Asteazkena, azaroaren 2a

GURE HILDAKOAK GOGOAN

EBANJELIOA: Joan 6, 40

«Hauxe da nire Aitak nahi duena: Semea ikus eta harengan sinets dezanak betiko bizia izan dezala; eta neuk piztuko dut azken egunean».

Azaroaren 2an, gaur, munduko kristau-elkartean arimen eguna edo hildako fededun guztien eguna ospatzen da. Heriotzak beti atsekabetu izan du gizakia. Kultura guztiek eta erlijio guztiek eman dute heriotzaren aurrean erantzun bat. Baina Jesu Kristo izan da, bere heriotzaz eta piztueraz, behin betiko erantzuna eman duena. Berak heriotza garaitu zuen, Bera piztu egin zen, eta horixe bera gertatuko zaie beragan sinesten dutenei. Ebanjelioan irakur dezakegu: “Neu naiz piztuera eta bizia; niregan sinesten duena, hilda ere, biziko da.

Kristauok ez dugu heriotza azkentzat hartzen, behin betiko bizitzara, Jainkoaren ondoko bizitzara, igarotzeko bidetzat baizik. Horrek itxaropena, adorea eta zoriona ematen dizkigu.

Denok ditugu gure hildakoak: senideak, lagunak, auzokoak, ezagunak,… Pentsa dezagun horiengan eta eska diezaiogun gure Jainkoari, oso-osoan maitasuna den Jainkoari, egun batean denak bere ondoan elkartu ahal izatea. Gaurko otoitza hildako fededun guztien alde eskainiko dugu.

Pentsatzen duzu inoiz zure hildakoengan, maitatu zenituen eta orain zure ondoan ez dauden horiengan?

Ematen dituzu eskerrak bizian eman zuten guztiagatik?

BIDEOA: https://www.youtube.com/watch?v=Q-uCLXzl7TQ

1089025584009500IRUDIA

O Jainko Aita,Zuk ezagutzen gaituzu eta heriotzaz haraindi maite gaituzu.

Eskerrak ematen dizkizugu, denok zure adiskidetasunean betiko bizitzera deituak garelako.

Eskerrak ematen dizkizugu, zure poztasunean bizi diren santuen zoriontasun amaigabeagatik.

Eskerrak ematen dizkizugu, zure guganako eta gure hildakoenganako maitasun azkengabeagatik.Onar ezazu gure esker onezko otoitza, zure Seme piztuaren bitartez.

Osteguna, azaroaren 3a

EPITAFIO XELEBREAK

EBANJELIOA: Lukas 15, 4-6

«Zuetako nor, ehun ardi izan eta bat galtzen bazaio, ez da, beste laurogeita hemeretziak larrean utzirik, galduaren bila joaten aurkitu arte? Eta aurkitzen duenean, lepoan hartzen du poz-pozik eta, etxeratzean, adiskideak eta auzokoak bildu eta esaten die: “Egin festa nirekin, aurkitu baitut galdutako ardia!”

Epitafioak pertsona batek bere bizitzan uzten dituen azken hitzak edo azken “aginduak” dira. Eta, normalean, hilarrietan agertzen dira. Mota guztietakoak daude. Batzuek gerorako ikasbidea uzten dute, beste batzuek hiltzeari nolabait “zorigaitza” kentzen diote. Hona hemen epitafio xelebreetako batzuk:

“Prest nago nire Egilearekin elkartzeko. Nire Egilea nirekin elkartzeko prest dagoen beste kontu bat da” (Winston Churchill)

“Horixe da dena, lagunok” (Mel Blanc)

“… eta ez izan beldurrik” (Jorge Luis Borges)

Gogoan izan nazazu nire ondotik igarotzen zarenean; zu orain zaren bezalakoa, ni izan nintzen behin; ni orain naizen bezalakoa, izango zara zu. Prestatu heriotzarako eta jarraitu niri” (tradiziozko epitafioa ingelesez)

Nola nahiko zenuke maite zaituztenek zu gogoratzea? Zein esaldiz?

Horren arabera jokatzen ari zarela uste duzu?

BIDEOA: https://www.youtube.com/watch?v=GsG9q-5J-ig

-23940644867100

«Barkatu ez altxatzea”

Jainko Aita,

Zure ogi-ardoek gogoraraz diezagutela gure solidaritatea,baita gizartetik at bizi direnekikoa ere.

Zuk maite dituzu, eta eurak gure parte dira.

Eraman diezaiegulaitxaroten duten adore-hitza.Guk ere bilatu eta maita ditzagulazure Seme Jesu Kristogure Jaun eta Salbatzailearen bitartez.

Ostirala, azaroaren 4a

DENOK UZTEN DUGU ONDAREA

EBANJELIOA: Lukas 15, 21-24

«Aita, bekatu egin dut Jainkoaren eta zure kontra. Ez dut gehiago zure seme-izenik merezi… ”. Aitak, ordea, esan zien morroiei: “Ekarri bizkor jantzirik onena eta jantziozue, ipiniozue eraztuna eta jantzi oinetakoak. Ekarri zekor gizendua eta hil; egin dezagun festa-otordua; zeren seme hau hilda bainuen eta piztu egin zait, galdua nuen eta aurkitu egin dut”.

Mutil gazte bat enpresa handi bateko lanpostu garrantzitsu baterako aurkeztu zen. Hasierako elkarrizketa gainditu ondoren, zuzendaria ezagutu zuen, honek azken elkarrizketa egin baitzion. Zuzendariak CV bikaina zuela ikusi zuen. Galdetu zion:

Jaso zenuen bekarik eskolan?

Zure aitak ordaindu ditu zure ikasketak?

Bai.

Non egiten du lan zure aitak?

Errementaria da.

Zuzendariak eskuak erakusteko eskatu zion mutilari. Mutilak esku zuri, leun eta perfektuak erakutsi zizkion.

Lagundu diozu inoiz aitari bere lanean?

Ez. Gurasoek beti nahi izan dute nik ikastea eta liburuak irakurtzea. Gainera, berak nik baino hobeto egiten ditu lan horiek.

Zuzendariak:

Hara, gaur, etxean, garbitu aitaren eskuak. Bihar goizean etorri berriz nigana.

Etxera iritsi zenean, aitari eskuak garbitzen uzteko eskatu zion.

Aita harritu egin zen; zoriontsu zegoen baina aurkako sentimenduak zituen. Erakutsi zizkion eskuak semeari. Mutilak apurka-apurka garbitu zizkion. Lehenengoz ohartzen zen aitaren eskuak zimurtuta zeudela eta orbain ugari zituztela. Zenbait hematoma hain ziren mingarriak ezen, ukitu zituenean, dardara eragin baitzioten aitari. Orduantxe konturatu zen mutil gaztea lehenengoz bere ikasketak ordaintzeko egunero gogor lan egiten zuten esku haiek zein garrantzitsuak ziren, zenbat adierazten zuten. Ubelduak bere heziketaren, eskola-jardueren eta etorkizunaren truke ordaindu beharreko prezioa ziren. Aitaren eskuak garbitu ondoren, mutila, isilean, tailerra ordenatzen eta garbitzen hasi zen. Gau horretan, aita-semeek luze hitz egin zuten.

Biharamun goizean mutil gaztea enpresako zuzendariarengana joan zen.

Zuzendariak galdetu zion:

Zer ikusi, ikasi eta egin zenuen atzo gauean etxean?

Malkoak ikusi zituen mutilaren begietan.

Mutilak:

Aitaren eskuak garbitu nituen eta beronen tailerra ordenatu eta garbitu nuen. Orain badakit zer den gauzak baloratzea, eskertzea. Gurasorik gabe, ni ez nintzateke naizena izango. Aitari lagundu nionean, ohartu nintzen zein zaila eta gogorra den gauzak nire kontura egitea. Familiari laguntzearen garrantzia eta balioa baloratzen hasi naiz.

Horixe da nik nire langileengan nahi dudana. Besteen laguntza aintzat hartzen eta eskertzen dakien pertsona kontratatu nahi dut, besteei ahalegintzeak eragiten dien sufrimendua ezagutzen duen pertsona eta dirua bizitzako helburu bakar egiten ez duen pertsona. Hara, kontratatuta zaude.

Badakizu zure inguruko pertsonek zugatik eta zure alde egiten dutena baloratzen?

Eta zuk, uste duzu nolabait beste baten eredu izan zaitezkeela?

Aita errukitsuaren eta bi semeen parabolan… zein semerekin identifikatzen zara?

BIDEOA: https://youtu.be/GPTvK6aqwns

139738536154200

Emadazu zure Espiritu Santuaren grazia…nire egoera pertsonalaren jakitun egoteko…zer aldatu behar dudan ikusteko…zure maitasunari erantzuten ez dionaz ohartzeko…

aldatzeko ausardia izateko…

zurekin gero eta identifikatuago egoteko…

zu gehiago ez baztertzeko…

berriro hasteko…

nire bizitzaren zentzua zugan bakarrik bilatzeko…

zugan fidatu eta itxaroteko…

zure errukiaz eta ontasunaz konturatzeko…

nire buruari Zuk begiratzen didazun bezala begiratzeko…

zuk transforma nazazun uzteko…

beti zuri gogorrago heltzeko…

zuk argi egin diezadazun lagatzeko…nire indarra zugan aurkitzeko…

eskatzen didazuna bete-betean bizitzeko…zure barkamenaren besarkada maitekorra sentitzeko. AMEN.


Zelula - Wikipedia, entziklopedia askea.

Zelula

Kortxoaren egituraren irudia mikroskopioaz, Robert Hookek egina. Zelula izena irudian ikus daitezkeen gelatxoetatik dator, latinez cellulae

Zelula (latinetik cellulae, "lekugune txikia") izaki bizidun guztien egitura-unitate eta funtzional garrantzitsuena da. Gaur egungo biologia Teoria zelularrean oinarritzen da, besteak beste.

Zelulak biziaren oinarrizko elementuak dira: izaki bizidun guztiak zelulez osatuta daude. Izaki bizidunen aniztasuna ikaragarria da, zelula bakar batez (organismo zelulabakarrak) edo mila milioika zelulez (organismo zelulanitzak) egon daitezke osatuta; hala ere, konplexuenak ere, zelula bakar batetik sortzen dira. Hau da hain zuzen ere, zelulen ezaugarri nabariena: zelulak dira izaki bizidunak sortzeko gaitasuna daukaten egitura bakarrak.

1 Zelulak: izaki bizidunen oinarrizko unitateak

2 Neurria eta itxura

3 Teoria zelularra

4 Zelula motak

4.1 Zelula prokariotoa eta eukariotoa

4.2 Animalia zelulak eta landare zelulak

5 Zelula eukariotoaren organuluak

6 Ezaugarriak

6.1 Ugaltzeko gaitasuna

6.2 Gene-informazioa transmititzea eta gordetzea

6.3 DNAtik proteinara: RNA mezularia

6.4 Proteinak, zelularen eragile nagusiak

6.5 Egitura zelularrak

6.6 Energetika eta ATPa

6.7 Mintz plasmatikoa

7 Zelularen funtzioak

8 Karbonoaren kimika

9 Konplexutasuna

10 Biziaren muga

Zelulak: izaki bizidunen oinarrizko unitateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelulak egitura mikroskopikoak dira, begi hutsez gehienak ez dira ikusten, beraz, zelulen aurkikuntza mikroskopioaren agerpenari lotuta dago. Mikroskopioak XVII. mendean hasi ziren erabiltzen eta garai horretan lehenengo aldiz zelulak deskribatu ziren; horien artean, odol-zelulak, espermatozoideak, eta mikroorganismoak. Mende horretan ere “zelula” hitza lehenengo aldiz erabili zuen Robert Hookek (1665ean) kortxoan bereizten zituen gelaxkak izendatzeko.

Zelulak bizidun guztien oinarrizko unitateak direla agerian jartzen duten bi ebidentzia nagusiak hauek dira:

zelula bakar batez osatutako bizidunak egotea, oinarrizko bizi-funtzioak burutzeko gai direnak

organismo zelulanitz guztiak hasierako zelula bakar batetik sortuak izatea, segmentatu eta bereizi den zelula bakar batetik.

Behaketa mikroskopiko hauek garrantzi handia bazuten ere, XIX. mende arte gai biziaren izaera azaltzeko nagusitu egin diren hiru hipotesiek ez zuten zerikusirik zelulekin:

Bitalismoak esateko bizi-indarraren existentzia aldarrikatzen zuen. Bizi-indarra izaki bizidun osoan zegoen baina ez atal edo elementu isolatuetan.

Berezko sorkuntzaren teoriak, onartzen zuen gai bizia materia inertetik zuzenean sor zitekeela; behe-mailako

organismoen kasuan behintzat.

Bi teoria hauen arabera izaki bizidunen osagaietan ez zegoen ezer berezirik; hori dela eta oztopo handiak izan dira organismoen unitatearen bilaketan eta, hortaz, zelularen kontzeptuaren garapenean. Bi hipotesi hauetaz gain, garai berean ere, beste bi teoria agertu ziren: Teoria Fibrilarra eta Teoria Globularra.

Teoria Fibrilarraren jarraitzaileen esanetan organismoen (batez ere goi-mailako organismoen) funtsezko elementuak zuntzak dira (nerbioak, odol-hodiak, eta abar), azterketa makroskopikoek (autopsiek, disekzioek) agerian uzten zuten bezala.

Teoria Globularra: Mikroskopista askok ordea gai bizian egitura globularrak ikusten zituzten; hala ere, lehen aipatu bezala, urte asko pasatu ziren oso txarto definitutako “globulu” horiek benetako zelulak bihurtu arte.

Neurria eta itxura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi zelula ezberdinen tamaina eta itxura ikus daitezke irudi mikroskopiko honetan: neutrofiloak alde batetik -10 um-ko odol zelula esferikoak- eta Bacillus anthracis bakterioarenak -4 um-ko zelula luzeak-

Zelula gehienak mikroskopikoak dira, hots, mikroskopioarekin soilik dira ikusgai. Mikra gutxi batzuk besterik ez dute neurtzen. Zelula txikienen artean Mycoplasma bakterioarenak daude (bakterio txikienetako bat), 0,2 um-koak [1]. Bakterio gehienak 0,5 eta 5 mikrako luzeren artean kokatzen dira. Animali zelulak 1 eta 100 mikren artean neurtu ohi dira (eritrozitoak, adibidez, 7 mikra, eta hepatozitoak 20), eta landare zelulak 1 eta 50 artean. Zelula gutxi batzuk askoz handiagoak dira eta begi hutsez ikusgai: azetabularia alga zelulabakarrak 10 cm-ko luzeraraino irits daiteke; gihar-zelula batzuek eta hainbat neuronek ere 20 cm. baino gehiagoko luzera dute; eta hegaztien arrautzek (obuluak) ere hainbat cm-ko diametroa daukate (ostrukarenak, 7 cm. inguru).

Itxurari dagokionez, hau oso aldakorra da zelulen arabera. Zelula asko, batez ere aske bizi direnak, esferikoak dira (eritrozitoak, alga zelulabakarrak...). Bizitza askeko protozoo batzuek (amebek, adibidez) kanpoko mintza oso malgua dute, eta itxuraz aldatzen dute etengabe pseudopodoen bidez.

Animalien zelula epitelialek eta landare zelula ugari prismatikoak dira. Zelularen itxurak sarritan zer ikusi handia du bere funtzioarekin: neuronak oso luzeak dira eta luzakin asko dituzte, nerbio-bulkada hobeto transmititu ahal izateko. Gihar-zelulak ere luzeak eta uzkurkorrak. Hesteetako zelulek (enterozitoek) mikrobiloxka asko dituzte, xurgapen azalera areagotzeko, etab.

Teoria zelularra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Robert Hooke, zelula izenaren sortzailea

Teoria Zelularrak zelularen kontzeptua ekarri zuen XIX mendearen hasieran; bi aldaketa garrantzitsu gertatu ziren eragin handia izan zutenak zelularen kontzeptuaren agerpenean. Alde batetik pentsaera eboluzionista indartu zen: izaki bizidun guztiek jatorri berbera badute gai biziaren oinarrizko elementua berdina izan behar da derrigorrez. Pentsaera eboluzionistak beraz, izaki bizidunen oinarrizko elementuen bilaketa bultzatu zuen. Beste aldetik mikroskopioaren hobekuntza: lenteen akatsak zuzentzea lortu zen eta ondorioz ikusten ziren irudiak askoz garbi eta zehatzago bihurtu ziren. Behaketa mikroskopikoak biderkatu ziren eta organismoen izaera zelularra argi eta garbi agertzen hasi zen: hasieran landare-ehunetan (landare zelulak handiagoak dira eta lodia den horma zelular batez inguratuta daude) eta gero animalia ehunetan.

Jatorri ezberdinetako ehun eta organo-mota anitz aztertu ondoren 1839.an Scheleiden eta Schwann ikerlariek Teoria Zelularra aldarrikatu zuten:

1) Zelula organismoen zati elementala (edo unitate estrukturala) da.

2) Zelulak funtsean mintz batez, gorputz zelular batez eta nukleo batez osatuta daude.

3) Zelula berriak masa organiko amorfo batetik kondentsazioz sortzen dira.

Tamalez, azken puntu honetan ikertzaile hauek guztiz oker zeuden. Hala ere, urte gutxi geroago, zatiketa zelularra deskribatu ondoren, azken adierazpen hau zuzendu zen: edozein zelula aurreko zelula batetik sortzen da. Proposamen honekin Teoria Zelularra osatzen da, arrakasta handia izan zuena izan zuen eta gainera urte gutxi pasa ondoren agertu zen Charles Darwin-en Eboluzioaren Teoriaren batera biologia modernoaren oinarriak jarriz.

Hala ere ia XX. mende arte salbuespen bat mantendu zen: ikerlari askoren ustez nerbioak zuntz ez-zelularrak ziren. Santiago Ramon y Cajal-ek frogatu zuen nerbioak neuronen luzakinak besterik ez zirela nerbio zuntzak. Teoria Zelularra funtsean gaur egun ere baliagarria den arren, XIX mendeko Teoria Zelularrak zelula eukariotoa deskribatzen zuen, prokariotoak, nukleorik gabeko zelulak, definizio horretatik kanpo geratzen baitziren.

Zelula motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi zelula mota nagusi daude: zelula prokariotoa eta zelula eukariotoa. Azken talde honetan, bere aldetik, bi kategoria: animalia zelulak eta landare zelulak.

Zelula prokariotoa eta eukariotoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «prokarioto»

Sakontzeko, irakurri: «eukarioto»

Bizidunen artean bi egitura zelularrak ezagutzen dira: prokariotoak eta eukariotoak. Haien arteko desberdintasuna zelula nukleoan datza: prokariotoek ez dute benetako zelula nukleorik, eta eukariotoek bai. Beraz, lehenengo taldean material genetikoa -DNA- zitoplasman dago aske, eukariotoetan DNA hori zelula nukleoaren barruan (kromosometan) dagoen bitartean.

Zelula prokariotoen antolamendua eukariotikoarena baino sinpleagoa da. Izan ere bere izenak adierazten duen moduan, prokariotoak (nukleorik gabeko zelulak) beti eukariotoekin konparatuz (benetako nukleoa dutenak) definitu egin dira[2]; gainera eukariotoak, konplexuagoak izateaz gain, goi-mailako organismoak osatzen dituzten zelulak dira. Hori dela eta, prokariotoak bigarren mailako zelulak moduan ikusi egin dira. Egia da prokariotoaren egitura oso sinplea dela, baina prokariotoek izugarrizko gaitasun metabolikoak dauzkate, Lurraren leku guztiak kolonizatu egin dituzte, bortitzenak ere, kopuruaren aldetik organismo ugarienak dira eta garrantzitsuenak, ezinbestekoak dira lurrean bizi garen organismo eukariotoen iraupenerako.

Bakterioen eta arkeobakterioen zelulak prokariotoak dira. Hortaz, bi talde horien bizidunak prokarioto deritzonak dira. Eukariotoak dira, aldiz, animaliak eta landareak, eta baita onddo eta protistoak ere, bizidun horien zelulek zelula nukleoa dutelako.

Animalia zelulak eta landare zelulak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eukariotoen artean, bi zelula mota nagusi daude: animalia eta landareena.

Bi zelula mota horiek, egiturazko desberdintasunak izan arren, funtsean antzekotasun handiak dituzte, eta eredu berari jarraitzen diote. Zelula prokariotoetatik nabarmen bereizten dira.

Animalia eta landare zelulen arteko aldeak oso lotuta daude bi zelula horiek duten fisiologia ezberdinarekin. Landareek, adibidez, fotosintesia egiten dute, eta hori burutzeko animalia zeluletan ez dauden kloroplastoak dituzte. Bestalde, landare zelulek berezko zelula horma dute, zelulosaz osatutakoa, zelula mintzaren kanpoaldean dagoena. Animalia zelulek ez dute halakorik.

Zelula eukariotoaren organuluak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalia zelula baten barneko anatomia aztertzerakoan, hiru zati nagusi bereiziko ditugu: zelularen kanpo geruza, zitoplasma eta nukleoa.

Animalia zelula baten kanpo geruza edo gainazala zelula mintz deritzonak osatzen du. Mintz honek zelula bere ingurunetik banantzen du, baina ez isolatu, zelula eta ingurunearen arteko substantzien trukea ahalbidetzen duelako. Mintza oso mehea da eta lipido geruza bikoitz iragazkorra da, proteinez estalia. Lipido horien artean fosfolipidoak dira nagusi.

Mintzak funtzio selektiboa du, substantzia batzuk zelula barrura igarotzen uzten duelako, eta beste batzuk ez. Era berean, metabolismoaren hondakinen irteera errazten du. Molekulak eta ioiak zelula barnera sartzen dira lau mekanismo hauen bidez: difusioa, osmosia, garraio aktiboa eta besikulen bidez.

Zelularen zitoplasman organulu izeneko egitura desberdin ugari daude. Zitoplasma zelula mintza eta nukleoaren arteko eremua da. Substantzia likatsu eta koloidalak betetzen du zitoplasma, zitosol edo hialoplasma, eta organuluek zitosol horretan flotatzen dute.

Zitoplasman dauden organulu garrantzitsuenak honako hauek dira:

Erribosomak: itxura esferikoa duten egitura txiki hauetan proteinen sintesia burutzen da, RNA-m, RNA-t eta aminoazidoen elkarrekintzaren ondorioz. Erribosomak RNA-m inguratzen duten bi azpiunitatez osatuta daude, bata handia eta bestea txikia.

Erretikulu endoplasmatikoa: mintz unitariozko sare zabala da, sakulu eta hodixkak dituena, nukleotik zelula mintzeraino zabaltzen dena. Bi zati ezberdinek osatzen dute: erretikulu endoplasmatiko bikortsua edo zimurtsua, eta erretikulu endoplasmatiko leuna. Lehenak erribosomak erantsita ditu, bigarrenak ez. Zati zimurtsuan erribosomoetan sortzen diren proteinak garraiatzen dira, eta zati leunean lipidoak sintetizatzen dira.

Golgi aparatua: zaku lau asko dituen organulu da hau, erretikulu endoplasmatikotik datozen molekulak (proteinak eta lipidoak) jasotzen dituena. Bertan, molekula horiek pilatu, eraldatu eta jariatzen ditu Golgi aparatuak, besikula batzuen bidez.

Lisosomak: entzima hidrolitikoak dituzten organuluak dira, esferikoak. Golgi aparatuan dute jatorria. Suntsitu behar diren substantzien liseriketa burutzen dute.

Bakuoloak: organulu hauek biltegiaren lana egiten dute. Landare zeluletan animalia zeluletan baino ugariagoak dira.

Mitokondrioak: baba itxurako egiturak, mintz bikoitza dute (kanpokoa eta barnekoa), eta tolestura ugari barneko mintzean (gandor mitokondrialak). Mitokondrioetan zelularen katabolismoaren bide garrantzitsuenetariko batzuk gertatzen dira, eta bertan energia kimokoa (ATP) sortzen da.

Zentrioloak: mikrotubuluz osatutako organulu zilindrikoak dira, mitosi edo zatiketa zelularrean funtsezko zeregina burutzen dutenak. Zilio eta flageloen eraketan parte hartzen dute.

Zelula nukleoa da zelula eukariotoak zelula prokariotoetatik bereizten dituena. Eukariotoen material genetikoa (DNA) zelula nukleo barruan dago, kromatina izeneko substantzia batean. Zelula nukleoa inguratzen duen mintzak poro ugari ditu, nukleoa eta zitoplasmaren arteko substantzia batzuen sarrera-irteera errazten dutenak. Nukleo zelularraren barruan transkripzio izeneko prozesua burutzen da, RNA sortzen duena (DNAtik abiatuta). Bertan ere erribosomak eratzen dira.

Landare zeluletan goian aipatutako organuluak ere badaude, lisosomak izan ezik. Bestalde, animalia zelulen aldean, landare zelulek berezko bi egitura dituzte: zelula horma eta kloroplastoak.

Zelula horma zelula mintzaren kanpoaldean dagoen egitura gogor eta lodia da, zelulari zurruntasuna ematen diona. Zelulosaz osatuta dago.

Kloroplastoak fotosintesia egiten duten organuluak dira. Barnean tilakoide deritzonak dituzte, klorofila dutenak. Kloroplastoak fotosintesia egiten duten landarearen organo berdeetan (hostoetan) daude, batez ere.

Gaur egun onarpen handia duen teoria endosinbiotikoaren arabera, mitokondrio eta kloroplastoen jatorria zelula eukariotoetatik kanpo dago. Biak ala biak, hasieran, mikrobio prokariotoak izango ziren, eboluzioaren une jakin batean sinbiosi bat eratuko zutenak landare zelulekin, beren autonomia zelularra galduz eta zelula eukariotoetan integratuz [3]

Zelulak molekula espezifikoz osatutako sistema kimikoak dira, baina, oso gaitasun bereziak dituztenak. Gaur egun existitzen diren zelula guztiak oso antzekoak dira. Zelula-mota asko egon arren, guztiak patroi bereko aldaerak dira: molekula garrantzitsuenak eta zelularen barruan burutzen diren oinarrizko prozesuak berdinak dira zelula guztietan. Zelulak ulertzeko beraz, ikus dezagun zein diren zelula guztien gaitasunak eta ezaugarriak.

Ugaltzeko gaitasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelularen zatiketa eta ugaltzea: mitosia eta meiosia.

Biziaren ezaugarririk nabariena agian ugaltzeko gaitasuna da. Izaki bizidunek ugaltzeko gai dira eta prozesu honen ondorioz organismo berriak eta berdinak sortzen dituzte. Horretarako gurasoen ezaugarrien transmisioa gertatu behar da, edo hobeto esanda, ezaugarri horiek eragiteko informazioaren transmisioa. Informazio honi, hau da, organismoa eraikitzeko arau-multzoari gene informazioa deritzo. Gene-informazioa beraz, biziaren elementurik garrantzitsuentzat har dezakegu; hala ere, gene-informazioa bakarrik ez da nahikoa izaki bizidun bar sortzeko: gene-informazioa isolatzen badugu ezin dugu eraiki ezta organismorik sinpleena ere.

Gene-informazioak, erabilgarria izateko, gordeleku bat eskatzen du; gordeleku horiek zelulak dira hain zuzen. Organismoak ugaltzen direnean gene-informazioa transmititzen dute baina beti zelula batean sartuta. Era berean izaki bizidunak beti zelula batetik sortzen dira; baina zelula osoa behar dugu, ezin dugu eraiki organismoa zelularen atal batetik abiatuta. Zelulak beraz, horrelako moduan defini daitezke: zelulak izaki bizidunak sortzeko gutxieneko sistemak dira.

Gene-informazioa transmititzea eta gordetzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelula guztiek, salbuespenik gabe, molekula berean gordetzen dute gene informazioa; molekula hori azido desoxierribonukleikoa (DNA) da, oso luzea den polimero lineala. DNA lau monomero (nukleotidoz) ezberdinez osatuta dago:

Adenina (A)

Timina (T)

Zitosina (C)

Guanina (G)

Hauek bata bestearen ondoan lerrotzen dira sekuentzia espezifiko bat jarraituz. Sekuentzia honetan hain zuzen, gene-informazioa kodetuta dago. DNA zati konkretuak informazio-unitateak edo geneak dira: zelularen (edo organismoren) ezaugarri bat kodetzen duen molekularen zatia.

Gene-informazioa transmititzeko mekanismoa berdina da zelula guztietan eta DNAren egituran oinarritzen da. DNA molekula bi harizpiz osatuta dago. Bi harizpi hauek osagarriak dira; hau da, harizpi bakoitzeko nukleotido sekuentziak aztertzen baditugu agerian geratzen da beti A nukleotido bat T nukleotido batekin elkartzen dela; era berean, G nukleotido baten aurrean beti C nukleotido bat egongo da. Ezaugarri honetan hain zuzen DNAren bikoizpena oinarritzen da: bikoizteko DNA molekula irekitzen da eta harizpi bakoitzeko sekuentzia jarraituz harizpi osagarri berri bat eraikitzen da. DNA erreplikazio-mekanismo hau unibertsala da.

DNAtik proteinara: RNA mezularia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

DNAren egituraren animazioa

Zelulak informazioa erabiltzen du bere osagaiak eraikitzeko. Informazioa kodetuta dago eta deskodetzea beharrezkoa da, hau gene-espresioa dugu.

Prozesu honetan, hasieran, gene batetik RNA molekula bat sortzen da; hau, DNA bezala, 4 nukleotido desberdinez osatutako polimero lineala da, baina askoz txikiagoa eta harizpi bakar batez osatua. Prozesu honi transkripzioa deitzen diogu.

Bigarren urrats batean RNA erabiltzen da beste molekula-mota bat sortzeko: proteinak, zelularen eragile nagusiak.

Proteinak ere polimero linealak dira baina kasu honetan monomeroak aminoazidoak (aa) dira (20 aa desberdin). RNAren nukleotidoen sekuentziak aminoazidoen sekuentzia eragiten du hori dela eta prozesu honi itzulpena deritzo (bi alfabeto desberdin). RNA, azken finean, informazioaren mezularia delako (mRNA) erabiltzen du zelulak. Mezulari baten erabilerak abantaila handia dauka: kopia asko egin daitezke gene beretik eta hondatzen bada ez dauka garrantzirik, ordezkatua izango baita. RNAri esker beraz geneak babestuta mantentzen dira.

Itzulpena RNAz eta proteinez osatutako konplexu handi batean burutzen da: erribosoman. Erribosoman RNAm eta aminoazidoak biltzen dira, eta aminoazidoen arteko loturak eraikitzen dira. Baina, nola pasatzen da RNAren 4 letrako alfabeto batetik proteinen 20 letrako alfabeto batetara?.

Mekanismo eta kode berbera erabiltzen dira edozein zelulatan: hiru nukleotidoko sekuentzia espezifiko batek (kodon)ak aminoazido espezifiko baten polimerizazioa eragiten du. Kodonaren eta aminoazidoaren arteko ezagutzea ez da zuzena: aminoazidoa erribosoman sartzen da beti RNA molekula txiki bati lotuta (RNA garraiatzailea edo transferentziazkoa, tRNA) eta kodoiak tRNA honetan dagoen hiru nukleotidoko sekuentzia espezifiko bat, antikodoia hain zuzen, ezagutzen du. Azken finean beraz, itzulpena ere nukleotidoen arteko osagarritasunean datza.

Proteinak, zelularen eragile nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Proteinak dira zelularen eragilerik nagusienak zelularen bizitzerako elementurik garrantzitsuenak proteinak dira; izan ere zelularen masa gehiena proteinez osatuta dago. Proteinak polimero linealak dira baina tolesten dira hiru dimentsiozko egiturak sortzeko; ondorioz proteina mota asko sortzen dira, oso funtzio desberdinak betetzen dituztenak:

proteina estrukturalak; hau da, egitura zelularrak eraikitzeko erabiltzen direnak, molekulen garraioaz arduratzen direnak,

mugimendua eragiten dutenak

seinale moduan jokatzen dutenak

proteinak zelularen katalizatzaile nagusiak dira: hauek entzimak ditugu.

Entzimak ezinbestekoak dira zelularen bizitzerako: entzimarik gabe erreakzio zelularrak ez lirateke gertatuko edo astiroegi burutuko lirateke. Izan ere entzimek azaltzen duten jarduera katalizatzailea ikaragarria da: erreakzio baten abiadura milioika aldiz altuago eragin dezakete. DNA bikoizteko ere entzimak beharrezkoak dira, hori dela eta, gaurko zeluletan, gai genetiko eta proteinen artean mendetasuna dago: DNA beharrezkoa da proteinak sintetizatzeko eta proteinak DNA erreplikatzeko.

Egitura zelularrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelulak bere baitan ordena sortzeko gai dira, zelularen osagaiak - proteinak eta azido nukleikoak - makromolekulak dira. Makromolekula zelularrak oso egitura ordenatuak dira, polimeroak dira, non monomeroak lotura kobalenteen bidez elkartuta dauden. Are gehiago, makromolekulak askotan elkartzen dira konplexu handiak sortzeko. Elkarte makromolekular hauetariko batzuk makina molekular moduan ikus ditzakegu: benetako makina batean bezala, konplexu hauetan hainbat osagai biltzen dira, bakoitza bere eginkizunarekin eta guztiek modu koordinatuan lan egiten dutenak, energiaren gastuarekin.

Erribosoma, esate baterako, horietako bat izaten da. Zeluletan beraz, maila molekularrean oso konplexuak diren egiturak sortzen dira. Izatez, hau da, hain zuzen ere, zelulen eta orokorrean izaki bizidunen ezaugarri nagusienetariko bat: ordena edo konplexutasuna sortzeko duten gaitasuna. Printzipioz egoera hau termodinamikaren bigarren legearen kontra dago: lege honek dioenez unibertsoan beti desordena-kopurua igo behar da, edo beste moduan esanda, sistema kimiko guztiek ordena gutxieneko egoeran egoteko joera azaltzen dute. Orduan, ¿nola azaltzen da zelularen gaitasuna hau? Erantzuna honako hau da: zelulak sistema irekiak dira.

Zelulek beren konplexutasuna mantentzeko etengabe energia hartzen dute ingurunetik eta beren jardueraren ondorioz etengabe energia askatzen dute bero moduan; beraz, azken finean, unibertsoan desordena igotzen da.

Energetika eta ATPa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ATParen egitura molekularra

Egitura ordenatuak sortzeko zelulak energi iturri bat behar du. Energiaren kontsumoa biziaren oinarrizko ezaugarria da: eteten bada zelula hilko da. Baina, nondik ateratzen dute energia zelulek?. Zelulek estrategia desberdinak garatu dituzte. Zelula askok eguzkitiko energia erabiltzen dute; hauek argi-erradiazioa osatzen duten fotoiak harrapatzeko gai dira eta energia hau erabiliz molekula organikoen sintesia burutzen dute, hauek fototrofoak dira; landare-zelulak esate berako.

Beste zelula askok (horien artean animali zelula guztiek) zuzenean molekula organikoen degradazioz lortzen dute prozesu zelularrak burutzeko behar duten energia; hauek organotrofoak dira. Azkenik zenbait zelulak molekula ez-organikoen oxidazioz lortzen dute energia, hauek litotrofoak deitzen dira eta guztiak bakterioak dira. Zelulak erabiltzen duen energia kanpotik dator beti. Baina energia hori erabilgarri izan behar da prozesu zelular biosintetikoetan erabili ahal izateko. Horretarako zelulak energiaren garraiatzaileak erabiltzen ditu.

Barne lotura nukleotidoak energiaren gordeleku iragankorrak dira. Funtzio honi dagokionez nukleotidorik garrantzitsuena adenosina trifosfato (ATP) molekula da. ATP molekulak hiru fosfato talde lotuta dauzka lotura kobalenteren bidez eta lotura hauek apurtzen direnean energia asko askatzen da. ATP ekoizten da elikagaiak apurtzen direnean askatzen den energia erabiliz. Esan dezakegu elikagaietan dagoen energia kimikoa ATP loturetan metatzen dela. ATP molekulak oso kontzentrazio altuan daude edozein zelulatan (izan ere kontzentrazioa asko jaisten bada zelularen heriotza gertatuko da); hau da, beti dago eskura edozein prozesu zelular erabili ahal izateko: ATParen hidrolisia burutzean ADP gehi energiaren askapena gertatzen da.

Nukleotidoak energiaren gordeleku iragankorrak dira. Funtzio honi dagokionez nukleotidorik garrantzitsuena adenosina trifosfato (ATP) molekula da. ATP molekulak hiru fosfato talde lotuta dauzka lotura kobalenteren bidez eta lotura hauek apurtzen direnean energia asko askatzen da. ATP ekoizten da elikagaiak apurtzen direnean askatzen den energia erabiliz. Esan dezakegu elikagaietan dagoen energia kimikoa ATP loturetan metatzen dela. ATP molekulak oso kontzentrazio altuan daude edozein zelulatan (izan ere kontzentrazioa asko jaisten bada zelularen heriotza gertatuko da); hau da, beti dago eskura edozein prozesu zelular erabili ahal izateko: ATParen hidrolisia burutzean ADP gehi energiaren askapena gertatzen da.

Mintz plasmatikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gai genetikoa eta gene-espresiorako beharrezkoak diren elementuak fisikoki gertu egon behar dira eta gune estrazelularretik banatuta. Hori dela eta zelulak konpartimentu itxiak dira. Zelula guztiak egitura berberaz mugatuta daude, mintz plasmatikoaz hain zuzen. Mintzari esker zelularen integritatea mantentzen da. Mintza desagertu ezkero espezifikotasun hori galduko litzateke barne eta kanpoko osagaiak nahastuko baitirateke.

Mintz plasmatikoa funtsean berdina da zelula guztietan: molekula anfipatikoz osatuta dago. Molekula hauetan bi eremu molekular daude, hidrofoboa eta hidrofiloa. Ezaugarri honi esker molekula hauek, uretan daudenean, berez elkartzen dira egitura itxiak edo xixkuak sortuz. Mintz plasmatikoak zelula isolatzen du baina baita ere kanpokoarekiko elkartrukeak baimentzen ditu: elkartrukeak ezinbestekoak dira zelularen bizitzerako, hala nola, elikagaiak eskuratzeko edo seinaleak transmititzeko.

Zelularen funtzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelularen zatiketa eta mitosia

Oinarrizko bizi unitateak izanik, zelulak bizidunek burutzen dituzten funtzio nagusiak ere burutzen ditu: nutrizioa, ugalketa eta estimuluen aurreko erantzuna.

Nutrizioa: zelula guztiek inguruneko substantziak hartzen dituzte haien prozesu metabolikoak osatzeko. Katabolismoaren bidez zelulek energia kimikoa (ATP) lortzen dute elikagaiak oxidatzerakoan. Anabolismoaren bidez zelulek molekula bakun batzuetatik abiatuta eraikin molekular konplexuak eratzen dituzte.

Bizidun zelulabakarrek (mikrobioek) elikagaiak zuzenean hartzen dituzte bizi diren ingurugirotik. Zelula mintza zeharkatzerakoan zelula barnealdera pasatzen dira. Bizidun zelulanitzetan, aldiz, elikagaiak -zelula guztietara iritsi aurretik- irentsita, eraldatuta eta garraiatuta (odolaren bidez) izan behar dira, bizidun horiek dituzten organo eta sistema korapilatsuen bidez.

Ugalketa: zelulek ugaltzeko gaitasuna dute. Haien buruaren kopiak egiteko gai dira, beraz. Zelula berriak zelula zaharrak zatitzerakoan sortzen dira, eta prozesu horretan material genetikoa (kromosometan dagoena eta zelula zuzen funtzionatzeko informazio osoa duena) zelula zaharretatik zelula berrietara pasatzen da, bikoiztuta izan ondoren.

Organismo eukariotoetan zatiketa zelularra mitosiaren bidez burutzen da [4]

Sentikortasuna: kanpoko estimuluen aurrean zelulek ematen duten erantzuna da sentikortasuna. Estimulu horiek fisikoak edo kimikoak izan daitezke. Emandako erantzuna mota askotakoa da: substantzia baten jariaketa, kiste baten eraketa, mugimendua, zelula mintzaren iragazkortasunaren aldaketak (neuronetan), etab.

Organismo zelulanitzetan zelulak espezializatzen dira eta funtzio bereziak egiten dituzte. Horrenbestez, mota honetako bizidunen zelulak oso ezberdinak dira ( odol zelulen eta digestio aparatuaren zelulen anatomiak, esaterako, alde handiak ditu). Zelulek lan espezifikoa egiterakoan, eraginkortasuna irabazten du organismoak.

Lan espezifikoa egiten duten zelulek gaineko antolaketa mota bat osatzen dute, ehuna. Landareek eta animaliek hainbat ehun mota dituzte, anatomia eta funtzio bereko zelulez osatuta.

Karbonoaren kimika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelulek, beste sistema kimikoekin alderatuz, ezaugarri bereziak aurkezten dituzte. Alde batetik zelulak osatzen dituzten oinarrizko elementu kimikoak gutxi dira: izan ere lau elementu (karbonoa, hidrogenoa, nitrogenoa eta oxigenoa), masari dagokionez zelularen %96,5 izaten dira. Hauetaz gain beste batzuk oso garrantzitsuak badira ere askoz urriagoak dira: sodioa, magnesioa, sufrea, kloroa, potasioa eta kaltzioa.

Elementu kimiko hauek konbinatuz molekula asko sortzen dira baina ia guztiak karbonoan oinarritzen dira; hori dela eta karbonoa izaten duten molekulei molekula organikoak deitzen diegu. Zelula guztietan hainbat molekula organiko txiki (30 C inguru) egon daitezke (1.000 molekula desberdin), baina funtsean lau motatakoak dira:

azukreak

gantz azidoak

aminoazidoak

nukleotidoak

Zelulak erabiltzen ditu molekula hauek bai energia ateratzeko, bai makromolekulak (polinukleotidoak, polipeptidoak edo polisakaridoak) eta egitura zelularrak (mintzak) sortzeko. Makromolekulak molekula organiko txikiak baino askoz ugariak dira edozein zelulatan baina molekula zelular guztietatik ugariena ura izaten da: zelularen %70 urez osatuta dago. Bizia beraz, uretan oinarritzen da eta uraren ezaugarrien menpean dago.

Konplexutasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zelulen konplexutasunaz ohartzeko gaur egun existitzen diren zelularik sinpleenak azter ditzakegu: mikoplasmak. Mikoplasmak bakterio-talde bat osatzen dute. Oso txikiak dira, jarduera biosintetikoa oso mugatua daukate, eta beren genoma ere oso txikia da. Izan ere hau existitzen den genoma zelular txikienak: giza-zelulek 30.000 gene dituzte, zenbait mikoplasmek ordea 500 gene baino gutxiago besterik ez daukate. Mikoplasmen genomaren analisiak beraz, agerian jar dezake zein den gutxieneoa zelula bat antolatzeko.

Zer kodetzen dute mikoplasmen geneek?. Gene batzuen funtzioa ezezaguna izan arren (100 baino gehiago) badakigu 300 gene inguru proteinak kodetzeko eta 40 gene inguru RNA molekulak, mezulariak ez direnak, (RNA erribosomikoa, RNA garraiatzailea eta beste RNA txikiak) kodetzeko erabiltzen direla. Proteinak honako prozesu hauetan inplikatuta daude: DNAren erreplikazioan, transkribapenean eta itzulpenean (153 gene), energia lortzeko prozesuetan eta molekula organiko txikien degradazio eta sintesiaren prozesuetan (71 gene), molekulen garraioan mintzean zehar (33 gene), mintz-osagai eta egituren eraketan (29 gene) eta zelularen zatiketan (11 gene).

Biziaren muga[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Birus»

Barizelaren birusa mikroskopio elektronikoan ikusita

Birusak biziaren mugan dauden egitura biologikoak dira. Birusen osagaiak funtsean bi dira: genoma eta estalki proteiko bat. Genoma birikoa oso txikia da (GIB birusa: 9 gene), DNA ala RNA molekula batez osatua. Gainera DNA zein RNA genoma harizpi sinple ala bikoitza izan daiteke, zirkularra ala lineala. Estalki proteikoa askotan unitate berdinez osatuta dago (ehun batzuk) eta egitura poliedriko hutsik osatzen dute. Zenbait kasutan bi elementu hauetaz gain, birusa lipidozko gaineztadura batez inguratuta dago; gripearen birusaren kasu.

Birusak zelularen barruan sartu ondoren birusa desantolatzen da eta zelularen makinaria entzimatikoa erabiliz alde batetik genoma birikoa erreplikatzen da, eta beste aldetik gene-informazio birikotik abiatuta proteina birikoak ekoizten dira. Gero proteina eta azido nukleiko sintetizatu berriak elkartzen dira partikula biriko berriak sortzeko. Prozesu hau osatzeko birusak kodetutako zenbait proteinak ere erabiltzen dira. Birus bakar batetik milaka birus ekoiz daitezke zelula ostalarian eta honek askotan zelularen heriotza eragiten du. Batzuetan genoma birikoa zelularen genoman sartzen da eta luzaroan egon daiteke horrela, ugaldu gabe.

Argi dago beraz, birusek zelulen zenbait ezaugarri aurkezten dutela, ugaltzeko gaitasuna esate baterako, edo informazioaren transmisioa; baina ez daukate metabolismo propiorik eta beti zelula bat behar dute ugaltzeko; hori dela eta birusak elementu genetiko mugikor moduan defini daitezke. Bestalde, zelulak baino sinpleagoak badira ere, gaur egun birusak ez dira ikusten zelulen aitzindariak bezala; aitzitik onartzen da birusak ebolutiboki beranduago agertu zirela; segur aski zelulen jardueraren ondorioz.

↑ Mike Conrad What is smallest living thing? (Ingelesez)

↑ Sapp J "The prokaryote-eukaryote dichotomy: meanings and mythology" Microbiol. Mol. Biol. Rev. 292–305. orr. 2005eko ekaina online

↑ L. Margulis (1967), "On origen of mitosing cells", Journal of theoretical biology, 14 (3): 225.

↑ Baer, A.S., Hazen, W.E., Kameson, D.L., Sloan, W.C.: Conceptos Básicos de Biología Ed. Alhambra (1978) 173 orr.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zelula

"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Zelula&oldid=5906382"(e)tik eskuratuta

Zelulak

Orriaren azken aldaketa: 10 ekaina 2017, 07:40.


ISLAMA: marzo 2013

Publicado por Amaia Iriberri Egizabal en 7:03 1 comentario:

Koranak dio “gizona emakumeen babesle eta hornitzaile da, Alak bietako batek bese gainditzena nahi iza duelako. Beraz, emakume zuzenak erabat obedienteak eta errespetudunak dira, Alak agintzen dielako”. Gizonek emakumeam mantentzen dituzte, eta beraien egoerak testuinguru horrekin ere zerikusia izan dezake. Testu ingurua gizartea da.

Shariaren arabera, emakumeen ea gizonen askubideak eta bete beharrak ezberdinak dira. Hala ere, ez koranak ez hadith-ak, ez dute esaten emakumeek etxeko andreak izan behar dutenik. Herrialde musulman askotan emakumeek eskubideak dituzte, eta arropa jazteko arauak.

Generoen eginkizun

Koranak emakumearentzat bi eginkizun adierazten ditu. Biek adieraztendute gizonaren eta emakumearen berdintasuna jainkoaren aurrean, baina gizonen zaintzapean jartzen ditu. Beraz, koranak dio, emakumea eta gizona berdintzuak diela sorreran eta bizitzan, baina ez direla erabat berdinak.

Ezkontza eta sexualitatea

Erdi aroan, herrialde musulmanetan, dibortzioa oso arrunta zen. Gizon batek emakume batekin bigarren aldiz ezkondu nahi badu, emakume horrek, lehengizonak utzi zuenetik hona, bese norbaitekin egon behar du, bestela ezin dute elkarrekin ezkondu. Honekin ezkontzetako arazoak ekidin nahi dira.

Nor ezkon diteke?

Poligamia onartua dago herrialde musulman gehienetan. Shariaren arabera, ezkontzak ezin du indarrezkoa izan. Emakumeek ezin dute musulmanak ez diren pertsonekinn ezkondu. Bestalde, gizonek posible dute emakume ez musulmanekin ezkondu. Hala ere, debekatua ez dagoe arren, ez dago ondo ikusia.

Baina urte batean, kalifa batek, hori egite debekatu zuen honak ohau galdetuz: “gizon guztiak beste erijioetako emakumeekin ezkonduz gero, nor ezkonduko da damatxo musulmanekin?

Poligamia onartua dago, baina kondizio batzuk bete behar dira. Hala ere, ez da oso ezaguna. Baian koranak ez asko erabiltzeko dio, eta emazte bati kasu egitean, beseteei ere arreta jartzeko. Emakumeei ez zaie poligamia onartzen.

Ezkontzan izan behareko jarrera

Koranak dio, gizon baten eta emakume baten arteko maitasuna Jainkoaren zeinu bat dela. Senarrek onak izan behar dute emazteeki, eta emazteek senarrekin. Beraz, gizonek emazteak jo ditzazkete desleialak izan direla uste badute, baina ez pasatzea eskatzen du. Gainera gizonek emakumeen gorputza nahierara erabil dezkete nahi dutenean, horrek arazorik sortzen ez duen bitartean, beti ere. Gainera, erabakiak dene artean hartu behar direla dio koranak, nahiz eta azken erabakia beti gizonarena den.

Publicado por Amaia Iriberri Egizabal en 5:01 No hay comentarios:

Suniak

Suiak munduko talde islamikoaren gehiengo talde musulmana dira.

Hiru erlijio monoteisetako hirugarrenaren sorrera k.o. 610. urtean izan zen Arabian. Mahoma hil zenean haren jarraitzaileak ondorengoa nor izango zen eztabaidan hasi ziren, eta horrek gerra bat ekarri zuen. Gerra horretan hiru talde sortu ziren suniak, siiak eta jariyi-ak. Horietatik bi oso garrantzitsuak dira.

Suniak musulman guztien 85a dira, eta beraiek uste dute Mahomaren ondoregoa Quraish tribuko baten batek izan behar duela. Suni izena arabiar mendi batetik dator, Sunna. Jariyien ustez pertsonarik egokienak izan behar du Mahomaren ondorengoa, delakoa delarik ere, baita “esklabu beltz bat” ere.

Sunna Mahomak esandako esaldien kolekzio bati ere esaten zaio. Beraz, ez dira koranean soilik oinarritzen, sunna-n ere oinarritzen dira.

Sunien lege islamiarraren eskolak

Madhab ere deitzen zaie. Islamaren lehen lau urteetan sortu zien eskolak. Madhab bat ezin daiteke sekta batean aldatu. Suni askok pentsatzen dute madhab bat aukeratu behar dela eta hori jarraitu bizitza guztian. Beste batzuek, ordea, uste dute nahas daitzekeela bata bestearekin.

Hanafi: eskubideareniturritzat hartzen du analogia.

Maliki: “medinako eskola” ere deitzen zaio. Nahiko eskola zorrotza da.

Shafii: hau ez da oso eskola zorrotza. Arrazoimentu analogikoa eta adostasuna onartzen ditu.

Hanbali: suni eskolarik zorrotzena da. Beraientzak korana eta sunna legea dira. islamaren interpretazio eta erabilera literalean sinisten dute. Arabia Saudin eskola ofiziala da. Beraz ez du ez analogia ez interpretazio logikoa onartzen.

Siiak

Siismoa islamaren adarretako bat da etamusulmane %10-15ak osatzen du.

Arabiar hitz batetik dato, eta hitz hrrek “jarraitzailea” esan nahi du. Ali-ren jarraitzaileetaz erreferitzen da, zein mahomaren ondorengoaren bilaketaren gerran aritu zen. Beraz gerra bat sortu zen eta gerra horretan sortu zen siien taldea. Gaur egun siiak hainbat sektatan banaturik daude.

Bereiztasun doktrinalak

Islamaren bost zutabeak, korana eta sunna errespetatzen dituzte. Beraiek ez dute dekretu jainkotiarrean sinisten, horren ordez imanatuan sinisten dute. Azken hau Profeziaren Zigiluaren aurka doa. Hau da ez dute uste Mahomaren ostean profeta gehiago etorriko direnik. Sunien sekta batzuen uztez, arazo honengatik, siiak islametik kanpo daude.

Bereiztasun doktrinal handienak imanatua, esoterismoa eta kleroa dira.

Imanatua

Imanaren figura da, eta komunitateko nagusi gorenari egiten dio erreferentzi. Siien ustez Jainkoak ez du uste gizakia bereganaino irits daitekeela eta horretarako bidaltzen dituela profetak. Baina Mahoma hil zenean ziklo profetiko hori amaitutzat jo zuten. Beraz profeta bat beharrezkoa da eta horretarako jarri dute imana. Imanak hutsezina da, hau da ezin dezake hitsuk egin.

Imanak Mahomaren oinordekoa izan behar du. Lehen imana ali izen zen, Mahomaren alabaren senarra.

Siiek uste dute koranak mezu literal bat suela, edozein musulmanekk uler dezakeena. Hala ere,mezu hau zifratua da eta ezin daiteke argi eta garbi ikusi. Batzuek uste dute, mezu baten barruan beste bat dagoela ezkutatuta, eta esoterismoaren zazpi maila daude. Azken maila imanak bakarrik ezagutzen du. Baina askok ez dute uste mezua dagoela eta koranaren mezu literala jarraitzen dute.

Kleroa

Suniek ez dute klerorik. Esoterismoarekin eta imanarekin loturik dago. Mezu eskutu bat baldin badago, eta hori ezagutzen duen pertsona bakar bat badago eta ezkutatuta, talde bat behar da mezua ulertzeko eta pertsona hori aurkitzeko.

Siismoaren barruan hainbat talde dude. Lau talde handi daude: imaniak, alawitak, zayediak eta islamiak. Azken hauek bitan zatiturik daude. Horiei beste talde batzuk gehitu behar dira, horietan nabarmendu beharrekoak drusoak eta alebiak.

Imaniak hainbat zatitan banatzen dira: zaydiak (lider bakarreko imana), erdikoak (imana hereditarioa da –sii gehienek uste dutena-) eta ghulatak (imana jainkoaren agerpen bat da).

Leku santuak

Siiek eta suniek betebehar erlijioso antzekoak dituzte, eta leku santuak ere berdinak dira, hala nola, Meca, Medina eta zenbait mezkita.

Publicado por Amaia Iriberri Egizabal en 4:57 No hay comentarios:

Publicado por Amaia Iriberri Egizabal en 4:55 No hay comentarios:

Publicado por Amaia Iriberri Egizabal en 4:48 No hay comentarios:


Mandragora - Goiena.eus

Mandragora 2017-06-21 18:36

Noski, nahi dezuna pentsa dezakezu, nik ez dizut kontrakorik esan. Baña berriro dinotzut: ni ezautzen ez nazu, beraz ez nazazu...

Mandragora 2017-06-21 18:14

Niri...

Mandragora 2017-06-21 17:07

Baña harrituta nago pertsona batek bere iritzia eman (dirudienez denek dakite...

Mandragora 2014-09-19 16:19

Herritar asko ta asko daude / gaude ez batekoak ez bestekoak, badago erdi bidekorik ere eta ezin dira denak saku hontan...

Mandragora 2014-09-19 16:13

Ez ditzagun ahaztu hor lanean aritu diren NORBANAKOAK mesedez, ez dut uste danborradako antolakuntzan ibili diren denak EAJ.koak direnik...

Mandragora 2014-07-18 12:29

Ez da ekimen txarra. Baña iturriko ur hori doan atera behar al dute? Horrela bada nork ordainduko du uraren fakturaren...

Erantzuna | Ura plastikozko edo beirazko botiletan beharrean, pitxarretan emateko deia

Mandragora 2014-04-09 17:38

Badaramazkit urtetxoak Oñatin bizitzen eta ez zait iruditzen "Oñati guztiontzako bizigarria" ez denik. Mesedez ! ! !! !

Erantzuna | Genero ikuspegitik, herria aldatu nahian

Mandragora 2014-04-09 17:33

Eta zer ikusi dauka generoak ugarkaldeko parkea estaltzearekin? Eta zer ikusi dauka generoak Ugarkalden komertzio bat jarri beharrakin? San Lorentzoko...

Mandragora 2014-03-10 17:16

Patetikoa ! ! !! Azkar ibili da Goiena hau argitaratzeko (ezin diot berria deitu)!!!! Batzuk 5 egun lehenago bidali behar dute berriak argitaratu...


07_09_22. KONTZERTUA. KAOS ETA ORDENAREN ARTEAN | NAK FESTIVAL

Irailak 7

CSMNko Saxofoi, Perkusio eta Akordeoi ikasgelekin koordinatutako ekintza.

Nafarroako “Ciudad de la Música” eta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuaren laguntzarekin.

F. Guerrero, P. Jodlowski, J. Torre, M. Boniny eta T. Riley konpositoreen obrak.

NAK didaktikoaren barruan kokatutako ekintza hau aurrera eramateko Nafarroako Goi Mailako Kontserbatorioaren laguntzarekin kontatu da. Instituzio honek bere formakuntza fasea luzatu du ikasleen interesa pizteko musika garaikidearen eta errepertorio berriaren inguruan. Ekintza hauek etorkizuneko edizioetan errepikatuko dira. Aurtengo edizioan Kontserbatorioko departamentu desberdinen 40 ikasle zein irakasle baino gehiagok parte hartuko dute.

Kontzertu esperimental honek ordenaren eta kaosaren arteko trantsizio-espazio bat proposatzen du, non indar progresibo eta kontserbadoreak kontrolaren alde borrokatzen duten.

Programa honetan bi indarrek elkarrizketan dihardute interpreteen eta publikoaren arteko gogoeta-espazioak eraikitzeko. Obra musikal hauetan soinu tinbriko berritzaileak eskaintzen dira.

Rhea (1988) – Francisco Guerrero (saxofoi ensenblea)

24 loops (2007) – Pierre Jodlowski (perkusio ensenblea eta soundtrack stereoa)

Lo saben mis palabras (1996) – Joseba Torre (saxofoi, perkusio eta banda magnetofonikoa)

Dialog (2014) – Matej Bonin (saxofoi altua eta akordeoia )

In C (1964) – Terry Riley (ensenble mistoa)

ZUZENDARIA: Ángel Soria

MUSIKA INTERPRETEAK:

Saxofoi ikasleak: Antón Gómez, Paula Delgado, Laura Martínez, Rebeca Sola, Idoia Pérez. David Marzo, Desta Hernández, Joel Delgado, Iñigo Eleta, Adrián Latorre, José Ángel Ciria.

Perkusio ikasleak: Alejandro Monge, Alejandro Carrascoso, Mario Marzo, Joan Marzal, Eneko Etxarri, Manuel García.

Akordeoi ikaslea: Ainhoa Quintana.

IRAKASLEGOA: Andreu Rico, Javier Pelegrín, Nahikari Oloriz, Nekane Iturrioz y Ángel Soria.

Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioa ikastetxe publikoa da, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuaren menpe dagoena. Haren helburu nagusia profesional kualifikatuak prestatzea da interpretazio, musikologia, konposizio eta pedagogia musikalaren arloetan formakuntza tekniko, artistiko, teoriko eta humanistikoaren bidez . Orokorrean, goi-mailako hezkuntzak bilatzen duen helburuetako bat gaitasun tekniko, kritiko eta aldi berean erantzukizunaren zentzua duten pertsonak prestatzea izango litzateko, kalitate, eraginkortasun eta errentagarritasun sozial handia lortzeko.


XXXIII. IRUNGO HERRIKOI ARGAZKI LEHIAKETA - AFI - Izenematea - Irungo Udala

- Eskura emandakoak: Astelehenetan. 19:30tik 21:00arte

- Postaz bidalitakoak: Irungo Argazki-Elkartea

Interesatutako hiritarrak

943621761

info@afi-iae.com

AFI

A) Librea B) Irun

Argazki paperean egindako argazkiak, zuri-beltzean edo koloretan. Edozein teknika onartzen da.

Lanak eta aurkezpena:

Egile bakoitzak gehienez gai bakoitzeko 3 argazki aurkez ditzake, lehiaketa hontan lehendik saritu gabekoak. Argaizkien tamiana librea da, hala ere, argazki bakoitzak 40x50zm-ko paspartout edo kartulina gogor batean jarrita joan beharko du, gehienez 2mm-ko lodirekoa.

Argazkiak, bai e-mailez bidalitako formatu digitalean daudenak eta baita paperezkoan daudenak ere, behar den bezala identifikatu beharko dira. Azken hauen atzeko aldean honako hau idatzi beharko da: lanaren izenburua, gaia, egilearen datu pertsonalak, telefono zenbakia, e-maila eta argazki-elkarte bateko kidea izango balitz, elkartearen izena.

Sari-banaketa eta erakusketa:

Sari-banaketa publikoa izango da, azaroaren 25an Irungo Amia KZ, arratsaldeko 20:00tan egingo dena. Bertan aurkeztutako obra guztietatik, hautatutako batzuk proiektatuko dira.

Azaroaren 25tik abenduaren 11arte, aipatutako kultur zentroan erakusketa egingo da hautatu diren obrekin.

***Ikus oinarri osoak erantsitako dokumentuan


2017ko abuztuak 26, larunbata | Ordua Euskal Herrian 06:50:54

Historia > Euskaldunak eta itsasoa > Bale arrantzaleak

1615ean Islandiara balea ehizatzera joandako euskaldunak sarraskitu zituzten bertako buruzagi baten aginduz. Lau mende geroago lurralde horietan barna bidaia egin du ARGIAk. Euskal baleazaleek uharte hartan izandako presentzia garrantzitsua bertatik bertara ezagutzeaz gain, jabetu gara gertaera haiek utzitako arrastoak ez direla oraindik urtu.

Haritz Rodriguez @tokitan

Húsavík izeneko herria da gaur egun baleak ikusteko irteeren hiriburu islandiarra; euskaldunen ehizalekuetatik ekialdera dago.Haritz Rodriguez

Mendebaldeko Fiordoetako Museoan ez dago euskal baleazaleen historiaren inguruko arrastorik. Ísafjörður herriko itsas ondarearen erakustoki hau Neðstikaupstaður izeneko zonalde historikoan kokatuta dago. Bi neska gaztek egiten diote bisitariari harrera XVIII. mendeko eraikinean, eta hauek ere ez dirudi 1615. urtean handik oso gertu hil zituzten euskal baleazaleen berri dutenik. Halako batean, baina, elkarri so egin eta batak besteari galdetu dio: “Spánverjavígin? ”

Neskatoek lotsa antzeko batez begiratu diote harrerako gizonari. 2014ko ekaina da. Ulertu dutenagatik, Euskal Herria izena duen toki batetik dator, hain zuzen ere 400 urte atzera izandako liskar baten ondorioz hil zituzten horien lurraldetik. Euskal baleazaleena islandiarrek eskolan ikasten duten gertakaria da, eta “Espainiarren hilketa” bezala ezagutzen dute. Dirudienez, iraganeko pasarte horrek nolabaiteko lotsa nazionala eragiten du, historikoki hilketa eta kriminalitate tasa oso baxua izan duen herri honetan.

1615. urteko udan 3 itsasontzi euskaldun iritsi ziren Islandiara balea ehizatzera. Orduan ez zekiten zein izango zen euren patu krudela. Pasarte hori, ordea, euskaldunek Islandiarekin izandako harreman dokumentatuetako bat besterik ez da. Euskaldunek Islandiarekin izandako lotura Mendebaldeko Fiordoetan (Vestfirðir) gauzatu zen nagusiki. Euskal baleazaleek utzitako aztarnak Snæfellsjökull sumendi glaziarretik iparraldera daude, Jules Vernek Lurraren bihotzean barneratzeko aukeratu zuen sarbidetik harago.

Jón Guðmundsson Jakintsuak 1625ean argitaratutako “Fjölmóður” poema autobiografikoaren arabera, 1613. urtean iritsi ziren Strandir izeneko eskualdera balea ehizarako prestatutako lehenenengo euskal itsasontziak. Haien ondotik, balea ehizatzeko itsasontzi ugari iritsi zen Strandir-era Euskal Herritik. Baina 1615ean Danimarkako Erregeak –uhartea bere erreinupean baitzegoen– Islandian balea ehizatzen ari ziren euskaldunen aurkako legeak onartu zituen, haiek negoziotik at uzteko asmoz. Euskaldunen eta islandiarren harreman komertzialetik ez zuen etekin handirik ateratzen erregeak antza, eta hori ez zuen gustuko, jakina. Lege horien arabera, euskaldunek bertako biztanleen egunerokoari kalte eginez gero, haiei jazartzeko baimena zuen edozein islandiarrek.

Euskaldunen hilketa

Errege daniarrak legea onartu eta gutxira, uda hasieran iritsi ziren inguru horietara Gipuzkoatik abiatutako 3 itsasontzi, Pedro Agirrekoak, Esteban Telleriakoak eta Martin Villafrankakoak gobernatuta. Izatez, 1615ekoa urte gogorra izan zen Islandian. Kostaldeko izotzak ez ziren urtu uda iritsi arte eta Mendebaldeko Fiordoetan gosea zen nagusi. Euskal baleazaleek islandiarrekin zuten akordioari esker, 10 bat bale ehizatu ahal izan zituzten.

Bertako bizilagunekiko harremanak hasieran onak izan ziren arren, dirudienez giroa apur bat gaiztotu egin zen, alde bateko zein besteko batzuen jarreragatik. Irailaren 20an, abiatzekotan zirela, bat-bateko ekaitzak kolpatu eta izotzak itsasontziak harkaitzetara bultza zituen. Hiru gizon ito ziren. Beste 82 marinelek txalupak itsasoratu eta itsasontzi handiagoen bila egin zuten arraun. Bizia salbatu zuten, momentuz.

Lurreratu zirenean, euskaldunek bertako biztanleei garrantzia gutxiko zorrak galdegin zizkieten. Aste batzuk lehenago emandako balea-koipearen truke, goseteak jotako bizilagunen ardiren bat eskuratu nahi zuten. Jón Grímsson apezak muzin egin zion euskaldunen eskaerari eta Martin Villafrankakoaren gizonek astindu egin zuten. Une horretan okertu zen betiko lehenagotik ere gaiztotutako giroa.

Ihesean Ísafjarðardjúp-era iritsi zirenean, hiru taldetan banatzea erabaki zuten euskaldunek. Pedro Agirrekoaren eta Esteban Telleriakoaren 50 marinelek negua Vatneyri-tik gertu pasa zuten. Udaberri aldera, arrantzontzi ingeles bati oldartu, bere egin eta Islandiatik ihes egitea lortu zuten azkenik. Ez dakigu Euskal Herrira iristea lortu ote zuten.

Martin Villafrankakoaren agindupekoak, bi taldetan banatuta, bestelako zoria izan zuten. Dýrafjörður-eko fiordora begira euren txalupaz boga egindako hamalau gizonak Þingeyri herrira iritsi ziren. Bidean, bizirauteko zenbait gauza lapurtu zituzten hutsik zegoen arrantzagune daniar batean. Ihesi ari zirela bertako biztanleekin talka egin eta marinel guztiak hil zituzten. Gainontzeko 18 itsasgizonak, Martin Villafrankakoa buru zutela, Æðey izeneko uhartean geratu ziren, bertan negua pasatzeko asmoarekin.

Apezarekin izandako gertakariaren ostean, ordea, Ögurreko Ari Magnússon buruzagiak euskal baleazaleen aurkako neurriak hartzeko batzarra deitu zuen, eta berrogeita hamar lagun bildu zituen euskaldunei oldartzeko. Urriaren 13ko gauean Villafrankakoaren eskifaiako hainbat marinel hil zituzten Æðey uhartean. Ihes egin ahal izan zutenak Sandeyrin atzeman zituzten, uharte txiki hartatik gertu, txabola batean babestuta.

Babesgabe zegoela, Magnússon-en gizonetako batek aizkoraz zauritu zuen kapitain donostiarra. Itsasora salto egin eta igerian ihes egiten saiatu zen, islandiarrei burla eta kantu eginez. “Itsas-txakurra edo amuarraia bailitzan” egiten omen zuen igeri. Izatez, inork gutxik jakingo baitzuen garai hartan Islandian igerian, itsaso hotz horietan ezinezkoa zelako. Harri batekin buruan jo zuten arte ez omen zen isildu Martin Villafrankakoa. Harrapatu, lehorrera eraman eta zintzurretik zilborrera zatitu zuten labanaz. Gainontzeko marinel euskaldunak ere laurdendu ostean, tripak harriz bete eta itsasora bota zituzten banan-bana, Islandian hain ohikoak diren amildegi zuribeltz horietako batetik. Jón Jakintsuak, bertsio ofiziala zalantzan jarriaz, idatzi zuen islandiarrek euskaldunekiko jokabide gupidagabea izan zutela.

Islandiako hainbat tokitan izan gara euskal baleazaleen lorratzari segika. Argazki galeria honetan iraganean barrena bidaiatzeko aukera izango duzu (argazkiak: Haritz Rodriguez)

Aztarnategiak

Strandir eskualdeak “Kostaldea” esan nahi du islandieraz eta aitzinatik izan da Islandiako Ipar-Mendebaldeko kostaldeko gune urrunenetako bat. Gaur egun, 800 lagun inguru bizi da bertan. Steingrímsfjörður fiordoan, bada Hveravík izeneko abeltegi bat. Haren oinetan dagoen Strákatangi istmoak altxor izkutu bat gorde du mendetan. Bertan dago kokatua euskal baleazaleek utzitako aztarnategi arkeologiko garrantsitsuena, Hólmavik herriaren parean, fiordoaren bestaldean.

Ragnar Edvardsson Islandiako Unibertsitateko arkeologoa da seguruenik euskaldunek Islandian utzitako lorratza gehien ikertu duen pertsona. Strákatangi-ko balea estazioa aztertu du bereziki, indusketa arkeologikoen bitartez. Ikerlariaren ustetan, jatorriz euskaldunek eraiki eta erabili bazuten ere, hainbat urtetan ehiztari nederlandarrek eta ingelesek berrerabilia izan daiteke.

Joan den udan tour gidatuak eskaini zituen Edvardsson-ek aztarnategietan barrena. Strákatangi-koan ez ezik, handik ez oso urrun dauden Kóngsey eta Strakéy uhartetan ere topatu ditu balea estazioen arrastoak. Arkeologoaren arabera, “estazioaren tamaina kontuan hartuta, misterio bat da zergatik ez ote den garaiko inolako dokumentuetan aipatzen. Isiltasuna da nagusi. Eta hori oso arraroa da kontuan izanda industria mailako operazioa izan zela euskaldunen jarduna”. Beraz, ez da harritzekoa dokumentatu gabeko beste aztarnategi batzuk ere egotea inguruetan.

Baleazaleen ibilbidea

Pingeyri-n hiru ume ari dira portuan jolasten. Ekainean egunak amaigabeak dira, eta haurrek argi ordu guztiak probesten dituzte kalean egoteko. Itsas izarrak harrapatu nahian dabiltza, gorputzaren erdia moilan eta bestea ur gainean zintzilik dutela. Reykjavik-etik Ísafjörðurrera bidean dago herri txikia, hiriburutik 200 kilometro ingurura. Handik oso gertu igaro ziren hainbat euskaldun, orain 400 urte.

Strandir eskualdeak aintzinatik izan du harreman estua sorginkeriarekin, eta bertako biztanleek elizaren jazarpena jasan zuten maiz. Jón Guðmundsson berak aztikeria eta siniskerien inguruko zenbait liburu idatzi zituen, eta sorginkeria leporatuta exiliora kondenatua izan zen. Halaxe ekarri zuen gogora Islandiako Unibertsitateko historialari Einar G. Pétursson-ek, 2015eko apirilean Islandiako Liburutegi Nazionalak gertakarien IV. mendeurrena oroitarazteko hartu zuen kongresuan. Adiskidetze ekitaldi sinbolikoa ere egin zen, XVII. mendean euskaldunen aurka onartutako legea XXI. mendean bertan behera uzteko. Hain zuzen ere, Hólmavik-eko Sorginkeria eta Aztikeria Islandiarraren Museoan izan zen ekitaldia, sarraski hartako bi aldeetako protagonisten oinordekoak han zirela.

Islandian balearen ehiza oraindik baimendua dago. Zorionez, gehiago dira egun argazki kamerekin ehizatzen direnak, arpoiekin ehizatzen direnak baino. Egunero-egunero, hainbat itsasontzi ateratzen da Húsavík-eko portutik, euskaldunen ehizalekuetatik ekialdera. 70eko hamarkadan ehizarako erabiltzen ziren itsasontzi berak baliatzen dituzte gaur turistek balea ikus dezaten. Irtenaldi horietako batzuk Robert izeneko gizon batek gidatzen ditu.

Herri horretako Balearen Museoan gogorarazten denez, “euskaldunak izan ziren Islandiako uretan balea ehiza antolatua ezarri zuten lehenengo europarrak. Mendebaldeko Fiordoetan”. Robertek badu euskal baleazaleen istorioaren berri, baina euskaldunen erahilketa saihesten saiatzen da. Beste behin, lotsa nazional edo antzeko hori arnasten da ontzigainean. Bisita amaitutakoan, Hörður kapitainari deitu dio, bisitan euskaldun bat izan dela kontatzeko. Donostian izandakoa da Hörður eta honek ere entzun du, noski, Martin Villafrankakoari buruz. Burua errespetu keinu gisa apur bat makurtuz, gorazarre egin nahi izan dio euskaldunen nabigatzaile famari: “Itsasgizon ausartak, gero”.

Euskal baleazaleen lorratzean egindako bidaiaren azkeneko geralekua Reykjavik hiriburuan dago. Háskóli Íslands Unibertsitateko Árni Magnússon Institutuan hiru harribitxi dituzte gordeta. XVIII. mende hasieran idatzitako euskara-islandiera hiztegiak dira, euskaldunek islandiarrekin izandako harremanaren lekuko paregabeak. Hiztegi horietako batean, orrialdearen izkinan, euskaldunok bidaia honetan murgildu gaituen ugaztunaren izena dago idatzita, euskaraz eta islandieraz, betiereko omenaldi gisa: “Balia: Hvalur”.

Eleberri edo film baterako moduko istorioa

Euskal baleazaleek Islandian jasandakoak eleberri batetik ateratako istorioa dirudi, zalantzarik gabe. Hain zuzen ere, gertakarien 400. urteurrenaren harira hainbat erreportaje, liburu eta dokumental abiatu dira, “Baskavígin” bezala berrizendatua izan den gertakariaz.

Tapio Koivukari idazleak 1615 Islandia: Gartziaren istorioa izeneko liburuan gertakarien bertsio nobelatua eskaini du finlandieraz, eta Nafarroako Ikastolen Elkarteak ingelesera eta euskarara ekarri du lana. Bertan, Gartzia Aranburu kupelgilearen ikuspegitik aurkezten dira gertakariak, fikzioa nahasiz.

Julia Montejo idazle iruindarrak, bere aldetik, gaztelaniaz idatzi du baleazaleen istorioa ardatz duen Lo que tengo que contarte (Kontatu behar dizudana) eleberria. Euskaraz ere argitaratu da 1615. urtean gertatutakoaren inguruko kontakizunik, Iñaki Petxarroman kazetariaren eskutik. Kearen Fiordoa du izenburu.

Bestalde, aurten gutxienez bi dokumental osatzeko proiektuak abiatu dira Euskal Herrian. Eñaut Tolosaren zuzendaritzapean, Gogoan ekoiztetxeak lantaldea bidali zuen Islandiara pasa den udazkenean. Elkarrizketak eta grabazioak ez ezik, baleontzien arrastoak topatzeko urpekaritza saioak ere egin zituzten crowdfunding bidez finantzatutako Balezaleak egitasmoan.

Getxoko Old Port Films ekoiztetxea ere ari da dokumentala osatzeko aurre-ekoizpen lanetan. Aior Aspe da lanaren zuzendaria eta Baskavígin izango da filmaren izenburua.

Kanal hauetan artxibatua: Bale arrantzaleak | Islandia

Bale arrantzaleak kanaletik interesatuko zaizu...

Euskaldunek Gran Bahia deitu zioten duela mende asko Ternua eta Labrador kasik bateratzen diren Belle Isleko itsasarteari.

Sentipena daukat baleazale eta arrantzaleen historian sakontzen joan garela eta ordura arte zabaldu ez zaizkigun euskal historiaren orri batzuk idazten joan garela. Baina ariketa hauetan gizartearen erdiak gutxienez, ikusezin izaten jarraitzen du.

2016-07-14 | Gipuzkoa Kultura

2016-01-11 | Haritz Rodriguez

Islandia eta euskal baleazaleak: iraganera bidaia hamabost argazkitan

Islandian oraindik geratzen da euskal baleazaleen aztarnarik, baita duela 400 urteko triskantzaren oroimenik ere. Bertako buruzagi baten aginduz hil zituzten hainbat arrantzale euskaldun, eta erreportaje honetan kontatu dizugu gertaturikoa. Argazkion bidez iraganean atzera egin eta irla hartan barrena bidaiatzeko proposamena duzu oraingoa.

2015-08-03 | Kanaldude.tv

Donostia 2016en karietara, XVI. mendeko San Juan euskal baleontzia berreraikitzen ari da Pasaiako Albaola Itsas Kultur Faktoria. Museoko teknikari Mikel Leozen eskutik 1563an Pasaian eraiki eta Ternuako bidea hartu zuen baleontziaren historia ezagutu dugu.

2015-04-20 | Urko Apaolaza Avila

1615ean baleak harrapatzera joandako 32 euskaldun hil zituzten Islandian. Gaur hasiko da hori gogoratzeko kongresua eta, besteak beste, haien ondorengoek berradiskidetze ekitaldia egingo dute.

1615eko euskal baleazaleen triskantzaz dokumentala egingo dute

Datorren irailean 400 urte beteko dira Islandian 32 gipuzkoar baleazale sarraskitu zituztenetik. Gertaera horien inguruan oraindik dauden inkogniten atzetik, dokumental bat grabatzeko asmotan dira Suhar arkeologia taldea eta Gogoan ekoiztetxea, eta horretarako dirua biltzen ari dira.

Haritz Rodriguez

@tokitan


Azido folikoa aitagaientzat ere garrantsitua da - ZientziaEus

Azido folikoa aitagaientzat ere garrantsitua da

2001/03/01 Galarraga Aiestaran, Ana - Elhuyar Zientzia

Ama izan nahi duten edota haurdun dauden emakumeentzat azido folikoak duen garrantzia aspalditik ezagutzen da. Gaur egun, egoera horretan dauden emakume guztiek jasotzen dute informazio hori eta gehienek egunero pilula bat hartzen dute, bitamina horretatik behar adina hartzen dutela ziurtatzeko. Izan ere, horrela umeak arantza bifidoa izeneko bizkarrezurreko malformazioa saihesten dela jakina da.

Kaliforniako Unibertsitateko zientzialarien azterketa berri baten arabera, aita izan nahi dutenentzat ere oso garrantzitsua da behar adina azido foliko hartzea. Fertility and Sterility aldizkarian argitaratu duten azterketan, azido folikoaren gabezia espermatozoide-kopuruaren eta espermaren dentsitatearen beherakadarekin erlazionatuta dagoela azaltzen dute.

Horretaz gain, azido folikoak espermatozoideen ADNaren sintesian eta konponketan ere parte hartzen duela susmatzen da. Beraz, azido foliko gutxi izanez gero, kromosomak kaltetuak izateko arriskua dago eta, ondorioz, seme-alabek osasun-arazoak izateko aukera gehiago dute.

1991n ikerlari-talde berak egindako azterketan, C bitamina gutxiegi hartzen zuten gizonezkoen espermatozoideek kalte genetiko gehiago zituztela azaldu zuten. Gainera, erretzaileak baziren, arriskua are handiagoa zen.

Jokaerak eta ohiturak (dieta, erretzeak, alkohola edateak) ugalketa-osasunean eragin handia dutela da azterketa horien ondorio nagusia. Horregatik, aita izan nahi duten gizonezkoek beren jokaeraren inguruko hausnarketa egin beharko lukete, orain arte arreta batik bat emakumeengan jarri den arren, beraiek ere maila berean hartzen baitute parte.

Aitagaiaren adinak axola du

2002-5-1Zientzia

Udako edaria: apartsua eta freskoa... alkoholik gabea

2001-8-12Zientzia

Espermaren kalitatea


Donostia.eus - Urtarrila, 2022ko albisteak

2022ko Urtarrileko berriak

Otsailaren 1ean irekiko da Paco Yoldi Kiroldegiko gimnasio berria

Merkatuko makinarik modernoenetakoak ditu eta gimnasioa apaintzeko bi horma irudi egin ditu Nextor Otañok

Landaketa Loiolan

Bizilagunak elkarlanean aritu dira zeharbideko obrei errematea ematen dien landaketan

Bi komun berri jarriko dituzte hirian

Bata Loiolako Latsari plazan eta bestea Miramongo Mikeletegi pasealekuan

Udalak Eugenio Olaciregui oroitu du

Plaka bat jarri da Ategorrieta-Uliako Bordatxipi kalean beren oroimenean

Dbusek eskarea berreskuratu du 2021ean

%25 batean, 22.266.087 bidaiekin

Miramongo 50 pinu gaixo kendu dituzte, gero 100 zuhaitz autoktono landatuko dituzte

Fase hau martxoa baino lehen amaituko da, hegaztien habiak egiteari ez eragiteko

Donostia Kulturak 103.776 sarrera saldu ditu 2021ean

Milioi bat pertsona baino gehiago joan dira beren zentro eta jardueretara

Galtzadarria berrezarri dute Urumea pasealekuko espaloian

Galtzadarri zaharra kentzen ari dira, hareazko zoruari eutsiz zuhaitzen sustraiei kalterik ez egiteko

2023ko Frantziako Tourreko bigarren etapa Donostian amaituko da

Etapa Gasteizen hasi eta Jaizkibeletik pasako da Donostiara heldu aurretik

Luzatu egin da Emakumeen Etxeko ikastaroetan izena emateko epea

Oraindik lekuak gelditzen dira honako jardueretan: Autodefentsa Feminista tailerra, Feminismo Beltzak: justizia sozialerako teoria eta praktika, Gorputzak, indarkeriak eta borroka feministak intersekzionalitatetik, eta Erotika eta autoezagutza.

110 zuhaitz berri landatu dira Loiolako Zeharbidean

Datorren astelehenean auzotarrekin lore landaketa egingo da

Eskolako Big Band Jazzaldian arituko diren tokiko taldeen aukeraketa-kontzertuetan

Kontzertua apirilaren 11n izango da, Victoria Eugenia Cluben.

Udalak Artxibo berriaren ondoko lokalak utzi dizkie hiriko hiru elkarteri

Tokiko Gobernu Batzordeak onartu dituen beste gai batzuk: Amara Berri Loiola patioa, Errotulazioa euskaraz, Martutene gasolindegiko etxebizitzak

Nazien kontzentrazio-esparruetara deportatutako donostiar biktimei omenaldia

Urtarrilaren 27an hitzaldi batek kontzentrazio-esparruetako emakumeak gogoraraziko ditu


esquisabel | Kablegintza eta kablelariak

Etiketaren artxiboa: esquisabel

A ze sorpresa! Gure aitona zenari aipamena egingo zioten dokumentazioa kontsultatzeko baimena jaso ondoren, atzoko egunean Iruñean egoitza duen Nafarroako Epaitegi Nagusiko artxiboa kontsultatzen jardun ginen Inazio eta biok. Hainbat paper eta dokumentazio aurkitu genituelarik, 1950ko hamarkadan Irati aldeko inguruetan … Jarraitu irakurtzen →

Miguel Eskisabelen azalpenak

Data: 2012-05-17 Egilea: Xabier Eskisabel

2011ko irailean Miguel Eskisabel gure osaba elkarrizketatzeko aukera izan genuen. Osasunez pattal dabil bainan gure galderak erantzuteko prest agertu zitzaigun ta zinez eskertzen diogu. Miguel, bere aita Bixente Esquisabelekin batera kable muntaketan makina bat urtez jardun zen ezkondu eta mendi … Jarraitu irakurtzen →

Kategoriak Kablelariak | Etiketak eskisabel, esquisabel, kablea, kablegintza | Utzi iruzkina

Bixente Esquisabel sustatzaile eta ekintzailea

Bixente Esquisabelen inguruan gehiago jakin nahia izan da blog eta baliabide hauek guztiak martxan jartzeko arrazoi nagusia. Gure aita eta aitona izandakoa, 1899. urtean Ataungo San Gregorio auzoko Artaditxulo baserrian jaio zelarik, 1955eko otsailaren 28an kontestu ez oso garbian Iruñan … Jarraitu irakurtzen →

Kategoriak Ataun, Kablelariak | Etiketak ataun, eskisabel, esquisabel, kablegintza | Iruzkin 1


Kalitate 90 ° BSPT Gizonezko fabrikatzaileak eta hornitzaileak - SHUNTONG EKIPAMENDUA HIDRAULIKOA

90°BSPT Gizonezkoa

Ziur egon zaitezke gure fabrikatik 90 ° BSPT Gizonezkoa erostea eta salmenta osteko zerbitzu onena eta puntualki entrega eskainiko dizugu. Azken hamar urteotan, Shuntong-ek mahuka hidraulikoen osagarrietan espezializatu da. Tresneria eta mahuka hidraulikoen ospe handia dugu, eta bezeroen beharrizan ugaritan ondo ezagutzen ditugu. 90°NPT-ko mahuka-konektoreak Hodi hidraulikoak hari-mota eta diametro ezberdinetako hodi, hodi eta hodietara konektatzen dira, maskoin hidraulikoen bidez. Gure bezeroen beharrak lehenetsi eta epe luzerako harremanak sortzen ditugu haiekin. Zure itxaropenak gainditzeko haratago joango den jendearekin elkarlanean arituko zara.

Model:1T9

Kalitate handiko 90 ° BSPT Gizonezkoa Ningbo Shuntong Hidraulikotik dator. Gure enpresa juntura hidraulikoen eta trantsizio juntagailuen ekoizpenean espezializatuta dago. Ferrulak bezala, bridak, akoplamenduak, kamaren blokeoak ohikoak dira gure ekoizpenean. Produktuen material nagusiak karbono altzairu galbanizatua, altzairu herdoilgaitza, kobrea eta abar dira. Horien artean, 90 ° BSPT Male gure konpainiaren produktu nagusietako bat da.

1T9

90 ° BSPT Gizonezkoa industria, tresneria, pneumatika, energia nuklearra, petrolioa eta gasa, metalurgia, eraikuntza eta industria aeroespazialean erabiltzen da batez ere. 90 ° BSPT Gizonezkoen estandarrak JIC, DIN, BSP, JIS edo OEM eta ODM dira.

90°BSPT Gizonezkoen paketea

Shuntong fluido-konektoreen fabrikatzaile nagusia da ISO9001:2000 kalitate-kontrol sistema duena. Bukadura hidraulikoak, egokitzaile hidraulikoak, mahuka hidraulikoak eta ferrulak, mahuka berrerabilgarriak eta mahuka multzoak dira gure elementu nagusiak. Gure adituek produktu bakoitza puntako teknologia eta kalitate handiko lehengaiak erabiliz sortzen dituzte industriako saltzaile ospetsuek. Kalitatea, zerbitzuak eta entrega-epea lehenesten dira. Horrek are gehiago laguntzen du gure espezialisten talentu-taldeak, gure kontsumitzaileen beharrak eta eskakizunak modu eraginkorrean asetzen laguntzen baitigute.

Hot Tags: 90 ° BSPT Gizonezkoa, Handizkakoa, Pertsonalizatua, Solana, Merkea, Deskontua, Berriena, Kalitatekoa, Iraunkorra, Estandarra, Beharrezkoa, Arrazoizko Prezioa, Bidalketa azkarra, Lehen mailako diseinua, Fabrikatzaileak, Hornitzaileak, Fabrika, Stocka, Doako lagina, OEM , Txinan egina, prezioa, prezioen zerrenda, aurrekontua, maila ertaineko prezioa


Bilaketa berria Mota: Doinua Erabilitako doinua: Bai Neurria: Zortziko txikia (hg) / Lau puntuko txikia (ip) Sortzailea: Ibarguren, Kaxiano Lekua: Gipuzkoa Lekua: Gipuzkoa Lekua: Gipuzkoa Bertsolaria: Ibarguren, Kaxiano Sortzailea: Ibarguren, Kaxiano Doinu mota: Irrizkoa


Eusko Legebiltzarrak bertan behera utziko du urriaren 25eko jaieguna

2013, ekainak 7

EAJ eta EH Bilduren botoekin, Euskadiren Eguna egutegi ofizialetik kentzeko konpromisoa hartu du Eusko Legebiltzarrak

EH Bilduk eskatu du Euskararen Eguna izatea jaieguna, baina EAJk ez du babestu. BERRIA

Eusko Legebiltzarrak urriaren 25eko jaieguna bertan behera uzteko konpromisoa hartu zuen atzo, «erabakitasunez». EAJk eta EH Bilduk erabaki zuten Euskadiren Eguna esaten zaion jaieguna egutegi ofizialetik kentzea. 2010etik da jaieguna urriaren 25a Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; hain justu ere, PSEk, PPk eta UPDk Gernikako Estatutua ospatzea erabaki zutenetik.

Lege hura baliogabetzea eta egun horren ordez Euskararen Nazioarteko Eguna, abenduak 3, jaiegun izendatzeko proposamena eraman zuen EH Bilduk atzoko osoko bilkurara, baina ez zuen babes nahikorik lortu. Aitzitik, jeltzaleek egindako zuzenketak aurrera egin zuen: Euskadiren Eguna egutegi ofizialetik desagertzea eskatu zuten, baina ordezko egunik proposatu gabe. Asmoak EAJ eta EH Bilduren aldeko 48 boto jaso zituen, eta 27 kontra, PSE, PP eta UPDrenak.

Lege egutegia aldatzeko erabakia legez arautu beharko du orain legebiltzarrak. EAJk joan den astean aurkeztu zuen aldaketa hori aurrera eramateko lege proposamena, eta horren bitartez gauzatu nahi da. Hala, aurten lege ekimen horrek aurrera egiten badu, datorren urteko urriaren 25a ez litzateke jaieguna izango, 2014ko egutegia onartu gabe dagoelako oraindik. Egun hori beste egun batera mugitzea baztertu dute jeltzaleek, eta hortaz, Jaurlaritzaren esku geratuko da jaieguna zehazteko eskumena.

Ordezko egunik ez

Gernikako Estatutuaren urtemuga ospatzeari buruzko jarrera kontrajarriak agerian utzi zituen atzoko eztabaidak. EAJk eta EH Bilduk gogoratu zuten joan den legealdian legebiltzarrean zegoen «gehiengo artifizial» batek erabaki zuela urriaren 25a jaiegun izendatzea, eta beraz, Euskadiren Eguna «inposatutakoa» dela.

Joseba Egibar jeltzaleak argi utzi zuen zein den bere taldearen ekimenaren helburua: «Bere garaian inposatu zena indargabetu nahi dugu». Ordea, baztertu egin zuen Euskadiren Eguna beste egun batera mugitzea: «Beste jaiegun bat jarri nahi baldin bada, horrek kontsentsu bat, bide bat eta denbora bat eskatuko du. Baina oarin eztabaida ez da erkidegoan edo Euskal Herri osoari begira zein izan daitekeen egutegi horretan jaiegun egokiena». Hori hala, EH Bilduk Euskararen Nazioarteko Eguna jaiegun izendatzeko proposamenaren bozketan abstenitu egin ziren jeltzaleak.

Pello Urizar EH Bilduko legebiltzarkidearen ustez, ordea, gizartearen gehiengoak aitortu eta babesteko modukoa da Euskararen Eguna. «Euskara da euskaldun egiten gaituena». Jeltzaleek proposamen horrekin bat egin ez izana deitoratu zuen Urizarrek: «EAJk bertigoa dio EH Bilduren proposamenak onartzeari». Halaber, PSEren eta PPren kritikei erantzun zien: «Gure herriko historia ez da 1979an hasten, ezta historia instituzionala ere».

Iñigo Urkullu lehendakariari eta EAJri bideratu zizkieten euren kritikak PSEk, PPk eta UPDk, eta halako eztabaidetan sartzea aurpegiratu zieten. EH Bilduren eskaeren aurrean «amore ematea» egotzi zieten, halaber. Jose Antonio Pastor sozialistarentzat ekimenari «Lizarrako itunaren hilotzaren kiratsa» dario eta euskal gizartea «zatikatzeko» baino ez du balio. Borja Semper popularrak Gernikako Estatutuaren defentsa sutsua egin zuen, «euskaldunon topagunea» delakoan, eta ulertezin iritzi zion EAJk EH Bilduren «esanetara» egoteari. Bide beretik egin zituen kritikak UPDko Gorka Maneirok ere; bere ustez, Estatutuak «bizikidetza eta Espainiaren barruan jarraitzea» bermatzen du, eta ospatu beharrekoa da.


2017ko uztailak 18, asteartea | Ordua Euskal Herrian 15:21:40

"Makinistak ez du ikusi aurrean jarri zaion ekintzailea. Grafitero batzuk pintaketa bat egiten ari zirela ikusi duenean, bidaiariak jaitsi, ateak itxi eta aurrera egin du. Zumaiara heltzean esan diote lankideek aurrean pertsona bat harrapatu duela. Antsietate krisiak eman dio eta erreleboa eman diote", adierazi dio ARGIAri makinistaren lankide batek.

Gaztea larri zaurituta

Hainbat hausturarekin, larri dago ospitalean trenak harrapatutako Mozal Legearen aurkako ekintzailea. Ospitalean dago, Zainketa Intentsiboetako Unitateetan 48 ordutarako sartu dute larunbat arratsaldean, ARGIAk jakin ahal izan duenez. Lehen azterketen arabera, ondorengoa da egoera: femurra hautsita, pelbisa hautsita, orno bat fisuratua, saihets-hezurrarekin birika ukitua eta buruan kolpea. Kontziente dago zauritua.


http://www.irekia.euskadi.eus/eu/pages/2651

1. Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak datu pertsonalak babesten ditu, Datuak Babesteko Lege Organikoan, beraren Garapen Araudian eta Datuak Babesteko Euskal Legean ezarritakoaren arabera.

2. Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak IREKIA - Gobierno Abierto izeneko webgune bat sortu du, hiritarrek parte hartu ahal izan dezaten Jaurlaritzaren jardunean. Bi atal ditu: lehenengoak bidea ematen du erabiltzaileek iruzkinak egin ditzaten Eusko Jaurlaritzaren IREKIA webgunean argitaratzen diren albisteei buruz; bigarrenak, berriz, aukera eskaintzen die pertsona erabiltzaileei proposamenak egiteko eta beren iruzkinak argitaratzeko.

3. Erabiltzaileak ematen dituen datuak Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzaren IREKIA - Gobierno Abierto webgunean aurreikusitako helburuetarako soilik erabiliko dira.

Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzaren Komunikaziorako Idazkaritza Nagusiak IREKIA - Gobierno Abierto izeneko fitxategi bat sortu du horretarako, lehen deskribatutako helburuekin. Fitxategi hori erregistratuta dago Datuen Babeserako Euskal Agentzian (ikus Xedapena) .

4. Datu Pertsonalak Babesteari buruzko abenduaren 13ko 15/1999 Legean (DPBL) ezarritakoa betez, datuen titularrak diren pertsonek, datuek ukitutako pertsonek edo datuengatik interesatzen diren pertsonek datuak ikusteko, zuzentzeko, ezeztatzeko eta haien aurka agertzeko eskubideak erabili ahal izango dituzte edozein unetan, posta bidez helbide honetara joz: Nafarroa kalea, 2, 01007 Vitoria-Gasteiz.

5. Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak konpromiso hau hartzen du: beharrezkoak diren neurri teknikoak eta antolakuntza-neurriak hartzea izaera pertsonaleko datuen segurtasuna bermatzeko eta haien aldaketa, galera, tratamendua edo baimendu gabeko atzipena eragozteko, kontuan hartuta bai teknologiaren egoera eta bai gordetako datuen izaera eta jasan ditzaketen arriskuak, dela giza jardunetik datozenak dela ingurune fisiko edo naturaletik datozenak, eta bereziki datu pertsonalak babesteari buruzko abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoaren garapen Araudia onartzen duen abenduaren 21eko 1720/2007 Errege Dekretuan aurreikusitakoak.

6. Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak IP helbideak gorde eta erabil ditzake trafikoa aztertzeko, ataria administratzeko eta atariaren erabileraren jarraipen orokorra egiteko, eta horri begira webgunea aztertzeko zerbitzuak erabil ditzake (adibidez: Google Analytics edo gisa bereko tresnak), baina beti ere deskribatutako helburuetarako soilik, ez beste ezein helburutarako.

7. Web orrialde honek Google Analytics erabiltzen du, Google, Inc. enpresak eskainitako web analitikoaren zerbitzu bat. Enpresa hau Delawerekoa da eta bulego nagusiaren helbidea ondokoa da: 1600 Amphitheatre Parkway, Mountain View (California), CA 94043, Estatu Batuak ("Google"). Google Analytics-ek "cookie"ak erabiltzen ditu, zure ordenagailuan dauden testu fitxategiak, website-ari webgunearen erabiltzaileek zein erabilera ematen dioten aztertzen laguntzeko. Cookie-ak website-ari ematen diozun erabilerari buruz sortzen duen informazioa (zure IP helbidea barne) zuzenean Google-ek Estatu Batuetako zerbitzarietara igorri eta bertan artxibatuko du. Google-ek informazio hori gure kontura erabiliko du, website-a nola erabiltzen dugun jarraitzeko asmoz, website-aren jardueraren txostenak bilduz eta website-aren jarduerarekin eta Interneten erabilerarekin lotuta beste zerbitzu batzuk eskainiz. Google-ek informazio hori hirugarren batzuei igorri ahalko die, legediak hala eskatzen badu edo hirugarren horiek Google-en kontura informazioa prozesatzen badute. Google-ek ez du zure IP helbidea Google-ek duen beste edozein daturekin lotuko. Zuk datuen edo informazioaren tratamenduari uko egin ahalko diozu cookie-ak erabiltzeari uko eginez, zure nabigatzailearen konfigurazio egokia aukeratuz. Hala ere, jakin behar duzu hori eginez gero balitekeela website honen funtzionaltasun osoa erabili ahal ez izatea. Website hau erabiltzean zuk baimena ematen diozu Google-i zuri buruzko informazioa tratatzeko, goian adierazitako moduan eta helburu horietarako.


«Munduko zazpi mirariak»: berrikuspenen arteko aldeak - Wikipedia, entziklopedia askea.

«Munduko zazpi mirariak»: berrikuspenen arteko aldeak

Munduko zazpi mirariak (aldatu)

00:05, 18 urtarrila 2020ko berrikusketa

20:49, 26 azaroa 2019ko berrikusketa (aldatu)

00:05, 18 urtarrila 2020ko berrikusketa (aldatu) (desegin)

t (Josugoni wikilariak «Antzinate klasikoko munduko zazpi mirariak» orria «Munduko zazpi mirariak» izenera aldatu du)

"https://eu.wikipedia.org/wiki/Berezi:MobileDiff/7716163"(e)tik eskuratuta


euskara a eredua: 2011-08

Noja eta Murchante

Uztailaren 28a abustuaren 1tera Nojara joan nintzen nire gurasoekin hondartzara. Noja herri bat da cantabrian eta apartamentu eta hotel asko daude . Egun guztietan hondartzara gindoazen arratsaldean eta goizean igerilekura gindoazen eta pinpon jolasten ginen. Guk Ris hondartzara egoten ginen. Hondartza honetan ola asko daude eta surfko ikasleak han surf egiten zineten. Egun batean lagun batekin egon nintzen eta berarekin afaldu nuen. Primeran pasatu nuen eta datorren urtean itzuliko naiz.

Nojatik etorri nintzenean Murchanteko jairak joan nintzen Lorenarekin. Han oso pasa nuen eta jende berria ezagutu nuen.

Publicado por andrea.l. en 10:37 No hay comentarios:

ZEZEN HILTZAILE

abustuaren 15a Lodosako jaian nengoen, eta entxierrora joan nintzen. goizeko 9:20 zezen bat hesia apurtu zuen eta atari batera sartu zen. Portalean gizon bat zegoen, bera gutxi gora behera 70 urte zituen, eta atea itxitea saiatu zuen baina zezen gizona baino indartsuago zen, eta gizona ezin zuen atea itxi, badaezpada zezena etxera sartu zen eta gizona zezenarekin zegoen, eta zezena eraso zuen. zezena adarkada bat egin zuen gizonaren lepoan.

jendea eta medikuek ezer egin zuen gizonaren bizia berreskuratu, adarkada oso gogor zen eta bat-batean gizona hil zuen.

hortik aurrera entxierroak esekita zeuden Lodosan eta orain gobernua hitz egiten ari da segurtasun aldatzeko. Herrietan entxierro asko daude eta jende asko dago korrika egiten baina urtero zerbait gertatzen da.

Publicado por Ivan Lukin en 11:51 No hay comentarios:

nire oporrak (=

Nire oporretan Segovia, Ávila eta Toledora joan nintzen nire gurasoekin. Segovian ubide bat ikusi nuen, oso famatua delako. Segovian Granja de Saildefonsoren jauregian eta Riofrioren jauregian egon nintzen. Segovian Granja de Saildefonsoren jauregian eta Riofrioren jauregian egon nintzen. Jauregi hauek oso handiak dire baina politak ere.

Granja de Sanildefonsoren jauregia

Riofríoren jauregia

Jauregi hauek oso politak eta zaharrak dira.Segovian alkazar ikusi nuen ere, oso polita zen, baina eskailera asko igo behan nituen

Gero Ávilara joan nintzen. Han harresiak ikusi nituen.

Toledoan katedrala ikusi nuen .

Publicado por andrea.l. en 14:01 No hay comentarios:

Nire oporrak! :)

Nik oporretan Marbellara joan nintzen eta primeran pasa ginen. Nire oporrak ekainaren 20a hasi ziren. Nire gurasoak bilboko aireportura eraman ninduen; oso pozik nago nire gurasoarik joan nintzen oporretan eta. Hegazkinez bidaiatu lehenego aldiz zen eta nik uste dut bidaia oso azkarra, eroso eta atsegingarria zenela. Hegazkinetik ilunabar ikus dezaket eta oso polita zen; gero, gauan hiriaren argiak ikus ditzaket. Malagara iritsi nintzenean nire osaba-izebek Marbellara eraman ninduen.

Nire aiton-amonarekin egon nintzen beren etxean. San Juanen gauan lagun batzuekin su egin genuen hondartzan eta gero uretan sartu ginen. Uztailaren 6an Iruñean ez nengoen arren, Txupinazo telebistan ikusi nuen. Uztailaren 9a nire gurasoak eta nire neba Marbellara etorri zinen.

Oso ondo pasatzen dut Marbellan. Egunero hondartzara edo igerilekura joan naiz; gero nire lagunekin bizikletaz paseatzera, arrantzatzera, futbol jolastera edo urpean igeri egitera joan gara. Niri ere arropa erostera asko gustatzen zait, han asko dendak daude eta.

Publicado por María en 16:37 No hay comentarios:

Nire oporretan Fuenjirolara joan nintzen nire familiarekin. Fuenjirola herri bat da eta Malagan dago.

Niri Fuengirola asko gustatzen zait denda asko daudelako.

Goizean hondartzara joaten ginen, eta nire neba eta ni igeri dugu itsasoan. Fuengirolan bero asko egin zitzaigun, eta egunero gindoazen hondartzara. Baina egun batean ezin ginen itsasoan egon, medusak daude. Beste egun batean Cordobara joan ginen, meskita ikusteko.Meskita asko gustatzen zitzaidan, oso handia zen eta barruan katedral bat zegoan. Katedrala oso polita zen ere bai.

Oso ongi pasatu nuen nire oporretan.

Publicado por Lorena en 13:10 No hay comentarios:

Nire oporretan Fuenjirolara joan nintzen nir...


العربية Euskara 中文 English Français Deutsch Eλλnvιkά Italiano 日本語 한국어 Polski Português Pycckий Español Türkçe

Konfort Osasun Konponbideak

Zoru erradiatzaile freskagarria

Aireztapen soluzioak

Eguzki sistemetarako osagaiak

Hidraulika, berokuntza eta UBS

Gas segurtasuna

Erretze zelula OEM

Hidronika jasangarria OEM

Lidergoa nazioartean

Orkliri buruz

Berrikuntzaren abangoardian

Bezeroarengandik hurbil eta zerbitzu pertsonalizatuak

Pertsonen segurtasunarekin eta osasunarekin konprometituta

ORKLIk Emakumeen Eguna ospatzen du

Diru-laguntza Orkliri, Eraginkortasun Energetikoaren Proiektu berritzaileagatik

Orkli ezaguna da muskulu-nahaste eskeletikoen prebentzioan egindako lanagatik

Orkli en el Proyecto Heat&Cook para el desarrollo de soluciones eficientes en sistemas de calentamiento

Bost kontinenteetako bezeroek konfiantza osoa dute gugan, eta hori I+G arloan etengabe inbertitzeari eta mundu osoan lantalde konprometituak izateari zor diogu

Laborategiak, prestakuntza, know-how eta abangoardian egoteko langile kualifikatuak

Orkli, proiektu partekatua

Bikaintasuna lantaldea eratzen dugunon konpromisoarekin eta eguneko lanarekin lortzen da soilik.

Zoru Erradiatzailea Freskagarria Eguzki sistemetarako osagaiak Aireztapen soluzioak Hidraulika, berokuntza eta ur bero sanitarioa Gas segurtasuna Hidronika jasangarria OEM OEM Hidraulika

© 2021 Orkli, S.Coop.

Zaldibiako errepidea, z/g – 20240 Ordizia (Gipuzkoa)

Telefonoa: (+34) 943 08 87 00 Email: info@orkli.com


Jaitsi Another Platformer Windows Platformer Jokoak

Another Platformer 1.02

Deskribapena: Biltzeko puntuak, hilgarria izaki saihesteko, eta helmugara iristeko.

Bertsioa: 1.02

Argitaletxe: Stefan Hosemann

Fitxategiaren tamaina: 19.26 mb.

Fitxategiaren izena: Another Platformer.zip

Jaitsi, 19.26 mb.

3DMark2001 - Fly your Podracer around deadly obstacles in a race to cross the finish line. DustyRacer - Auto urdin saihesteko eta puntuazio handia iristeko. The Gunstringer for Windows 8 - Run lasterketa eta bidean oztopo hilgarria saihesteko bezala. Snake Den for Windows 8 - Jan zure bide puntuaziorik onena lortu nahi da. Kill The Keeper - Helburu asko puntuazio ordua baino lehenago ditzakezu zero direlarik. Go Hunting - Kanporako ehiza batean parte hartzeko eta saiatu puntuaziorik onena lortu nahi da. Gluey 2 - Group eta kendu kolore bereko tanta helburu puntuazioa iritsi. Night Truck Racing - Beste kamioi batera lehiatuko dira, eta helmugara iritsiko lehen. NetBrain Workstation Personal Edition+ - Guide your ball down the track to the finish line.


KALAMUA KORRIKALARI TALDEA: DONOSTI 15KM

Mostrando entradas con la etiqueta DONOSTI 15KM. Mostrar todas las entradas

DONOSTIKO 15KM-AK

Atzo Donostian "acuarunning" saioa izan genuen. Nahiz eta eguraldi petrala izan, gure onena ematen saiatu ginen!! Batzuk gustora bukatu zuten, beste batzuk ez zuten egunik onena izan, baina lasai, egongo dira lasterketa gehiago eta!! Hemen dituzue Guru-ak ateratako argazki batzuk.

GAIAK · TEMAS DONOSTI 15KM

DONOSTIKO 15KM

Igandean Donostira hurbiltzeko asmoa duzuen korrikalari, entrenatzaile, manager eta animatzaileok 7:45etan geratu gara Urkizuko bus paradan (lehengo Etesa parean). Etortzeko asmoa duzuenok idatzi kotxeak etab. antolatzeko.

Hemen daukazue bideo kurioso bat!! Estos si ke son frikis!! Ibai edo laku bat aurkitzen badugu, teknika honekin ez daukagu arazorik!! !


Auzolana Eguzkibegin: septiembre 2013

Gautxoriak behar ditugu!

Eguzkibegi Ikastolako Txosnan gautxoriak behar ditugu, ostirala eta larunbatean, gaueko txandak zabaldu ahal izateko ;-)

Aste egunetan eta ordu gehienetan gurasoen partaidetzarekin bete dira txanda ezberdinak

OSTIRALA & LARUNBATA

Baina asteburura hurbiltzen eta ordutxikitan jendea behar da:

akaso ikasle ohiak? Jende gaztea eta gauzaleak?

Mozoiloak beti ibilten dira gabaz baina seinaka antolatuta... erdu komunitatera!

Eta animatu zeure kuadrilla txanda bat osotzeko!

Jarri kontaktuan txosnako Igorrekin eguzkibegijaiak (abildua) gmail.com

Publicado por Josi Sierra Orrantia en 21:10 0 comentarios


Aberri Eguna Iruņean ospatzeko deia egin du Independentistak Sareak

2017ko abuztuak 26, larunbata | Ordua Euskal Herrian 08:17:59

Independentistak sareak martxoaren 27an Aberri Eguna antolatuko du Iruñean. "Euskal komunitateak munduan presentzia duen toki guztietan" egun hau ospatzea bultzatuko du.

2016ko otsailak 05

Independentistak Sareak iaz antolatutako Aberri Eguneko mainfestazioko une bat.

Aldarrikapena eta ospakizuna uztartu nahi dituzte egun osoko egitarauarekin: eguerdian manifestazioa eta ekitaldi politikoa egingo dituzte eta, ondoren, ospakizunak segida izango du gauera arte Iruñeako kaleetan zehar, hedabideetara bidalitako oharrean adierazi dutenez.

"Aberri Egun zabal eta parte-hartzailea" antolatzea da Sarearen asmoa, "sigla eta familia politikoetatik haratago, independentista guztiek aniztasunean elkarturik" ospatzeko deia egin du.

Jakinarazi dute datozen asteetan kaleratuko dituztela 2016ko Aberri Egunaren inguruko hausnarketa politiko zabalagoa, egitaraua eta zehaztasunak.

Nazioartean ere ospatzeko deia

Mundu zabalean zehar zabalduta dagoen euskal komunitatean gora doa Aberri Eguna ospatzen den tokien kopurua urtez urte, adierazi dutenez. Independentistak sareak dinamika hori bultzatuko du munduko herrialde ugaritako sarekideen bitartez.

Sarea antolaketa lanetan sartuta dago jadanik eta martxoaren 27ko erronkari elkarlanean aurre egiteko deia luzatu die independentista guztiei.

Kanal hauetan artxibatua: Aberri Eguna | Iruņea | Independentismoa

Aberri Eguna kanaletik interesatuko zaizu...

Iruņeko Aberri Egunean gazteentzako gunea Gazte Abertzaleen eta Independentisten eskutik

Gazte Abertzaleak gazte antolakundeak martxoaren 27ko Aberri Eguneko ekitaldiak direla eta, Independentistak Sarearekin batera “Gazteon borroka etorkizuneko bide!” lelopean Gazte Karpa antolatu du.

Iruñean eginen da aurtengo Aberri Eguna, hilaren 27an, eta "aro berri bat" islatuko du. 12:00etan manifestazioa eginen dute, eta egun osoan kale animazio izanen da. Festa eta aldarrikapena eskutik joanen dira.

Aberri Eguna Iruņean ospatzera deitu du Independentistak sareak

“Guztion etorkizuna jokoan dago. Heldu independentziari” lelopean Aberri Eguna antolatu dute Independentistak sareko kideek. Apirilaren 5ean, igandea, Iruñean ospatuko dute Aberri Eguna, zortzi puntako izar berdea ikur izanen dutelarik.


Urkullu apoya las Jornadas Europeas de Patrimonio

Urkullu lehendakariak Ondarearen Europako Jardunaldien alde egin du

Urkullu lehendakariak Ondarearen Europako Jardunaldien alde egin du; izan ere, 400 jarduera kultural baino gehiago antolatu dira Euskadin, herri-elkarte eta -taldeek, udalek, aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak koordinatuta.

Artxibatuta:Albisteak Etiketatuta: Patrimonio Cultural, Urkullu


Jexux LarraƱaga Arriola

2022ko abuztuaren 29a

Egun bizi dugun lurralde globalaren nagusitasun eraginak osoki blaitzen gaitu jada. Munduera horrek sortzen dituen norberatasunak, bakarzale eta nartzisistak izateko joeran sortzen ditu, nortasun zatituak eta aletuak dira egungoak. Naufragioaren erdian, “ahal duenak ahal duena egin beza”, agindu nagusiaren meneko bizi gara honezkero. Begira nola, gizarte-herritartasunerako eskubideen ahultze progresiboak, lan baldintzen prekarizazio hedakorrak edota herrien subiranotasun eta burujabetzaren aldarrikatzeko nahia itotzeko grinak, munduera berdindua amesten duen eredu neoliberalean ezaugarrietan zein erraz txertatzen diren. Diruaren goseak bultzatuta mugitzen den munduan, oinarrizko eskubideen desegitea, deslotura soziala, merkatuaren nagusikeria, edota eliteen pribatizazio nahiak, harrapaturik gaituen sistema batetako ondorioak dira.

Haatik da hain beharrezkoa gaur egun norbanakoen ekoizpena zein baldintzetan sortzen den ondo ulertzea, eta beregaintasunez jokatzea ekoizpen horren arduran, norberak egin ezean beste batek eginez diharduelako. Bakarrik horrela ahalbidetu liteke taldetasun bermean, hots, burujabetzatik, desiogintza biziberritzea, bestelako eraikuntza soziokultural urratzailearen desiogintza birsortzea.

Giza identitatearen gaur egungo desjabetzea “identitate neoliberala” deritzonak ordezten du. Eta ondorioetan zibilizazio-mehatxua argi ikusi dugu sistema globalak eragin duen krisi ekologikoan eta planetarioan: krisi klimatikoaren ondorenak saiestezinak bihurtu dira dagoeneko.

Arriskuaren gizarteak (U.Beck) etengabeko mehatxu berriak sortzen ditu, gero eta zaurgarritasun eta zatiketa sozial handiagoa eraginez bai herrietan eta pertsonengan. Krisi ekologiko planetarioa, finantza-espekulazioak, kapitalen porrot-arrisku etengabeak, merkatuaren prekarietate biderkatzaileak, pentsamendu bakarraren inposaketa mediatikoak, subjektu desjabetuaren sakabanaketa areagotzen dute, herritarron mendekotasuna eragin eta gizarte eragiletza oztopatu eta geldotuz.

Haatik, mendekotasun eta mehatxuaren esparrua gainditzeko prest egongo den hiritargo berri baten arkitektura behar-beharrezkoa dugu. Hezkuntzan zer esanik ez, gizabanakoaren oinarrizko nortasunaren garapena, funtsezko langaia beharko du izan.

Izan ere, jokoan dagoena, gizarte ereduaren errotiko eraldaketa da. Neoliberalismoaren doktrina ideologikoaz gain, bere baitan, gizabanakoaren eraikuntza eredu jakin bat dagoelako, merkantilizatzeko erraza zaion norbanakoa zer-gauza bihurtzen duena. Horregatik, kapitalismo neoliberalak, eragin erabakigarria dauka egungo subjektibotasun moldaeratan, gaur, gizaki mota hori, bere agindu hiperkontsumistan harrapaturik bizi da.

Irabaziek eta diruak, gure ortzi-mugaren desira-objektu nagusi izaten jarraitzen duten bitartean, ezingo da desiogintza berri baten ernamuinik aurkitu, giza taldearen desiogintzaren eraikuntza soziokulturalik erdietsi. Hain zuzen, ortzi-muga hori, talde kultura berri batean datza, benetako mutazio antropologikoa ekarriko duen eraldaketa. Ezbairik gabe, guztientzako biziera duinaren baldintzak ekoizteko ongarri soziala, desira-objektu nagusiaren norabide aldaketan datza, bestelako uztartze sozialaren onura ekarriko duen hitzarmen bateratzaile zabal eta berrian.

Desiogintzaren norabide aldaketa, norbanakoa erreskatatzeko premiatik sortzen den arren, giza taldean du bere jomuga eta burujabetza du xede. Emantzizipazio borrroka guztien zeruertzari begira dago, herrigintza euskaltzale eta feminista batek zurtoitzen du ondoen.

Kanal hauetan artxibatua: Irakurleen gutunak | Ekonomia | Gizartea

2022-09-02 | Iulen Lizaso Aldalur


eguzki-plaka | BertiGarden

Etiketaren artxiboa: eguzki-plaka

Eguzki plakaz estalitako errepideak, zergatik ez?

maiatza 31, 2012-n Zuzendaritza-kargitaratuta

Geroz eta garbiago daukat gure inguruan ditugun arazoak, gure gizarteak dituen beharrak eta planetak jasaten dituen arriskuak nekez konponduko direla etorkizunean, hauei aurre egin beharko dietenek egungo eskola eredutik jasotako modeloei jarraitzen badiete. Izan ere, egungo eskolak ezaugarri propio bat baldin badauka hori gazteen sormena eta imajinazioa ahitzea da eta horixe da, hain zuzen ere, berrikuntza eta iraunkortasunaren gizartean gehien faltan botatzen diren ezaugarriak.

Hauxe izan da etorri zaidan lehen burutazioa azpiko bideoa ikusi dudanean:

Nola ez zaio inori horrelakorik aurretik bururatu? Eguzki baratzak edo eguzki plakaz jositako teilatu eta bestelako eraikuntzak bezalako aukera eztabaidagarriak aurrera eraman ordez, ez al da askoz ere logikoagoa, jada eraikita ditugun errepideak energia garbien biltegi erraldoietan bihurtzea? Oso interesgarria iruditu zait errepideak eguzki plaketan estaltzeko ideia hau.

Eta ez da garatzen ari den antzeko ekimen bakarra. Holandan ere antzeko zerbait jarri dute martxan. Jakina da Holanda bidegorriz jositako herrialdea dela. Bada poliki-poliki hasiak dira bidegorri hauetako batzuk eguzki plakekin estaltzen. Eta hori ez da guztia. Holandarren ereduari jarraituz, San Franziskon ere antzeko zerbait aurrera eramatea erabaki dute.

Imajinazio pixka batekin egun ditugun arazo askori irtenbidea aurkitzea ez da zaila.

Kategoriak Gure Gaiak | Etiketak eguzki-plaka,energia berriztagarria,errepideak | Erantzun

Iturria: Infografía: Energía solar | EROSKI CONSUMER.