Barandiaranek Duranako proba irabazi du

Eiser-Hirumet taldeko Iker Barandiaran lazkaotarrak Arabako Durana herriko proba irabazi zuen hilaren 17an. Xabier Berasategi olaberritarrak (Laboral Kutxa) hirugarren postua eskuratu zuen. Ibilbidea erabat laua zen eta helmugara 140 lasterkari inguruko taldea heldu zen. Eiser-Hirumet taldeko txirrindularia esprintean azkarrena izan zen. Elite mailako eta 23 urte azpiko txirrindularientzako proba hau Euskaldun txapelketarako puntuagarria da.


Laso eta Imaz finalerdietara sailkatu dira P. Etxeberria eta Rezusta garaituta

Galtzaileek azken txartela lortzeko beste aukera bat izango dute igandean Peña eta Mariezkurrenaren aurkako partidan, azken horiek Urrutikoetxea eta Albisu menderatu ondoren play-offean.

Unai Lasok eta Ander Imazek Binakako Txapelketaren finalerdietako ligaxkarako txartela lortu dute ostiral honetan, Peio Etxeberria eta Beñat Rezusta garaitu ondoren (22-21) Zornotzan jokatu duten play-offeko partidan. Bestalde, Jon Ander Peñak eta Jon Mariezkurrenak aurreko partidako galtzaileen aurka jokatuko dute igande honetan, Bizkaia Frontoian, hurrengo faseko azken postua bereganatzeko, Zumaian jokatutako partidan nagusi irten ondoren Mikel Urrutikoetxea eta Jon Ander Albisuren aurka (22-10). Igandeko partida zuzenean eskainiko da eitb.eus-en eta ETB1en, 17:00etan.

Lehen partidan, Etxeberria eta Rezusta izan dira agintzen hasi direnak, haienak izan baitira lehen tantoak. Gorriak markagailuan aurrea hartzen saiatu dira, baina Rezusta sendo ibili da atzean eta Peiok abiadura eman dio pilotari tantoak bereganatzeko (3-6). Erritmo horrekin igaro dira partidako lehen minutuak: bikote batek egindako tanto bakoitza besteak erantzun du. Izan ere, partidako alderik handiena bost tantokoa izan da, 7-12koan.

Baina hortik aurrera gauzak aldatu egin dira. Lasok eta Imazek bost tanto egin dituzte jarraian partida berdintzeko eta jokoaren kontrola hartzeko. Urdinak urduri jarri dira, eta pilota errazen bat ere alferrik galdu dute, partida maldan gora jarriz (16-14).

Partidako azken tantoetara oso berdinduta iritsi dira bi bikoteak (19-19), eta tanto bakoitzak urrea balio zuen. Jokoa azken tantoraino luzatu dute. Azkenean gorriak atera dira nagusi eta hurrengo faserako lehen txartela eskuratu dute (22-21).

Zumaian, berriz, oso bestelako partida ikusi ahal izan da. Peña eta Mariezkurrena oso indartsu aritu dira hasieratik eta ez diete inolako aukerarik eman Urrutikoetxea eta Albisuri.

Gorriak ez dira fin ibili, eta ordu erdira aldea dagoeneko zazpi tantokoa zen (3-10), eta ez zirudien joera aldatzeko aukerarik zegoenik. Are gehiago, aldea handitzen joan da gutxinaka eta azken emaitzarekin 12 tantoraino luzatu da (22-10). Peñak 11 tanto egin ditu, momentu onean dagoela erakutsiz.

Emaitza horiekin, Laso eta Imaz finalerdietako ligaxkara igaro dira, eta Etxeberriak eta Rezustak sailkatzeko beste aukera bat izango dute igande honetan, martxoak 5, Peña II.aren eta Mariezkurrena II.aren aurkako partidan. Urrutikoetxea-Albisu bikotea txapelketatik kanpo geratu da.

Etxeberria-Rezusta bikotea sailkapen nagusiko hirugarren postua lortuz iritsi dira play-offera, Laso eta Imaz laugarren geratu zirelarik. Peñak eta Mariezkurrenak bosgarren postua poltsikoratzea lortu zuten, eta Urrutikoetxea eta Imazentzat izan zen seigarren postua.

Ondorioz, Ezkurdia-Martija, iazko txapeldunak, eta Jaka-Aranguren bikoteak txapelketatik kanpo geratu ziren. Elordi-Zabaleta eta Altuna-Tolosa bikoteak, aldiz, automatikoki igaro ziren hurrengo fasera lehen bi postuetan gelditzeagatik.


Errege Magoekin Gabonei agur esandakoan urtarrileko hitzorduak iritsiko dira

Sei film, Hika Teatroaren Toto antzezlana eta Erromintxelak talde arrasatearraren kontzertua izango dira, besteak beste. Sarrerak dagoeneko eskura daitezke online.

Gabon kontuak izan dira nagusi azken asteotan; bereziki, umeei eskainitako ekitaldiak. Hala, jolas parkea izango dute gaur eta bihar, eta eguenean, Errege Magoen desfilearekin agurtuko dituzte herritarrek neguko jairik garrantzitsuenak. Ibarra kiroldegitik irtengo dira haiek, Leizarra musika eskolako bandak lagun eginda (18:30).

Zinema, bihar hasita

Behin Gabonak bukatuta, kultura ekitaldiak itzuliko dira Arkupera. Armageddon time filmarekin ekingo diote urte berriko zinemari; egubakoitzean (22:00), zapatuan eta domekan (19:30) eta astelehenean (16:00) izango dira emanaldiak. Umeek, ostera, Izurde mutikoa izango dute zapatuan eta domekan (17:00), euskaraz. Emango dituzten gainerako filmak honako hauek dira: La mujer rey eta I wanna dance with somebody helduendako; eta Lilo, mi amigo el cocodrilo eta Nire zirkua, umeendako.

Zinemaz gain, Maider Galarza ipuin kontalariaren saioa izango dute neska-mutikoek liburutegian, hilaren 18an. Izena emateko epea dagoeneko zabaldu dute liburutegian bertan.

Hika Teatroak, ostera, Toto izeneko antzezlanean izen bereko txakurraren istorioa eskainiko du urtarrilaren 22an; Kepa Errasti da protagonista, Agurtzane Intxaurragarekin batera. Eta Arrasateko Erromintxelak taldeak swing eta gipsy doinuak ekarriko ditu hilaren 29an.

Angela Redondoren akuarelak

Erakusketa aretoan, bestetik, Angela Redondoren akuarelak daude ikusgai, eguenetik.


Euskararen kale erabileraren datuak aurkeztuko dituzte etzi

Iazko udazkenean egindako euskararen kale neurketaren emaitzak aurkeztuko dituzte etzi (osteguna, hilak 15).

Aurkezpena 18:00etan izango da, pleno aretoan. Josu Delgado (Euskara zinegotzia), Aitziber Arnaiz (Euskara teknikaria) eta Belen Urangak (Soziolinguistika Klusterreko teknikaria) ikerketa horren emaitzak eta ondorioak azalduko dituzte.

Saio irekia izango dela nabarmendu du udalak. Hartara, oiartzuar guztiak gonbidatu dituzte emaitza eta ondorio horien berri izatera.

“Hizkuntza-politika eta -plangintza egokiak abian jartzeko ezinbestekoa da errealitate soziolinguistikoa metodo zientifikoen bidez etengabe ikertzea”, gaineratu du udalak.

Adierazi dutenez, hizkuntzen erabileraren kale-neurketak tresna baliagarriak dira plangintza eta politikak abiarazteko.

2021ean egindako kale neurketa Oiartzunen egin den seigarrena izan da. Aurrekoa 2016an egin zuten.


Entsegua

Santiotan egingo den Santanako Rozioaren konpartsako dantza ikasteko entsegua.


Ekaitzek kalte handiak eragin dituzte Mendialdeko laboreetan

Araban ekaitzek ez dute atsedenik eman aste honetan zehar. Asteartetik, euriak, haizeak eta kazkabarrak gogor astindu dituzte lurraldeko hainbat eskualde, eta kalte handiak eragin dituzte Arabako Errioxan eta Mendialdean.

Asteazkenean, 30 eta 110 litro ur bildu zituzten metro koadroko. Ondorioz, zereala, patata, artoa eta bazka lantzeko hainbat lursail kaltetu dituzte euri-jasek eta txingorrak. Bertako nekazariek azaldu dutenez, lurrak drainatu arte itxaron beharko dute berreskuratze lanak egiteko, uztetan ahalik eta eragin txikiena izateko. Era berean, ekaitzak eragina izan du nekazariei eta abeltzainei zerbitzua ematen dieten bide-azpiegituretan: nekazaritza-bideak, baso-pistak eta abar.

Kalte handienak Lagran, Bernedo, Harana eta Arraia-Maeztu udalerrietan izan dira, eta horien balorazioa datozen egunetan egingo da. Arabako Errioxako hainbat udalerritan ere ekaitzak izan dira azken egunetan, kalteak hilabete hasieran kazkabarrak eragindakoak baino arinagoak izan diren arren.

Suhiltzaileak

Hala ere, zerbitzu publikoen lanari esker, lurraldeko biztanle gehienek ez dute eragozpen handirik izan eguneroko zereginekin jarraitzeko. Asteazken gauean, suhiltzaileek garbiketa lanak egin behar izan zituzten Asparrenean sortutako ur-putzu batean. Ostegunean, Oionen sortutako beste putzu batean esku hartu zuten, inguruko enpresa bati eragin zion ibai txiki batek gainezka egin zuelako. Gainera, atzo lohiak garbitu zituzten Sabandoko hainbat kaletan. Lokatza herrestan eramateak eta hustutegiak buxatzeak eragindako gorabeherak izan ohi dira. Gaur goizean, gainera, Assako errepidea garbitu dute, eta hainbat orduz itxita egon da.

Aldundiko ordezkarien bisita

"Arabako Mendialdea egun hauetan bizitzen ari den egoera oso kezkagarria da, batez ere ekaitzek jarraitzen dutelako. Eragindako kalte handiez gain, kaltetutako laboreen susperraldia eta garapena oztopatuko dute", azaldu du Ramiro Gonzalez Arabako diputatu nagusiak, Arraia-Maeztuko nekazaritza lurretara egin duen bisitan. Berarekin izan dira Eduardo Aginako Nekazaritza Saileko foru diputatua eta Arraia-Maeztuko alkate eta Mendialdeko Kuadrillako presidente Anartz Gorrotxategi.


21 positibo berri

Tolosak 700eko intzidentzia tasa du, eta Amasa-Villabonak 321ekoa azken 15 egunak kontuan hartuta.

Osasun sailak emandako datuen arabera, 8.953 PCR proba egin ziren atzo, eta horietatik, 625 positiboak izan ziren. Gipuzkoan 304 izan ziren positiboak, tartean, 21 Tolosaldekoak (Tolosan 10, Zizurkilen 4, Alegian 3, Ibarran 2 eta Berastegin eta Iruran bana).

Osasun eremuei dagokienez, Alegia eta Tolosa gorriz ageri dira, 900 eta 664eko intzidentzia tasarekin, hurrenez hurren. Ibarra eta Amasa-Villabona laranjaz ageri dira, 382 eta 464ko tasarekin. Tolosaldeari dagokionez, 565eko tasa du azken 15 egunak kontuan hartuta. Herrika, berriz, Tolosa da kolore gorriz jarraitzen duen eskualdeko herri bakarra, 700eko tasarekin. Laranjaz Amasa-Villabona ageri da, 321eko tasarekin.

Ospitaleen egoera dela eta, COVID-19aren ondorioz 45 pertsona ospitaleratu ziren atzo, eta COVIDa duten 59 pertsona daude ZIUn.


Dakota taberna hilabetez ixtea proposatu du Basauriko Udalak, “kautelazko neurri gisa”

Dakota tabernaren jarduera hilabete batez “erabat etetea” proposatu du Basauriko Udalak. “Kautelazko neurri gisa da, Euskadiko Ingurumen Administrazioari buruzko 10/2021 Legearen aurkako hiru arau-hauste larri egon daitezkeelako”, diote udal ordezkariek. Hain zuzen ere, taberna horretako arduradunari zehapen-espedientea ireki diote, besteak beste, musika-ekipoak jartzeko Udalak ezarritako debekua hiru alditan urratzeagatik.

Hiru gertaera horiek —otsailaren 2an 23:10ean, otsailaren 6an 21:25ean eta hilaren 9an 23:31ean jasoak— Euskal Autonomia Erkidegoko Ingurumen Administrazioari buruzko 10/2021 Legearen aurkako hiru arau-hauste larri izan daitezke, “ingurumen-legedia edo zehapen-prozedura baten hasieran agindutakoak berrezartzeko ezarritako behin-behineko eta kautelazko neurriak ez betetzeagatik”. Udal arduradunek adierazi dutenaren arabera, lege horrek jasotzen du ostalaritzako jarduera aldi baterako eten daitekeela, “urtebetera arte”.

“Kautelazko neurri gisa, hilabete baterako ixteko dekretua eman dugu, kutsadura akustikoaren arloan osasunerako, herritarren ongizaterako eta ingurumenerako eskubidea babesteko. Gainera, hartutako tresna elektronikoak eta bozgorailuak konfiskatzeko ere agindu dugu”, diote udal ordezkariek. Bitartean, Dakota tabernako arduradunak hamabost eguneko epea du alegazio, agiri edo informazioak aurkezteko, eta bost eguneko epea proposatutako kautelazko neurriei buruz.

Bestetik, balizko arau-hauste larriengatik beste bi espediente izapidetzen ari da Udala, mugatzailea jartzeko eskakizunak eta prezinto-agindua ez betetzeari buruzkoak, baita zehapen-espediente honetan jaso eta hurrengo egunetan soinua ez emititzeari buruzkoak ere. Espediente horretan, taberna aldi baterako ixtea eta ordutegien araudia haustea agintzen da. Gainera, Basauriko Udaltzaingoak ere eginbideak ireki dizkio ostalariari, langileen askatasunaren aurkako delituagatik.

“Ekintza horien bidez, lokalaren kudeaketa inguruko herritarren artean sortzen ari zen kezka eta eragozpenei erantzuten zaie”, diote udal ordezkariek. Hain zuzen ere, Udaleko eta Udaltzaingoko arduradunak bizilagunekin elkarrizketatu dira, eta egin litezkeen arau-hausteen zaintza areagotzeko konpromisoa hartu zuten. “Era berean, elkarbizitza normala alda lezaketen jokabideak prebenitzeko konpromisoa hartu genuen. Hala ere, Udaltzaingoak lokala zaintzen jarraituko du, orain arte behin eta berriz hautemandako ez-betetzeak ikusita”, diote.

Basauriko ostalari bati eginbideak ireki dizkiote, adingabe bat eta emakume bat modu irregularrean kontratatzeagatik


Udal liburutegiko irakurle klubetan izen emateko epea zabaldu dute

Tolosako udal liburutegiak urritik maiatzera bitarteko programazioa aurkeztu du eta irakurketa klubetan parte hartu nahi dutenek izena eman dezakete dagoeneko.

Tolosako udal liburutegiak urritik maiatzera bitartean irakurketa klubean landuko dituzten liburu eta komikiak aurkeztu ditu. Klub hauetan izena emateko epea zabaldu dute eta interesa dutenek liburutegira jo beharko dute horretarako. Astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 13:00etara eta 16:00etatik 20:00etara. Komikien irakurketa kluba euskaraz izango da eta bestelako irakurgaiak izango dituzte gaztelaniazkoan. Klub bakoitzean gehienez 12 pertsonek parte hartu ahal izango dute.

KOMIKIEN IRAKURKETA EUSKARAZ

Urriak 6 - 1620, Nafarroako Beheragaina (Asisko Urmeneta) / Foixeko Katalina (Anjel Rekalde eta Ainara Azpiazu Axpi)

Azaroak 2 - Eneko Aritza (Anjel Rekalde eta Joseba Larratxe) / Maria Zugarramurdikoa (Miren Mindegia)

Abenduak 14 - Sugarren mende (Asisko Urmeneta). Egilea bertan egongo da.

Urtarrilak 11 - Klak! (Mattin / Altsasu (Elias Taño)

Otsailak 8 - Voces de Chimalpopoca (Shu Otero)

Martxoak 8 - Hondamuinean (Zerocalcare)

Apirilak 5 - Iraultza eta bizi (Mikel Antza eta Adur)

Maiatzak 3 - Amets alokatuak (Harkaitz Cano, Iñaki Holgado)

IRAKURKETA KLUBA GAZTELANIAZ

Urriak 19 - El encaje roto (Emilia Pardo Bazán)

Azaroak 23 - La España vacia (Sergio del Molino)

Abenduak 21 - Tierra de mujeres (Mariar Sanchez)

Urtarrilak 18 - El curioso incidente del perro a medianoche (Mark Haddon)

Otsailak 22 - La edad peligrosa (Karin Michaelis)

Martxoak 22 - Peste & Colera (Patrick Deville)

Apirilak 26 - Offshore (Petros Markaris)

Maiatzak 24 - En un lugar del Atlántico (Fatou Diome)


Txuri-urdinek azken unean irabazi dute, penaltiz

Partida osoan nagusi izan arren, partidako azken jokaldian sartu du gola Isakek, eta seigarren postuan sendotu da Reala. Europarako sailkatzea gertuago du Imanol Alguacilen taldeak.

Sufritutako eta gozatutako garaipena lortu du Realak Europarako sailkatzeko borrokan, astelehen gauean, Anoetan. Txuri-urdinek 1-0 irabazi diote Espanyoli. Partidako ia azken jokaldian iritsi da gola, eta Isakek sartu du, penaltiz. Festa piztu da orduan Anoetan, txuri-urdinak seigarren postuan sendotu baitira, 51 punturekin, eta sei puntura du orain Vila-real zazpigarrena. Merezitako garaipena izan da, txuri-urdinak nagusi izan baitira. Baina denboraldi honetan maiz gertatu zaion moduan, ez du aurkariaren atean asmatu, eta hutsegite hori ordaintzeko zorian egon da.

Erasora irten da Imanol Alguacil. Zelai erdian jokoa sortzeko Rafael eta Silva atera ditu hasieratik, eta aurrean Isak eta Sorloth aritu dira. Ondo ekin dio partidari talde txuri-urdinak. Harena izan da baloi jabetza eta jokoaren ekimena. Gainera, estu hartu du Espanyol, baloia ateratzen zuenean, ondo presio eginez. Baina gero erasoan argitasuna izatea. Denboraldi honetan horixe da Realaren joera. Lehen zati horretan, bi aukera bi garbi izan ditu. Lehena, 7. minutuan, Zubimendik eduki du, eta ia area txikitik errematea egin du, baina baloia kanpora joan da, langa apur bat jo ostean. Beste abagunea 32.ean ailegatu da, eta SIlvarentzat izan da; Diego Ricok erdiraketa on bat egin du, eta erdilariak boleaz egin du errematea, baina Oier Olazabalek gelditu egin dio ia ustekabean. Lehen zatiko azken txanpan Espanyolek estutu du, eta aurretik jartzear izan da, Puadok buruz egindako erremate batean, baina ez du asmatu, eta hala amaitu dira lehen 45 minutuak.

Bigarren zatia bide beretik joan da. Realari baliorik gabe utzi diote gol bat, 51. minutuan. Sorlothek sartu du, baina Espanyoleko jokalariek esan dute Sorlothek Cabrerari falta egin diola, eta, VAR bidez begiratu ostean, Jaime Latrek baliorik gabe utzi du. Realak agintzen jarraitu du, baina berriz ere ez du asmatu, eta partida nahasiz joan da. Espanyolentzat ona zen puntua, eta patxadaz jokatu du. Hori bai, Remiroren atera gerturatzen zen aldiro amaitu egiten zuen jokaldia. Nahiz eta golik ez sartu. Azken txanpan Imanolek Merino. zelairatu du, ea hark jokaldiren bat sortzen zuen. Azken minutuetan, ordea, pazientzia apur bat galdu du talde txuri-urdinak. Azkenerako, 92. minutuan iritsi da garaipena eman dion penaltia. Cabrerak egin dio Merinori. Penalti inozoa izan da, baina argia. Oiartzabal ez zegoenez, Isakek jaurti du, eta ligako bosgarren gola sartu du. Garaipena, eta Europa gertuago.


Iraina harrotasun

Gehituk eta Mugen Gainetik GKEek 'Opil eta muxilen binetak' album ilustratuan oinarrituta hamar panelez osatutako erakusketa prestatu dute. Irurako herriko eskolan izango da ikusgai, gaur eta bihar, harrotasunaren egunaren bueltan.

Gehitu eta Mugen Gainetik erakundeen lankidetzaren emaitza da 2018an kaleratu zen Opil eta muxilen binetak. Komiki lesbikoak bi ertzetatikizeneko komikia. Bi GKEek hainbat alderdi lantzen dituzte LGTBI+ pertsonen berdintasun efektiboa lortzeko, eta gizarte eraldaketarako hezkuntzaren eremuan parte hartzen dute Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Lankidetzaren Euskal Agentziak finantzatutako proiektu batean, zeinak helburu bezala duen agerian jartzea, Latinoamerikan nahiz Espainiako Estatuan lesbianek bizi dituzten eguneroko errealitateak.

Asmo horrekin, Teresa Castro eta Paty Ortiz de Zaratek koordinatutako ediziorako hamar ilustratzaile gonbidatu zituzten, Latinoamerikakoak bost eta beste bost Espainiako Estatukoak. Istorio bakoitza hiru orrialdetan kontatu zuen ilustratzaile bakoitzak, eta orain, hamar paneletan jaso dituzte lan horiek. Irurako herri eskolako gelan ikusgai izango dira, datorren astelehen eta asteartean, 16:30etik 19:00etara.

Maitane Arzallus: «Harresiak etzan eta aurreiritziak desagerrarazteko modu bakarra da ezagutza»

«Erakusketarekin euskal gizarteari ezagutarazi nahi dizkiogu LGTBI+ kolektiboko pertsonek bizi dituzten zailtasunak, bai Latinoamerikako hainbat herrialdetan, eta baita Euskal Herrian ere. Komikian jasotako binetek egunerokotasuneko errealitateak erakusten dituzte. Elkarren arteko ezagutzatik, uste dugu, gizarte hobe bat lortu daitekeela», dio Gehituko teknikari den Maitane Arzallusek.

Gizartearen eraldaketarako hezkuntzaren bidez hainbat arlotan egin nahi dute azpimarra Gehituk eta Mugen Gainetikek, hala nola, gizon eta emakumeen arteko berdintasunean, kulturartekotasunean, elkartasunean, tolerantzian edota bakea eta giza eskubideen defentsan. Hain zuzen, erakusketaren izena, jatorrizko komikiaren gaztelaniazko izenetik itzulitakoa da. Ozeano Atlantikoaren bi aldeetan, lesbianak izendatzeko erabiltzen diren terminoak dira torta (Argentinan), eta bollo (Espainia) eta horien euskarazko ordainak, berriz, muxil eta opil hitzak. «Irainak izateko gogoarekin erabiltzen zituzten, baina dagoeneko indar hori galdu dute, eta orain, emakume lesbianon borroka indartzen duten hitzak ditugu. Emakume eta homosexual izateagatik diskriminatzen gaituen gizarte batean lekua hartzeko gure modua dira. Lesbianok birjabetu egin gara hitz horietaz».

Emakume lesbianek Latinoamerikan, zein Espainiako Estatuan bizi dituzten eguneroko egoerak eta publiko gehienarentzat «surrealistak» direnak ikusarazi nahi ditu erakusketak. «Eta hori umorez eta komikiaren bidez egin dute egileek. Tresna horien bidez, errazagoa zaigu erakusketa bisitatzen duten pertsonengana iristea, haiengan harridura eta hausnarketa eragitea, eta ondoren, ezagutza zabaltzea. Harresiak etzan eta aurreiritziak desagerrarazteko modu bakarra baita ezagutza», dio Arzallusek.

2018tik Euskal Herriko herri askotara eraman dute erakusketa hau eta eskatu izan dieten tokietan hitzaldiak eskaini izan dituzte Gehituko kideek. «Guretzat garrantzitsua da herri txikietara ere erakusketa eramatea, kolektiboko jendea ikusarazi eta antolatzen joateko hondar aletxoa dela iruditzen baitzaigu». Lesbianen errealitatea erakusten duen proiektu honekin batera, aurten Gehitutik pertsona transen bizipenak bilduz beste komiki bat atera du.

Hauek dira Opil eta muxilen binetak. Komiki lesbikoak bi ertzetatik album ilustratuan bildutako irudiekin hamar paneletan kontatu dutena:

'Brianak' - Sheila Alvarado (Peru)

«Peru nahikoa herrialde handia da eta hiru eskualdetan zatituta dago: kostaldea, mendilerroa eta oihana, eta beraz, sasoiko hainbat fruta, janari eta animalia ditugu. Horrez gain, 43 jatorrizko hizkuntza daude herrialdean, eta beraz, lesbianak aipatzeko hainbat hitz ditugu; nire adiskide eta ezagunen artean gehien erabiltzen ditugunen bilduma bat egiten saiatu naiz, eta kontatzen dudana uda honetan nire neska-lagunarekin benetan gertatu zitzaidan zerbait da».

'Irribarrea' - Beliza Buzollo (Brasil)

«Kaleko pertsonen begiradak eta lesbian angry-aren estereotipoa azaltzen ditu istoriotxoak. Aurkezpen maskulinoagoa duen pertsonaiak, irribarrea darabil aurreiritzi eta bortizkeriazko begiraden aurrean babes modura. Irribarreak erakusten du, espero denaren kontrara, lesbiana izatea ez dela mehatxu bat. Gogorik gabe edo babes bezala irribarre egiteak, ordea, min egiten du eta nekagarria da. Frustratuta, pertsonaia konturatuko da, gainerako guztiei egiten diela irribarre, bere buruari izan ezik».

'Etxe-aldaketa' - Victoria Rubia (Txile)

«Bizitza azkar igarotzen den garai honetan, egunerokotasunaz gozatzea ahanzten zaigu askotan. Are gehiago, lesbiana gisa eta emakumeekin harremanak dituzten emakume gisa ikusezin bihurtzen gaituztenean. Istorio honek lesbiana bikote baten eguneroko bizitza azaldu nahi du, eguneroko elkarrizketa batean gertatzen diren aldaketak eta erabakiak erakutsiz. Soiltasunez, arlo pertsonaletik eta barnetik hitz egiten duen istorio bat izan nahi du, beste pretentsiorik gabe».

'Irteera' - Carla Berrocal (Espainia)

«Istorioa Espainian dago kokatuta, 50-60ko hamarkadan. Lesbianak diren adiskide talde bat elkartu eta landa ingurunera joango da txango bat egitera. Une horretan bakarrik sentitzen dira libre eta benetako, ohikoena izaten baita sexualitatea ezkutatzea eta errepresio frankistaren aurrean babesteko paper bat interpretatzea. Garai horretan euren bizitza nahi zuten bezala bizitzea erabaki zuten emakume ausartek adiskidetasuna eta aliantzak izan zituzten armarik onenak».

'Dena musu batengatik' - Nacha Vollenweider (Argentina)

2010eko uztailaren 15ean Argentinako kongresuak berdintasunezko ezkontza onartu zuen. 2017ko urrian, Mariana eta Rocio elkar agurtzen ari ziren Buenos Aires hiriko Constitucion geltokian, musu soil batekin, edozein bikotek egingo lukeen bezala. Musu berezia zen, Rociok hurrengo astelehenean, hainbat urtez abusuak egin zizkiolako, Armadako militarra zuen aitaren aurkako entzunaldi batean parte hartu behar zuelako. Agurtzeko modu hori, ez zitzaion Metroviaseko langile bati gustatu. Marianak zigarro bat piztu izanaren aitzakiarekin atxilotu zuen, nahiz eta jende gehiago erretzen egon toki berean. Poliziaren ziega batean amaitu zuen Marianak, biluzik jarrarazi zuten eta haren gorputza miatu zuten, prozedura hori, berez, debekatua dagoen arren. Tratua maskulinoa izan zen eta drogen bila miatze iraingarriak egin zizkiotela salatu zuen. Rociori ezkontza ziurtagiria eskatu zioten Marianarekin duen harremana frogatzeko, hori bikote heterosexual bati eskatzen ez zaionean. Marianak eta Rociok kasua salatzea erabaki zuten, poliziak eragindako indarkeria instituzionalagatik. Lesbiana talde feministek besazo eta tortazo deitutako ekintzak antolatu zituzten Mariana atxilotu zuten lekuan. Gaur egun Mariana prozesatuta dago eta milaka pesoko enbargoa ezarri diote epaiketari aurre egiteko».

'Zer egiten dute lesbiana txiletarrek' - Katherine Supnem (Txile)

«Txileko lesbianak antolatu egiten dira, politizatuta daude, eta hainbat taldek aktibismoan eta aktibismo politikoan dihardute. Bineta hauetan talde horiei buruz hitz egin nahi izan dut, euren lana agerian jartzeko eta neskek ez dezaten pentsa ezin dela, ez dezaten pentsa bakarrik daudela».

'L.S.B., Ana eta aitzakia... merkeak?' - Teresa Castro (Euskal Herria)

«Lesbiana bikote batek bidaia bat egiten duenean, joango diren herrialdeko zirkunstantziak kontuan izan behar ditu, 72 herrialdetan homosexualitatea zigortuta dagoelako eta zortzi herrialdetan heriotza zigorrarekin zigortzen delako. Perun, sexu bereko pertsona helduen arteko sexu-praktika adostuek ez dute inolako zigor zibil edo penalik 1924az geroztik; hala eta guztiz ere, duela gutxi egindako inkesta baten arabera, Peruko gizartearen gehiengoa sexu bereko pertsonen arteko batasun zibil eta ezkontza legalizatzearen aurka dago».

'Chicazo, el tfm' - Susanna Martin (Euskal Herria)

«2015eko anekdota autobiografiko bat abiapuntutzat hartuz hasi nintzen hainbat hedabideetan serie bat argitaratzen. Behin kalean machorra eta chicazo deitu ninduten. Lesbofobia ez da bineta hauen leitmotiv bakarra, nire inguruko unibertso osoa baizik. Itxura eta janzkera arauen araberakoa eta hegemonikoa ez denean sortzen den lesbofobiaz ari naiz, transfobiari ere lotutakoa. Aurreiritzia eta pertsonak lehen begiratu batean sailkatu behar izatea ez dago soilik LGTBIfobiari lotuta; mekanismo hori bera erabiltzen da pertsona arrazializatuentzat ere; protagonista zuriak elkarrizketa egiten dion pertsona arrazializatuari, berak kritikatzen duen hori bera egiten dio. Onartzen dut botere sistema jakin batek zapaldutako kolektiboko kideok indarkeria sinboliko hori beste batzuekin erabili dezakegula».

'30 urtetatik aurrerako krisia' - Miriam Muñoz (Espainia)

«30 urteetako krisia egunerokoaren eta surrealismoaren arteko topaketa da, helduarora igarotzea definitzen duen txinparta txiki bat, non atzera egiterik ez dagoen. Buru-argitasun distira bat, inoiz ez delako berandu norberarekin topo egiteko, normalki ezustean gertatzen dena».

'Bakarrik jolas bat da' - Xulia Vicente (Valentzia)

«Claudia millenial, nerd eta Interneten garaiko alaba da, eta berarentzat Simak jolas entretenigarria baino zerbait gehiago da: lehenengo aldiz jolas honetan jolastu zuenean bere burua fikzio batean irudikatuta ikusi zuen, nahiz eta une hartan erabat ulertu ez. Helduaroan, beretzat hain garrantzitsua izan zen mundu horretan inspiratuta, bideo jokoen arloan lan egitea erabakiko du Claudiak, euren burua aurkitzeko beharra dutenei etorkizuneko gazteei lagundu nahian; baina ez da langintza erraza izango».

Opil eta muxilen binetak

IRURA

Ekainak 27, astelehena

16:30 - 19:00. Erakusketa zabalik izango da herri eskolako aretoan.

19:30. Esnatu naiz kabareta eskainiko du Andoni Mutiloak.

Ekainak 28, asteartea

16:30 - 19:00. Erakusketa zabalik izango da herri eskolako aretoan.


Ez da marijesien abenduaren 24ko hirugarren errondarik egingo

Gernikako Marijesiek bertan behera utzi dute abenduaren 24ko hirugarren erronda. 10:00etatik eguerdira artean egiten dute, Gernika-Lumoko kaleetan zehar, eta helburu jakin baterako diru bilketa egiten dute; diru bilketa hori ere bertan behera geratu da.

COVID-19ak sortutako egoera epidemiologikoak eragindako egoeraren azken datuei erreparatuta hartu dute erabakia marijesiek: “Goizaldean, marijesien zazpigarren eguneko ohiko erronda hasi orduko egin dugu batzarra, eta bertan hartu da erabakia”. Zehaztu dutenez, ez dago kalez kale goizeko erronden moduko ekitaldien galarazpenik aginduta, baina, “zentzua, zuhurtzia eta arriskuak saihestea” lehenetsi dute Gernikako Marijesiek: “Hori dela eta, erakunde arduradunak emandako gomendioekin eta deialdiekin bat egiten dugu Gabon aurreko egun horretan”.


"Ez dakit nondik ateratzen genuen aurrera egiteko indarra"

Ez du bizimodu erraza izan. Abertzale ziren etxean, eta 1936ko Espainiako Gerra Zibilak harrapatu zituen. Ihesi ibili ziren handik hona eta hemendik hara. Behin halako, on beharrez, Belgikara bidali zuten Begoña Olabeaga. Han zela, Bigarren Mundu Gerra. Handik ere ihesi, Francoren diktadura garaia bizi izan zuen, bizia berregin zuen, kolpez kolpe.

Begoña Olabeaga Basurko. Zumaia, 1927

Mende bateko historia betea du. Lehenik, 1936ko Espainiako Gerra Zibila bizi izan zuen, eta ondoko errepresioa. Donibane Lohizuneko erbestea, eta Belgikako atzerrialdia, hainbat gerrako umeren modura. Han, Bigarren Mundu Gerrak jo zuen. Itzulera Donostiara, Francoren diktadura gorrira. Elbira Zipitria eta Faustina Carrilen ikastoletan hazi zituen umeak. Santo Tomas Lizeoren hastea ezagutu zuen. Sasoi onean zela alargundu zen... "Ez da erraza izan, ez”, dio oraindik.

95 urte bete dizkiguzu agorrilaren 23an…

Ez nuen uste hainbeste iraungo nuenik. Pasatu ditugunak eta gero! Bi gerra-eta, erbestea-eta… hainbeste gauza! Zumaian jaio nintzen ni, aita Guipuzcoano bankuko zuzendaria baitzen han. Gero, Zarauzko bulegoko buru izendatu zuten eta haraxe joan ginen bizitzera. Gerra denborak Zarautzen harrapatu gintuen. Gure ama mutrikuarra zen, eta gure ahizpa zaharrena, Itziar, hantxe jaio zen. Bigarren umea, Joseba, Donostian, eta ondoko Iñaki eta Arantxa, Deban… Ni, txikiena, Zumaian… Gure aita bulegotik bulegora ibili zuten, herririk herri, hura Donostian jaioa zen baina, Kanpanario kalean.

1927an jaio zinen Zumaian, Zarautzen zinen gero…

Baina nahiago nuen Zumaian, eta gure aitak ere bai. Ezagun gehiago genituen Zumaian, bikario jauna, sendagilea, lagunak… Gerra hasi aurretik joan ginen Zarautzera eta, han, nazionalistak ginela esaten ziguten, ez gintuzten ondo ikusten. Gero, gerra garaian, nazionalak Zarautzen sartu baino lehen, gure aitari agindu zioten Bilbora joateko, dirua eramatera, 1936an. Eta, niri, Zarauzko kalean, akordatzen naiz mutilek esaten zidatela: “Zure aita, lapurra!”. Holaxe! Etxean entzundakoak-edo izango ziren. Oso ezaguna baitzen gure aita herrian, Patxi Olabeaga.

Bankuko zuzendaria, esan duzunez.

Bai, eta udan madrildarrak Zarautzera etortzen ziren, eta dirua zela-eta, harremana zeukaten gure aitarekin. Orain Argiñano [jatetxea] dagoen tokian, Burgetoko markesak bizi ziren, eta akordatzen naiz nire anaia Joseba eta bere andregaia haien etxera joan zirela haien bitxiak eta dirua itzultzera. Eta, gero, guri herrian lapurrak ginela esaka! Eta ni lotsatuta! Bederatzi urte nituen orduan. Gerra etorri zen, eta aita Bilbora eraman zuten. Gure anaia Iñaki, Mutrikura joan zen, eta handik Donibane Lohizunera, itsasontziz, ze gure amaren familiak itsasontziak zeuzkan Mutrikun. “Txanbelenekoak”, esaten zieten. Hainbeste jende eraman zuten haiek Donibanera [Lohizune]. Ordurako, osaba bat genuen Donibanen, gerra aurretik joana, eta Mutrikuko hainbat jende hartu zuen etxean. Usotegia izena zuen etxeak, bi etxebizitza eta ganbara zituen, eta hemendik joandakoak hantxe egiten zuten lo, lurrean, beste tokirik ere ez zegoen-eta. Eta jateko ere gaizki. Kristorenak pasatu genituen.

Zarauztik Donibane Lohizunera joan zineten ihesi, beraz.

Bai, baina bide luzea egin eta gero. Beste anaia, Joseba, politikan sartuta zegoen, eta Itziarko baserri batean ezkutatu zen lehenengo, baina gero hura ere beste aldera pasatu zen, mendiz. Gu ere mendiz pasatu ginen, Elizondora joan eta Urdazubitik. Gerra sortu zenean ama eta hiru ahizpa Zarautzen gelditu ginen, baina ama atxilotu egin zuten, klaratarren komentuan eduki zuten preso bederatzi hilabetez. Hogeitaka andre atxilotu zituzten. Nazionalistak zirelako! Ama kartzelatik atera zenean, Zarauztik alde egin genuen.

Argazkia: Zaldi Ero

Nola zinen zu, nola zineten hiru ahizpak, ama preso eduki zuten bitartean?

Ahizpa zaharrenak, Itziarrek, zaintzen gintuen. Ni baino hamaika urte zaharragoa zen. Ilea larru-arrasean moztu zioten Itziarri. Berari beste inori ez zioten moztu era hartara ilea Zarautzen!

Ni eskolara joaten nintzen, mojetara, baina itxi egin zuten, eta eskola publikora joan behar izan nuen. Eguerdietan, amari bazkaria eramatera joaten ginen. Beste ahizpa, Arantxa –gaztea zen, hamazazpi urte-edo izango zituen–, falangisten etxeetara joaten zen oheak-eta, garbiketa-eta egitera. Gu plazan bizi ginen, hantxe Guipuzcoano bankua, hantxe kioskoa, eta falangistak eta erreketeak herriren batera sartzen ziren bakoitzean jaialdia egiten zuten. Gure ahizpa Itziar jai haietako batera eraman nahi izan zuten, erakusteko, baina herriko sendagilearen bitartez, Arozena zela uste dut, halakorik ez egitea lortu genuen.

Zer esan nahi duzu zuen ahizpa Itziar plazan erakutsi nahi zutela?

Ilea moztu baitzioten! Eta huraxe erakutsi nahi falangistek eta erreketeek! Ilea larru-arras moztu zioten, eta buruan buruzapi bat jantzita ibiltzen zen. Ileorde bat erosten ere saiatu ginen, baina ez genuen inon inguratu, ez Donostian ez inon, eta ilea hazi arte buruzapia jantzita ibili zen gure Itziar. Plazan hainbesteko zarata ibiltzen zuten falangistek eta erreketeek, azkenean Aizarnazabalgo baserri batera joan ginen, ezagun batzuen etxera. Eta han ginela, abisua jaso genuen, Zarauzko etxera itzultzen ez baginen, batere gabe geldituko ginela, falangistak eta erreketeak gure etxera sartu zirela eta altzariak-eta leihotik botatzeari ekin ziotela. Etxea bankuak gure aitari utzitakoa zen –lehen solairua–, eta jabea bigarrenean bizi zen, erreketea-edo hura ere, eta denak gure aurka.

Noiz arte horrela?

Ama askatu zuten arte. Komentuko kartzelatik atera eta komandantzia nagusira deitu zioten, Narros jauregira, eta ea nora joan nahi zuen galdetu zioten. Gure amak, etxera nahi zuela, alabekin batera, baina komandantzian ezetz, herritik aparte behar zuela, urruti, edo Zaragozara edo Iruñera. Eta amak Iruñera joatea aukeratu zuen, ze Zarauzko gure etxean, hirugarrenean Ugarte margolaria bizi baitzen, eta hark esan zigun lehengusuak zituela Iruñean, eta gutuna emango zigula, haien etxera joateko, lagunduko zigutela.

Eta Zarauztik Iruñera zuek...

Bai.Ama kartzelatik 16:30ean irten, eta, laster, trena hartu eta Lasartera joan ginen hiru ahizpok, amarekin. Lasarten Plazaolako trena hartu eta Iruñera. Iluntzeko bederatzietan-edo ailegatu ginen, ez genuen hiria ezagutzen, baina galdetu batari, galdetu besteari, ailegatu ginen Ugartek esandako etxera. Alde Zaharrean zen, San Anton kalea, gogoratzen naiz. “Nondik zatozte?”, galdetu ziguten, eta nik, gaztelaniaz: “Zarauztik bota egin gaituzte!”… Gaua Ugarteren lehengusuen etxean egin genuen. Senar-emazteak ziren, seme-alabarik ez zuten; andrea zen Eratsungoa, euskaraz bazekiena. Hurrengo goizean ostatu bila hasi ginen. Lehenengo ostatuan, egunean 14 pezeta kobratu nahi ziguten bakoitzari, baina guk ez genuen hainbeste dirurik. Gure ama tratularia izan, ordea, haren familiak Mutrikun taberna eta janari-denda zeukan, eta bazekien tratuan. Eta etxebizitza bat inguratu genuen Merkatarien kalean: gela bat, sukaldea erabiltzeko baimenarekin. Hantxe sartu ginen.

Nola egin ahal izan zenuten aurrera Iruñean?

Ahizpa zaharrenak josten zekien, eta horretan hasi zen lanean. Bigarrena, etxe batean oheak-eta, garbitasuna-eta egitera joaten zen. Ni, eskolara. Erdaraz, jakina, baina nik ordurako banekien erdaraz hitz egiten. Eta maistra ondora etorri zitzaidan eta nondik gentozen galdetu zidan, eta nik dena kontatu nion, hasi eta buka –uste dut maistrak izena zuela Menaia–, eta, berak, berriz, gure berri eman zion Emakume Abertzale Batzari, eta haiek jatekoa-eta ekarri ziguten, eta ni igandetan mendi aldera eramaten ninduten… Emakume haiek oso ondo portatu ziren gurekin. Beste bat ere bazen, Anjel Irigarai [Aingeru], hark ere asko lagundu zigun. Bosgarren solairu batean ginen, eta hegazkinak etortzen zirenean sotora jaitsi behar izaten genuen, eta behin, ahizpa erori egin zen, eta hanka hautsi zuen. Eta Irigarai etorri zitzaigun, ahizpa sendatzera. 1937an zen hori.

Hara, Aingeru Irigarai sendagile eta euskaltzale handia.

Bai, eta Iruñean ondo ginen, saltsan ez sartuz gero, behintzat. Hala ere, bizi ginen etxeko andreak esan zigun mesedez ez euskaraz hitz egiteko, beste gela batean guardia zibilak zituela-eta, ostatu hartuta. Horretan ginela, egun batean gizon bat etorri zen, Elizondokoa, erreketez jantzita. Gure aitaren partetik omen zetorren. Gure aita, ordurako Bilbotik Bartzelonara joana zen, eta handik, Frantzian barrena, Donibane Lohizunera. Han, Elizondoko harekin hitz egin zuen, kontrabandista, eta etorri zitzaigun. Ekaina zen. “Ez inori ezer esan. Hartu poltsatxoa, eta jantzi ahal duzuen arropa gehiena. Bihar zuen bila etorriko naiz, taxia hartuta”. Eta halaxe. San Antonio ekainean izaten da, hilaren 13an, eta halakoren bat izango zen eguna. Etorri zen gizon hura eta joan ginen Elizondora. Han lo egin, etxe eder batean –oso euskaldunak ziren etxe hartakoak–, eta hurrengo egunean, goizean goiz, Urdazubira abiatu ginen.

Beste aldera pasatu zineten...

Eta Urdazubin guardia zibilek nora gindoazen galdetu zigutenean, mendira gindoazela esan genien. Eta Frantzia aldera zuzenean hartu beharrean, ezkerrera hartu genuen, bidezidor bat, eta han, neska bat azaldu zitzaigun. “Isil-isilik jarraitu neska honi. Berak zuzenduko zaituzte Frantziara”, esan zigun gure gidariak. Nahiko bide ibili genuen. Giro ederra egiten zuen, baina beroa, arropa denak jantzita! Eta ahizpa Itziar, berriz, artean oineko minez, ez baitzegoen guztiz sendatuta. Eta errekatxo batean, erori egin zen. “Ama, utzi ni hemen”, esan zion. Eta amak: “Ez, Itziar, arrastaka bada ere, eramango zaitut”. Eta denon artean eraman genuen. Hura ez zen basoa ere, hura mendia zen, eta isil-isilik ibili behar izan genuen, hala ere.

Gora iritsi ginenean, eguerdian, baserri bat zegoen. Han jakin genuen gure aita gure zain egona zela han, baina atzeratu egin ginenez, alde egin zuela berriz. Ama “Gora Euskadi!”-ka hasi zen gajoa, eta beherako bide guztian, berriz, arrosarioa errezatzen joan zen, Jesusen Bihotzari eskatzen guri laguntzeko. Halako batean, iritsi ginen beste etxe batera, deitu genion aitari Donibanera, eta bila etorri zitzaigun. Eta hura ongi etorria egin zigutena Donibanen!… Behin ere ez naiz toki haietara itzuli. Oroimen txarrak dira, badakizu. Senarrak ere esan zidan behin, joango ote ginen paraje haietara, baina nik ezetz, ez nuela gogoratu ere egin nahi. Eta holaxe.

"Gerra sortu zenean ama eta hiru ahizpa Zarautzen gelditu ginen, baina ama atxilotu egin zuten, klaratarren komentuan eduki zuten preso bederatzi hilabetez. Hogeitaka andre atxilotu zituzten. Nazionalistak zirelako!"

Eta Donibane Lohizunera iritsi zinetenean zer?

Osabaren etxean bizi izan ginen. Komuna bat zen hura! Denak euskaldunak! Egia esan, Donibane dena euskaldunez beteta zegoen, errefuxiatuz beteta. Euskaraz asko egiten zen garai hartan Donibanen, eta euskaraz konpontzen ginen. Eskolara hasi nintzen, moja eskola batera, baina zen ordaindu beharrekoa batzuentzat, eta debalde besteentzat. Ordaintzen zutenak uniformea jantzita joaten ziren; besteok, kalekoz. Pareta bat zegoen batzuen eta besteen artean. Garizuma garaian, mojek usain egiten ziguten, ea haragirik jan ote genuen! Gero, amak Donibanen gela bat hartu zuen, sukaldea erabiltzeko baimenarekin, Rue Tourasse zen, gogoratzen naiz. Ni eskolan, ahizpa zaharrena josten, eta bestea Getarian, hotel bateko lanean.

Aita ere zeuekin zenuten?

Ez, aita harrapatu egin zuten eta Tarbesen eduki zuten, kontzentrazio esparruan. Tren-errailak garbitzen-eta jarri zuten, beste askorekin batera. Pirinioetan egon zen, hotzik beltzenean. Horretan ginela, apaiz bat etorri zen Mutrikutik Donibanera, Jose Antonio Usobiaga, eta esan zion gure amari: “Hiru arreba dauzkat, eta haiek hartu eta Belgikara noa. Zertan ez da zuen txikia gurekin etortzen?”. Ni, alegia. Gure amak ezetz: “Konponduko gara”. Eta Usobiagak: “Baina han ondo jango du, eta jasoko du hezkuntza, frantsesa ikasiko du...”. Eta burua berotu zion, eta Belgikara ni!

Usobiagarekin eta haren hiru arrebekin, esan nahi duzu?

Bai. Parisen trenez aldatu eta Bruselara. Han, eskola batera eraman ninduten: ferian nola saltzen diren abereak, halaxe jarri ninduten ni –ez nintzen ni bakarrik, jakina, baziren neska eta mutil gehiago ere–, eszenario batean. Deitu zuten jendea, ea nork zeukan gu etxean jasotzeko borondatea. Ni Hermann Frater izeneko abade kanonigo batek hartu, eta Malinasera eraman ninduen. Hura Flandriako artzapezpikuaren barrutia zen, eta frantsesez gabe, flandrieraz hitz egiten zuten han. Antwerpen [Anberes] zen hiriburua. Hango gotzain Van Roey eta apaizek Euskal Herriko haurren elkartea osatu zuten. Gorriak eta errepublikarrak beste toki batzuetara joan ziren.

Zu, Malinasera, esan duzunez.

Eta hantxe egon nintzen. Oso argal eta ihar nengoen, batere elikatu gabe. Malinasen, Herentals herritxoan bizi izan nintzen. Haren ondoan, beste herri txiki-txiki bat, Poelkapelle, Flandrian betiere, han eskolara joan nintzen, eta segituan ikasi nuen flandriera, eta euskara eta gaztelania ahaztu.

Ahaztu?

Inorekin hitz egiteko aukerarik ez duzunean, ahaztu bezala egiten da. Gaztelaniaz idazten ez nekien, euskaraz ere ez, gutunen bat-edo idatzi nuen etxera, baina besterik ez. Donostian, Ponsol txapel-denda zegoen aspaldi. Donostiako dendarik zaharrena da, Narrika kalean dago, Sarriegi plazako izkinan. Hango alaba zen Karmele Leclercq, eta bisita egitera joaten zen, edo bidaltzen zuen baten bat, Antwerpenera, begirale, hemengo haurrak nola zainduta zeuden ikustera, baina ondo geunden.

Noiz arte izan zineten han?

Bigarren Mundu Gerra etorri arte, 1939an hasi zen gerra, eta, halako batean, amak erreklamatu egin ninduen, ekartzeko ni etxera, ez zuela nahi ni han gehiago egotea. Eta itzuli nintzen: Hermann Fraterrek berak ekarri ninduen Donibaneraino. Gerratik ihesi irten ginen etxetik, baina, gero, handik ere gerratik ihesi itzuli ginen Donibanera. Eta etxera ailegatu nintzenean, amak: “Zer? Ez dakizula euskaraz ez gaztelaniaz? Flandrieraz besterik ez?” Baina, jakina, segituan jarri nintzen berriz: etxean ez zen euskaraz besterik egiten, eta eskolan, berriz, frantsesez. Hermann Fraterrek frantses eskolan sartu ninduen, baina ordaintzen zutenen artean, uniformea janzten zutenekin batera.

"Aita harrapatu egin zuten eta Tarbesen eduki zuten, kontzentrazio esparruan. Tren-errailak garbitzen-eta jarri zuten, beste askorekin batera. Pirinioetan egon zen, hotzik beltzenean"

Espainiako gerrak jo zintuzten, Bigarren Mundu Gerrak ere bai…

Ez dakit nondik ateratzen genuen aurrera egiteko indarra. Eta gaur egun ere hortxe dabiltza, gerran [Ukraina]. Nola liteke pertsona gaur egun, hainbeste aurrerapen eta asmakizun, hainbeste zientzia eta txerto, hainbeste Marte eta planeta, eta nola liteke!... Besterik zer jakin nahi duzu? Nahikoa esan dizut, ezta? !

Nola ezagutu zenuen zure senarra, Jose Antonio Zaldua?

Hor nire anaia Iñakiren historia dago. Bordelen ari zen lanean, eta Marseillatik Aljerrera eraman zuten, ardoa eramateko kamioi handi haietan, eta Aljerren lan egiten zuen. Hogeita bost urte ere ez zituen izango. Egun batean Melillara pasatu zuten, eta harrapatu eta atxilotu egin zuten, eta Algecirasen eduki zuten, kontzentrazio esparruan, gizajoa. Gaixotu zen, eraman zuten Sevillako ospitalera, eta ezgauza zela eta etxera bidali zuten: bihotzeko eritasuna zuela esan zuten. Erreuma txarren bat harrapatu zuela-edo. Baina garai hartan horixe esaten zuten beti, erreuma zela! Eta, horrela, Iñaki, gaixorik, etxera bidali zuten, Donostiara. Hemen, berriz, Cementos Rezolan hasi zen lanean, lagun edo ezagunen baten bitartez. Eta, horretan, tronbosia eman zion, eta gorputz erdia gelditu zitzaion. Bederatzi hilabete egin zituen etxean gizajoak, ohean etzanda, eta 27 urterekin hil zen. Eta zen ziklista, igerilaria, margolaria... denetik egiten zekien, oso azkarra zen.

Eta gure gizona nola ezagutu nuen… Garai hartan, inor hiltzeko zorian zegoenean, apaiza etxera etortzen zen, gaixoari untzioa ematera, eta apaiza gure etxera etorri zenean Iñakiri untzioa ematera, nire senarra izango zenak jarraitu egin zion Getaria kaleko 13.eraino, gu bizi ginen etxeraino. José Antoniok anaia hil zitzaidala jakin zuen, eta harrezkero ia egunero mezatan elkar ikusten genuen, Artzai Onaren katedralean. Hortik sortu zen gure ezaguera.

Gipuzkoako Ikastolen Federazioko buru izan zen José Antonio Zaldua, eta Eusko Legebiltzarreko kide eta mahaiko idazkari, Santo Tomas lizeoaren sorreran parte hartutakoa. Zuen seme-alabak ere, Elbira Zipitriaren ikasle izan ziren…

Horixe nahi genuen, baina Elbirak ez zeukala tokirik, eta Faustina Carrilekin ikasi zuten gure umeek. Elbirak ez zituen zazpi ume baino gehiago izaten, lurrean eserita etxean. Hark ezin zuen haur gehiago hartu, eta Faustina, berriz, oso jatorra zen. Izaskunek eta Xabierrek, adibidez, Faustinarekin ikasi zuten… Baina, lehenago, Elbira Zipitria nire irakasle izan zen, Fermin Calbeton kalean.

Nola liteke hori?

Bai. Gerra aurrean, Zarautzen bizi ginenean, nire bi anaiek merkataritza ikasi behar zuten, eta hori Donostian egin behar zen. Gure amak, etxe bat hartu zuen, negualdirako, Donostian. Hala ere, astebukaeretan Zarautzera joaten ginen. Orduan joan nintzen ni Elbiragana. Gero, handik urte askora; ezkondu eta gero, esan nahi dut, ama Antxonik Mutrikun herentzian jasotako etxea 20.000 pezetatan salduta, Donostiako Parte Zaharrean bizi izan ginen, Fermin Calbeton kalean, eta inguruan bizi izan zen Elbira. Hurrena, gure hirugarren umea jaio berritan, Amara Berriko Once kalera joan ginen bizitzera, oraingo Eustasio Amilibia kalera. “Zer, hara zoazte? Espainolen artean bizitzera? Han ez dago espainola baino!”. Eta Ez Dok Amairu Victoria Eugeniara etorri zenean: “Zer polit, zer eder, Lourdes Iriondo-eta”. Eta berak: “Polita? Zer egin behar dute horiek gitarra espainolarekin! Alde hortik!”. Halakoxe ateraldiak zituen Elbirak. Gajoa!

Trafiko istripuan hil zitzaizun senarra 1983an...

Gasteizen hasi zenean lanean, legebiltzarrean, beti han zen, ez zuen etxera sartzeko ordurik. Azkenean, Gasteiza bizitzera joan ginen. Egun batean, handik Donostiara etorri zen, dentistarenera, ohiko azterketa egitera, nonbait. Zerbait egin behar izan zioten, eta anestesia eman zioten. Itzuleran, autoan, atzean lokartuta zihoala, ez gerriko eta ez beste, Itziarren, Debako tuneletik irteeran txoferrari autoa joan zitzaion, jo zuen bazterra, irauli zen, eta José Antoniori burua txikitu zitzaion.

Eta zer bizimodu egin zenuen harrezkero?

40 urte daramatzat alargunduta. Osasuna izan nuen, zorionez, eta aurrera, baina ez dakit nondik ateratzen ditugun indarrak… Seme-alaba gehienak kanpoan ari ziren ordurako, Mikel eta Andonirekin nengoen etxean. Senarra hilez gero, emakumeen elkartean sartu nintzen; lehen Profen zen, orain Eragin. Hitzaldiak-eta izaten genituen astearte eta ostiraletan, eta gero kafesnea edo zer edo zer hartzen genuen, eta ibilaldiak ere egiten genituen. Zinera ere asko joaten nintzen, oso zalea nintzen.

Ez zen erraza izango…

Ez, ez da erraza izan, baina pazientzia, erresignazioa, jaungoikoak… laguntzen dute. Fedeak laguntzen dizu, zeharo! Sinestuna naiz! Baina kezkak ere hor dira beti. “Jaungoikoa zer dago, oporretan, ala?”, pentsatzen dut batzuetan, gauza onik ez baitago: irratia piztu, telebista piztu, eta gauza on bat ez da aditzen. Hala ere, ez dut telebista ondo ikusten, makula daukat begian, eta ikusmena hondatuta: aurpegirik ez dut ikusten, baina ahotsak ezagutzen ditut. Irakurri, berriz, ezin dut. Eta holaxe.

* * *

Emakumeak lanean

“Frantses kolegioan administrazio ikasketak egin nituen eta, gero, ostalaritza kooperatiban hasi nintzen lanean. Garai hartan emakume asko ari ziren lanean. Orduko Tabakaleran-eta. Gure etxe aurretik hainbeste andre pasatzen ziren, denak lanera, egunero! Lehengoan irakurri zidan Xabier semeak, Arantxa Urretabizkaiaren amak Nerecan dendan nola lan egiten zuen. Hori kategoria! Oso emakume ederra zen”.

Primo de Rivera

“Ezkondu nintzenean, kito, ezin izan nuen lanean jarraitu. Kontsuelo Lasarte, beste lankide bat eta hirurok, urte berean ezkondu ginen. Eta ezkondu eta akabo, diru-ordaina hartu eta kalera! Pilar Primo de Rivera, Jose Antonioren arreba neskazaharrak agindu zuen: ‘Andreak etxera, haurrak izan eta haurrak zaintzera!’. Ez ziguten utzi lanera joaten. 1955ean soldata batekin bizi izan ginen senarra eta bost seme-alabak. Bizi behar zen, soldata batekin!”.

Azken hitza

Belaunaldia

"Belaunaldi bat da, badoana. Haren lekukotzak behar beste ez behar bezala ondorengotu ez dena. Diren eta ez diren bitarteko eta aberastasun guztiak geure esku ditugunean ere, aintzat hartu gabe betiko joaten uzten ari garena".


3,7ko esperientzia

Azken urteetan oso azkar hedatu den (beste) pandemia bat da gauza oro kalifikatzea. Aireportuetako zerbitzuak puntua ditzakezu aurpegi irribarretsu edo tristeekin, eta hondartza, jatetxe eta produktuak batetik bostera neurtzeko aukera dago izarren bidez.

Dena bihurtu da puntuagarri. Sarean aurki daitezkeen erreseinek bilatzen ari garenari buruzko iritzi orokorra eman diezagukete, eta konturatu orduko JoseAntonio52-k bost izarrekin baloratu duen hondartza bisitatzera zoaz. Ez daukat ezer Jose Antonioren kontra, baina aipagarria iruditzen zait ezezagunaren iritzia sinesteko garatzen dugun erraztasuna.

Hedatzen ari den pandemia esan dut, produktuekin hasitakoa pertsonengana heltzen hasi baita. Guztiok dugu barne-epaile bat; aurrean duguna edozer izanik ere, beste zerbaitekin konparatzeko ohitura intimoa dugu. Halere, horrek ez du esan nahi gure judizio oro publiko egin behar denik, eta are gutxiago pertsonekin, gizakiak ez baitira neurtu daitezkeen merkantziak.

Ea pertsonak izarren bidez neurtzeko pandemiari aurre hartzen diogun. Hori lortzeko dudan esperantza 5etik 3,7koa da.


Emakume Txokoaren egoera berraztertzeko eskatu du Arrasateko Udaleko Enpresa Komiteak

Arrasateko oposizioko alderdiek aste honetan eskainitako prentsaurrekoarekin batera, Arrasateko Udaleko Enpresa Komiteak agerraldia egin du, gaur, Emakume Txokoko segurtasun ezaren inguruan beraien ardura adierazi guran.

Maite Barreña Arrasateko Udaleko Enpresa Komiteko lehendakaria, David Fernandez de Gamarra Enpresa Komiteko kidea eta ELA sindikatuko ordezkaria eta Dorleta Kortazar Enpresa Komiteko kidea eta LAB-eko ordezkari delegatua batu dira Emakume Txokoaren egoeraren berri emateko.

Emakume Txokoaren harira, kokatzeko

Gai kokatzeko kronologia txiki bat egin dute lehenbizi. "2014 urtean, Emakume Txokoan hainbat egoera larri bizi izan ziren. Eraso pare bat egon ziren, lapurretak, mehatxuak eraikin barruan… Egoera hori ikusita, gai aztertu zen. Horretarako, bilera bat egin zen, prebentzio teknikariak, udaltzain buruak, Udal Gobernuko kideak eta Emakume Txokoko langileek egin zutena; eta, bertan, Emakume Txokoaren kokapena puntu ilun bat zela, eta, arriskua zuen leku bat zela ikusita, segurtasun aldetik erantzun bat eman behar zitzaiola egoerari adostu zen. Orduko gobernuak bere gain hartu zuen gaia, eta proiektu bat idatzi zen, Emakume Txokora sartzeko beste sarrera bat egitea planteatuz… Proiektua eta aurrekontua onartuta zeuden, hauteskundeak iritsi, eta Gobernu berriak, hain zuzen, zerbitzuetako ardura zeukan zinegotziak, proiektua bertan behera geratu behar zela esan zuen, eta ez zen gauzatu. Momentu hartan arrazoirik eman barik. Hortik aurrera, Emakume Txokoaren kokapenarentzako beste leku batzuk bilatzen hasi ziren. Mahai gainean jarri zituzten aukeretatik, arrazoi teknikoengatik izan edo Berdintasun Sailak edo Emakume Txokoak dituen beharrengatik ezeztatzen joan dira urte hauetan", adierazi du Dorleta Kortazarrek.

"2020ko otsailean, Emakume Txokoa Gelmako eraikinera eramateko aukera posiblea irten zen, mahai hori mahai gainean zegoela, itxialdia etorri zen. Eta, bat-batean itxialdiaren erdian, prentsaren bidez, Berdintasun Saileko langileak enteratu ziren Lanbiderebn proiektua Gelmara eramateko ideia zegoela. Galdetu arren, Udal Gobernuak erantzun konkreturik ez ditu eman ordutik", adierazi du Kortazarrek.

Enpresa Komitearen irakurketa

"Gure irakurketa da, beste behin ere Udal Gobernuak bere proiektua kontrastatu barik aurrera eraman duela". Udal Gobernuaren eta Lanbideren arteko hitzarmena aurreratuta zegoela ikusita, "Lanbide Gelmako lehenengo solairura eramateko hitzarmena sinatuta zegoela jakin genuen", eta sorpresaz jaso zutela berria adierazi dute.

Horren aurrean, proiektua berraztertzea eskatu gura izan dute: "Ezin da baldintzatu eraikin oso bat erakunde batekin egiten den hitzarmen baten baitan; Udalari proiektua berraztertzeko eskatzen diogu. Ez dugu esaten Lanbide ezin dela joan Gelmara, baina, eraikin guzti baten planteamendua ezin du baldintzatu, eta, ezin dira lehenetsi kanpotik datozen zerbitzu batzuk, Udalak bere zerbitzuak emateko zailtasunetan baldin badago. Zerbitzu duin bat eman nahi dugu, eta ez, soilik, departamentu bakarrean, beste departamentuek ere beharrak dituzte, gazteriak, esaterako".

Emakume Txokoa eta feminismoa, eztabaidagai

Osteguneko osoko bilkurako eguneko azken puntuan EH Bilduk eta Elkarrekin Arrasatek azaroaren 25aren harira jarritako mozioa landu dute, baina ez du aurrera egin Gobernuak aurka botatu ostean. Oposizioko bi alderdiek 21 puntuko mozioa aurkeztu dute.

[Mozioa bere osotasunean irakurtzeko egin klik hemen]

Bertan, nagusiki, pandemia garaian emakumeen aurkako erasoek okerrera egin dutela azaltzen zuten; neurrietan artean zeuden, besteak beste, COVID-19aren eraginak aztertzea eta horren aurkako neurriak hartzea, 2021eko aurrekontuetan Berdintasun Sailan murrizketarik ez egotea eta genero ikuspegia aintzat hartzea, indarkeriaren behatoki bat eratzea, gizonei zuzendutako sentsibilizazio kanpainak, eta Emakume txokoaren lekualdatzea.

Bi alderdiek kritikatu egin dute 2021eko aurrekontu proposamenean Gobernuak Berdintasun Sailaren partida jaitsi izana, eta Emakume Txokoaren lekualdatzean "pausurik ez ematea". "Herriko puntu ilunak aztertzeko 5.000 euroko partida jarri duzue, eta Gabonetako argietan 77.000 bideratu dituzue datozen bi urteetarako. Hor ikusten da nola ulertzen duzuen feminismoa" adierazi du EH Bilduko Maider Morrasek.

Gobernuaren izenean Berdintasun batzordeburu Joana Sanchez sozialistak hartu du hitza –euskara hutsean egin du–. Adierazi du EUDELen testu bat eraman zuela batzordera, azaroaren 25erako denen onarpena izango zuen adierazpen instituzional bat lantzeko. "Oposizioko bi kideek bilera bertan behera utzi zenuten, eta ez dugu akordiorik lortu. Formak ikusita, ez dugu mozioa baloratu ere egingo eta aurka botatuko dugu. Hori bai, oraindik garaiz gaude hilaren 25erako testu bat adosteko; gu, behintzat, ahaleginduko gara". Emakume Txokoaren lekualdatzeei buruz, kokaleku berriak aztertzen dabiltzala adierazi du, eta Uarkape, Monterron eta Elmako eraikina aipatu ditu.


Neomak taldearen kontzertua

Kepa Junkerarekin ibilitakoak dira Neomak taldeko kideak.


6. Laboaren Uzta: Ibon Rg eta Enrike Hurtado

Ordua: 22:00.

Tokia: Mikel Laboa plaza.

Zehaztasunak: "IbonRG (Sestao, 1978) eta Enrike Hurtado (Sodupe, 1973). IbonRG hainbat proiektutan aritutako musikaria da (Eten, Xabier Montoia, Mursego, Txaranga Urretabizkaia). Bakarkako ibilbidean ahotsa du tresna nagusi, batzuetan a capella, bestetan pianoak lagunduta. 2018an gonbidapena jaso nuen Joxan Artzeri omenaldia egiteko urteurrenaren sasoirako. Aukera baliatu nuen Enrike Hurtadorekin aritzeko, arrazoi hauengatik. Enrike Hurtadoren musika ibilbidea software garapenari lotuta dago. Berak sortutako programak baliatuta Azunak eta Bazterrak bakarkako proiektuak ditu. Elkarlan honetarako txalaparta modu interaktiboan jotzeko garatutako softwarea eta feedback eta droneak sortzeko beste programa batzuk erabiltzen ditu".

Izen ematea: uztailaren 13ra arte doan, usurbilkultura.eus atarian.

Edukiera: 78 lagun.

Oharra: giro euritsua bada, kontzertua Sutegin izango da.

Antolatzailea: Laboaren Uzta.


Sopela eremu gorritik irten da eta Agurain sartu

Ortuellan, berriz, egoerak okerrera egin du eta laranjara igaro da. Urretxu, bestalde, eremu berdean sartu da, eta Orio bertatik irten da.

OHARRA: Koloretako semaforoak Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 5.000 biztanletik gorako udalerrien egoera epidemiologikoa adierazten du, baina ez dakar herriak perimetralki ixtea, mugikortasuna librea baita alarma-egoera amaitu ondoren.

Arabak (136 kasu 100.000 biztanleko), eremu horiari eutsi dio, Amurriok, Gasteizek eta Laudiok bezala. Baina Agurainen egoerak okerrera egin du eta gorri jarri da semaforoa.

Bizkaian ere hori dago semaforoa (100.000 biztanleko 225 kasu). Sopela gune gorritik irten ostean, bi udalerrik jarraitzen dute bertan: Trapagaranek eta Zallak.

Laranjan, berriz, Santurtzi eta Sestao daude, eta sartu berri diren Sopela eta Ortuella.

Hori dauden udalerriak hauek dira: Abadiño, Abanto, Arrigorriaga, Balmaseda, Barakaldo, Basauri, Bermeo, Berango, Bilbo, Derio, Durango, Erandio, Ermua, Etxebarri, Gernika-Lumo, Getxo, Gorliz, Gueñes, Leioa, Mungia, Muskiz, Ondarroa, Portugalete eta Zornotza. Galdakao gehitu zaio zerrendari azken orduetan, datuek hobera egin eta gero.

Lekeitiok eta Markina-Xemeinek kolore berdeari eutsi diote, eta Elorrio ere batu zaie zerrendara.

Gipuzkoak eremu horiari eutsi dio (206 kasu 100.000 biztanleko), eta Azkoitiak, Legazpik eta Tolosak ez dute eremu gorritik irtetea lortu.

Azpeitia da laranjaz margotuta ageri den Gipuzkoako herri bakarra.

Andoain, Aretxabaleta, Arrasate, Astigarraga, Beasain, Bergara, Deba, Donostia, Eibar, Errenteria, Elgoibar, Hernani, Hondarribia, Irun, Lasarte-Oria, Lezo, Oiartzun, Oñati, Ordizia, Pasaia, Urnieta, Usurbil, Villabona, Zarautz eta Zumaia, berriz, hori daude. Datuek okerrera egin dute Orion, eta berdetik horira igaro da semaforoa.

Mutrikuk eta Lazkaok berde jarraitzen dute, eta gaurtik aurrera Urretxu ere berde dago.

Europar Batasunak (EB) onartutako koloreen mapa egokitu du Jaurlaritzak, eta azken 14 egunetan metatutako intzidentzia-tasaren arabera sailkatzen ditu EAEko udalerriak.

Zure interesekoa izan daiteke: Honela funtzionatzen du covid-19aren semaforoak eta hauek dira irizpideak

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Albiste faltsuak zabaldu dira; beraz, agintariek emandakoei bakarrik egin kasu. Gaitzaren sintomarik baduzu eta EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu covid-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena eskuak sarri garbitzea dela. Ahoa estaltzeko maskarak derrigorrezkoak dira EAEn eta Nafarroan. Iparraldean, "espazio publiko itxietan" da derrigorrezkoa, baita Lapurdiko herri eta hiri nagusietan ere.


Saskia eta baloia arrazoi, formakuntza helburu

Saskibaloiaren bueltan, kirolariak hazten eta hezten dihardu Ointxe!-k 53 urtez. Talde-lana, adiskidetasuna, esfortzua, errespetua edota emozioen kudeaketa dira, besteak beste, egun 250 kirolaritik gorak jasotzen duten formakuntzaren parte.

Saski eskola indartzea eta emakumeen saskibaloia garatzea dituzte helburu, gizonezkoetan lortutako erreferentzialtasuna klub osora zabaldu asmoz. Baita komunitatea ehuntzea ere; nola zaurgarrienei aukerak eskainiz, hala hedabideen alboan izanez.


Euskararen aldeko erronka, hegoaldetik

Hordago taldeak deituta, manifestazioa eginen dute bihar Tuteran, ofizialtasuna eskatzeko. Euskararen aldeko hainbat egitasmo sortu dira azken urteetan Nafarroako hegoaldean eta erdialdean


[Bideoa] Festa handia izan da Jaion!-en urteurrena

Larunbatean Jaion! urteurren festa ospatu zuten Lakaxita Gaztetxean. Festak 19 urte bete zituen eta gaztetxearen okupazioak, berriz, 18 urte eta ospakizun horiekiko jendearen erantzuna handia izan zen.

Aurtengo leloa Hipotekatuta nahi gaituzte, okupatu izan da eta etxebizitza batean sartzeko dituzten zailtasunei egiten die erreferentzia. Egoera horren aurrean okupatzearen garrantzia nabarmendu nahi izan zuten.

Moskutik abiatu zen festa ibiltaria, kamioian Zarata taldeak jotzen zuelarik. Gainera, festarekin bat egin zuen ere gaztetxeak aurten sortu duen maskotak: Xite.

Ondoren, gaztetxean segitu zuen festak. Ohi moduan bi kontzertu eskaini ziren kanpoan eta bakarra barruan. Izan ere, azken momentuan talde batek huts egin zuen eta egitaraua hiru kontzerturekin eustea erabaki zuten. Dena den, erantzuna handia izan zen.

Lehenik, Eskiula 20 taldeak jo zuen eta bertaratu zirenei ongi etorri kontzertu galanta eskaini zieten. Segidan, Las Sexpeares taldearen txanda izan zen, eta barruan, Las Tipex talde iruindarrak itxi zuen kontzertuen zatia. Azkenik, sei musika pintxadaz gozatu zuten bertakoek.


Alessandra Ribeirok emakume migratzaileen eta ekintzaileen esperientziak kontatuko ditu bihar

18:30ean hasiko da hitzaldia Elkarguneko Oteiza aretoan, eta Ribeirok emakume migratzaileen eta ekintzaileen esperientzia pertsonalak kontatuko ditu.

Emakume langile etorkinen egoerari ikusgarritasuna emateko, Azkoitiko Udaleko Berdintasun Sailak eta Malen Etxeak hainbat ekintza antolatu dituzte herrian. Joan den astean, Larre motzean dokumentala eskaini zuten, eta bihar, asteazkena, Alessandra Ribeirok hitzaldia eskainiko du Elkarguneko Oteiza aretoan, 18:30ean hasita.

Alessandra Ribeiro coach-ak Mujeres que vuelan con proyectos deituriko hitzaldia eskainiko du, eta "emakumeen ekiteko gaitasuna" izango du hizpide, bere esperientzia pertsonaletik abiatuta. Hain zuzen ere, emakume migratzaileen eta ekintzaileen esperientzia pertsonalak azalduko ditu Ribeirok Elkargunean.


Aldundiak beasaindarren iruzkinak jaso ditu

Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraikiz Kapsula Beasainen izan zen atzo. Hiru zati dituen tunel baten modukoa da: sartzerakoan Gipuzkoak egun dituen ezaugarriak ikusten dira parez pare. Bisitariari 2040. urtean zein balio mantendu beharko liratekeen galdetzen zaio; ondoren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Etorkizuna Eraiki programa zer den azaltzen da. Kapsularen egitasmoa programa honen baitan egiten ari dira; bukatzeko, bisitariari etorkizuna eraikitzeko euren iruzkina idazteko eskatzen zaio. Markel Olano diputatu nagusiak azpimarratu zuen herritarren partehartzea sustatzen duen egitasmoa dela. «Guztion artean adostutako erantzunak izan behar dute gure geroa diseinatuko dutenak. Prozesu horretan asko dute esateko herritarrek».Olanok herritarren parte-hartzea demokraziaren oinarrian dagoela esan zuen. «Komunitate indartsua behar dugu demokrazia indartsua izateko». Hiritar kritikoak eta parte-hartzaileak eskatu zituen. «Partaidetza ezinbesteko tresna da herritarrek politikarekiko eta erakundeekiko konfiantza berreskuratzeko. Partaidetzari esker gobernuak indartu egiten dira, politika publikoak legitimatu, interes sozialak agenda publikoan sartzen dira, herritarrek bizitza publikoaren antolaketa prozesuetan parte hartzen dute, gizarte zibilaren funtzioa sendotu egiten da… asko dira abantailak». Gipuzkoak herritarren eskaerei eta beharrei erantzuteko indarra duela aipatu zuen.Beasaindik, GipuzkoaraLeire Artola alkatea ere hurbildu zen kapsulara. Etorkizuneko Beasain eta Gipuzkoa marrazten ari zirela nabarmendu zuen eta herritarrei parte-hartzeko deia egin zien. «Ongizatea dago funtsean».


«Transmisioari egin diogun omenaldia da»

Gazteluaz bai, herriaz ere bai, baina herritarrez mintzo da gehienbat 'Amaiur' ipuina. Amaia Elizagoien kontalariak ondu du, Begoña Durrutyk ilustratu, eta Gaztelu elkarteak eta BERRIAk argitaratu.


Kirol martxa, Lezoko kaleetan

Europako Kirol Astearekin bat egin du Lezok. Horren harira, aste honetan zehar hainbat ekitaldi izango dira, den-denak ariketa fisikoarekin lotutakoak. Herriko kaleak hartuko ditu kirolak. Emakumeek toki berezia izango dute antolatu diren jardueretan. Lezon martxa kalean, muittu izenburupean antolatu dituzte aste honetako ekintzak. Den-denak doan dira, eta horietara joateko arropa erosoa, gozatzeko gogoak, eta “irribarre zabala” eramatea aholkatu du.

Lezoko Udalaren ekimenez antolatu dituzte jarduerak, Muittu Lezo estrategiaren barruan. BPXport (herriko kirolguneak kudeatzen dituzte), Mugiment egitasmoa eta aldundia dira egitasmoan laguntzaile, besteak beste.

Honakoak dira jarduerak:

Gaurtik (astelehena) larunbatera: Bekoerrota eta Altzate instalazioak ezagutzeko ate irekiak. Aurrez izena eman behar da.

Gaur (astelehena)

18:00-19:00. Euskal Herria plazako parke osasuntsuan, dinamizazioa.

19:00-20:00. Emakume Korrikalari Familian, Bekoerrota kiroldegian (Koldobike Gezala frontoian).

Bihar (asteartea)

10:00-11:00. Martxan jarduera, Bekoerrotako pistan.

10:30.13:30. Emakumeok Mugimenduan aplikazioa ezagutarazteko Txita, herrian zehar.

11:30-12:30. Lopene plazako parke osasuntsuan, dinamizazioa.

18:30-19:30. Emakume Korrikalari Indartsu jarduera, Bekoerrota kiroldegian (Koldobike Gezala frontoian).

19:30-20:30. Emakume Indartsu jarduera, Bekoerrotan.

Etzi (asteazkena)

16:00-17:00. Nordic walking irteera Bekoerrota kiroldegitik (Koldobike Gezala frontoian).

19:00-20:00. Emakume Korrikalari jarduera Bekoerrota kiroldegian (Koldobike Gezala frontoian).

Hilak 28, osteguna.

10:45. Tipi Toparen irteera Gurutze Santuaren plazatik.

18:00-19:00. Emakume pilotarien saio irekia Bekoerrota kiroldegian (Koldobike Gezala frontoian).

Hilak 29, ostirala

17:00. Scooter eta roller tailerrak eta erakustaldia Bekoerrota ondoko skate parkean.


Azkena Rock Festivalek The Afghan Whigs, Jerry Cantrell, Toy Dolls eta Soziedad Alkoholika batu ditu kartelera

Gainera, egunez eguneko programazioa iragarri du Gasteizko jaialdiak. Ostegunean, The Offspring eta Fu Manchu arituko dira; ostiralean, Social Distortion eta Jerry Cantrell; eta larunbatean Patty Smith, Emmylou Harris eta Suzi Quatro.

Azkena Rock Festival Gasteizko jaialdia ekainaren 16, 17 eta 18an ospatuko da Mendizabalan, bi urteko geldialdi behartuaren ondoren.

Antolatzaileek iragarrita zuten dagoeneko rockaren hainbat izen handi Gasteizen egongo direla, hala nola Patti Smith, The Offspring, Emmylou Harris, Social Distortion eta Suzi Quatro. Gaur, jaialdiaren kartela zabaldu dute, izen hauekin, besteak beste: The Afghan Whigs; Jerry Cantrell, Alice in Chainseko kidea; Hiss Golden Messenger; Michael Monroe; Life Of Agony; Mad Sin; Ilegales; Morgan; eta Soziedad Alkoholika, Delirium Tremens, Vulk, Joseba Irazoki eta Lagunak eta Nukore euskal herritarrak.

Alde negatiboan, antolatzaileek berretsi dute azkenean ez direla jaialdian egongo L7, Reverend Horton Heat, The Marcus King Band eta Shooter Jennings

Eguneko sarrerak astelehenean, martxoak 14, jarriko dituzte salgai, 45 euroko (ostegunerako) eta 65 euroko (ostiralerako eta larunbaterako) prezioetan.

Horrela gelditu da 2022ko Azkena Rock Festivalen kartela:

Osteguna, ekainak 16THE OFFSPRING - FU MANCHU - THE TOY DOLLS - MORGAN - HISS GOLDEN MESSENGER - MORGAN WADE - DIRTY HONEY

Ostirala, ekainak 17 THE AFGHAN WHIGS - SOCIAL DISTORTION - DRIVE-BY TRUCKERS - JERRY CANTRELL - SOZIEDAD ALKOHOLIKA - LIFE OF AGONY - ILEGALES - DELIRIUM TREMENS - ADIA VICTORIA - MAD SIN - CHUCK PROPHET AND THE MISSION EXPRESS - THE FAITHLESS - NUKORETrashville: KLINGONZ - LA PERRA BLANCO - LOVESICK DUO - TIBURONA

Larunbata, ekainak 18 PATTY SMITH AND BAND - EMMYLOU HARRIS - SUZI QUATRO - MICHAEL MONROE - BLACK MOUNTAIN - RYLEY WALKER - ISRAEL NASH - DANIEL ROMANO'S OUTFIT - ROBYN HITCHCOCK & LOS DEL HUEVOS BAND - DEWOLFF - VULK - JOSEBA IRAZOKI ETA LAGUNAK - WICKED WIZZARDTrashville: MESSER CHUPS - OH! GUNQUIT - SUICIDE GENERATION - NEGRA CUCARACHA TERRORFOLK


Euskadik turismo zerga bat abian jartzea berriro aztertzeko batzorde bat sortu du

Hala ere, Javier Hurtado sailburuaren ustez, "egonaldi turistikoen gaineko zerga bat ezartzeak adostasunetik abiatu beharko luke", eta sektore turistikoa eta "udalerri gehienak, oro har, aurka agertu dira".

Euskadiko Turismo Mahaiak lan-batzorde bat sortu du, Eusko Legebiltzarrak eskatuta, tasa turistikoa deritzona abian jartzea berriz aztertzeko; izan ere, adituen foro honek egonaldi turistikoen gaineko zerga ezartzeko orduan kontuan hartu behar diren aldagai guztiak aztertuko ditu.

Javier Hurtado Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumo sailburua Turismo Mahaiko buru izan da gaur. Bertan, turismoaren sektorearekin lotutako gaiak jorratu dira, hala nola iraupen laburreko alokairuen Europako Erregelamendua, egonaldi turistikoen gaineko zerga bat aztertzeko lan-batzorde bat sortzea, Next Generation funtsak eta legediaren egoera.

Eusko Jaurlaritzak jakinarazi duenez, Eusko Legebiltzarrean onartutako 22/2023 Mozioaren aginduari heldu zaio Mahaian. Mozio horrek Turismo Mahaiaren esparruan tasa turistikoari buruzko eztabaida, hausnarketa eta azterketa "sakona" egiteko lan-batzorde berezi bat sortzea proposatzeko eskatu zion Sailari.

"Ni oso argia izan naiz orain arte tasa turistikoari dagokionez, eta hala izaten jarraituko dut: egonaldi turistikoen gaineko zerga bat ezartzeak adostasunetik abiatu beharko luke. Eztabaida horri aurreko legealdian ere heldu genion, tokiko erakundeekin eta 2019an Turismo Mahai honetan", gogorarazi du sailburuak.

Ildo horretan, azaldu du bilera horietan turismo-sektorearen eta "udalerri gehienen" tasa turistikoaren "aurkako" jarrera agerian geratu zela.

% 14ko hazkundea

Bestalde, sailburuak turismoaren egoera aztertu du Euskadin, eta urteko lehen sei hilabeteetako datuek (ekainean kanpinek erregistratutako datuak izan ezik, oraindik ez baitaude eskuragarri) adierazten dute Euskadi % 14 inguru hazi dela 2022 urtearekin alderatuta.

Sailburuak distantzia luzeko turismoaren hazkundea nabarmendu du, "funtsezkoa baita egonaldia luzatzeko eta fluxuak mugitzeko, baita gastu handiagoa suposatu ere".

"Nazioarteko turismoaren hazkundea % 19tik gorakoa da, eta Estatuko turismoarena, berriz, % 5ekoa. Maiatzean eta ekainean Estatukoak baino nazioarteko turista gehiago jaso ditugu", azpimarratu du.

Mahaian iraupen laburreko alokairuei buruzko Europar Batasunaren Erregelamenduari ere heldu zaio, eta aurtengo urrian amaituko ditu tramiteak Europako Parlamentuan.


Ehunka korrikalari eta ikusle batu ditu Laudioko Ibar Krosak

400 lasterkari inguru aritu dira korrika Ellakuriko zelaietan barrena.

Laudioko Ibar Krosaren XXXVI. edizioa egin dute gaur Ellakuriko zelaietan. 400 lasterkari inguru batu ditu topaketak, 14 lasterketetan.

Norgehiagoka herrikoia egin dute lehenbizi. 16 eta 18 urtetik beherakoen txanda izan da jarraian, eta paralinpikoak lehiatu dira gero. Ondoren neurtu dira Benjaminak, Alebinak, Infantilak, 20 urtetik beherakoak eta Master zein Senior kategorietako kirolariak.

Goiz osoa hartu dute ekimenak, eta ehunka lagun bertaratu dira parte hartzaileak animatzera. Eguraldi txarra iragarrita zegoen, baina eguzkia izan dute lagun kirolariek goizaren zati handienean.


Dantzalekuko derbian puntu banaketa

Preferente Mailako 22. jardunaldiak bi berdinketa utzi ditu

Banakako berdinketa eta puntu banaketa. Hori da Preferente Mailan dabiltzan gure hiru taldeek izan duten emaitza.

Etxarri Aranatzek Altsasu taldea hartu zuen larunbatean, marsuak 4, San Donato futbol zelaian, eta partida gogorra eta oso lehiatua eskaini zuten bi taldeek, euren zaleen gozamenerako. Etxarri eta Altsasu nor baino nor aritu ziren, baina atsedenaldia jotzear zegoela Aitor Floresek Altsasu aurreratu zuen eta Burundakoak gol baten aldeko errenta lortu zuten. Etxarri Aranatzek ez zuen etsi eta behin eta berriz saiatu zen, 77. minutuan Mattin Altzelaik banakako berdinketa lortu arte. Bukaerara arte paretasuna apurtzen saiatu ziren bi taldeak, baina partida banakako berdinketarekin despeditu zen.

Lagun Arteak, aldiz, Lezkairuko Sotoan jokatu zuen marsuaren 4an, Lezkairuren kontra. Kasu honetan ere, partida borrokatua izan zen. 25. minutuan Lezkairukoek ate propioan sartutako golari esker aurreratu ziren lakuntzarrak, 0 eta 1. Errenta horri eusten saiatu zen Lagun Artea, baina bigarren zatia hasi eta berehala bana berdindu zuen Lezkairuk. Berdinketa apurtzen saiatu ziren bi taldeak, baina ezin, eta puntu banaketarekin despeditu zen partida.

Amigo taldeak jarraitzen du Preferente Mailako lider (49 puntu). Altsasu hamargarren da (29 puntu), Etxarri Aranatz hamazazpigarren (14 puntu) eta Lagun Artea hemezortzigarren, azkena (10 puntu). Asteburuan 23. jardunaldia dago jokoan. Altsasuk zortzigarren den eta arerio zuzena duen Lezkairu hartuko du; sailkapenean hamahirugarren den Itaroa Huarte B-ren kontra jokatuko du Etxarri Aranatzek, eta Lagun Arteak zazpigarren den Soto-Ibarbaso hartuko du.


Positibo kopuruak gora egiten jarraitzen du: gaur 150eko langa gainditu da

Covid-19 kasu berriek gora egin dute berriro Nafarroan, 171ra arte. Positibo-tasa %5,5koa da. Milagron neurriak gogortu dituzte.

Atzo, guztira, 3.095 proba egin zituzten, PCR eta antigenoen testen artean, eta horietatik 171k eman zuten positibo; beraz, %5,5ko positibo tasa izan zen. Milagron, Acedon eta Mendazan egindako baheketa bereziek emaitza kezkagarriak uzten dituzte: hogei, sei eta hiru positibo izan dira, hurrenez hurren.

Baheketaren ondorioz, Milagro izan da udalerrien eta oinarrizko osasun eremuen artean positibo gehien izan dituena, baina azpimarratu behar da deitutako pertsonen %62 baino ez zirela joan proba egitera. Herri horren ondoren daude Tutera ekialdea, zazpirekin (10 dira guztira Tuteran); Sarriguren, Acedo, Sanduzelai, Donibane eta Buztintxuri, seirekin; Antsoain, Ermitagaña eta Valtierra, bostekin; eta Elizondo, Burlata, Txantrea, Zangoza eta Barañain, laurekin.

Osasun Sistema Publikoko osasun-profesionalei dagokienez, Osasunbidea-Nafarroako Osasun Zerbitzuak jakinarazi duenez, gaur egun sei positibo aktibo daude, eta azken astean lau kutsatu berri izan dira. Ia 13.000 profesionalek osatzen dute plantilla.

Aste honetan, kasuek ia %70 egin dute gora aurrekoarekin alderatuta, eta azken hamalau egunetan pilatutako intzidentzia 180 kasu ingurukoa da, hilabete batean izandako daturik txarrenak.

Bestalde, atzo 91 gaixo zeuden COVID-19agatik Foru Erkidegoko ospitale-sareko zentroetan, aurreko egunean baino bat gutxiago. Horietako 18 ZIU postuetan daude. Atzo koronabirusarekin lotutako sei ospitaleratze izan ziren, horietako bi ZIUn, eta ez zen gaixotasunaren ondorioz inor hil. Nafarroan 1.121 heriotza baieztatu dituzte guztira.

Txertaketa: 102.878 dosi

Txertaketa-prozesuaren azken datuei dagokienez, atzo 2.373 dosi eman ziren, eta, beraz, 102.878 txerto eman ziren, orain arte jasotako 120.245 txertoetatik. Txertoa hartu duten pertsonak 32.280 dira, eta horietatik 907k atzo jaso zuten bigarren dosia.

Milagroko ezohiko prebentzio-neurriak

Osasun Sailak, Milagroko Udalari kontsulta egin ondoren, ezohiko neurri sorta bat onartu du ibaiertzeko herri horretan COVID-19aren hedapena geldiarazteko. Kutsatzeen eta positibotasunaren indize handiak ditu Foru Erkidegoan, eta goranzko joera nabarmena ikusten da.

Udalerrian, 3.400 biztanletik gora, azken 14 egunetako intzidentzia metatua 1.873 kasukoa da 100.000 biztanleko; azken 7 egunetan, berriz, 1.610 kasu izan dira. Atzo baheketa egin zitzaien 44 eta 64 urte bitarteko biztanleei, birusari eusteko prozesuan sakontzeko, eta 20 kasu positibo izan dira.

Metatutako intzidentzia handia eta udalerriaren kutsatze-kopuru handia dela eta, beharrezkoa ikusi dute neurri murriztaile osagarriak hartzea, hala nola ostalaritza- eta jatetxe-establezimenduen barrualdeak ixtea eta udalerrira sartzeko eta handik irteteko pertsonen mugikortasuna mugatzea (ez, ordea, etxebizitzena), perimetro-konfinamendu batean. Neurriak martxoaren 26an (ostirala) sartuko dira indarrean, 00:00etan (ostegunetik ostiralerako gauerditik aurrera), eta bi asteko iraupena izango dute, apirilaren 11ra arte, egun hori barne.

Neurri horiek luzatu, aldatu edo ondoriorik gabe utzi ahal izango dira, egoera epidemiologikoaren arabera.

Ez dute ostalaritza itxiko

Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidenteak atzo adierazi zuen, "une honetan" gobernuak ez du Aste Santurako ostalaritzaren barnealdea ixteko asmorik, baina neurri hori ez dute "inoiz baztertu", eta, beraz, "bilakaera aztertzen” jarraituko dute.

Gobernuak aurreikusi du Aste Santurako gutxienez 80 urtetik gorako guztien lehen dosiarekin amaitu izana, eta Txibitek adierazi zuenez, “uda amaitzean” Covid-19aren aurkako txertoa herritarren %70ek txertoa jasota izatea espero dute; uda hasieran, berriz, %40 eta %60 artean.

Gaurtik aurrera, Nafarroak AstraZenecarekin txertatuko du berriz ere, eta 55 urtera arte txertatu ziren, eta 65 urtera arte luzatu ziren funtsezko taldeekin jarraituko da; osasun arloko profesionalak, soziosanitarioak, psikologoak edota fisioterapeutak. Foru Gobernuak berretsi duenez, "AstraZenecaren txertoa eraginkorra eta segurua dela frogatu da, eta txertaketak aurrera egiten duen heinean berretsiko da hori".


Ehun urte aiarren zerbitzura

Aiako Lur Alkartasuna Kooperatibak ehun urte bete ditu aurten, eta urteurren borobila ospatu nahi dute bazkideek, proiektuan parte hartu duten guztiek egindako lana aitortzeko.

Herriko historiaren lekuko eta herritarren bidelagun izan da azken mendean Aiako Lur Alkartasuna Kooperatiba. Mende bat bete du aurten, eta urte hauetan guztietan proiektuan sinetsi duten herritarrek egindako lana aitortu nahi dute mendeurrenean bazkideek.

Gaur egun 210 familia inguruk osatzen dute kooperatiba, eta Aia bezalako herri txiki batentzat ez da kopuru makala. «Herri osoaren kooperatiba da, eta kanpotik Aiara bizitzera etortzen diren bizilagun berriak ere ari dira pixkanaka bazkide egiten. Hori albiste pozgarria da guretzat, kooperatibak herrian eskaintzen duen zerbitzua garrantzitsua dela adierazten baitu», azaldu du Teodoro Zuloaga Lur Alkartasuna Kooperatibako lehendakariak.

Helburu bera

1921ean sortu zen Alkartasuna Kooperatiba, herritarrei oinarrizko lehengaiak eskaintzeko asmoarekin. Errepublika garaian herriko alkate izan zen Gabino Alustiza izan zen sustatzaileetako bat. «Duela ehun urte sortu zenean, gaur egungo helburu bera zuen kooperatibak: oinarrizko janari, arropa, pentsu eta lan tresnak herrian bertan erosteko aukera ematea aiarrei, kanpora joaten ibili gabe. Herri txikia da Aia, ez dago beste dendarik; horregatik, denetik eskaintzeko sortu zen».

Zuloagak uste du kooperatibak ehun urtean zehar eutsi diola hasierako helburuari, eta garai berrietara egokitzeko «etengabeko ahalegina» egiten ari dela, gainera. «Gurea ez da ohiko janari denda. Aian denok ezagutzen dugu elkar eta harreman estu horri eusten saiatzen gara. Hemen norbaitek zerbait berezia behar badu, eskatu besterik ez du egin behar eta ahal den azkarren ekartzen saiatzen gara. Badugu konpromisoa beharra dutenei laguntzeko: ordaindu ezin dutenei aurrerago ordaintzeko aukera ematen diegu eta etxera erosketak eraman ezin badituzte, guk geuk eramaten dizkiegu».

Aiarren ondoan

Koronabirusaren izurriteak sortutako ezohiko egoerak kooperatibak herrian egiten duen lana agerian uzteko balio izan duela uste du Zuloagak. «Jende askorentzat irtenbidea izan zen kooperatiba itxialdi garaian, eta bezero kopuruan eta salmentetan gorakada handia izan genuen», aitortu du.

Herritar askok eskerrak eman dizkiete egiten duten lanagatik, baina, kooperatibako lehendakariak adierazi du, oraindik, badela jendea ez dena konturatzen herrian horrelako denda izatearen garrantziaz. «Herri batek oinarrizko zerbitzuak behar ditu bizirik mantentzeko. Herri txiki batentzat ez dut esango luxua denik horrelako zerbitzu bat izatea, merezi dugulako, baina guztiz beharrezkoa da herriari bizirik eusteko».

Beste ehun urte

Hamarkadaz hamarkada herritarren ohiturak aldatzen joan dira, eta zerbitzu berriak eskaintzen ere hasi da kooperatiba. «Gaur egun, esaterako, internetez erosteko gero eta ohitura handiagoa dago, eta paketeak dendan edo biltegian jasotzeko aukera ematen diegu aiarrei, askotan etxeetan ez delako inor egoten».

Etorkizunari begira, Zuloagak uste du herritarren beharretara egokitzen jarraitzea eta zerbitzua eta langileak mantentzea izango direla Lur Alkartasuna Kooperatibaren erronka. «Gustatuko litzaiguke dendan izan dugun salmenta gorakadari eustea. Horrez gain, Lur biltegian zerbitzua handitu nahi genuke eta gasolindegian gasolina saltzen hasi, orain gasolioa bakarrik saltzen dugu eta». Erronkak erronka, Lur Alkartasuna Kooperatiba beste ehun edo berrehun urtez bizi-bizirik izatea espero du Zuloagak, «bestela herriarentzat galera ikaragarria izango baita».


Igandean zortzigarren aldiz jokatuko dute Akoako Bira

Iazko lasterketaren irteera momentua (Argazkia: Bittor Mutiozabal) Igandean lasterkari herrikoien jai berezia jokatuko da Zestoako Akoa bailaran, Akoako Biraren zortzigarren edizioa izango da. Lasterketa herrikoia 10:30ean hasiko da Akoako baselizatik eta parte-hartzaileek 7.800 metroko ibilbidea egin beharko dute helmugara iritsi aurretik. Akoako lasterketan parte hartzea doan da, baina partaide kopurua 150 lagunera mugatuta dute. Dagoeneko ehundik gora launek izena emanda dute iganderako lehian. Izena , Zestoako kiroldegian edota www.herrikrossa.com webgunean eman daiteke. Urtero ohi bezala, helmugara iristen diren lehen bost lasterkarientzako sari sorpresak jarri dituzte antolatzaileek eta lehen koadrilak ere sari sorpresa jasoko du. Sariak, Akoa bailaran ekoiztutako produktuak izango direla azaldu dute. Gainera, lasterketaren bukaeran, parte-hartzaile guztientzako hamaiketakoa eta kamisetak egongo dira. Dutxa hartzeko aukera ere izango dute korrikalariek. Endoiakoa, hilaren 22an Akoako lasterketa jokatu eta zortzi egunera Endoian lehen mendi lasterketa antolatu dute. Irailaren 22an, 8.600 metroko korrika lehia izango da Endoian eta inguruetan, Zestoa eta Deba arteko lurretan. 11:00etan da irteera. Endoiako mendi lasterketa berri honetan parte hartzeko aurrez 10 euro ordaindu beharko da eta egunean bertan 14 euro. Aurrez izena emateko aukera irekita dute www.herrikrossa.com webgunean.


Libiako kosta parean 73 migratzaile hil dira

Oraindik ez dituzte gorpu guztiak topatu, baina IOMen arabera, hiltzat jo daitezke. Ontzian 80 lagun zihoazen, eta zazpik kostara iristea lortu dute euren kabuz.

80 lagun Libiatik Europara eramateko helburua zuen ontzi bat Mediterraneo itsasoan hondoratu da gaur. Libiako kosta parean gertatu da ezbeharra, eta ontzian zihoazen 73 migratzaile hiltzat jo daitezke IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeak esan duenez. Oraindik ez dituzte guztien gorpuak topatu. Zazpi lagunek kostara iristea lortu dute euren kabuz, baina «oso muturreko egoeran». Ospitaleratu egin dituzte.

IOMen datuen arabera, gaurkoa aurten Mediterraneo erdigunean izan den hondoratzerik larriena da. Aurrekoa urtarrilaren 1ean gertatu zen; 66 pertsona hil ziren ordukoan. Ondorioz, urtea hasi zenetik 130 baino gehiago dira ibilbide horretan hildako migratzaileak. 2022an 1.450 lagun hil ziren han, Libiatik edo inguruko herrialdeetatik Italiara edo Maltara heldu nahian.


Hasi da hondartza denboraldia

Irailaren 15a bitartean, sorosleak egunero egongo dira Santiago eta Itzurun hondartzetan. Pandemia egoeran hartutako murrizketarik gabe ekin dio gaur hondartza denboraldiak.

Aldaketa eta irizpideen berri eman du udalak. Alde batetik, jakinarazi dute 10:30etik 20:00etara egunero egongo direla sorosleak bi hondartzetan, eta sorosleak ez dauden orduetan arduraz jokatzeko deia egin dute.

Gainerako urteetan Itzurunenen izan den toldo zerbitzurik ez da izango aurtengoan, bestalde. Hondartzaren erabilera ahalik eta handiena izatea nahi dute, itsas maila gorantz baitoa azken urteetan.

Hondakinei dagokienez, hondartzen kanpoaldean bota beharko dira, behar bezala banatuta. Edukiontziak hondartzen sarrera-irteeratan ezarriko dituzte, eta herritarren ardura izango da egonaldian sortutako hondakinak hartu eta behar bezala botatzea.

Hondartzetan ez ezik, ibaian ere geroz eta jende gehiago pilatzen dela ikusita, hiru eremu baliztatuko ditu udalak, eta ibaian bainua hartzeari lotutako gomendioak biltzen dituen eskuorriak banatu. Datozen egunetan baliztatuko dituzte eremu horiek.

Iaz abian jarritako kerik gabeko hondartzen egitasmoari eutsiko diete, gainera. Foru Aldundiak eta udalak sustatutako kanpaina da, eta ez erretzeko gomendioa egiten diete herritarrei, osasuna eta ongizatea sustatzeko helburuarekin, hondartzan zigarrokinik ez gelditzeaz gain.

NikHondartzak app-a, martxan

Hondartzetako betetze maila ez da neurtuko aurtengoan, baina pandemia garaian martxan jarri zen NikHondartzak aplikazioa erabili ahal izango da hondartzen egoera kontsultatzeko. Itzurungo hondartzako webcama-ren bidez ere kontsultatu ahal izango da.


eitb.eus-ek zuzenean eskainiko du Prix CIRCOM Regional 2023 sari banaketa, ekainaren 1ean, Tabakaleratik

Nerea Reparazek aurkeztuta, Neomak eta Kukai arituko dira taula gainean, eta Europako eskualdeetako telebista publikoek ekoitzitako ikus-entzunezko ekoizpen onenak sarituko dituzte bertan. Ekainaren 1ean eta 2an Donostian egingo den CIRCOM Regional 39. Biltzarraren baitan kokatzen da sari banaketa.

EITBk eta CIRCOM Regional elkarteak antolatuta, Europako Zerbitzu Publikoko Eskualde Hedabideen 39. Biltzarra egingo da Donostian ekainaren 1ean eta 2an. We Talk, We Listen, We Share izenburupean, gaurkotasun gaiak jorratuko dituzte, besteak beste, kazetaritzarekin, transformazio digitalarekin, zerbitzu publikoarekin eta publiko gazteekin lotuta. Ukrainako gerra eta ikus-entzunezko komunikabideen jarduna ere hizpide izango da Kursaal Jauregian egingo dituzte hitzaldietan.

Horrez gain, Prix CIRCOM Regional 2023 sari banaketa ekitaldia izango ekainaren 1ean, Tabakaleran, eta Europako eskualdeetako telebista publikoek ekoitzitako ikus-entzunezko ekoizpen onenak sarituko dituzte bertan. Nerea Reparaz EITBko kazetari eta aurkezleak gidatuko du gala, eta Neomak eta Kukai arituko dira taula gainean. 19:00etan hasiko da ekitaldia, eta eitb.eus-ek zuzenean eskainiko du, streaming bidez.

Guztira 11 kategoria sarituko dituzte, eta lan irabazleak 170 hautagaitzen artean aukeratu ditu epaimahaiak. Hauek dira saridunak:

DIGITAL MULTIMEDIA-Saritutako lana: Climate change in Sweden (Sverigeklimat), SVT regional co-operation, Sweden-Aipamen berezia: Worlds Apart (Én app - to verdener), NRK Østfold, Norway

DOCUMENTARY-Saritutako lana: We Were Not Allowed to Cry (Nam nie wolno bylo plakac), TVP3 Kraków, Poland-Aipamen berezia: Witches: the Great Lie (Bruixes, la gran mentida), CCMA Catalonia, Spain

ENTERTAINMENT AND DRAMA-Saritutako lana: Motel Valkirias (Motel Valkirias), TVG Galicia, Spain-Aipamen berezia: 110 (110), NRK Hordaland, Norway

INVESTIGATIVE JOURNALISM-Saritutako lana: TG4 Investigates - A Hundred Thousand Welcomes (Iniúchadh TG4 - Céad Míle Fáilte? ), TG4, Ireland-Aipamen berezia: The Forgotten Boys, BBC North-West (Manchester), UK

MINORITIES IN SOCIETY-Saritutako lana: Stand Up With Tourettes (Stand up med Tourettes), TV2 Nord, Denmark-Aipamen berezia: Inside Offside - The Test (Inside Offside - The Test), HRT Zagreb, Croatia

MOST ORIGINAL AND INNOVATIVE-Saritutako lana: InfoK Special Tutankhamun (InfoK Especial Tutankhamon), CCMA Catalonia, Spain-Aipamen berezia: Former Teen's Nostalgia Show (Enska Live), Yle, Finland

MUSIC AND ARTS-Saritutako lana: Sing Junior (Sjong Junior), Omrop Fryslân, Netherlands-Aipamen berezia: The Solstices of Petr Nikl (Slunovraty Petra Nikla), CT - Studio Brno, Czech Republic

NEWS PROGRAMME-Saritutako lana: The Regional Newscast (Telejurnalul Regional), TVR Cluj, Romania-Aipamen berezia: BBC North West Tonight - Manchester Arena Special, BBC North-West (Manchester), UK

NEWS REPORT-Saritutako lana: Perinatal Bereavement (Le Deuil Périnatal), France 3 Grand Est, France-Aipamen berezia: Mould, BBC North West Tonight, BBC North-West (Manchester), UK

VIDEO JOURNALISM-Saritutako lana: Peter Keresztes, TVR Timisoara, Romania-Aipamen berezia: Simon Marks, BBC South (Southampton), UK

YOUNG ONSCREEN TALENT-Saritutako lana: Daniel Strömbäck, SVT Halland, SwedenEz dago aipamen berezirik kategoria honetan.

2022ko edizioan EITB Mediako bi saiok jaso zituzten epaimahaiaren aipamen berezia Prix CIRCOM Regional sarietan: "Abiapuntua" eta "Aquí y Ahora" programek, Minorities in society eta Investigative journalism kategorietan, hain zuzen ere.

Hitzaldiak Kursaal jauregian

We Talk, We Listen, We Share izenburupean, Kursaal Jauregian egingo dira ekainaren 1ean eta 2an CIRCOM Regional Biltzarreko hitzaldiak, eta zortzi herrialdetako hogei bat hizlari bilduko dituzte. Horien artean izango da Unai Iparragirre ETBko zuzendaria, EITB, building value for an ever-evolving Basque society konferentzia eskaintzeko. Horrez gain, Mikel Reparaz EITBko Nazioarteko arduradunak gerra egoeretako kazetaritzari buruzko saioa moderatuko du, Ukraina mintzagai.

Hitzaldiak CIRCOM Regional elkarteko hedabidetako profesionalei daude zuzenduta. Guztira, sei saio izango dira, gaika antolatuta eta Amaia Uribe EITBko kazetariak aurkeztuta:

Ekainaren 1ean lehen saioak News and young audiences izenburua du, eta bertan parte hartuko dute Konrad Collao-k (The Kaleidoscope: Young People's Relationships with News) eta Nella Etkind-ek (5 tips to go viral with young audiences).

Innovation & trends izango da bigarren hitzordua, eta bost hitzaldi eskainiko dira bertan, berrikuntzak eta joerak aztergai:

-De-cyphering tech buzz words (Guillaume Kuster).-The new possibilities of video (Noora Santavuori).-Painting the Radio! The final merger of CRTVGalicia's TV, Radio and digital channels (Carlos García-Verdugo).-Admire3D: Mixed Reality Solutions for Enhanced TV Viewer Engagement and More Appealing Content (Steinar Bjørlykke eta Francisco Ibáñez).-How the 13 Dutch regional public broadcasters embrace innovation and shape digital transformation together (Jan Müller).

Bazkalostean abiatuko da Public service media & democracy at stake saioa, hiru hizlariren eskutik:-Roberto Suárez (Measuring value and impact: An unavoidable step to secure a future for public service media).-Unai Iparragirre (EITB, building value for an ever-evolving Basque society).-Frank Gander (Journalism under fire: how can a foundation make a difference? ).

Osteguneko programa Disinformation & fake news izeneko atalarekin bukatuko da, eta bertan bi aurkezpen izango dira: RTBF Fake team: Vrai ou Faux?, Christine Schwarz-ren eskutik; eta What happens to trust in news if we can't believe anything we see?, Rebecca Skippage-rekin.

Ekainaren 2an, berriz, Delivering Audiovisual Media under War Conditions: Ukraine izeneko bosgarren saioarekin abiatuko da eguna. Bertan, Alyona Nevmerzhytska, Oleksand Holmakov eta Viktoriia Beha izango dira hizlariak, eta Mikel Reparaz EITBko Nazioarteko buruak gidatuko du solasaldia.

Solution based journalism izeneko proposamenarekin bukatuta da CIRCOM Regional 39. Biltzarra, eta bertan Christina Johannesson eta Marcus Melinder (Constructive news at SVT) eta Ida Anna Haugen (Hope as a core strategy) arituko dira.

Biltzarrean zehar, hizlariek eta parte-hartzaileek esperientziak partekatu ahal izango dituzte, elkarri entzun, eta edukiak landu, ikasi, eztabaidatu…. Azken batean, helburua da Europako ikus-entzunezko sare hau osatzen duten kideen arteko lankidetza sustatzea eta garatzea. Kongresuko kideak bezperan, maiatzaren 31n, iritsiko dira Donostiara eta, egun horretan, arratsaldez, harrera ofiziala egingo zaie Miramar Jauregian.

EITBren eta CIRCOMen arteko elkarlana

2022ko maiatzetik ari la elkarlanean EITB CIRCOM Regional elkartearekin ekitaldi hau antolatzen, CIRCOMeko kide diren eskualde telebista publikoetako 200dik gora ordezkari izango baitira Donostian, 29 herrialdetatik etorritakoak.

CIRCOM Regionalen helburuen artean dago kideen arteko lankidetza sustatzea eta garatzea, programak elkarrekin ekoiztea eta trukatzea, eta Europa osoan kazetari eta teknikarien lanbide-heziketa indartzea.

Eragina duen erakunde publiko gisa, EITB harremanetan da Europako proiektuaren eraikuntzan parte hartzen duten erakunde ofizialekin, eta haiekin elkarlanean aritzen da. Hain zuzen ere, elkarlan horren baitan kokatzen da CIRCOMekiko aliantza hau, eta horrek arlo komunetan lan egiten laguntzen du, besteak beste demokrazian eta askatasunean, berdintasunean eta aniztasunean, garapen teknologikoan eta ekoizpen birtualean, ikus-entzunezko ekoizpen "berdean", lankidetzan eta aliantzetan, eta Europako balio eta nortasunaren eraikuntzan, EITB 2030 Estrategian adierazitako helburuekin bat etorriz.

EITBk CIRCOM Regionalen 39. Urteko Biltzarra antolatuko du aurten. Laguntzaile dira Agile Content eta Euskadi Basque Country.


Norberak konpon dezakeen ordenagailua, ordainpeko Twitter eta Martera bisita birtuala

Gailu eta esperientzia interesgarriak ekarri dizkigute Maite Goñi eta Egoitz Gonzalezek aste honetako "Digi-atalean"

Edonork bere etxean konpondu eta moldatu dezakeen ordenagailua merkaturatzear direla iragarri digu Egoitz Gonzalezek; Maite Goñik, bestalde, Twitterreko txio eta eduki batzuk ordainpekoak izango direla. Amaitzeko, osteratxoa "birtuala" egin dugu Marten horretarako aukera ematen duen ekimenaz baliatuz. Xehetasunak audioan.


"Era eskola", gurasoentzat online formakuntza

Martxan da "Era eskola", Nafarroan euskaraz ikasten duten haurren gurasoei laguntzak eta baliabideak bermatzen dizkien eskola. Seme-alaben ikaskuntza prozesua oinarri hartuta, gakoak emango dizkiete gurasoei bidaia horretan bidelagun izan daitezen.

Orotara, hiru kidek hartuko dute hitza jardunaldian. Saioak zuzenean emitituko dira, streaming bidez, Era Nafarroaren YouTube kanalean. Hizlari bakoitzak saio bana egingo du, 16:00etan euskaraz eta 18:00etan gaztelaniaz. Horrez gain, WhatsAppez zein YouTube kanaleko txataren bidez galderak zuzenean egiteko aukera egongo da. Saioak doakoak izango dira eta ez da aldez aurretik izena eman behar. Hiru hitzaldi izango ditu oinarri jardunaldiak (informazio gehiago Era Nafarroako web orrialdean):

Azaroak 16, astelehena: Iñaki Eizmendi, "Gure seme-alabei euskararekin eta hizkuntzarekin leguntzearen erronka"

Seme-alabek hizkuntzekin duten harremana izango du hizpide hitzaldi honek. Izan ere, eleaniztunak izateko bidean daude haurrak, eta gurasoak prozesu horren bidelagun izan daitezke. Horretarako, aholkuak eta proposamenak egingo dira, gurasoen eskutik seme-alaben hizkuntza-ohituren oinarria sendotzeko.

Azaroak 18, asteazkena: Nerea Mendizabal, "Seme-alaben autonomia, motibazioa eta autoestimua lantzen"

Haurren jarduna ipiniko da erdigunean mintzaldi honetan. Seme-alaben autonomia sustatu ez ezik, horren interesa, motiboazioa eta segurtasuna areagotzea izango du helburu solasaldiak, baita harremanen zaintza ere. Horrez gain, Mendizabal psikopedagogoak hitzaldi bat eman zuen itxialdian haurrak eta konfinamendua oinarri hartuta, Hernaniko Udalaren eskutik.

Azaroak 25, asteazkena: Julen Linazasoro, "Euskara, sareko baliabideak, Google tresnak eta zibersegurtasuna"

Egun, osasun larrialdiak eragindako egoerak eskolako lan asko etxean egitera behartu ditu ikasleak, eta horretarako, Googleko tresnez baliatzen dira sarri. Tresna horiek euskaraz jartzeko eta sareko zenbait baliabide modu egoki eta seguruan erabiltzeko zenbait aholku emango dira hitzaldi honetan.


Irango telebista kate publikoa hackeatu dute Ali Jameneí buruzagi gorenaren agerraldi baten erdian

Mahsa Aminiren eta protestetan hil diren beste emakumeen heriotza salatzeko, bart, Irango telebista kate publikoa hackeatu dute, "emakumea, askatasuna, bizitza" entzuten zela. Ali Jameneren agerraldia eten eta haren irudi bat ipini dute, sugarretan eta fusil baten mira kopetan zuela.


Andoaingo ereserkia, herriko abesbatzek abestuta