«Erantzunen bilaketa prozesuan dago gakoa»

Arte diziplina asko landu dituen arren zeramikagintza eta ilustrazioan ibilbidea egin du Maria Altuna Lizarraga artista zizurkildarrak; ostiraletik, Tolosaldeko Ataria-k salgai duen material berriarentzako irudia prestatu du, «uhinen dardaraz sustraiak errotu».

Bilbon bizi den arren, Maria Altuna Lizarragak (Zizurkil, 1988) ez du eten lotura bere sorterriarekin. Eskualdera etortzen da maiz, familia eta lagunak bisitatzera, eta batez ere, oroimenean gordeta dituen txikitako kolore eta paisaiak ikuskatzera. «Hegoak soinean eta enarak poltsikoan gordeak, orain Bilbotik margotzen ditut Zizurkilgo koloreak».

Argi al zeneukan txikitan sorkuntzara bideratu nahi zenuela zeure bizitza?

Txikitatik izan dut komunikatzeko bide ezberdinak esploratzeko gogoa. Umetan Zizurkilen eskulanetako klaseetara joaten nintzen, eta etxean ere beti aritzen ginen pintatzen. Eskaiolarekin ibiltzen ginen irudiak egiten, txotxongiloak eta bestelakoak irudikatzen. Tolosan batxilergoa ikasi nuen garaian antzerkia ere egiten nuen. Beti izan dut adierazteko behar hori.

Zer moduzko ikasketak dira Arte Ederretakoak?

Gustura aritu nintzen. Uneren batean Geografia ikasketak egin edo ez izan nuen zalantza. Non nengokeen orain ikasketa horiek egin izan banitu? Dena den, zergatik oso argi jakin ez arren, banekien artearen mundura bideratu nahi nuela nire ibilbidea. EHUn ikasi nuen eta denetarik probatzeko aukera izan nuen. Ordu asko ematen genituen fakultatean, 08:00etan hasi eta iluntzera arte hantxe egoten ginen. Gero Granadan urtebete eman nuen, Seneca bekarekin eta bueltan, ikasketak amaitzerakoan, ikerkuntzarekin lotutako master bat egin nuen. Bigarren bat ere egin nuen, bigarren hezkuntzako irakasle izateko formazioarekin loturikoa. Bi esparru horietan ibili izan naiz urte guzti hauetan, ikerketa eta hezkuntzarekin lotutako arloetan. Berez, orain prestatzen ari naizen tesia ere gai horien bueltakoa da. Ekuadorren boluntario bezala urtebete eman ondoren, itzuli nintzenean, 2015 urte inguruan, hasi nintzen prestatzen.

Zein arlo ari zara ikertzen tesian?

Idazketa prozesuan ari naiz orain. Sorkuntza prozesuen ingurukoa da eta hezkuntzarekin du harremana. Hezkuntza, ikerketa eta arte prozesuak bildu ditut, urte guzti hauetan bizi izan ditudanak, eta aztertu nahi dut prozesu horretan benetan ba ote dagoen ezagutzeko modu berezi bat. Uste dut sorkuntzak ematen dizula ingurua ezagutzeko modu bat, beste era batera ezinezkoa dena. Susmoa dut bakana den esperientzia dela. Sorkuntza modu zabalean ulertzen dut. Zenbat jende egongo da txikitan marrazten zuena eta heldutakoan albo batera utzita daukana? Esaten aritzen zaizkigu, irakurtzen eta idazten, horretan bai, bizitza osoan zehar jarraitu behar dugula, baina zergatik ez da berdina gertatzen beste adierazpide batzuekin? Komunikatzeko gogo hori bizitza osoan mantentzen da eta uste dut modu plastikoagoan egin daitekeela.

«[Zeramikagintza] Naturarekin kontaktuan zaude eta elementu guztiekin egiten duzu lan»

Irakaskuntza munduan irudikatzen duzu zeure burua etorkizunean?

Ez dakit esaten. EHUko zerrenda ezberdinetan izena emanda nago. Duela gutxi Leioako Magisteritza fakultateko plastikako departamendutik hots egin zidaten. Ordezko bezala jardun dut eta oso esperientzia polita izan da. Gustatu zitzaidan eta behin tesia amaituta probatu nahi nuke bide hori. Nik gehien maite izan ditudan irakasleak gauzak zalantzan jarri izan dizkidatenak izan dira. Zalantza pizten dizutenean, eta konturatzen zarenean ez diozula zeure buruari galdera hori behin ere egin, orduan hasten zara erantzun bila. Bilaketa prozesu horretan dago gakoa, nire ustez.

2017 Bilbao Arte. Girabiraketak.

Zalantza horretatik sortzen duzu zuk?

Bai. Gustuko dudana hori da. Ezagutza edo ikasteko puntu hori, bilaketa prozesuan mugitzen den hori da interesgarria niretzat. Behin sortuta, kito, eginda dago eta nahi bezainbeste aldiz errepika dezakezu prozesua. Baina sortzeko momentu horretan gozatzen dut gehien.

Plazida, oihartzunaren plaza. Errekalde baserria I

Emakume gorputzetik sortzen duzu zuk. Zenbaterainoko pisua du horrek?

Gorputza gure lurraldea da. Hortik abiatzen naiz ni ere. Badirudi emakumeoi kosta egiten zaigula plazarako pauso hori ematea. Fakultatean, adibidez, gehienak emakumeak ginen, eta gero, ibilbide bat egin edota galerietan erakusketak egiten dituzten artista gehienak gizonezkoak dira. Bigarren plano batean geratzen gara oraindik ere. Ni baino gazteagoak diren artistak indar handiarekin datoz eta ardura postuetan ere emakume asko gabiltza. Uste dut joango garela ikusgaitasuna irabazten. Niretzat, esate baterako, garrantzitsua izan da Euskal Irudigileak elkartean hartu ditudan ardurei aurre egitea. Bertigoa izan nuen hasiera, baina uste dut horrelakoetan emakumeok egon egin behar dugula. Orain nire tokatu zait, eta hurrena beste bati tokatuko zaio. Egin eta fuera. Antzeko zerbait pasa zait unibertsitatean klasea ematerakoan ere. Nire artean pentsatzen nuen: «Nik orain zer kontatu behar diet hauei?». Laurogei gazteren aurrean jartzeak errespetua ematen du. Dena hastea izaten da, ordea. Emakumeok lurreratu egin behar dugula uste dut, eta egin egin behar ditugula gauzak, ahalik eta naturalen.

Sortzerako orduan nondik abiatzen zara zu?

Beti paperetik. Koadernoan hasten naiz. Hori gabe zaila egiten zait nire lana ulertzea. Behar dut zikintzea, proba-errorea egitea, parean daukadanari marrazki txikiak egitea edo burura datorkidan ideia marraztea. Koaderno horietatik erreskatatzen ditut gero nire lanetarako ideietako asko. Izan ere, nahiz eta enkargurik izan ez, beti jarraitzen dut sortzen. Egin eta egin aritu arren, batzuetan gauzak ateratzen dira eta besteetan ez. Proiektu pertsonalak badauzkat hor, forma zehatzik ez dutenak baina abiatuta dauzkadanak.

Zeramikagintzarekin noiz eta nola egin zenuen lehenengo harremana?

Aspaldiko oroitzapenak dauzkat, txikitan Villabonara eskulan ikastaroetara joaten nintzenean, kultur etxean labe bat zegoenaren gomuta daukat. Karrera ikasi nuen garaian zaharberritzearen adarrari heldu nion aurrena, baina zeramikagintzarekin loturiko ikasgaiak probatzen hasi nintzen. Gogoan dut ordu berean bi ikasgai neuzkala eta patioan hara-hona ibiltzen nintzela arratsalde osoan. Uste dut orduan maitemindu nintzela zeramikagintzarekin. Zeramika niretzat beste ate bat zabaltzea bezala izan da. Hasten zara horretan eta konturatzen zara mundu bat dagoela diziplina honen atzean. Oso zabala da eta bide askotatik heldu diezaiokezu. Naturarekin kontaktuan zaude uneoro eta hori gustatzen zait. Elementu guztiekin egiten duzu lan: lurrarekin, urarekin, airearekin eta suarekin.

«Ulertu behar du bezeroak eskuz egindako pieza bat dela, denbora eskatzen duela»

Formazioa non jaso duzu?

Arte Ederretako ikasketak egin genituenean zeramikagintza ematen zigun irakasleak proposatu zigun udan teknika hau lantzen jarraitzeko. Bisbal d'Empordàn (Girona, Herrialde Katalanak) eskola bat zegoela esan zigun. 2008an joan nintzen lehengo aldiz raku ikastaro bat egitera. Japoniatik datorren teknika bat da eta tearen zeremoniarekin du zerikusia. Ikusgarria izan zen niretzat, aurkikuntza bat. 2020an itzuli nintzen berriro ere eskola horretara tornua eta beiraduren inguruko astebeteko ikastaro bat egitera. Aurten eskolak 50 urte betetzen ditu eta Dolors Ros Frigola da hango zuzendaria. Oso pertsona eskuzabala da. Daukan guztia erakusten dizu eta inoiz izan dudan irakasle onenetakoa da.

Zein teknika lantzen duzu?

Esan dezaket nahikoa esperimentatu dudala zeramikagintzan. Moldeekin egin dut lan, adibidez, horrek irudi bat errepikatzeko aukera ematen didalako. Nahiz eta iruditu pieza guztiak berdinak izango direla, eskuz eginak diren momentu beretik, bata besterekiko ezberdinak dira. Guztiak dute beren nortasuna errepikapen horretan. Tornua da erabili izan dudan beste teknika bat. Asko asebetetzen nau. Terapia bezala ulertzen dut, ia. Eseri eta orduak pasatzen ditut, ia hipnotikoa da ikustea hasieran buztin puska bat zena nola bihurtzen den pieza batean. Plaka bidez ere egin izan dut lan. Arrabola hartu eta pieza eraikitzen joaten naiz. Baina mila dira erabili daitezkeen teknikak zeramikagintzan. Atximurka ere egin daiteke lan. Txotxongiloak ere eginda dauzkat zeramikarekin. Askotariko lanak egiten ditut, egia esan.

Prozesu delikatua da zeramikagintzarena?

Bai. Pieza egin ondoren sikatu egin behar izaten da. Ahulena den momentua da hori. Labean sartzerakoan, gogortzeko mila gradu ingurutan erre behar da pieza. Gero buztinaren arabera, hortik gorako graduetan erre daiteke. Portzelana edo pieza erregogorrak lortzen dituzunean, kalitate handiagokoak dira. Hauskorrak direla iruditu arren, iraunkortasun dezentekoa dute.

Zer-nolako zeramika piezak lantzen dituzu?

Azkenaldian sortzen ari naizen piezak erabilgarriagoak dira. Platerak, edalontziak eta bestelako tresnak egin ditut. Labean, mikrouhin labean, ontzi garbigailuan sartu ditzakezu arazorik gabe. Eskuz eginda dagoela kontuan hartuta, beti ere, baina iraunkortasun handia duten piezak dira. Gainera, gustuko dut egunerokotasunean erabiltzen diren piezak sortzea. Konexio bat dago objektuaren eta momentuaren artean, eta aldi berean lotura bat momentu horren memoriarekin. Esate baterako, gogoan daukat amonak gosaltzeko tostadak nola jartzen zizkidan platertxo batean. Bada oroitzapen horri tiraka sortzen dut nik, eta bizitzako momentu polit horiek plater edo katilu baten islatu nahi izaten ditut. Oroitzapen zaharretarako bide ematen duten piezak dira, baina aukera ematen dizute oroitzapen berriak sortzeko ere.

Enkarguz egiten duzu lan?

Bai. Enkarguz lan egitea gustatzen zait. Eta denetarik eskatzen didate, egia esan. Normalean sare sozialetatik eta webgunetik jartzen dira nirekin harremanetan. Pieza bat eskatzen didaten bakoitzean saiatzen naiz bezeroarekin hitz egiten eta haren ohiturak ezagutzen. Galdetzen diet, ea nola gosaltzen duten. Kafe luzea edo motza hartzen ote duten, behatz guztiak sartzen ote dituzten katiluko heldulekuan edo bi hatzekin bakarrik heltzen ote dioten. Enkargu bakoitzari mimo pixka bat eta dedikazioa eskaintzen dizkiot. Harreman hori oso gustukoa dut eta esan dezaket sorkuntzarako beharrezkoa dudala jendearekiko tratua. Uste dut hori islatzen dela nire piezetan eta horrek bakanak egiten dituela. Pieza bakoitzari balioa emateko nire modua da, bestela edozein piezarekin konformatuko ginateke.

Denbora da bezeroei eskatzen diezun gauzetako bat.

Bai. Presarekin ezin baita egin. Zeramika eta presa ez dira elkarrekin ondo ezkontzen. Materialak eta prozesuak eskatzen dute mantsotasuna eta beti dago arriskua apurtzeko. Dena den, proiektu batean murgiltzeko, egitasmoak arreta eman behar dit. Edozein proiekturekin ez naiz animatzen. Lanerako proposamenak oinarritua izan behar du. Lan baldintza onak behar ditut. Ulertu behar du bezeroak eskuz egindako pieza bat izango dela, denbora bat eskatzen duela prozesuak berak, eta labean pieza bakarra ezin duzula sartu, labea bete egin beharra dagoela piztu ahal izateko. Gainera, enkargua egiten dizunak entenditu behar du bizitza bat ere badudala.

Lanerako espazio bereziturik baduzu?

Numa Pottery lagunak eta biok tailerra konpartitzen dugu Bilbon. Handik gertu bizi naiz. Labeak, tornuak eta lanetarako material guztia bertan gordetzen dugu. Toki egokian dago, Hiru Zutabeen plazaren inguruan, baina gehienbat lanerako erabiltzen dugu. Ez dugu erakusleihorik, guretzako lantokia da, tailerra, eta nabari da horretarako erabiltzen dugula. Etorri izan da jendea bisitan eta etorri denak topatu ditu bukatutako piezak eta aldamenean hasitako proiektuak, erdizka daudenak eta tapatuta dauden lanak. Denetarik dugu bertan.

«[Plazida Otaño] Herrikoa, emakumea... alde askotatik gurutzatzen nau»

Zeramikagintzatik ilustraziora salto egin duzula sentitzen duzu?

Sortzaile bezala diziplina anitzekoa naizela esango nuke. Zeramikagintzarekin batera beti egon da presente ilustrazioa nire bizitzan, baina aspaldi honetan bereziki jardun dut horretan. BilboArte fundaziora proiektu bat aurkeztu ondoren, urtebetean garatzeko sorkuntza beka bat lortu nuen. Zeramikazko piezak mugimenduan jarri nituen egitasmo horretan. Zinemagintzaren hasierako taumatropoaren ideia horrekin bueltaka sortu nuen proiektua. Bekadun nintzela, ilustrazio ikastaro bat egiteko aukera izan nuen Bonito argitaletxeko Elisabeth Perez Fernandezekin. Haren bitartez egin nuen harremana Euskal Irudigileak elkartearekin, Euskadiko ilustratzaileen elkarte profesionalarekin.

Eta orain, Euskal Irudigileak elkarteko lehendakaria zara.

Bai. Elisabeth Perez Fernandez aritu zen lehendakari gisa eta gero nik hartu nion lekukoa kargu horretan. Bigarren urtea daramat ardura horrekin. Lan handia da eta militantzia gisara ere ulertzen dut. Ordezkari gisa tokietara joatea tokatzen zait eta iristen diren galdera guztiak bideratzen saiatzen naiz. Zuzendaritza batzorde bat dago eta elkarren artean banatzen ditugu lanak. Alboan bi lehendakariorde ditut: Asier Iturralde Gaston eta Higinia Garai Higi Vandis. Haien laguntzarekin ateratzen ditugu lanak aurrera.

Zer-nolako lan ildoak lantzen dituzue?

150 bazkide gara, Euskal Herriko lurralde guztietakoak. Katalogo bat ere argitaratzen dugu digitalki berritzen duguna, gure lanak erakusteko. Badaude bazkideak oso ezagunak direnak eta ibilbide luzea egin dutenak ilustrazio munduan, eta badaude hasiberriak direnak eta oso lan onak egiten ari direnak. Hain zuzen, ilustrazio munduan profesionala den jendearekin hartu-emana izateko sortu zen bere garaian elkartea. Elkartuta beti ere, babestuago egon gaitezke sortzaileak, aholkularitza eskaini eta gainerako bazkideen esperientziak partekatzeko aukera ematen digu egitura honek.

Zein ekimen burutzen duzue urtean zehar?

Asko. Irudika da horietako bat: ilustratzaileen nazioarteko topaketa. Artium-en egiten da eta aurtengoa seigarren edizioa izango da, irailaren 29, 30 eta urriaren 1a bitartean egingo da. Irudikako ardura Elisabethek berak darama eta berak du harremana nazioarteko irudigile guzti horiekin. Gainera, datorren urteko Frantziako Tourreko kartela sortzeko lana ere eman digute. Lasterketaren antolakuntzak erabaki du hurrengo urteko edizioaren kartela euskal irudigile batena izatea eta Eusko Jaurlaritzatik guregana jo dute laguntza eske. Deialdi bat prestatu da eta aurkeztutako lan guztien artean finalistak aukeratu dira. Hortik aterako da kartel irabazlea, 2023ko Frantziako Tourra iragarriko duena. Gero elkartetik bultzatzen ditugu komikigintza liburuen tertuliak irudigile desberdinekin. Orain arte erdaraz bakarrik egin izan dira Kike Infamek gidatuta, baina orain euskarazko saioak bultzatzen ari gara. Arrate Rodriguezek gidatzen ditu, iaztik. Lehendakaritzan nabilenetik, hizkuntza irizpideak orekatzen saiatzen ari gara eta geroz eta ekimen gehiago egiten ditugu euskaraz.

Irudigileek zein lan baldintza dauzkazue?

Ilustrazioaren liburu zuria izeneko dokumentua dugu duela urte batzuk sortutakoa, orain berrikusi dugu: Espainiako ilustrazio grafikoaren liburu zuri berria. Euskal Irudigileak elkartea Fadip izeneko federazioko kide da, estatu mailan dagoen elkarteen elkarteko kide alegia. Lan baldintzak ez dira askotan egokienak izaten. Erakundeetatik ere ez da adostasunik egoten. Ogasunaren arabera modu batera edo bestera erantzuten diote sortzaileari. Elkartetik saiatzen gara irudigile profesionalen kezkak argitu eta laguntza ematen.

Kontziliazioa zailagoa da sortzaileen kasuan?

Ez da lan erraza. Nik, adibidez, batetik eta bestetik irudiak sortzen nituen lehenagotik ere baina elkartea ezagutu nuen momentuan serioago hartu nuen lan hau. Ordura arte ez nuen profesio bat bezala kontsideratzen. Orain beste modu batera lan egiten dut. Gutxieneko batzuk eskatzen ditut. Kontratuak eskatzen ditut eta egile eskubideak kontuan hartzea exijitzen dut. Nahiz eta lan kontratu zehatzik ez eduki, irudi horien egiletza aitortzea gutxienekoa dela iruditzen zait. Pedagogia egitea tokatzen zaigu askotan. Mesede gisara lanak eskatzen zaizkigunean, zuzenean ezezkoa esan gabe, nire lan baldintzak azaltzen ematen dut denbora puska bat.

Ama izan naiz duela urtebete pasatxo eta gauza askorekin jabetzeko aukera izan dut. Azken batean sormena ez zaizu 08:00etatik 10:00etara etortzen. Edozein momentutan pizten zaizu ideia eta justu momentu horretan ez zaude lanerako. Lehen niretzako neukan denbora guztia eta edozein momentutan koadernoa hartu eta sortzen hasten nintzen. Umea haur eskolan dagoen garaira egokitu behar izan dut orain eta horretara mugatu nire sorkuntza. Kosta egin zait. Esku-frenoa jarri behar izan diot neure buruari. Baina amatasunak balio izan dit horretarako. Era berean, konturatu naiz ezin diodala sortzeari utzi, nire izatearen parte dela. Norberak bere burua zaindu beharra dauka eta norbera izaten jarraitu. Intentsua izaten ari da amatasunaren esperientzia eta prozesuan asko ikasten ari naiz. Uste dut pandemiaren aurretik, gizartea zirimola batean sartuta zegoela, eta ni neroni ere bai. Gelditu eta zertan ari garen pentsatzeko aukera eman dit geldiune honek. Argi dut denetara ezin garela iritsi.

Hain zuzen emakumeen memoria historikoa berreskuratzean egin duzu zure lanetako bat. Plazida Otañok zer suposatzen du zuretzat?

Nire Plazida [Hasperenka]. Izugarri disfrutatu nuen prozesuan. Oihana Iguaranekin oso gustura aritu nintzen lanean. Sekulako esperientzia izan zen. Liburutegitik Zizurkilgo emakume honen irudia azaleratzeko asmoa zutela-eta, Oihanak ipuina osatu zuen aurrena. Gero ipuina lagunduko zuten irudiak asmatzeko lehiaketa deitu zuten ilustratzaileen artean. Nire proposamena aukeratu zuten eta libre utzi ninduten lanean. Plazera izan zen lan hau egitea, oso gustura egin nuen. Herrikoa, emakumea, bertsolaria... alde askotatik gurutzatzen ninduen Plazidak. Gainera, eskatu zidan ikerketa lantxo bat egitea, bera bizi izan zen garaiko Zizurkilgo irudi zaharrak begiratzea, adibidez. Hasiera bat izatea zen asmoa, Plazida Otañorekin bezala, beste emakume bertsolari askoren bizitzak berreskuratu nahi genituzke. Mikaela Elizegi, adibidez, hor bertan dugu. Heldu nahi genioke horri ere.

Zenbaterainoko pisua du tradizioarekiko loturak zure lanetan?

Gustuko dut lotura hori mantentzea. Berritzea ere bai, baina uste dut nonbaitetik abiatu beharra dagoela. Tradizioa eta ohiturei garrantzia ematea inportantea iruditzen zait.

Koloreei eta testurei garrantzia ematen diezu.

Bilbon Hara hona. 2020. Casilda Iturrizar Urkixo.

Bai eta uste dut hori nabari dela. Abiapuntu organiko hori dute nire irudiek, nahiz eta gero digitalean tratatu, koloreak beti antzekoak dira. Lurrarekin lotutakoak dira. Paleta konkretu bat da eta eroso mugitzen naiz bertan. Gero hortik abiatuta, guztia kolokan jartzea ere gustatzen zait, baina oinarri horretara bueltatzen naiz maiz. Etxekoak ditut kolore horiek. Pentsatzen dut paisaiarekin zerikusia ere izango dutela. Konturatzen naiz naturan aurkitu daitezkeen testurak erabiltzen ditudala gehienbat. Hostoa, egurra, buztina... ukitzeko gogo hori ematen dute nire lanek askotan.

Irudigile bezala erronka berriei heltzen ari zara. Aurki komiki bat argitaratuko duzu.

Bai, ilusionatuta nago. Kasualitatez iritsi zitzaidan eskaera. Tolosako Inmakulada Lanbide Ikastolan garatzen ari diren programa baten barruan, suizidioaren prebentziorako komiki bat egitea eskatu zidaten. Gainera, duela gutxi, horrelako saiakera baten esperientzia bizi izan dut gertuan eta hori gertatu eta gutxira hots egin zidaten komikia osatzeko. Begira nolakoak diren gauzak. Nire lehenengo komikia da eta aurki aterako da kalera. Kike Infame lagunari hots egin nion gidoia osa zezan Inmakuladatik pasatako materiala oinarri hartuta. Digitalki bakarrik ez, paperean ere aterako da, eta Easo politeknikoarekin harremana dutenez, zabalkundea ere emango diote alde horretatik. Bertigo handiarekin hasi nintzen komikigintzan baina pozik nago emaitzarekin.

Zein garrantzi dute sare sozialek zure lanen zabalkundean?

Dilema asko sortzen dizkit kontu horrek. Zalantza asko dauzkat, egon behar bada hor erabat buru-belarri egon behar ote den. Ez dakit nagoen bezala egotea ona ote den. Ni ez nago oso pendiente. Eta osasunarentzat ere hori ona dela iruditzen zait. Erritmoa jaitsi nahi dut, sare sozialak elikatu baina horretan denbora gehiegi inbertitu gabe. Pendiente ez egote horrekin aukerak galduko ditut? Agian. Baina sortuko zaizkit beste modu batera. Ez naiz gehiegi larritzen. Atera behar bada aterako da.


Giza Eskubideen gaineko hitzaldia

Nazioarteko Lege Soziologia Institutuko ikasle ohi Cansu Bostanek egingo du berba, online.


Txinako biztanleriak behera egin zuen iaz, 61 urtean lehen aldiz

Asiako erraldoiak 2021ean baino 850.000 biztanle gutxiago zituen 2022an, herrialde horretako Estatistika Bulego Nazionalaren arabera. Jaiotza tasaren beherakadak eragina izan du biztanlerian.

Munduko biztanleriak zortzi mila milioi pertsonaren langa gainditu duen honetan, Txinak beherakada izan zuen iaz, 1961etik lehen aldiz, herrialde horretako Estatistika Bulego Nazionalak argitaratutako datuen arabera. Hain zuzen, munduko herrialderik jendetsuenak 1.411,75 milioi herritar zituela amaitu zuen 2022a: zehazki, 2021eko abenduan baino 850.000 biztanle gutxiagorekin —1.412,6 milioi biztanle zituen—.

Ikusi gehiago: Munduko biztanleriak 8.000 milioi pertsonaren langa gainditu du jadanik

Munduko Bankuaren arabera, biztanleria duela 61 urte apaldu zen azkenekoz Asiako erraldoian. 1961ean zazpi milioi biztanle inguru galdu zituen, besteak beste 1958tik urte horretara Txinako Gobernuak abiarazitako plangintza sozioekonomikoak huts egin zuelako, eta gosete handi bat izan zelako horren ondorioz.

Txinako prentsa ofizialak aurreko astean ere eman zuen biztanleriaren beherakadaren berri, demografiako adituen kalkuluetan oinarrituta; izan ere, jaiotza tasak eragin zuzena izan du biztanleria osoan, ia %10eko jaitsiera izan baitu azken bi urteetako datuak alderatuta, nahiz eta gobernuak jaiotza tasa igotzeko politikak ezarri. Gaur kaleratutako datuen arabera, 9,56 milioi haur inguru jaio ziren iaz —Txinako Herri Errepublikaren sorreratik, 1949tik, izandako kopururik txikiena da, South China Morning Post egunkariaren arabera—, 6,77 haur mila biztanleko; 2021ean, berriz, 10,62 milioi jaio ziren, 7,52 mila biztanleko.

Estatistika Bulego Nazionalaren datuek Txinako heriotza tasak gora egin duela ere jasotzen dute; 10,14 milioitik 10,41 milioira igo baitzen heriotza kopurua. Global Times kazetak aipatutako erakunde horretako langile baten arabera, datu horien oinarri den biztanleriaren behaketa azaroaren 1ean egin zuten, eta, beraz, haren esanetan, gaur kaleratutako heriotzen datuek ez dute islatzen heriotza tasaren igoera posiblerik, abenduaren hasierako zero COVID estrategia kentzearen eta horrek eragindako gaitzaren hedapenaren ondorioz.

Horrekin lotuta, Txinako Gobernuak berriki aitortu du abenduaren 8tik 60.000 pertsona hil direla COVID-19ak jota.

Zahartze bidean

Ikerketek berriro baieztatu dute Asiako herrialdea zahartze bidean murgilduta dagoela; izan ere, lan egiteko adinean —16 eta 59 urte bitarteko herritarrak— daudenen ehunekoa biztanleria osoaren %62,5etik %62ra jaitsi zen iaz; 60 urte edo gehiagokoen ehunekoa, berriz, %18,9tik %19,8ra igo zen. Txinako agintariek jada iragarria zuten 2025a baino lehen herrialdeko biztanleriaren hazkundea negatibo bilakatuko zela.

Yi Fuxian demografoak Reuters albiste agentziari azaldu dionez, Txinako demografiaren eta ekonomiaren aurreikuspenak «uste baino askoz ere ilunagoak dira». Bide horretan, nabarmendu du Pekinek bere politika soziala, ekonomikoa, defentsakoa eta atzerrikoa «berregokitu» beharko dituela. Haren iritziz, herrialdeko eskulanaren eta manufaktura industriaren jaitsierek «are gehiago garestituko» dute Ameriketako Estatu Batuetako eta Europako lehen sektorea.

Azken hamarkadetan seme-alaba bakar baten politika ezarri eta gero, Txinak malgutu egin zuen neurria, eta bi seme-alaba izatea baimendu. Bada, Pekinek 2021az geroztik aukera ematen die herritarrei hiru seme-alaba izateko, nahiz eta erabakiak ez duen eraginik izan, bai hazkuntzak dakarren karga ekonomikoagatik, bai eta bikote askori ezinezkoa zaiolako lana eta gurasotasuna uztartzea.

Asiako erraldoiaren ugaltze tasa 2,1eko ordezkapen mailatik behera jaitsi zen 1992an, eta 2020an, 1,3ra. Hori dela eta, herrialdeko hainbat udalerrik babes politikak edo subsidioak iragarri dituzte seme-alabak izatea erabakitzen dutenentzat.

Erretiroa atzeratzeko proposamena

Txinako agintariek badute krisi horren berri, eta herrialdeko ekonomia eta finantzetarako agenda nazionala finkatzen duen urteko bileran, abenduan, buruzagiek ziurtatu zuten jaiotza tasa babesteko politikak «optimizatuko» dituztela eta erretiratzeko legezko adina pixkanaka atzeratzen saiatuko direla. Proposamena da gizonei 60 urtetik 65era luzatzea, eta emakumeei 55etik 60ra.

Biztanleriaren beherakadak ekonomian izan dezakeen eraginari dagokionez, berriz, Pinpoint Asset Management erakundeko ekonomialari buru Zhang Zhiweik South China Morning Post egunkariari adierazi dionez, «[Txinako] biztanleriak beheranzko joera izango du datozen urteetan, eta horrek eragin egingo die hazkunde potentzialari eta etxebizitza eskaerari». Haren iritziz, «Txinak ezin du dibidendu demografikoetan oinarritu, hazkunde ekonomikorako egiturazko motor gisa». Horregatik, Zhiweik ohartarazi du hemendik aurrera demografia «aurkako haizea» izango dela ekonomiarentzat: «Beraz, hazkunde ekonomikoak produktibitatearen hazkundearen menpe egon beharko du, gobernuaren politikek bultzatuta».

Bestalde, Nazio Batuen Erakundeak espero du 2030ean India izatea biztanle gehien duen herrialdea munduan; Txina da gaur egun lehenbizikoa sailkapen horretan, 1.411 milioi herritarrekin; Indiak 1.380 milioi ditu. Hala ere, aurreikusten dute India urte honen amaieran bihurtu litekeela biztanle gehien duen herrialdea.


Amurrioko Trail Taldearen aurtengo proiektu eta erronkak azaldu dizkigute

Amurrio Trail Taldeko kideak bertaratu dira gaur Faktoriara, Amurrio Trail Lasterketaren nondik norakoak azaldu eta esku artean dituzten bestelako erronken inguruan mintzatzera.


Beasainek LGTBI kolektiboaren aldarrikapenekin bat egin du

Beasaingo Udalak LGTBI kolektiboaren aldarrikapenak bere egin ditu. Igartzako Jauregia ortzadarraren koloreekin argaztatuko da iluntzean. Eta Familianitz tailerra egingo dute Udaletxeko batzar aretoan. 17:00etan izango da. Lehen Hezkuntzako haurrei eta euren familiei zuzendutako karta-jokoan arituko dira. Izena eman behar da aurretik. 688 76 86 08 telefonora idatzi behar da.

Gaur LGTBIQ pertsonen eskubideen nazioarteko eguna da. Udalak kolektiboaren aldeko sentsibilizazioan eta aitortzan aurrera pausoak ematen jarraitu behar dela dio, “pertsonak helburu hartuta”. “Elkarrekiko errespetuzko harremanak sustatu eta genero edo sexuzko diskriminazio mota guztiak albo batera uztea beharrezkoa delako”.


Argia astekarian Idurre Eskisabel eta Akira komikia

Euskalgintzaren Kontseiluak 25. urteurrena ospatu du Durangon. Bertan izendatu dute Idurre Eskisabel idazkari nagusi, eta adostasunetan sakontzeko asmoa adierazi du bere lehen hitzartzean. Argia astekariak aste honetan azalera eraman du Idurre Eskisabelekin izandako elkarrizketa. Sakon aztertu du egoera, tartean euskarak politikak behar dituela azpimarratuz, hizkuntza politika ausartak. Net hurbilen landutako gaia ekarri digu Gorka Peñagarikano kazetariak , Frantzian 20.000 milioiko isuna jarri diote Clearview enpresari aurpegiko datu basea egiteagatik baimenik gabe. Bukatzeko Akira komikiak 40 urte betetzen ditu eta horren inguruko erreportajea landu dute.

https://bilbohiria.com/docs2/2022/ibaizabal/221215_gorka_argia.mp3

Deskargatu hemen.


Madrilerako aukeratzen denak EAEn eta Nafarroan ere zuzeneko eragina izango duela azpimarratu dute alderdiek

Behin udal eta batzar nagusiak eratuta, alderdiak buru belarri sartu dira uztailaren 23ko hauteskundeetarako kanpainaurrean.


Iraun, Occhi Di Farfallaren aldarria

Itxialdian ondu dituzte Miren Arangurenek eta Hodei Estebanek 'Iraun' diskorako kantuak.

Garai zailak izan dira, eta ez itxialdiagatik bakarrik.

Beharbada horregatik datoz izenburutik 'Iraun' aldarriz.


Erakustaldi mundiala

Sakanako ia 90 gimnastak parte hartu zuten Iskizako Gabonetako erakustaldian

Abenduaren 17an Zelandi kiroldegia bete egin zen Iskiza Sakana Gimnasia Erritmikoko taldeek –eskola, Nafar Kirol Jokoetako taldea eta oinarrizko mailako taldea– eta Olaztiko Sutegi taldeko eta Arbizuko eskolako gimnastek eskainitako Gabonetako erakustaldia ikusteko. Ikasturtean barna mimoz prestatutako denetariko koreografia eta ariketak eskaini zituzten, eta Sakanako gimnastak zoragarri aritu ziren.

Iskizako koordinatzaile Olaia Agirrek azaldu duenez, ia 90 gimnastak parte hartu zuten erakustaldian, "eta oso ongi atera zen guztia. Oso pozik gaude, ikasitako guztia primeran erakutsi baitzuten".


Solasaldia: Miel Anjel Elustondo

Sanagustin kulturgunean izango da.


Urrak irabazi du Gipuzkoako Harri Txikien Txapelketa

Lanak hiru harrirekin eginda, guztira 9.237,5 kilo altxatu zituen Mikel Lopetegi Urra-k. Atzo jokatu zuten txapelketa Aiako probalekuan, eta Zarauzko bost harri-jasotzaile izan ziren.

Gipuzkoako Harri Txikien Txapelketa hartu zuen atzo Aiako probalekuak. 17.30ean ekin zioten lehiari sei harri-jasotzaileek, eta zarauztarrak izan ziren nagusi: txapelketan parte hartu zuten Iraitz Arruti, Iñigo Eizagirre Eiza, Hodei Iruretagoiena Izeta IV.a, Mikel Lopetegi Urra eta Xabat Olaizola zarauztarrek, eta Beñat Telleria lasartearrak.

Hiru harrirekin egin zituzten lanak; hain zuzen, 100 kiloko bola, 112,5 kiloko kubikoa eta 125 kiloko kopa. Urra-k altxatu zituen kilo gehien orotara: 9.237,5 kilo. Zehazki, 32 jasoaldi egin zituen bolarekin, hamazazpi kubikoarekin eta 33 koparekin. Hark jantzi zuen, beraz, Gipuzkoako aurtengo txapela.

Telleria ez zen urruti ibili, 9.050 kilo jasotzea lortu baitzuen. Iruretagoiena sailkatu zen hirugarren 7.912,5 altxatuta, eta laugarren egin zuen Eiza-k 7.812,5 kilo jasota. Olaizola izan zen bosgarrena (6.987,5 kilo) eta Arruti seigarrena (5.762,5 kilo).

Hona hemen Gipuzkoako Harri Txikien Txapelketako emaitzak:

Mikel Lopetegi: 9.237,5 kilo

Kopa: 33 aldiz

Kubikoa: 17 aldiz

Bola: 32 aldiz

Beñat Telleria: 9.050 kilo

Kopa: 33 aldiz

Kubikoa: 18 aldiz

Bola: 29 aldiz

Hodei Iruretagoiena: 7.912,5 kilo

Kopa: 26 aldiz

Kubikoa: 21 aldiz

Bola: 23 aldiz

Iñigo Eizagirre: 7.812,5 kilo

Kopa: 27 aldiz

Kubikoa: 19 aldiz

Bola: 23 aldiz

Xabat Olaizola: 6.987,5 kilo

Kopa: 23 aldiz

Kubikoa: 17 aldiz

Bola: 22 aldiz

Iraitz Arruti: 5.762,5 kilo

Kopa: 20 aldiz

Kubikoa: 13 aldiz

Bola: 18 aldiz

Argazkiak: Gipuzkoako Herri Kirol Federazioa


Lopez izango da PSOEren eledun Espainiako Kongresuan

Alderdiko zenbait ardura postu berrantolatu ditu Pedro Sanchezek. Santos Cerdan Antolakuntza idazkari izango da aurrerantzean ere


Murnauren zinemagintza aztertuko dute Photomuseumen

Ostiral honetan izango da saioa, 18:00etan hasita, doako sarrerarekin.

Gela programaren barruan, Friedrich Wilhelm Murnau zinemagilearen lana aztertuko dute ostiral honetan Photomuseumen. Nosferatu, eine Symphonie des Grauens zinema mutuaren klasikoaren estreinaldiaren mendeurrena da aurten, eta hori aintzat hartuta, saio berezi eskainiko diote zinegile alemaniarraren ibilbideari.

Murnau zinema mutuaren garaiko zuzendari garrantzitsu eta baliotsuenetakoa izan zen. Maisua zen zirrarak eta emozioak eszenaratzen, baita hiri-espazioak eta naturak erabiltzen. Oro har, abila zen fatalismoak markatutako pertsonaien maneiu psikologikoan.

Bere film ezagunen artean aipatzekoak dira, aipatutako Nosferatu (1922) lanaz, Der Letzte Mann (1924), Tartufo (1925), Fausto (1926), Sunrise (1927) eta Tabu (1931).


Basauriko Eptisa Cinsa enpresako langileek sei greba egun deitu dituzte

Basauriko eta Leioako Eptisa Cinsa enpresako langileak greban daude. Hiru egun daramate protestan, “langileen erosahalmena defendatzeko”, diote ELA sindikatutik. Otsailaren 8an eta 9an ere lanuzteak deitu dituzte, eta datorren astean beste lau egunez “gutxienez” greba egingo dute.

“Hitzarmen kaskarra aplikatzen zaie langileei”, salatu dute ELAtik: “Egoera horretan, langileak erosahalmen galera handia jasaten ari dira, batez ere azken urteotako inflazioaren eta bizitzaren garestitzearen ondorioz. Enpresak, ordea, % 2ko igeroa besterik ez die eskaintzen soldatetan, KPIaren oso azpitik”.

Enpresaren eskaintza “oso eskasa” dela diote sindikatutik, “enpresak erraz asko aplikatu dezakeelako Bizkaia mailan KPIaren igoera, irabaziei esker. Gainera, gogoratu behar da enpresa ondo ez zihoanean, enplegu erregulazioko espedientea apliatu zietela langileei. Enpresa errentagarria eta produktiboa den honetan, plantillak eskatzen du irabaziak bidezkoago banatzea eta azken urte hauetan galdutako erosteko ahalmena berreskuratzea”, diote ELAtik.

Estatu mailako ingeniaritza enpresa da Eptisa Cinsa eta Bizkaian bi lantegi ditu: bat Basaurin eta bestea Leioan. Basauriko lantegian 40 behargin daude lanean eta Leioan 20.


Marina Bidasororen doinuak

Ibilbide politiko luzea du Marina Bidasorok. Herriko alkatea izan zen 1990eko hamarkadan eta Kultura zinegotzia da gaur egun Zumaiako Udalean. Irakurtzea maite du, baita musika ere, eta gogoko dituen bost abesti aukeratzeko eskatu zaio.

Aukeraketa egiterakoan jatorrizko hizkuntza hartu dut hizpide.

1. Supertramp – Breakfast in America

79ko uda, Zumaia, Itzurun hondartza, 16 urte. Gure etxean Jose Luis anai zaharrena zen diskoak etxera ekarri eta musikara ateak zabaldu zizkiguna. Kasete hau bereziki entzun nuen lehen kontzertuetako bat izango zen. Izan ere, aitak urte hartan erosi zuen musika katea eta uda hartako gure soinu banda izan zen.

Supertramp - Breakfast in America (Live In Paris '79) - YouTube

2. Franco Battiato – Voglio Vederti Danzare

Unibertsitate garaira eramaten dit honek. Italiako musika oso gustoko izan dut beti. Battiatok Italiako garai hartako musika melodikoarekin apurtzen zuen. Bere letrek beste kultura musikalei buruz hitz egiten zuten. Pop filosofikoa.

3. George Moustaki – Le métèque

Ahots goxo hori, maitasunaren hizkuntza… George Moustaki seduktorea.

4. Mercedes Sosa – Gracias a la vida

Violeta Parrarenak dira hitzak, nik aukeratutako abestia Mercedes Sosaren bertsio bat da, ordea. Emakume indartsua, bai bere bizitza pertsonalean baita borroka politikoan ere. Hegoamerikako folklorearen ikur.

5. Anari – Izarren hautsa

Nire bizitzan esanahi handia dituen abestia eta hitzak. Une zailetan nire ondoan egondakoa. Anariren bertsio hau bereziki gustatzen zait.


Irailaren 1erako eman behar da izena sanmartinetako helduen danborradan

Irailaren 10ean egingo da San Martin feria, pandemia aurreko baldintzetan. Helduen danborrada irailaren 15ean irtengo da, udal biltegitik (22:30); umeen danborrada irailaren 16an irtengo da, udal biltegitik (18:30). San Martin jaietako helduen danborrada irailaren 15ean egingo da (22:30); umeena, berriz, irailaren 16an (18:30).

Helduen danborradan parte hartzeko, udaletxean jakinarazi beharko da irailaren 1a baino lehen, honako informazio hau emanda: taldearen izena; taldekide kopurua; danborra edo barrika joko duten zehaztea; taldeko zuzendariaren izen-abizenak eta telefono zenbakia; zuzendariak musika bandako zuzendariarekin egingo den entsegu saiora joan beharko du, irailaren 1ean musika eskolan egingo dena (18:00). Horrez gain, taldekideek entseguetara joan beharko dute irailaren 5ean, 7an, 8an, 12an, 13an eta 14an, Seminarioko karpan (20:00). Izena eman behar da gazteria@bergara.eus helbidera idatzita edo 010 zenbakira deituta –luzapena, 1.090–. Talde bakoitzaren ardura izango da banderak lortzea, eta konpainia bakoitzak gehienez bi bandera eroango ditu. Taldeek, gutxienez, hogei lagun izan beharko dituzte eta, gehienez, 36.

Umeen danborrada

Umeen danborradarako ez da izenik eman behar, nahikoa da entseguetara agertzea. Haurren danborrada irailaren 16an izango da 18:30ean udal biltegitik hasita. Japoniar moduan joango diren haurrak dagoeneko izendatuta daude. Ikastetxeen bitartez egiten da partaide hauen aukeraketa. Dagoeneko izendatuta daude.

Haurren danborradan parte hartu ahal izateko baldintza hauek bete beharko dira: entseguetara joan beharko da irailaren 5ean, 7an, 8an, 12an, 13an eta 14an; entseguak 19:00etan izango dira, seminarioko karpan; haur txikien taldeetako zuzendariak entseguetara aukeratuko dira; haurrek euren danborrak erabili ahal izango dituzte, edo Udalak utziko die danbor bat; txikienen kasuan etxeko danborrarekin ibiltzea aholkatzen da, Udalekoak pisutsuagoak direlako; ez da inon izenik eman behar, entseguetara etortzearekin nahikoa da; danborradan eta entseguetan parte hartzeko gutxieneko adina 4 urtekoa da; haurrek entseguetara Udaleko danborra erabili behar badute gerrikoa ekarri beharko dute danborra lotu ahal izateko.


Larrungo trena martxan dago jada, % 50eko edukierarekin

Larrungo trena ireki berri dute, ohi baino bi hilabete beranduago. Harrera hona egin diote turistek, baina oraindik trenaren edukieraren % 50a soilik bete daiteke.


Elikaduraren inguruko ekimen ugari eginen dira Mendialdeko eskualdean

Uztailean sortu zuten Mendialdeko Elikadura Mahaia Cederna Garalurrek, eskualdeko udal-ordezkariek, Habelarte baserritar-elkarteak eta Leitzako Kontsumo Taldeak. Urriaren 5ean egin zuten hirugarren bilera, eta kontu ugari dituzte esku artean.

"2019an egindako lehen sektoreko diagnostikotik eta 2020an emandako prozesu parte-hartzailetik ateratako informazioak argi erakusten du badauzkagula gai batzuk eskualde mailan gutxienez landu beharrekoak, besteak beste, Mimukai, jantoki kolektiboetan eskualdeko produktuak barneratzea (eskoletakoetan barne), Lurren eskuratzea nekazari eta abeltzainentzat, bertako produktuak balorean ipintzea, azoka ibiltariak, elikagaien xahuketa, emakume baserritarrak balioan ipintzea, kontsumo kultura...", diote zabaldutako oharrean. Esku bete lan dituzte, eta eskualde zabaleko gainontzeko eragile eta teknikariekin elkarlanean aritzeko prestutasuna adierazi dute.

Bestetik, Mendialdean elikadura sistemarekin lotutako agendaren berri ere eman dute. Bizi-bizi dator hurrengo hilabetea. Hona hemen elkarte eta teknikari desberdinek antolatutako zenbait ekimen:

-Urriaren 13an: Emakumeen topaketa: Baratzeko produktuen kontserben inguruko ezagutzak partekatzeko jardunaldia, 16:30etatik 18:30era Eritzeko kultur eskolan

-Urriaren 16ean: Emakumeen topaketa: aldaketa sozio-ekonomikoek gure paisaian eta bizitzan utzi duten aztarna (gure errealitatetik begiratuta). 10:00etan Basa Kabin, Leitzan. Izena emateko: 674 086 926

-Urriaren 20 eta 27an: "Ezagutu zure indarguneak eta jakinarazi zure balioa", Cederna Garalurreko proiektu propioen barnean. Zuzenduta: lehen sektoreko ekoizleei, eraldatzaile et amerkaturatzaileei. 9:30etatik 13:30era, Larraungo udaletxeko goiko solairuan.

-Urriaren 23an: "Lurraren emankortasuna handitu", egun osoko ikastaroa 10:00etan hasita Arriben.

-Azaroaren 2an: Mendialdeko elikadura mahaiko bilera, 18:00etan Lekunberriko Plazaolan

-Azaroaren 7an: Mendialdeko azken azoka ibiltaria, Lekunberrin.


Emakumeen* Mundu Martxa

Laudioko Mugimendu Feministak, Emakumeen* Mundu Martxako kideekin batera, hitzaldia antolatu du Laudio Ikastolan.

Euskara-Gaztelania interpretazio zerbitzua eskainilo da.


Gomazko hartzek 100 urte

Gozoki gogorrak ekoizten eta produktu berriak egiteko esperimentatzen bi urte eman eta gero, 1922an, Hans Riegel gozogin alemaniarrak gozoki bigunak egitea lortu zuen.

Gertrud emaztearekin batera prestatzen zituen, azukrea eta melaza egosita, eta, gero, bizikletaz banatzen zituzten. Oraindik ere merkatuan dauden hainbat gozoki Riegelenak baino zaharragoak dira; esaterako: Hershey’s gozokiak 1900ean iritsi ziren merkatura eta Toblerone txokolatezko barrak, 1908an. Baina Riegelenak izan ziren lehen gominolak.

Enpresari izena jartzeko bere izen abizenen lehen letrei, bere hiriaren (Bonn) hasiera erantsi zien: Haribo. Eta gozoki berriei hartz forma ematen bete betean asmatu zuen. Egun, 16 fabrika dauzka enpresak eta eguneko 100 milioi hartz ekoizten ditu.


Labik erabaki du edukiera handitzea kultur, gizarte eta kirol jardueretan

Eusko Jaurlaritzak COVID-19aren hedapena eteteko hartutako neurriak malgutzea erabaki du. Hala jakinarazi dute Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik eta Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek, Labi aholku batzordea bildu ostean egindako prentsaurrekoan. Batez ere, edukieretan eragingo dute neurri berriek. Orokorrean, lokal eta instalazio guztien edukiera %60ra igoko dute. Halere, aparteko zenbait muga ezarri dituzte jarduera batzuetarako.

Ostalaritza establezimenduen barrualdean edukiera muga %50ekoa izango da, eta mahaiko zortzi lagun esertzeko aukera egongo da, sei beharrean. Gainera, gizarte, kultura edo kirol ekitaldietan gehienez ere 600 pertsona bildu ahal izango dira barruan direnean, eta 800 pertsona kanpoan badira. 600 eta 5.000 pertsona sar daitezkeen lekuetan 800 pertsonako biltzeko aukera emango dute, eta 1.200 pertsona kanpoan; eta 5.000 lagun baino gehiago sar daitezkeen lekuek %30eko edukiera izango dute. Erabakiok asteazkenetik egongo dira indarrean.

Zenbait neurri leundu arren, beste batzuei eustea erabaki dute. Hala nola, jarduera guztiak 1:00ean amaituko dira; gazte lokalek eta gaueko aisialdikoek itxita jarraituko dute; eta debekatuta egongo da tabernetan barran edo zutik kontsumitzea.

Ikasgeletan maskara erabiltzen jarraitu beharko da, eta metro eta erdiko segurtasun distantzia ere mantenduko dute.

Sagarduik azaldu duenez, pandemiaren bilakaeraren ondorio dira erabaki berriak. «Joera aldaketa argia da», nabarmendu du. Halere, haren hitzetan, joera aldaketa hori ez da hainbeste nabaritzen ari ospitaleetan, eta herritarrak txertatzera eta prebentzio neurriak mantentzera deitu ditu: «Aste erabakigarriak dira bosgarren olatu hau menderatzeko eta seigarren olatua saihesteko».

Txertatuek berrogeialdirik ez. Ikasturtea asteko astebete pasatxo falta denean, ikastetxeetako protokoloan egin dituzten aldaketen berri eman du Bildarratzek. Haren hitzetan, eutsi egingo diete iazko ikasturteko neurri nagusiei: maskara erabiltzen jarraitu beharko dute, garbitasun eta higiene neurriei eutsiko diete, metro eta erdiko segurtasun distantzia mantenduko dute. Sagarduik esan du protokoloa herritar guztientzat berdina dela; beraz, txertatuta dauden ikasleek ez dute berrogeialdirik egin beharko.

Protokoloaren zenbait puntu nabarmendu ditu Bildarratzek. Esaterako, ikasleak gelan daudenean, Haur Hezkuntzan eta Lehen Hezkuntzan «burbuilak» osatzeko aukera edukiko dute. Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehen eta bigarren mailetan, berriz, hiru edo lau ikasleko talde egonkorrak osatzeko aukera edukiko dute, elkarren artean 1,5 metroko distantzia mantenduz. Gainera, jakinarazi duenez, berriro ere ikasleek euskara lantzeko barnetegiak antolatuko dituzte, iaz pandemiagatik bertan behera utzi ostean.


IZARO, “x eta besteak”i buruz: “Norberaren traumatxoen errebisioa da”

'cerodenero' diskoan aurkituko duguna izan du hizpide. Azaldu digunez, azken bi urteetan izandako prozesu terapeutikoaren isla izango da LPa, mendi bat igo eta jaistearen metaforatik abiatuta.

"x eta besteak" abestia aurkeztu digu IZAROk "Dida! "n.

Abenduaren 8an aterako duen cerodenero diskoko aurrerapen kanta da mallabiarrak ekarri diguna.

Abestia soilik ez eta bideoklip ikusgarria kaleratu du artistak. Dantzariz inguratuta eta koreografia landuarekin ikusi dugu artista, 'zero era' delakoan bete-betean sartuta.

Diskoa urte bukaera kaleratuko du, 30 urte betetzen dituen hilabete berean. Izan daiteke efemeride aproposa bidean geldialdi bat egin eta atzera begiratzeko.

Bada, diskoak beretzat izan duen esanahiaz galdetuta, azken bi urteetan bizitako prozesu terapeutikoaren isla dela azaldu digu. Artista moduan ezaguna egiten hasi zenetik pilatutako beldur, trauma eta ezinegonak irudikatuko dituen mendi irteera maldatsua.

2020az geroztik, triste zebilela jabetu zen IZARO: "Pandemian auto-esploraziorako denbora izan nuen eta konturatu nintzen triste nenbilela eta ez nengoela ohituta triste egotera".

Azken boladako sufrimendu iturriez galdetuta, bat aipatu du, segituan: esposizioa.

Jendeak kaletik bera eta bere ingurukoak ezagutzea, epaiak, gorrotoa… Horrek guztiak bere buruaren kontzientzia galtzea eragin ziola kontatu digu, bat-batean ez zekiela bera nor zen.

Etenik gabeko lanak eta auto-esplotazioak ere ekarri dizkio gura baino buruhauste gehiago. "Konturatu naiz bizitza dena lanerako diseinatu dudala. Dena sakrifikatu dut lanerako; nire denbora, maite dudan jendearen denbora… Konturatu naiz azken urteetan lana besterik ez dudala egin. Orain gauza denak orekatzen ari naiz eta nahi dut bizi, bizitza erabili", erantsi du IZAROk.

cerodenero

Abenduaren 8an izango dugu eskuartean disko osoa, eta urtarriletik aurrera zuzenean entzuteko aukera.

Nola heldu beharko genioke? IZAROk eman digu bere ikuspuntua: "Niretzako mendi bat igotzea moduan izan da, eta kanta bakoitza mendi espedizio bat da".

Igo, nekatu, behatu, tontorrean egon eta jaitsi ostean, irakaspena argia izan da: bai mendia eta bai mendizalea zu zeu zara.

Zuzenekoez galdetuta, "interesgarriak" izango direla azaldu digu. Dantza moduren batean txertatzeaz gain, egindako bidea oholtza gainean irudikatu eta publikoa espedizio horren parte bilakatzeko asmoa baitu musikariak.


"Edozein izkinetako inauterikeri horiek izugarri gustatzen zaizkit"

Inauteri bereziak izango dira aurtengoak Pablo Dendaluzerentzat. Kameraren atzean egon izan da azken urteetan, aurten, ordea, atsedenaldi bat eman nahi dio inauteriak barrutik bizitzeko. Hala eta guztiz ere, plano batzuk hartuko dituela esan du.


Urdaibai Gurie, Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren esentzia plazaratzeko

Iaz sortutako Biosfera Naiz mugimenduak bere lehenengo ospakizuna egin du gaur (azaroak 6). Urdaibai Guriek jende asko batu du Busturiko Ekoetxea Urdaibain.

Nagusientzako zein umeentzako tailerrak (kosmetika, makillaje, gozogintza, eskulangintza eta zirku tailerrak) tokiko produktu eta zerbitzuen azoka, hitzaldiak, Janire Etxabe Dimegaz Kultur Elkarteko kidearen dantza bertikalaren ikuskizuna, poesia errezitaldiak, erakusketak, bisita gidatua, ginkana.. 10:30etik aurrera, ikusteko eta egiteko aukera zabala egon da.

[ IKUSI ARGAZKI GALERIA ]

Urdaibaiko Biosfera Erreserbak eta UNESCO Etxeak Ekoetxea Urdaibairen laguntzagaz sortutako Urdaibai Gurie egitasmoa Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren “esentzia aditzera emateko espresuki sortutakoa da”, eskualdeko aisialdia, kultura, artea, artisautza eta gastronomia eskaintza “irudikatzen duen esparrua”, alegia.

Balorazio oso ona egin dute antolatzaileek. “Harrera oso ona eduki du, ez genuen horrenbeste jende espero, pila bat jende etorri da. Tailerretan jende askok parte hartu du. Oso pozik gaude, eta balorazioa oso ona da. Ea jendea animatzen den Urdaibai Gurie aurrera eroaten”, esan du Nerea del Moral Urdailifeko kudeatzaileak.

Nicolas Garcia Borreguero Urdaibaiko Patronatuko zuzendariak elkarlana azpimarratu du: “Sektore askogaz gabiltza lanean, elkarlanean eskualdean, eta garrantzitsuena da gauzak elkarlanean egitea. Hori egiten dugu; denon artean pentsatzen dugu zein den egitura onena edo zer egin behar dugun hurrengo urtean, eta erabakitzen duguna egiten dugu. Beste batzuetan beste sektore batzuk izaten dira, eta gaurkoan, enpresa txikiagoak dira, lokalagoak, laguntza gehiago ematen gabiltzanak. Ideia da eurekaz elkarlanean aritzea eta eurak bultzatzea“.

[ IKUSI ARGAZKI GALERIA ]

Azaldu dutenez, azaroaren 3a Biosfera Erreserben Nazioarteko Eguna da, eta, horregatik erabaki zuten Urdaibai Gurie aste honetan egitea: “Horregatik erabaki genuen aste honetan onlinetik offlinera ateratzea parte hartze hau. Horregatik, hau sortu dugu, Urdaibaiko jendeak mugimendua bera eta ekitaldi hau ezagutzeko eta ikusteko”.

Urdaibai Poetry Slam. Esan bezala, askotariko jarduerak burutu dituzte goizean hasi eta 15:00ak arte. Horietako bat izan da Urdaibai Poetry Slamekoek eskainitako poesia errezitaldia. Arduradunen berbetan, “oso aberasgarria” izan da: “Jende gutxi etorri da, baina esperientzia oso aberasgarria izan da; badakigu jende gutxi etortzen dela poesia entzutera, baina euskarari bultzadatxoa eman diogu, eta hori zen helburua”.

Mugimenduaren sorrera eta etorkizuna. Unesco MaB programaren 50. urteurrenaren testuinguruan jaio zen Biosfera Naiz mugimendua: “Iaz sortu genuen Biosfera Naiz Mugimendua, Unesco MaB programaren 50. urteurrena ospatzen zela aitzakia hartuta. Intentzioa zen Urdaibain dauden enpresak eta ekimenak ikustaraztea. Jendeak ezagutzea Urdaibain ere profesionalak daudela, eta Urdaibaiko enpresetara jo ahal dugula edozer egiteko. Googlelen kontra zelan borrokatu genezakeen pentsatu genuen; izan ere, bilatzaileak zeozer topatzen zaudenean, beti Bilbon dagoen enpresa indartsuago bat agertuko zaizu. Mugimendu honen barneko enpresek Urdaibaiko filosofiagaz bat egiten dute, Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren filosofiaren barruan lan egiten dute, hau da, garapen jasangarriko helburuak betetzen dituzte edo horietako batzuk jarraitzen dituzte”.

Urdailife, Unesco Etxea eta Urdaibaiko Patronatuko ordezkariak.

Aurrera begira ere badaude. “Ekimen hau eurekin batera sortu dugu. Uda aurretik batzartu ginen eurekin, eta hau sortu gura genuela komentatu genien. Asmoa da, posible bada, eurek hartzea mugimendu hau, eurena egitea, eta ikustea zein den hau egiteko era hobeena, eta beste urte gehiagotan egotea Urdaibai Gurie”, zehaztu du Urdailifeko kudeatzaileak.


Emakume bat hil dute Egipton, ezkontza proposamena errefusatu ostean

29 urteko gizonezko batek bizkarretik tiro egin dio 19 urteko emakumeari, harekin ezkontzeari uko egin eta gero.

Emakume gazte bat tiroz hil dute Egipton, gizonezko batek egindako ezkontza-proposamena errefusatu ostean, Menufiyako Poliziak igande honetan jakitera eman duenez. Hiru hilabete dira Egipton ere beste gazte batek sastadaz hil zuela harekin ezkontzeari uko egin zuen beste emakume bat.

Polizia ikerketaren arabera, krimena larunbat gauean jazo da, Toujeko herrian, Menufiya udalerrian (Egiptoko iparraldean). Unibertsitatean Hezkuntza Fisikoa ikasten ari zen 19 urteko emakumea tirokatu du 29 urteko gizonak, bizkarretik, familiaren etxe parean eta, jarraian, bertatik ihes egin du. Dirudienez, ezkontzeko proposamena egin zion gizonak gazteari, baina horrek ezetza eman zion.

Ekain amaieran, Mansurako unibertsitatean, 20 urteko beste ikasle bat sastadaz hil zuen klasekide batek, harekin ezkontzeari uko eginda, mehatxatu ostean. Krimenaren ondorioz, sumina zabaldu zen Egipton, urtero ehunka emakume hiltzen dituztelako genero indarkeriaren ondorioz.

Tratu txarrak pairatzen badituzu edo kasuren bat ezagutzen baduzu, kontuan hartu gida honetako aholkuak eta/edo deitu doako telefono hauetara: 900 840 111 (EAEkoa), 016 (Espainiako Estatukoa) edo 3919 (Iparraldekoa, eguneko 24 orduetan erabilgarri, igande eta jaiegunetan 09:00etatik 18:00etara izan ezik). Ez dute fakturan arrastorik uzten, baina bai telefonoan. Beraz, ez ahaztu ezabatzea.


Marlik

Alexek (baxua), Beñatek (gitarra), Maialenek (gitarra eta ahotsa) eta Davidek (bateria) osatzen dute Marlik. Datorren ostiralean, apirilaren 7an emango dute kontzertua Itzurun tabernan, 20:00etan.


Zabaldu dute Arkupehotsaken laugarren edizioaren izena emateko epea

Iazko moduan, izen-ematea irekia izango da aurten ere, baina inskripzio data kontuan hartuko dute taldeak hautatzerakoan. Arkupehotsaken parte hartuko duten taldeek kontzertuak eskainiko dituzte kulturguneko Arkupea agertokian, Sanagustineko programazioaren barruan.

Kulturaz kooperatibak dagoeneko zabaldu du sortzaile berriei bultzada emateko asmoz sortutako Arkupehotsak egitasmoan izena emateko epea. Aurtengoa laugarren edizioa izango da, eta egitasmoan parte hartu nahi dutenek honako izen-emate orri hau bete beharko dute.

Iazko moduan, izen-ematea irekia izango da aurten ere, baina inskripzio data kontuan hartuko dute taldeak hautatzerakoan. Gainera, taldeak aukeratzerakoan hainbat ezaugarri hartuko dituzte kontuan epaimahaikideek, hala nola abestietan euskarak lehentasuna izatea, proposamena berritzailea izatea nahiz parekidetasun irizpideak.

Arkupehotsaken parte hartuko duten taldeek kontzertuak eskainiko dituzte kulturguneko Arkupea agertokian, Sanagustineko programazioaren barruan. Talde horiei ekipamendu osoa, afaria eta promozioa eskainiko dizkie Kulturaz kooperatibak, eta taldeei bidaia gastuak ordainduko dizkiete. Gainera, talde bakoitzaren kontzertuko abestietako baten zuzeneko bideoa grabatuko du kooperatibak, eta argazki bilduma bat ere gauzatuko du.

Arkupehotsaken sustatzaileek azaldu dutenez, aurtengoa egoera berezian iritsi da, eta egoera tarteko egitasmoa garatzeak "lan gehiago" eskatuko duela eta "pazientzia eta indarra" beharko dituztela badakitela azaldu dute. "Sanagustingo arkupea soinu berrien plaza izaten jarraitzea nahi genuke".

Honako lotura honetan irakur daitezke Arkupehotsak egitasmoaren helburuak, ezaugarriak eta bertan parte hartzeko baldintzak. Kulturaz kooperatibaren egitasmoak laguntzaile ditu Laboral Kutxa, Azpeitiko Udala, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Eusko Jaurlaritza. Bidelagun ditu, berriz, Badok ataria, MusikaZuzenean eta Hamaika Telebista.


'Historia ikuspegi energetikotik' hitzaldia

'Herrixa bizirik' kultura eskaintzaren baitan. Irekia, edukiera mugatuarekin.


Azken partida jokatuko du Kauldi Odriozolak bihar Bidasoarekin

Irungo taldearekin egindako zazpi urteko ibilbidea bihar bukatuko du Kauldi Odriozola jokalariak. Bidasoarekin azken partida jokatuko du Benidormen aurka.

Asobal ligako azken jardunaldia jokatuko da bihar, eta Bidasoan aritu diren jokalari batzuei agurra, edo gero arte bat eskainiko diete Artaleku kiroldegian. Kauldi Odriozola izango da horietako bat. Zazpi urteren ondoren Bidasoa utziko du datorren denboraldian Frantziako Nantes taldean aritzeko.

Benidorm taldea izango dute irundarrek aurkari 17:00etatik aurrera, eta denboraldiaren amaieran bigarren edo hirugarren amaituko duten erabakiko da jardunaldi honetan. Gaur egun hirugarren da Bidasoa bigarren den Granollersengandik bi puntura. Kataluniarrek Valladolid izango dute aurkari.


Gipuzkoak beste sei hilabetez atzeratu du Ticket Bai sistema

Derrigorrezkotasuna 2022ko uztailaren 1ean hasiko da, eta ez urtarrilean.

Gipuzkoako Aldundiak ere atzeratu egin du Ticket Bai sistema indarrean jartzeko data. Urtarrilaren 1ean ezarri beharrean, uztailaren 1etik aurrera izango da derrigorrezkoa lurraldeko dendarientzat, autonomoentzat eta jarduera ekonomiko bat duten besteentzat.

TicketBai sistemaren bitartez, enpresa handiek eta txikiek egiten dituzten faktura guztiak automatikoki iritsiko dira ogasunera. Horren bitartez zerga iruzurra borrokatu nahi dutela argudiatu dute sistemaren bultzatzaileek: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek, eta Eusko Jaurlaritzak.

Sistemak sortu ditu kexu batzuk, batez ere dendari txikien artean, ordenagailu bat eta software berezi bat eskatzen dielako. Inbertsioak merezi ez ziela eta, adineko merkatari batzuk beren negozioa itxiko zutela iragartzera iritsi dira. Kexu horiek direla eta, Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak iragarri du erretiroa gertu dutenak salbuetsiko dituela.

Uztailean, Bizkaiak erabaki zuen beste bi urtez atzeratzea Ticket Bai sistema, COVID-19ak eragindako krisi ekonomikoak zailtasun gehigarriak ekarri dizkielako merkatariei.


ZKE Eskubaloiak eginiko lana eskertu dute udalak eta Udaberrik

Jubilatuen elkarteko taberna kudeatzeko epea larunbatean bukatu zitzaion eskubaloiko atalari, uda osoan zeregin horretan aritu ondoren.

Udan zehar Zarautz Kirol Elkartearen eskubaloi atalak kudeatu du Udaberri zentroko taberna-jangela, Zarauzko Udalak egindako lagapenari esker. Lagapen epea irailaren 9an bukatu zen; Euskal Jai Eguna izan zen haien azken eguna, hain zuzen ere. Eskubaloi ataleko batzordekideen eta elkartearekin lotura zuzena duten kideen borondateari nahiz konpromisoari esker aurrera atera den lana izan da.

Hori horrela, udalak eta Udaberri Jubilatuen Elkarteak eskerrak eman dizkie Zarauzko Eskubaloiari azken hilabete hauetan espazio horretan eskaini duten zerbitzuarengatik, dela jubilatuen elkarteko ohiko erabiltzaileei dela bertaratu den edozein zarauztarrei. Lagapena amaituta, garbiketa eta egokitzapen lanak egingo ditu orain udalak.


Aurtengo Literaturiako bideoaren aurrerapena, ikusgai

Maiatzaren 25etik 28ra izango da aurtengo Literaturia, eta hori iragartzeko bideoaren aurrerapena kaleratu dute

https://vimeo.com/214176345


24 urteko gazte bat preso sartu dute sexu eraso bat egitea leporatuta

Astelehenean Zumarragan emakume gazte bati sexualki erasotzea leporatu diote gizonezkoari

Ertzaintzak 24 urteko gizonezko bat atxilotu du emakume gazte bati sexualki eraso egitea leporatuta, eta Bergarako Guardiako epaitegiko epaileak presondegian sartzea erabaki du, Ertzaintzak berak ohar batean jakinarazi duenez. Gipuzkoako presondegi batean sartu dute gizonezkoa.

Astelehen goizaldean gertatu ziren salatutako gertakariak, Zumarraga (Gipuzkoa) kanpoaldean. Ikerketaren arabera, bi pertsonek elkar ezagutzen zuten, eta azken hilabeteetan sare sozialen bidez hitz egiten zuten elkarrekin. Baina astelehen goizaldean, gizonezkoak emakumea «estutu eta behartu» zuen eremu publikoan elkar ikusi zezaten. Elkartu zirenean, sexualki eraso zion, nahiz eta emakume gaztea bere burua defendatzen saiatu.

Ertzaintzako iturrien arabera, gertatutakoaren berri jaso bezain laster abiatu zuten ikerketa, eta atzo atxilotu zuten gizonezkoa, «sexu askatasunaren kontrako delitua» leporatuta.


Rayoren 'Hil kanpaiak' Altsasun

Zinemagile arbizuarraren azken filmaren bi emanaldi eginen dira Iortia kultur gunean: bihar, ostirala, eta igadean, abenduaren 27an, 19:30ean. Jatorrizko hizkuntza, euskaraz, azpitituluekin eskainiko dute.

Imanol Rayoren Hil kanpaiak Sakanara iritsi da. Bihar, abenduaren 25, ostirala, eta igandean, abenduaren 27an, Altsasuko Iortia kultur gunean izanen da, 19:30ean, jatorrizko bertsioan, euskaraz, azpitituluekin. Kritikoek filma euskal thriller bezala deskribitu dute, eta baserri baten ondoan agertzen diren hezur batzuen inguruko istorioan oinarritzen da. Miren Gorrontxategiren 33 ezkil nobelan oinarrituta dago, baina Rayok begirada propioa eman dio. Besteak beste, Itziar Ituño, Eneko Sagardoy eta Yon Gonzazlez dira protagonistak.


Gizon batek emakume bati eraso egin dio Gasteizen, zirkulazio-istripu baten ondoren

Erasoa larunbatean izan zen, 20:50ean, San Martin auzoko kale batean, eta gizona atxilotu eta epailearen esku utzi zuten, genero indarkeriako delitu bat egotzita.

58 urteko gizon bat atxilotu dute Gasteizen, udaltzainen aurrean izandako trafiko-istilu batengatik eztabaidan ari zirela bikotekideari eraso egiteagatik.

Gasteizko Udalak astelehen honetan jakinarazi duenez, erasoa larunbatean izan zen, 20:50ak aldera, San Martin auzoko kale batean, eta gizona atxilotu eta epailearen esku utzi zuten, genero indarkeriako delitu bat egotzita.

Udaltzaingoak 32 urteko beste gizon bat ere atxilotu zuen atzo arratsaldean, Salburua auzoko etxebizitza batean bikotekidea jotzeagatik.

Tratu txarrak pairatzen badituzu edo kasuren bat ezagutzen baduzu, kontuan hartu gida honetako aholkuak eta/edo deitu doako telefono hauetara: 900 840 111 (EAEkoa), 016 (Espainiako Estatukoa) edo 3919 (Iparraldekoa, eguneko 24 orduetan erabilgarri, igande eta jaiegunetan 09:00etatik 18:00etara izan ezik). Ez dute fakturan arrastorik uzten, baina bai telefonoan. Beraz, ez ahaztu ezabatzea.


Herentzia adinduen egoitzarendako

Hildako batek bere ondasunak Aita Barandiaran adinduen egoitza kudeatzen duen udal patronatuari utzi dizkio.

Ignacio Aranburu Beldarrain azaroan hil zen. Ez zen Altsasuko Aita Barandiaran adinduen egoitzan egon, baina hura kudeatzen duen Altsasuko Udalaren patronatuari utzi dio herentzia. Hura kontu korronteetan dauden 37.747,11 euro, bi etxebizitza eta garaje plaza bat, enpresa baten 869 akzio 3.119,71 euroko balioa dutenak eta bi bizitza aseguruk (100.100 eta 52.505,36 euro) osatzen dute. Higiezinak kenduta, Aranburuk 193.472,18 euro dira utzi dizkio patronatuari.

Altsasuko Udalak herentzia onartu zuen eta Aranbururi eskerrak eman zizkion. EH Bilduko bozeramaile Javier Paz Miñok esan zuenez, “espero dezagun egungo patronatuko kideek eta hurrengokoek ahalik eta hobe kudea dezatela, eta balio dezala egoitzan bizi diren pertsonen bizitza hobetzeko”. Javier Ollo Martinez alkateak nabarmendu zuenez, hildakoa ez zen egoitzan egon.


Baztango ekoizleen azokak izanen dira Elizondon datozen egunetan

Apirilaren 7an eta 8an goiz eta arratsaldez Baztango Zaporeak ekimenekoak izanen direla oroitarazi digu Lorentzo Sarratea nekazariak.


Mendizaleen bilgune kutuna

Urbiako Fonda bidegurutzea eta elkargunea da mendizale askorentzat. Maiatzean utzi zuen fondaren ardura azken 23 urteotan ustiaketaz arduratu den lantaldeak. Oraingoz, 46 pertsona daude prest kudeaketaz arduratzeko.

Gipuzkoako eta Arabako Partzuergo Nagusia, Partzoneria, Urbiako Fondarako maizter berrien bila dabil joan den ekainaren 1az geroztik. Azken 23 urte hauetan haren ustiaketaz arduratu den lantaldeak maiatzean hartu zuen fondaren ardura behin betiko uzteko erabakia. Ordutik ateak itxiak ditu hiru urte barru mendea beteko duen eta mendizale askoren bilgune izan den Urbiako Fondak. Ustiaketaz arduratzeko interesa dutenek Segurako udaletxean egin dezakete eskaera, 943-80 10 06 telefono zenbakira deituta edo udala@segura.eus helbidera mezu bat idatzita. Partzuergoak jakinarazi duenez, lerro hauek idazteko unean 46 pertsonak agertu dute interesa Urbiako Fondaren kudeaketaren ardura hartzeko.

Urbiako fonda 1925eko abuztuaren 30ean inauguratu zuten. Urtebete lehenago ireki zituen ateak baselizak, eta egun berean jarri zuten fondaren lehendabiziko harria, Ignacio Aranburu Gorosabel garai hartan Segurako alkate eta partzuergoko lehendakari zenaren proposamena onartu eta gero. 1933an, partzuergoak fonda enkante bidez saltzeko saiakera egin zuen. Oñatiko Kontzejupetik udal aldizkariak 1993an argitaratu zuenez, birritan hutsik geratu eta gero, Zeraingo Joakin Muñoak erosi zuen 1938ko ekainaren 14an, 13.125 pezetaren truke (78 euro). Eraikina jabe pribatuen eskuetara pasatu zen orduan, baina partzuergoak jarraitu zuen lurren jabe izaten.

Jabe aldaketak eta liskarrak

Erositako egun berean, erositako baldintza eta prezio berberetan saldu zien Muñoak fonda Zegamako Pedro Etxezarreta eta haren emazte Hilari Muñoari. Hogei urte geroago, 1958ko abenduaren 23an, Etxezarretak Justa arrebaren eskuetan utzi zuen bordaren ardura, eta hamalau urte geroago anaia Martini saldu zion hark. Hura izan zen fondaren arduraduna harik eta 1993an Patxi Alustiza legazpiarrak erosi zion arte.

Orduan iritsi ziren Urbiako fondaren garairik ilunenak. Salerosketak liskarra sortu zuen Alustizaren eta partzuergoaren artean, eta lau urtez itxita egon zen fonda, 1997ko uztailaren 31ra arte. Alustiza hilik zegoen ordurako, baina, akordio batera iritsita, haren familiak hartu zuen fondaren ardura. Eraikina, ordea, berriz ere partzuergoaren jabetzakoa bihurtu zen. Alustizatarrek Urbia Fonda S.M. izenpean ustiatu zuten aterpetxea 1999ra arte, familiaz kanpoko langileak kontratatuta. Urte hartako urtarrilaren 6an iritsi ziren Urbiara Ruper Altzelai eta Mikel Altube oñatiarrak. Altzelairen anaia Kepak eta Altuberen anaia Aritzek osatutako lantaldeak izan du azken 23 urte hauetan fondaren ardura. Orain, Aritz Altubek esan duenez, “nahi baino lehenago bada ere”, agur esateko ordua iritsi zaie.

Lanaren gozoak eta gaziak

Aritz Altubek 17 urte zituen Urbiako fondan lanean hasi zenean. 23 urte atzera eginda, oroitzapen gehienak “onak” direla dio, nahiz eta aitortu duen “une txarrak” bizitzea ere tokatu zaiela. “Batez ere, hasierako urteetan. Fonda martxan jartzea gogorra izan zen”. Logistikak eta argindarrak eragindako mugak jarri ditu adibide gisa: “Hemen bidaia guztiak aprobetxatu behar dira zerbait ekartzeko edo eramateko. Hona ez da iristen banatzailerik: bidea luzea eta txarra denez, ez da bideragarria”, argitu du. Urbian argia sortzeko gailu batek sortzen du argindarra, eta, ondorioz, gailu elektrikoak ekonomizatzea beste erremediorik ez da izaten. Beti “ahalik eta eskaintzarik zabalena” osatzen ahalegindu direla dio Altubek, baina “oreka” aurkitu behar izan dutela gaineratu du, eurek nahi zutenaren eta zituzten aukeren artean. “Urbian ezinezkoa da denetik eskaintzea”.

Eguraldia ere lanerako oztopo bihurtu izan zaie sarri. “Eguraldiagatik guztiz baldintzatuta bizi izan gara hemen”, esan du Altubek. Elurra egiten duenean, beste zenbait gauzaren artean, igotzeko bidea itxita gelditzen da. Eta eguraldiak berak ere, noski, eragina izaten du bisitarien kopuruan. “Gerta liteke egun batean ia inor ez bertaratzea eta hurrengo egunean jende uholdea izatea”. Egoera guztietarako “prest” egon behar izan dute: “Guztiei zerbitzua ematen ahalegindu izan gara beti, denek eduki zezaten zerbait edan, jan edo hartzeko aukera”.

Ezusteko egoerak bizitzea ere tokatu izan zaie urte hauetan. Behin, elurra egin zuen batean, hiru neska bizkaitarri Aizkorritik jaisten lagundu behar izan zietela kontatu du Altubek, ezin jaitsi geratu eta gero. “Haietako batek sukaldaritza ikasia zuen, eta, gauzak nola diren, uda batean gurekin lanean aritu zen”. Makina bat ezkontzaren testigu ere izan dira Urbiako fondan. Ezkontza txikiak eta handiak, denetik izan dutela azaldu du, baina hamabi pertsonako ezkontza bat du gogoan bereziki: “Ezkontza egunean, arratsaldean igo ziren. Emaztegaiaren soinekoa lisatu genuen fondan, eta baselizan ezkondu ziren gero”.

Urbian ez direla inoiz bakarrik sentitu izan azpimarratu du Altubek, eta esker oneko hitzak baino ez ditu bertatik igaro diren guztientzat.


Ane Arruti: "Konturatu naiz behar dudan eta nahi dudan zerbait izan dela Keia"

Ane Arrutik (Zarautz, 1985) bakarka abiatu zuen proiektuak talde izaera hartu du, eta Keia izenean jalgi da plazara. Erregaia da bere lehen lana, bihar Modelo aretoan zuzenean aurkeztuko duena.

Arrutiko Itxaurrak bakarlari gisa egin zinen ezaguna. Orain, aldiz, proposamen berri batekin zatoz: Keia taldearekin. Nola sortu da aukera hau?

Nik baneuzkan urteetan pilatutako hainbat abesti, eta beti nenbilen grabatzeko asmoarekin, baina ez nituen lehengo moldean, bakarlari modura jaso nahi, baizik eta talde formatuan. Beti horri bueltaka nenbilen, urteak joan eta etorri. Nire asmoak azaldu nizkion Iker Martinez de Zuazo gitarristari, eta bera laguntzeko prest agertu zen. Argi ikusten nuen bateriak eta baxuak egon behar zutela abestietan, eta, horrela, Egoitz Olalde eta Iñigo Ibarrondo animatu ziren proiektura. Hasieran kantu batzuk grabatzeko asmoz sortu zena, ondoren taldea bilakatu da. Izan ere, lokalean biltzen hasi, eta elkarrekin gustura geundela konturatu ginen, eta animatu egin ginen entseatzera, zuzenekoak prestatzera eta talde formatuan funtzionatzera.

Bakarlari proiektua izatetik taldekoa izatera pasatu zen, beraz.

Oinarrian nire abestiak dira, baina sortze prozesuan askatasun osoa utzi nien gainerako taldekideei. Sekulako musikariekin elkartu naizenez, bakoitzari bere instrumentuarekin nahi duen ekarpena egin dezan utzi diot. Eta horrek talde izaera eman diola uste dut. Azken finean, guztion arteko elkarlana egon da, eta taldeko proiektua izan da.

Hasieratik garbi zeneukaten zer norabide hartu nahi zenuten, bai musika aldetik bai talde bezala? Ala taldeari berari utzi diozue bidea egiten?

Ez genuen ezer zehatzik markatu hasieran; pixkanaka joan gara taldea gorpuzten. Kontuan izan behar da hau guztia pandemia garaian izan zela. Orduan, taldekide guztiok elkartu ginenerako jada bakoitza bere kasa hasia zen lanean: nik etxean grabatzen nuen zerbait, eta ondoren bateria-jotzaileari pasatzen nion; hark bere kabuz egiten zuen zer edo zer, jarraian baxu-jotzaileak bere moldaketa egiten zuen, gero gitarrak... Oro har, abesti bakoitzak eskatzen zuena egitera joan gara, aurretik ezer itxi gabe, ezer zehaztu gabe. Gero, egia da soinu bereizgarri bat hartu dutela abesti askok.

Keia jarri diozue izena taldeari, eta helarazi duzuen oharrean diozuenaren arabera, «gure barruko su ezberdinen keia dira kantuak».

Askotan baditugu gure baitan su batzuk identifikatzea kosta egiten zaizkigunak. Badaukagu zerbait, baina ez dakigu zer den, edo ez dakigu nola kopondu. Etengabeko kezka horiek dira, nolabait esateko. Azkenean, keia edo kea beti azaleratu egiten da, barruan sua dagoen seinale; taldearen izena hortik dator.

Hitz jokoa eginez, estreinako diskoari Erregaia izenburua jarri diozue. Su emateko prest zaudete, antza.

Hori da, bai. Hor dauzkagun kezka horiei bota diegu erregai pixka bat, eta jada su guztia azaleratu da, ez kea bakarrik.

Abestietako hitz askotan nolabaiteko min bat antzematen da. Ke hori kanporatzeko beharra al da?

Egia esan, ez dira abesti alaiak. Edonola ere, ez nuke esango triste nengoela egindako abestiak direnik, baina niri behintzat errazagoa zait min horien inguruan kantatzea, alaitasunaren inguruan abestea baino. Orain arte, beti jo izan dut gehiago akorde minorretara akorde maiorretara baino.

Gainera, letra batzuetan gaiak errepikatu egiten dira, baina badute metafora landu bat entzuleari geratzen zaiona. Badago saiakera bat hitz gutxirekin mezu sakona helarazteko, ezta?

Ez da kontzienteki egindako zerbait, baina badira ideia pare bat kantu ezberdinetan errepikatzen direnak. Esango nuke ideia horri bueltaka hasi nintzela intxaurraren kontuarekin: azalaren eta mamiaren kontzeptuarekin, alegia. Oskolaren atzean abestian kontatzen dut zeinen gogorrak garen kanpotik eta, gero, benetan barrutik nola gauden. Badago beste abesti bat [Damua] norbere erakusleihoez hitz egiten duena. Nik uste dut badudala obsesio txiki bat horrekin; izan ere, askotan nolabait klasifikatu izan naute era batera, eta ni ez naiz identifikatuta sentitu deskribapen horrekin.

«Handia egiten naizenean besteengatik negar egiteari utziko diot», diozu Handitzen naizenean abestian.

Geroagorako uzten ditugun gauzen ingurukoa da letra hori. Beti gerorako uzten ditugu gauzak, eta askotan egin gabe gelditzen dira, egunerokoan murgilduta gaudelako, eta benetan nahi ditugun gauzei ez diegulako heltzen. Besteengatik negar egiteari utzi, ardura hori apartatu, eta norbere buruari begiratzeari buruzko abestia da hori. Norbere nahiari jarraitzeari buruzkoa, hain zuzen ere.

Kasu honetan, zuk eman duzu pausoa, pilatuta zeneuzkan abestiak grabatuta eta talde bat sortuta.

Nik uste dut beti nahi nuen zerbait izan dela hori, baina inoiz ez nuen horretarako pausoa ematen. Beti lehenetsi izan ditut beste gauza nahiz ardura batzuk, eta beti gerorako utzi dudan zerbait izan da. Konturatu naiz behar dudan eta nahi dudan zerbait dela, sekulako poztasuna ematen didalako. Orain iritsi da unea, behingoagatik, eta oso gustura nago pausoa eman dudalako.

Oskolaren atzean abestia aipatu duzu. Disko honetan zer geratzen da Arrutiko Intxaurretik?

Berandu abestia salbu, gainerako guztiak Arrutiko Intxaurra gisa jo izan nituen noizbait. Zentzu horretan, abesti batzuk agian ezagunak egingo zaizkio jendeari. Diskoan jasotako abestiak dira nire ibilian egiten joan naizenak eta noiz edo noiz jo izan ditudanak zuzenean, eta esango nuke kantuen oinarria ordukoa dela. Musikalki, aldiz, urrundu egin nahi izan dut akustikotik, eta rockeroagoa edo soinu elektrikoagoa bilatu dugu.

Orain arte bakarka grabatu duzu. Aldaketa handia izan al da prozesua talde gisa bizitzea?

Aurreko maketa osabarekin [Jexuxmai Lopetegi musikariarekin] grabatu nuen, etxe giroan, eta hau guztia berria izan da niretzako. Gainera, erabaki genuen guztiok batera, aldi berean, modu analogikoan grabatzea, eta areto berean bi egun pasatu genituen jotzen. Horrek entsegu batzuk eskatzen ditu, koordinazio zehatzez eta kontzentrazioz jarduteko. Baina, oro har, gozamena izan zen guztia. Gainera, sekulako esperientzia izan da Iñigo Irazokirekin grabatzea.

Modelo aretoan eskainiko dute kontzertua

Keia taldeak bi etxe ditu; bata, Zarautz da, eta bestea, Oñati. Ane Arruti salbu, gainerako taldekideak oñatiarrak dira. Hain zuzen ere, joan den larunbatean Oñatiko Antixena gaztetxean eman zuten lehen kontzertua, Zarauzko Ginger taldearekin oholtza partekatuz. «Jende dezente joan zen, eta niretzako zerbait berria izan zen. Urduritasunak urduritasun, oso ongi atera zen», dio Arrutik. Bihar Zarauzko Modelo aretoan joko dute, 20:00etan hasita, Serge bakarlari zarauztarrarekin batera.


Hilabeteko etenalditik bueltan, partidu gogorrak Euskal Ligan

Hernaniko neskek Jatorkide bigarren sailkatua hartuko dute etxean, eta mutilak Navarvoley liderraren kantxan ariko dira.

Abenduaren erdialdera jokatu zuten azkeneko partidua, Euskal Ligako bi talde hernaniarrek; eta ordutik, hilabeteko etenaldi luzea izan dute, indarrak berritu eta jokoa fintzen jarraitzeko. Asteburu honetan bueltatuko dira lehiara, eta ez dute itzulera xamurra izango, partidu gogorrak jokatuko baitituzte.

Nesken taldeak jokatuko du etxean, gaur 18:15etan hasita, Hernaniko kiroldegian. Partidu garrantzitsua dauka, Udapa Jatorkide bigarren sailkatua izango baitu aurrez aurre. Bosgarren dago Hernani, baina oso parekatuta daude bi taldeak sailkapenean: 15 puntu dauzka Jatorkidek, eta 13 puntu Hernanik.

Are lan zailagoa izango dute Hernaniko mutilek, bihar goizean. Berriozarren ariko dira, 11:30etan, liderraren kantxan. Navarvoley indartsua izango dute kontrario, partidu bakar bat ere galdu ez duena. Oso erronka gogorra daukate hernaniarrek, baina etenaldien ondoren ohikoagoak izaten dira ezustekoak, eta horren bila joango dira Nafarroara. Orain arte, bederatzi partidutik bost irabazi ditu Hernanik, eta sailkapenaren erdi-erdian dago, seigarren, 14 punturekin.

Euskal Ligako taldeak ez ezik, gainerakoak ere bueltatuko dira lehiara. Horrela, beste lau partidu jokatuko dira Hernaniko kiroldegian. Gaur 12:00etan izango dira hiru: neska kadeteetan, Hernani 1 Arizmendi Bren kontra, eta Hernani 2 Aiztondoren kontra; eta mutil jubeniletan, Hernaniko bi taldeak elkarren kontra. Arratsaldean izango da laugarren partidua, nesken Euskal Ligakoaren aurretik: neska jubeniletan, Hernani 1 Ostadarren kontra, 15:30etan.


Pertsonak jarduera ekonomikoaren erdigunean jartzeko beharra aldarrikatuko dute

Pertsonak ekonomiaren erdigunean izango da 2023ko Gizarte Ekonomiaren Hiriburutzaren leloa. Donostian egoitza duen Gureak gizarteratze enpresan egin da gaur irekiera ekitaldia, eta han izan dira hiriburutza babesten duten lau erakundeetako ordezkariak (Donostiako Udala, Gipuzkoako Foru Aldundia, Eusko Jaurlaritza eta Espainiako Gobernua), baita gizartea egituratzeko eta kohesionatzeko duen ahalmenagatik, pisua eta garrantzia hartzen ari den Gizarte Ekonomiaren alorreko dozenaka enpresa, elkarte eta erakundetako arduradunak ere.

Gipuzkoako Gizarte Ekonomiaren enpresa ehunari balioa ematea da helburua, eta halako erakunde gehiagoren sorrera bultzatzeko eredugarri diren egitasmoak eta esperientziak ezagutaraztea. Hiriburutzaren 2023ko agendak ekitaldi ugari izango ditu. Programa prestatzeko, elkarlanean aritu dira lurraldeko, Espainiar estatuko eta Europako Gizarte Ekonomiako eragileak, baita alor honetako hainbat enpresa eta erakunde esanguratsu ere.

Ekitaldian izan dira Yolanda Diaz Espainiako Gobernuko bigarren presidenteorde eta Lan eta Gizarte Ekonomiako ministroa, Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bigarren lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburua, Markel Olano Gipuzkoako ahaldun nagusia, Eneko Goia Donostiako alkatea, Juan Antonio Pedreño CEPES Gizarte Ekonomiako Espainiako Enpresarien Konfederazioko eta Social Economy Europe-eko presidentea, eta Rosa Lavin EGES Euskal Gizarte Ekonomia Sareko eta KONFEKOOP Euskadiko Kooperatiben Konfederazioko presidentea.

Donostiako alkate Eneko Goiak adierazi duenez, “Gizarte Ekonomiaren Hiriburutzak pertsonak ekonomiaren muinean jartzea du helburu. Urtean zehar egingo diren ekintza eta jarduerek xede hori izango dute, eta hiriburutzak, Donostia eta Gipuzkoaren erreferentzialtasuna zabaltzen laguntzeaz gain, gainerako eragile eta lurraldeekin esperientziak partekatzeko balioko du, ekonomiaren alor hau indartuz eta ezagutaraziz”.


Korrika Goierrin dabil dagoeneko

Korrika Goierritik dabil dagoeneko. Urretxutik sartu da eskualdera, eta goiko herrietako itzulia egin eta gero, Eitzako aldapan behera abiatu da, behe aldekoak zeharkatzeko asmoz.

Urretxu-ZumarragaN oso harrera jendetsua izan du, eta azkar igaro bada ere, zapore gozoa utzi du euskararen aldeko karabanak korrika parte hartu dutenen artean eta begira, baita txaloka egon direnen artean ere. Legazpiko jende asko zen tartean, bertatik igaro ez, eta talde handi bat kalejiran etorri delako bertara.

Hemen Urretxu, Zumarraga eta Legazpiko irudiak:


Gaur hasi dira Urruzunoko zabortegia behin betiko zigilatzeko lanak

Aldez aurreko prestaketa-lanen ondoren, gaur hasi dira Urruzunoko hiri-hondakin geldoen zabortegi zaharreko 2. gunea zigilatzeko eta ingurumena berreskuratzeko lanak.

Gaur hasiko dira Urruzunoko zabortegiko 2. gunea behin betiko zigilatzeko lanak, prestaketa lanak egin ondoren eta obrak kontratatzeko prozesua amaituta. Gune hau zigilatzearekin batera, zabortegia erabat itxi eta ingurumena berreskuratuko da, 1. gunea 2013an itxi zen.

2007 urte hasieran utzi zitzaion hondakinak isurtzeari orain zigilatuko den eremuan. Obraren helburua da zabortegia behin betiko ixtea eta ingurune naturala berreskuratzea. Urruzunoko zabortegia zigilatu, itxi eta ingurumena berreskuratzeak amaiera ematen dio Debabarreneko hiri-hondakinen zabortegien aroari.

Zigilatze prozesua

Obrak hasteko, eremuko sastrakak eta landare guztiak kenduko dira aste honetan. Ondoren, ezpondak profilatzeko lanak egingo dira, egitura berrian malda handiak saihesteko. Profil berriak lortu ondoren, geosintetikoak instalatuko dira. Horien funtzioa da hondakinak pilatzen diren eremura ura ez sartzea, lixibiatuak edo ur kutsatuak Aranbeltz errekara iritsi ez daitezen. Azkenik, 60cm buztin-lur eta 40cm lur ipiniko dira geosintetikoen gainean, belarra ereiteko.

Obrak Viuda de Sainz eta Urdinberri arteko ABEEari esleitu zaizkio, 1.083.518 euroko prezioan. Obra zuzendaritza Hirgintza enpresari esleitu zaio 59.371,68 euroko prezioan, eta geosintetikoen kontrola Cantabriako Unibertsitateari 47.163,14 euroko prezioan.

Eremua prestatzeko aurretiazko lanak

Urtarrilean amaitu ziren behin betiko zigilatzearen aurreko lanak, eta zabortegia behar bezala ixteko kontrol-neurri guztiak bermatu eta gainditu ondoren, obrak kontratatzeko prozesua hasi zen.

Lurzoruaren Txostena, kontrol topografikoa, lurpeko uren eta lixibiatuen analisiak eta gasen analisia egin dira, besteak beste, Eusko Jaurlaritzak Urruzunoko itxiera eta ingurumen-berreskuratze lanei 2016an emandako Ingurumen Baimen Bateratuan ezarritakoari jarraituz.

Behin betiko itxi ondorengo erabilera

Behin obra amaituta, eremua Mankomunitatearen materialen biltegi gisa erabili nahi da: edukiontziak, makina-garbitzaileak, etab. Proiektuak hormigoizko zolata bat eraikitzean datza, kamioiak eta furgonetak eroso moldatzeko eta aipatutako logistika-lanak egin ahal izateko.


Igandean bisita gidatua

Igande honetan Dolmenen Ibilbidea ezagutzeko bosgarren bisita gidatua egingo da; gazteleraz izango da, 9 kilometroko ibilbide lau eta errazean; aurrez eman behar da izena.

Igande honetarako, ekainak 12, aurtengo bosgarren bisita gidatua dago antolatuta, Dolmenen Ibilbidean zehar.

Elgoibar, Bergara eta Soraluzeko Udalek urteak daramatzate, Debabarreneko Garapen Agentziarekin elkarlanean, Dolmenen Ibilbidearen (PR-Gi 94) balio arkeologikoa zein paisaia-balioa ezagutzera ematen eta ahalegin horren barruan kokatzen dira urtero antolatzen diren bisita hauek.

Guztira 10 bisita antolatu dira, 4 euskaraz eta 6 gazteleraz.

Ibilbidea

Ibilbide gidatuak 9 kilometroko luzera eta 4 orduko iraupena du, Karakaten hasi eta Irukurutzetarainoko joan-etorria. Ibilbidea erraza eta malda gutxikoa da, familian egiteko aproposa. Gomendatzen da mendi ibilbideetarako oinetako egokiak, kapela eta eguzkitarako krema eguraldi ona eginez gero, ura eta jateko zerbait eramatea.

Bisiten egutegia

Hau da aurtengo bisiten egutegia:

Ekainak 12 (gazteleraz).

Uztailak 12 (gazteleraz).

Abuztuak 15 (gazteleraz).

Irailak 25 (euskaraz).

Urriak 2 (gazteleraz).

Urriak 9 (euskaraz).

Aurreko urteetan bezala, bisitak Karakateko aparkalekutik abiatuko dira goizeko 10:00etan.

Izen-ematea

Izena emateko, 657 794 677 telefonora deitu, edota https://www.debabarrenaturismo.com/eu/dolmenen-ibilbidea/bisita-gidatuak webgunean dagoen formularioa bete.

Zazpigarren edizio honetan iazko bisiten prezioak mantendu egingo dira.

Helduek: 5€

Haurrek (<12): 3€.

(*) Bergaran, Elgoibarren edo Soraluzen bizi direnek deskontu txiki bat izango dute: helduek 2,5€ pertsonako, eta 12 urtetik beherako haurrek 1,5€ pertsonako.

Gutxienez 2 parte hartzaile beharko dira bisitaren irteera bermatzeko.

Aurtengorako aurreikusitako lanak

Bisita gidatuetaz gain, indusketak egiten ere jarraituko da. Aurten Maurketa eta Kurutzebakarreko dolmenak indusiko dira. Bestalde, ibilbidea hobetzeko lanei dagokienez, itxitura eta interpretazio lanak egingo dira Frantsesbasoa eta Aizpuruko Zabalako dolmenetan.


Azpeitiko EH Bilduk dei egin du Palestinaren alde Donostian bihar egingo den manifestaziora joateko

Azpeitiko EH Bilduk bihar Donostian Palestinako herriaren alde egingo den manifestazioan parte hartzeko deia egin du, Gernika-Palestina herri ekimenarekin bat eginez.

Euskal Herria herri zapaldua da. EH Bilduko kideok gure herriaren askatasunaren alde ari gara borrokan eta horrek, era berean, beste herri zapalduekiko elkartasun sentimenduak sorrarazten dizkigu.

Palestinarren errealitatea latza da aspalditik. Azpeitiko herritar ugarik ezagutu dugu bertatik bertara. Beste asko, bertara joandakoen kontakizunek asaldatu gaituzte. Azken egunotako albisteek eta irudiek hotzikara eragiten digute.

Sarraskia bertan behera utzi eta konponbide baketsu bat lortzeko urratsak egin daitezen eskatzeko, bihar, 17:30ean, hitzordu bat dugu Donostian. Ez gaitezen etxean geratu.

Gora Palestina!

Gora herrien arteko elkartasuna!


Nafarroak mugak irekiko ditu abenduaren 23tik 26ra eta 30etik urtarrilaren 2ra

Etxeratze-agindua 01:30ean ezarriko dute Gabon gauean eta Urtezahar gauean. Gainera, taberna barruan zerbitzua %30eko edukiarekin ematea baimentzeko prest agertu da Nafarroako Gobernua.

Gabonetara begira Nafarroak hartu dituen neurrien berri eman du Santos Indurain Osasun kontseilariak ostegun honetan, eta argi utzi du "zuhurtziaz" jokatzea dela gobernuaren lehentasuna. Horretarako, pixkanaka arinduko dituzte indarrean dauden neurriak, betiere pandemiaren bilakaerak eta ospitaleen egoerak hobera egiten badute.

Hartara, aurreikusitakoaren arabera, Nafarroa itxita egongo da agindu berria eman arte, baina salbuespenak ezarriko dituzte Gabon festetan, nafarrek senitartekoekin batzeko aukera izan dezaten. Horrenbestez, abenduaren 23tik 26ra eta abenduaren 30etik urtarrilaren 2ra mugak irekiko ditu Nafarroak.

Halere, 23:00etan etxeratzeko aginduari eutsiko diote, Gabon gauean eta Urtezahar gauean salbu. Bi egun horietan, 01:30era arte baimenduko dituzte joan-etorriak.

Gabonetako bilera pribatuak gehienez 10 pertsonakoak izan beharko dira, eta ezingo dira etxe berean bizi ez diren bi familiatik gora batu.

Taberna barruan kontsumitzeko aukera

Bestalde, arratsaldean ostalaritza sektoreko hainbat elkarterekin egindako bileran, Nafarroako Gobernuko Osasun departamentuak taberna eta jatetxe barruan zerbitzua eskaintzeko baimena ematea proposatu du, % 30eko edukierarekin.

Halaber, ordutegia 22:00ak arte luzatuko litzateke. Neurri berria datorren ostegunean, abenduaren 17an, jarriko lukete indarrean.

Horrez gain, establezimenduen aireztatze-sistema konprobatzea ezinbestekotzat jo du, kutsatzeak ekiditeko prebentzio neurri garrantzitsua baita. Egoeraren eta neurrien eraginkortasunaren arabera erabakiko dute neurriak gehiago malgutzea edo ez.

Nafarroako Gobernuak berretsi egin du helburua jarduera berreskuratzea dela, "betiere osasun-egoera eta irizpide epidemiologikoak kontuan hartuta". Ildo horretan, gogora ekarri du Nafarroan egoera apur bat hobetu bada ere, "arrisku handian" daudela.

Nafarroan bezala, EAEn ere konfinamendu perimetralak indarrean jarraituko du gutxienez urtarrilaren 11ra arte, nahiz eta ondoko egunetan mugak zabalik egongo diren: abenduaren 23tik 26ra bitartean eta abenduaren 30etik urtarrilaren 2ra.

Kontuan izan osasun agintariek koronabirusaren aurrean eman dituzten aholkuak. Albiste faltsuak zabaldu dira; beraz, agintariek emandakoei bakarrik egin kasu. Gaitzaren sintomarik baduzu, EAEn bizi bazara, osasun-zentrora deitu, eta zalantzarik izatekotan, Osasun Batzordearen telefonoa duzu eskuragarri: 900 20 30 50. Nafarroan bizi bazara, berriz, Osasun Batzordearen telefonora dei dezakezu: 948 290 290. Gogoratu covid-19a ez hedatzeko modurik eraginkorrena eskuak sarri garbitzea dela. Ahoa estaltzeko maskarak derrigorrezkoak dira EAEn eta Nafarroan. Iparraldean, espazio publiko itxietan, garraio publikoan eta udalerri eta hiri nagusietan da derrigorrezkoa.


Irungo kirol taldeen asteburuko partidak (2023-03-10)

FUTBOLA

Gizonen Lehen Maila EEFF

Osasuna Promesas-Real Union, etzi (igandea), 18:00etan, Iruñeako Tajonar zelaian.

Emakumeen Ohorezko Erregional Maila

Bergara-Mariño, etzi (igandea), 16:30ean, Bergarako Ipintza zelaian.

Gizonen Gorengo Maila

Sanpedrotarra-Real Union B, bihar (larunbata), 15:30ean, Pasaiako Trintxer zelaian.

Emakumeen Gorengo Maila Igoera Fasea

Dunboa Eguzki A-Elgoibar, etzi (igandea), 17:30ean, San Jose Obrero zelaian.

Emakumeen Gorengo Maila Kopa

Dunboa Eguzki B, atsedena.

Gizonen Lehen Erregionala Igoera Fasea

Landetxa-Lengokoak, bihar (larunbata), 17:45ean, Ugalde Ventas zelaian.

Vasconia B-Mariño, bihar (larunbata), 19:30ean, Donostiako Puio zelaian.

Behobia-Urnieta, etzi (igandea), 17:30ean, Artia zelaian.

Gizonen Lehen Erregionala Kopa

Allerru B-San Martzial, bihar (larunbata), 15:30ean, Lezoko Plazeta zelaian.

Dunboa Eguzki-Axular B, bihar (larunbata), 17:30ean, San Jose Obrero zelaian.

Gizonen Jubenilen Ohorezko Maila

Real Union-Kostkas, bihar (larunbata), 15:30ean, Stadium Gal zelaian.

San Martzial-Astigarragako Mundarro, etzi (igandea), 15:30ean, San Jose Obrero zelaian.

Gizonen Gorengo Jubenilak

Mariño-Behobia, bihar (larunbata), 15:30ean, Ugalde Ventas zelaian.

Oiartzun-San Martzial, bihar (larunbata), 18:15ean, Oiartzungo Karla Lekuona zelaian.

Trintxerpe-Real Union, bihar (larunbata), 19:30ean, Pasaiako Trintxer zelaian.

Gizonen Jubenilen Lehen Maila Igoera Fasea

Mundaiz-San Martzial C, bihar (larunbata), 15:30ean, Donostiako Martutene zelaian.

Gizonen Jubenilen Lehen Maila Kopa

Behobia B-Landetxa A, bihar (larunbata), 15:30ean, Artia zelaian.

Dunboa Eguzki-Martutene B, bihar (larunbata), 15:30ean, San Jose Obrero zelaian.

ESKUBALOIA

Asobal Liga

Bidasoa Irun, atsedena.

Gipuzkoako Gizonen 1. Lurralde Txapelketa

Soraluze-Txingudi Goibar, bihar (larunbata), 15:30ean, Bergarako Labegarietako kiroldegian.

Gipuzkoako Emakumeen 1. Lurralde Txapelketa

Urola Construcciones Antio-Txingudi Zubieder, bihar (larunbata), 18:00etan, Zumarragako Ispilla kiroldegian.

Gipuzkoako Gizonen 2. Lurralde Txapelketa

Txingudi Goser, atsedena.

Gizonen Euskadiko Jubenil Liga

Saizar Usurbil-Bidasoa Irun, bihar (larunbata), 17:30ean, Usurbilgo Oiardo kiroldegian.

Gipuzkoako Jubenil Gizonak

I & D Trans Bidasoa Irun-Saieko Auto Osinaga Peugeot, bihar (larunbata), 17:30ean, Artaleku kiroldegian.

SASKIBALOIA

Senior Emakumeen Lehen Maila

Erroibide Urbycolan-Goierri Ayma, gaur (ostirala), 20:00etan, Azken Portu kiroldegian.

Senior Gizonen Bigarren Maila

DKS-Erroibide Irun, bihar (larunbata), 20:00etan, Donostiako Benta Berri kiroldegian.

Senior Gizonen Hirugarren Maila

Erroibide AIB-Internacional, bihar (larunbata), 20:00etan, Azken Portu kiroldegian.

Junior Gizonen Partaidetza

Erroibide Irun-Oiarso OSKT 05, bihar (larunbata), 18:00etan, Azken Portu kiroldegian.

Junior Emakumeen Partaidetza

Erroibide Urbycolan-Hemen Garbiketak Eskoriatza, etzi (igandea), 12:00etan, Azken Portu kiroldegian.


Izena eman daiteke Amaiurko gazteluan gertatu zenari buruzko jardunaldian

Hernani Errotzenek eta Nabarraldek antolatuta, Amaiurko gazteluan gertatu zenari buruzko jardunaldia izango da hilaren 26an, Biterin, goizeko 09:45etan hasita. Parte hartuko dute Jose Luis Orellak, Idoia Arrietak, Peio Monteanok, Iñaki Segredok eta Asisko Urmenetak. Horrez gain, mahai ingurua ere izango da, lau aditurekin: Rafa Santxez Muxika, Iñaki Idigoras Igartua, Koldo Martinez Garate eta Iñigo Larramendi. Angel Rekaldek emango dio bukaera jardunaldiari. Gero, eguerdian, Oialume Zarren izango dute bazkaria. Jardunaldian parte hartu nahi dutenek, zabalik dute izenematea nabarralde.eus webgunean. 10 euro dira jardunaldia, eta bazkariarekin, berriz, 43 euro.


Egonaldi luzeagoak egin dituzte aurten turistek

Herriko ostalariak pozik daude abuztuan turista askok hartu dutelako atseden haienetan. Leku askotatik etorri dira eta plan ezberdinak egiteko asmoarekin. Txokolateixara ere joan dira asko eta txokolatea eta txakolina erosi dute.

Freskuraz gozatzera, mendi ibilaldiak egitera zein lasai egotera etorri dira aurtengo udan turistak Oñatira. Aurreko urteetako egonaldiak baino luzeagoak egin dituzte orokorrean eta inguruak bisitatzeko egun pasako irteerak ere egin dituzte, euskal kostaldera eta hiriburuetara, gehienek. Etxe Aundi hotelean zer nolako uda izan duten kontatu du bertako kudeatzaile Xegun Altolagirrek.


Gasteizera eta Arabara “benetako aldaketa” ekartzeko prest dago PP

Botoa eskatzeko, sentimendu “alabesistari” eman dio indarra Arabako ahaldungai popularrak. Izan ere, ideologien gainetik boto guztiak batu nahi ditu Domaicak aldaketa horretarako.


Euskaraldiko gehigarriko lehiaketak baditu saridunak

Hiru pertsona izan dira saridunak; joko bakoitzeko saridun bat.

Urolako Komunikazio Taldeak Euskaraldiko gehigarria banatu zuen azaroan, bere bazkideen artean. Gehigarri horretan lehiaketa antolatu zuen UKTek, eta atzo egin zuen zozketa. Hiru pertsona izan dira saridunak; joko bakoitzeko saridun bat.

Hona hemen irabazleen izenak eta sariak:

• Hizki zopa: Haritz Gorriti Arrue. (Urola Kostako Hitza egunkaria eta herriko aldizkaria)

• Pareak egin: Edurne Arrue Arandia. (Euskaraldiko produktuen sorta bat)

• Osatu esaldiak: Eva Sudupe Uria. (Liburu sorta itzela, Elkar argitaletxearen eskutik)

Erantzun zuzenak:

• Hizki zopa: Emendau.

• Pareak egin: 1-E, 2-D, 3-B, 4-C, 5-F eta 6-A

• Osatu esaldiak: 1-katxarrue, 2-takarrak, 3-andar, 4-ardaxe eta 5-erro.


Guardia Zibilak eta Udaltzaingoak lapurreta baten ustezko egileak atxilotu dituzte

Sansomendi auzoko lokutorio batean lapurretan ari zirela, bi lagun in fraganti harrapatu zituen Guardia Zibilak. Horietako bat atxilotu egin zuten, eta ihes egitea lortu zuen beste kidea beranduago atxilotu zuen Udaltzaingoak.

Iragan larunbatean, urriaren 10ean, herritar batek Sansomendiko Guardia Zibilaren kuarteleko segurtasun-zerbitzuari ohartarazi zion bi gazte ikusi zituela handik gertu zegoen lokutorio bateko kristala hausten.

Udaltzaingoari eta Ertzaintzari gertaera jakinarazi bitartean, hainbat guardia zibil bertaratu ziren, eta ustezko lapurretako bat geldiaraztea lortu zuten lokaletik ateratzen ari zela. Polizia-iturrien arabera, lapurretaren ondorioz, 3.000 euro eta zenbait material zituen gainean.

Udaltzainak iritsi zirenean, Guardia Zibilaren zentralari jakinarazi zioten inplikatutako bigarren pertsona atxilotu zutela; hasiera batean guardia zibilek jarraitu ondoren ihes egitea lortu baitzuen.

Atxilotuak 22 eta 20 urteko bi gizonezko dira, eta epailearen esku utzi dituzte.


Helduen Master taldean hasi nahi dutenentzat bilera

Tolosaldea Igeri Kirol Taldeak badu helduen atal bat, Master atala. Igeriketako estiloa zuzendu eta txukuntzeaz gain, urte osoko plangintza bat aurrera eramaten du taldeak Tolosako Usabalen eta Villabonako Olaederran.

Taldean hasi nahi luketen igerilari berriak gonbidatuta zaudete datorren astelehenean, irailak 20, 20:00etan, antolatutako bilera batetara. Bileran parte hartuko dugunak Usabal kiroldegiko sarreran elkartuko gara.

Taldearen martxa, helburuak, ordutegiak… izango dira landuko diren gaiak.

Edozein zalantza izanez gero lasai deitu 688-807-405 zenbakira.


Txinbo kaskabeltza gorostiaren frutak jaten bideoan bildu du Jose Ramon Amorosek

Arantzan grabatutako irudiekin bertze bideo bat osatu du Jose Ramon Amoros aranztarrak. Aldi honetan txinbo kaskabeltza ageri da gorostiaren frutak jaten. Bide batez, Amorosek oroitarazi du, «gorostiak, elorriak, zuhandorrak, otsolizarrak, ostazuriak, lintsusak eta gisako zuhaitz eta zuhaixkak janari-biltegiak direla hainbat hegazti eta bertze animalientzako». Eta horregatik, «zaintzeko» mezua luzatu du.

What do you want to do ? New mail

What do you want to do ? New mail


Eguerdiko magazina zuzenean emango dute Hamaika telebistan

Kateak eguerdietako albistegiak indartuko ditu. Erremonte partidak ematen hasiko dira


Herritarrei Gabon zoriontsuak desiratzeko bideoa kaleratu du Udal Musika Bandak

Herriko hainbat bazter eta txoko erakutsi dituzte musika bandako kideek beren musika doinuekin.

Azkoitiko Udal Musika Bandak Gabon zoriontsuak opatzeko bideoa kaleratu du. Ikus-entzunezkoan musika bandako kideak herriko hainbat lekutan ageri dira Gabon gaua abestia jotzen, hala nola Baldan, Aizkibel liburutegian, Oteiza pilotalekuetan edo San Martinen. Ia hiru minutuko ikus-entzunezkoa egin dute musika bandako kideek urte zaharra ondo agurtzeko eta urte berriari hobeto ekiteko desiratuz.


Netflixeko 'Intimidad' telesaila Euskal Herrian ari dira grabatzen


Euskal Herriko pilota txapelketa: Herriaren-Lagun onak

Eskuz binakako 22 urte azpikoak.


Sarek aldarrikapena eta festa batuko ditu urriaren 8an Donostian

Urriaren 8rako egun osoko egitaraua antolatu dute; jaialdia amaierara arte jarraitu nahi duten eskualdeko herritarrek autobusa izango dute Tolosaldera bueltatzeko

Adin tarte guztientzat aproposa den egun osoko egitaraua antolatu du Sarek urriaren 8rako Donostian. Etxera bidea gertu leloa eramango du mobilizazioak, eta hain zuzen, euskal presoen etxeratze bidean aktibo izan diren pertsona guztiei esker ona adierazteko balioko du. «Guztion artean aurrera urrats hori ospatzeko eguna izango da», esan dute Sareko kideek. «Euskal presoak etxetik gero eta gertuago daudela eta herritarrok etxeratze prozesu hori gauza dadin gertu edo prest gaudela adieraziko dugu».

Sare herritarrak orain arte lortutakoari garrantzia kendu gabe, gogorarazi du egiteke dagoela presoek bizi duten salbuespenezko egoerarekin guztiz amaitzeko bidea. «Bide hori egiten jarraituko dugu herritarrok», dio Sarek. Alde horretatik, Izan Bidea dinamikaren baitan 3.127.326 kilometro egiteko ezarritako erronkari amaiera emango diote urriaren 8an Donostian. Gipuzkoako hiriburuko kaleetan egingo dituzte azken kilometroak, eta ondoren Illunbera bideratuko den manifestazio koloretsu bat abiatuko dute, han bertan ospatuko den jaialdiari paso emateko.

«Aldarrikapena eta festa batu nahi ditugu Donostian, urrunketaren aurka urte luzeetan elkartzen joan garen herritar oro Donostian batuz. Hori dela eta, dei egiten diegu Tolosaldeko herritarrei urriaren 8an goizetik Donostiara gerturatzeko, azken kilometroa egin, manifestazioan parte hartu eta Illunbeko jaialdiaz gozatzeko», esan dute Sareko kideek.

BUELTARAKO AUTOBUSAK

Eguerdi aldiera iritsiko dira manifestariak Illunbera. Bertan txosnen gunea, bazkaltzeko zerbitzua eta haurrentzako gunea izango da. Porrotx eta lagunen ikuskizunarekin batera, oreka jolasak, tirolina eta aurpegi margotzeak izango dira, besteak beste. 15:30ak aldera hasiko da jaialdia.

Sarrerak Sare.eus webgunean izango dira salgai datozen egunotan. Jaialdia amaierara arte gozatu nahi duten eskualdeko herritarrentzat autobusa antolatu da. Ilunbetik 03:00etan aterako da eta Berastegirainoko bidea egingo du. Geldialdiak egingo ditu Amasa-Villabonan, Anoetan eta Tolosan. Urriaren 4ra bitarte ohiko lekuetan eskuratu ahal izango dira autobuserako txartelak.

HURBILKETAK EUSKAL HERRIRA

Hainbat euskal preso Euskal Herriko espetxeetara lekualdatu dituzte. Manex Castro Zabaleta eta Oskar Zelarain Ortiz preso politiko billabonatarrak El Duesoko espetxetik (170 km) eta Soriako espetxetik (260 km) Zaballako espetxera hurbildu dituzte. Jose Antonio Zurutuza Sarasola, Ibarrako presoa, Burgosko espetxetik (215 km) Basauriko espetxera hurbildu dute. Lizartzako presoa den Aitor Agirrebarrena Beldarrain, Villabonako espetxetik (385 km) Martuteneko espetxera eraman dute.

Bihar hileko azkeneko ostirala da eta Euskal preso eta iheslariak etxera leloarekin elkarretaratzeak egingo dira eskualdeko herrietan. Etxerat elkarteak bertan parte hartzeko gonbita luzatu die eskualdeko herritarrei.

ETXERA BIDEA GERTU!

Urriak 8, larunbata

11:00. Azken kilometroa Bulebarretik..

12:00. Manifestazio koloretxua Pio XIIetik.

Ondoren. Ekitaldia Illunben eta jaialdiaren hasiera.

15:30. Jaialdiari hasiera emateko Maialen Lujanbio eta Ames Arzallus bertsolarien eta Eñaut Elorrieta musikariaren emanaldia.

Ondoren. Belako, Rotten XIII, Esne Beltza, Su Ta Gar, Zea Mays, Liher, Sua, Doctor Deseo, Josu eta Gari (Hertzainak), Dupla, Andoni Oilokiegi, Trikidantz…


Abdek hautsi du berdinketa lehen partidan

Zaleen bultzada baliatuta aurreratu da Osasuna Espainiako Kopako finalerdietan. Bigarren zatia hasi bezain pronto egin du neurketako gol bakarra Ez Abdek


Gala lirikorako sarrerak, bihartik aurrera eskuragai

Ozenki elkarteak abenduaren 14an Amaia antzokian egingo duen ekitaldira joateko, arrasate.eus atarian eta ozenkielkartea@hotmail.es helbidean eskatu ahalko dira sarrerak zapatutik aurrera, 15 euroren truke. Besteak beste, Goikobalu abesbatzak hartuko du parte gala lirikoan, Helena Gallardo eta David Baños nazioarteko abeslariekin batera.


Nazioarteko erreskate taldeak Turkiatik itzultzen hasi dira, tartean Gasteiztik joandakoak

Ankaran daude, sentimendu gazi-gozoarekin itzuli dira, inor ez dutelako bizirik erreskatatu.