdes Altunarentzat izan da, Urrestillako Antxieta Arbiondo baserriko dekorazioagatik. Erakusleihoen mailako bigarren saria, berriz, Ilargi mertzeriarentzat izan da. Biek ala biek, 150 euroko saria eta oroigarri bana lortu dituzte.

Lehenengo aldiz antolatu dute Bertan Merkatari Elkarteak eta Azpeitiko Udalak I. Udaberriko erakusleiho, balkoi eta leiho lehiaketa, eta guztira, hamahiru pertsonak parte hartu dute lehiaketan.


Oier Oari buruzko dokumentala, gaurtik ikusgai Kanalduden eta BERRIAn

Oak azken urteen eginiko bideak eta izandako oztopoak oinarri, Zigor bat gehiago izeneko dokumentala ondu dute Bernat Etxepare lizeoko bi ikasle ohik, Kanalduderekin. BERRIAren webgunean ikusten ahalko da, 20:00etatik aitzina. Oa gaur iragan da epailearen aurretik.

Ezinbestean, gero eta estuagoa bilakatu da atzerako kontua, eta, hain zuzen, gaur izanen du amaia. Oier Oa euskal preso ohia Parisko Zigor Auzitegi aitzinetik pasatzekoa da gaur. Epaiketa horretan, auzitegiak erabaki beharko du Oak Ipar Euskal Herrian bizitzeko eskubidea duen ala ez. Egun, Zugarramurdin (Nafarroa) bizi da preso ohia, Lapurdin errotua izanik ere. Legeak agindurik, urrun ditu senideak. Lurralde debekuari kontra egiteko, helegitea jarri zuen Oak. Eske hori aztertuko dute gaur epaileek.

Estualdi eta bide malkartsu ugari izan ditu Oak joan diren urteetan, atxiloaldiak eta debekuak tarteko. Horiek aztergai, Bernat Etxepare lizeoko bi ikasle ohik dokumental bat sortu dute: Zigor bat gehiago. Hain zuzen, lana gaur aterako da argitara. Kanalduderekin ekoitzia da, eta, gainera, BERRIAren webgunean ikusten ahalko da, arratsetik aurrera. Zehazki, 20:00etan estreinatuko dute. Urriaren hondarrean argitaratu zuten trailerra.

Joan diren egunetan, gaur auzitegiek ebatziko dutena izan du hizpide Oier Oak zenbait hedabiderekin. BERRIAri aitortu dionez, «esperantzaz» da epaileek zehaztuko dutenaren zain, «baikor». Hala eta guztiz ere, mesfidati ere bada, aldi berean, ez baita guztiz fio. «Edozer gauza gertatzearen arriskua ere ez dugu baztertzen».

Ikusi gehiago: «Urte hau, azken batean, beste zigor urte bat izan da»


"Aritzen erronkak mamia zuen; zerbait polita eta indartsua aterako zela banekien"

“Aritz 2018an etorri zitzaidan, apirila aldera, eta harrikada bat bota zidan…” kontatu du Muxu Estudioko Xabier Unanuak. Egunotan, landutako harrikadaren fruitua aurkezten ari dira Xabi Unanua eta Aritz Ganboa: Bideak Dokumentala. “Poliki, zentzuz, buruz eta mimoz” egindako lana dela nabarmendu du irurtzundarrak


Sanduzelai, auzo txiki paradisu handi

Herri Txiki, Infernu Handi saioaren emanaldia + auzoko protagonistak + komentaristak.

Korrika Kulturala.


427 lagun lehiatzen ari dira Egunean Behin lehiaketako “Aiurri” taldean

Denera 656 partaide daude taldean eta lehen aste honetan 427 partaide jokatzen ari dira. Aste osoko partidak jokatzen dituztenen artean “Aiurri” taldean zozketa egingo da: Arruti gozotegiko sari gozoa.

Irailaren 27an hasita eta abenduaren 12ra bitarte luzatuko da Egunean Behin lehiaketaren 8. denboraldia. Atzoko partidan dagoeneko lehen postuetan ageri zena Jon Iraola Treku zen. Gogoan hartu behar da aurreko denboraldian bera izan zela Euskal Herri osoan aurrealdean ibili zen eskualdeko jokalaria.

Milaka dira lehiaketan parte hartzen ari direnak. Atzokoan, esaterako, 50.000 lagunetik gora aritu ziren lehian.


Ardo gorririk onena Eskuernagako "Larrosa Gorria", Vinos Gourmet Gidaren arabera

Izadi upategiak garnatxa mahatsaren aldeko apostua eginik 2013an hasi zen ardo gorri hau ekoizten. Esther Crespok upategitik haren ezaugarriak eman dizkigu eta M. Garaizabalek adierazi digu berrikuntza handia dakarrela Arabako ardo gorri horrek.

Mikel Garaizabal enologoak azaldu digu, badirela urte batzuk Nafarroan Garnatxa mahasti zaharrak kentzen hasi zirela, Europako beste herrialde batzuetan modan ziren beste barietate batzuen alde eginez. Gerora ordea, garnatxaren aldeko apostua egin dute berriz ere eta horietako upategi bat da Arabako Eskuernagan dagoen Izadi. Larrosa izenarekin ardo gorri, zuri eta beltza egiten dituzte eta berriki Vinos Gourmet gidaren saria irabazi dute gainera. Larrosa gorria da Espainiako ardo gorririk onena, gida honen irakurleen iritzirako.


Mimukai proiektuaren parte-hartze prozesuko bosgarren saioa eginen dute ostegunean Lekunberrin

Eskualdeko ekoizpena eta lan sektorea indartzea helburu duen proiektu kolektiboak bere bosgarren saioa eginen du martxoaren 25ean, ostegunean, Lekunberriko Udal Batzar aretoan. Bigarren eta hirugarren sektoreari zuzenduko diote hurrengo saioa arratsaldeko hiruetatik bostak arte.

Eskualdeko bigarren eta hirugarren sektoreko enpresei eskainiko diote bigarren saioa ostegunean; industria eta tailerrak, eraikuntza eta gremioak, turismoa, merkataritza, zerbitzuak eta profesionalak. Honez gain, telelana egiten dutenak eta orokorrean interesa daukaten herritar guztiak dira deituak. Enpresen egungo beharrak eta etorkizuneko aukerak izango dira saioaren gai nagusia. Saioan parte hartzeko mimukai@cerdena.es eta 617 609 328 telefonoan ematen ahalko dute izena interesatuek.

Bertako produktuak ezagutarazi eta balioan jartzeko egin zuten lehenengo parte-hartze saioa Lekunberrin joan den ostegunean, martxoaren 18an. Bertan, lehenego eta hirugarren sektoreko herritar interesdunak bildu ziren, ekoizleen eta saltzaileen arteko harremana sortzeko.

Proiektuaren bortzgarren parte-hartze saioa izanen da hau. Leitzan eta Jaunsaratsen egin dituzte dagoeneko lehenengo saioak, bertako lehenengo eta hirugarren sektorea bilduz. Proiektuak Garapenerako eta Eraldaketarako Zentroa sortzea du helburu, Larraun-Leitzaldeko ekonomia eskualdeko ikuspegiarekin garatzeko.

Parte-hartze prozesuko hurrengo saioak:

Martxoaren 25ean, Lekunberrin, bigarren sektorea eta herritar interesdunak.

Apirilaren 15ean, Leitzan, bigarren sektorea eta herritar interesdunak.

Apirilaren 22an, Goizuetan, udal ordezkariak.

Maiatzaren 6an, Leitzan, saio irekia.


Karlos III.a gurutzearekin sarituko dute irratiko kolaboratzaile zen Aitor Etxarte

Nafarroari egindako ekarpenarengatik bost pertsona sarituko ditu aurten: Cesar Oroz marrazkilaria, Fermin Goñi kazetaria, Sandra Ollo editorea, Josefina Campos mugimendu memorialistaren erreferentea eta Aitor Etxarte pedagogo eta euskararen sustatzaile zena.

Cesar Oroz marrazkilaria, Fermin Goñi kazetaria, Sandra Ollo editorea, Aitor Etxarte pedagogo eta euskararen sustatzailea (hil ondoren) eta Josefina Campos, mugimendu memorialistaren erreferente nagusietako bat, dira Nafarroako Gobernuak Karlos III.a Noblearen Gurutzea eman dien bost pertsonak, 2022ko edizioan.

Sari horrekin, nafar horiek Nafarroaren garapen, proiekzio eta ospeari egindako ekarpen nabarmena aitortu nahi du gobernuak, bakoitzaren jardueren eremutik. Bost foru dekretuak onartu ditu gaurko bilkuran. Dominak datorren maiatzaren 30ean banatuko dira Nafarroako Tronu Aretoan egingo den ekitaldian.

Aitor Etxarte Berezibar, 63 urte zituela zendu zen koronabirusaren ondorioz, 2020ko abenduaren 18an. Arrasaten jaio zen Etxarte, hangoa baitzuten ama; baina iruindarra zen, Merced kalekoa. Ikasketak Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan egin zituen: Filosofia eta Hezkuntza Zientziak. Pedagogoa zen; eta, beste hainbat pertsonarekin batera, Iruñeko Udal Ikastolaren sustatzaile eta bultzatzailea izan zen, frankismoaren hondarretan.

Sare publikoan euskarazko irakaskuntza berritzailearen aitzindaria, irakasle konbentzitua eta sutsua, berrikuntza-proiektu ugaritan ikertzailea, irakasleen prestatzailea eta hainbat elkarte profesionaletako kidea izan da. Hegoalde Ikastolako zuzendaria izan zen, Karrikiri euskaldunon elkarteko sortzaileetako bat; eta, urteetan, Euskalerria Irratiko kolaboratzailea.


Euskaldunak ziren 1855. urtean Buenos Airesko atzerritar komunitate nagusia

Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko ikerlariak mapa batzuk osatu ditu, azalduz nongoak ziren 1855. urtean Buenos Airesen bizi ziren migratzaileak. Euskal Herria zen jatorri nagusia, Galiziarekin eta Liguriarekin batera.

Nongoak ziren, 1855eko erroldaren arabera, Buenos Airesen bizi ziren atzerritarrak? Galdera horretatik abiatuta osatu ditu mapa batzuk Michael Goebel Berlingo Unibertsitate Askeko irakasleak. Twitterren argitaratu zituen joan den astean, eta emaitzek askori piztu diete kuriositatea eta harridura; begi bistakoak dira: hirian bizi ziren migratzaile gehienak euskal herritarrak ziren, galiziarrekin eta liguriarrekin batera. Euskal herritarrak, bai, eta, bereziki, Iparraldekoak eta Baztangoak.

Lucas Llach argentinarra, adibidez, harritu egin du mapak: «Zein euskalduna zen Argentina immigrazio handiaren aurretik!», idatzi du Twitterren. Beste erabiltzaile batek, berriz, aipatu du orain ulertu duela Vasco edo Vasquito ezizenak zergatik diren horren ohikoak han. Bi futbolariren adibideak jarri ditu: Julio Vasco Olartikoetxea, 1986. urtean Argentinarekin munduko txapeldun izandakoa; eta Rodolfo Vasco Arruabarrena, Boca Juniorseko eta Vila-Realeko jokalari ohia, gaur egun Arabiar Emirerri Batuetako hautatzailea.

1855. urtera arte iritsitakoak baino migratzaile gehiago iritsi ziren hurrengo hamarkadetan Argentinara, baina Goebelek azaldu du zergatik ez duen ikertu hori: geroagoko erroldarik ez dagoelako edo digitalizatu ez direlako. Dena den, azaldu du zenbaki absolutuetan askoz gehiago izan zirela hurrengo urteetako migratzaileak, nagusiki Galiziakoak eta Italia hegoaldekoak.

Aitortu du ziurrenik zentzu handiagoa izango lukeela datuak herrialdeka ez baizik «lurralde transnazionalen arabera» banatzeak, eta esan du aurrerago egingo duela hori: «Hori da ideia! Kontua da lehenik eta behin herrialdeka bildu behar nituela datuak, herriak identifikatzeko eta abarretarako», azaldu du.

Erabiltzaile batzuek beste galdera bat ere egin diote: «Nola osatu duzu mapa?». Buenos Airesko 1855. urteko errolda mormoiek digitalizatu zuten, eta eskuragarri dago Family Search webgunean. Bere ikasleen laguntzaz, hilabeteetan, datuak aztertu eta txukundu ditu Goebelek. Euskal herritarrak Argentinako hiriburuko zer tokitan bizi ziren ere jaso du (puntu moreak dira euskal herritarren bizilekuak, gorriak galiziarrenak eta berdeak liguriarrenak).

Goebel Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean izango da datorren asteazkenean, mapari eta beste gai batzuei buruz hizketan. oraingoz, aitortu du uste zuen baino arrakasta handiagoa izan dutela mapek: «Misteriotsuak dira Twitterren algoritmoak!».

Migrazioaren arrazoiak

Zerk eraman zituen, ordea, garai hartako euskal herritarrak Argentinako hiriburura? Nagusiki, Frantziako Iraultzak eta Lehen Karlistaldiak. Frantziako Iraultzaren ostean, zentralismoa ezarri zen Frantzian, eta estatuak ez zituen aitortzen euskaldunen hizkuntza eta erakundeak. Jazarriak izan ziren milaka euskal herritar, eta haietako askok erbesteratzea erabaki zuten.

Hegoaldean, berriz, 1833. eta 1840. urteen artean izan zen Lehen Karlistaldia, Espainiako tronuaren ondorengotzan izandako arazoek eragindako gerra zibila. Karlistak (Karlos Maria Isidroren aldekoak) nagusi ziren penintsularen iparraldean, nagusiki Euskal Herrian. Izan ere, isabeldarrak zentralismoaren alde zeuden, eta, ondorioz, foruen aurka. Twitterreko @harlockapitain erabiltzaileak jarri du adibide bat. Kontatu duenez, foruek ematen zituzten eskubide batzuk galdu ostean, bere arbasoetako batek alde egin zuen Argentinara.


61911 zenbakiak irabazi du Sareren zozketako lehen saria

61911 zenbakia izan da Sareren eguberrietako zozketako sari potoloaren garailea. Bardeako (Nafarroa) Burbuila ilargi-oinarria hotelean bi lagunentzako bi gau irabazi ditu; 65598, 42016 eta 61266 zenbakiek irabazi dituzte gainerako sariak. Zeanuriko (Bizkaia) Zuhaitzetako txaboletan bi lagunentzako bi gau, Hernaniko (Gipuzkoa) Larre gain sagardotegian bi lagunentzako afaria eta Errigorako saskia irabazi dituzte, hurrenez hurren. Irabazleek hamar eguneko epea dute Sarerekin harremanetan jartzeko: 945 123 238 telefono zenbakira deitu behar dute horretarako.


ITP Aerok langileen % 15eko murrizketa egingo du

ITP Aeros enpresak plantila % 15 murriztuko du. Enpresak 2.000 langile ditu EAEn eta mundu mailan 600 bat langileri eragingo die erabakiak.


Osakidetzako langileak osasun zentroetan mobilizatu dira, urtarrilaren 23ra begira

Osasun sistema publikoaren "egoera larria" salatzeko mobilizazioak deitu dituzte urtarrilaren 23rako. Horren atarian, Osakidetzako langileek mobilizazioak egin dituzte gaur osasun zentroetan, baita Gasteizen ere.

Urtarrilaren 23rako mobilizazioak deitu dituzte ELA, LAB, SATSE, CCOO eta UGT sindikatuek EAEko hiru hiriburuetan, pandemiaren aurreko "egiturazko gabeziek" Osakidetzaren lehen mailako arretan "kolapso egoera" eragin dutela salatzeko: "Lehen mailako arretak kolapso egoeran jarraitzen du, pandemiaren aurreko egitura gabeziak direla eta. Covid protokoloetan egindako azken aldaketek egoera horren ondorio dira", ohartarazi dute.

Egoera horren aurrean, urtarrilaren 23an —igandea— kalera ateratzeko deia egin diete herritarrei eta Osakidetzako langileei, lehen mailako arretaren "egoera larria" eta ospitaleetako arretaren gainkarga salatzeko eta "berehalako neurriak" eskatzeko. Manifestazioak antolatuko dituzte Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako hiriburuetan, eta Gasteizko mobilizazioa 12:00etan abiatuko da Andre Maria Zuriaren plazatik.

Sindikatuek mobilizazio ugari deitu dituzte azken hilabete eta urteetan —tartean, hiru greba egun 2019an—, Osakidetzako osasun zentroetan egoera "jasanezina" dela salatzeko. Covid-19aren pandemiaren seigarren olatuarekin, egoerak okerrera egin duela ohartarazi dute.

"Plantillen eskasia hain da nabarmena, ezen Osakidetzak, besteak beste, autotest neurriak ezarri dituen; hau da, paziente bakoitzak bere lagina jaso dezala, horiek jasotzeko langile nahikorik ez dagoelako", kritikatu dute. "Zoritxarrez, egoera hori ez da pandemiaren ondorio. Gaur egungo osasun krisiak are gehiago larriagotu du pandemiaren aurretik zegoen egiturazko egoera".

Egoera horrek kolektiboaren lan baldintzak eta herritarrei eskaintzen zaien arretaren kalitatea prekaritzatzea dakarrela ohartarazi dute sindikatuek, eta pandemia "murrizketak aplikatu eta pazienteak osasun publikora iristea zailtzeko aitzakia" bihurtu izana leporatu diote Osakidetzako zuzendaritzari. Besteak beste, horren adibide gisa jarri dituzte 4.000 profesionalen kaleratzea edota osasun arloko inbertsioaren 16 milioi euroko jaitsiera Eusko Jaurlaritzaren aurrekontuetan.

Lehen arreta indartzeko estrategia

Mobilizazioetan hainbat neurri zehatz eskatuko dituzte: "Osakidetzaren aurrekontua handitzea EBko batez bestekora iritsi arte (BPGren %7), horren %25 lehen arretara bideratuz; plantillak berehala indartzea eta giza baliabide nahikoz hornitzea kategoria guztietan, milaka plaza sortuz aldi baterako milaka langile finkatzeko, gehiegizko aldi baterako kontratazioarekin amaitzeko eta lan kargak arrazionalizatzeko; gainera, premiazkoa da lehen egunetik absentzia guztiak ordezkatzea".

Funtsean, "osasun publikoa eta, bereziki, lehen arreta lehenestera eta indartzera bideratutako estrategia bat" exijituko diote Eusko Jaurlaritzari, "hamarkada bat baino gehiago daramatzan desegite programatuaren aurrean".


Alderdi abertzaleek babesa eskaini diote

Bilduk eta EAJk babesa agertu diote, eta Jaurlaritzak esan du afera politiko bat judizializatzearen ondorio dela atxiloketa. Carlos Iturgaiz PPren EAEko presidenteak «atsegina» agertu du.


Askotariko produktuen azoka, lehiaketak eta giro aparta nagusitu dira Zoroperi egunean

Zoroperi eguna da gaur, abenduak 26, eta zestoarrek gogotik ospatu dute jaia bi urteko etenaren ostean. Askotariko produktuen azoka, lehiaketak eta festa giroa izan dira herrian.

Zestoarrek iaz eta duela bi urte ezin izan zuten Zoroperi egunaz gozatu, baina gaurkoan kendu dute arantza, eta erruz gozatu dute egunaz. Goizean goizetik hasita, askotariko produktuen azoka, berdura eta fruta, ezti nahiz sagardo lehiaketak, eta giro bikaina izan dira nagusi herrian. Erlo Telebistak bideoan jaso ditu gaurko une gogoangarrienetako batzuk.


Gizon bat atxilotu dute Ondarroan Zapato Azule jaian emakume bati sexu erasoa egitea egotzita

Eraso matxista joan den uztailaren 2ko goizaldean jazo zen, eta ustezko erasotzailea hiru egun geroago atxilotu zuen Ertzaintzak.

Ertzaintzak gizon gazte bat atxilotu zuen uztailaren 5ean Ondarroan (Bizkaia) Zapato Azule jaian emakume bati sexu erasoa egitea egotzita.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak gaur jakinarazi duenez, eraso matxista joan den uztailaren 2ko goizaldean jazo zen. Biktimak salaketa jarri zuen, eta hiru egun geroago, uztailaren 5ean hartu zuten atxilo ustezko erasotzailea.

Epaileak aske utzi zuen.


Realak galdu egin du Getaferen aurka, eta laugarren porrota du jarraian (2-1)

Jaime Matak sartu ditu madrildarren bi golak. Txuri-urdinen aldetik, Januzaj izan da golegilea. Belgikarraren golak partida berdintzeko balio izan du, behin-behinean.

Realari asko urrundu zaizkio Txapeldunen Ligako postuak astelehen honetan, Getaferen aurka galdu ostean (2-1). Madrildarrek, ordea, borroka horri eusten diote Jaime Matak lortu dituen bi golei esker. Txuri-urdinek ez dakite zer den partida bat irabaztea liga txapelketa berriro martxan jarri zenetik, eta bata bestearen atzetik galtzen duten laugarren neurketa pilatu dute.

Getafeko futbol-zelaian geldialdia baino lehen Txapeldunen Ligara sailkatzeko borrokan oso ondo kokatuta zeuden bi taldek izan dute hitzordua; alabaina, geldialditik bueltan garaipena zer den oraindik ezagutzen ez zutenak. Hala eta guztiz ere, laugarren postua lortzeko aukerekin jarraitzen zuten, baldin eta aurkari zuzen baten aurrean euren bolada txarrei amaiera emateko gai baziren.

Zeregin horretan, aztiago ibili da Jose Bordalasek zuzentzen duen taldea, batez ere Jorge Molina bezalako beteranoaren eskutik, eta horrek garaipena ekarri die madrildarrei, Sevillarengandik bi puntura hurbiltzeko balio diena. Izan ere, lehia amaitzeko oso gutxi falta zela, aurrelaria beste inor baino biziago ibili da baloi bat hegaletik azkar atera eta atzelari txuri-urdinak lekuz kanpo harrapatzeko. Jaime Matak ezin hobeto baliatu du egoera, area barruan sartu eta partida erabakita utzi duen bigarren gola erdiesteko, oso posizio behartuan izan bada ere (83. minutua). Gola Reala ondoen ari zenean iritsi da, gainera.

Lehen zatian, ordea, talde txuri-urdinak erakutsi du konfinamenduaren aurretik bere futbolak zeukan freskotasun guztia galdu duela. Ia ez du arriskurik sortu Getaferen atearen aurka, nahiz eta etxekoak ere ez diren oso fin aritu. Hori bai, txuri-urdinen hutsegiteak ezin hobeto aprobetxatzen jakin du.

Izan ere, behin betiko gola baino lehen, Jaime Matak aurretik jarri du bere taldea 19. minutuan, Le Normandek Hugo Durori egindako zalantzazko penalti baten ostean. Jokaldia Alex Remiro atezainak bere taldekideei zuzendutako pase txar batetik eratu da.

Aitzitik, Realak erreakzionatu egin du bigarren zatian, bertikaltasun eta abiadura gehiagorekin. Horrela, neurketa orekatzeko gai izan da Januzajen gol on bat dela medio (54. minutua). Jokaldia VARean gainbegiratu behar izan dute, epaileak baliogabetu egin baitu hasiera batean, jokoz kanpo zelakoan. Gol horrek suspertu egin ditu donostiarrak, eta gerora iritsi dira Isakek eta Aritzek izan dituzten abaguneak.

Haatik, arauzko denbora betetzeko zazpi minuturen faltan, hegaletik atera den baloi galdu bat urrezko bihurtu du Jorge Molinak, Matari bidali dionean, hark garaipenaren gola lor zezan. Horrenbestez, hiru puntuak etxean geratu dira, eta horrek laugarren porrota jarraian ekarri dio Realari, laugarren postua jada zazpi puntura aldendu zaiolarik.

Fitxa teknikoa:

2 - Getafe: Soria, Damián, Chema, Etxeita, Olivera, Nyom (Etebo, 69. min), Arambarri, Maksimovic, Cucurella (Jason, 82. min), Hugo Duro (Jorge Molina, 68. min) eta Jaime Mata (Timor, 90. min).

1 - Real Sociedad: Remiro, Zaldua, Aritz (Nais, 89. min), De Normand, Pacheco (Zubimendi, 78. min), Monreal, Merino, Zubeldia, Oyarzabal, Januzaj (William José, 78. min) eta Isak (Portu, 67. min).

Golak: 1-0, 20. min: Jaime Mata, penaltiz. 1-1, 56. min: Januzaj. 2-1, min. 83: Jaime Mata.

Epailea: Cordero Vega. Txartel horiak: Olivera, Hugo Duro, Chema, Damián, Etebo eta Jaime Mata (Getafe); Isak, Oyarzabal eta Mikel Merino (Real Sociedad).


ELAk lanpostu publikoak egonkortzeko "premiazko konponbideak" eskatu ditu

EAEko Administrazioaren Funtzio Publikoaren Mahaiaren bileraren aurrean elkarretaratzea deitu du sindikatuak, astelehenean, eta beste sindikatuei ere mobilizatzeko deia egin die.

ELAk "premiazko konponbideak" eskatu dizkio Eusko jaurlaritzari, sektore publikoko langileen postuak egonkortzeko, astelehenean EAEko Administrazioaren Funtzio Publikoaren Mahaiaren bileraren harira. Gainera, Exekutiboak "urratsak emateko asmorik"ez duela salatu du eta ohartarazi du "benetako urratsak" soilik "mobilizazio eraginkorra" badago emango dituztela.

Egun horretarako, astelehenean, sindikatuak elkarretaratzea deitu du, 15:00etan, Eusko Jaurlaritzaren Gasteizko egoitzaren aurrean. Mahai Orokorraren bilera, deitoratu duenez, "sektore publikoko langileak egoera larrian daudela" gertatuko da. Izan ere, 100 000 pertsonatik gora azpikontratatuta daude, behin behinekotasun tasa % 40koa da, eta erosteko ahalmenaren galera, % 13koa.

Gainera, ohartarazi du lanpostu publikoen tasa "Europako batezbestekotik oso behera dagoela (% 20 28en EBn eta % 12 EAEn).

Pandemia kudeatzeko modua ere kritikatu du ELAk, "langile faltarekin, lan karga handiarekin eta segurtasunean eta lan osasunean gabezia handiekin" egin delako. Egoera horren aurrean, ELArentzat bilera horiek "urteetan bultzatutako dinamiken" errepikapenak baino ez dira.

Horregatik, lan egiteko modua aldatzeko eskatu du, sektore publikoak "premiazko konponbideak, hemen eta orain", behar dituelako. Sindikatu horrentzat 50 000tik gorako behin behineko langileen postuen egonkortzetik eta "galdutako erosteko ahalmena eta murriztutako eskubideak" berreskuratzetik etorriko da konponbidea.

Deitoratu duenez, Eusko Jaurlaritzak ez du "norabide horretan urratsak emateko benetako borondaterik", Kide eta Eskalen Legean sartutako proposamenaren alde egiten duelako. Horrek "ez du inor asetzen, eta talde garrantzitsuak lanpostua egonkortzeko aukerarik gabe" uzten ditu, eta soldata eta "murriztutako" eskubideak berreskuratzeari dagokionez "oso motz" geratzen da.

Horregatik, Jaurlaritzan aldaketa bat lortzeko bide bakarra "mobilizazio dinamika" bat bultzatzea da. "Mobilizazioari ezetz esatea helburua lortzeari ezetz esatea da", esan du ELAk. Sindukatuak ez du ulertzen beste sindikatuek "benetako mobilizazioari ezetz esatea".

Azken bilera

Mahai Orokorraren azken bilera, legegintzaldi honetako lehenengoa, abenduan egin zen. Horren ondoren, Jaurlaritzak 2538 lanpostu berri lan eskaintza publikoan deitzea onartu zuen, lehenetik onartutako 1500ei gehituta: 836 Hezkuntzan, 700 Ertzaintzan eta 1002 Osakidetzan.

Funtzio Publikoko sindikatuekin (ELA, LAB, CCOO eta UGT) ere negoziatzeko tarte berri bat irekiko zuela esan zuen Jaurlaritzak, "enplegu publikoa bultzatzeko", erretiro partzialaren gaineko programa bati buruz hitz egiteko eta Administrazioko langileen soldatari buruzko negoziaketak hasteko.


Plaza Ondo elkarteak Salamancara bidaia antolatu du martxorako

Lau eguneko bidaia antolatu du Plaza Ondo jubilatuen elkarteak martxorako, eta dagoeneko eman daiteke izena. Salamanca, Alba de Tormes, La Alberca eta Valladolid bisitatuko dituzte, martxoaren 4tik 7ra.

Azkoitiko Plaza Ondo jubilatuen elkartea dagoeneko hasi da 2023ko ekintzak prestatzen, eta martxoan egingo duten txango baten berri eman dute. Hain zuzen ere, martxoaren 4tik 7ra lau eguneko irteera egingo dute Gaztela eta Leonera (Espainia); Salamancatik barrena ibiliko dira, eta Alba de Tormes, La Alberca eta Valladolid ere bistatuko dituzte.

Dagoeneko irekita dago izena emateko epea, 250 euroren truke. Prezio horren barruan sartuko dira Salamanca eta Valladolid hirietako bisita gidatuak, hiru gau Salamancako hiru izarreko Sercotel Las Torres hotelean —gosaria barne—, eta bidaiako asegurua.

Izena eman nahi dutenek Plaza Ondo elkartearen Kultur Etxeko bulegoan izango dute horretarako aukera, abenduaren 30era bitartean. Asteartetik ostegunera ireki ohi dute bulegoa elkarteko kideek, 10:30etik 12:00etara.


Ander Erburu: Musika & Zinema

Ander Erburu Euskadiko Orkestra Sinfonikoko flautistarekin bi ardatz nagusi izan ditugu Metropoli Foralean: bata, zinema eta bestea, musika. Hainbat musikari klasikok konposatutako lanen bertsioak eraman dituzte egungo filmeetara zinemagile askok. Horietako batzuk emtzuteko parada izan dugu.


Hiru kilo eta erditik gorako bisigua erre zuten Xixario erretegian

Ia hirurogei zentrimetroko luzeera zuen Lugoko azokan erositako piezak.

Xixario erretegiko lantaldeak bisigu berezia jateko aukera izan zuen Kontxako aurreneko igandean. Galizian erosi eta gero, Luis Mari Urangak 3.600 kiloko pisua eta ia 60 zentimetroko luzeera zuen pieza erre zuen parrillan, lankideekin batera gozatzeko. Dirudienez, ez dira oso ohikoak izaten halako bisigutzarrak, eta jatetxekoen harridura piztu zuen arrainaren dimentsioak.


Ongizatea helburu

Hainbat elementuren konbinazioak osatzen du ongizatea, eta pertsona bakoitzak bere koktel propioa osatzen du bide horretan. Ongizate fisikoan jarriko du arreta batek baino gehiagok, psikologikoan beste askok eta bada buru osasunean azpimarra jarriko duenik ere, edo hiruetan, horien konbinazioak berebiziko garrantzia baitu. Bakarka edo taldean, maskota batekin edo gabe... bakoitzak izango du bere formula, baina modu batera edo bestera profesionalek lagundu dezakete bide horretan eta horretarako aukera zabala dago eskualdean. Gehigarri hau da horren erakusle; hamaika profesional eta hamaika aukera baitaude ongizatera iristeko.


Etxebizitza, larrialdian

Manifestazioa eginen du gaur Herrian Bizi plataformak Baionan 15:00etan, etxebizitzen eta lurren merkatuaren erregulazioa eskatzeko. Azken urteetan egoera okertu dela erakusten dute datuek


Gizon bat atxilotu dute Leioan eta Bilbon egun bakarrean hamar bat lapurreta burutzeagatik

Leioako Udaltzaingoak eta Ertzaintzak 40 urteko gizon bat atxilotu zuten aurreko eguenean, azaroaren 10ean, arratsaldeko azken orduan, Leioa eta Bilbo artean zortzi orduko tartean erregistratutako merkataritza-establezimenduetan larderiaz egindako hamar lapurreta egin izana egotzita.

Atxilotua aurreko asteko egunean, 21:00ak aldera atzeman zuten, Leioako establezimendu batean lapurreta egitetik ateratzen ari zela. Udaltzaingoko agenteek eta Ertzaintzak atxilotu zuten, eta ustez lapurtutako dirua aurkitu zioten. Gainera, atxilotuak merkatariak lapurreta baten biktima zirela adierazten zuen larderiazko ohar bat ere zeraman.

Poliziek burututako ikerketei esker, delitugile berrerorle horren ekintzen mapa bat egin ahal izan zuten; antza denez, azaroaren 10ean hamar bat lapurreta egin ahal izan zituen larderiaz mota guztietako establezimenduetan, farmazietan, elikagai-saltokietan eta abarretan. Erabilitako modus operandiaren arabera, egileak lapurreta bat egiten ari zela zela aipatzen zuen eskuz idatzitako paper bat erakutsi zien biktimei, eta batzuetan objektu zorrotz bat ere erabili zuen, beldurtzeko helburuagaz.

Oraindik zabalik dauden polizia-ikerketen arabera, atxilotuaren lehen ekintza eguerdian gertatu zen, Bilboko San Inazio auzoan. Ondoren, Metroz Leioara joan ahal izan zen, eta Udaltzaingoak jakin zuen farmazia batean larderiaz egindako lapurreta bat izan zela. Ustezko egilea Bilbora itzuli zen beste lapurreta bat egiteko, eta arratsaldean berriro joan zen Leioara. Han, beste hainbat saltokitan jarraitu zuen delitu-jarduera horregaz, presaka eta kasu batzuetan ezer lortu gabe.

Leioako denda bateko beste sarrera baten ostean amaitu zen ihesaldia, Udaltzainek ustezko egilea atzeman baitzuten Iparragirre etorbidean, Ertzaintzaren laguntzagaz.

Atxilotua Bilboko ertzain-etxean dago epailearen esku utzi arte. Ikerketak zabalik jarraitzen du oraindik, eta Ertzaintzak gertakariagaz lotutako salaketa batzuk jasotzen dihardu.


«Etxean, frontoia beteta, giro ederra... Sekulakoa izango da»

Duela urtebete profesionaletara itzuli zenetik daraman bolada bikainari segida eman dio Unai Lasok: lehen aldiz ariko da buruz buruko finalean. Inoiz ez zen pasatu final-zortzirenetatik.


'Piztiak' bideoklipa argitaratu du Ithaka taldeak

Orioko musikari gazteek orain egun gutxi igo dute sareetara abestiaren bideoa.

Hain justu, duela bi egun kontzertua eskaini zuen laukoteak Antilla jatetxearen atarian, eta abuztuan Aiako festetan ere izan zuten emanaldia.

Piztiak abestiaren letra jarri dute bideokliparekin batera, eta honakoa da:

Isiltasunak zerbait kontatu dit

Airea bezain aske zoazela hegan

iraganak erakutsi zidan

gertatuko zela

Iluntasuna gutaz menderatzen doa

korrika joan aurretik gogoratu nitaz

gutxika itzali ditugu argi guztiak

noiz bihurtu ginen piztiak

Piztiak, piztiak, piztiak, piztiak

Baina orain azkarragoa naiz

Itzalak baino azkarragoa naiz

Baina orain azkarragoa naiz

Zure gezurrak baino azkarragoa naiz

Baina orain azkarragoa naiz

Nere beldurrak baino azkarragoa naiz

Bere izeneko gezi bat duzu bihotzean

baina gezi horrek ni zauritzen nau

eta sexu grinak gobernatu zaitu

itzalak pareta betetzen dun bezala

Gehiago fidatzen naiz nire begietaz

zure ezpainetaz baino

gogoratu gure momentu hoietaz

piztia bihurtu naiz baino zu gehiago

Piztiak, piztiak, piztiak, piztiak

Baina orain azkarragoa naiz

Itzalak baino azkarragoa naiz

Baina orain azkarragoa naiz

Zure gezurrak baino azkarragoa naiz

Baina orain azkarragoa naiz

Nere beldurrak baino azkarragoa naiz


Isilaraziak

Zutabe honetan nire hausnarketak idatzi ohi ditut, baina oraingo honetan beste zerbait egitea gustatuko litzaidake, historiak isilarazi dituen emakumeen ahotsak berpiztu nahiko nituzke, eta zutabe hau beraien bozgorailu modura erabili.

Kasu honetan Maria Elisabet Portugalgoa izango da protagonista. 1797an jaio zen Portugalen eta 19 urte zituela bere osabarekin ezkondu zuten, Fernando VII.rekin, honek 32 urte zituela.

María Isabelek hezkuntza zabala jaso zuen gaztaroan. Ezagutza hauen artean humanitateak eta arte plastikoak zeuden. Margolan batzuk egin bazituen ere (lau hilabete zituela hil zen alabarena kasu), ez da gaur egun bat bera ere mantendu. Emakumeen aldeko hainbat ekarpen egin zituen garai hartako Espainia atzerakoian. Hala nola San Fernando Erret Akademian lehenengoz emakumeek hezkuntza jasotzeko baimena lortu zuen.

Kulturaren alde egin zuen beste ekarpen garrantzitsua Prado Museoaren sorkuntza izan zen. Gerra Napoleonikoen ostean Erret bildumako hainbat artelan Eskorialeko sotoetan gorde ziren. Maria Elisabetek egoera txarrean zeudela ikusita pentsatu zuen ideia ona izango zela beste lekuren batera eramatea eta ikusgai jartzea. Lehenengo aldiz edonork ikusi zezan Erret bilduma zoragarri hori. Goyak lagunduta, obra guztiak gaur egungo Prado Museora eraman zituen. Horrela hasi zen munduko museorik garrantzitsuenaren historia. Isilarazia izan zen emakume batengatik.

21 urterekin erail zuten. Erditzen zegoenean krisi epileptiko bat jasan zuen. Medikuek pentsatu zuten hilda zegoela, eta sabela zabaldu zioten umea ateratzeko. Orduan garrasi egin zuen eta betirako isilarazi zuten.


Filippo Ganna, bigarrenez garaile; Pello Bilbao bigarren jarri da sailkapenean

Erlojuaren aurkako munduko txapelduna ihes eginda iritsi da Camigliatello Silanoko helmugara beste erakustaldi batean. Sailkapen nagusian, Pello Bilbao bigarren tokian kokatu da.

Filippo Ganna italiarrak (Ineos) irabazi du Italiako Giroko bosgarren etapa, indar erakustaldi batekin, Mileto eta Camigliatello Silano herrien arteko ibilbide luzean (225 kilometro). Sailkapen nagusiari dagokionez, Joao Almeida portugaldarrak (Deceunick Quick Step) elastiko arrosari eutsi dio. Dena den, egon da aldaketarik; izan ere, Pello Bilbao bizkaitarra zazpigarren helmugaratu da, eta bigarren postura egin du jauzi, liderrarengandik 43 segundora.

Horrenbestez, Gannak, munduko erlojupeko txapeldunak, Giroko bere bigarren garaipena lortu du hasierako erlojupekoaren ondoren. Italiar erraldoiak 5 ordu, 59 minutu eta 17 segundo behar izan ditu ibilibidea betetzeko. Haren ondoren helmugaratu dira Patrick Konrad austriarra (BOra Hansgrohe) eta Almeida (Deceunick) liderra bera.

Castrovillaritik abiatuko da seigarren etapa eta 188 kilometro egin ostean iritsiko da Matera. Hirugarren mailako mendate puntuagarri bakarra izango dute txirrindulariek helmugatik gertu. Ihesaldietarako aproposa den etapa, baita esprinterako ere, aldapa motzak ondo pasatzen dituzten gizonen artean erabakitzekoa

Etxeondoren lehiaketa

Parte hartu egunero Ez da Giro! saioak martxan jartzen duen lehiaketan, eta asmatu zein den hiru pisten atzean ezkutatuta dagoen txirrindularia. Erantzun zuzen guztiak Etxeondo etxeko maillot eta kulot baten zozketan sartuko dira.


Iazko apirila, maiatza eta ekainean baino % 6,3 haur gutxiago jaio dira aurten EAEn

Beherakada handiena Gipuzkoan izan da. Bizkaian ere jaiotze tasak behera egin du. Araban, aldiz, igo egin da.


'M ama* eme* ume*' liburua aurkeztuko dute igandean Lesakan

Berriki argitaratu dute Estitxu Fernanez Maritxalar eta Erika Lagoma Pombar lesakarrek amatasuna ardatz duen M ama* eme* ume* liburua. Igandean, bi idazleek beren jaioterrian aurkeztuko dute liburua 18:00etan Lesakako Udaletxeko pleno aretoan.

Xulufrinak Lesakako Sare Feministak antolatu du liburu aurkezpena, eta haurtzaindegi zerbitzua ere eskainiko dute. Horretarako, ekainaren 2a baino lehen eman behar da izena 686 738 152 telefono zenbakira.

Debako udalak sustatutako Tene Mujika beka irabazi ondotik argitaratu dute M, ama* eme* ume* liburua. Erika Lagomak eta Estitxu Fernandezek feminismotik eta amatasunetik pentsatu eta gauzatu dute honako liburu hau, hamahiru lekukotasun jasoz, hamaika ama eta bi aitaren testigantza bana: bikotedunak eta bikote gabeak, heterosexualak eta homosexualak, ama bakarrak, adoptatzaileak, ama ez izatea erabakitakoak…


Oroimena

Oroimena datuak eta informazioa biltzeko ezinbestekoa izan bada orain gutxi arte, beste funtzio berri bat betetzera dator Informazio eta Komunikazio Teknologien garai hauetan.

Gutxietsia izan da oroimena azken garai hauetan, baliogabetua. Hezkuntza sistemak ere jaso ditu kritikak oroimena gehiegi landu delako helburuetan, erabilitako metodoetan eta ebaluatzeko baliatutako frogetan. Ez dut nik esango horrela izan ez denik, baina, hala ere, ez nator bat oroimenaren aurka sortu den polemikarekin.

Egia da gaur egungo baliabide teknologikoek memoria txarra dugunoi izugarrizko laguntza eskaini diezaguketela, informazio asko klik baten bidez, momentuan, lor dezakegu eta. Datuak eta informazioa biltzeko ezinbestekoa izan bada oroimena orain gutxi arte, beste funtzio berri bat betetzera dator Informazio eta Komunikazio Teknologien garai hauetan. Datua oso gauza zehatza da, konkretua, zenbaki bat, hitz bat. Datuak metatzen eta beraien arteko loturak bilbatzen direnean sortuko da informazioa. Datuek ez dute, berez, zentzurik; informazioak, ordea, bai. Informazioen bilketa eta beraien arteko zerikusia aztertzean, elkarrekiko mendekotasuna eta elkarrekintza agerian uztean, eta barneko logika sistema integratu eta koherentean eratzean, beste maila batera igarotzen gara: ezagueraren mailara hain zuzen. Azkenik, jakintza izango da goia joko duen maila, arlo ezberdinetako ezaguerak eta eskarmentua integratzen diren jakite orokor, zabal eta sakon batean mundua interpretatzeko baliogarria izango dena, gizarteak mahaiganeratzen dituen galderei proposamen oinarridunen bidez erantzuteko gauza izango dena, antzinako garaietan edadetuek bete zuten eginkizuna ordezka lezakeena. Lau maila: datuak, informazioa, ezaguera, jakintza. Gutxi dira jakintza horrek ematen duen begirada zabal hori lortzen duten pertsonak, jakinduriaren mailara heltzen direnak, eta, bestalde, zoritxarrez, politikan zein ekonomian agintzen dutenen artean gutxi dira ere jakintsu horien ateetara jotzen dutenak.

Non kokatu orduan oroimenaren eginbeharra mailakatze prozesu honetan? Orain arte memoria asko xahutu izan dugu eguneroko bizitzan zein hezkuntzan, aipatutako lehen bi mailetan hain zuzen, datuak buruz ikasten, informazioa jasotzen. Lan hau arintzera etorri dira teknologi berriak, sakelan daramagun telefono adinduna biblioteka osoa eskaintzeko gai baita. Beraz, oroimenaren lana beste bi mailatan kokatuko da, ezaguera gero eta zabalagoa eta sakonagoa den eremuetan non ezinbestekoa izango den sintesien bidez eginiko eskemak buruz ikastea, ezagueren arteko loturez jabetzea, mapa mentalak bereganatzea, eginiko laburpen eta sintesiak ikastea, ezaguera hori eguneroko bizitzan aplikatzeko bideak zabaltzen jakitea...Oroimenak ez du, beraz, garrantzirik galdu: fokuaren aldaketan dago gakoa, datuak eta informazioak buruz ikasteari eman zaion pisua ezaguerari eramanez, eta informazioen arteko loturak aztertzen ikasiz.