imanolesnaola's blog

http://gaindegia.eus/eu/blog/129 NOR GAREN Gaindegiak jatorri eta izaera desberdinetako eragileak bildu nahi ditu. Profesionalak, enpresariak, unibertsitarioak, sindikalgintzakoak, hedabideetakoak eta herrigintzako beste sektore batzuetakoak elkartu gara proiektu hau abian jartzeko. ZERTARAKO SORTU GAREN Gure xede nagusia honela zehaztu dugu: Errealitate sozio ekonomiko nazionala abiapuntu, Euskal Herriko sozio ekonomia esparru zabala bizitzea eta biziberritzea, eraketarako zein garapenerako ildo nagusiak aztertuz eta aurrera urratsak egitea ahalbidetuz. GAINDEGIAREN GOGOETA Euskal Herriaren sozio ekonomiaren paisaia errotik aldatzen ari da. Europaren eraketak eta mundializazioak zuzen-zuzenean eragiten dute Euskal Herriaren bilakabidean. Euskal Herriko gizarte berrian informazioa, formazioa, teknologien transferentzia, ideien etengabeko trukaketa eta eraldatzeko gaitasuna ekonomia eta gizartearen garapenerako funtsezkoak izango dira. Sozio-ekonomiaren eragileok zer egiten dugun erabakigarria gerta daiteke herri honen geroarentzat. Aldaketa prozesu horretan Euskal Herria aintzat hartzen dugun eragile sozio-ekonomikook protagonista izan nahi dugu. eu

Turismoa euskal garai berri batean

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-turismoa-euskal-garai-berri-batean

Artikulu hau Berria egunkarian argitaratua izan da 2016ko urriaren 4an.

Eusko Legebiltzarreko X. legegintzaldia turismoari buruzko lege berriaren onarpenarekin amaitu zen. Urrats hau Euskal Herrian bisitarien kopuruak errekorra egin duen uda batean izan da. Ez dirudi, ordea, goia jo dugunik. Beraz, errealitate honi erantzunak aurkitzen jarraitu beharko dugu gero ere.

Turismo-politiken koordinazioa bilatzea (eredu-definizioa, sustapena, kudeaketa…) alderdi historikoak, geografikoak, sozialak, linguistikoak, kulturalak edo bestelakoak partekatzen dituzten lurralde mugakideekin, turismo-eskaintza partekatu bat elaboratu ahal izan dadin dio onartutako testuak. Batzuk, ordea, nahiago genuke asmoak garapen osoago bat izan balu. Urrats erabakigarria izan zitekeen, esaterako, Euskal Herri osoko turismo arloko profesionalen elkarteak sustatzearen alde egitea. Beharbada, agintaldi berrian, legearen araubidea garatzeak bide emango dio aukera horri.

Testuak duen gabezia nagusietako bat munduaren aurrean bereizten gaituen eta ezaugarri dugun subjektu turistikoari erreferentziarik ez egitea da. Euskal Herria aintzat ez hartzea, alegia. Gernikako Autonomia Estatutuak beren-beregi gure herri dimentsioa aipatzen badu ere, Eusko Legebiltzarretik eratortzen diren lege eta araudigintza ez dira nabarmentzen eremu horretan baikorki eragiteko hartutako erabakiengatik, bai ordea, bereizketa zaintzeagatik. Legearen atarikoan aipamen esplizitua egin zitekeen, denon intereseko estrategia bat garatzeko beharra aipa zitekeen (beste euskal lurraldeetako eragileek hala nahi balute).

Hona datozen bisitariak garen horrek erakarrita datoz, eta erreferentziazko bisita gidek azaltzen dutena ikustea besterik ez dago (Lonely Planet, Bradt Guides…) jabetzeko gure izate bereziagatik eta horrek guztiak duen balioagatik datozkigula.

Gabezia horiek guztiak ibilian gaindituko direlakoan gaude, baina bada kezkatzekoa lege horren baitan ez izatea ekimen politikorik norabide horretan eta bai, ordea, alderdi konbentzionaletan, nazioarteko hitzarmenek behartutakoak gehienak. Esaterako, lotarako establezimenduen gaineko erregulazio berriak. Beste era batera esanez, alderdi teknikoetan nazioartean ezarritakoarekin homologatzen dugu gure burua eta oinarrizko elementuetan gure bidea egiteari uzten diogu.

Azken batean, gure herriaren aitortza egin eta geu izaten jarraitzeko herri hau egunerokoan dinamizatu beharraz ari gara. Mendean hartzen gaituzten estatuek nola onartuko dute gure existentzia guk geuk gure agenda politiko, sozial, ekonomiko edo territorialen lehen lerroan jartzen ez badugu? Euskal Herriak gure literatura politiko-juridikoan erakargarri turistiko moduan ere aitortzarik ez badu, nahiago dut ez pentsatu zer kosta behar zaigun denon arteko eremu sozioekonomiko bat gorpuztea (beste helburu batzuk, hobe ez aipatzea).

Herri garen aldetik, gure berezitasunean turismoaren moduko gertaera bati geure erantzuna topatu behar diogu, gure egunerokoari eta gure lehentasunei erantzungo diena, izan lurralde mailakoak, laboralak zein ekonomikoak. Gure historiak, gure jendartearen dibertsitateak, gure lurraldeak, gure aisialdiko jarduerek, eskaintza berezia egiteko aukera paregabea ematen dute, lurralde kohesioa eta jarduera ekonomikoa eraginez, geurea dena balioan jarriaz. Folklore eta txuleta batetik, espiritualitatea edo osasunaren zaintza bestetik “Euskal Herria” markako eskaintza turistiko baten osagai izan daitezke (edo honen baitako azpimarkak “Basque Country”, “Côte Basque”, “Nafarroako Erresuma”, “Euscampus”…).

Herri xedea duen egitasmo turistiko batek arlo kulturalean, sozialean, ekonomikoan zein territorialean indartuko gintuzke. Hizkuntza arloan adibide argia dago, udalerri euskaldunen eremua aski zabala da, eta munduan bakarra, hor bada nahikoa osagai bere euskaltasuna erakargarri egiteko. Gauza bera esan daiteke kostaldeaz, mendialdeaz, kirolaz, musikaz, arteaz, inklusio sozialeko egitasmoez, berdintasunaren aldeko giroaz, jarduera akademikoaz edo industrialaz…

XXI. mendean bizi-bizi dagoen herria gara eta errealitate erakargarria gara. Bidezkoa litzateke aitortzea turismoaren muinean ez daudela sektore horretako enpresak, jendartea baizik, urrats bakoitzean gure herri izaera indartzen duena jarduera kultural eta baliabide berriekin.

Esan berri duguna naziotasunaren aldarrikapena izateaz gain, turismoaren izaera eragilea azpimarratzeko ere bada. Turismoak gaur egun dituen ezaugarriengatik, gizarte baten etorkizunarentzat oinarrizkoak diren auzietan eragiten du. Gure kasuan are nabarmenagoa da horrekin jabetu beharra. Izan ere, herri honen kultura menderatua, lurraldea zatitua eta koordinatu gabe irautera kondenatua izan da. Eskaintza turistikoa koordinatzeko modurik ere ez dugu. Bitartean, ordea, asimilaziorako tentsio handiak nozitu ditugu.

Halaber, lege honen planteamenduak egun turismoak dakartzan auziei ez die aurre egiten, egungo diseinuarekin eragiten ari garen lurralde desorekaz gain (agerikoa den gentrifikazioa nozitzen ari dira sustapen handieneko hiri eta auzoak eta eskualde periferikoak aldiz desertizazioa). Nabarmendu beharrekoa da, halaber, lan merkatuan zein lan harremanetan duen eragina. Egiteko handiak ditugun arloa da, are gehiago hain lan baldintza prekarioak dituen sektore batean. Euskal Herriarentzat ez du balio auzi horientzat erantzunak bilatzen ez dituen eskaintza turistikoak. Gure BPGa Suedia edo Alemaniakoaren parekoa bada, hango lan baldintzak beharko genituzke turismoaren arloan ere, eta horren araberako eskaintza.

Aipatu legea bizi dugunaren adibide besterik ez da. Eusko Legebiltzarra osatzeko amaitu berri den kanpainak eta Euskal Herria aintzat hartzen duten indar politikoen egitasmoak turismo legean jarraitutako irizpidearen luzapena izan dira. Beharrezkoa da eskaintza politikoak pragmatikoak izatea eta pertsonen lehentasunei zein dagokion eremu administratiboko erronkei erantzutea. Hala ere, hori bezain egia da eskaintza politikoak bere buruarentzat erantzunak bilatzen ari den gizarte batean kokatu behar direla,. Gure kasuan Euskal Herria aintzat hartuko duena, eremu sozioekonomiko eta kultural bat garatzen jarraitzeko xedez. Munduaren aurrean agertzeko aukera emango digun egitasmoa.

Hastera doan legegintzaldi honek bide berri bat abiatzeko aukera eman beharko luke, konpromiso, adimen eta erabakitasunez osatutako bidea, gure herri eremua gorpuzteko erantzun propioak aurkitzera eramango gaituena.

Urrats erabakigarria izan zitekeen, esaterako, Euskal Herri osoko turismo arloko profesionalen elkarteak sustatzearen alde egitea

Turismo legearen testuak duen gabezia nagusietako bat munduaren aurrean bereizten gaituen subjektu turistikoari erreferentziarik ez egitea da. Euskal Herria aintzat ez hartzea, alegia

Alderdi teknikoetan nazioartean ezarritakoarekin homologatzen dugu gure burua eta oinarrizko elementuetan gure bidea egiteari uzten diogu

Euskal Herriak gure literatura politiko-juridikoan erakargarri turistiko moduan ere aitortzarik ez badu, nahiago dut ez pentsatu zer kosta behar zaigun denon arteko eremu sozioekonomiko bat gorpuzte

Herri xedea duen egitasmo turistiko batek arlo kulturalean, sozialean, ekonomikoan zein territorialean indartuko gintuzke

Turismoak gaur egun dituen ezaugarriengatik, gizarte baten etorkizunarentzat oinarrizkoak diren auzietan eragiten du, baina eskaintza turistikoa koordinatzeko modurik ere ez dugu.

Gure BPGa Suedia edo Alemaniakoaren parekoa bada, hango lan baldintzak beharko genituzke turismoaren arloan ere, eta horren araberako eskaintza

 Fri, 14 Oct 2016 13:00:10 +0000 imanolesnaola 17300 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-turismoa-euskal-garai-berri-batean#comments

Euskal sozioekonomia 2015

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-euskal-sozioekonomia-2015

Artikulu honen azken hitzak idazteari ekin diodan egunean Laborantza Ganbarak 11. urtea bete du laborantza jasangarriarentzat Herri bat aldarrikatuz, Barkos Nafarroa Garaiko presidenteak euskal lankidetzaren pertinentziaz adierazpenak egin ditu eta Gasteizko Legebiltzarrean autogobernuaren inguruko adostasun hotsak orain arte baino zabalagoak izango direla dirudite.

Gaindegiaren sorrerako gogoeta tarteetan Rafa Diezek sozioekonomia ez dela existitzen maiz esan ohi zuen, baina Euskal Herriarentzat proiektu bat izango bada ekonomia eta gizartea modu baikorrean uztartzen dituen ikuspegitik egin beharko zela azpimarratzen zigun. Ekonomia eta gizartea, sektoreak eta lurraldeak, bakoitza bere konplexutasunean eta denak batera, herri xedez ehunduak denon artean.

Herri kontzeptuak aspaldian izan duen baliorik handiena hartu du 2015ean. Kataluniako soberanistek hauteskundeen azken txanpan egin duten ahalegin prospektibo eta programatikoak argibide mamitsuak utzi dizkigu ikuspegi sozioekonomikoz herri hau geroratu nahi dugunontzat.

Joan da beraz 2015 urtea. Zer esan, ordea, 2015 zaharrean ekonomia, gizartea eta lurraldearen arteko uztardurak egin duen bideaz? Nork bere balantzea egingo du (egin beharrekoa) baina egingo al dugu euskal balantze sozioekonomikoa? Horixe ere egin behar baita, Herri garen aldetik.

Nazioartean munduko herrien ekonomia erabat baldintzatuko duten gertaerak izan dira, petrolio merkea, lehengaien krisia, Txinako burtsaren ezegonkortasuna… Munduan sakoneko aldaketa geopolitikoak abian dira aspaldian eta ezegonkortasunak oraindik luze joko du. Baina gurearen moduko ekonomia esportatzaileek egonkortasun "maila baten" beharra badute, are gehiago nazioarteko misio diplomatikorik gabe dabiltzanean. Horrekin guztiarekin BPGaren hazkundea gorabidean jarraitu du, baina ekonomia errealean garai bateko eraginik gabe (agur mozkin aurreikuspenak, zerba bidezko diru-bilketa hazkorrak, inbertsio publiko indartsuak, soldata igoera orokorrak…). Geopolitika liskartsu eta aldakorra, ekonomia finantzario hauskorra, gas isurketei ezarritako muga berriak edo errobotikaren bidetik datozen aldaketekin, ekonomia garatua duten lurraldeetan ezartzen ari den paradigma sozio-produktibo berria zertan gauzatzen den ikusten hasi gara. Eta hortxe gaude gu ere aldaketa betean. 2015ak garai berri horren ezaugarriak hautemateko aukera eman digu

Maila sozio-laboralean argazkiak gehiago du gazitik gozotik baino. Batetik, kontratazioa indartzen ikusi dugu, askoren langabezia egoera apaltzen lagundu dutenak, eta bestetik kontratazio horren izaera eskasa nozitzen hasi gara, aldibatekotasuna eta partzialtasuna orokortu dira. Langile pobreak, etxeko gastuei aurre egiteko beste irabazten ez duten familiak, itxaropen profesionalaren bila doazen gazteen migrazioa…

2015ak bi ikasgai utzi dizkigu, lan merkatu prekario hau luzerako dagoela gure artean, eta lan merkatu honek larrialdi sozial handiko egoeren aurrean jartzen duela euskal gizartea. Hirugarren ikasgai bat ere bada, edonor gera daiteke prekarietatearen sareetan harrapatuta, batez ere emakumea baldin bada, nahiz eta goi mailako formazioa izan. Gaztediaren prekarietatea, adin nagusiko langabetuen laneratze gaitza, ordu gutxiko lanaldia duten kontratuak hainbat sektoretan… horiek guztiek lan merkatuko atea inoiz uste izan duguna baino sastarragoa egin dute. Lanaldia eta lan baldintzen arabera oso mailakatutako gizarte konplexu batera goaz. Behar den intentsitaterik gabeko dedikazioa pobrezia adierazletzat hartzen da Europako Batasunean eta bide horretan doa, euskal gizartea tentsio sozial handiko egoerak bizitzen ari da, baina gordinagoak datoz. Elikadura gabeziaz eta bazterkeria egoerez maiz hitz egin dugu 2015ean. Maizegi. Bistan da politika sozialak ez direla berdinak Hego eta Ipar Euskal Herrian, eta beraz, prekarietate egoerak ere ez.

Arlo produktiboan Euskal Herrian, urte honetan petrolioari lotutako ekonomia bizkortu da (ikusteko noiz arte), eta hurrengo urtetan izango dugun eredu produktibo berriaren ezaugarriak ikusten hasi gara. 2008az geroztik industriak, eta manufakturak bereziki, atzerakada larria bizi izan dute (enpresak, lanpostuak eta kapitala galdu ditugu) eta 2015ean bizkortzen hasi dira, krisiaren aurreko indarretik urrun hala ere. Beraz, hamarkada luzeetan ekonomiari eragin dion motorrak 2015ean bizkortze zantzuak adierazi arren, itxaron egin beharko dugu, motorrak zenbaterainoko eraginkortasuna duen ikusteko. Bizkortze honetan, agerikoak dira bi ezaugarri, batetik industria berri horren kualifikazio maila altua, euskal gizarteari eraginkortasun handia eskatzen diona eta bestetik atzerriko kapitala, inbertsio funts moduan, enpresa askoren jabegoan sartzea. 2008az geroztik euskal kapitalak atzerrira egin badu, 2015ean atzerriko kapitala geure industrian (eta bere erabakietan) indartzen jarraitu duela ikusi dugu.

Egoera hau ez da berria, azken urteotan behin baino gehiagotan ikusi dugu errorik gabeko industria pabilioiak hustu eta alde egiten, horra hor Sakanak bizi izan zuen desegitea edo izen ezaguneko hainbat enpresen ihesa. Azken aste hauetan Buñuelgo General Electrik edo Iruñeko TWR ezagun egin zaizkigu, baina urteak inbertsio funtsek estutu eta bazterrean utzitako enpresen zerrenda luzea utzi digu. Administrazioak emandako onurak jaso, langileen malgutasuna errentagarritasuna igotzeko baliatu eta azkenean saldu, denon ahalegina gutxi batzuen mozkina. Konplexua da prozesu honen oinarria, baina esan gabe doa, euskal baliabide finantzarioen prekarietateak inbertsio funtsen ekarpenei ateak zabal zabalik uzten dizkiela. Arazoa ez dago irekitasunean, intentsitatean baizik, saltzeko al dugu gure ekoizpen ehun osoa edo berrikuntza indarrik handieneko ehuna? Gertatzen ari den deskapitalizazioak zein onura ekartzen digu? Esandakoak esanda, geroan ere ez da faltako kanpoko kapitalik euskal enpresetan, egokia ere bada bide berriak urratzeko, baina Euskal Herriak bere eredu produktiboa zehaztu gabe jarraitzen du, oraingoz ahul dabiltzan sektore bakan batzuen eraginaren esperoan.

Euskal geografiak, halaber, kontzentrazio prozesuan jarraitu du eta hiriburuek azpiegiturak, jarduera ekonomiko garatuenak eta arazo sozial gehienak bere egin dituzte. Euskal lurraldetasun funtzionalaren ikuspegitik lurralde mailako problematikak, aski larriak izan arren, isilpean jarraitu dute. Hori da, beharbada urteko albistea, gure geografiari bizkarra emanez jarraitu duela gure agenda sozioekonomikoak. Aipagarriak dira tokian tokiko pertsona eta organizazioen konpromisoa bailara gehienetan, baina ez dute lehentasun maila lortzen. 2015ean Laborantza Ganbarak 10 urte bete zituen nekazaritza jasangarriak herri bat behar duela aldarrikatzen, Gipuzkoa Sarean egitasmoak hirugarren legealdiari ekin zion bailaraz bailara tokiko egitasmoak eraikitzeko bideak jartzen, Sakana biziberritzeko azken urteotan egindako lanak aitortza instituzionala jaso zuen Iruñean. Adibide ederrak utzi zituen 2015 urteak, denak ere, lankidetza oinarri oso zabalekoak, ikasi nahi duenarentzat.

Trantsizio ekonomiko produktiboan sartuta daude herriak, geurea ere bai, ez dugu ikusi, ordea, bide horretan abiatzeko gogoeta edo adostasun girorik. Esaterako, 2015ean I+G mailako gastua BPGaren %4etik gora ibili da erreferentziazko erregio europar zenbaitetan, geurean horren erdia ere ez, astindu sakon bat behar duten hainbat arloetara iritsi ezinean.

Trantsizio energetikoari dagokionez, Ipar Euskal Herrian bide errazagoa izan du energia berriztagarrien garapenak, baina Hego Euskal Herrian nekez sortuko da behar den neurriko dinamikarik Madrilek ezarritako zerga eta zailtasunekin, urrun gabiltza erreferentziazkotzat ditugun Iparraldeko herrietatik eta handia da oraindik gure menpekotasuna. Bide batez, gogoratzen bidesari elektrikoa gure enpresen lehiakortasunaz hitz egitean? Eta autopista elektrikoaren proiektua?

Autonomia ekonomikoaren beharra (Ipar Euskal Herrian) edo honen garapena (Hegoaldeko Kontzertu eta Konbenioa) bizi dugun guztiaren sinbolo bihurtu dira, izan ere, gehiago behar duen herri honi gutxiago eskaini zaio zentralismotik. 2015ak ikuspegi zentralistaren atzaparra ikusi ahal izan dugu ate azpitik eta irinetan zuritu gabe.

2015ak beraz, garai berrien ezaugarriak ikusten hasteko balio izan badigu ere, ez dago erronkaren tamainako mugimendu soziopolitikorik ez gizartean, ez instituzioetan. Ahots kritikoak ez dira falta, bide berriak urratzeko indarrak ere ez, baina ez dugu gure burua ikusten anabasa honen erdian, besteen agendak mugitzen gaitu. Esaten dugunaren adibide har daiteke eragile sozioekonomikoen artean nagusi den joera arazoak besteengan jartzeko. Bidean enpresari elkartearen sorrera lagungarri izan daiteke horretan sakontzeko gehiengo sindikalarekin lankidetzan Hego Euskal Herri osoan joera berri bat eragitea lortuz gero.

Garai berriek are gehiago eskatzen dute. Kanpotik ezarritako diseinu sozioekonomikoa sufritzen ari gara, auzia ez da gure ekonomia bideragarria den ala ez, bideragarritasuna gure Herri xedearekin bateragarri egiten dugun baizik, beste hainbat herrik egiten duten bezala. Diseinu berri baten beharrean gaude, non pertsonek, organizazioek, administrazioak, formazio instituzioek… ekarpen berriak egingo dituzten. Esandakoa, 2015a mugitua eta nahasia izan da. 2016rako utzi dugu euskal diseinu sozioekonomikoaren eztabaida.

Gurearen moduko ekonomia esportatzaileek egonkortasun "maila baten" beharra badute, are gehiago nazioarteko misio diplomatikorik gabe dabiltzanean

2015ak bi ikasgai utzi dizkigu, lan merkatu prekario hau luzerako dagoela gure artean, eta lan merkatu honek larrialdi sozial handiko egoeren aurrean jartzen duela euskal gizartea

Arlo produktiboan Euskal Herrian, urte honetan petrolioari lotutako ekonomia bizkortu da

2008az geroztik euskal kapitalak atzerrira egin badu, 2015ean atzerriko kapitala geure industrian (eta bere erabakietan) indartzen jarraitu duela ikusi dugu

Euskal geografiak, halaber, kontzentrazio prozesuan jarraitu du eta hiriburuek azpiegiturak, jarduera ekonomiko garatuenak eta arazo sozial gehienak bere egin dituzte

Trantsizio energetikoari dagokionez, Hego Euskal Herrian nekez sortuko da behar den neurriko dinamikarik Madrilek ezarritako zerga eta zailtasunekin

Ez dugu gure burua ikusten anabasa honen erdian, besteen agendak mugitzen gaitu.

2015a mugitua eta nahasia izan da. 2016rako utzi dugu euskal diseinu sozioekonomikoaren eztabaida

 Thu, 21 Jan 2016 09:03:10 +0000 imanolesnaola 17206 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-euskal-sozioekonomia-2015#comments

Gipuzkoa sarean, bidean

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Gipuzkoa-sarean-bidean

Berriki aurkeztu du Gipuzkoako Foru Aldundiak, egungo arduradunek eta aurreko agintaldikoek batera, “Gipuzkoa Sarean, bidean” izeneko liburua. Aurkezpeneko argazkiak beharrezko keinu politikoa uzten digu. Ez da erraza elkarren arteko lehian ari diren bi indar ekimenaren sustapenean bat egiten ikustea, baina arduradun diren aldetik, egoera honetan, ezin zitekeen gutxiago eskatu. Orain egitasmoari, herri, bailara eta herrialdeko instituzioetan bultzatzeko lankidetza gradu handiago bat eskatu beharko genioke baita lurraldez haratagoko eragile garrantzitsuak parte hartzea, EJ kasu, saretzea hori baita. Berdin Eusko Jaurlaritzaren aurrean edo beste ezein instituziotan aurkeztu beharrekoak adostu eta defendatzerakoan. Lankidetza aldarrikatuz ez dugu adiskidetzearen sentsazio gozoa bilatzen, aurrera begirako urratsak ditugu buruan. Denoi eragiten diguten gaietan lankidetza eta inplikazioa alderdien eremura iritsi izanak eraginkortasuna eta emaitza hobeak ekarri behar lituzke. Herrialdeko bi indar nagusiak batera gurdiari tiraka ikustea ez da ohikoa, baina ez ikustea larri sentitzekoa litzateke, oso larri.

Lurralde baten gaineko ekonomikoak garai berrietara eramateko estrategia ez da lan arrunta. Gizarteko eremu asko eta maila instituzional desberdinak ukitzen dituen prozesua da. Esan daiteke, saretu gabe, jarduera ekonomikoen berritzeari dagokion lurralde mailako (herri, bailara, eskualde…) estrategia ezinezkoa dela. Adostasunik handienarekin ere, ederki kosta behar du Gipuzkoaren moduko lurralde batean ekonomiaren berritze adierazleak nabarmen hobetzen ikustea bailaraz bailara. Dauden baliabide guztien, ekonomiko zein gizatiarrak ahalik eta modu efiziente eta orekatuen erabiltzeko garaia da, hauek Gipuzkoa egunero egiten duten eragile sozial eta ekonomikoetara iristera ahalbidetu behar delarik.

Larritzekoa dela diogu, izan ere, krisiak krisi, Gipuzkoak badu mendetako ibilbide industrial bat. Azken ehun urtetan izaera industrial horrek indar berezia hartu du. Industria txiki eta ertaina, bailaraz bailara hedatua, eta oso lotua bertako gaitasunei (pertsonak, eskolak, finantzazio egiturak, enpresari txikien familiak, langileen organizazioak, instituzioak eta hauen zerbitzu teknikoak…). Baina hori guztia agortu da edo agortzear dago. Teknologiaren bilakaerak inbertsio izugarriak eskatzen ditu, gas isurketa handiak eragiten dituzten enpresek ez dute etorkizunik, ez eta energia kontsumoan intentsiboak direnek ere. Are gutxiago egokitzeko gaitasunik ez dutenek. Gizakiaren aro berri baten aurrean gaudela esanez adierazten da aurrean dugun aldaketaren tamaina. Ezinezkoa izango zaigu orain arte bezala jarraitzea, ez ikuspegi produktibotik, ez ikuspegi formaletik. Zein da, ordea, baleko eredua Gipuzkoaren kasuan? Ez behin betiko eredua, garai berrietara geure kabuz iragateko balio diguna izanda aski.

Jarduera ekonomikoari dagokionez, badirudi Gipuzkoan bederen, enpresa txikien arteko aliantzak eta saretzeak ezinbestekoak izango direla garaiok eskatzen duten eskaintza egitera iristeko. Orain tailer bakoitzak berea egiten duen bezala, geroan, batzuk elkar hartu beharko dute eskaintza osoagoa egiteko eta hemendik urrun saltzeko, bertako kateak eta sareak. Hori bera ez da nolanahiko aldaketa enpresen kulturan, formazioa, metodologia, sentsibilitatea eta abar beharko dira lehia lankidetza eta osagarritasuna bihurtzeko.

Lan harremanek eta enplegu politika aktibo eta pasiboek aldaketa latza beharko dute. Gabezia materiala eragiten duten enpleguak, adinagatik (gazte zein heldu) edo sexuagatik lan merkatuaren mugetan milaka pertsona uzten ez dituen eredu bat beharko dugu Gipuzkoan. Enpresarien ordezkariek gazteak kritikatu eta lan harremanetarako eredu berri bat aldarrikatu duten arren, azken urteotan enpresek inbertsioak atzendu eta kualifikazio oneneko enpleguak sortzeari utzi diote errentagarritasunaren mesedetan. Gaitasunak lardaskatzeak ez dakar etorkizun hoberik, baina hortxe gaude.

Lurraldeari dagokionez, problematika ez da errazagoa, bailara batzuk garraiobide indartsuen ondoan, besteak ez, poligono zenbait ibai arroetan uholde arriskuarekin besteak zaharkituta. Halaber, nola lortu lurralde osoan berrikuntza eragile diren eremuak dena gune bakar batean (Donostia?) bildu gabe. Lurralde orekaren helburuari arretaz erreparatu beharko zaio, Gipuzkoan eskualdeek izan duten pisuari esker, lurralde orekatua izan dela eta izaten jarraitu nahi dela kontutan hartuz.

Gure artean indarra hartzen ari dira ekonomia endogenoa, ekonomia zirkularra eta ekonomia urdina moduko kontzeptuak. Erabateko aldaketa dakarte jarduera ekonomikoa baliatzerakoan. Irizpide horiek aplikatu ezean badaezpadako eredu ekonomiko baten aurrean egongo garela esan daiteke.

Adostasunek bakarrik ez, desadostasunek ere balio izango dute zerbait eraikitzeko. Erabaki adostuak ez dira errazak izango. Honela, nora jo ez badakigu ere, bidea nola egin zehazten hasi garela izan daiteke “Gipuzkoa sarean” izeneko prozesuaren emaitza nagusia.

Bidea egiteko aukera bat orain arteko ereduari eustea da, lurraldean oso errotua (lurraldearen orografia, pertsonak, sare profesionalak, eskolak, udalak, garapen agentziak…), bestea kanpoko inbertitzaileen zain egotea, konpromiso handirik gabe, etekin ekonomiko hutsaren bila eta zuztarrik errotu gabe. Lehen ereduak adostasun handiak eta konpromiso kate estua dakar (horra hor saretu beharra zerbait lortzeko) bigarrenak inoren esku jartzen du gure geroa.

Gipuzkoa geroa behar duen lurralde moduan ikusi ala pabilioi erraldoi baten moduan ikusi, hor dago gakoa.

Ederki kosta behar du Gipuzkoaren moduko lurralde batean ekonomiaren berritze adierazleak nabarmen hobetzen ikustea bailaraz bailara

Gipuzkoa geroa behar duen lurralde moduan ikusi ala pabilioi erraldoi baten moduan ikusi, hor dago gakoa

 Fri, 11 Dec 2015 08:30:43 +0000 imanolesnaola 17200 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Gipuzkoa-sarean-bidean#comments

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Nazio-garapena-2015

2015eko azaroak kontuan hartzeko gertaerak ekarri dizkigu Euskal Herria herri gisa garatzeko bidean. Herri egin eta herri moduan geroratzen lagun diezaguketen jarrerak eta prozesuak ikusteko aukera izan dugu. 2015. urteak luzaro geldirik egondako, edo oso makal garatutako prozesua (dei diezaiogun nazio garapena, NG) bizkortzen ikusteko aukera eman digula esan dezakegu.

Ipar Euskal Herria egitura instituzional (eta funtzional) bakar batean biltzeko aukeraren inguruan eragile sozioekonomikoak eta instituzionalak posizio organikoak hartzen hasi izana da, beharbada, urteko gertaera. Behingoagatik aitortza instituzionalik ez duen euskal geografiako eremu honek arkitektura instituzional bateratzailea izango du, bai tokiko politikak gauzatzeko, bai gainerako euskal lurraldeekin harremanak formalizatzeko.

Halaber, Hego Euskal Herrian, udaberriko hauteskundeen ondoren, eta Nafarroa Garaiko aldaketen eraginez batik bat, euskal lurraldeen arteko lankidetzaren bidea jorratzeko adierazpen instituzionalak ezagutu ditugu. Euskal esparru funtzionala trinkotzeko pauso formalak eman aurreko egoera eraikitzen ikusi dugu. Esaterako, azaroaren 23an Ayerdi eta Tapia sailburuek hego euskal herriko enpresen arteko lankidetza sustatzeko beharra adierazi eta lankidetzarako konpromisoa hartu zuten. Egun berean Hegoaldeko pentsionisten mugimenduak Hego EH osorako 1.080 eurotako gutxieneko pentsio baten aldarria ekimen legegile bidez bi legebiltzarretara eramateko kanpaina hasi zuen. Ukaezina da bi urrats horiek, adierazpen mailan gauzatu arren, bere garabidean eragin egituratzailea izan dezaketela.

Azaroa emankorra izan da, eta urteari errepaso azkar bat emanez urte emankorra izan denik ezin uka. Emandako urratsen emaitzak ikusteko badaude ere (ikusteko zer ekarriko duten), askotariko adierazpidea duen nazio xedeko dinamika biziago ikusteko aukera izan dugula esan dezakegu. Baina gertaera guztiak ez dira berdin, adierazpenak, portaerak eta prozesuak berezituz, urteak nazio garapenari dagokionez zer ekarri duen biltzen saiatuko gara.

Adierazpenen alorrean, esaterako, aipagarriak dira lankidetza hitzarmenen alde tokian tokiko instituzioen aldetik egindako adierazpenak, bai eta euskal hiriburuetako lau alkateek elkarrekin topo egiteko izan duten jarrera ere (hiriburuetako ospakizunetan, Aralarren elkartzea lauak euskararen egunarekin…). ”Euskal” subjektu baten inguruan bizikidetza eremu komun bat irudikatu duten adierazpenak gero eta argiago agertzen hasi zaizkigu diskurtsoetan (Baiona-Donostia euskal euro-hiriaren eremuan lankidetza indartzearen alde…).

Baina adierazpenak ez ohi dira aski izaten asimilazio prozesuetan, eragin handiagoa dute portaerek. 2015ari dagokionez aipatzekoak hainbat, besteak beste: lan praktikaldia hegoaldean egiteko Xiberoa herri elkargoak Oarsoaldea agentziarekin hasi duen bidea; Errigorak Erriberako produktuak sustatuz euskalgintzarekiko elkartasuna bultzatzeko egindako kanpainak; UEUk lurralde guztietako euskal ikertzaileak, naturzaleak eta informatikariak nazio mailako jardunaldi korporatiboetan biltzeko antolatutako foroak; Donostiako Udalak 2016 egitasmoaren inguruan gainerako euskal lurraldeetara hedatzeko emandako urratsak; LOMCE legearen aurka eta hezkuntza lege propio baten alde Hegoalde osoan gorpuzten joan den mugimendua; euskal laborarien produktuak merkaturatzeko sortzen ari diren kontsumo kooperatibak. “Alternatiben Herrixka” deitu den proiektuak ere balio izan du trantsizio energetiko eta produktiboaren euskal paradigmaz gogoeta egiten hasteko. Okela sormen tailerrak euskal sortzaileak saretzeko sortutako mapak edo Batura, ekonomia sozial eraldatzailearen mapak, ere herri xedea duen bide bat adierazten dute. Halaber, EITB taldeak euskal geografia aintzat hartzen duen aktualitatea azaleratzeko joera argia hartu du eta Nafarroa Garaian Euskalerria Irratiak behingoagatik lizentzia lortzearekin batera NTB11 telebista emititzen hasteak aurrera egiteko urratsak direnik ezin uka.

Arestian aipatutako portaerak garrantzitsuak izan arren, prozesu eratzaileak, herri gisa funtzionatzen lagun diezagukeen arkitektura da bereziki interesatzen zaiguna. Alor honetan bidean jarritakoak azpimarratuko nituzke, besteak beste, Ipar Euskal Herria instituzio bakar baten inguruan biltzeko abiatu den dekantazio prozesu formala eragile sozial eta instituzionalen artean, Nafarroa Garaia eta EAE Akitaniarekin batera euro-eskualde berean bilduko dituen protokoloa abiatzea, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroakoa Foru Gobernuaren arteko hitzarmena enpresen arteko lankidetza sustatzeko eta maila berean hego-ipar enpresak saretzen dituen Bihartean egitasmoaren garapena. Maila apalagoan eskualde mugakideetan garraio, osasun, turismo edo lan merkatu mailako hitzarmen formalak sinatu izana azpimarratu behar da. Udalbiltzaren Kohesio Fondoak ere Pirinioetako problematikan arreta jartzeko egin deialdiak bigarren urtea bete du.

Arkitektura sozioekonomikoari dagokionez ere kontuan hartzekoa da EHko labela sortu izana EH osoko ekoizle ekologikoen elkartearen bultzadaz. Maila teknologikoan Bidarteko ESTIA ingeniari eskolak eta EHUk daramaten lankidetzak ikerlariak, ikasleak eta proiektu berritzaileak uztartzen dituen aldetik, aipatua izatea merezi du.

Prozesu eratzaileen artean jarriko nituzke, halaber, .eus domeinua hedatzen hasi izana espazio zibernetikoan edo Eusko Ikaskuntzak Euskal Herriaren geroaz gogoeta egiteko abian jarri duen prozesua ere.

Esandakoak agerian uzten du 2015 urtea nazio garapenari dagokionez ez dela urte antzua izan, baina herri xedea duten ekimen sozialak ugari diren bezala horrek ez gaitu itsutu behar. Urte honek ere agerian utzi du egiturako prozesu garrantzitsuenen aurrean ez dugula erantzun adosturik aurkitu, ezta nazio mailako gogoeta eremuak osatu ere. Urte luzeen ondoren enplegua sortzen hasi den honetan, prekarietatean oinarritutako lan merkatu batean biziko garela ziurtatzeko urtea izan da. Gure ekonomia gaitasun handikoa izan arren, ez gara gai izan lan baldintzen eremuan euskal kasuari dagokion oinarri bat adosteko. Bide beretik, babes sozialeko euskal sistema baten gaineko gogoeta eta adostasuna lortzeko prozesuak itxaroten jarraitu du, nahiz eta pobrezia zein gabezia egoerak gero eta jende multzo handiagoei eragin, eta munduan azkarren zahartuko den herria izan.

Halaber, ekonomia produktiboaren arloan, industriaren aro berriari begira aurreikuspenak bertatik bertara ezagutzeko aukera izan badugu ere (industria 4.0, manufaktura aurreratua…), eta euskal enpresek nazioarteko merkatuetan bide berriak urratu, ehun industrialak ahultzen jarraitu du eta falta zaigu, falta zaigunez, hurrengo aroari egokituko zaion euskal eredu produktiboa zehazteko eztabaida eta adostasun prozesu bat. Ikerketa eta Garapenari bideratzen zaizkion baliabideek ere atzera egin dute kanpotik ezarritako arau presupuestarioen eraginez, horrek dakarren guztiarekin garai berrietara ekonomia eta gizartea egokitzearen aldetik.

Nazioarteko merkataritzan (TTIP) edo klima eta energia kontsumoaren inguruko nazioarteko hitzarmen garrantzitsuak (COP21) adostu diren urtean, Euskal Herrian nola jokatu adostu gabe amaituko dugu urtea, bai maila instituzionalean zein sozialean.

Beraz, egindakoa ez da gutxi, baina asko dago egiteko gure herria XXI. mendeko herrien dinamika parametroetara ekartzeko. Esandakoak gure arkitektura gabeziak dakarren galgaz jabetzeko balio izan behar digu. Arkitektura sozial, instituzional edo juridikoa falta dugu. Gogoetak ez dira komunean jarriko harremanetarako espazio nazional komunik gabe, nazio xedeko egitasmoak ez dira gorpuztuko aurrera egiteko inguru egokia aurkitzen ez badute. Gaur gaurkoz euskal espazio formala eraikitzea falta zaigu.

Halaber, ongi dakigu batetik irabazten duguna bestetik galtzen jarraitzen dugula. Horregatik urrats egituratzaileak eta zentripetoek balizko galera horien aurrean sendoago egiten gaituzte. Orain posible ez dena bihar izan dadin, urrats egituratzaileak bata bestearen segidan ematen jarraitu behar da, presarik gabe, baina determinazio osoarekin. Eta oportunitate argiak dauden eremuetan lehentasunez. Gaindegian lehengaiak eskaintzen jarraituko dugu bide horretan lagungarri. Zume hauekin etorriko dira urrats berriak.

2015eko azaroak kontuan hartzeko gertaerak ekarri dizkigu Euskal Herria herri gisa garatzeko bidean

Aipagarriak dira lankidetza hitzarmenen alde tokian tokiko instituzioen aldetik egindako adierazpenak

Portaerak garrantzitsuak izan arren, prozesu eratzaileak, herri gisa funtzionatzen lagun diezagukeen arkitektura da bereziki interesatzen zaiguna

Urrats egituratzaileak eta zentripetoek balizko galera horien aurrean sendoago egiten gaituzte

 Thu, 10 Dec 2015 08:07:19 +0000 imanolesnaola 17199 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Nazio-garapena-2015#comments

Datorkigunari harrera

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Datorkigunari-harrera Joandako ikasturtean, irakurle, euskal herritarren jatorri aniztasunaz mintzatu nintzaizun. Udalerri euskaldunek bizi izandako atzerakada ere aipatu genuen (inguruko herrietatik hainbat biztanle hartu zituzten bitartean). Harrera da, nonbait, kontzeptu gakoa horren mugikorra den gure gizarte honetan. Mugikortasunean bizitzea eta ondare komuna gordetzea Herri mailako hitzarmen baten osagaiak direla esan dezakegu. Gipuzkoan ere bai. Jar gaitezen beraz, aurrera begira. Katalogo horretan osagai gehiago gehitzen. Nire proposamena “harrera eraginkorra” izango litzateke. Hau da, beste nonbaitetik gurekin aldi batez edo luzerako bizitzera datozen pertsonei harrera eraginkorra egitea. Horri buruz zerbait badakigu herri honetan, baina hori ere eguneratu eta indartu ezean jai dugu. Harrerari dagokionez, Gipuzkoak oraintxe, mundu osoko jendea hartzen du. Lanera edo etorkizun duin baten bila datozenak ehunka dira, Afrika, Hego Amerika edo Europa ekialdetik. Halaber, ez dira gutxi, jarduera zientifiko, akademiko edo profesional jasoak gauzatzera datozenak (oraintxe Gipuzkoarren %23 Euskal Herritik kanpo sortua da, Euskal Herrian %28,5, Espainiako Erresuman %15). Askok bizi dituzten zailtasun materialekin ezin pentsa dezakegu gure herrian egoki txertatzeko aukerak eskura dituztenik. Behar materialak (lana, etxebizitza, eskolatzea…) asetzeaz gain, sozializatzeko bideak ere behar dituzte, edo euren eskubideak gauzatzeko bideak topatzea. Ibilbide horretan, naturaltasunez txertatu eta gu ezagutzeko zer egin/antolatu behar dugun pentsatu beharko genuke. Urrundik etorritakoez gain bada beste “etorkin” tipologia bat ere, euskararik jakin gabe edo erabiltzeko ohiturarik gabe udalerri euskaldun batera joaten dena. Gure lanetan azaldu bezala, milaka izan dira mugimendu hori egin dutenak. Prestatu al diegu behar bezalako harrera nora joan diren jakin dezaten, ez dakienak ikas dezan eta dakienak erabili? Erabilera ohiturak ezagutu eta baloratu ditzaten, erdara lehentasunez erabiltzeko ohitura inposa ez dezaten… Udalerri euskaldunak oso inguru linguistiko sentsibleak dira, badute nahikoa lan bereari eusten eta ongi legoke kasu hauetarako harrera egitasmo eta baliabideak izatea. Geure buruari galdetu ote diogu harrera eraginkorra izatea zer den gure kasuan. Bistan denez, ez gara mahai batean urdinez jantzitako poliziak jarri eta egoitza agiriak banatzeaz ari (segidan kale kantoian uniforme berarekin paperak eskatzeko). Gure lankide, ikaskide, auzotar izan daitekeen hori, gurekin batera kaleak, plazak eta baliabide sozialak erabiliko dituen hori herri batek harrera naturala egin eta herri horren parte izaten laguntzeaz ari gara. Bakarren batek pentsa lezake zerbitzu sozialetan nahiago duela masifikaziorik gabe ibili, edo gogoko duen hori bakardadean disfrutatu. Baina, bidezko ez izateaz gain, larriagoa da gizarte paraleloen arkitektura eraikitzea. Gako guztiak eskura dituztenena eta ez dituztenena. Hori egitea Espainiako Erresumaren immigrazio politika egitea litzateke, bertakoak eta kanpokoak, eta azken hauek osagarri besterik ez. Politika horren aplikazioa euskal kasuan bistakoa izan da, “hauek vascoak dira, zuek hispanoak” dio, edo “erdara erabiltzea zure eskubidea da, edonon”. Ondo gogoan dut zenbait sindikatuk etorkinei A ereduan matrikulatzeko emandako aholkuen eragina hainbat ikastetxe eta beren auzoetan. Esandakoa, gure harrera egitasmoek ekarriko dute biharko gure gizartea (eta honen xedeak). Nork bere harrera egitasmoa presta dezala, eta praktikan jarri. Mugikortasunean bizitzea eta ondare komuna gordetzea Herri mailako hitzarmen baten osagaiak direla esan dezakegu Udalerri euskaldunak oso inguru linguistiko sentsibleak dira, badute nahikoa lan bereari eusten eta ongi legoke kasu hauetarako harrera egitasmo eta baliabideak izatea Gure harrera egitasmoek ekarriko dute biharko gure gizartea Mon, 16 Nov 2015 08:36:06 +0000 imanolesnaola 17194 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-Datorkigunari-harrera#comments

http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-bitartean-Euskal-Herria

Irailaren 27ko hauteskundeek Katalunian utzi duten emaitza ikusita, orain Espainiak badaki zer egin. Alegia, badaki zer egiten jarraitu. Espainiak Kataluniako herriaren garapenari ezarritako morroiloak jendetza mobilizatu du eta sentsibilitateak eraldatu ditu. Kataluniarentzat beste estatus baten aldeko posizioak inoiz iritsi ez diren lekura eraman ditu. Zoriontzekoa eta eskertzekoa, euskal herritarron begietatik ikusita.

Espainiako Erresumak, ordea, bere gobernuko buruak, Rajoy jaunak, adierazi bezala, ez ditu aintzat hartzen ez bozak ez gehiengo parlamentarioen erabakiak. Emaitzak ikusita, metropoliaren politika kolonialista eta kolonizatzaileak uholdeari eustea lortu du. Alde bakarreko independentzia adierazpenari behar zuen babes maila eskuratzea eragotzi dio. Nola diren gauzak, galdeketa bera Gibraltarren egin izan balute ikustekoa litzateke unionismo espainolaren babes maila.

Kanpainan erretretaren saria galtzeko aukera, aurrezki pertsonalen erabilera mugatzeko mehatxua, etnikotasun mindua, korporazio enpresarial handien presioa... Hori eta askoz gehiago baliatu dute Espainiako Estatuak eta bere zaldunek. Ikusitakoak ikusita, orain badakigu Katalunia taxuzko herria dela, lehen mailako gizartea antolatzen jakin duena, baina kolonizatuta daude. Metropoliarekiko loturak oraingoz eraginkorrak dira eta loturak modu traumatikoan apurtzeko aukerak jende gehiegi izutzen du.

Orain Espainiako Erresumak badaki zer egin behar duen Euskal Herrian. Nagusigo mediatiko-kulturala erein, korporazio ekonomiko handien sartzea sustatu, pentsioen kutxari gogor eutsi, etnikotasuna eta txokokeria haizatu, gizarteko erabakiguneetan Madrilekiko leialak diren pertsonak kokatu, profesionalik handienak bere eskutik eraman, lan harremanak Espainiarekin berdindu, euskal enpresen nazioartekotzea kontrolatu, lurralde zatiketa sustatu, euskal hiztun-herriaren gorpuztea eragotzi, euskal lurraldeen arteko lankidetza zaildu… Eta ondorioz, gure etorkizunari gutasunetik begiratzea eragotzi.

Ondo egia da, ordea, jada Espainiak ez duela konbentzitzen Katalunian, izutu egiten du, xantaia egiten du eta baliabideak modu bidegabean bereganatzen ditu. Kataluniako gizarteak hori guztia badaki; badaki, halaber, Espainiako Erresuma ez dela lurralde erakargarria eta ez dela aukera berrien lurraldea. Izututa egon ala aukera berriak jorratu, bien arteko balantza horretan joango dira hurrengo garaiak. Ez dadila luza.

Euskal Herritarroi, beraz, datorkiguna, kolonizazio handiagoa da. Erabaki demokratikoen legitimazioa auzitan jar dezaketen urrats guztiak eragotziko ditu Espainiako Erresumak. Zehatzago esanda, norabide horretan joan ez gaitezen, askoz lehenago, ereingo ditu zatiketaren haziak. Asko jada ereinda daude, agerikoa denez. Baina etorriko dira berriak. Inoizko zahartuena dugun gure gizartean erretreta saria jasotzeko direnak izutuko ditu. Etnikotasunean lokalismoak, arrazismoak, eta hispanikotasunak piztuko ditu; euskararen izaera integratzailea zatitzaile bihurtzeko lan egingo du; autogobernuaren hedadura murrizteko mehatxu egingo du; euskal enpresen nazioartekotzea fiskalizatuko du… Kataluniakoaren ondoren laztanik ez dugu jasoko; bai, ordea, larrituta dagoen estatu baten altzairuzko irmotasun zekena, ongi neurtutako errepresio dosiekin. Ikusteko dago gure sektore ekonomiko zein sozialek zein bide hartuko duten, baina euskal eragile soziopolitikoek ongi neurtu beharko dute estatus berri baterantz abiatzeko unerik egokiena zein den. Eta bitartean?

Kataluniak ederto erakutsi digun legez, Espainiako Estatuaren proiektuarekin konbergentzia garestia da. Euskal kontzeptu nazionalaren anbiguetateak lagun dezake Madrilen baba apurrak eskuratzen, baina ez du gizarte bat bere baitan zentratzen, ez du arazoen eta aukeren aurrean bere buruarekiko konfiantza hartzen laguntzen.

Ez da erraza izango Euskal Herriarentzat garapen paradigma bat adostea, baina ez da zalantzarik hurrengo urteetan berebiziko lana egin beharko dugula euskal herritarrok, nor bere lurraldean kokatu, ilusionatu eta gainerako euskal lurraldeekin lankidetza bide gotor batean sartzeko. Euskal eremu sozioekonomiko eta soziokulturala sendotzeko garaiak ditugu. Elkarrekin bizi, elkar lagundu, elkarrekin amestu eta elkarrekin erabaki egunerokoak. Independentziaren aurretik dago Euskal Herria funtzional bat, materialki beregaina, gorpuzteko urratsa. Gehiengoari konfiantza eskaintzen dion Euskal Herria.

«Zer egin?». Galderari erantzutea ez da erraza, baina ikuspegi sozioekonomikotik eta soziokulturaletik badira aski argiak diren zenbait erronka XXI. mendeko herri bat, gutasuna, mamitzeko Europako hego-mendebaldean. Lankidetza ekonomikoak, batez ere bertako industriaren garapenak, berebiziko eragina du kohesioan. Lurralde desberdinetako enpresak elkarrekin lanean jartzea, produktu eta zerbitzu aurreratuak elkarrekin gauzatzen, gure burua herri gisa ikusten lagunduko digu. Industriari eman ohi zaio gizarte bat egituratzeko ahalmen nagusia, enplegu sendoa eta aberastasuna sortzeaz gain, formazio sarea, lan harremanak, lurralde antolamendua, nazioarteko (para)diplomazia, finantziazio egiturak… herri irizpidez antolatzea eskatzen duelako.

Bestetik, babes sozialeko politikak ditugu, besteak beste, pentsio sistemak, langabeziaren aurkako politika aktiboak, gizarte bazterketaren aurkakoak, segregazio sexuala gainditzeko helburua dutenak… Herritarrak ongizate paradigma sendo batean kokatzeak dakar adostasun sozialik integratzaileena.

Horrek guztiak herritarren atxikimendua handitu eta gure herriari herri dimentsio berriak ematen laguntzen du. Ez egiteak, berriz, metropolitik datozen pizarren aiduru jartzen gaituzte. Lehen urrats batean, Frantziako politika sozialak Hego Euskal Herrira hedatuz, Euskal Herri mailako eremu bakar batean bildu eta babes sozialaren ikuspegi gure-gurea hartuko genuke, gaur egungo gure gizartearekin bat datorrena.

Bi erronka hauekin batera ez genuke osagai kulturala ahaztu behar; euskal identitateak gehiengoarentzat desiragarria den proiektu sozial berria eskatzen du eta horretan euskal hiztun-herriak ezinbesteko erreferentzia bihurtu behar du, euskaraz diharduten profesional eta enpresak, euskarazko hedabideak edo euskarazko goi-mailako hezkuntza bide horretan asko indartu beharreko osagaiak dira.

Kataluniak erakutsi digu «nor» izatea beste aukerarik ez dagoela. Guri dagokigu, ordea, adostasun zabal eta sendoei lehentasuna ematea. Independentziarako aukerak gauzatu ala ez erabakitzen dugun bitartean Euskal Herri izateko egitasmoa garatzea beste aukerarik ez dugula da, dirudienez, Kataluniako ikasgai nagusia.

Espainiak Kataluniako herriaren garapenari ezarritako morroiloak jendetza mobilizatu du eta sentsibilitateak eraldatu ditu. Kataluniarentzat beste estatus baten aldeko posizioak inoiz iritsi ez diren lekura eraman ditu

Euskal Herritarroi, beraz, datorkiguna, kolonizazio handiagoa da. Erabaki demokratikoen legitimazioa auzitan jar dezaketen urrats guztiak eragotziko ditu Espainiako Erresumak.

 Tue, 06 Oct 2015 08:37:58 +0000 imanolesnaola 17165 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/iritzia-Imanol-Esnaola-bitartean-Euskal-Herria#comments

Has gaitezen erabakitzen

http://gaindegia.eus/eu/has-gaitezen-erabakitzen

Herri baten ezaugarri nagusia bere buruaz arduratzea da. Herri oro bere kide berrien geroaz (haur eta gazteak), adinekoen ongizateaz (atsedena eta zaintza) eta geroratzeaz (orain erein gero jasotzeko) arduratzen da. Helburu komun horrek batzen ditu alde batekoak eta bestekoak, kultur osagaia oinarri bateratzaile dutela. Elkar hartuta hobeto bizitzeko aukerak batzen ditu herriak eta horren gainean eraikitzen dira gizarteak.Euskal Herriaren oinarriak zein diren arakatzen mendeak egin ditzakegu, baina ariketa bateratzaileena hauxe da: haurrak eta adinekoak zaindu, eguneroko ogia eskuratu eta bizilekua zaindu.

Euskal Herriaren kontzientzia dugunoi nekez sinetsaraziko digute gure premiak Madril edo Parisen lehentasun direnik, ongi dakigu kontrakoa egin dezaketela: geurea bereganatu, etorkizuna izan dezagun eragotzi. Esan dezakegu aspaldi galdua dugula askok, inoiz izan badugu, azken mendetan gorpuztu diren estatu egitura arrotz horiekiko itxaropena. Herri hau hemen zegoen bere geroaz arduratzen estatu horiek sortu aurretik. Norberaren lehentasun politikoak gora behera, gehiengo sozial zabal batek euskal geografia osoan geure ondorengoek hemen iraun dezaten borondatea dugu.
 Euskal Herritar guztiak ez gara hemen sortuak eta ezin esan, beraz, denongan dagoenik menderakuntzaz betetako iraganari buruzko memoria kritikoa. Are gehiago, ez dira gutxi iragan horren gaineko memoria lausoa dutenak. Baina, euskal herritar bakoitzaren memoria historikoa gora behera, denok ataka berean gaude oraintxe: gure semen-alabentzat etorkizun ahalik eta emankorrenaren beharrean; gure adinekoak (oraingoak eta gerokoak) babesteko sistema justu bat; erronka sozial berrientzat aterabide eraginkorren beharrean; eta aberastasuna sortzen jarraituko duen egitasmo ekonomikoa behar dugu. Frantziako Errepublikak zein Espainiako Erresumak huts egin digute, ederki huts egin ere, sinesgarritasun guztia galtzeraino.

Beraz, hemen dago euskal populua, lurra behean, zerua goian eta lan handiak dakartzan etorkizuna aurrean. Gauzak horrela, erabakitzeko premian gaude. Ez erabakitzea, aldiz, gutariko bakoitzaren eta gure ondorengoen, galbidea izan liteke.
 Euskal Herriak ez du aberasten duen natur baliabiderik eta beraz, ez dugu, eskoziarren edo norvegiarren modura, aberastasun horren mozkina gozatzen ez eta etorkizuneko gordailu bihurtzerik. Zorionez edo zoritxarrez, eguneroko erronkek eguneroko arrakasta eskatzen digute, bestela gureak egin du.
 Ongi dakigu horrek zer esan nahi duen euskal herritarrek aurreko mendetan izandako emigrazio basatiak gogoan hartzen baditugu edo beste nonbait jaiotako euskal herritarrek ezagututako gabezia egoerak aintzat hartzen baditugu. Horretan badugu herri gisa erabakitzen jartzeko oinarri komuna, ez dugu berriro gabezian eta miserian gure etorkizuna galduta ikusi nahi.

Letek esan bezala, “ekin ta ekin, bilatzen ditu, saiatze hortan ezin gelditu”… da gure esku dagoen metodo bakarra irauteko. Duintasunez eta konfiantzaz gure geroari begiratzeko.

Argi dago, beraz, hemen eta orain, euskal gizartean erabakiak hartzeko premia larria dagoela. Orain erabaki, gaur jateko eta bihar izateko.

Egin dezagun problematikaren zirriborro bizkor bat. Gure herrian urtero 30.000 haur jaiotzen dira. Beren gurasoek gero eta zailtasun handiagoak izaten dituzte eguneroko lanaz haurra hazi eta behar diren baliabideak lortzeko. Bereziki larria da amen kasuan, kasu askotan, ordain apaleko lanetara bideratu eta ezkontidearen ekonomiaren menpe jartzen baititu. Hori guztia indarrean dauden enplegu politika eta babes sozialeko legeen ondorio zuzena da. Noiz erabakiko dugu, familia politika egoki bat haurrak eta gurasoak babesteko, noiz harreman sozio-laboralen egitasmo propio bat ama izan nahi duten emakumeak lan merkatutik kanpo ez geratzeko, noiz emakumeak jarduera ekonomiko emankorrenetatik baztertzen dituen formazio kultura gainditzeko. Noiz aitortuko da legez etxean lan egiten duenaren ekarpen ekonomikoa? Erabaki beharrean gara, erabaki ala gizarte atzerakoi bat egin eta ontzat eman dugula onartu.

Jarduera ekonomikoak irauteko behar ditugun baliabideak ematen dizkigu (elikadura, zerbitzu publikoak, babes soziala, azpiegiturak…). Baina edozein jarduera ekonomikok ez du balio. Ingenieritzan oinarritutako herri bat gara aspaldian, formazioa eta ezagumenduan sakonduz bakarrik jarrai dezakegu aberastasuna sortzen. Horren guztiaren planifikazioak, ordea, (formazio planak, lan harremanak, finantzazio egitasmoak…) ezin dira antolatu Madrilgo lan erreforma, LOMCE eta gainerako neurri arrotzekin, gure errealitate sozio-ekonomikoak bertako ikuspegia duten neurriak behar ditu. Erabakitzen has gaitezen.

Halaber, munduari begira dagoen herria gara, tradizioz industriala, teknologikoa eta merkataria. Itsaso guztietan ibili eta herri guztiekin harremana duena. Gure nazioarteko misioa behar dugu, Paris edo Madrilen baimenik eskatu gabe. Halaber, beste herrietatik datozen pertsonei harrera egiteko irizpideak behar ditugu, huts egin duen eredu frantsesaren aldean desberdina, eta nazioartean salatua den eredu espainoletik urrun. Erabaki ezean, besteek eragindako gizarte zatiketa sufritu beharko dugu.

Pentsio sistemaz ere luze eta sakon hitz egin daiteke, baina gurea urte gutxian oso zahartuko den gizartea da. Erretreta hartuko duten pertsonen geroa duintasunez prestatu behar dugu eta badakigu biharko erretreta biharko lanak ordainduko duela. 2030an pentsioetako gastua egungoaren bikoitza izango da. Nola egingo dugu eraginkortasun handiko politika sozial eta ekonomia eraginkorrik gabe? Madrilgo erretreten kutxa hutsik dago, geure ekarpenak xahutu dituzte eta bi aukera eskaintzen dizkigute, euren kutxa betetzeko lan egin, ala euren gainbehera ekonomikoaren emaitzak gozatzea estatu osoko erretretadunekin batera.

Hamaika adibide eman dezakegu, baina, hemen eta orain, erronka nagusiak agerian daudenez, ezinbestekoa izango da erabakiak hartzea. Lehen lana erabakitzeko eskubidea gure esku dagoela jabetzea da, bigarren erabakitzeko behar diren egitasmoak apailatu eta adostasuna gure artean bilatzea. Adostasun berriak eraiki, gai nagusietan interesak bateratu.

Erabaki eta gauzatu.

Euskal herritar bakoitzaren memoria historikoa gora behera, denok ataka berean gaude oraintxe: gure semen-alabentzat etorkizun ahalik eta emankorrenaren beharrean.

Munduari begira dagoen herria gara, tradizioz industriala, teknologikoa eta merkataria; gure nazioarteko misioa behar dugu, Paris edo Madrilen baimenik eskatu gabe.

 Mon, 11 May 2015 07:15:30 +0000 imanolesnaola 17129 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/has-gaitezen-erabakitzen#comments

Industriaren eragin sozialaz

http://gaindegia.eus/eu/industriaren-eragin-sozialaz 2015eko urtarrilaren 9an Gipuzkoako Hitzan argitaratutako artikulua Industria maila handieneko eskualdeak omen dira bizitza mailari dagokionez adierazle onenak dituztenak, eta, ondorioz, industria maila txikienekoak gizarte desoreka handienak dituztenak. Beste era batera esaten hasita, industrializazio handieneko eskualdeetan dago larrialdi sozialeko egoera gutxien. Ondorio horretara iritsi dira, besteak beste, Gizarte eta Ekonomia Arazoetarako Kontseiluko ikerlariak, eta ondorioak Desequilibrios territoriales en la CAPV en el marco de la crisis económica izeneko txostenean jakinarazi dituzte. Aipatzekoa da txostena gaztelera hutsez eman dutela, euskaldunak gutxietsiz. Txostenak aztergai dituen alderdiei erreparatuz (eskualde bakoitzaren industrializazio maila, lan merkatua, demografia, bizi-baldintzak...) Euskal Autonomia Erkidegoko eskualdeen artean Gipuzkoakoak dira ezaugarri onenak eskaintzen dituztenak, eta, horien artean, batez ere Debagoiena eta Tolosa-Goierri eremuak dira emaitza onenak dituztenak. Aipatu azterketak, beraz, mahai gainean bi ondorio uzten ditu; batetik, industrializazio mailak duen garrantzia, eta, bestetik, eskualdeen artean dauden desorekak. Denok Euskal Herrian bizi gara, baina berebiziko eragina du gure bizilekuak (edo gure bizilekuarentzat eginda dagoen lurralde planak zein bertako eragileen ekimenak). Gipuzkoako industriaren errealitate geografikoari begira aipatzekoa da Goierri, Debagoiena, Tolosaldea eta Urola Kosta direla jarduera industrial handienekoak eta horien artean Urola Kosta eta Goierri direla gainbehera larriena nozitu dutenak. Horrez gainera, Urola Kosta da eskualde industrialen artean langabezia hazkunde handienekoa (+%124,3) eta lanaren errentari dagokionez 2009-2011 aldian Gipuzkoan behera egin duen bakarra. Ezin esan zein izango den eskualde horien etorkizuna, baina kontuan hartzekoa da zer nolako aldaketa nozitu duten Oarsoaldeak edo Beterrik (gogoan izan bertan metatu direla Gipuzkoako prekaritate egoera gehienak azken hiru hamarkadetan). Inoiz nagusiki industrialak izandakoak, egun, gero eta emanagoak Donostiari lotutako zerbitzuetara,(errenta apalak eta prekaritatearekin oso lotutakoak). Beraz, ezin esan orain jarduera industriala galtzen ari diren eskualdeek berreskuratuko dutenik. Beraz, egun Gipuzkoan (eta Euskal Herrian oro har) aurrean dugun galdera etorkizuneko industrializazioaren ezaugarriekin lotuta dator. Hau da, nolako industria, zenbateko industrializazioa, non kokatua, nola sustatua. Industria mailan, garapen teknologikoarekin batera, jarduera eta sektore berriak datoz, eta funtsezkoa izango da maila teknologiko handi edo ertain-handiko enpresen proportzio egokia izatea lurraldeko industriaren eragile izan daitezen. Horri begira jarrita, Gaindegiak urte amaieran burututako azterketa batek argazki aski esanguratsua utzi digu. Hau da, teknologia maila altuko establezimenduak %5,7 dira Gipuzkoan (%33,3 maila ertain-altukoak kontuan hartuz gero) eta Debabarrena, Debagoiena eta Donostialdean metatzen dira. Beste ikuspegi batetik begiratuz, teknologia maila baxuko empresa proportzio handiena duten eskualdeak Bidasoa Beherea, Urola Kosta, Donostialdea eta Tolosaldea dira. Gauzak honela, badirudi gure herrialdea biharko industriaren atarira iristeko bi abiapuntu daudela, bata aurreratua eta sasoitsu agertzen dena, eta bestea garai berriei neurria hartzeko abiapuntu ahulagoa duena. Bistakoa da Donostialdeak ezaugarri geopolitiko garrantzitsuak dituela (hiriburuaren aldeko lurralde politika, Pasaiako portuaren eta mugaren erakargarritasuna. Deba arroak, aldiz, ez du halakorik, baina bai ongi organizatutako gizarte ekintzailea eta, hein handian, kooperatibista). Eta horren arabera izango da biharko gure kohesio soziala ere. Badugu, beraz, zer pentsatua nork bere eskualdean, sektore sozioekonomikoan eta instituzioan aldaketa eragiteko orain falta dena bihar gabezia izan ez dadin. Denok Euskal Herrian bizi gara, baina berebiziko eragina du gure bizilekuak (edo gure bizilekuarentzat eginda dagoen lurralde planak zein bertako eragileen ekimenak). Tue, 13 Jan 2015 10:39:50 +0000 imanolesnaola 17030 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/industriaren-eragin-sozialaz#comments

http://gaindegia.eus/eu/jardunaldia-eusko-ikaskuntza-imanol-esnaola-bi

 [Eusko Ikaskuntzaren Nazioak eta Estatuak XXI mendean: Demokrazia eta Erabakitzeko Eskubidea jardunaldien baitan Gaindegiak izan zuen parte hartzearen laburpena da hau. Andoni Eizagirre irakasleak bi galderei erantzuteko ariketa jarri zien mahai-kideei, hona hemen bigarrena]

 Euskal Herriaren etorkizunaren aurrean kezkak eta proposamenak

Nola imajinatzen dugu Euskal Herriaren etorkizuna eta bere eredu sozial zein ekonomikoa geronek erabakitzeko eskubidea izanda? Erantzuna eman aurretik gure kezkak zehaztu beharrean gara:

• KEZKA I: Gure lurralde eredua ahaztu egin ohi dugu eta beraz, erabaki beharrekoen agenda aldatuta datorkigu, manipulatuta. Alegia, gure agenda gure errealitate osoa aintzat hartu gabe zehaztu ohi dugu, partikularretik denontzat.

• KEZKA II: Eredu sozio-ekonomikoaz mintzatzen gara, gure oraingo lankidetza agendaz kezkatu gabe. Hau da, posible al da eredu bat adostea, aurretik bizikidetzarik gabe? Nola erabakiko dugu elkarrekin bizitzea elkarrekin sufritzen eta elkarrekin lan egiten ez badugu?

• KEZKA III: Lurraldeetako agenda desberdinen arteko konbergentzia eta dibergentziak aztertu gabe ditugu. Gauza guztietan ez gaitezke bat etorri euskal lurraldeak eta bertako sektoreak. Horren azterketa egin beharra dago, eta lurraldetasunari dagokionez, konbergentzian jarri indar guztia.

• KEZKA IV: Agenda nazionala eta lokala ez dira berdinak. Ez ditzagun baten helburuak besterako erabili.

• KEZKA V: Gehiegi gustatzen zaigu kanpoko ereduetara begiratu eta gure burua parekatzea, edo erreferentziak gorestea geu non gauden edo gure baitan dauden lurralde errealitate desberdinak aztertu gabe. Ez du balio Herbehereekin asimilazio ariketa mekanikoak egitea, han lurralde egitura polinuklearra aplikatu dute, eta geuk? Ez du balio Austriari begira jartzea, han Tirol izeneko mendialdea sustatu dute eta guk Euskal Pirinioak ahaztu.

Erantzun diezaiogun, ordea, galderari. Nola imaginatzen dugu Euskal Herriaren etorkizuna lurraldetasunari dagokionez ekonomian eta gizartean?

• Elkarrekin lan egin eta elkarrekin soluzioak aurkitzeari lehentasuna ematen dion etorkizuna imagintzen dut. Elkarrekin bizi ez bagara nekez osatuko dugu bihar Herri burujabe baten aldeko gehiengoa.

• Euskal lurraldetasunari dagokionez, eragile ekonomiko sozial eta politikoak sentibera eta ezagumenduz jantziak imajinatzen ditut.

• Lankidetzarako prestutasuna duten eragileak erabakiak hartzen imajinatzen ditut.

• Lurraldeen arteko mugikortasun arazoak ezabatzen dituen agenda batekin imajinatzen dut.

• Eragile ekonomiko eta sozialen artean, nork bere eremuan, lankidetza egitasmoak adostuz eta garatuz imajinatzen dut.

• Maila orotako instituzioen arteko hitzarmen eta asoziazioekin imajinatzen dut. Baiona-Donostia euskal euro-hiria, Udalbiltza, Pirinioen bi aldeetako herrien eta elkargoen elkartea....

• Eta esandako guztia bezain garrantzitsua, Konbergentzia posible ez den gaietan dibergentzia onartuz imajinatzen dut. Tokian tokiko bisio eta ikuspegiak garatzea ezinbestekoa da besteekiko lankidetza emankorra gertatzeko.

Baina eman diezaiogun erantzunari ezaugarri propositiboa:

• PROPOSAMENA, I: Jarduera lurralde osora hedatzea, marginatutako eremu geografikoak biziberritzeko egitasmoak diseinatu eta aplikatzea.

• PROPOSAMENA, II: Eragile ekonomiko eta sozial bakoitzak Euskal Herri mailako lankidetza eta bizikidetzarako agenda propioak erabakitzea.

• PROPOSAMENA, III: Baiona-Donostia euskal euro-hiria garatzea, herritarren bizimoduari eragiten dioten eremu funtzionalenetan, esaterako, lana, mugikortasuna, fiskalitatea, formakuntza…

• PROPOSAMENA, IV: Hegoaldeko agentzia industriala eta Hegoaldeko merkataritza ganbara sortzea, eragile sozialen sustapenez.

• PROPOSAMENA, V: EAEko Clusterrak eta zientzia-teknologia sareko zentroetako estatutuak aldatzea Nafarroa Garaiko eta Ipar Euskal Herriko bazkideei berdintasunez parte hartzen uzteko.

• PROPOSAMENA, VI: Eusko Lege Biltzarrak euskal ikasleei, edonondik datozela ere, formaziorako eta mugikortasunerako diru-laguntzak modu unibertsalean emateko araudiak egokitzea.

• PROPOSAMENA, VII: Lurralde zatiketa gainditzeko irizpideak eta baliabideak finkatzea Europako Batasuneko “Peace” egitasmo baten baitan eta Europako Batasunaren zaintzapean.

• PROPOSAMENA, VIII: Euskal Herria bere osotasunean hartuko lukeen euro-eskualdea ekonomiko eta soziala sortzea, harremanetarako euskal esparru europarra.

• PROPOSAMENA. IX: Euskal finantza sistema jarduera ekonomiko eta sozialetarako finantzazio ildo bereziak eskaintzea, urrats estrategikoak eman beharrean diren lurralde eta sektoreetako proiektuentzat berariazko finantzazio funtsak sortze, lurralde osoa biziberritzeko lagungarri gerta daitezkeenak.

Labur esanda, lurraldeen arteko konbergentzia eragin dezaketen egitasmoak adostasunez erabaki eta abian jartzea proposatzen dut, neure hitzetan jarriaz askok diotena.

Gehiegi gustatzen zaigu kanpoko ereduetara begiratu eta gure burua parekatzea, edo erreferentziak gorestea geu non gauden edo gure baitan dauden lurralde errealitate desberdinak aztertu gabe.

 Tue, 16 Dec 2014 09:33:13 +0000 imanolesnaola 17025 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/jardunaldia-eusko-ikaskuntza-imanol-esnaola-bi#comments

http://gaindegia.eus/eu/jardunaldia-eusko-ikaskuntza-imanol-esnaola

[Eusko Ikaskuntzaren Nazioak eta Estatuak XXI mendean: Demokrazioa eta Erabakitzeko Eskubidea jardunaldien baitan Gaindegiak izan zuen parte hartzearen laburpena da hau. Andoni Eizagirre irakasleak bi galderei erantzuteko ariketa jarri zien mahai-kideei, hona hemen lehena]

 Herri ez izatearen kalteak

 Imanol Esnaola, Gaindegiako koordinatzailea

Zergatik da beharrezko dimentsio ekonomiko eta soziala kontuan hartzea erabakitzeko eskubideari buruzko eztabaidan? Zein ondorio lituzke erabakitzeko eskubidearen jabe izateak euskal ekonomia eta gizartearen etorkizuneko bilakaeran?

Ezer esan aurretik beharrezkoa da non gauden esatea:

• HERRI EZ IZATEAREN KALTEAK I: Erabakitzeko eskubideari buruz mintzatzean ez da ohikoa eremu politikoa utzi eta eremu sozialean kokatzea. Baina joera hori aberrazio hutsa da, erabakitzea, besteak beste gizarte baten egitekoa baita, nola bizi nahi duen erabaki eta horren arabera antolatu. Bestela esanda, zein helburu, zein arazo eta zein oportunitate dituen aztertu behar du eta horietan interbenitzeko erabakiak hartu.

• HERRI EZ IZATEAREN KALEAK II: Lurralde zatiketa Euskal Herrian burutu den eragiketa ekonomiko eta soziala da, eta, ondorioz, politikoa. Hau da, ezin dugu erabaki zein diren gure arazoak eta gure aukerak, edo elkarrekin zer egin dezakegun. Erabakitze ororen oinarrian ezagumendua dago, ezagutzea zer behar dugun eta zer izan nahi dugun (gure kasuan, ez ezagutzea). Beraz, herri garen aldetik bizi ditugun zatiketa, elkar ez ezagutzea edo elkarri bizkarra ematea propio bilatutako ondorioak dira. Euskal Herrian erabakitzeko eskubideari dagokionez lehen auzia lurralde zatiketa da, dimentsio ekonomiko eta sozial nazionalean jokatzea eragoztea bilatzen duelako.

 Esadazue, zuetako edonork jaso duen formazio akademikoan zer ikasi du beste euskal lurraldeetako ekonomiaz, gizarteaz, administrazioaz edo bere premia estrategikoez, ezagutzen al dituzue hango aktoreak?

 Esadazue, zuen jardun profesional edo intelektualean ibili al duzue esku artean Euskal Herria osatzen duten lurralde desberdinen gainean egiturako analisirik? Ba al dakizu nor den gai horietan espezialista?

 Esadazue, zuen bizitza asoziatiboan, zein elkartetan duzue Euskal Herri mailako bazkidetza bilatzen eta herri izaerako gogoeta egiten?

 Eta hala ere, hainbat erabaki hartu duzue… kohesionatzaileak ala zatitzaileak ziren aztertu gabe (zentripetoak ala zentrifugoak, estrategikoak ala bitartekoak…).

Beraz, esan dugunarekin argi dagoelakoan nago: erabakitzea eguneroko ariketa pragmatikoa da, bizirik eta sasoitsu irauteko ezinbestekoa. Eta horixe da Euskal Herriari eragotzi zaiona lurralde zatiketaren bitartez.

Baina erantzun diezaiogun galderari: Zergatik da beharrezko dimentsio ekonomiko eta soziala kontuan hartzea erabakitzeko eskubideari buruzko eztabaidan? Zein ondorio lituzke erabakitzeko eskubidearen jabe izateak euskal ekonomia eta gizartearen etorkizuneko bilakaeran?

• ZERGATIK I: HERRI GARELAKO

Euskal Herriak bere baitan koherentzia maila handi bat du oraindik ere. Hizkuntza eta kultura mailatik urrunago doa koherentzia hori ekonomia eta gizarte arloko esparru sendoetan eragiteraino, elkarrekin bizi gara hainbat arlotan. Gure familiak, lagunarteak, jarduera industriala, formazio akademikoa, bizitza profesionala lurraldeartekotasun handizkoa da oraindik ere, baina harreman hori gero eta ahulagoa da, ezarritako zatiketaren eraginez.

• ZERGATIK II: BEHAR DUGULAKO
 Nafarroa Garaiarentzat bere sozio komertzial nagusia Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban dago. Bizkaiko industriak Arabako lautada behar izan du. Gipuzkoakoak Nafarroa Garaikoa. Ipar Euskal Herriko industria gero eta ahulagoak Hegoaldearekin lankidetza sendoan baino ez du iraungo. Elkar behar dugula esan dezagun.

• ZERGATIK III: OPORTUNITATEA DELAKO
 Lurralde bateko arazoen soluzioa lurralde arteko lankidetzan egon daiteke. Sektore baten beharrentzat aukera lurralde arteko lankidetzan egon daiteke. Elkar hartuta aukera berriak sortzen dira. Laborantzako mozkinak landatik kalera joan daitezke, Lapurdiko zerbitzuen gaineko eskolak aukera onak dira Hegoaldekoentzat, eta eskola industrialak berdin Iparraldekoentzat. Nafarroako eguzkia eta haizea energia iturri berriztagarria izan daiteke denontzat.

• ZERGATIK IV: INORK ERAGOZTEN EZ DIGULAKO
 Gaur egun, egitasmo ekonomiko eta sozialetan, geu gara sarri inposatutako zatiketaren eskema arraberritzen dugunak. Mugak muga, eskueran dugu egitasmo ekonomiko eta sozialak elkarrekin abiatzea.

• ONDORIOAK:

- Lurraldetasuna aintzat ez hartzeak arazoak eta aukerak ez ikustea dakar. Gure buruari ezin soluziorik aurkitu. Pragmatismo eta errealismo ariketa bat egin beharrean gara. Azken batean orain Herri egingo gaituzten egitasmoak ekonomiko eta sozialak behar ditugu. Aldaketa latzak gertatzen ari dira, gure herrian eragina dutenak eta soluzioan beste nonbait erabakitzen dira. Bizi ditugun zailtasunek tamainako erabakiak eskatzen dituzte. Izan ere, gure erabakien baitan dago biharko Euskal Herria. Orain egiten dugunak edo egiteari uzten diogunak esango du bihar gure arazoei erantzuteko egoera hobean jartzen gaituen, eta hala izanda, erabakitzea dagokigu, egunero erabakitzea elkarrekin zer egin beharra dugun.

- Beraz, erabakitzeko eskubidea, ezinbesteko ariketa da, bai egunerokoak erabakitzeko, bai arnas luzeko pausoak zehazteko. Guri dagokiguna beste batek erabakitzen duen bakoitzean guk gure-gureak diren aukerak eta lehentasunak kontuan hartu gabe egiten du, gure kalte.

- Honek Euskal Herriko eragile sozial eta instituzionalen mahaian eginkizun berri bat dakar, posible da Herri izaerako ariketak egitea, egin ditzagun bada. Euskal Herria politikoaren aurretik Euskal Herria funtzionala dago, pertsona eta organizazioek osatua, erabaki libreen bitartez herri ikuspegi eta praxi bat egituratzen duena eta egungoa baino aukera hobeak eskaintzeko balio duena.

Lurralde zatiketa Euskal Herrian burutu den eragiketa ekonomiko eta soziala da, eta ondorioz politikoa. Hau da, ezin dugu erabaki zein diren gure arazoak eta gure aukerak, edo elkarrekin zer egin dezakegun.

 Tue, 16 Dec 2014 09:28:21 +0000 imanolesnaola 17024 at http://gaindegia.eus http://gaindegia.eus/eu/jardunaldia-eusko-ikaskuntza-imanol-esnaola#comments


Salduenak - VETMAX®

chevron_right Best sellers

Sales, highest to lowest

A2.2 Konektorearen Egokitzailea HTP-1500 Bero-Terapia Ponparako

Konektore hau Adroit Medical HTP-1500 Bero Terapia Ponpan erabiltzen da.

1 Bikotea

Fabrikako pieza originala

Egilea: Adroit Medical

Fabrikatzailearen produktuaren zenbakia: A2.2

Egokitzaile honen lineako preziorik baxuena eskaintzen dugu!

24,00 $

The Scratch Shield ™

Katu irregularra kaiolan sartzeko modu gizatiarra. Besterik gabe, bultzatu katua kaiolaren atzeko aldera eta, ondoren, segurtasunez injektatu zulo ugarietatik. Oso ohikoa den arazo bati irtenbide baxua ematea.

VETMAX da produktu honen jatorrizko asmatzailea, diseinatzailea eta probatzailea.

Dynax / Engler Engineering Corp.-ek fabrikatua.

Txikia (38,1 cm x 38,1 cm)Ertaina (53,34cm x 53,34cm)

155,00 $

Dynax Ohatila

Albaitaritza alorreko ohatilarik ezagunena. Kosturik baxuena, arina, erradioluzentea, malkoetarako iragazgaitza.

AEB osoan saltzen den # 1 ohatila! (18.000tik gora)

168,00 $

Maxitherm® - Heavy Duty Berrerabilgarriak Diren Binilozko Zirkulazio Pads

Binilo zirkulagailu berrerabilgarriak. Kostu baxua eta iraunkorra. Kalitate onena eta konfiantzazko zirkulagailuen marka, puntua!

Erabili kuxin horiek beste zirkulazio marka gehienekin. Bidalketa bakoitza eranskin osagarriekin dator, produktu hau erabiltzeko egokitzen dutenak, gaur egun AEBetan saltzen diren zirkulatzaile ezagunenak.

Neurria:Txikia (30,48 cm x 45,72 cm)Ertaina (55,88 cm x 76,2 cm)Handia (60,96 cm x 152,40 cm)

Zirkulagailu honen lineako preziorik baxuena eskaintzen dugu!

75,00 $

-27,00 $

HTP-1500 Bero Terapia Ponpa (& Stand)

Adroit Medical HTP-1500 AEBetako ospitaleetan gehien erabiltzen den bero-terapia ponpa da eta Albaitari, Animalia Klinika eta Ikerketa Zentroekin Top Seller bat da. HTP-1500 diseinu ergonomikoak, erabiltzeko erraztasunak eta eraikuntza malkartsuak aukera ezin hobea egiten dute eguneroko erabilerarako ospitale okupatuetan eta albaitaritza kliniketan. HTP-1500 iturriko ura erabiltzen duen bero-terapiako ponpa bakarra da!

Ponpa Adroit Soft-Temp Berogailuetarako eta Maxitherm® Zirkulagailuetarako Padetarako egokitzen da.

Aukerak:HTP-1500 Bero Ponpa (Ponpa Bakarrik)HTP-1500 Stand (Stand bakarrik)HTP-1500 Bero Terapia Ponpa + Stand Kombina

Bero Ponpa eta Stand honetan eskuragarri dagoen preziorik baxuena eskaintzen dugu!

548,00 $

575,00 $

Katu Grabber

Katu arraro bat eusteko modu gizatiarra. Ohiko arazo bati irtenbide baxua ematea.

Ameriketako Estatu Batuetan egina!

180,00 $

Dynax Stretcher & Gurney

Dynax ohatila honek txakur gaixo handiago bat har dezake, 90,72 kg artekoa. Kostu baxukoa, arina, erradioluzentea, malkoetarako iragazgaitza.

Aukerak:Gurney bakarrikStretcher & Gurney Combo

Ameriketako Estatu Batuetan egina.

747,00 $

Dynax EZ-Glider

Kostu baxukoa, arina, erradioluzentea, malkoetarako iragazgaitza.

Aukerak:EZ-Glider bakarrikEZ-Glider & Stretcher Combo

627,00 $

Adabakiak Konpontzeko HTP-1500 Soft-Temp Berokuntza Padetarako

Adabakien konponketa HTP-1500 Soft-Temp Berokuntza Padetarako eta beste marka batzuetako Berokuntza Termikoetarako Padetarako. Gelditu ihes-konponketa konponketa-kit honekin.

Adroit Medical Veterinary Warming Pads-tamaina guztietako konponketak egiteko diseinatua

Fabrikako konponketa-kit originala

Uraren zirkulagailu eta berogailu termikoetarako alfonbraen gainerako marka guztietan lan egiten du. Ura isurtzeari uzten dio.

Fabrikatzailearen produktuaren zenbakia: VKIT

Adabakiak konpontzeko kit honen lineako preziorik baxuena eskaintzen dugu!

17,00 $

On sale!-114,00 $

VetPro Gaixoaren Berogailuaren Sistema (eta Saskia)

VetPro albaitaritza edo erabilera klinikorako gaixoak berotzeko sistema onena eta fidagarriena da. VetPro haizagailua erabiltzeko erraza da, ondo eraikia, nahiko polita eta azkar berotzen da. Muntaketa ezin hobea gurpilak blokeatzeko aukerako standa da. Haizagailu hau zoruan edo mahaian jar daiteke edo IV Polo batean ere muntatu daiteke. Txakurtegi edo kaiola batera berotu daiteke aukerako Txakurkume Konektorearekin. Berokuntza Makina Konbektiboa.

UL Onartutako Medikuntza Ekipoen IEC60601-1 Araua, 3. Edizioa.

Egokitzen da: VetPro mantak

Aukerak:Blower (Blower bakarrik)Stand (Stand bakarrik)Blower + Stand konbinazioa

Bermea: 2 urtekoa

Berogailu sistema honen aukera guztietan eskuragarri dagoen preziorik baxuena eskaintzen dugu!

1.485,00 $

1.599,00 $

F/Air Scavenger Ikatz-Ontzia (8 Unitateko Maleta)

Bickford Omnicon F / AIR - Karbonoz betetako Hondakin Gas Anestesikoen Ontziak (8 unitateko maleta)

Ebakuntza-gelan anestesia-gasen arazoei erantzun zentzuzkoa emateko, F / AIR anestesia-gasaren iragazkia bereziki ISOFLURANE, HALOTHANE, ENFLURANE eta abar ebakuntza-gelatik inguruneko anestesia-gasen hondakinak kentzeko diseinatu da.

Altuera: 15,24 cm (6 hazbete)

Osagai aktiboen pisua: 200 gramo

Diametroa: 8,255 cm (3 1/4 hazbete)

Konektorea, kanpoko diametroa: 2,22 cm (7⁄8 hazbete) arra

Adsortzio-ahalmena

Karbono tetrakloruroaren jarduera, pisua handitzea:% .60

Gas erretentibitate halogenatua:, 50 gramo

95,00 $

Dynax Ohatila Eta Saskia

Gurdiak txakur handi baten esku bakarreko garraioa ahalbidetzen du. Kostu baxukoa, arina, erradioluzentea, malkoetarako iragazgaitza.

Aukerak:Saskia soilikOhatila eta saskiaren konbinazioa

377,00 $

APM: Audio Gaixoaren Monitore

Estetoskopio tradizionala ordezkatuz, APMk animaliaren taupadak eta arnasketa soinuak transmititzen dituen mikrofono sentikorra erabiltzen du hestegorriko estetoskopioaren hodia edo bularreko pieza kopa erabiliz. Soinu kardiobaskular anplifikatuak bozgorailu baten bidez entzuten dira eta argi gorri keinukari baten bidez adierazten dira.

Elementu hau oso ezaguna da, sortzen duen SOINUAREN arnas eta taupaden paregabea delako. Talde osoa seguru eta seguru senti daiteke kirurgian APMren soinua kontrolatzen duen bitartean zure pazientea entzuten.

Mikrofono unitatea

Esofagoko estetoskopioak (12F, 18F eta 24F)

4 C bateriak

Babes-kasua

Bermea: 1 urteko berme mugatua

EZ-258 ReFresh Ikatz-Iragazkien Ontziak (8 Unitateko Maleta)

Karbonoz Betetako Hondakin Gas Anestesikoen Ontziak. (8 Iragazki-Ontzien Kasua)

Bikoiztu zure hondakin-gasen ontzien bizitza. 2X Hondakin-gasa harrapatzen du!

Aurreztu denbora eta dirua

Berreskuratu ontziak birritan irauten dute

Isoflurano kantitatea 2 aldiz baino gehiago harrapatzen du

Hondakin gutxiago eta segurtasun handiagoa

Ontzien aldaketak gutxitzea

Aurrezki garrantzitsuak,% 40 edo gehiago!

Hondakin gutxiago, erosotasun handiagoa eta kostu aurrezpen handiak.

EZ-Breathe Albaitaritzako Haizagailua

EZ-Breathe (EZB) gaur egun albaitarrek eskuragarri duten anestesia haizagailu errazena izateko diseinatu zen.

EZB albaitaritzako gaixo bat aireztatzeko oso modu eraginkorra da

Anestesia makina GUZTIEI (modelo berri eta zaharrei) zuzenean lotzen zaie

5 minutu baino gutxiagotan konfiguratzeko erraza, funtzionatzeko erraza

Diseinu trinkoa, ia lekurik hartzen ez duena, 0,91 kg baino ez ditu pisatzen.

1 kg eta 120 kg arteko pazienteak aireztatzen ditu (2 libra eta 264 libra)

Bete eta eutsi botoia

Pop-off elektronikoa eta mekanikoa segurtasun handiagoa lortzeko

Ez dago osagarri deserosorik edo astunik

Erraza ebakuntza egin ondoren gaixoak kentzeko

AEBetan diseinatu eta egin

3.150,00 $

-120,00 $

Scale-Aire Abiadura Handiko Albaitaritzako Hortzetako Aire Unitatea, On-Demand Konpresorearekin

Mikrotxipen zirkuitu modernoak zirkuitu eraginkorreko unitate berri batean sartu ditugu. Erraz alda dezakezu eskaladatik leundutako zulaketara. Ultrasoinu bidezko eskalatzaileak maiztasun optimoa mantentzen du puntan presioa etengabe eskaneatzen eta konpentsatzen denean mikro teknologia digitala erabiliz, eta horrek botere galera partziala ere ezabatzen du. Curetaje, kalkulu astunen eskala sakona egin dezakezu, orbanak kendu eta profilaxi tratamendua unitate bera erabiliz hortzak leunduz amaitu dezakezu.

Produktu honetarako eskuragarri dagoen preziorik baxuena eskaintzen dugu!

4.875,00 $

4.995,00 $

Regal 300I Eskala Elektronikoa

Eskala batean bilatu beharreko lehenengo gauza da. Gaixoen pisu zehatza jakitearen araberakoa da: anestesia, botikak, inokulazioak eta baita elikadura kantitateak ere. Horregatik, gure Regal 300I eskala elektronikoaren zehaztasunaren mende egon zaitezkeela ziurtatu dugu.

1.056,00 $

Regal Kaiola Antolamenduak - 182,88 cm Zabal, 5 Kaiola

2.572,00 $

Showing 1-18 of 40 item(s)

Hurrengoanavigate_next


Polimedikaziotik Depreskripziora (I) | BAGA BIGA BLOG!

Iker Villanueva13/3/14 6:59 p. m.

Sarrera benetan interesgarria eta sakona, eskerrik asko informazio guzti hau gurekin konpartitzeagatik! Nire ustez gaur egun medikuntzak duen arazo larrienetariko baten azterketa polita egin dozu, kontzeptu asko argituz.

Gorka Eskubi. Famili medikua17/3/14 5:37 p. m.

Eskerrik asko bioi egindako lanagaitik. Benetan interesgarria eta kontu-kontutan hartzeko gaia da.

Esan polimedikazioa eten edo saiesteko aukerak egunero dekoguzela. Alde batetik arazo garrantsitzua baina konpongarri dela onartu beharko dogu, eguneroko kontsultan oso presente euki dezagun. Bestetik osasunaren lehen, bigarren eta hirugarren mailen arteko komunikazio preskriptibo/depreskriptibo bakarra lortu beharko genuke (badirudi hau gero eta gertuago dagoela).

Denon ardura da pazientearen egoera (fisikoa, kognitiboa, pertsonala, familiarra, soziala..) zein den esagutzea eta medikazioek egin diezaioketen onurak edo kalteak balantzan ipintea, horren inguruan erabakia aproposenak hartzeko moduan egoteko.

Lana dekogu bada.

Mikel Baza Bueno18/3/14 9:43 a. m.

Mila esker Gorka.

Egia da erronka baten aurrean gaudela.

Lehen eta behin medikuok farmakoetatik haratago begiratzen ikasi behar dugu, baina lan honetan ez gara arduradun bakarrak eta gainontzeko osasun-profesionalekin elkarlana eta azkenik gizarte osoaren konpromisoa ezinbestekoak dira.

Laburbilduz, polimedikazioaren aurrean formazioa, jarrera eta elkarlana bultzatu behar ditugu.


Dutxarako gortina Birds - Dutxarako gortinak - Bainugela - Produktuak - Bainu batak, Umeentzako bainu batak, pijamak, Amantalak - Javier de Peque

Dutxarako gortina zuria da. Gortina txoriz beteta dago. Txoriak oso dibertigarriak dira.

« Dutxarako Gortina multicolor BB Dutxarako Gortina Time Live »


Mixel Ducau — Euskal kultur erakundea

Hemen zaude: Hasiera › Euskal kultura › Euskal kulturaren lekuko › Mixel Ducau

"Munduko musikak rocka baino askatzaileagoak zaizkit"

Mixel Ducau (1951, Baiona, Lapurdi) hats luzeko musikaria da. Errobi bikotean egin zen ezagun; Zaldiboborekin saiatu zen, baina Oreka TX zein Bidaia taldeetan du oraina finkatua. 2016ko urriaren 29 eta 30ean, Aldudek "Errobi Kantatuz" emanaldiak eskainiko ditu: XX. mendeaz oroitzeko aukera zintzoa.

Zer amets zenuen, ttipitan?

Musika! Plastikozko flauta bat banuen, baita harmonika ttipi bat, eta horiekin pasatzen nuen denbora, anitz soinu, doinu ateratzen. Auzoko familia nahiko burgesa zen, eta beren semea musika eta dantza ikastera bidaltzen hasi zirenean, nik ere gauza bera egin nahi nuela erran nien burasoei! Halaxe nintzen kontserbatorioan sartu... Auzoko mutiko hura futitzen zen, baina ni berehala lotu: xantza zen, garaian ere ez baitziren hango klaseak irringarri!

Zure buruarekin zorrotza zinen?

Nahi nuenarentzat, bai. Eskola turista baten gisan iragan dut, egia errateko! Batxilergoa zinez pasatu nuen aita-amentzat: etxegintzako baxo profesional zerbait, zeinetan arkitektura zitzaidan gehien gustatu, halako paralelo bat egin bainezakeen musikarekin. Saxofoia lantzen nuen kontserbatorioan, baina hamahiru urtetako, bi lagunekin talde bat muntatua genuen: horrela nintzen gitarrari ere lotu, funtsean... Hamasei urte eta erdietako, dantzaldi-talde batean nintzen, pagatua, eta plazetan musikari: zer zoriona izan zen hura! Eta gurasoek ez didate sekula trabarik pausatu: konfiantza egin didate beti.

Adin horretan, zer idealen inguruan ari zinen dantzan?

Uste dut lehen-lehenik Euskal Herria, edo euskaldun izatea nuela gogoan. Gure familia hala zen, baina Baionan ginen, burasoek lotsa zuten euskaraz egiteko: haur denborako eskola-debekuak ere hor zituzten... Baina nik behar hori sentitzen nuen, ttipitatik, Eiheralarreko giro hartan bainaturik, baita berantago ere, musikari gisa. Gure dantzaldietan, ez zen euskal kanturik ematen: bakar-bakarrik modako gauzak! Orduan, nihaur hasi nintzen nire txokoan, euskarazko kantu xaharren ikasten. Hortik fite ginen topatu Anje Duhalderekin, lizeoan: Daniel Landarten testuak bazituen, eta kantu berriak bota genituen, Errobiren eskutik.

Giro sozial bero hartan...

Hura ere bazen, bai: 1968ko ondoko urteetako gazteak ginen, iraultza egitera abian. Mundu zaharrarekin bukatu behar, baina Euskal Herriaren eraikuntzarekin, bazen zerbait berezi, baita zerbait konkretu ere. Hala ere, erran dezagun, ez nintzela militante sutsua, baina artista gisa, abertzaletasunari zinez hurbil nintzela, eta euskaraz kantatuz nuela ikusten nire ekarpena. Garai indartsua zen, eta Errobik su hartu zuen, batez ere Hegoaldean, non jendea berehala lotu zen gure hitzei, baita musikari ere. Ez ditut sekula ahantziko hango gure lehen kontzertuak: zenbat jende, zenbat kemen! Pasio hura harrigarria zitzaigun, Anjeri ere bai.

Zer kalitate aurkitu zenion Anjeri, harekin bikotea osatzeko?

Haren inplikazioa gabe, ez dut uste horrela ibiliko ginela. Pentsa ezazu nolako dantzaldi-giro azukratutik heldu nintzen ni, eta nola ibili ginen kontzertu debekatuetan, Guardia Zibila hurbiletik ikusiz frankotan! Anjek bazuen dimentsio politikoa, testuak ere bazituen idatziak, eta erabateko konexioa gertatu zen garaiko Euskal Herrian.

Abertzaletasuna eta rockaren arteko lotura, ebidentea izan zen?

Uste dut baietz. Daniel Landarten testuak musikatzerakoan, naturalki hartu zen rockaren bidea, eta horrek ere zuen gure inpaktuan eragin.

Zer estetika ekarri zenuten?

Euskal Herriarentzat, bazen zerbait berri. Baina ez dugu ezer berezi asmatu... Amerikako rock-folk mundutik edaten genuen; hemen, Ez dok amairu mugimenduaren obra zen gehien entzuna, beraz gure gitarra elektrikoekin, soloekin-eta hasi ginelarik, inarrosaldi ederra eman genuen, bai! Rock xintxoa zen, hala ere, ikusiz zer jin den ondotik... Baina aski izan zen jendea kexatzeko, gurea ez zela euskal musika, dena suntsituko genuela... Jadanik lehen diskoa argitaratzeko, Elkar etxean sekulako eztabaidak izan zituzten: zinezko epaia ukan genuen, batzuek ez baitzekiten zer pentsa gure musikaz! Lehen aurkezpeneko ikusleen artean, oroit naiz Jean-Louis Maitiak nola hartu zuen gure defentsa, gure garaian finkatu behar genuela erranez, horrek euskal kulturaren iraupena bermatzen zuela-eta...

Aspaldiko eztabaida, beraz: euskaraz kantatzea aski ote den, hori euskal kultura izendatzeko...

Uste dut herriak ez dituela debaldetan bereganatzen urrats horiek. Noski, garaian haustura bezala ikusten genuen gurea, baina funtsean, eta gibeltasunarekin, jarraipen batean dugu parte-hartu... Mundu mailako mugimendu bat gurera ekarriz, eta gure mundua bere garaian segiaraziz... Beti entseguetan gabiltza, eta txertoak hartzen duen edo ez, hori denborak erraten du, eta ez da beti kalitate kontua. Euskal kultura ez bada, nola izendatu beharko genuke, beraz, Fermin Muguruzak egiten duena? Musikalki, niretzat, beltz musikaren imitazio txarra da... Baina horrek lortzen duena, publikoak nola onartua duen-eta, chapeau, bravo, ongi: bere harria ekartzen du hark ere, eta herri honek segitzen du euskaraz kantatzen! Oroitzen naiz nola, Zaldiboboren garaian, Kaki Arkarazok erran zidan gure musika ez zela sartuko, Euskal Herriak rock gogorraren beharra bazuela: denbora hartan, arrazoi zuen.

Errobiren disko batek ontsa ilustratzen du desoreka hori, "Ametsaren bidea": kritikak goraipatu zuen, baina herriak ez bereganatu...

Kantu sinpleak baino gehiagoko zerbait egin nahi nuen. Hor ere, influentziak ez ziren eskas, rock progresibo edo sinfonikoan... Ene anbizioak gidatu zerbait izan da, eta harro naiz disko horretaz. Konplexuagoa zen, eta onartu behar izan nuen horrelako obrak ez duela bide bera egiten publikoan.

Pena hartu zenuen?

Gazi-gozoa izan zen... Nik beti maite dudan diskoa da, eta uste dut musikalki zerbait ekarri zuela... Baina nire gustokoa izanik ere, ez jendarteratzeak egiten du zerbait, bai, hala ere. Bestalderako bideak ere efektu berdina du: Zaldiboboren “Kolore” kantua oso sinplea da, baina berehala lotu zen! Kantu batek, bere bizitza propioa hartzen du: edo disko zoko batean egoten da, edo alde guzietara bidaiatzen du. Ez baduzu hori ulertzen, eta batez ere onartzen, frustratua bizi zaitezke luzaz...

Hala ere, disko horretatik landa, Itoiz bezalako talde batek erreleboa hartu zuen gisa batez, ez?

Salbu gizarteak beste bihurgune bat hartu zuela: rock radikalarena... Hori bai, zaila izan zitzaidala onartzea! Ni ere, nire planeta sofistikatuan nintzen garaian, beste amets batzuekin... Eta ez nuen ulertu. Baina beharrezkoa zen! Nik musikari txarrak baizik ez nituen ikusten, salbu zerbait jotzen ahal zutela, eta batez ere zerbait adierazten ahal zutela: hori da inportanteena! Nire musikari-egoak petako bat hartu zuen, alferrik arizana nintzela eta abar... Bizitzaren ikasgaia eta ironia bada...

Menturaz zuk ere hala utzi zenituen kantari batzuk, Errobirekin hastean?

Horri deitzen zaio zahartzea, ez?

Ez dut nik erran!

[irriak] Adina hartzea, erran dezagun...

Baina aldi berean, nola esplikatu Itoizen arrakasta?

Itoiz zen, xuxen-xuxen eta zehatz-mehatz, bere garaikoa: behar zen denbora-tartea aurkitu zuen, bide egiteko. Pop estiloak ere gauzak errazten ditu, baina kalitate handiko taldea izan da, Juan Karlos Perezen ahots metaliko horretatik hasiz, musikarietaraino. Itoizek bazuen bere mundua, eta mundu hori bere garaian kokatua zen, jendearen ametsetaraino. Salbu rock radikalak tsunami baten eragina ukan zuela, eta bazterrak nahiko monopolizatu. M-ak taldeak, adibidez, ez zuen arrakasta popular handirik izan, biziki zaila baitzen punkaren sinpletasunaz eta bat-batekotasunaz aparte zerbait proposatzea, musikalki.

Euskal Herria itogarri egin zitzaizun, orduan?

Pixka bat, bai. Militantismo gehiegi, presio gehiegi... Anjerekin ere haustura bat gertatu zen. Gauza berrien beharra banuen. Batzuentzat, jada joana nintzen Errobi bukatu aitzin.

Madrilera joan zinen...

Kasualitatez nintzen han gertatu, casting batean: La Orquesta Mondragon taldeak bi musikari eskas zituela, Jean-Marie Ecay gitarrean eta ni saxofoiean hartuak izan ginen. Nire musikari-karrerak segitzen zuen, beste mundu batean; Madriletik Parisera joan, estudio bat sortzeko proiektuarekin... Ene bizitza profesionaleko porrot handia izanez atera zena! Baina anitz gauza ikasi nuen ekoizpenean, ordenagailuaren hasiera ere bazen... Euskal Herriarekiko distantzia harturik, gogo onez itzuli nintzen gero berriz. Joseba Tapia ezagutu, eta Zaldibobo taldearekin ukan nuen lehen kezka izan zen munduko musiken eta euskal musikaren arteko lotura atxikitzea.

Musika-eklektismoaren gustu hori, nondik heldu zaizu?

Uste dut amaren jarrerari esker dela, funtsean. Nik entzuten nuenari beti interesatzen zen, molde irekian. Diska-dendan badut zenbait denbora pasaturik, eta saltzaileen jakintza behar-beharrezkoa zen! Irratian, tarteka New Orleanseko musika pasatzen zenean etxean, hor denak isiltzen ginen entzuteko, eta hortik naiz hasi musika-estilo horren maitatzen, eta ikertzen. Beti estruktura berdina zen: temaren esposizioa, melodia, lehen solo bat, bigarren bat, eta bukaera kolektibo bat... Memento hori zen nire gustokoena beti, denak nahasiz nola lortzen zuten halako koherentzia, zoragarria zen! Eta sentsazio berdina ukan dut uharteetako, Afrikako musikekin: munduko musikak rocka baino askatzaileagoak zaizkit, gaur egun. Rockaren itzulia egina dut: errezetak ezagutzen ditut, nahiz-eta sorpresa bakan batzuk ukan oraindik.

Baina zertan da rocka?

Gaur egun, estetika bat da, biziki akademikoa gainera. Uste dut garai bateko funtsa galdua duela. Gehiegi pentsatua, komertzializatua, industriaren eraginez. Rapak hartu zuen aldarrikapenaren funtzioa, baina hori ere, oso konbentzionala da orain.

Zer gelditzen zaigu beraz, iraultza egiteko?

Iraultza garaian ote gaude, mendebalde honetan? Iraken heavy metala egitea, bada zerbait... Baina hemen, zer? Jinen da berriz zerbait, baina anartean, itzulika ari gara, abiadura bizi-bizian; internetek trumilka musika eskaintzen du kolpez, beraz niri askoz gehiago interesatzen zaizkit munduko musika horiek, mugimendu horretatik kanpo gelditzen direnak, tresna bereziak...

Baina mundua musika elektronikora doa...

Horrek ez nau batere erakartzen. Ezagutu dudan sorta hura ez zait interesgarria egin... Eskola zaharrekoa naiz, gero: musika-tresnarekin eta bakoitzak bere buruarekin borrokan aritze hori gabe, zaila zait musika irudikatzea! Espero dut jende kreatiboa izanen dela elektronikoen artean ere.

Zuk bidaian segitzen duzu, nolanahiko boza ez duen emaztearekin...

Caroline Phillips ene bizitzaren emaztea da. Haren ahotsa bada zerbait, ikasia du menperatzen. Bidaia taldearen funtsa, munduko musikengana joatea da, nahasketa horietatik zerbait eguneratuko dugulakoan hemen ere, doinu edo tresna ezezagunak gureganatuko. Uste dut hala ibili garela beti nonbait Euskal Herrian, inplikatuz gure erroak ezagutzen ditugula: adibidez, bertsolari batek kantatzen duen doinua. Hori funtsezkoa da, gure kulturaren jarraipena errespetuz egin behar bada. Batzuetan, ikusten ditut mutxikoak ez dakit zer eta zer tresnekin emanak, eta pentsatzen dut: zergatik? Txirulak eta ttunttunak beti efektu sesigarri bera egiten didate, eta uste dut plaza berek betetzen dutela.

Zergatik ez duzu zure boza sekula aipatzen?

Beti erran izan dut, kantatzen duen musikaria naizela. Oraindik gehiago kontzentratu behar izaten dut, kantatzen ari naizela ez ahanzteko! Bestela, musikan jarraituko nuke beti... Botza, ez da nire lehentasuna, eta zerbaitengatik duket nahiago bikoteetan kantatu: uste dut osagarri atera naizela bai Anjeren, bai Carolinen ahotsekin.

Eta kantaririk gabeko taldean zaude gaur egun, Oreka TX-n...

Ez da kasualitatea izanen! Alimaleko plazera hartzen dut, eta uste dut egiten ari garena garrantzitsua dela: errepertorio berezia, gure sustraietan finkatua, txalaparta goi-mailara eramanez. Nire ekarpena da hori laguntzea haize-tresnekin, eta aitortu behar dut alboka sakratu hartaz maintemindu naizela! Gainera, bidaiatzen dugu, trukaketa sakonak baditugu, arrakasta hor da: oparia da.

Atzerrian ere, jendea lotzen da estilo horri?

Eta nola! Musika organikoa da, sustraikorra, intenporala, ez batere modakoa. Unibertsala da. Urrian zehar, Japonian ezagutu musikariak heldu zaizkigu Euskal Herrira, eta ikusiko dugu zer aterako den trukaketa horretatik.

Urriaren punta-puntan, "Errobi Kantatuz" ere hor duzu... Nola hartu duzu ekimen hori?

Biziki ongi! Ahantzia izatea baino, hobe klasiko bilakatzea... Belaunaldi berriek nola berenganatu duten gure kantua ikustea ere, interesgarria da. Baina hori baino, kantu horiek zer eragin izan duten, edo ukan dezaketen oraindik zait funtsezkoena: izan dadin norberaren intimitatean, ala zentzu kolektiboan.

Harremanetarako: Bidaia taldea

"Errobi kantatuz" kontzertuak - 2016ko urriaren 29-30ean Alduden


Bermeotik oinez Gaztelugatxeko San Joanera - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza


558 eredua. Garagardoaren gaineko zerga. Garagardoaren fabrika eta gordailu fiskaletako eragiketen aitorpena - egoitza

558 eredua. Garagardoaren gaineko zerga. Garagardoaren fabrika eta gordailu fiskaletako eragiketen aitorpena.

Sortzapenak gertatu eta ondoko bigarren hilaren edo sortzapenak gertatu diren hiruhilekoa amaitu eta ondoko hilaren lehenengo bost egun baliodunetan aurkeztu beharko dira.

Garagardoaren fabrika eta gordailu fiskaletako eragiketak jasotzen dituzten aitorpenak aurkeztea, baita izakinak baino ez dauzkatenean ere.

Hartzaileak: Garagardoaren fabrikak eta gordailu fiskalak

Bertaratuta. Ogasun, Finantza eta Aurrekontu Saileko Zeharkako Zergen Zerbitzuko BEZ eta Zerga Berezien Atalean.


Plaza honetan zutabe honetan dago eskuragarri zakarrontzi bakarra. Gainezka egoten da gainera, bakarra izatean. Plazan zakarrontzi gehiago jartzea gomendagarria da, haurrak nahiz gazteen presentzia handia dela kontuan izanik eta herriko hainbat ekimen bertan antolatzen direla jakinik.


Olive Honeyeater - Lichmera argentauris - Multimedia bilaketa - Macaulay Library eta eBird

Iragazkiak garbitu Kendu iragazkia Olive Honeyeater - Lichmera argentauris Kendu iragazkia Argazkiak