9 pertsona, 9 istorio, 9 leku eta momentu

Bi milioi pertsona inguru daude kutsatuta. Birus honek munduan zehar gauden euskaldun guztiongan izan du eragina. Baina birusak ez du bere bidea era paralelo batean egin, eta ez da bat-batean guztion etxeetan, eskoletan, lantegietan edota parkeetan momentu berean agertu. Bakoitzari desberdin eragin dio: dela konfinamenduari dagokionez, momentuari dagokionez, legeari dagokionez, edota inguruko kutsatuen eta hildakoen kopuruari dagokionez.

Munduko mapa konbentzionala dimentsio bitan begiratzen badugu, ekialde moduan ezagutzen den alde horretan agertu zen COVID-19a lehenengo, eta, apurka, herrialde horietatik mendebalderantz joan da. Euskal Herria, gutxi gorabehera, mundu maparen eta egoeraren erdialdean kokatzen da. Txina eta Italiaren ondoren, eta Ameriketako Estatu Batuak eta Ameriketako beste hainbat herrialde baino pixka bat lehenago.

Esan bezala, munduan zehar hainbat eta hainbat euskaldun daude, eta bakoitzari tokatu zaio egoera hau era desberdin baten bizitzea. Nahiz eta bakoitza leku eta momentu batean bizi, guztiok dugu komuna den zerbait: euskal jatorria eta Euskal Herriarekin lotura. Ondorengo lerroetan kanpoan bizi diren euskaldun batzuen bizipenak ezagutarazi nahi izan ditut. Horretarako geografikoki leku desberdinetan kokatuta dauden euskaldunekin hitz egin dut, eta galdetu, komunikabide eta albiste berak kontsumitzeak euren jarreran eraginik izan duen eta informazio horri esker, birusak ekarri diena aurreikusteko aukerarik izan duten. Izan ere, bizi ahal izan dugunaren arabera, patroi bera (edo oso antzekoa) da errepikatzen dena.

9 pertsona, 9 istorio, 9 leku eta momentu desberdin: Dania Beach (Florida, AEB), Boise (Idaho, AEB), Weligaman (Sri Lanka), Río Negro (Viedma, Argentina), Montevideo (Uruguay), Balí (Indonesia), Glasgow (Eskozia), Zúrich (Suitza), eta Bartzelona (Katalunia). Publiko diren datuen arabera, herrialde horietatik Ameriketako Estatu Batuak dira kutsatu eta hildako gehien dituena; Sri Lanka, gutxien.

Bizipenak guztiz desberdinak dira kokatuta dauden lekuen arabera. Kasu batzuetan, konfinamendu zorrotza bizi dute, beste batzuetan, oraindik, egunean behin kalera irteteko aukera dute, kirola egitera irten daitezke eta 8-10 pertsonako taldeetan kalera joan daitezke (Dania Beach). COVID-19aren eraginak ere desberdinak izan dira herrialdearen arabera. Gehien azpimarratzen dituztenak langabezia eta ekonomiarekin loturikoak dira. Sri Lanka bezalako herrialdeetan, egunero irabazten duten horrekin bizi dira, eta egoerak gauzak asko zailtzen ditu. Balin ere, etorkizun hurbila ilun ikusten dute, turismoaz bizi den herrialdea izanik horren faltak gogor jo du herria.

Ia guztiek Euskal Herriko egunerokotasuna eta albisteak jarraitzen dituzte eta informazio hori jasotzeko, batez ere, harreman interpertsonalak dira erabilienak, ondoren sare sozialak (gehien Facebook eta Instagram), eta hirugarrenez egunkari digitalak. Guztiek diote Euskal Herriarekin harremana izateak eragina izan duela egoera ulertzeko eta ikusteko eran. Albisteak eta informazio hori jasotzeak bi ondorio izan ditu: batzuei aurretik prest egoten lagundu die; beste batzuk, ordea, urduriago baino ez ditu jarri, jakinda, egoera hori euren herrialdeetara laster iritsiko zela, eta familia urrun zegoela. Gure atzetik dabiltzan herrialde horietan egoeraz askoz azkarrago jabetzen lagundu die «eskuak maizago garbitzen eta aurpegira ez eramaten; jendea dabilen lekuetan ezer ez ukitzen hasi nintzen hemen ia entzuten ere ez zenean, badaezpada» (Dania Beach); gertuago sentitzen lagundu die, animoak ematen, nahiz eta jakin, hurrengoa euren herrialda izango zela (Viedma, Argentina). Sri Lankan, kasurako, konfinamendua beranduago heldu zen, eta informazioari esker «denbora euki dut neure burua prest edukitzeko». Jatorriko herrialdeko albisteak gazi-gozoak direla adierazten dute. Nahiz eta eguneratuta egoten lagundu, batzuk «sentsazionalistegiak» direla diote, eta urduri jartzen duten albisteak direla azpimarratzen dute; familia eta lagunekin duten harremanak, ordea, kontrako eragina sortzen du eurengan: lasaitasuna. «Ama eta aitagaz berba itzeak lasaitasun handie emoten dozte, eta nik eureri. Baia Euskal Herriko albisteak batzutan urduri jartzen doztie. Hemen galdera da: zenbet osatu dire? Euskal Herrian hildako kopurua azpimarratzen deurie behin eta berriro». (Sri Lanka)

Albisteak hasiera batean urduritu egiten dituzte, baina familia eta lagunekin hitz egin ondoren, orokorrean lasaitasuna sentitzen dute. Ikusten dugu, beraz, fisikoki inoiz baino urrunago bizi garen egun hauetan, jatorriarekin eta familiarekin dauden harreman interpertsonalak direla baretasun eta indar gehien ematen dutenak, bai Euskal Herrian, bai Balin zein Glasgowen.

Esperantza mezuak, luxu gutxiagorekin ere bizi gaitezkeela, gure ingurukoak zaintzea... horrelako mezuak bidali dizkidate gomendiorik eskatu diedanean. Sobran egon beharko luke hori esateak, baina hala ere, etxean ematen ditugun orduak izan dira kasu askotan gure inguruan era kolektibo batean pentsatzera bultzatu gaituztenak. Honekin amaituko dut esanez, azkenean dena pasatuko dela, pazienteak izan behar garela, eta Bartzelonan bizi den euskaldun batek esan zidan moduan, euskaldunok solidarioak gara, «...horrek lagunduko du egoera honi aurre egiten inor ahaztu gabe», inor munduan ahaztu gabe, ez orain, ez hau pasatzen denean ere.


Oiartzun eta Berio izango dituzte aurkari Gernikak eta Bermeok

FUTBOLA // Asteburuan aurtengo denboraldiko 30. jardunaldia jokatuko dute futboleko Hirugarren mailako taldeek; horien artean, bertoko taldeek. Gernikak, esaterako, kanpoan jokatu beharko du; Oiartzunen, hain justu. Domekan izango da bien arteko lehia, 16:00etan hasita, Oiartzungo Karla Lekuona zelaian. Sailkapenari erreparatuz, partida erraza izango da domekakoa gernikarrentzat; izan ere, denboraldiko azken postuan daude gipuzkoarrak. Gernikarrak, aldiz, hirugarren dira, gaur gaurkoz. Bermeok, bestalde, Berio taldea hartuko du etxean etzi, 17:00etan. Bertokoak sailkapenean hamahirugarren daude, eta Donostikoak, berriz, zazpigarren.


Ikasleak pilatzea eta irakasleek eskola ordu gehiago izatea nahi du Espainiako Gobernuak

Hezkuntzako murrizketen berri eman die Wert ministroak erkidegoetako kontseilariei. Ikusteko dago neurriek zein eragin izango duten Hego Euskal Herrian. Zelaaren arabera, ikastaldeak handitzeko neurria ez du inposatuko Wertek, baina bai irakasleen eskola orduak gehitzea; Nafarroako Gobernuak esan du legea bete beharko duela, "gustatu edo ez".

Ikastetxeetan zein murrizketa egin behar diren adierazi die Espainiako Gobernuak autonomia erkidegoei: geletan %20 ikasle gehiago pilatzearen alde egin du, eta irakasleei eskola ordu gehiago jartzearen alde ere bai. Ordezkapenetan ere murrizketak iragarri ditu: gaixoaldietan lehen hamar egunetan ez da ordezkorik izango, eta eskolan dauden maisu-maistren artean moldatu beharko dute. Kalitatean ez dute eraginik izango neurriek, Jose Ignacio Wert Hezkuntza ministroaren arabera. Espainia "larrialdi egoeran" dagoela nabarmendu du.

Ikusteko dago neurriek zein eragin izango duten Hego Euskal Herrian. Bileran izan dira Isabel Zelaa Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua eta Jose Iribas Nafarroako Gobernukoa. Zelaak txartzat jo ditu iragarpenak: "Gastua murrizteko neurriak dira, defizit publikoa gutxitzea helburu dutenak". Haren arabera, mahai gainean jarri dituen neurrietatik hiru nahitaez betetzeko agindu du Wertek: irakasleen eskola orduak gehitzea, ordezkapenak bi aste pasatu arte ez egitea eta ordainsari gehiago ez jartzea; beste neurriak, ikastaldeak handitzekoa tartean, "nahi bada" onartzeko esan die Wertek. Iribasek adierazi du "gustatu edo ez" bete egin beharko duela legea. Jakinarazi du testua jaso zain dagoela gobernua, eta nabarmendu du "kalitate handiena" izateko egingo duela lan. Hezkuntza komunitateko eragileekin hitz egingo duela agindu du.

Wertek azaldu du bete beharrekoak direla neurriak, baina ez du argitu ez betetzekotan zer gertatuko litzatekeen. Gaineratu du "malguak" direla neurriak, erkidego bakoitzaren defizitaren araberakoak.

Espainiako Gobernuak proposatutako murrizketa neurriak

1. Ikasleen kopurua. Ikasgeletan ikasle gehiago jarriko dituzte, orain baino %20 gehiago. LOE Espainiako Hezkuntzako Lege Organikoak aurreikusitako ikasleen kopuruarekiko egin dute kalkulua: Lehen Hezkuntzan 30 ikasle pilatu ahalko dituzte talde berean, eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan, 36. EAEn gehienezko kopuru bera dago indarrean LHn eta DBHn (25 ikasle), eta, %20 handituta, 30 egon ahalko dira gehienez. Neurri horrekin talde gutxiago izango dira eskoletan, eta irakasle gutxiago beharko dira.

2. Irakasleen eskola orduak. Nafarroan ikasturte honetan egindakoa handitu nahi du Espainiako Gobernuak: eskola ordu gehiago jarri irakasleei, hartara maisu-maistra gutxiagorekin eskolak eman ahal izateko. Lehen Hezkuntzan 25 eskola ordu izango dituzte irakasleek, eta DBHn, 20. Eskolak prestatzeko, aniztasun programetarako eta era horretako lanetarako denbora gutxiago izango dute irakasleek.

3. Ordezkapenak. Gaixoaldiaren lehen hamar egunetan ordezkapenik ez egitea jarri du mahai gainean Madrilek. Egun horietan, eskolan dauden maisu-maistren artean moldatu beharko dute. Gaur egun, hiru egunen ostean egin behar dira, teorian.

4. Lanbide Heziketako moduluak. Bi mila orduko moduluak ez dituzte abian jarriko Lanbide Heziketan. 2013-14ko ikasturtera arte atzeratu dituzte, baina Wertek adierazi du litekeena dela ordurako erreformak eginda egotea (Lanbide Heziketa aldatzeko asmoa du ministerioak).

5. Osagarriak. Irakasleen lan osagarri eta bestelako lansari berriak sortzea debekatu egin du Espainiako Gobernuak.

6. Batxilergoa. Modalitate bat baino gehiago eskaintzeko derrigortasuna kenduko diete institutuei. Bat siolik eskaini ahalko dute,.


«Esparru desberdinetan ari garen ikertzaileak elkartzen ditu IkerGaztek»

Hirugarren IkerGazte kongresua egin dute Baionan pasa den maiatzaren 27tik 29ra. Bertan, esparru desberdinetan ikerketa euskaraz egiten ari diren ikertzaile gazteak bildu dira, egiten ari diren lana aurkezteko. Haizpea Lasak (Lazkao, 1989) Bioteknologia ikasi du, eta Duchenne giharreen distrofiaren inguruan ari da ikertzen. IkerGazten parte hartu duen goierritarretako bat da.

Nola jakin zenuen IkerGazte kongresuaren berri?

Lagun batzuen bidez jakin nuen. Oso ongi hitzegin zidaten ekimen horren inguruan eta nik ere aurkeztea erabaki nuen. Une honetan, tesiaren azkeneko zatian nago. Lau urteko beka bat eskuratu nuen eta egindako lanaren idazketa fasean nago. Kongresuaren inguruan hitzegin zidatenean pentsatu nuen interesgarria izan zitekeela bertan parte hartzea.

Zer da urte hauetan ikertu duzuna?

Gaixotasun neuromuskular bat ikertzen egon naiz, Duchenne distrofia muskularra. Gaixotasun hau umeetan diagnostikatu ohi da, bi eta sei urte bitartean, eta pixkanaka giharreak atrofiatuz joaten dira. X kromosomari eragiten dion mutazio bat da, beraz, mutilei eragiten dien gaixotasuna da.

Ondorioak zeintzuk dira?

Gaixotasuna garatzen dutenek gurpildun aulkia behar izaten dute nerabezarora iristen direnean. Baina ez hori bakarrik, ondorio larriagoak ere baditu, izan ere heriotza ere ekartzen baitu, bihotzari eta arnasketa aparatuari ere eragiten baitie. Momentuz, sendabiderik ez duen zerbait da.

Eta zure lana zein da?

Molekula berri bat probatzen egon gara laborategian. Gaixotasunaren aurka egiten duen molekula izan daiteke probatu dugun hori. Baina oraindik, ikerketaren hasierako fasean gaude.

Etorkizunean sendabidea izan daiteke molekula hori?

Zientzian hori esatea, asko esatea da. Guk egiten dugun lana, laborategiko lan oso basikoa da. Zelula eta xaguekin egiten dugu lan. Baina oraindik, oso hasieran gaude, bide luzea dago oraindik.

Bide honetara eraman zaituzteten hipotesiak zeintzuk dira?

Gaixotasun honen mutazioa edo gaizki dagoen genea distrofina izeneko gene bat da. Gaixo horiek ez dute proteina hori adierazten eta horrek eragiten du gaixotasuna. Baina proteina hori ez izateak, beste hainbat albo kalte sortzen ditu eta hainbat mekanismori eragiten die eta guk, mekanismo horietako bat hartuta, molekula berri batekin lanean gaude.

«Gaixotasun bat ikertzen aritu naiz

Duchenne distrofia muskularra»

«Ikertzaile euskaldunak zertan ari

diren ezagutzeko aukera da IkerGazte»

«Zientziaren esparruan,

ingelesa da hizkuntza nagusia»

Zein da ikerketaren helburua?

Ikerketa lan honetan AHK2 molekulak DMD (Duchenne Muscular Dystrophy) gaixoen bihotzetan kaltetuta dauden hainbat aldagai hobetzen dituen aztertu da. Horretarako, 12 asteko tratamenduak egin dira hilabete bateko saguetan,;Duchenne gihar-distrofia ikertzeko gehien erabiltzen den animalia da

Helburu nagusiak bi izan dira. Batetik, In vivo eginiko elektrokardiogramen bidez bihotzaren funtzionamendua aztertu da. Bestalde, In vitro, mikroskopia konfokala eta estimulazio elektrikoa erabiliz, saguen bihotzeko zelulak, kardiomiozitoak, isolatu eta kaltzioarekin lotutako fisiologia ikertu da.

Zein da ikerketaren muina?

Bihotzaren funtzioa ikertzeko lau hilabeteko sagu emeak, distrofina genean mutazioa dutenak, eta kontrolak erabili dira hiru taldeetan banatuta. AHK2-a edarian jarri zaie, kantitate zehatz bat eguneko dosian.

Zein puntutan zaude oraintxe?

Tesiaren bukaeran nago ni. Ikerketaren hasieran bagaude ere, nire lana bukatzen doa, beraz. Hilabete gutxi falta zaizkit amaitzeko. Esperimentuak ixten eta idazten hasteko fasean nago.

Egindako lana IkerGazte kongresuan aurkeztu duzu. Zergatik?

Bakoitzak egindako ikerketaren esparruan aritzen diren beste ikertzaile batzuen aurrean aurkeztu ohi ditugu gure lanak, beste kongresuak gai zehatzen inguruan izaten direlako. Nire kasuan, giharreetako distrofia- rekin lotura dutenak adibidez.

IkerGaztek aukera desberdin bat ematen digu. Ez da gaikako kongresua, ikertzaile euskaldunak zertan ari diren ezagutzeko aukera eskaintzen digu honek. Ikerketa esparru oso desberdinetan ari garen ikertzaileak elkartzen gara bertan. Euskarak batzen gaitu kasu honetan eta esperientzia bezala, oso aberasgarria izan da.

Zuk Katalunian egin dituzu unibertsitateko ikasketak, zein hizkuntzatan?

Katalunian Unibertsitate publikoetan hemen gertatzen ez den zerbait gertatzen da. Euskal Herrian, euskaraz edo gazteleraz ikas dezakezu. Katalunian, gela bakarra dago eta orokorrean katalanez ematen dituzte klaseak. Ingelesa eta gaztelera kasu gutxi batzuetan erabiltzen dute.

Eta erabilitako materialari dagokionez, zein hizkuntztan daude?

Liburuak ingelesez edo gazteleraz daude batez ere, baina irakasleek beraiek prestatutako materiala erabili ohi dute, beraz materiala katalanez zegoen.

Ikerketen kasuan, ohikoa da euskara erabiltzea?

Ez, ez! Nire kasuan, une honetan ditudan lankide asko euskaldunak izanda ere, ikerketaren munduan euskararen erabilera ez da bultzatzen.

Zientziaren esparruan, ingelesa da hizkuntza nagusia. Publikazio garrantzitsuak ingelesez egiten dira. Beraz, ikertzaileek ingelesez idatzi ohi dituzte artikuluak.

Zure tesiaren kasuan?

Euskara Erretoreordetzako Beka bati esker egiten ari naiz tesia, horrek esan nahi du tesia euskaraz idatzi behar dudala.

Idazketa prozesuan hasi naizenean konturatu naiz zenbat terminologia falta zaidan euskaraz idazteko, horregatik, bila aritu behar izan dut.

Beste ikerlari batzuei ere gerta dakieken zerbait da hori, eta zure lana hortxe izango dute kontsultatzeko.

Bai hala da! Ondare hori hortxe geldituko da IkerGazte kongresuari esker.


Ttapa Ttaparekin ibilaldia gaur goizean, baita Astigarragako adinekoek ere

Hernanin bezala, Astigarragan ere hasi dira asteazkenero biltzen, ibilaldia egiteko. Goizeko 10:30etan daukate hitzordua, Foru Plazan.

Dagoeneko badira lau urte, Hernanin asteazkenero elkartzen hasi zirela adinekoak, Ttapa Ttapa egitasmoaren baitan, elkarrekin ibilaldia egin eta osasuna zaintzeko. Eta orain, Astigarragan ere jarri dute martxan egitasmoa. Asteazkenero elkartuko dira haiek ere, goizeko 10:30etan Foru Plazan; eta eguerdiko 12:00ak arte ibiliko dira. Partehartzea doakoa da, eta hirugarren adineko guztiei dago zuzenduta.

Hernanin ere asteazkenero egiten dute ibilaldia adineko herritarrek, goizeko 11:00etan elkartuta, Atsegindegin.


Industrialderako sarbidea inauguratu dute udal eta gobernu ordezkariek

Urriaren 24an Laura Alba kontseilaria etorri zen

Joan den urriaren 24an inauguratu zuten industrialderako sarbidea. Herriko alkate eta zinegotziez gain, Nafarroako Gobernuko Herri Lan, Garraio eta Komunikazio Departamentuko kontseilaria den Laura Alba ere herrian izan zen. Izan ere, Sukia enpresarekin batera, hauek urbanizatu dute industrialdea. Industrialdean barna itzulia egin ondotik, hamaiketakoa egin zuten bildutako guztiek.


«Porrotak ez dit berriz hastea galarazi»

Lau urtez mimo handiz landutako arropa lerroak etorkizunik ez zuela konturatzean ireki zitzaion aukera berri bat Silvestreri: haurrentzako jantziak. Hasiera besterik ez zen izan porrota.

Porrotaren zapore mingotsa ezagutu zuen Elena Silvestre (Saint Etienne, Frantzia, 1974) moda diseinatzaileak orain ez asko. Emakumentzako haren arropa lerroak huts egin, eta baztertu egin zuen. Errauts horietatik, haurrentzako lerroa prestatu du orain, emaitza hobearekin: egindako lehen bildumarekin saria jaso du Madrilgo azoka batean, eta Londresen aurkeztuko du uztailean. Porrotaren eta arrakastaren arteko hari meheaz ariko da bihar, Fuck Up Nights mugimenduak Donostiako Tabakaleran antolatu duen hitzaldian (20:00).

Sortu zenuen enpresa bat itxi, beste bat ireki, eta horri buruzko hitzaldia eman?

Haurrentzako arropa lerro bat daukat orain, baina duela urtebete arte emakumeentzako bat nuen. Badira lau bat urte hura hasi nuela, baina ez zen espero bezala joan. Hasieran, ideia bat nuen; zerbait komertzialagoa egitea, nire bildumak saltzea. Orduan, moda mundua mugitzen hasi zen Donostian: desfileak, aurkezpenak... Zurrunbilo horretan sartu nintzen. Gero konturatu nintzen ez zela hori egin nahi nuena. Denbora behar izan nuen hortaz ohartzeko eta proiektua baztertzea erabakitzeko. Azken finean, zure apustua da, eta mingarria da. Ez dut esango kaltegarria izan zenik, oraingoan hobeto egiteko irakaspenak jaso baititut.

Proiektu batean daukazun guztia jartzen duzunean, ez da erraz barneratuko porrota. Gogorra izan behar du horretaz konturatzea.

Gehiago kostatu zitzaidan uztea hastea baino. Hasieran dirua, lo orduak, esfortzua eta abar jartzen dituzu, baina ilusioarekin egiten duzu. Uzteko erabakia hartzea zailagoa da: «Honaino iritsi naiz» esatea. Zein pauso eman? Emakumezko lerroarekin amaituko nuela adierazi nionean, hau izan zen nire bikotekidearen lehen galdera: «Zer egin nahi duzu?». Oso baliagarria izan zen, ordurako banekielako zer nahi nuen: haurrentzako lerroa, hori desiratzen nuen. Orduan hasi nintzen benetan pentsatzen nolakoa izango zen proiektua.

Ez al zaio beldur handiegia porrotari? Konturatu gabe arrakastarako lehen pausoa izan daitekeela.

Kontzeptu hori oso garrantzitsua da niretzat. «Akabo. Berriro hasi nahi dut, hutsetik, baina ikasitako guztiarekin», pentsatu nuen porrot egin nuenean. Emakumeen lerroa gaizki joateak eman zidan behar nuen bultzada haurren modan sartzeko. Lehen bilduma aurkeztu dut soilik, hasiberria naiz, baina uste dut aurrekoak baino oinarri sendoagoak dituela honek.

Lehen porrot horren ondoren hobeto doakizu, beraz?

Askoz hobeto: diseinuekin, patroiekin, hornitzaileak bilatzerakoan... Ikasitako guztia baliatu dut, askoz argiago dut guztia, zer egin nahi dudan eta zer ez. Zalantzak dauzkadanean —eta badauzkat, noski— badakit nola aurre egin, zein ate jo, norekin hitz egin. Porrotak ez dit berriz hastea galarazi: proiektu sendoagoa dut. Ez da etsi behar, ez da ezer gertatzen gauzak behin edo gehiagotan gaizki egiteagatik.

2012. urtean sortu zuten Fuck Up Nights mugimendua. Arrakastatsua izan da. Lasaitu egiten al da jendea bakarrik ez dagoela jakitean?

Oso gogorra da porrota zuk bakarrik onartzea: gauza ugari kudeatu behar dituzu. Haurdun egonda 03:00 arte egon naiz ehunak mozten, desfile bat nuelako. Zortzi hilabeteko nengoela egin nituen desfileak. Porrotaz ohartzeak pena ematen du, barrenak hustu dituzulako hor. Konturatzen zara jende asko izan duzula alboan, laguntzeko prest, baita beste batzuk «esan nizun!» eta halako hitzekin ere. Hori ez da txarra, ondokoak entzutea beharrezkoa delako.

Beste proiektu eta merkatu batekin hasi bai, baina ez zerotik.

Konturatu naiz zein izan zen nire ahulgunea, nire akatsa: enpresa mundua, ez nekien ezer eta ez nion inori galdetu. Enpresa berrirako, besteak beste, Sustapenarekin hitz egin dut, argibide eske. Nik badakit nola egin arropa, zer pauso eman, baina ez dakit nola kudeatu enpresa bat. Asko ikasten ari naiz.

Porrotaren kultura falta al zaigu?

Beldurragatik ez ditugu hasten proiektu asko. Pena ematen dit. Ausarta naiz horretarako, hamaika kontu hasi ditut. Orain arte egindakoak ekarri nau nagoen lekura.

Politikariek ekintzaile gehiago eskatu bai baina laguntza asko ez dituzte ematen, ezta?

Hesi handia dago. Hasierako inbertsioa handia izan ohi da, eta inork ez dizu laguntzen, zure poltsikotik ateratzen da diru guztia. Nire kasuan, bilduma batekin hasten naizenean, denbora asko pasatzen dut diru sarrerarik gabe. Bien bitartean, hainbat gastu ordaindu behar ditut. Egia da [Donostia] Sustapenak bideragarritasun azterketarekin eta nazioartekotzearekin lagundu didala, baina gogorra da zure poltsikotik dirua atera eta atera egiten dela ikustea, sarrerarik gabe.


Allende Salazar Ikastetxeko ikasleek beraien irratsaioan elkarrizketatu gaituzte

Ikastetxera heldu, eta astean hiru egunetan irratsaioa egiten dute Gernika-Lumoko Allende Salazar ikastetxean. Goizean ikasleen galderak erantzuten izan gara.

Busturialdeko Hitza zer den, zelan sortu zen, eta zelako bilakaera izan duen kontatu diegu. Horrez gain, hamaika konturi buruz berba egiteko aukera izan dugu: papereko edizioa, webgunea, sare sozialak, elkarrizketak eta errepotarjeak, kirolak, euskara…

Oso gustura egon gara; plazerra izan da eguna eurekin hastea. Oso lan polita egiten dute.

Allende Salazarrekoa lehenengo bisita izan da, eta ikasturteko azken hiruhilabetekoan Busturialdeko hainbat ikastetxetan egongo gara gure lanaren berri ematen.


Israelek Palestinari oztopoak ez jartzeaz arduratuko da FIFA

Palestinako Federazioak atzera egin zuen azkenean, eta ez zuen aurkeztu proposamena Israelgo selekzioak eta klubak nazioarteko lehiaketetatik kanpo uzteko. Bozketa egin baino minutu batzuk lehenago Yibril Rajub Palestinako Federazioko presidenteak jakinarazi zuen onartu egin zuela FIFAko hainbat kidek proposamena ez aurkezteko egin zioten eskaera, kide horiek ohartarazi ziotelako proposamen hori aurkezteak «futbolaren familian ondorio txarrak» eragin zitzakeelako. Hala ere, Rajubek argi utzi nahi izan zuen «borrokan» jarraituko duela Israelek FIFAren estatutuak onar ditzan.

Zigorrik ez, baina FIFAren batzarrak onartu egin zuen hiru kidek osatutako batzorde independente bat eratzea. Batzorde horrek gainbegiratuko du Palestinako Federazioak Israelgoari egindako salaketak: Israelek ez diela pasatzen uzten jokalari palestinarrei Gazatik Zisjordaniara, eta lurralde okupatuetako judu kolonien bost talde ari direla jokatzen Palestinako Ligan. Ekinbide horrek batzatzarkideen %90en babesa lortu zuen. Josep Blatter FIFAko buruak eta Ofer Eini Israelgo Federazioko buruak eskertu egin zuten Palestinako Federazioko ordezkarien jarrera. Eini, adibidez, haiengana hurbildu zen, eta bostekoa eman zien. Reuven Rivlin Israelgo presidentea «pozik» azaldu zen; BDS Palestinako erakundea, ordea, «atsekabetuta».


‘Zurriolako Butaka’ saioaren lehen atala

66. Donostiako Zinemaldiarekin batera abiatu da Zurriolako Butaka telebista saioa, Anabel Arraizak gidatuta. Lehen atalean, Amaia Remirez Another day of life filmearen gidoilaria eta ekoizlea elkarrizketatu dute. Agus Barandiaran musikariarekin, berriz, Basque Selfie filmaz aritu dira. Bestalde, programa osatu dute Ramon Agirre aktore donostiarrari IRUTXULOKO HITZAk egindako elkarrizketak, Urtzi Urkizuren Izar(r)en azpian umorezko atalak, Gaizka Izagirrek Another day of life filmaz egindako kritikak eta Danny DeVito aktorearen soslaiak.

Donostiako Zinemaldian euskal ekoizpenen jarraipena egiten du, besteak beste, Zurriolako Butaka saioak. Sei hedabideren arteko elkarlana da: Berria, Gaztezulo, Hamaika Telebista, Kanaldude, Zinea eta IRUTXULOKO HITZA.


Aldi berri baten abiapuntua

Zortzigarren diskoa kaleratu du Hesian taldeak: 'Hasiera'. Hamar abesti bildu dituzte lanean. Solasaldi musikatuak egingo dituzte, etzi, Bilbon, eta ostiralean, Donostian

Ziklo baten hasiera. Hala definitu du Zuriñe Hidalgo Hesian taldeko abeslariak Hasiera (Baga Biga), taldeak kaleratu duen zortzigarren diskoa. «Bizitza ziklo baten gisan ulertzen dugu, eta, horren barruan, hainbat ziklo txiki ere ari gara bizitzen etengabe. Horietako bat da lan hau».Ez da taldearen hasiera, baina bai bide berri baten hasiera. «Beste era batean egin dugu lan oraingoan». Hamar abesti bildu dituzte disko berrian, eta barneko «mamuak» atera dituztela azaldu du taldeko abeslariak. «Sarritan esan ohi dugu biluzi egiten garela gure kantuekin, baina urrunago joan gara oraingoan. Gure beldurrak eta gabeziak utzi ditugu agerian, geure buruari inolako iragazkirik jarri gabe aritu gara».Hidalgok esandakoekin bat egin du Fran Urias taldeko abeslari eta gitarra jotzaileak ere. «Oso barnekoak dira abestiak; pertsonalak. Biluzi egin gara, eta horrenbeste maite ez ditugun gorputz atalak ere erakutsi ditugu, gure gorputzaren parte ere badirelako». Terapiarako erabiltzen dute musika Hesianeko taldekideek, Uriasen hitzetan. Ez da azpimarratu duten aldagai bakarra. Lehen aldiz, ekoizle batekin ondu dute diskoa: Juan Blas madrildarrarekin. Taldeak ohiko duen sorkuntza prozesua aldatu du horrek. Umoretik heldu dio Uriasek azalpenari. «Konplexua izan da; izan ere, hainbat abestiren zatiak kentzeko proposamena egin izan digu Blasek, norberarentzat kendu nahi duen lelo hori denean kantak duen onena». Etengabeko negoziazioan jardun dutela iradoki du gitarra jotzaileak. «Oso aberasgarria izan da grabazio prozesua».Hamar abestirekin osatu dute disko berria, eta Marta Bellvehi ilustratzaile katalanak egin du diseinua: kantu bakoitzarekin ilustrazio bat ondu du; guztietan, neskatila bat da protagonista. Zergatia azaldu du Uriasek. «Nerabezaroa irudikatzen du nolabait. Adin zaila da identitatearen garapenari dagokionez, eta hori da irudikatu nahi genuena». Bellvehiren ilustrazioetako bat erabili dute azalean ere.Argitaratu duten diskoa aurreko lanetatik bereizten dela nabarmendu du Uriasek, eta musika taldea «aldakorra» dela nabari duela berak. «Azken diskoa oso poperoa izan zen, baina, aldi berean, bazuen metal kutsua ere». 2016an kaleratu zuen taldeak bere azken-aurreko lana, eta oraingoan rockera jo dutela nabarmendu dute bai Uriasek eta bai Hidalgok. Zergatian jarri du abeslariak fokua. «Pertsona gisa, aldatu egiten gara, eta nik ez dakit hemendik urte batzuetara zerbait sortzen badut nola egingo dudan. Ez da apropos gertatzen den zerbait. Ni aldatu egiten naiz, eta, musikalki, unean unekoa ateratzen zait. Nolanahi ere, uste dut taldearen esentzia mantendu egiten dugula».Ildo beretik jo du Ane Bastida taldeko baxu jotzaileak. Aldartea nola, musikagintzan hala aritzea ohikoa dela azpimarratu du baxu jotzaileak. «Kantua zein momentutan egiten duzun, bada, horren araberako doinuak aterako zaizkizu. Denbora guztian kantu berdinak egingo bagenitu, gure bizitzan ez litzateke ezer aldatuko. Pertsonak gara, eta aldakorrak gara».Estilo aldaketaEstiloa aldatu dutela diote taldekideek, eta Hidalgok azaldu du zaleek ere hala nabaritu dutela. Kaleratu berri duten diskoaren Nire bihotza singlea izan du hizpide: urriaren bukaeran zabaldu zuten sarean, eta hainbat iruzkin jaso dituzte ordutik hona. Jasotako iritziak bi norabidetakoak izan direla azaldu du. «Gure ohiko zaleek nabarmendu digute pixka bat arraroa edo ezberdina dela oraingo lana; eta Hesian taldea horren gogoko ez duten hainbat lagunek, berriz, esan digute lan berria gustatu zaiela. Denbora emateko esango nioke jendeari, eta aukera bat emateko diskoari».2006an sortu zen Hesian taldea, eta zortzigarren lana dute oraingoa. Hidalgok aitortu duenez, Hemen eta orain (2013) zuzeneko diskoa mugarria izan zen taldearen ibilbidean. «Zuzeneko emanaldietan nola aritzen garen erakutsi zigun zuzenekoak, eta umiltasun dosia ere izan zen guretzat, ikusi baikenuen gauza asko ditugula hobetzeko». Sorreratik hona, aldatu egin dira musika taldeko partaideak. Hidalgoz, Uriasez eta Bastidaz gain, Eneko Garciandia tronpeta jotzailea, Beñat Larrauri tronboi jotzailea, Iker Toral gitarra jotzailea eta Danel Ferreño bateria jotzailea dira, gaur egun, Hesian taldeko kideak.Durangoko Azokan egin dute disko berriaren aurkezpena, Ahotsenean. Iragarri dute hemendik aurrera solasaldi musikatuak egingo dituztela: bihar, Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean izango dira; ostiralean, Bilboko Bira elkartean; hilaren 20an, Donostiako Tabakalera kultur zentroan; eta hilaren 21ean Iruñeko Katakrak liburu dendan.Otsailetik aurrera egingo dituzte, berriz, formatu handiko kontzertuak.


Jaialdi sabotatua

Ariel Pink, Gaff E eta Melenas ariko dira Donibane Lohizuneko Baleapop jaialdian. Bihar hasiko da, eta. sabotajea izanen du gai nagusi

ihar hasiko duen bederatzigarren edizioa azken urteetako erritmoan segitzeko aukera ukan zezakeen Baleapop lapurtarrak. Erosotasun batean, nolabait. Hau da, musika eta arte garaikidea konbinatuz, kurios direnentzat eskuragarri; eta aldi berean, baita puntako zaleentzat betegarri. Udako egunik jendetsuenak gibelean utzirik, lagunarte giroa eta ekologia zaintzen duena.

Gisa horretako jaialdiak ugaltzen ari direla, zerk ote duen desberdin egiten galdetu dio bere buruari jaialdiak. «Ohartu gabe jaialdi berri horien klixe bat bihurtu ginen. Egin indarrek ikaslerik onaren lekuan jartzen gintuztela», jaialdia antolatzen duen Moï Moï kolektiboko Manon Boulart arduradunak azaldurik.

Ikasle on horren irudiarekin jostatu nahi dute aurten. Joko erlatibo bat, halere, baleapopzaleak ez baitira galduak sentituko. Eta hortik sabotajearen ideia. Orain arte komunikazioarekin jostatu dira, zenbait txiste eginez. Jaialdi denborarako zenbait sorpresa iragarriak dituzte.

Bitartean, egitarau berean zenbait artista ageri dira, zeinen berezitasuna baita, justuki, sabotajea.

Horien artean, afixa buru dituzten Ariel Pink eta Gaff E. Ezustez betetako ikusgarriak ematen dituzte biek. Jaialdiaren deialdia irabazi duen Alison Florak ere sabotajean oinarrituko ditu performanceak.

Izanen dira musika elektroniko beltzetik cumbiara pasatuko diren giro nahasiak. Artista batzuk aipatzearren, Iruñeko Melenas, Parisko Apollo Noir eta Herbehereetako The Mauskovic Dance band daude.

BaleapopBihartik igandera arte, Donibane Lohizuneko Dukontenia parkean eta hiri barnean.


Led bidezko argiteria publikoa

Sarearen %25 aldatu zituen udalak eta urte zahar egunean mustu zituzten.

Lakuntzako Udalak argindarraren faktura murrizteko argiteria publikoa berritzen hasi da. Behin puntu guztiak aldatuta fakturan %85eko murrizpena izatea aurreikusi du udalak. Patxi Xabier Razkin Sagastibeltza alkateak azaldu digunez, Leycolan SAL enpresak herriko zeharbideko (Mikel Arregi eta Uriz kaleak) eta Alde Zaharreko (Larraina, Larrañeta, Abarrategi eta Herriko Plazako kaleak) 100 bat argi puntutako bonbillak kendu eta led-engatik aldatu dituzte. Lanak azaro akaberan hasi eta urteko azken astean despeditu zituzten. Enpresak lanengatik 45.000 euro jaso zuen.

Razkinek esan digunez, herri guztiko argiteria publikoa led teknologiarekin jartzeko asmoa dute. Nafarroako Gobernuaren Toki Inbertsio Planeko diru-laguntza deialdira lan horiek aurkezteko asmoa dute. “Gobernuak %60ko diru-laguntza emanen baligu lan guztia kolpean eginen genuke. Bestela, urtero argiteria publikoaren laurdena aldatuko genuke”.


Euskadi-Akitania euroeskualdea astelehenean osatuko dute

Patxi Lopez lehendakariak eta Alain Rousset Akitaniako presidenteak erakunde berriaren estatutuak eta hitzarmena sinatuko dituzte Gasteizen.

Euskadi-Akitania (Frantzia) euroeskualdea osatuko dute agintariek astelehenean, Gasteizen. Bi erkidegoen arteko harremanetarako organo bat sortzea da helburua.

Patxi Lopez lehendakariak eta Alain Rousset Akitaniako presidenteak euroeskualdea sortzeko sinadura emango dute, Eusko Jaurlaritzak gaur jakitera eman duenez. Euroeskualdeko batzarra 20 kidek osatuko dute, Euskadiko hamar eta Akitaniako beste hamar.

Akitania-Euskadi euroeskualdeak Hendaian izango du egoitza eta aurreneko bi urteetan Alain Rousset izango da presidentea. Erakundeak izaera juridikoa izango du.

Asteleheneko ekitaldian bi buruzagiek euroeskualdearen hitzarmena eta esatutuak sinatuko dituzte.

Sorrera

Lankidetzarako esparru hau sortrzeko aurreneko pausoa 2009ko azaroaren 30eko goi-bileran eman zuten bi agintariek Bordelen (Frantzia).

Bertan Patxi Lopezek eta Alain Roussetek euroeskualdea martxan jartzea erabaki zuten, eta horretarako testu bat adosten hasi ziren, EBko ebazpenak eta Estatu bakoitzaren ordenamendu juridikoak errespetatuz.

Azkenik, 2011ko irailean Espainiako Gobernuak dokumentua onartu zuen, eta gutxi geroago gauza bera egin zuen Frantziako Exekutiboak.

Euroeskualdeak garraio azpiegiturak eta ingurugiroa landuko ditu batez ere.


Igandean egingo dute Algortako krosa

Urtarrilaren 25ean izandako haizeteengatik atzeratu behar izan ostean, igande honetarako, martxoak 22, jarri du Algortako 23. Krosa Itxartu kultur taldeak, El Abra-Getxo Kirol Portua, BBK eta Getxoko Udalak lagunduta. Proban 350 atleta baino gehiago parte hartzea espero dute. Horrenbestez, prebenjamin mailakoa izango da lasterketetan lehena, 630 metro luzerakoa, eta 11:30ean emango zaio irteera. Azkenak ateratzen, berriz, senior eta beterano mailako gizonak izango dira. 12:30ean abiatuta, 4.930 metroko ibilbidea egin beharko dute horiek. Lasterketa guztiak amaitu ondoren, sariak emango zaizkie irabazleei. Baina, behe-mailetako kategorietan, parte hartzaile guztiek jasoko dute oparitxoa. Izen-ematea lasterketa bakoitza hasi baino ordu erdi lehenago egin beharko da Algortako batzokian. Edo bestela info[abildua]itxartu.com e-posta helbidearen bitartez, ostiral gaueko 12ak baino lehen. Lasterketa-egunean mahai berezia izango dute beren dortsalak azkar jaso ahal izateko. Argazkian, Itxartuk antolatuta, 2008ko irailaren 6an jokatutako Getxoko II. Milia.


Jennifer Baichwal: “Geologiaren denbora-eskalan espezie bakar batek izan duen eragina aztertzekoa da”

Anthropocene pelikula dokumentalaren filmaketa lanak hasi ziren pasa den ostiralean Zumaian. Jennifer Baichwal zuzendari kanadarrak lan honetaz eta bere ibilbideaz hitz egin digu.

Pasa den asteko hiru egunetan izan ziren Zumaiako labarretan pelikula honetarako irudiak hartzen eta lehen elkarrizketak egiten. Oraindik ofizialki izendatu gabe dagoen aro geologiko berri bat izango litzateke Antropozenoa eta kontzeptu horren atzean gizakiak lurraren historian izan duen eta izaten ari den eragina aurkitzen da. Hau da 2017ko udazkenean aurkeztu nahi den pelikularen abiapuntua, baina gai zabalagoak jasotzen dituela argitu digu bere zuzendariak elkarrizketa honetan.

Zumaian hasi duzue pelikularen filmaketa. Zergatik aukeratu zenuten leku hau?

Lurraren aroez hitz egiten da pelikularen zati batean eta horretarako aditu batekin kontatu nahi genuen. Stan Finney-ek [Estratigrafia Batzordeko Presidentea] Zumaia hau iradokitu zigun, geologoak zertaz ari diren hitz egiten identifikatzeko leku ikusgarrienetakoa baita. Munduko beste leku batzuetan oso zaila da estratuak ikustea; oso leku txikiak dira eta askotan ez dakizu zertaz hitz egiten ari dira. Esaten zigutena ikusgai bihurtzea zen gure arduretako bat. Pentsatzen dut munduko beste toki batzuetan ere izango dela aukera, baina, gai hemen ikusten den bezala ikustea... Dena duzu hemen? Stan-en iradokizuna bikaina izan da. Hasi besterik ez dugu egin, baina hasiera oso aberasgarria izan da.

Gizakiak Lurraren historian izan duen eragina dago Antropozenoaren atzean. Gai horretan bakarrik barneratzen al da zure pelikula?

Fenomeno kultural askoz handiagoa da guretzat. Honi buruz lehen aldiz hitz egiten hasi zirenean nire aurreko pelikularen [Watermark] aurkezpenaren erdian geunden eta trilogia bat egin nahi genuen hausnartzen ari ginen. Manufactured landscapes (Paisaia eraldatuak, 2006) izan zen lehen pausoa eta gero Watermark (2013). Gizakiaren ekintzen azterketa handiago egin nahi genuen istorio espezifiko baten bidez. Ez genuen gizakiak izorratutako lekuetara bakarrik joan nahi. Gure asmoek eta kontzeptu honek modu interesgarri batean egiten dute bat. Alde geologiko hori abiapuntu indartsua da. Ez zaigu asko interesatzen Antropozenoa onartua izango den edo ez. Debatean gaude gu interesatuta; debatitua izatea bera da interesgarria.

Mundu mailan gertatzen ari den berotzearekin edo aldaketa handiekin zer ikusirik ba al du Antropozenoak?

Ez, hori baino askoz gehiago da. Mundu mailako berotzeaz hitz egin dezakezu, harekin lotuta doazen kontzeptuak dira-eta. Gizakiaren historiaz ere hitz egin dezakegu, baina azterketa interesgarri bat ere badago hor: geologiaren denbora-eskalan espezie bakar batek izan duen eragina aztertzekoa da. Modu handiago batean pentsatu behar dugu eta ez gaur egunaz bakarrik. Arroka hauetan 65 milioi urteko historiaz hitz egiten ari gara, eta zenbat denboran gaude hemen gizakiak? Denbora-eskalak erlatiboak dira eta geureganatzeko ia ezinezkoak.

Aurrez zenion sortu daitekeen debatea dela gehien interesatzen zaizuna. Baina, zein da gai honen inguruan duzun iritzia?

Zinegile bezala dudan filosofia zabalik egotea da. Ez dut esaten objektiboa izatea, ez baitut uste hori posiblea denik. Bukaera irekia izan dezakeen galdera bat egiten ari naiz. Ez dut oraindik galdera hori erantzun, baina galdera hori luzatzen dut pentsatzen dudalako esanahi handia izan dezakeela. Bidaia, pelikula honen esplorazioa, perspektiba horiekin batera doaz. Aurkeztu ondoren ikusleari bere iritzia hartzen uzten diot. Edozein gai geologiko irentsi araztea ez zait interesatzen. Paisaia eraldatuak ere hala zen. Ez zen pelikula didaktikoa; ikusleak inoiz ikusiko ez dituzten leku batzuetara eraman nahi nituen: egunero erabiltzen ditugun gaiak ekoizten diren Txinako faktorietara, itsasontzietako fuela ateratzen duten Bangla Desheko ontzioletara eta, bereziki, presatara. Han sortzen da faktoria horietan erabiltzen den argindarra. Inor ez da joaten leku horietara; inork ez du aukeratuko leku horietara joatea, baina, gu hemen, Espainian, Kanadan, edozein lekutan, toki horiekin konektatuta gaude. Kontzientzia aldaketaren lehen pausoa da hori, gai horien jakitun izatea.

Zure pelikulak ikusita gizakiak ingurugiroan duen eraginak arduratzen zaituela.

Watermark pelikulan gizakiak urarekin duen interakzioaren modu desberdinak kontatzen dira. Indiara joan ginen Ganges ibaian leku berean eta egun berean 30 milioi lagun biltzen dituen erromesaldi espiritual batera. Huntintong Beach (Los Angeles) hondartzen egiten den surf proba batean egon ginen. British Columbiako iparraldeko (Kanada) bailara batzuetan ere izan ginen. Interesatzen zaiguna da gizakiak bere ingurunearekin duen interakzio hori interesatzen zaigu. Pelikula honetan ere horretan zentratuko gara, baina adibide batzuk erakutsiko ditugu soluzioak eman beharrean. Nahiko nituzke soluzio horiek izan!

Bi pelikula horietan eta baita hemen ere Edward Burtynsky artistarekin kolaboratu duzu. Nola hasi zen harreman hori?

Paisaia eraldatuak egin genuenean, ekoizleen bitartez jarri ginen berekin harremanetan. Berak grabazio batzuk eginak zituen. Hiru Eztarrien Presako eraikitze lanetan izan zen, Bangla Desheko ontzioletan ere bai eta Edward han izan zenetik grabazio taldeei itxita daude azken hauek. Bera etorri zitzaigun ikusi zuelako argazkigintzari buruzko lan batzuk ere eginda genituela. Esan genion ondo zegoela, baina grabazio haiekin bakarrik ezin genuela pelikula bat egin. ; berekin itzuli behar genuela esan genion eta berak Txinara itzuli behar zuenez, hala sortu zen. Harreman oso aberasgarria izan da, zeren eta gure hurbilketa zinegile bezala esperimentala izan da eta ez didaktikoa. Ed ere hala da. Batzuetan bere argazkiak ikusten dituzu eta oso ederrak dira; irudi harrigarri bat ikusten ari zara baina, hurreratzean, konturatzen zara zaborra edo petrolio filtro batzuk ikusten ari zarela. Egon pixka bat, zergatik ari naiz estasizko esperientzia bat izaten kolore eder hori duen irudiarekin zaborra denean? Nolabait, zure egoeraz hausnartzera eramaten zaitu. Paisaia eraldatuak pelikulak halako harrera izan zuen, halako jende pilak ikusi zuen Mundu mailan, berriro batera lan egiteko gogoa izan genuela. Watermark biok batera zuzendu genuen eta hau ere hala egingo dugu. Hau izango da gai honen inguruan egingo dugun azken lana.

Pelikula hark harrera handia izan zuela aipatu duzue. Txinako leku batzuen irudi txundigarriak eta imajinaezinak eskaintzen ditu. Nola lortu zenuen leku haietan sartzeko baimena?

Hasierako planoa egiteko kamera golfeko karro batean jarri genuen eta mantso-mantso enpresa alde batetik bestera eraman genuen. 750 metroko luzera zuen fabrikak eta planoak 10 minutuko iraupena du. Ed-ek saiakera asko egin zituen leku horietarako baimenak lortzeko. Gu izan ginen Hiru Eztarrien Presako gunean errodatzeko baimena izan zuen atzerriko lehen taldea. Beste inor ez zen gai izan hara kamerekin hurreratzeko. Denbora askoan izan zen baimenak eskatzen eta behin sartu ginenean oso preskribatuta zegoen. Zaintzaile bat genuen uneoro gurekin eta zerbait egiten ari zen norbaitekin hitz egiten saiatzen ginenean arazotan sartzen ginen. Suposatzen zen agintariekin edo bozeramaileekin hitz egin behar genuela soilik. Zer grabatzen ari ginen galdetzen ziguten uneoro. Watermark-ekin bueltatu ginenean erabat desberdina izan zen, ziur aski, Olinpiar Jokoengatik. Hasierako planoa gure zaintzailearena zen, autoan eserita, iPhone-arekin jolasean; ez zen etorri ere egiten grabazioak egin genituen lekuetara.

Pelikula harekin Txinaren ikuspegi oso txundigarria eskaintzen zenuen. Ondoriorik izan al zuen zure lanean?

Gure pelikula ez zen Txinako zineetara heldu, baina Kanadan DVDan atera zen egun berean Beijingeko kaleetan salgai zegoen dolar batean, azal eta guzti. Bertan jasotzen ziren gai batzuk, adibidez, presaren eraikitzea edo Olinpiar Jokoengatik jendea lekuz aldatzera behartzea (Beijingen bereziki bizilagun batzuk bere auzo tradizionaletatik mugi araztera beharko zituzten kanpotarrek ikusi ez zitzaten), kontuzkoak ziren une hartan eta ez zuen distribuziorik eduki Txinan. Gu ere iraultza industrial horren erantzuleak gara. Ed-en lan batzuek museo batzuetan erakutsi dira eta haiek ikustera hurreratzen diren asko asaltatuta geratzen dira kutsadura maila haiek ikusita. Txinatarrak kulpatzen dituzte. Nik beste ikuspuntu bat eskaintzen diet. Nondik uste duzu datozela produktu hauek? Nork erosten dute? Guk, ezta? Pelikula ikusi ondoren aretotik ateratzean jendea arropen kamisetak aztertzen ikusten nituen. Konturatzen dira ezinezkoa dela zerbait hain merkea egitea eta zerbait gaizki egiteko ariko garela.

Talde berearekin ari zara lanean urte hauek guztietan. Halako konfiantza al duzu beraiekin?

Oso garrantzitsua da. 20 urte baino gehiago dira pelikulak egiten ari garela. Nick nire lanen ekoizlea da eta bere pelikulak ere zuzentzen ditu. Baina pelikula hauek egiten ditugunean, ia ez dugu hitz egin beharrik ere. Postprodukzio talde berearekin egiten dugu lan, aurreko bi lanak muntatu dituenak muntatuko du hau ere. Konfiantzazko harreman bat eraikin duzu eta oso garrantzitsua da hori. Jende berriarekin ere egiten dut lan, baina erosoago nago talde honekin.

Zure ibilbidea aztertuta ikusten da dokumentalekin egiten duzula lan. Fikziozko lanik egiteko gogorik ez al duzu?

Ez dut fikziozko pelikulak egiteko inongo interesik. Hainbeste gauza txundigarri daude munduan... Lan bakoitza pasio bat da. Lauzpabost urte pasatzen ditugu pelikula bakoitzarekin, hemengoa bezalako lekuetara joaten eta bizitzen eta hori pribilegio handia da. Pelikula bat egiteko arrazoi bat egon behar du; ez da lanbide bat bakarrik. Espresatu behar den arrazoi organiko bat egon behar du.

Baina, dokumentalek ez dute fikziozkoek bezainbateko hedapena. Inpotentzia puntu bat ez al du ematen?

Hor entretenimendua vs edukazioa dugu. Hollywoodeko lanek aurrekontu itzelak dituzte, dibertigarriak dira, baina, aretotik atera eta berehala ahazten dituzu. Gure lanak ikuslego kopuru txikiago batera zuzenduta daude. Eta ondo dago, nahikoa ikusle badago eta guri interesatzen zaizkigun gaietarako.

Noiz aurkeztuko duzu lan hau?

Pelikula gehienak zine jaialdietan aurkezten dira. Kanadan Torontokoa dugu eta gero, Estatu Batuetan, Sundance-era eramaten ditugu. Watermark Berlinen aurkeztu zen mundu mailan Toronton izan ondoren. Hau 2017ko udazkenean aurkeztea aurreikusten dugu. Hurrengo urtea dugu filmatzeko eta beste urtebete muntatzeko.


Sisneten telefono sarea erori da goizean

Basaburuan zuntz optikoa eta telefono sarea sartuta duen Sisnet sareak huts egin du gaur goizean, eta ondorioz, telefono finkoa erabiltzeko aukerarik gabe gelditu dira etxe asko, tartean Esan Erran irratia ere bai.

Nafarroako sare orokorraren arazoa dela azaldu digute Sisnetetik, eta urgentziaz dabiltzala konponketa lanetan. Arratsalderako konponduta izatea espero dutela adierazi digute.


Martin Luquek kriminologiaren gaineko konferentzia eskainiko du Madrilen

Martxoaren 24an Martin Luque kriminologoak hitzaldia eskainiko du Madrilgo Francisco de Vitoria unibertsitatean egingo diren kriminologia eta zientzia juridikoen gaineko jardunaldietan.

Martin Luqueren konferentziak zabalduko du kriminologia jardunaldien arratsaldeko saioa, 16:00etatik 17:00etara bitartean: Aktualitatea analisi forentsean; metodologia eta erreakzioa XXI. mendeko delikuentziaren aurrean.

Martin Luque Martin. Masterra Analisi Forentsean, Biologia eta fisika zientzietan. Kriminologian graduatua. Presidenteordea Euskal Herriko kriminologo profesionalen eta ikasleen elkartean (APECPV). Kriminologia azterketa lan onena saritzen duen Jean Pinatel Sariaren irabazle.


Bost atxilotu, enpresariei milioika eurotako iruzurra egiteagatik

'Siempre Comisiones Bajas S.L.' izeneko enpresak telemarketing bidez topatzen zituen bezeroak. Behin dirua jasota, bezeroarekin zuten harremana eten eta desagertu egiten ziren.

Estatu osoko enpresariei iruzurra egiten zien sarea desegin du Guardia Zibilak. Bost lagun atxilotu dituzte eta seigarren bat auzipetu. Iruzurra milioika eurotakoa dela uste dute, izan ere, urte eta erdiz aritu dira legez kanpoko jardun horretan.

Polizia-operazioa Madrilen (El Escorial, Comenarejo eta Las Rozas herrietan) eta Menorcan (Mahon herrian) burutu dute. Atxilotuen etxeak miatu dituzte eta aipatu enpresaren Las Rozasen duen "luxuzko egoitza soziala" ere bai.

Ikerketa lanak 2009ko martxoan hasi zituzten, kaltetutako enpresari batzuek ''Siempre Comisiones Bajas S.L.'' konpainiak iruzur egin ziela salatu ostean. Telemarketing zerbitzuaren bidez jartzen ziren harremanetan euren bezeroekin eta biktimak telefono-gidaren bitartez hautatzen zituzten.

Iruzurra egiteko modua

Elkarrizketen bitartez, iruzurgileak bezeroaren inguruko informazioa biltzen zuen, enpresariaren negozio-esparrua ezagutzeko eta bestelako datuak lortzeko.

Behin bezeroa erakarrita, sarearen arduradun bat jartzen zen harekin harremanetan eta enpresariak produkturen bat saltzen zion, diru kantitate txiki baten truke, baina errentagarritasun handia jasoko zuela aginduz. Bezeroaren konfidantza apurka-apurka irabazita, iruzurgileak diru kantitate handiak inbertitzeko konbentzitzen zuen enpresaria, burtsako baloreetan edo higiezinetan erabiltzeko zela esanez. Behin dirua eskuan, ez ziren gehiago bezeroarekin harremanetan jartzen eta irudi ona eta sinesgarria emateko erabiltzen zuten egoitza abandonatu egiten zuten.

Guardia Zibila egoitza horietan topatutako dokumentazioa aztertzen ari da, iruzuarraren biktima gehiago identifikatzeko eta iruzurgileek lortu zuten diru kantitate zehatza zein izan zen egiaztatzeko. Milioika euro direla uste dute, izan ere, sare horrek urte eta erdiz jardun zuen.


Bi diplomazialari errusiar kanporatu ditu Alemaniak

BERLIN. Georgiar baten hilketa dela eta, Alemaniak bi diplomazialari errusiar kanporatzea erabaki zuen atzo. Atzerri Gaietarako Ministerioak jakinarazi du hilketa argitzeko ikerketan Moskuk adierazi duen lankidetzarako borondate faltarengatik hartu duela erabakia.

Alemaniako Gobernuaren iritziz, «derrigorrezkoa» da Errusiak ikerketan laguntzea, Fiskaltza Federalak auzia atzo bere gain hartu ostean. Fiskaltzaren esanetan, «nahikoa zantzu» dago baieztatzeko Errusiako edo Txetxeniako estatu agentzien aginduz hil zutela herritar georgiarra.

Angela Merkel Alemaniako kantzilerrak Errusiaren jarrera kritikatu zuen NATOko kideak Londresen egiten ari diren goi bileran. Merkelek ez du uste kanporaketak Normandiako Laukoteak astelehenean egitekoa duen bilerari eragingo dionik. Alemania, Errusia, Frantzia eta Ukraina dira biltzekoak, azken herrialde horretako gatazkari buruz hitz egiteko.


Langile bat larri zauritu da lan-istripuan, Fontellasen

Dirudienez, 46 urteko langilea lau metroko altueratik erori da, teilatua hondoratzean.

Foru Gobernuak ohar batean azaldu duenez, SOS Nafarroa Gestio zentroak 13:50ean izan du gertaeraren berri. Langilea uralitako teilatu batean igota zegoen eta erori egin da, oraindik ez dakite zergatik

Biktimak hainbat zauri egin ditu eta Tuterako Reina Sofia ospitalera eraman dute, zaintza bereziko gunera. Poliziak Tuterako polizia etxeko prebentzioko patruila bat bertaratu du istripuaren arrazoiak ikertzeko.


Zerbait ankerra gertatzen ari da Olarizun

"Galde diezaiekegu zerk molestatzen dien gehien: kalean hotzez hil daitezela ala Rosak bezala isilean egin ez dezatela?"

2016ko azaroaren 14ko goizaldean, Rosa hil zen Reusen (Tarragona), piztutako kandelek eragindako sute baten ondorioz alokatuta zuen etxean. Bi hilabetez argindarrik gabe egon ostean, Rosa (81 urte) isilik hil zen.

Nahiz eta 2013tik Reuseko Gizarte Zerbitzuetako erabiltzaile izan, Udalak adierazi zuen ez zekiela bere egoera larriki zaurgarria zenik. Hori izan zen Katalunian Pobrezia Energetikoaren aurkako Aliantza sortu zuen txinparta, Hipotekak Kaltetutakoen Plataformari (PAH) esker.

"Sua itzaltzeko urik ere ez zegoen, Udala arduratu baita han bizi diren familia guztiak urik gabe uzteaz"

Olarizun gure Rosa gasteiztarra izateko zorian egon gara; izan ere, zurezko mahai bat piztu zen igandean kandela baten eraginez. Iberdrolak argirik gabe utzitako eraikin hori argiztatzeko aukera bakarrenetakoa da. Sua itzaltzeko urik ere ez zegoen, Udala arduratu baita han bizi diren familia guztiak urik gabe uzteaz: ez dago urik, ezta lorategietan ere.

Suhiltzaileei esker, zorigaitza ez zen gehiagora joan. Hedabideetan berriro kriminalizatu dira hor bizi diren pertsonak. Gasteizen bada administrazio publikoen aldetik erantzun egokirik aurkitzen ez duen bizitegi-larrialdia; batez ere hiriko udalaren aldetik, baina ezta Arabako Foru Aldundiaren edo Eusko Jaurlaritzaren aldetik ere.

Gizarte-zerbitzuen euskal sistemaren prestazio eta zerbitzuen zorroan aurreikusitako Udalaren eta diputazioaren baliabideak ez dira nahikoak. Udal-aterpetxea, Aterpea edo gizarte-bazterkeria jasateko arriskuan dauden pertsonentzako tutoretzapeko etxebizitzak urriak dira eta erabat beteta daude.

Etxebizitza eskuratzeko oztopo horien guztien ondorioz, ehun pertsona baino gehiago, adingabeak barne, behartuta egon dira Udalarenak diren etxebizitza hutsak okupatzera, Olarizun eta beste eremu batzuetan ere. Horietako asko kalean lo egunak pasatzetik zetozen.

"Erantzuna ezin da pasibotasuna izan, arazoa minimizatzea edo premia larrian dauden pertsonak edo kolektiboak kriminalizatzea"

Olarizutik jasotzen ditugun albisteak ez dira justuak errealitatearekin, baina hori salatzea besterik ezin dugu egin. Hala ere, administrazioen erantzuna ezin da pasibotasuna izan, arazoa minimizatzea edo premia larrian dauden pertsonak edo kolektiboak kriminalizatzea; azken hauek ahal duten bitartekoen bidez etxebizitza bat izateko duten eskubidea aldarrikatzen ari baitira.

Ziur batzuk pentsatzen dutela: "Gabonak dira, ez da garaia horrelako gauzekin arduratzeko". Orduan galde diezaiekegu zerk molestatzen dien gehien: kalean hotzez hil daitezela ala Rosak bezala isilean egin ez dezatela?

Iñigo Antepara eta Armando Valbuena Etxebizitza Eskubidearen aldeko eta Gizarte Bazterkeriaren aurkako Ekimeneko kide dira. Erredakziora gaztelaniaz helarazitako jatorrizko iritzi artikuluaren itzulpena argitaratu du ALEAk.


Behargin bat hil da Mungian, orga garratzaile batek harrapatuta

Lamincer enpresan gertatu da istripu hilgarria, Thyssenkrupp taldeko lantokian.

Osakidetzaren helikoptero bat Mungiako (Bizkaia) Lamincer enpresara joan da minutu batzuk lehenago jazotako lan istripu batean larri zauritutako behargin bat artatzera. Thyssenkrupp taldeko Mungiako lantokian ari zela, orga garratzaile batek harrapatu du 57 urteko langilea, Sukarrietakoa; itxura batean, orga garraiatzaile hori beste lankide bat gidatzen ari zen, baina istripua zerk eragin duen ezezaguna da oraindik, eta Osalanek ikerketa abiarazi du.

Istripuaren berri emateko deia 12:40ean jaso dute larrialdi zerbitzuek, baina helikopteroak ez du zauritua eraman ospitalera, 14:20rako 2019an beharrean hildako azken langilearen heriotzaren berri eman dutelako medikuek. LAB sindikatuak esan du Lamincer enpresako langile batzordea bilera bat egin duela gertatutako nola salatu adosteko. Astelehenean 24 orduko lanuztera deitu dute, eta 10:30ean elkarretaratu egingo dira lankidearen heriotza salatzeko. LABen arabera, 28 dira urte hasieratik Euskal Herrian lanean hildakoak, horietariko bederatzi Bizkaian. Mungiakoa uztaileko hirugarren langile hila da.


[Argazki galeria] Paella lehiaketan giro ona nagusi

Paella lehiaketako parte hartzaile guztien argazkia.

Goizetik hasita sukaldatzen aritu dira sanpedroetako kuadrillen eguneko paella lehiekaten parte hartu dutenek. Frontoian bildu dira eta guztira 15 talde aritu dira otordurik onena prestatu nahian. Itxuraz dotoreak gehientsuenak, eta denak goxoak, ziur. Bat gailendu behar, eta guraso berrien taldeak prestatutakoak eraman du saria. Txalo artean jaso dute eta pozik irabazleek. Prestatutako paellak, frontoian bertan egin duten bazkarirako baliatu dituzte.

Gaurko arratsalde eta gaua eta biharko eguna dituzte oraindik jaiak disfrutatzeko. 19:00etan, Zo-Zongo taldekoek Kolpez blai ikuskizuna aurkeztuko dute. 90 minutuko ikuskizun ibiltaria da, motelenak ere dantzan jartzeko aproposa. The Crazy Wheels Band taldeak joko du ondoren Begihaundi tabernan, 21:00etatik aurrera. 1960ko eta 1970eko hamarkadetako rock and roll amerikarra jotzen du taldeak, euskaraz, blues eta country ukituekin. Gauean, berriz, Haitzama taldearekin dantzaldia egongo da kaian. Hego eta Ertamerikako taldeen euskarazko bertsio dantzagarriak joko ditu berbena taldeak. Hortaz, dantza egin nahi duenak, hor du aukera.

Bihar berriz, Porrusalda Txaranga, helduen Iñude eta Artzainak, pilota partidak, erromeria… eta herriko musikari eta kantuzaleak batuko dituen Denok batera jaialdia izango dira.


Berako taldea nagusitu da Nafarroako Herriz Herri Txapelketan

Arraiozko taldea hirugarren sailkatu da

Aurtengo Herriz Herri Txapelketan Berriozar, Menditarrak, Arraioz eta Berako taldeak parte hartu dute eta honela gelditu da sailkapena: lehen proba konbinatuan, Bera txapeldun, bigarren Menditarrak, hirugarren Arraioz eta laugarren Berriozar. Bigarren konbinatuan, Bera txapeldun, Berriozar bigarren, eta Arraioz eta Menditarrak hirugarren eta laugarren, hurrenez hurren.

Nafarroako Herriz Herri Txapelketako lehen proba konbinatuan (lokotx biltzen, zaku lasterketan, aizkoran, lasterka eta arpanean) eta bigarren proba konbinatuan (txinga eramaten eta ingude altxatzen), bietan nagusitu da Berako taldea aurten. Joan den larunbatean jokatu zen Herri Herri Txapelketaren azken jardunaldia Berriozarren eta egun horretan etxeko taldeak irabazi zituen bi proba konbinatuak. Baina aitzineko jardunaldietako emaitzak kontuan hartuz, Bera izan zen txapeldun.

Aurtengo Herriz Herri Txapelketan Berriozar, Menditarrak, Arraioz eta Berako taldeak parte hartu dute eta honela gelditu da sailkapena: lehen proba konbinatuan, Bera txapeldun, bigarren Menditarrak, hirugarren Arraioz eta laugarren Berriozar. Bigarren konbinatuan, Bera txapeldun, Berriozar bigarren, eta Arraioz eta Menditarrak hirugarren eta laugarren, hurrenez hurren. Bigarren konbinatuan berdinketa egon zen hirugarren posturako eta berdinketa hausteko ingude proba egin zuten. Honetan Arraiozek irabazi zuenez, hirugarren postua beretzat izan zen.

Euskal Herriko txapelketak

Uda honetan jokatutako Euskal Herriko herri kirol txapelketetan eskualdeko kirolariak ibili dira. Orga joko txapelketan, erraterako, Lazaro Bujan leitzarrak parte hartu du. Emakumezkoen Euskal Herriko Txinga Eramate Txapelketan, Iturenen bizi den Nagore Diaz nagusitu da eta Lesakan bizi den Santa Sousa bigarren izan da. Euskal Herriko Lasto Altxatze Txapelketan, azkenik, Eneko Telletxea eta Arkaitz Retegi igantziarrek parte hartu dute.


Julen Ibarrola gazte amurriotarraren espetxeratzea salatu du Piztuk

Hilak 11, Julen Ibarrola gazte amurriotarra espetxeratua izan zen, errotulki batekin pintaketa bat egiteagatik. Terrorismoa goratzea leporatu diote.

Ez da lehenengo aldia kondenatua izan dena. Lehenago ere, Herri Mugimenduan parte hartzeagatik auziperatua izan zen. Argi dago espainiar estatu errepresiboaren trikimailu bat gehiago izan dela. Horren adierazle dugu Julenen aldeko indar adierazpenak estatuaren morroien partetik isildu nahi izatea.

Horren aurrean, tinko Julenek aldarrikatu bezala, Piztutik euskal gazteriaren borroka harrotasunez babesten dugu. Oker daude beldurraren politikak ixilduko gaituela uste badute. Langile klaseak urteak daramatza estatu burgesaren aurkako borrokan, beraz, beste behin, errepresioaren aurrean autodefentsa!

Sozialismoa eraikiko dugu, langile klasea lehen lerrora! KAPITALISMOA SUNTSITU!


Giza katea Zumarraga eta Urretxu artean, Arcelorren itxieraren aurka

Bestalde, Arcelor Mittaleko zuzendaritzak berretsi egin du beharginen lekualdatzeak soilik negozia ditzakeela eta lantegia irekita mantentzea ezinezkoa dela.

Giza katea osatu dute gaur Zumarraga eta Urretxu artean Arcelor Mittalek Zumarragan duen lantegiaren itxieraren kontra. Babes zabala izan du enpresa-batzordeak deitutako protestak, eta ehunka lagunek parte hartu dute.

Gaurko deituta zegoen greba orokorra bertan behera geratu den arren, bi herrietako hainbat denda itxita egon dira, eta eskola eta ikastoletan lanuzteak egin dituzte.

Adolfo Sastre UGT sindikatuak enpresa-batzordean duen ordezkariaren hitzetan, langileak "oso pozik daude" herritarrek deialdiari emandako babesagatik. "Herri guztiak" egin du giza katearekin bat, nabarmendu du.

Mikel Serrano Zumarragako alkateak ere lantegia ez ixteko eskatu du, eta langileei elkartasuna erakutsi die.

Beharginen lekualdatzeak soilik negozia ditzakeela dio zuzendaritzak

Bitartean, Arcelor Mittaleko zuzendaritza eta enpresa-batzordea berriro bildu dira asteazken honetan, baina euren jarrerei eutsi die: langileek Zumarragako lantegiko jarduera mantentzea ahalbidetuko duen industria-plana exijitzen dute; zuzendaritzak, berriz, beharginen lekualdatzeak soilik negozia ditzakeela dio.

Gaurko bilera inolako aurrerapausorik izan ez denez, bi aldeak ostiralean, 10:00etan, batzartuko dira berriro. Egun horretan amaituko da kontsultetarako epea.

Enpresako iturriek jakinarazi dutenez, zuzendaritza prest egongo litzateke kontsultak egiteko epea luzatzeko, beharginak beste enpresa batzuetara eramateaz negoziatzeko bada; izan ere, enpresak berretsi egin du lantegia behin betiko ixteko asmoa, “urtero 20 milioi euroko galerak eragiten dituelako”.

Horrenbestez, fabrikaren jarduera mantentzeari buruz eztabaidatzea “ezinezkoa” dela esan du.

Kontsultetarako epea akordiorik gabe amaituz gero, kaltetutako beharginen zuzendaritzak esandako enpresetara joateari uko egin baliote, kontratuak etengo dizkiete eta lan egindako urte bakoitzeko 20 eguneko indemnizazioa jasoko dute.

Bestalde, sindikatuek berriro salatu dute Zumarragako lantegia ixteko erabakia eta iragarri dute ostegun honetan asanblada egingo dutela mobilizazio gehiago adosteko.

Era berean, kontsulten epea luzatzeko borondatea agertu dute, izan ere, enpresak Zumarragako lantegia ixteko argudio gisa erabili duen txosten ekonomikoa sakonki aztertzeko denbora gehiago behar dute.

Mikel Serrano: 'Aukera bat'

Eusko Jaurlaritzak proposatutako planari aukera bat emateko eskatu dio Mikel Serrano Zumarragako alkateak Arcelor Mittaleko zuzendaritzari. Langileak birkokatzeko duen asmoa atzera botatzeko ere eskatu dio.

Langileek deitutako giza-katean parte hartu ondoren, hedabideen aurrean egin dituen adierazpenetan, Serranok adierazi du inbertsio-plan egoki batekin Zumarragako planta bideragarria izan daitekeela. "Beharrezko inbertsioak egiten badira, lantegia lehiakorra izango da eta itxiera ez da beharrezkoa izango", zehaztu du.

"Zumarragako planta bizirik eustearen aldeko apustua egin dezala eskatzen diot zuzendaritzarik, langile guztiak hemen geratzeko aukera izan dezaten, oraingo baldintzetan", gaineratu du.


Bittor, bertan begiratzeko ispilu paregabea

Umil eta isilik joan zara gure artetik, handikeriari muzin eginez, beti bizi izan zaren bezala. Eta honek are eta gehiago nabarmendu ditu zure baloreak.

Zure elkartasuna eta laguntza behar izan dugunok, beti izan zaitugu hor. Zure erantzuna, beti berdina: "zerbait egin badezaket kontatu nirekin". Handia zinen Bittor!

Mitxelingo errepresaliatu, irakasle eta kooperatibista izan zinen. Zure analisien eta hausnarketen jomuga, gizarte justuago bat zen. Beti esaten zenuen etorkizuna gazteena dela, eta hauek pentsaraztera bultzatzea, ez hain gazteen lana zela.

Bittor, HB-ko zinegotzi izateko pausoa eman zenuen eta zintzotasuna eta lana oinarri zuen bidea jorratu zenuen. Hernaniko plenoetara joateaz gain, Lasarte-Oriako udalerriaren alde borroka egiteko erronka hartu zenuen eta udaletxeko obra batzordean arduraduna izan zinen. Lasarte-Oriako gaiak eta arazoak herrian erabaki zitezen lanean ekin zenuen gogor; beti aurreko ilaran, herriak behar zituen azpiegitura eta zerbitzuak izan zitzan: Hilerria, anbulatorioa, kiroldegia, udaletxea, kultur-etxea, institutua, ongizate soziala, plan urbanistikoa, etb.

Bittor, mendiaren maitale sutsua zinen. Tereren ondoan motxilarekin gogoratzen zaitugu. Naturari oso atxikirik beti. Porlanarekin egiten ari ziren hondamendiari gogor erantzun zenion eta zure jarrerak eta lanak eragin handia izan zuten Lasarte-Oriako lehengo arau subsidiarioetan.

Bittor, udalerriaren aldeko erreferendumean egindako lana ere izugarria izan zen, abstentzio aktiboaren %72-a lortuz. Argi utzi zenien deskalabru horien arduradunei, gure herriarekin, Lasarte-Oriarekin, zor historikoa zegoela aspalditik.

Bittor, bertan begiratzeko ispilu paregabea zara. Zu eta zu bezalako pertsonek, egoera berri bat ekarri duzue Euskal Herrira.

Agur eta ohore

Lasarte-Oriako ezker abertzalea


Iñaki Badiolaren kudeaketak Realaren zorra handitu zuela dio epaiak

Realeko hartzekodunen lehiaketako erruduntzat jo dute Iñaki Badiola. Beraz, datozen bi urteetan ezingo ditu bereak ez diren jabetzak kudeatu eta aldi berean, ez ditu klubari eskatzen zizkion 1’1 milioi euroak kobratuko. Horixe da Pedro Jose Malagon epailearen sententziak dioena. Epaiaren arabera, Realeko presidente ohiak 2008an egindako eragiketen ondorioz, “gehiegizko gastuak eragin zituen eta elkartearen zorra handitu zuen”. Dagoeneko bai Iñaki Badiolak bai bere Light House Consulting enpresak ere jaso dute txostena.


CAN beretu du jada Caixak

Nafarroako Kutxaren kontseiluan, 19 kidek bozkatu dute Caixabankek irenstearen alde, eta bik kontra, horien artean LABekoak1.500 lanpostu galduko dira, borondatezko kaleratzeen eta erretiro aurreratuen bidez

Agur Nafarroako Kutxa, adio Banca Civica. Amaitu da historia garaikideko finantza operazio zentzugabeenetako bat. Nafarroako Kutxaren organo gorenak, kontseilu nagusiak, atzo ia aho batez erabaki zuen bere boterea Bartzelonara eramatea eta hemendik aurrerako erabakiak handik hartzea. Emaitza historikoa: 19 boto alde eta 2 aurka. Alde bozkatu zutenek Caixak kutxa osoa 157 milioiren truke erostea eta talde handiago bateko %1 eskas bat bihurtzea onartu zuten. Ez zuten beste erremediorik, baina azalpenak eman ordez, komunikabideei operazioaren abantailak goraipatzen dituen ohar bat bidali zion CANek, gizarte lana «sendotu» egingo dela esanez.

De facto, behin operazioa gauzatuta, Banca Civica banku gisa desagertu egingo da, eta orain arte hura osatu duten lau aurrezki kutxak Caixabanken akziodun bihurtuko dira. Nafarroako Kutxak, kasu, %1 izango du. Banca Civican sartu aurretik kontu liburuetan 1.300 milioi euroko baliabide propioak aitortzen zituen CANek, eta hiru urte geroago 157 milioi euroren truke erosi du Caixabankek. Horrek laburbiltzen du Banca Civicaren barruan jasan duen gainbehera.

Kontseiluan, beretzearen aurka bozkatu dutenetako bat LABeko ordezkaria izan da. Gaizka Uhartek kontseiluan salatu egin du Banca Civica «negozio txarra» izan dela CANentzat. Uhartek gogora ekarri du duela urtebete kontseilu horren gehiengoak CANen negozioak Banca Civicara igorri eta burtsara ateratzearen alde botoa eman zuela; orain, berriz, Civica «desegitearen alde» bozkatu du gehiengo horrek. Urtebete horretan CANek merkatu kuota galtzeaz gain balioa galdu duela azpimarratu du. «Abentura ero horren sustatzailea» izan den Enrique Goñi soilik jo du irabazletzat, eta Nafarroak «finantza tresna bat izateari» utzi diola salatu du.

Goñiren 'eskuzabaltasuna'

Operazio horren arkitektoak ez du dimisiorik aurkeztu. Enrique Goñi CANeko kontseilari ordezkaria orain Caixabankeko kontseiluko kide izango da. Iaz, 1,2 milioi euro inguru irabazi zituen Banca Civicako presidente gisa. Orain, berriz, kontseilu horretako kide izateagatik jasoko duen diru sari guztia CANi emango diola jakinarazi du. Aurreko urteetan jaso dituen soldata oparoarekin ez du gauza bera egingo. Izan ere, autokritikarik ez dago CANen goi organoetan, eta Goñiri azalpenak eskatu ordez, haren lana goraipatu da. Oharrak dioenez, kontseilu nagusiko kideek «aho batez eskertu diote Goñiri bere ibilbide osoan egindako esfortzu profesionala eta pertsonala».

Lan arloko neurriak

Ezinbestean CANeko kontseilu nagusiak operazioari oniritzia ematen zion bitartean, Banca Civicako sindikatuen gehiengoak bi akordio izenpetu ditu: bat egitearen ingurukoa eta lan arlokoa. Plana onartu dutenen artean, CCOO eta UGT daude. LABen irudiko, plan hori txarra da Banca Civicako langileak lantokiz aldatzera behartuko dituztelako.

Xehetasun gehiagoren faltan, Caixabankek irentsi berri duen Banca Civicako egituratik 1.500 lanpostu kentzeko asmoa du. Batetik, Caixabankek erretiro aurreratuen bidetik joko du: gutxienez sei urtez lan egin eta 1957 eta 1958 artean jaio diren langileen erretiro aurreratua bilatuko da. Bi urteotan, 1.100 langilek hartu dute erretiro aurreratua Banca Civican, eta, orain, beste 1.100 langilek erretiro aurreratua hartzea nahi dute; Nafarroako Kutxan ehun langile ingururi eragin diezaieke. Gainera, borondatezko kaleratzea eskainiko dute: uztailaren 15a baino lehen egiten dutenek lan urteko 45 egunera arteko kalte-ordaina jaso ahal dezakete, eta, epe horretatik aurrera, 35 egunekoa.

Urtebeterako borondatezko kontratu eteteak ere ezarri nahi ditu Caixabankek. Dena den, erretiro aurreratuen bidez zein kaleratzeen bidez 1.200 lanpostu kentzen ez badiztuzte, kontratu eteteak bere kabuz ezarriko ditu bankuak.

Era berean, Caixabankeko langileen baldintzekin parekatzeko prozesua irekitzen da. Baldintzak hobetzen diren kasuan, bost urteko epea ezarri da. Akordioek ez dute zehazten zenbat bulego itxiko diren. LABeko iturrien arabera, Caixaren egiturari erreparatuta, CANen egoitza nagusiko zerbitzu gehienak kendu egingo dira. Nafarroako Kutxako langile batzuk lantokiz aldatzera behartuko dituzte, eta horietako gehienak Kataluniara bidaliko dituzte. Kezka azaldu du sindikatuak, eta langileen artean urduritasuna dagoela onartu.


Kilometroak Txikia antolatu dute otsailaren 24rako

11:00etan izango da zirkuituaren irekiera, Iñurritzan. Jolasak, musika eta eskulanak ere izango dira goiz osoan zehar, eta Lege Zaharren enparantzan pintxoak eta edariak eskainiko dituzte eguerdian. Hona hemen egitaraua osorik.

Aurten Zarautzen izango da Kilometroak jaialdia, urriaren 6an, eta dagoeneko hasi dira motorrak berotzen. Otsailaren 24rako, igandea, Kilometroak Txikia antolatu dute, "euskararen aldeko festa erraldoia".

11:00etan emango diote hasiera zirkuituari, Iñurritzako Bertsolarien plazan. "Jolasez eta sorpresaz betetako ibilbide txiki bat" izango da: besteak beste, erraldoiek, txistulariek eta trikitilariek girotuko dute goiza. Kanpinetik hasi, eta malekoian barrena pasatuta, Lege Zaharren enparantzan amaituko dute ibilaldia. Bertan DJak, pintxo beroak eta edariak izango dira 13:00etatik aurrera, eta baita eskulanak, tailerrak eta jolasak ere.

Bestalde, Txipristinek, Gurutxurtuk eta Haur Kultur Taldeak "Mamorruen bila" jolasa prestatuko dute LH3tik LH6ra arteko gazteentzat. Izena eman daiteke dagoeneko.

Antolatzaileekin harremanetan jartzeko: zarautz@ikastola.eus email helbidea edo 943 831 752 telefono zenbakia.


Itxas-Gainekoen emaitzak Sevillan jokatutako Espainiako txapelketan

Neguko Espainiako piraguismo txapelketa jokatu da asteburu honetan Sevillan. Bertan izan dira Zumaiako piraguistak ere. Jubenil nesketan Helene Carmona eta Amaia Ortiz joan dira; senior nesketa Irati Osa, senior mutiletan Unai Gereka eta Martin Egaña eta beteranoetan, 45-49 mailan, Xabier Osa. Hauei Iñigo Peña gehitu zaie.

Lehenbizi 2.000 metroko sailkatze proba egin behar izan dute eta, finaleta pasa direnek, 5.000 metroko estropada egin dute.

Iñigo Peñak laugarren egin du finalean, Amaia Ortiz 19.a izan da eta Helene Carmona 55.a eta beteranoetan Xabier Osa laugarren. Unai Gereka, Martin Egaña eta Irati Osa finalera pasa ezinik geratu dira.

Hurrengo astean gazteen txanda izango da.


“Gizentzen ditudan txahalek Eusko Labelik ez daukate”

Filosofoa zuen aitona. Egoskorra aita. Filosofo egoskorra atera da bera. 180 kiloko harriari ekiteak zirrara

eragiten dion garaiotan, bere filosofia harriz idazten dihardu paraje harrigarri batean.

XXI. mendean eta harria jasotzen…

Guk harria ez dugu kirol moduan jasotzen, kirol moderno moduan baizik. Federazio batekin, arautegi batekin, dopinaren aurkako kontrolarekin… Bukatu da deporte rurala, gurea herri kirola da.

Errezeloak, tranpak, saltsa… Bukatu direla?

Apustu mundua askoz errezelo gehiagoko mundu bat zen. Lehen, nahiz eta tranpak egin, apustua irabazita nahikoa zen, tranpan zegoelako bizia.

Ez esan tranpengatik baztertu zenituela apustuak.

Niretzat harria jasotzea zen apustua, ez harria jasoz apustuak egitea.

Profesionalizazioa apustu bat da?

Profesionalizazioa gauzak ondo egin nahi izatea baldin bada, bai. Profesionalizazioa hortik bizi ahal izatea bada... Duzun guztia emateko, ezin duzu eraikuntzan hamaika ordu lan egin eta gero entrenatzera etorri. Inguruan aukera batzuk behar dituzu.

Folklore erakustaldiez ari zara?

Sinistu behar duzu ez dela errutina bat. Ur tanta batek urteak behar ditu harriari zuloa egiteko eta tanta bakoitzak dauka bere eragina.

Eskerrak telebistako pantaila zulakaitza den!

Prestatu egin naiz gauzak egiteko, baina telebista oso gogorra da. Berak ekartzen baldin bazaitu, berak emandako trapua toreatu behar duzu, berak agindutako tokira joan.

“Chiquito de Leitza” ezin deituko dizut...

Deskontrolatuta nenbilela jabetu naizenean saiatu naiz neu kontrolatzen. Gauzak gaizki ere egin behar ditugu eta jabetuz gero bi bide daude, gaizki egiten jarraitu ala gaizki egiteari utzi.

Baina politikan ez da gauza “politikan”...

Gizentzen ditudan txahalek Eusko Labelik ez daukate. Orduan, nahi eta nahi ez borrokatu behar dut. Ez da politika, “sentimendua” da. Sabino Aranak Arturo Campioni entzun izan balio, gaur egun Euskal Herria beste modu batekoa izango zen.

Ez zara Nabarraldekoa izango?

Nabarralde guztiz premiazkotzat jotzen dut gaurko Euskal Herrian, eta nahi ala ez, gizartean eragina dauka. Nabarraldek erakutsi du Nafarroa ez dela beti izan gaurko UPNk saltzen duen irudia.

Ongi da. Esadazu denak nafarrak garela...

Oxala hala balitz. Herri honen bideak zentzua hartu duela esan nahiko luke. Herri honek zer behar du irauteko? Babesa. Kanpoan lo eginez Kuban ongi pasako duzu, baina Laponian hotzak hilko zara. Babes bat edukita beste babes baten bila gabiltzalako separatista esango digute, baina hori bada nahi duguna?


Euskal gazteek genero aniztasuna errespetatzen dute, baina fobiak hor daude

Orokorrean, nerabeek ez dituzte jarrera fobiko arrazionalak erakusten, baina kasu batzuetan deseroso senti daitezke eta atsekabea erakuts dezakete, Eusko Jaurlaritzak egindako ikerketa baten arabera

Euskadiko nerabe gehienek LGTBI kolektiboen aurrean errespetua erakusten dute, Eusko Jaurlaritzak egindako txosten baten emaitzen arabera. Gauzak horrela, sexu-anistasuna, familia-aniztasuna edota genero-aniztasuna onartzen dute, eta, jendaurrean ez dituzte haien kontrako adierazpenik egiten. Alabaina, hautematen zailagoak diren beste fobia zorrotzago batzuek oraindik irauten dute.

Ikerketan parte hartu duten nerabe batzuek jarrera fobiko arrazionalak erakusten ez dituzten arren, deseroso senti daitezke lesbianen eta gayen aurrean, edota sexu bereko pertsonen arteko maitasun-adierazpenen aurrean atsekabea erakuts dezakete.

Eusko Jaurlaritzak asteazken honetan, maiatzak 17, aurkeztu ditu ‘Lesbofobia, Homofobia eta Transfobia hezkuntza-sisteman’ lanaren emaitzak, nazioartean LGTBI kolektiboen eskubideak aldarrikatzen diren egun berean.

Lucia Torrealday Hezkuntza Berriztatzeko zuzendariak nabarmendu duenez, eskola leku ezin egokiagoa da aurretik aipatutako gai horiei heltzeko. Hezkuntza-komunitateak LGTBIfobiaren kontra egiten duen lana nabarmendu du, baina ikastetxeen lana soilik ez dela nahikoa esan du. “Herritarren inplikazioa ezinbestekoa da, komunikabideena, eta nola ez, familiena ere bai”, gaineratu du Torrealdayk.

Azken urteotan hobera egin du egoerak, batik bat pertsona guztien eskubideak bultzatzea helburu duten legeetan egindako aldaketei esker. Dena dela, oraindik badira jarrera eta jokabide LGTBIfobikoak laguntzen dituzten eta sozialki errotuta dauden estereotipoak, aurreiritziak edota ideiak.

Orokorrean, neskerk jarrera positiboagoa erakusten dute, eta kolektiboak diskriminatzen edo epaitzen dituzten hitzezko jarrerak mutilek baino gutxiago erabiltzen dituzte. Bestalde, mutilek diote benetan zaila izango zitzaiela beren lagun mutilei gay direla esatea, lagun horiek baztertu edo barregarri utziko lituzketela uste dutelako.

Pertsona transexualen inguruan, azterketaren arabera, pertsona horien izaerak nahasketa eragiten du. Horregatik, transexualen inguruko ideiak kontraesankorragoak dira: bitxiak eta, aldi berean, ausartak direla pentsatzen da. Azkenik, intersexualitatea ia ez da ezagutzen. Ondorioz, ez dago aldez aurretik pentsatutako iritzirik.

Homosexualitatea eta lesbianismoa moda bat edo itxurakeria dela; gay edo lesbianen bikoteetan, batek gizonaren papera eta besteak emakumearena egiten duela; itxurarengatik eta keinuengatik pertsona bat gay edo lesbiana den jakin daitekeela; eta antzeko iritziak nerabe batzuen buruetan jarraitzen dute, azterketaren ondorioen arabera. Bestalde, bisexualitatea moda batekin eta itxurakeriako jarrera batekin lotzen dute zenbaitek.


Kauldi Odriozolari elkarrizketa Ttap aldizkari digitalean

Kauldi Odriozola da aste honetako Ttap aldizkari digitaleko protagonista. Eskubaloian egiten ari den ibilbideaz. mintzatu da Xabier Ormazabal kazetariarekin. Ttap-en zenbaki berria bihar argitaratuko da. Zure gailu mugikorrera jaitsi dezakezu doan, aplikazioen dendatik (Google Play edo Apple Store), "ttap aldizkaria" bilatuta. Bitartean, hemen daukazue elkarrizketaren aurrerapena.

Euskal Herriko lehen aldizkari digital multimedia da Ttap. Gailu mugikorretarako prestatutako doako aplikazio bat da, eta euskarri berritzailea da erabat: irakurtzeko, ikusteko, entzuteko eta ukitzeko aldizkaria da. 2018an sortu genuen Ttap, Euskal Herriko eta Kataluniako hedabide hauen artean: Esguard, Goiena, Anboto, Baleike eta Tokikom.


'Speaker corner' ekimena ikasleekin landuz

Gasteizko Olabide ikastolan jende aurrean hitz egin eta eztabaidatzeko ekimena praktikan jarri dute ikasleekin. Oihana Ameskoa irakasle eta Mezulariko kolaboratzaileak eman du esperientziaren berri.

Hitzarekin jolas egin daiteke; pentsatu; eztabaidatu; hitz egin. Gasteizko Olabide ikastolan 'Speaker corner' deritzon txokoa landu dute ikasleekin, jende aurrean hitz egin eta eztabaidatzeko ekimena. Ikastolak irakasle eta Mezulariko kolaboratzaile Oihana Ameskoak eman du esperientziaren berri.


Gaur Iturrietan… txoooootx!! !

Sagardotegi denboraldia hasteko guztia gertu dute Aramaioko Iturrietan, izan ere, iluntzerako egin diete gonbitea aurtengo zukua dastatzen lehenengoak izan gura dutenei. Kupelak zabaltzen laguntzen, gainera, Arrasateko Gose musika taldeak, txalapartariek, bertsolariek eta trikitilariek jardungo dute. Hitzordua, 20:00etan.

Arabako Sagardo Berriaren eguna dela-eta aukeratu du Aramaioko Iturrietak gaurko eguna aurtengo sagardoa estreinatzeko. Guztira, 17.500 bat litro ekoiztu dituzte aurten, iaz baino gutxiago, berez, sagar gutxiago ere egon delako. Hala ere, kalitatezkoa izango da Aramaion ekoiztutako urre koloreko edaria: "Edateko oso erraza da; publiko orokorrarendako sagardoa da. Suabeagoa, erraza. Gure helburua da sagardo munduan jende asko sartea eta gerturatea, publiko guztiarendako sagardoa egitea", aurreratu du Juanjo Peciñak, Iturrieta sagardotegiko ugazabak. Peciñak 16 urte daramatza Iturrietan, eta krisi garaia den arren, euskaldunok sagardo denboraldiari erantzun ona emango diogula uste du.


Siderurgia India eta Brasilen esku

Pasa den martxoan, aldizkari honetan bertan adierazi genuen euskal siderurgia atzerriko multinazionalen esku geldituko zela. Artikuluari honako izenburua eman genion: Euskal siderurgia urakanaren begian. Hilabete batzuk geroago, aurreikuspen hori betetzen joan da. Euskal siderurgiaren zati handi bat Indiak eta Brasilek kontrolatzen dute; Indiako (Mittal Steel) eta Brasilgo (Gerdau) multinazionalek Arcelor talde europarra -Euskal Herrian lantegiak ditu- eta Sidenor eta GSB erosi izanari esker. Bi taldeen euskal lantegien erabaki guneak oso urruti daude gure herritik, beraz. Eta haien etorkizuna bi multinazionalen behar eta planen baitan egongo da. Euskal lurretako siderurgia lantegietako 10.000 lanpostu baino gehiago multinazional horien esku egongo dira hemendik aurrera.

Euskal siderurgia tradizionalean, oraingoz, altzairuzko hodien sektorea gelditzen da -Tubacex eta Tubos Reunidos, enpresa laguntzaile edo elkartuekin batera-, eta Euskal Herritik bertatik kontrolatzen da. Altzairu arruntaren sektorea, adibide nagusitzat Ezkerraldean dagoen Nervacero euskal lantegia duena, Celsa talde katalanaren esku dago duela urtebetetik. Hemen jarraitzen duten eta talde ezberdinekin harremanak dituzten isolatutako beste euskal enpresa batzuk ere badira; hala nola, Inox Olarra, Layde, Arania Bizkaian; Theis Araban; Perfinasa Nafarroan; Garay eta Chinchurreta Gipuzkoan.

Sidenortik Gerdaura GSBtik pasatuta

Une honetan, ia-ia bukatuta dago euskal altzairu berezien sektorearen kontzentrazio prozesua, eta Brasilgo Gerdau multinazionalaren eskuetara pasatu da. Duela urtebete hartu zuen Brasilgo multinazionalak Sidenor taldearen kontrola. Talde hori Euskal Herrian zeuden altzairu berezietako enpresen kontzentraziotik sortu zen (SA Echevarria, Aceros de Llodio, Olarra, Forjas Alavesas). Sidenor baino lehen, Aceralia eta Acenor talde publikoak izan ziren. Orduan, Bizkaiko altzairu berezien taldearekin, GSBrekin, kontzentratzeko saiakera egin zen, baina operazioak porrot egin zuen eta bakoitzak bere bideari jarraitu zion. 1995ean, pribatizatu zenean, Sidenor sortu zen, eta 11 milioi euro ordaindu ziren harengatik. Enpresaren buru EAJtik zetorren Sabino Arrieta egon zen. Duela urtebete enpresa multinazional brasildarrari saldu zion 443,8 milioi euroren truke. Sidenorrek 2.300 langile ditu euskal lantegietan eta Espainiar Estatuko gainerako lantegietan. Haren ekoizpenak 800.000 tona gainditzen ditu urtean.

Pasa den azaroan, Sidenor-Gerdau taldeak CIE Automotive-ren esku zegoen Azkoitia-Legazpiko GSB altzairua erosiko zuela esan zen. Operazioa 125 milioi euro kostatu da eta urte berri honetan Brasilgo multinazionalak kudeatu eta kontrolatzen du Azkoitiko altzairu berezien enpresa. Horrela ixten da euskal altzairu berezien sektorearen kontzentrazio prozesua. Ez da ahaztu behar sektore honek Espainiar Estatuan dituen lantegi gehienak euskal lurretan daudela. GSB altzairua 1993an sortu zen Azkoitiko Acerías y Forjas (Aforasa) eta Patricio Echeverria Aceros enpresek bat eginda. Lantegiak ditu Azkoitian eta Legazpin; bertan, 700 pertsona inguruk egiten dute lan, eta 200.000 tona inguru altzairu berezi ekoizten ditu urtean. Sindikatuek kezka adierazi dute, lantegien eta lanpostuen mantenua dela-eta.

Indiako multinazionalak Arcelor kontrolatzen du

Europako Arcelor taldea, Euskal Herrian hamaika lantegi dituena eta 4.000 pertsona baino gehiagori lana ematen diena, Mittal Steel Indiako multinazionalaren kontrolpean gelditu da. Honek Herbehereetan du egoitza, eta duela urtebete EEP (OPA) areriotsua egin zuen Europako taldearen aurka; ondorioz, Arcelorren ia %100 kontrolatzen du. Arcelor 2002an Aceraliak (Espainiar Estatua) Usinor-ek (Frantzia) eta Arbed-ek (Luxenburgo) bat egitearen ondorio da.

Arcelorrek Euskal Herrian dituen lantegiak honakoak dira: ACB (AHVren ordezkoa) eta Aceralia-Planos, Bizkaian; Esteban Orbegozo, Marcial Ucin, Olabarria-Aristrain, AHB-Aristrain eta Mallas Ucin, Gipuzkoan; Aceralia-Laminación eta Aceralia-Construcción, Nafarroan; Acería del Atlántico eta ADA, Lapurdin. Azken lantegi hori orain dela gutxi saldu diote Frantziako talde bati.

Tubacex-ek eta Tubos Reunidos-ek independente eusten diote

Euskal siderurgia sektorearen bi enpresa garrantzitsu dira Tubacex (TU) eta Tubos Reunidos (TR), Laudion eta Amurrion dituzten lantegi nagusiekin, eta, oraingoz, modu independentean jarraitzen dute, inolako multinazionalen kontrolik gabe. Haien kapitala euskal familia eta erakundeen esku dago, eta, TRren kasuan, Neguriko oligarkiako familien esku, bereziki. Nazioartean proiekzio handia duten enpresak dira eta soldadurarik gabeko hodiak ekoizten dituzte. Zenbait unetan bi enpresa hauen bat-egiteari buruz hitz egin den arren, beti ukatu izan dute aukera hori. Dena dela, jakina da TRren erreferentzia diren akziodunak, BBVA buru dutela, aztertzen ari direla beren partaidetzak saltzeko aukera. Urte hau maila altuko operazioren baterako unea izan daiteke.

Tubacexek (1.650 langile) ekoizpen industrialeko lantegiak ditu Laudion, Amurrion eta Artziniegan, baita beste bi Austrian eta AEBetan ere. Beste hiru enpresaren bidez merkaturatzen ditu produktuak; bata Bartzelonan, bestea Amurrion eta bestea Lyonen. Tubacex-ek salmenta errekorra lortu zuen 2005ean, 460,50 milioi eurorekin eta 2006ko datuek (oraindik ez dakizkigu) aurreko urteko errekorra gaindituko dute. 2005eko datuen etekin gordina 25,4 milioi eurokoa izan zen, aurreko urtekoa bikoiztuz.

Tubos Reunidos-ek (1.726 langile) soldadurarik gabeko hodiak ekoizten dituzten lantegiak dauzka Amurrion eta Trapagaranen, Bizkaian. Automobilgintzako produktuak egiten dituzten beste lantegi batzuk Amurrion eta Iruñean daude (Acecsa). 2006ko datuak ezagutzeko gauden honetan, Tubos Reunidos-ek 2005ean 515 milioi euroko fakturazioa lortu zuen. Etekin gordina 32,1 milioi eurokoa izan zen, 2004ko etekina hirukoiztuz. Urte horretan bertan, 22,2 milioi euro inbertitu zituen.


Gorka Karapeto: “Norbere buruari jarritako helburu bat lortzeak beti ematen du poza”

Harroputza izeneko 9a mailako bidea egin berri duzu. Gustura al zaude lorpenarekin?

Bai, oso gustura. Izan ere, norbere buruari jarritako helburu bat lortzeak beti ematen du poza.

Aspaldian eskalatu al zenuen 9a mailako biderik?

Aspaldian ez nuen egin, ez; azkena egin nuenetik hiru bat urte pasatu dira. Hala ere, beste maila batekoak izanagatik garrantzitsuak izan diren beste bide asko egin ditut.

Zer esan nahi du uneotan 9a mailako bide bat egin izanak zuretzat?

Uneotan motibazio bat da, sasoi onean ikusten naizelako eta nire onena ematen segitu dezakedala erakusten didalako.

Jopuntuan al zenuen Harroputza bidea?

Bai, lehenagotik neukan buruan uda honetan bide hori egiten saiatuko nintzela.

Udan egin duzu bidea. Zergatik?

Harroputza dagoen tokia ipar aurpegi bat da. Beste hainbat lekutan udan beroa pasatzen bada ere, sasoi horretan oso fresko egotea ahalbidetzen duen lekua da Harroputza bidea. Oso garai ona da orain bertan eskaltzeko.

Iker Pouk irekitako bidea da. Zer moduzkoa iruditu zaizu?

Hala da, bai. Pouk esaten duen bezalaxe, helduleku txiki asko dituen bidea da, hatzetako indarra eta erresistentzia handia eskatzen dituena. Haitza kalitatezkoa da, kareharri oso ona.

Zer du berezia Harroputzak?

Bidea ederra eta erakargarria da. Horrez gain, ordea, lekua asko gustatze zait; oso toki lasaia da Ilarduia.

Egin duzun 9a mailako zenbagarren bidea izan da?

2008an lortu nuen lehena egitea: Sistematik ihes (Aizpun, Nafarroa). Hau, berriz, maila horretan gauzatu dudan zazpigarrena izan da.

Beste biderik ba al duzu begiz jota?

Bai, bat baino gehiago ditut buruan. Batzuk maila altukoak dira, kirol eskaladako moldalitatekoak; eta beste batzuk, alpino modalitatekoak. Horiek maila baxuagoa badute ere, konpromiso handia eskatzen dute. Alpeetatik bueltatu berri naiz, eta bide eder bat eskalatu berri dugu Suitzan: Magic Mushroom izeneko 7c+ mailako bidea, Eiger mendian. Unai Mendia eskalatzaile iruindarrarekin batera egin nuen bidea joan zen abuztuaren 17an, eta hamabi ordu behar izan genituen horma egiteko.


Nagisa Oshima hil da, ikusten ez zena erakusten zuena


"Musika talde bat sortzea gustatuko litzaidake"

Operacion Triunfo 'talent show'-eko Bilboko casting-era aurkeztu zen June Mariñelarena Anguiano altsasuarra. Bigarren fasera iritsi zen. Datorren urtean berriz aukeztuko dela esan du, izan ere, "arantzatxoarekin" gelditu da. Profesionalki abeslaria izan nahi du


100 urte bete ditu Natalia Gonzalez Cañok

1914ko azaroaren 22an jaio zen Natalia Gonzalez Caño, Salamancako El Maillo herrian. 1988an etorri zen Lasarte-Oriara, eta bertan bizi da egun, Caddie enparantzako 2. zenbakiko 4. solairuan. Bertan ospatuko du gaur Nataliak 100. urtemuga, familia giroan. Atzo bete zituen urteak baina gaur ospatuko ditu, igandea delako familiako kide guztiak elkartzeko "egun aproposena".

Urtemuga guztiak izaten dira bereziak, baina 100 kandela ez dira egunero itzaltzen. Horrexegatik, familiaren eta Lasarte-Oriako Udalaren omenaldi xumea jaso du gaur Natalia Gonzalez Caño herritarrak. Pablo Barrio alkatea eta kazetariak gonbidatu ditu Nataliaren familiak, eta denek ospatu dute elkarrekin urtemuga berezi hori. Xanpainarekin topa egin dute, eta pasta gozo batzuk jan. Pablo Barrio alkateak lore-sorta ederra eman dio Natalia Gonzalez Cañori, 100 urte betetzeagatik omenaldia eginez horrela.

Ezer galdetu aurretik jabetu dira udal ordezkariak eta kazetariak Natalia Gonzalez Caño egoera onean dagoela, 100 urte bete arren. Pablo Barrio alkatea Natalia agurtzera joan da, eta berarengana hurbildu denean aulkitik bere kabuz altxa da Natalia, alkateari bi muxu emateko. "Orain dela gutxi ospitalean egon da gure ama; neumonia, gernu-infekzioa eta odol-infekzioa eduki ditu azkenaldian, baina denak gainditu ditu", zehaztu du Nataliaren alaba Maria Rosariok. "Azkenaldian pendienteago egon behar dugun arren, oso burujabea izan da beti ama; orain dela gutxi arte bakarrik jaisten zen plazara, janaria prestatzen zuen, arropa ere berak bakarrik eranzten zuen...".

Salamancatik Lasarte-Oriara

Bizitzako urte gehienak bere jaioterrian igaro ditu Natalia Gonzalezek, Salamancako El Maillo herrian. Bertan ezkondu zen 1933. urtean, Emilio Gonzalezekin. Hiru seme-alaba eduki zituzten: Felix (zenduta dago), Angel eta Maria Rosario. Lurra lantzetik bizi izan zen Natalia Gonzalezen familia Salamancan. 1988. urtean etorri ziren Lasarte-Oriara, eta geroztik hemen bizi da Natalia Gonzalez, bere bi seme-alabekin batera.

Sei biloba eta bederatzi birbiloba ditu Natalia Gonzalezek. Lau belaunaldi bildu dira gaur Caddie enparantzako 2.zenbakiko 4. solairuan, Natalia Gonzalezen urtemuga ospatzeko. Familia giroan ospatuko dituzte Nataliaren 100 urteak, bazkari bat eginez. Nataliak gustura erantzun ditu kazetariek egin dizkieten galderak, familiako kideen laguntzarekin. Bukaeran eskerrak eman dizkio alkateari jasotako omenaldiagatik.


Urkullu lehendakarigai izendatu, eta bozetako zerrendak aurkeztu ditu EAJk

Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazi du "bide gogorra" egin ostean "norabidea berreskuratu" dutela: "Euskadirentzat onena iristeko dago".

EAJk Aberri Batzarra egin du Gasteizen, eta oniritzia eman die Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetara aurkeztuko dituen zerrendei. Batzarrak aho batez izendatu du Iñigo Urkullu lehendakarigai, eta Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentegai.

Ondorengo hitzaldian, ekonomia eta autogobernua izan ditu mintzagai Urkulluk, besteak beste: "Itun politiko berri baten alde lan egiten dugu, euskal herritarren erabakiaren fruitu dena, prozedura legalak jarraituta". Haren hautagaitzaren inguruan, esan du "sinesten" duen politikaren "balioen" arabera jarraituko duela lanean: "Elkarrizketa, akordioa eta lankidetza".

Urkulluren esanetan, alor ekonomikoan "hazi" eta "aberastasunaren banaketa hobetu" nahi du EAJk: "Laguntzak gehien behar dutenei hel daitezela. Kalitatezko enplegua sortu". "Programaz hitz egiteko eguna" ez zen arren, "oinarriak" aipatu nahi izan ditu: "Etorkizunak zeozer hobea gordea du guretzat".

Andoni Ortuzar EAJko presidenteak ere hartu du hitza. Uste du gainerako alderdiak "EAJren alternatiba izateko lasterketa ero batean sartuta" daudela: "Batzuk ez dakite zer izan nahi duten ere". Espainiako egoera politikoari ere erreparatu dio: "Ikusi dugu zer etorri daitekeen Espainiako lau alderdien eskutik. Merezi al du horiei konfidantza ematea?". Azaldu du EAJ ez dela "Madrilekin negoziatzearen beldur", baina "bakoitza bere etxean. Haiek berean, Espainian. Guk gurean, Euskadin".

Ekonomiari dagokionez, Ortuzarrek esan du "urte gogorren buruan eguzkia ikusten" hasi dela euskal gizartea: "Udaberria atzeratu da baina hemen dago jada, hein batean EAJri esker".


Epaileak azken hitza Marinen kaleratzean

Epifanio Marinen kaleratzea baliogabea zela argudiatuz ELAk epaitegian enpresaren kontrako demanda aurkeztu zuen. Epaiketaren aurretik adiskidetze ekitaldia izan da gaur goizean, baina ez da adostasunik izan. Beraz, epaiketa izanen da. Marinek gaur bukatu du bere protestaldia eta dagoeneko etxean da. Hilabete eman du gose greban porlandegira daraman bidearen bazterrean. "Lasai nago. Harro, halako astakeriaren aurrean egin beharrekoa egin dudalako". Sakanako ELAko buru Gorka Viergek aurreko ostiralean adierazi zuen haien nahia dela bi aldeak bildu eta biendako ahalik eta akordio onena lotzea. Viergek adierazi duenez, gaurko adiskidetze ekitaldiaren aurretik hainbat aldiz saiatu direla harremanetan jartzen, alferrik.


Aiaraldeko Gida Komertziala eskura, 1.900 kontaktu baino gehiagorekin

Gida komertziala jarri du abian Aiaraldea hedabideak, eskualdeko 1.900 establezimendu baino gehiagori buruzko informazioarekin. Unean uneko eskaintzak ere plazaratuko dira bertan. Hemen kontsultatu daiteke baliabide berria.


Auzo-bazkaria, asto-probak eta musika dakarrez Sanmarkoek

Jai giroan murgilduko dira, gaur, Oromiñon. Donien-atxa igoko dute iluntzean eta parte hartuko duten guztientzat bakailao errea izango da.

Barikua, San Marko Eguna izango dute, eta trikiti-doinuek alaituko dute goiza; ondoren, 11:00etan meza izango da. Herri-bazkarian elkartuko dira eguerdian eta, 17:00etan, briska txapelketa hasiko da; gero, igel txapelketa. Gau bueltarako, berriz, bertso-kopla afaria ere eratu dute.

Umeentzako dantzak eta jolasak izango dira Zaki magoarekin, zapatuan, 17:00etan, eta, jarraian, tortilla txapelketa. Iluntze eta gau giroa Luhartzek girotuko du (gauerdiko txerri-harrapaketak eta goizaldeko txokolateak ez dute hutsik egingo). Asto Eguna ekarriko du biharamunak: 12:00etan meza izango da eta asto-lasterketa Mikel Deunako dantzariak eta gero. Txarri erre dastatzea izango da eguerdian; asto-probak, 18:00etan.


Gure Esku Dagoren mahaia, giza katerako izena emateko

Barikuro jarriko dute herriko Gure Esku Dagoko lantaldekoek mahaia, ekainaren 10eko giza katerako izena emateko. 19:30etik 20:30era okindegi aurrean egongo dira.

Gainera, Lorabarri Asteko azokan –maiatzaren 12an– ere jarriko dute, eta, ziurrenik, maiatzaren 25ean Eguzkierripa rock jaialdian ere bai, gauez – Internetez ere eman daiteke–. Ekaineko giza katean Gopegira joatea dagokie aramaioarrei, bertan kilometro bat osatzeko. 250 lagun behar dira horretarako. Asmoa da Aramaiotik autobusean joatea Gopegira; bi txartel mota egongo dira: egun erdikoa, Gopegira joan, giza katean parte hartu eta buelta –7 euro– ; eta egun osokoa, Gasteizko jaialdira joanda –10 euro–. Bestetik, Herritarren Itunerako erabakitzearen aldeko arrazoiak gureeskudagoaramaio@gmail.com helbidera bidal daitezke


Hernaniko sagardotegiak hasi dira irekitzen ateak eta lehendabiziko kupelak

SAgardo denboraldia hasia dute dagoeneko Hernaniko sagardotegi batzuk. Beste batzuk oraindik ez dituzte ateak ireki jendearentzat, baina haiek ere laister egingo dute. Atzo eta herenegun izan dituzte lehendabiziko bisitariak eta probatu dituzte lehendabiziko sagardoak, ´oso onak`, gehienek diotenez. Asteburu honetan aukerarik izan ez duenak, izango du aukerarik hemendik aurrera. Datorren asteburuan izango da txotx denboraldiaren irekiera ekitaldia, 12:00etan Gudarien plazan.


Azeri begiak

Irudiak kezkatu du alkatea, hiriak eman duen irudiak. Berez, jaien balorazioa egiteko momentuan, ez du gaia atera. Galdetu egin behar izan diote; baina sexu erasoei buruzko erantzun ofizialik ez zeukan prestatuta. Eta jaien hasierako sexu ukituei eta erasoei buruz neurririk hartuko ote duen galdetu diotenean erantzun beharrik ere ez du izan ia, kazetari batzuk izan baitira arrapostu egin dutenak: irudi horietan ez dago erasorik.

Irudiak. Hor daude. Zeinen begiekin begiratu, horra arazoa.

Galdera eta erantzun arrunt eta oinarrizkoenetara itzuli beharko da: etxeko atea irekita uzten duenak lapurrari barrura sartzeko eskatzen dio? Lapurrarentzat, bistan da, probokazio hutsa da ate irekia. Orain, etxerik lapurtzeko asmorik ez duenari ate irekiak ezer gutxi probokatuko dio. Antzeko logika erabil liteke sanferminen hasierako une horretarako: emakume batek kamiseta kentzea probokazioa da? Zein jende klaserentzat da probokazioa? Eta zein jende klaseri ez dio ezer probokatzen? —Eta hori kasurik onenean, irudi batzuetan argi ikusten baita gizonezkoak direla emakumeei titi zorroak askatzen eta kamisetak urratzen ari direnak—.

Irudi horietan erasorik ez sumatzea, edo erlatibizatzera jotzea, lapurraren begiratua hartzea da. Lerdekariaren begiratua dario gizarteari; jaietan dena libre da, emakumeen gorputzez ari bagara. Baina ez luke behar; denak ez du balio. Etxeko atea irekita uzteak ez luke zurituko lapurraren jokabidea epaiketa arrunt batean. Kamiseta eta titi zorroak kentzeak lerde-jarioen jokabidea zuritu behar ez lukeen bezala. Probokazioa balitz ere ezer zurituko ez lukeen bezala.

Oilategiko atea irekita utziz, azeriak bai sartuko dira barrura, baina elefanteek ez diote kasurik egingo ez ateari, ez oiloei. Begiratua da arazoa, arazoari zeinen lekutik begiratzen zaion alegia. Eta okerrena da erasotzailearen begiratua nagusitu dela, andreak objektu bihurtu direla, nahieran erabiltzeko eta maneiatzeko gai, eta arrunt eta ohiko bihurtu dela sekula gertatu behar ez lukeena. Lerdekeria nagusitu da kameren aurrean, lotsarik gabe, eta azeriari ataka ixteko borondaterik ez dute agertu erakunde publikoek.


Nafarroako Gobernuak euskara sustatzeko plana aurkeztu du

Euskarari behar duen lekua eta garrantzia eman nahi dio eta horretarako datozen lau urtetarako plan estrategikoa finkatu du.

Nafarroako Gobernuak euskara bultzatzeko 2016-2019 plan estrategikoa aurkeztu du, gizarteko sektore guztietan euskararen ikasketa prozesua bultzatzea eta erabilera "sustatzea eta erraztea" helburu dituena.

Euskara sustatzeko plan horren berri Ana Ollo Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetako kontseilariak eta Mikel Arregi Euskarabideko zuzendariak eman dute, ostiral honetan egin duten agerraldian.

Ollok azaldu duenez, planaren helburu nagusietako bat euskararen erabilera sustatzea da. Era berean, Nafarroako administrazio publikoetan euskararen erabilera arautzeko asmoa dute, herritarrek zerbitzu publikoak bi hizkuntzetan eraginkortasunez goza ditzaten.

Planak zazpi ardatz nagusi izango ditu: euskararen erabilera soziala harreman informaletan nahiz hedabideetan, merkataritzan eta aisialdian; euskara ikastea; zerbitzu publikoetan ezagutzea eta erabiltzea; balio positibo eta prestigioko modura kokatzea; motor ekonomiko gisa bultzatzea; erregulazio ofiziala izatea, eta Euskarabideak dituen helburuekin batzea.

Nafarroako bizilagunek ekarpenak egiteko aukera izango dute azaroaren 21era arte. Gainera, plana azaltzeko asmoz aurkezpenak egingo dituzte ondorengo udalerri hauetan: Tafallan, Iruñean, Leitzan, Zangozan, Lizarran eta Tuteran. Era berean, Lizarran sektoreko bost bilera antolatu dituzte.

Azaroaren amaieran herritarrek egindako ekarpenak bilduko dituzte eta hilabete bat geroago, abenduan, planaren hasierako bertsioa onartzea aurreikusi dute. Dena den, plan estrategikoa indarrean sartzeko Foru Gobernuak azken bertsioa onartu beharko du (seguruenik 2017. urtean).


Crusoe antzezlana, Larrabetzuko eskolako jaian

Txinpasmendi guraso elkartetik jakinarazi diguten moduan, bihar, ekainaren 17an, Markeliñe taldeak Crusoe antzezlana eskainiko du, 20:00etan, plazan, eskolako jaiaren haritik

Hala ere, ez da izango eguneko ekintza bakarra, aurretik hainbat ekitaldi egongo direlako: kalejira, dantza modernoen erakustaldia, euskal dantzak, perkusio tailerra, bazkaria, jolasak eta apar jaia. Ekitaldiak 10:30ean hasiko dira, eta plazan eta eskolan egingo dituzte. Bestetik, hurrengo egunean, 11:00etan, irteera egingo dute Burdin Hesira, eta arratsaldean, 18:30ean, Behi bideko andere zuriak taldeak kontzertua eskainiko du Hori Bai gaztetxean.