Muel (Ille eta Vilaine)

Muel Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 779 ziren. Familiak 318 ziren, horien artean 90 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 98 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 110 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 423 etxebizitza zeuden, 322 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 55 hutsik zeuden. 418 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 322 etxebizitza nagusietatik 241 bere jabearen bizilekua ziren, 78 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 30 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 90 etxek lau zituzten eta 135 etxek bost zituzten. 276 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 161 etxetan auto bat zegoen eta 136 bi edo gehiago zeuden

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 478 ziren, horien artean 370 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 370 pertsona aktiboetatik 346 lanean zeuden (195 gizon eta 151 emakume) eta 24 langabezian zeuden (10 gizon eta 14 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Muel udalerrian 348 unitate fiskal zeuden, 839 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 15.523€ zen.

Activitats ecomòmiques.

2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 2 jatetxeak.

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.

2000. urtean Muel udalerrian 59 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.070 hektarea erabiltzen.

Equipaments sanitaris i escolars.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden udalerriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Muel

Bléruais (2,9km)

Gaël (4,9km)

Saint-Maugan (5,5km)

Saint-Onen-la-Chapelle (5,7km)

Saint-Malon-sur-Mel (5,7km)

Saint-Gonlay (6,8km)

Saint-Méen-le-Grand (7,2km)


Luigi Lucotti

Luigi Lucotti (Voghera, 1893ko abenduaren 18a - "ib. ", 1980ko abenduaren 29a), italiar txirrindulari bat izan zen, 1913tik 1925era profesionala izan zena.

Hiru aldiz amaitu zen sailkapen orokorreko lehenengo hamarren artean Itzuli handietan. Bi aldiz Frantziako Tourrean eta beste bat Italiako Giroan. Vogherako idoloa bezala ezaguna zen. 1915. urtean, bigarren izan zen Milan-San Remon. Bere azken urteetan, Costante Girardengoren laguntzailea izan zen. Bizikleta utzi eta gero bizikleta denda bat zabaldu zuen.

Palmaresa.

1914

1915

1917

1919

1921


575 Renate

575 Renate, asteroide gerrikoan aurkitutako 575. asteroidearen izena da. 1905eko irailak 19an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, 1905 RE zen.


2016ko Tirreno-Adriatiko

2016ko Tirreno-Adriatiko Tirreno-Adriatiko lasterketaren 51. edizioa izan zen. Martxoaren 9a eta martxoaren 15a bitartean jokatu zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 847,8 km eginez zazpi etapatan. 2016ko UCI WorldToureko hirugarren ekitaldia izan zen.

Etapak.

5. etapa.

Monte San Vicinon elurra egiten zuen eta, etapa bertan behera utzi zuten.


Laterallus tuerosi

Laterallus tuerosi "Laterallus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.


Balla (Mayo konderria)

Balla (Mayo konderria) (irlanderaz "Balla") Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena. 2015eko erroldaren arabera 671 biztanle zituen.


Viala-du-Pas-de-Jaux

Viala-du-Pas-de-Jaux (frantsesez eta ofizialki: "Viala-du-Pas-de-Jaux

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Viala-du-Pas-de-Jaux udalerrian erroldatutako biztanleak 99 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 82 etxebizitza zeuden, 44 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 38 bigarren erresidentzia ziren. 80 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 44 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 40 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 40 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (20 gizon eta 18 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.

2000. urtean Viala-du-Pas-de-Jaux udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.285 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Viala-du-Pas-de-Jaux

Tournemire (3,2 km)

La Bastide-Pradines (5,0 km)

Saint-Jean-et-Saint-Paul (5,2 km)

Lapanouse-de-Cernon (5,5 km)

Roquefort-sur-Soulzon (5,7 km)

Saint-Jean-d'Alcapiès (6,5 km)

Sainte-Eulalie-de-Cernon (7,1 km)

Saint-Beaulize (7,9 km)

Marnhagues-et-Latour (8,0 km)


3359 Purcari

3359 Purcari asteroide baten izena da. irailaren 13an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.

Izendapena.

Hasiera batean asteroideak 1978 RA izena zeraman. Ondoren Purcari omentzeko izena eman zitzaion.

Orbitaren ezaugarriak.

3359 Purcari asteroidearen orbitak batezbeste 1,21 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 0,819 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 1,6 distantziara. Eszentrikotasuna 0,323 da, eta makurdura orbitala 2,68ºkoa da.

Ezaugarri fisikoak.

Magnitude absolutoa 19.03 da.


La Honda (Kalifornia)

La Honda Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Mateo konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Ptilinopus perousii

Ptilinopus perousii "Ptilinopus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.


Sainte-Anne (Doubs)

Sainte-Anne Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Sainte-Anne udalerrian erroldatutako biztanleak 30 ziren. Familiak 17 ziren, horien artean 9 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 19 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 hutsik zegoen. 16 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 18 etxebizitza nagusietatik 14 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboetatik 11 lanean zeuden (9 gizon eta 2 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an herrian zegoen saltoki bakarra janari enpresa batena zen.

2000. urtean Sainte-Anne udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 230 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Sainte-Anne

Crouzet-Migette (1,8 km)

Nans-sous-Sainte-Anne (2,7 km)

Dournon (2,9 km)

Geraise (3,0 km)

Villeneuve-d'Amont (3,9 km)

Gevresin (4,3 km)

Montmahoux (4,6 km)

Saraz (4,7 km)

Cernans (4,8 km)

Arc-sous-Montenot (4,9 km)

Abergement-lès-Thésy (5,5 km)

Saizenay (5,6 km)

<br clear=left>


3214 Makarenko

3214 Makarenko asteroide baten izena da. urriaren 2an aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.

Izendapena.

Hasiera batean asteroideak 1978 TZ izena zeraman. Ondoren Anton Makarenko (1888-1939), sovietar pedagogoa omentzeko izena eman zitzaion.

Orbitaren ezaugarriak.

3214 Makarenko asteroidearen orbitak batezbeste 3,128 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,814 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,442 distantziara. Eszentrikotasuna 0,1 da, eta makurdura orbitala 7,22ºkoa da.

Ezaugarri fisikoak.

Magnitude absolutoa 12.3 da.


San Francisco Cajonos (udalerria)

San Francisco Cajonos Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua San Francisco Cajonos da.


Chvalkovice (Náchodeko barrutia)

Chvalkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 739 biztanle ditu eta 12,31 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1143 urtean egin zen.


Atoz

Atoz Anue ibarrean dagoen herri hustua da.


Anas bahamensis

Anas bahamensis "Anas" generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.


GNU Lizentzia Publiko Orokorra

Ingelesez GNU General Public License, GNU GPL edo GPL; euskaraz GNU Lizentzia Publiko Orokorra edo GNU Lizentzia Orokor Publikoa Free Software Foundationek 1980ko hamarkada erdialdean sortutako lizentzia bat da, eta softwarearen erabilpen, aldaketa eta banaketa arloetara zuzenduta dago. Bere helburua, babesten duen softwarea software librea dela adieraztea da.

Badaude GPLren kide diren zenbait lizentzia ere:

GNUren lizentzia orokorra, ingeleseko GPL izenez ezagunagoa dena, "Free Software Fundation" taldeak sortua 1980ko hamarkada erdialdean. Bere helburua, batez ere, banaketa askea, aldatzeko aukera eta software erabilera bultzatzea edo babestea da. Honen xedea lizentzia honengatik babestua dagoen softwarea, "software libre" dela aitortzea da eta arau hauek ekiditen eta bereganatzea nahi dituzten erabiltzaileengatik babestea.

Lizentzia honen antzekoak diren hainbat daude gaur egun, agiri askeko lizentzia (GFDL) esaterako, Wikipediako artikuluak babesten dituena; edota "Open Audio License", musikalak lantzeko, adibidez… baita beste murriztaile batzuk ere, LGPL adibidez.


Louis-Eugène Cavaignac

Louis-Eugène Cavaignac (Paris, - Flée, ) frantziar jenerala izan zen. Bigarren Errepublikaren garaian, «Ekaineko egunak» deituriko matxinada zapaldu zuen eta, horri esker, botere diktatorialak eman zizkioten. Hauteskundeetan, berriz, Louis-Napoleon Bonapartek menderatua izan zen.


San Migel (Uharte)

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau Uharte Arakilgo herri hustuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Migel»."

San Migel Uharte Arakil udalerriko herria da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herria hutsik dago.


Ochelata (Oklahoma)

Ochelata Oklahomako herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Steindachneridion doceanum

Steindachneridion doceanum "Steindachneridion" generoko animalia da. Arrainen barruko Pimelodidae familian sailkatzen da.


Phoxocampus tetrophthalmus

Phoxocampus tetrophthalmus "Phoxocampus" generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.


Euchilichthys royauxi

Euchilichthys royauxi "Euchilichthys" generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.


Ophioscincus cooloolensis

Ophioscincus cooloolensis "Ophioscincus" generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.


Tosarhombus neocaledonicus

Tosarhombus neocaledonicus "Tosarhombus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.


Notropis chlorocephalus

Notropis chlorocephalus "Notropis" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.


Irbid

Irbid (arabieraz إربد) ipar-mendebaldeko Jordaniako hiria da, izen bereko gobernazioko hiriburua dena. K.a. 5000 inguruan sortua, aro helenistikoan Arabella zuen izena.


Grafeno

Grafenoa karbono-atomoz osaturik dagoen laminazko egitura laua da, atomo bateko lodiera duena. Karbonoaren alotropoa da, sp² orbital hibridoak gainjartzean sortzen diren lotura kobalenteen bidez abaraska formako sare kristalinoa eratzen duena.

Izena grafito + enotik dator. Izatez, grafitoaren egitura gainjarritako grafenozko lamina ugarik osatutako pilatzat har daiteke. Pilatutako grafeno geruzen arteko loturak Van der Waalsen indarren eta karbono atomoen arteko π orbitalen arteko elkarreraginen ondorio dira.

2010eko Fisikako Nobel Saria Andre Geimek eta Konstantin Novosiolovek jaso zuten grafeno izeneko material bidimentsionalari buruzko euren aurkikuntza iraultzaileengatik.

Ezaugarriak.

Sp² hibridazioa da egitura hexagonalaren lotura angeluak, 120ºkoak, azaltzen dituena. Karbonozko atomoetako bakoitzak egoera hibridatuan lau balentzia elektroi dituenez, elektroi horietatik hiru sp² hibridoetan sartuko dira, egiturako lotura kobalenteen hezurdura eratuz, eta geratzen den elektroia hibridoen planoarekiko elkarzuta den p motako orbital atomiko batean sartuko da. Aipaturiko orbital horien solapazioa izango litzateke π motako orbitalak sorraraziko lituzkeena. Konbinaketa hauetakoren batzuk, beste batzuren artean grafenoko geruza osatzen duten karbonozko atomo guztien artean deslokalizaturiko orbital molekular erraldoi bat sorraraziko luke.

Grafenoan karbono-karbono loturen luzera gutxi gora-behera 1,42 Åekoa da. Gainontzeko elementu grafitiko guztien oinarrizko egitura osagaia da, grafitoa, karbonozko nanohodiak eta fulerenoak barne. Egitura hau espazioko bi norantzetan molekula biziki luzetzat ere har daiteke, hau da, grafeno deituriko hidrokarburo aromatiko polizikliko molekula lau familia baten muturreko kasua izango litzateke.

Aurkikuntza.

2004an, André Geim eta Konstantin Novoselov, Erresuma Batuko Manchesterko Unibertsitateko bi ikerlari, ohartu ziren grafito-geruzak bereiz zitezkeela metodo erraz eta merke bat erabilita: paper itsasgarria. Itsasgarria behin eta berriz itsatsita eta askatuta lortu zuten grafitoaren geruzak bereiztea, harik eta substratu baten gainean finkatutako atomo-geruza bakar bateko azal bat lortu arte. Mikroskopia-teknika batzuk baliaturik egiaztapen esperimental zehatzak egin ondoren, aukeraz eta aplikazioz beteriko material berria aurkitu zuten

Berehala egiaztatu zuten elektroiak ordura arte inoiz behatu ez bezala higitzen zirela material horretan. Portaera hori ez zen azaltzen modu konbentzional batean, baizik eta energia handiko partikulen fisikatik zuzenean ateratako ekuazioen bidez. Bat-batean, material berri bat aurkitzeaz gain, hura deskribatzeko zientzia ere berria zen. Elektroiak abiadura handian higitzen dira grafenoan, beste materialetan baino azkarrago. Ezaugarri horri esker, bazirudien transistore (gailu elektroniko ororen oinarria, hala nola ordenagailuarena) azkarragoak eta kontsumo txikiagokoak ekoizteko bidea ireki zela.

Aplikazioak.

Gauza asko egin daitezke grafenoarekin, baina oraindik ere ez dira aplikazio horiek guztiak garatu. Denbora beharko du grafenoak benetan zer ahalmen dituen erakusteko, baina hauek dira horietako batzuk:

Grafenoaren produkzio teknikak.

Grafenoaren prodrodukzio mugatzen duen arrazoia kantitate handietan produzitzeko ezintasuna da. Dauden teknika tradizional desberdinak hauek dira:

Paper itsasgarriaren bitartez, grafenoa kalitate handikoa da, baina oxidazio-erredukzio metodoen bitartez berriz baxua. Adibidez Rice unibertsitateko ikertzaileek grafenoa sintetizatzea lortu dute azukrea 800 °C jartzen, lortutako grafenoa kalitate oso onekoa izanik.

Arazoak.

Grafenoa etorikizuneko materialik miresgarriena izango dela ematen du, baina hainbat ikerketek, ordea, alde txarrak eta efektu kaltegarriak aurkitu dizkiote:

Fisikako nobel saria grafenoarentzat.

2010. urtean, grafenoa lehen aldiz isolatu zuten zientzialariek jaso zuten Fisikako Nobel saria, Manchesterko Unibertsitateko Andre Geim eta Konstantin Novoselov fisikariek, "grafeno bi dimentsioko materialarekin egindako esperimentuengatik"

Andre Geim eta Konstantin Novoselov Errusian jaioak dira, eta han egin zituzten fisikako ikasketak. Gero, Herbeheretan egin zuten elkarrekin lan; Geim izan zen, hain zuzen, Novoseloven tesiaren zuzendaria, eta hura Ingalaterrara joan zenean, bera ere joan zen. Grafenoaren lana Manchesterko Unibertsitatean egin zuten. Andre Geim ezaguna egin zen, lehenago, 2000. urtean fisikako Ig Nobel saria irabazi zuelako sir Michael Berry fisikariarekin batera. Nobel saria eta Ig Nobel saria irabazten dituen lehen pertsona da.


Kanadako Sari Nagusia

Kanadako Sari Nagusia Kanadako Île Nôtre-Dame uharteko Gilles Villeneuve zirkuituan ospatzen den 1 Formulako lasterketa da.


Castellalto

Castellalto Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Castellaltok honako udalerri hauekin egiten du muga:


213 Lilaea

213 Lilaea, asteroide gerrikoan aurkitutako 213. asteroidearen izena da. 1880ko otsailak 16an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, greziar mitologiako Lilaea izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Zefiso ibaian bizi zen naiade bat zena.


Astronomische Nederlandse Satelliet

ANS edo Astronomische Nederlandse Satellite, Herbehereetako lehen satelite artifiziala izan zen. X eta ultrabioleta izpiak ikusteko erabili zen. NASA-ren laguntzarekin eraiki zuten. Estatu Batuetatik bidali zuten 1974ko abuztuaren 30 ean eta 20 hilabete egon zen martzan. Ultrabioleta izpiak ikusteko 22 cm-tako Cassegrain teleskopioa zuen eta guztira 129 kg pisatzen zituen.


The Terror (1963ko filma)

The Terror (euskaraz "Izuikara") 1963ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako beldurrezko film bat da. Boris Karloff, Jack Nicholson, Sandra Knight, Dick Miller eta Jonathan Haze aktoreek antzeztu zuten.

Kredituetan agertu ez arren, gerora aski ospetsua izango zen Francis Ford Coppola gaztea film honetan Roger Cormanen zuzendari laguntzailea izan zen.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

1806, Rhingo Konfederazioa. Andre Duvalier napoleondar gudarosteko ofizial gaztea heriotzatik Helene (Sandra Knight) izeneko neska gazte eder batek salbatu du, ondoren neska gaztea desagertuz. Duvalier neskarekin obsesionatu eta haren aztarnak jarraituz Von Leppe baroiaren (Boris Karloff) gaztelu beldurgarrira iritsiko da, hain zuzen ere, misterio izugarri bat gordetzen duen lekua.


Michael Devine

Michael James "Mickey" Devine, irlanderaz "Miceál Ó Duibhinn" (1954ko maiatzaren 26a, Derry - 1981eko abuztuaren 20a, Maze espetxea) INLAko kide sortzaileetako bat izan zen. 1981eko Irlandako gose greban hil zen 10 errepublikar presoetako bat ere izan zen.

Bere ilegorria zela eta "Red Mickey" ("Mickey Gorria") ezizena ere bazuen. Derry hiriko Springtown Camp auzoan jaio zen. 1960an Michaelek sei urte zituela, Devine familia osoa, amona, Margaret arreba eta Patrick eta Elizabeth gurasoak barne, Derry hiriaren erdigunetik iparraldera dagoen Creggan auzora lekualdatu ziren.

1971ko uzteilaren, britainiarrek hirian Dessie Beattie eta Raymond Cusack zibil armagabeak tiroz hil ondoren, Devine gaztea James Connolly Erepublikar Elkarteko kide egin zen. 1972an Derry hirian jazotako Igande Odoltsuko gertakariek Devinengan eragin handia izan zuten. 1970eko hamarkadaren lehenbiziko urteetan Irlandako Alderdi Labortista eta Sozialista Gazteak erakundeko kide egin zen.

1975ean INLAko kide sortzailea izan zen. 1976an Irlandako Errepublikako Donegal konderritik muga armekin igarotzean Ipar Irlandan atxilotua izan zen. Ondorioz, 12 urteko espetxealdi zigorra ezarri zitzaion. Espetxean zegoela burusien protestan parte hartu zuen. 1980ko gose greban ere laburki parte hartu zuen, osasunerako kalterik ez izatea lortuz.

1981eko Irlandako gose grebara batu eta hartan parte hartu zuen errepublikar presoetako bat izan zen. 1981eko ekainaren 22an gose grebari ekin zion. Abuztuaren 20an eta Maze espetxean, 27 urte zituela zendu zen, 60 egunez gose-greban egon ondoren. Gose greba honetan zendu zen hamargarren eta azken errepublikar presoa izan zen.


Ayora

Ayora (valentzieraz "Aiora") Valentziako Erkidegoko udalerria da, Valle de Cofrentes/Vall de Cofrents eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburua da.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.444 biztanle zituen.


Eglantyne Jebb

Eglantyne Jebb (Ellesmere, Shropshire, Britainia Handia, 1876ko abuztuaren 25a – Geneva, Suitza, 1928ko abenduaren 17a) gizarte-ekintzaile britainiarra izan zen, Save the Childrenen sortzailea. Munduko garapen-erakunde garrantzitsuenetariko bat sortzeaz gain, haren lanak Nazio Batuen “Haurraren Eskubideak” aldarrikatzea ekarri zuen.

Biografia.

Nekazari-familia aberats batean jaio zen Shropshiren (Ingalaterra). Arthur eta Eglantyne Jebb-en alaba.

Winston Churchill edota Benedikto XV.a bezalako pertsona ospetsuekin harremandu zen, baita espetxean egon ere. Lehen Mundu Gerraren testuinguruan Ingalaterrako blokeo ekonomikoak Austriako haurrengan zuen eragina salatzeagatik atxilotu zuten. Bere ahizpa Dorothy Jebb kide izan zuen haurren eskubideen defentsan. 1919an, Save the Children sortu zuen.

Garaiko emakumearen eredutik aldendu zen, harreman sexualak izan zituen gizon zein emakumeekin, amatasun eredu erromantikotik oso urrun egon zen, nahiz eta haurren defentsan lan egin, eta bakezale aritu zen gerra garaian, horiexek dira beste batzuen artean bere izena ezagun izanaren arrazoiak.

1921ean, argazkilari bat bidali zuen Errusiara haurren egoera kaxkarra baieztatu eta bere elkartearen laguntza heltzen ari zela erakusteko. Ongintza zientifikoa izan behar zuelakoan argazkilariez gain abokatuak zein mediku, kazetari eta bestelako profesionalak hartu zituen elkarteak.

1922ko martxoan, helduek haurrengan dituzten erantzukizunak idatzi zituen Estatuaren edo esku-hartze pribatuaren bitartez asetu behar zirenak. 1924ko Ginebrako Deklarazioaren sustatzaile nagusietako bat izan zen, 1959ko Haurren Eskubideen Deklarazioaren oinarria izan zena, hain zuzen ere.


Erica Quinn Jennings

Erica Quinn Jennings (Dublin, Irlanda,

1980ko maiatzaren 17a) irlandar jatorriko lituaniar abeslaria da.

1998an Vee Diawarak, Vilius Alesiusek eta hirurek Skamp lituaniar pop musika taldea sortu zuten. Harrezkero taldearen abeslaria da eta ingelesez gain, lituanieraz ere abesten du. 2001ean Skamp taldeak Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu zuen "You Got Style" izeneko abestiarekin.


Guiding Light

Guiding Light Irna Phillipsek sortutako telenobela estatubatuarra izan zen. NBC Radio eta CBS irratiek emititu zuten irratian 1937ko urtarrilaren 25etik 1956ko ekainaren 29ra, eta telebistan, 1952ko ekainaren 30etik 2009ko irailaren 18ra. Guiness errekorra du, inoiz izan den serie dramatiko luzeena baita, 18.000 atal baino gehiagorekin.

Sinopsia.

Springfielden, irudimenezko hiri batean, bizi diren pertsona dirudunen familia handi batzuen inguruko istorioa da.

Telenobelako pertsonaiak hainbat klanetan banatzen dira: Lewis, Bauer eta Spaulding. Hasieran, argumentua Brooks familiak zituen etsaien inguruan zen, nahiz eta ordutik asko aldatu den. Azken zatian, Spaulding familiak ospe historiko handia zuen hirian; Coopertarrek eta Bauertarrek, berriz, mundu mailako negozioak menderatzen dute.


Itxaro Borda

Itxaro Borda Xarriton (Baiona, 1959ko martxoaren 29a - ) euskal idazlea eta euskaltzain osoa da. Lanbidez postaria da Baionako Santizpirituko bulegoan eta luzaz Maulen eta Ivry-sur-Seinen (Marne Harana) ere egon da.

Biografia.

Haurtzaroa Nafarroa Behereko Oragarren igaro zuen hangoa baitu familia. Donapaleuko Jean Errekarte lizeoan nekazaritzako batxilergoa atera eta Historian lizentziatu zen Paueko Unibertsitatean. Mauleko ikastolako gurasoen elkarteko eta Seaskako presidentea ere izan zen 1990eko hamarkadan. Gaur egun Baionan bizi da.

Literaturaren alorrean 1982an, "Maiatz" literatur aldizkariaren sortzaileetakoa izan zen, Luzien Etxezaharretarekin batera. Lehen liburua 1984an argitaratu zuen ("Bizitza nola badoan") Maiatz argitaletxean. Euskal abeslarientzat kantak izkiriatzen ditu eta artikuluak euskarazko prentsarako. Urtetan Berriako kolaboratzailea izan da.

2021eko azaroaren 26an euskaltzain urgazle izendatu zuten eta euskaltzain oso 2022ko azaroaren 26an.

Ibilbide literarioa.

Idazle oparoenetariko bat da: poesia, narrazioa, eleberria, saiakera, kronika, antzerkia... genero ia guztietan aritu da. Aldizkako argitalpenetan ere parte hartu du egunkari eta aldizkarietan artikuluak, narrazioak, poemak eta kantuak argitaratzen.

Itzulpengintza.

Sakontzeko, irakurri: «»

Itzulpena idazle baten formakuntzan beharrezkoa da. Itzulpena oso presente egon da beti Bordaren idazketan. Eta lan oparoa egin du itzulpengintzan. Itxaro Bordak euskaratutako lanak ugari dira, gutxi liburu formatuan eta oparotasunez aldizkari literarioetan, bereziki Maiatz aldizkarian. Jatorri ezberdinetako egile asko euskal publikoari ezaguraztera eman du: txinatarrak,errusiarrak, senegaldarrak, palestinarrak, armeniarrak...

Kultura eragina.

Euskal Zinemaren Irizar Sariaren epaimahaiaren kidea, beste bi kidekin batera: Miren Arzalluz eta Joserra Senperena.

Sariaren irabazlea "Handia", Aitor Arregiren eta Jon Garañoren filma izan zen.


Ozono troposferiko

Ozono troposferikoa, edo gainazaleko ozonoa, troposferan dagoen ozonoa da (O3), lurrazaletik 10 km bitarteko geruzan dagoena.

Jatorriz, ozono troposferikoa era naturalean sortzen da. Atmosferan dauden nitrogeno oxidoetatik (NOx) sortzen da eta konposatu organiko lurrunkor (KOL) biogenikoetatik –normalean landare aromatikoek sortzen dituzten konposatuak–, hartzidura prozesuetan eta sumendietan ere sortzen da. Ozono estratosferikoak intrusioak egiten dituenean (guztiaren % 23) eta ekaitzetan gertatzen diren deskarga elektrikoengatik ere sortzen da ozonoa troposferan.

Sorrera.

Berez, troposferan ozonoa eratu eta suntsitzen da lehen mailako kutsatzaileekin izandako erreakzio kimikoen ondorioz. Kutsatzaile horiek –NO2, NO eta konposatu organiko lurrunkorrak (KOL)–, oxigenoaren aurrean, eguzki erradiazio indartsu eta konstante batekin (295etik 430era arteko uhin-luzerakoa) eta tenperatura handietan erreakzionatzen dute. Ozonoa oso molekula erreaktiboa denez, oso oxidatzailea, faktore horiek aldatzeak ozonoaren gehikuntza edo gutxitzea dakar, eta ozono kontzentrazioa gehiegi igotzea ere bai kasu batzuetan.

Nitrogeno oxidoekin erreakzio tipikoa:

NO2 + eguzki erradiazioa + O2 -> NO + O + O2 -> NO + O3

NO + O3 -> NO2 + O2

Erreakzio horietan, eguzki erradiazioaren hazkuntzak ozonoaren hazkuntza ekarriko luke. Horrela, KOLen sarrerak erradikal askeen sorkuntza dakar, eta horiek, berriz, nitrogeno oxidoekin interakzioa ozonoa suntsitu barik, kontzentrazioa igoaraziz.

Efektuak.

Gainazaleko ozonoa oso oxidatzailea denez, gainazalak, eraikuntzak eta beste material batzuk kalte ditzake. Uztentzat, basoentzat eta landaretzat ere kaltegarria da, beren emankortasun biologikoa gutxitzen baitu.

Baina batez ere osasun publikoarentzat da kaltegarria, ondoko efektuak sortzen baititu pertsonengan:

Hala ere, efektu horiek kontzentrazioaren arabera alda daitezke, baita esposizio denboraren eta norberaren sentsibilitatearen arabera ere. Biztanleriaren talde sentikorra haurrak, zaharrak, arnasketan arazoak dituzten pertsonak eta ozonoaren eraginera oso sentikorrak diren pertsonak dira. Azken horiek biztanleriaren % 10 dira.

Ozono kutsaduraren aurreikuspena.

Ozono gertakari baten ondoren, ozonoaren kontzentrazioa epe laburrean murrizteko aukerak nahiko eskasak dira, nahiz eta neurri egokiak planteatu. Hala ere, biztanleriak ohitura sinple batzuekin ozono kontzentrazioa murritz dezake:


Trumoitxoriak

Trumoitxoriak (ingelesez: "Thunderbirds"

) Erresuma Batuko zientzia-fikziozko telesail bat da. Gerry Anderson eta Sylvia Andersonek sortu zuten. Telesaileko pertsonaiak gizaki itxurako txontxongiloak dira, haiei aktoreek ahotsa ipintzen diete.

1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

2004ean izen berdineko zinemarako "Thunderbirds" film egokitzapena estreinatu zen, eta 2015ean konputagailu bidezko animaziozko "Thunderbirds Are Go" telesaila.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

2026ean eraikuntza munduko enpresaburu aberatsa eta astronauta ohia den Jeff Tracyk bost seme ditu: Scott, Virgil, Alan, Gordon eta John, bakoitza trumoitxoriak izeneko hegazkin edo espazio-ontzi banaren jabe da. Jeffen amona, Brains zientzialari buruargia eta ingeniaria, Kyrano familiako malaysiar morroia eta haren alaba Tin-Tinekin batera, Tracy familia Ozeano Bareko uharte urrun eta ezezagun batean bizi da. Sekretuan, Nazioarteko Erreskatea izeneko erakunde bateko kideak dira, larrialdiei erantzuteko erakunde pribatu eta oso aurreratua, Lur planetan nahiz espazioan, euren Trumoitxori etorkizuneko ibilgailuekin larrialdietan dauden pertsonak erreskatatu ohi dituzte.


Esaias Tegner

Esaias Tegner (Kyrllerud, Suedia, 1782ko azaroaren 13a - Östrabo, Växjö, Suedia, 1846ko azaroaren 2a) suedierazko poeta izan zen. Bere garaiko poeta liriko ospetsuena izan zen. Apaiz protestante baten semea zen. Ikasketak Lundeko unibertsitatean egin zituen. Apaiz egin zen, eta Växjöko apezpiku izendatu zuten (1824). Eskandinaviako alegia zaharrak aztertu zituen, eta, bestalde, oso ezagun egin zen hizlari gisa. Poema abertzaleak idatzi zituen, batez ere. "Frithiofssage" (1825, "Frithiofen Saga") izan zen Tegnerren obra nagusia. Beste obra batzuk: "Svea" (1811), "Axel" (1822), "Hipokondria" (1826).


Beaumaris

Beaumaris, galesez: Biwmares

Galesko ipar-mendebaldean dagoen Anglesey uharteko udalerri bat da. Menai Strait itsasartearen sarreran dago. 2001eko erroldaren arabera 2.040 biztanle zituen.

Udalerri honetan Beaumaris gaztelua kokatzen da.


Andorra-La Seu d'Urgell aireportua

Andorra-La Seu d'Urgell aireportua edo La Seu d'Urgellgo aireportua (IATA: LEU, NAZE: LESU) Kataluniako aireportua da, Montferrer i Castellbò eta Ribera d'Urgellet udalerrien artean dagoena. Kataluniako Generalitateak zaharberritu zuen Pirinio Garaietako turismo eta garapen ekonomikoa bultzatzeko. 2018ko uztailean ez zuen hegaldi komertzialik izaten.


Pantografia

Pantografia marrazketa, grabazio edo ebaketa sistema bat da, pantografoak erabiltzen dituena eta kopiatzea, grabatzea, moztea edo modelatzea ahalbidetzen du, eskala desberdinetan, diseinu artistikoa edo plano baten marrazki teknikoa.


153

"Artikulu hau 153. urteari buruzkoa da, zenbakiari buruzkoaren bila bazabiltza, ikus Ehun eta berrogeita hamahiru.

"Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!"


San Pedro Lamuza eliza

San Pedro Lamuza eliza Arabako Laudio udalerrian dagoen eliza bat da. Done Petriri sagaratua dago.

Kokalekua.

Herrigunean dago, Herriko plazan, eta Laudioko udaletxearen parean.

Historia.

1565ean hasi bazen ere, XVIII. mendean bukatu zen eraikitzen, .

Eraikina.

Aurrez zegoen eliza erromaniko zaharraren gainean eraikiko zela uste da, haren berri XI. mendetik dago. Era berean, goitik esekita eta 1894an jarrita, azarotik aurrera plaza gauez argitzen zuen antzinako bonbillatzarra nabarmentzen da, hilabete horretan ematen baitzen haraneko argiteria publikorako baimena. Bste berezitasun bat elizatea da, burdinez egina baitago.


Ambon

Ambon izan daiteke:


Luma gorakorrak eta puntu beroak


Gorkiko urtegia

Gorkiko urtegia (errusieraz: Го́рьковское водохрани́лище) Volga ibaiko Gorkiko ur-jauzi hidroelektrikotik urtegirik beherena da. Ribinsk eta Gorodetsko presen artean 430 kilometroko luzera du.


Pectinator

Pectinator Ctenodactylidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.


1130eko hamarkada

1130eko hamarkadak 1130etik 1139. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.


Un long dimanche de fiançailles (filma)

Un long dimanche de fiançailles Jean-Pierre Jeunet frantziarrak zuzendutako filma da, Sebastien Japrisoten izen bereko eleberrian oinarrituta.

Sinopsia.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Bost poilu Lehen Mundu Gerran frontetik alde egiteko automutilazio egiteagatik lubakien arteko inoren lurrean uzten dituzte. Ondorengo guduan denak hiltzat hartuko dituzte baina Mathildek, soldadu baten emaztegaia, Manech bere mutil-laguna bilatuko du.


2006ko Coloradoko gobernadore hauteskundeak

<templatestyles src="Infobox election/styles.css" />

2006ko Coloradoko gobernadore hauteskundeak 2006ko azaroaren 7an izan ziren, Coloradoko gobernadore kargua hautatzeko.

Bill Owens jarduneko gobernadore errepublikanoa ezin izan zen aurkeztu bere agintaldiaren mugak zirela eta, eta hauteskundeak Bill Ritter hautagai demokratak irabazi zituen.


Struthidea cinerea

Struthidea cinerea "Struthidea" generoko animalia da. Hegaztien barruko Corcoracidae familian sailkatua dago.


Gigantes (telesaila)

Gigantes 2018ko espainiar telesaila da, Enrique Urbizuk Movistar+entzat egina.

Sinopsia.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Guerrero anaiek hamarkadaz kontrolatu dute drogaren fluxua, penintsulatik Europara. Orain, euren historiako une garrantzitsuenetako bati egin behar diote aurre. Anaia nagusia, Daniel, espetxetik aterako da hamabost urteren ondoren, Madrilen familian zuen lekua berriz betetzeko gogoz. Clemente, desagertu egin da, eta orain erdiko anaiak, Tomásek, kontrolatzen du familiaren negozioa.


Igor Markevitx

Igor Borisovitx Markevitx (Kiev, Ukraina, 1912ko abuztuaren 9agreg./uztailaren 27ajul. - Antibes, Okzitania, 1983ko martxoaren 7a) ukrainar musikagilea eta zuzendaria izan zen.

Biografia.

Bere belaunaldiko zuzendaririk onenetakotzat jotzen da. Parisko "Concert Lamoureux" kontzertuen zuzendari izandakoa. Espainiako irrati-telebistako eta orkestrako sortzaile eta zuzendaria izan zen, baita Montecarloko Operako orkestra nazionalekoa.

Lan aipagarriak: "Rebus "(1931) eta "L´envol d´Icare" (1933, "Icaroren hegaldia") balletak; orkestrarako lanak, "concerto grosso "bat, oratorioak, korurako lanak, ganberako musika, ahotserako lanak.


Meeker (Colorado)

Meeker Coloradoko herri bat da. Rio Blanco konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Valentina Tserbe-Nessina

Valentyna Tserbe-Nesina - ukraineraz: Валентина Тсербе-Нессіна-, (Zhytomyr, 1969ko urtarrilaren 8a) ukrainar kirolaria da.

1994ko Lillehammerreko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, abiadura proban brontzezko domina lortuz. Munduko Biatloi Txapelketan bi brontzezko domina irabazi zituen 1996 eta 1997 urteetan, eta Europako Biatloi Txapelketan hiru domina 1994 eta 1996 artean.

Bizitza.

Valentyna Tserbe-Nesina, Zhytomyrren jaio zen, 1969ko urtarrilaren 8an. 1994ko Neguko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen esprintean Myriam Bédard irabazlearen atzetik, Ukraina independenteko lehen domina olinpikoa. Hau da bere lehen podiuma nazioartean eta munduko kopan luze samarrak izan zituen eta 22. postua lortu zuen emaitzarik onena bezala. 1994-1995 urteetan bere bigarren eta azken podiuma eskalatu zuen Pokljukaren bakarkako podiumetan. Munduko txapelketetan brontzezko bi domina irabazi zituen, 1996an erreleboetan eta 1997an taldekako lasterketan. 1997an bere denboraldi bakarra irabazi zuen Naganon. 1998an, kiroletik erretiratu aurretik, bere bigarren Olinpiar Jokoetan lehiatu zen. Bereziki, bere karreraren ondoren, bere hiriko futbol taldeko presidenteorde bihurtu zen, Prylouky.


Ezjakintasun arrazional

Ezjakintasun arrazionala egoera bat definitzen duen kontzeptua da, non ezagutza berria eskuratzeak ezagutza hori izateak ekarriko lituzkeen onurak gainditzen dituen.

Esaten da ezjakinak izatea arrazionala dela erabaki informatu bat hartzeko behar adina heztearen kostua ez denean konpentsatzen informatutako erabaki hori hartzean lortuko litzatekeen onuragatik, eta, beraz, irrazionala izango litzateke hezten denbora gastatzea. Horrek ondorioak ditu pertsona askok hartutako erabakietan, hala nola hauteskunde orokorretan, non oso txikia baita boto bakar batek emaitza orokorra aldatzeko aukera.

Termino hori ekonomian erabiltzen da, bereziki aukeraketa publikoaren teorian, baina baita arrazionaltasuna eta hautua aztertzen duten beste diziplina batzuetan ere, filosofia (epistemologia) eta jokoaren teoria barne.

Anthony Downsek sortu zuen terminoa "An Economic Theory of Democracy" tratatuan.

Adibideak.

Demagun enpresaburu batek bi hautagairen edo gehiagoren artean aukeratu behar duela zeregin bat betetzeko, 10 €/orduko. Izangai bakoitzak behar duen denbora aldatu egingo da hautagaiaren trebetasunaren arabera; beraz, enpresaburuari langile azkarrena kontratatzea interesatzen zaio. Enpresaburu horri elkarrizketak egiteko egun baten kostua 100€ da. Enpresaburuak badaki hautagaiek 95 eta 105 ordu bitarteko tartean osatuko luketela lana, eta arrazoizko erabakia izango litzateke hautagaia aukeratzea, elkarrizketa-egun bat baino prozesu sinpleago baten arabera (100 €-ko kostu finkoarekin), adibidez, txanpon bat jaurtiz.

Hautagairik onena 9 ordu eta 30 minutuan lana osoa egin dezakeen bat da, 100 € gastatzen dira elkarrizketetan, eta egoerarik okerrena saihesten da, hau da, 10 ordu eta 30 minutu lana egiten tardatzen duen langilea kontratatzea. Txanpon bat edo dado bat botaz gero, langilerik onena lortzeko aukera eta txarrena lortzeko aukera berdinak dira, eta ez dira ehun euroak gastatzen elkarrizketetan.

Kasu askotan, eredu heuristikoa aplikatuz har daiteke erabakia, sinplea baina ez oso zehatza. Adibidez, gosarirako zein bazkari-marka aukeratu erabakitzean, erosle batek azukre gutxien duena erostea erabaki dezake, produktu guztien azterketa sakona egin beharrean.

Aplikazioak.

Publizitatean.

Konpainia batzuk kontzeptu horretaz balia daitezke, erabaki baten konplexutasuna handituz. Produktu on baten eta txar baten arteko balio-diferentzia horiek bereizteko ikerketa bat egiteak duen kostua baino txikiagoa bada, erabaki arrazionala egokiena den produktua hartzea eta ikerketa bat egiteko aukera baztertzea izango litzateke. Hala, kalitate txikiagoko produktuaren fabrikatzaileari aukera, konbinazio eta neurri gehiago hartzea komeni zaio, eta horrek erabaki informatu bat hartzea konplexuegia dela erabakitzen duten erosleen kopurua handituko luke.

Politikan.

Politikak eta hauteskundeek funtzionamendu bera dute. Hautesle batek hautagai edo politikei buruzko erabaki arrazional bat hartzean kontuan hartu behar dituen gaien kopurua handitzean, gai politiko bakar baten arabera bozkatzea bultzatzen da, alderdiaren ildoari jarraitzea, jingoismoa, botoen salmenta edo ausaz aukeratzea, eta horrek mesede egiten die hautesleen ordezkari ez diren politikariei.

Kostuaren eta mozkinaren arteko proportzioa kostuak handitzean edo irabaziak murriztean handitzen denez, ondorio bera gerta daiteke politikari batek erabakia hartzen duenean, publikoaren nahiak edozein direla ere. Hautesleek beren botoak gutxi direla ikusten duten bitartean, pizgarri handia izango dute hautagaien berri izateko.

Adibide konplexuagoa da boto-emaile bat alderdi politiko batekin identifikatzen denean. Boto-emaile arduradun batek politika soziala, kanpokoa eta abar aztertuko lituzke, eta bere ondorioak hobekien islatzen dituen alderdi politikoa aukeratuko luke. Baina boto-emaileak alderdi batekin edo politikari batekin hauteskunde-ziklo ugaritan ados daudenean, alderdiak irabaziko du boto-emaile horien konfiantza, eta haiek beren azterketa egiteari utziko diote, eta, besterik gabe, hautatu duten alderdiari botoa ematen jarraituko dute.

Kritikak.

Ezjakintasun arrazionalaren aldeko proba enpiriko gehienak hautesleen apatia-azterketetatik sortu ziren, 1950eko hamarkadan oso handia izan baitzen. Hala ere, apatia horrek azkar egin zuen behera hirurogeiko hamarkadan, Vietnamgo gerra bezalako gaiekiko kezkak antzerki politikoa polarizatu zuenean. Hori bat dator hautespen publikoaren teoriarekin; norberaren herrialdeko politikan interesa handitzen bada, analisiaren edo hautestontzirako bidaiaren onura areagotu egiten da.

Gainera, ezjakintasun arrazionalaren balioa auzitan jar daiteke, ez baitu kontuan hartzen aztertzen ez diren gaietan erabakietan duen eragina.

Gai jakin batean denbora eta energia inbertitzeak adarkatzeak ditu beste erabaki-eremu batzuetan. Pertsonek, batzuetan, ez dute hori kontuan hartzen inbertsioaren kostua beren mozkinekin alderatuta oharkabean baloratzen dutenean. Hala, batzuetan, kontuan hartzen dira ezagutza espezifikoaren kanpo-onurak.

Adibidez, boto-emaile batek hautagaiei eta aukera politikoei buruz eskuratzen duen informazioak, bere botoan eragiteaz gain, bere lanarekin, finantzekin edo hezkuntzarekin zerikusia duten beste erabaki garrantzitsu batzuei buruz ere egin dezake zeharka.


Zefotaxima

Oharra: . "Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana."

Zefotaxima zefalosporinen taldeko hirugarren belaunaldiko antibiotiko bat da. Askotariko infekzioak eragiten dituzten bakterioen aurkako efektu-espektro zabala du, biriketan, larruazalean, hezurretan, artikulazioetan, urdailean, gernu-bideetan, ginekologian eta odolean eragina dutenak barne. Zain barruan eta muskuluetan erabil daiteke.

Lehen aukerakoa da berezko peritonitis bakterianoa tratatzeko. Shock septikoa sendatzeko ere erabiltzen dute.


Claude Perrault

Claude Perrault (Paris, 1613ko irailaren 25a - "ibidem", 1688ko urriaren 9a) frantziar sendagile eta arkitektoa izan zen.

Charles Perrault idazlearen eta Pierre Perrault zientzialariaren anaia izan zen. Medikuntza ikasi zuen Parisko Unibertsitatean eta Frantziako Zientzien Akademiako lehen kideetako bat izan zen.

Luis XIV.ak Louvreko Museoaren ekialdeko fatxada diseinatzeaz arduratuko den batzordeko kide aukeratu zuen. Batzordeko beste kideak Louis Le Vau eta Charles Le Brun izan ziren. Perraultek Parisko Behatokia ere diseinatu zuen.

Vitruvioren arkitekturako hamar liburuak frantsesera itzuli zituen eta arkitekturaren bost ordenei buruzko tratatu bat idatzi zuen.


Tibagi

Tibagi Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Taneyamalita

Taneyamalita silikato motako minerala da eta deerite-howieita taldearen kidea da.

Ezaugarriak.

Taneyamalita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: <chem>(Na,Ca)(Mn,Mg,Fe)12Si12(O,OH)44</chem>. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.


Lukas Longa

Lukas Longa (edo Lucas de Longa), XVII. mendean Mendaroko “"Bioate"” baserrian jaio eta 1703 urtean hil zen Barrokoko arkitektoa eta eskultorea izan zen.

Izen bereko bi arkitekto.

Izen bereko hargin maisu eta eraikitzailearen semea, bere garaiko arkitektorik garrantzitsuenetakoa da. Aita eta semearen lanak bere garaiko garrantzitsuenen artean daude, mendebaldeko hiru euskal probintzietan lan egin zuten eta eragin nabarmena izan zuten. Korronte soil eta purista baten barnean egon ziren, baina inguruko inspirazio Italia zale nabarmenenetako batekin. Aita, Yrizarren arabera, El Escorialeko lanetan trebatu zen, nahiz eta semeak egin zuen lan ezagun zabalena eta garrantzitsuena, eta jakina da 1684an zortea zuela.

Bere artelanak.

Ugariak dira bere lanak erlijio arkitekturan, parte hartu zuelarik haietan. Hauen artean, Mendaron bertan, 1.647. urtean Trinidade elizako zabalkuntza eta berriztapena zuzendu zituen.

1.684an. Azkoitian klaratarren komentua diseinatu zuen. 3 urte beranduago Segurako elizan lan egin zuen, eraikitako eraikinean arkuaren portada berri bat ezarriz. Bere diseinupean Aguraingo San Pedroko klaratarren komentua, Markina Etxeberriko San Andres eliza, Portugaleteko eliza, Azpeitiko parrokiako erreforma San Ignazioren bataiarriaren kokapena hobetzekoa “"zeinetan ez dago begirunerik, bere gainean korura igotzeko utzitako eskailera bait dago"”.

Euskal Herrian egin zuen lanik garrantzitsuenetakoa Elgoibarko San Bartolome parrokian da, bertan aurreko proiektu baten kostua gutxitzen zuelarik. Barroko itxurakoa da eta plazara zuzendutako dorre bat diseinatu zuen bertan arkupea dagoelarik. 1703. urtean proiektua bukatu gabe hil zenez bere emaztea zenak jarraitu zuen, Maria Antonia Eguiazabal eta Ignacio de Ibero arkitekto famatuak bukatu zuen.


Saint-Pierremont (Vosgeak)

Saint-Pierremont Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Saint-Pierremont udalerrian erroldatutako biztanleak 158 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 68 etxebizitza zeuden, 65 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 hutsik zeuden. 59 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 65 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 66 lanean zeuden (39 gizon eta 27 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Saint-Pierremont udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 152 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.349 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.

2000. urtean Saint-Pierremont udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Saint-Pierremont

Magnières (1,2 km)

Domptail (3,0 km)

Deinvillers (3,1 km)

Vallois (3,6 km)

Xaffévillers (3,9 km)

Clézentaine (4,2 km)

Mattexey (4,6 km)

Seranville (5,0 km)

Ménarmont (5,2 km)

Moyen (5,2 km)

Saint-Maurice-sur-Mortagne (5,7 km)


A Journal of the Plague Year

A Journal of the Plague Year (euskaraz: «Izurriaren urtearen egunkaria»

), Daniel Defoe ingeles idazlearen liburu bat da. 1722an idatzi zuen eta Londresko Izurri Handiaren (1665-1666) gertakizunak azaltzen ditu.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Londresko Izurri Handian (1665-1666) jazotako gertaerak zehaztasun handiz azaltzen dira. Dafoe hiriko biztanleen giza-jokaeren lekuko izango da, bai heroi jokaera nahiz doilorrenak ere: beren nagusiak leialtasun handiz zaintzen dituzten morroiak, beren seme kutsatuak abandonatzen dituzten gurasoak, gaixoak barnean daudela hormatutako etxeak, beren landetxetera ihes egindako aberatsak eta izurria hiriaren harresietatik haratago hedatuz.


Sery (Yonne)

Sery Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Sery udalerrian erroldatutako biztanleak 110 ziren. Familiak 39 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 81 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 80etxeak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (23 gizon eta 16 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Sery

Trucy-sur-Yonne (2,0 km)

Mailly-la-Ville (2,1 km)

Prégilbert (3,0 km)

Sainte-Pallaye (3,6 km)

Mailly-le-Château (4,0 km)

Bessy-sur-Cure (4,3 km)

Lucy-sur-Cure (4,7 km)

Bazarnes (4,8 km)

Accolay (5,1 km)

Arcy-sur-Cure (5,9 km)


Luzino udalerria

Luzino Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Wejherowo barrutian kokatuta. 111,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15608 biztanle zituen.


Kněževes (Prague-West barrutia)

Kněževes Txekiar Errepublikako udalerri bat da. biztanle ditu eta kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1475 urtean egin zen.


Alarcosko gudua

Alarcosko gudua (gaztelaniaz: "Batalla de Alarcos"

, "ma'rakat al-Arak") Ciudad Realgo Alarcosko gazteluaren ondoan 1195eko uztailaren 19an eginiko gudua izan zen. Guadiana ibaiaren haranean Alfontso VIII.a Gaztelakoak eta Abu Yusuf Yaqub al-Mansurrek zuzendutako armadek bat egin zuten. Almohadeen garaipenak ia hogei urtez- Navas de Tolosako gudura arte- geldiarazi zuen errekonkista.

Kristauek bi zalditeria-erregimentu zituzten: lehenengo lerroan zalditeria astuna, Diego II.a Lopez Harokoak zuzenduak, eta honen gudaroste zeuden. Bigarrenean, berriz, erregeak berak zuzendutako infanteria eta zalditeria arina.


Spring udalerria, Boone konderria (Illinois)

Spring udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Boone konderrian. Azken zentsuaren arabera biztanle zituen, eremuan.

Ekonomia.

2020ko zentsuaren arabera, Spring udalerrian 297 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak estatubatuar dolar ziren.


Trincheras (udalerria)

Trincheras Mexikoko udalerri bat da. Sonora estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua Trincheras da.


Astrolabio

Astrolabioa astroen altuera, higidura eta kokalekuak zehazteko eta astronomiazko beste hainbat arazo metodo grafikoen bidez aztertzeko antzinako tresna. K.a. 200-100 urte bitartean asmatu zen, uste denez, eta Hipatia Alexandriakoa izan bide zen asmatzailea. Hainbat astrolabio-mota erabili izan dira historian zehar. Astrolabio prismadunak, 1903an Claude eta Driencourt zientzialariek asmatu zutenak, altuera jakina duen zirkulu batetik igarotzen den izarrari begiratuz toki bateko latitudea eta ordua aldi berean jakiteko balio du. Triangulaketa bidez distantziak kalkulatzeko ere balio du.

XVIII. mendean sestantea asmatu zen arte, nabigazio-tresna nagusia izan zen.

Astrolabioa antzinako instrumentua da, funtzio ugari atxikitu zaizkiona; besteak beste, funtzio astronomikoak, astrologikoak, erlijiosoak betetzea ahalbidetzen duena.

ezagutzea izarren posizioa eta garaiera zeruarekiko. Astrolabioa erabiltzen zuten nabigatzaileek, astronomoek eta zientzialariek izarrak lokalizatzeko. Horrela hauen mugimendua behatu zezaketen, determinatzeko ordua bere latitudearen arabera, edo alderantziz, orduaren arabera, latitudea determinatzeko. Hortaz aparte, beste erabilpen bat dauka, dela luzerak neurtzea triangulazioaren bitartez.

Marinel musulmandarrek askotan erabiltzen zuten otoi ordua kalkulatzeko eta Mekaren norabidea jakin ahal izateko. XVI eta XVIII. mendeetan, hau izan zen nabigazio maritimoaren instrumentu nagusia, sextantea agertu arte 1750. urtean.

Etimologia.

Astrolabio hitza etimologikoki grekeratik dator"," (ἀστρολάβος, "astrolábos") ἄστρον, "astron" "izarra" eta λαμβάνειν, "lambanein" "hartu" hitzetatik. Beraz, esanahiaren interpretazio bat "izarren bilatzailea" izan liteke.

Erdi Aroko mundu islamikoan, "al-Asturlāb" deitzen zitzaion eta etimologia ugari proposatu ziren. Testu arabiarretan "ākhidhu al-Nujūm" (arabieraz: آخِذُ ٱلنُّجُومْ) "izar hartzailea" izenpean agertzen zenez, grezierako izenaren itzulpen zuzena bezala interpretatzen da. Proposaturiko herri-etimologia ezberdinen artean, Hamza al-Isfahani zientzialari arabiarrak proposaturikoa dago, non astrolabio hitza "sitara yab "izar hartzailea"" esaldi pertsiarraren arabizazioa da. Proposamen hau beranduago al-Birunik deuseztatu zen. Beste proposamen islamiko batek etimologia "lab-en lerroak" esaerarekin erlazionatzen dute, non "lab" Idrisen (Enoch) semea den. Etimolgia honek alde al-Qummi zientzialaria agertu zen, al-Khwarizmik konra egiten duen bitartean.

Tipologia.

Historian zehar astrolabioa hobetu egin da, hala nola, dibertsifikatuz. Horregatik ikusi ditzakegu hainbat motatako astrolabioak: Astrolabio planisferikoa, sortu egin zena astroen konputoak eta errepresentazioak jakiteko latitude bakar bat erabiliz, astrolabio unibertsala (latitude guztientzat baliogarria zena), Rojas-eko astrolabioa, astrolabio islamdarra, hau erabiltzen zuten marinelek bukeak lokalizatzeko, eta koadrantea. Astrolabioa ipar-orratz baten antzekoa da (ipar-orratza ere nabigatzaileek erabiltzen zuten).

Historia.

Antzinako Grezia.

Astrolabioaren jatorri zehatza ezagutzen ez den arren, Claudio Ptolomeo-ren obra batzuk (matematikari eta astronomoa zena), hala nola, Almagesto, jada deskribatzen zuten bere eraiketa II. mendearen garaian. Beste hainbat matematikok erabili izan zuten, haien artean Alejandriako Hipatia, zeinak erabili zuen bere kalkuluak hobetzeko. Jakin badakigu Hipatiak bere aitarekin egin zuela lan, Teón astronomoa, zuzenketa batzuk egiteko Almagesto Ptolomeo-ren lanean eta astrolabioa eraikitzeko. Badakigu Nizeako Hiparko jada eraikitzen zituela astrolabioak Ptolomeo eta Hipatia baino lehen, nahiz eta Pergako Apolok asmatu astrolabio primitibo bat 220 eta 150 K.a., tamalez, Hiparkori atxikitu zaio askotan.

Kontserbatzen den astrolabio zaharrena Nastulus astronomo persak eraiki egin zuen 927.urtean eta Kuwait-eko Museo Nazionalean kontserbatzen da.

VIII. mendeetan jada oso ezaguna zen mundu islamearrean. Europara ailegatu zen Al-Andalusaren bitartez, XII. mendean.

Egituraketa.

Astrolabioak oinarrian "mater" (ama) deituriko disko bat du, bere gainean "tympan" edo "klima" deituriko altzairuzko plater lauak dauzka, hauetan proiekzio estereografikoz latitude jakin baten gaineko zeru-esferako koordenadak (altitudea eta azimuta) grabatzen direlarik.

Zirkunferentzia graduatu bat dauka (oinarri ama, edo mater) zeina, bere oinarria, birak ematen zituen orratz baten gainean. Honek puntu bat dauka begiratzeko aukeratutako izarrari. ¨Amaren¨ limitean, edo linboan, badago eskala bat gradutan neurtuta. Batzutan ordu eta minutuetan agertzen da.

Bere goikaldean, argoila bat dago, eta honekin zintzilik gelditzen da instrumentua, posizio bertikalean, horrela egin daitezke eta neurketak.

Intsrumentuaren aurrean, edo ¨amaren aurpegian¨ (faz mater), -pixkat konkaboa dena-, honetan beste bi diska sartzen dira. Barnealdekoa, tinpanoa deritzona, plaka bat da, mugitzen ez dena. Honek, esfera zelestearen koordenadak ditu grabatuak latitude konkretu batzuen arabera, barnebilduz, zenita, ortzimuga, garaieraren lerroak, azimut-a, zeleste ekuatorea, ekliptikoa eta Kantzer eta Kaprikornnioko tropikoak.

Kanpokoari, armiarma edo sarea deritzona, mugikoarra da eta planisferio transparente bat errepresentatzen du, eguzkia, ilargia eta izar distiratsuenen posizioak edukiz. Armiarmaren gainean, orratz bat dago, ikuspuntu batekin. Hau erabiltzen da apuntatzeko bilatutako astrorantz. Eguzkiari apuntatuz gero, bertoko ordua adierazi nahi du.

Amaren atzeko partea balio du dorre bateko altuera jakiteko, honekiko distantzia eta zodiakoko sinboloa jakiteko. Hau jakiten zuten, eguzkiak zodiakoko posizio bat okupatzen zuelako.

Parte honen gainean orratz bat bakarrik zegoen, alidada bi ikuspuntu zituena irakurketak egiteko.

Astrolabio ezagunak.

- al-Sahlî-ren astrolabioa.

- al-Tūsī-ren astrolabio lineala.

- al-Shatir-en alderantzizko astrolabioa ("al‐āla al‐jāmiʿa").

- Pragako Erloju Astronomikoa.


Hirurehun eta hogeita hamasei

Hirurehun eta hogeita hamasei (336) hirurehun eta hogeita hamabostaren ondoren eta hirurehun eta hogeita hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.


Wenzenbach

Wenzenbach Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Orioko balea

Orioko balea 1901eko maiatzaren 14an Orion arrantzatutako balea izan zen. Bizkaiko golkoan harrapatutako azken sardako balea izan zen, euskal balea izendatu izan ohi den espeziekoa. Orioko arrantzaleek arpoia gabe dinamita erabili zuten animalia hiltzeko.

Harrapaketan honako ontziek parte hartu zuten: "Trinidad" izeneko trainerua, Manuel Olaizola patroi zela; "San Antoni"o-n, Manuel Loidi; "Maria Jose"-n, Xixario Uranga; "San Jose"-n, Eustakio Atxega; eta "San Juan"-en, Gregorio Manterola.

Gertaturikoa Orioko baleari jarritako bertsoekin oroitua izan zen. Benito Lertxundi abeslari oriotarrak 1977an abestia egin zuen bertsoon bertsio laburtu batekin.

2001. urtetik aurrera, bost urtetik behin maiatzaren 14an ospakizuna egiten dute Orion herriaren iragan baleazalea oroitzeko.


Oiarbide

Oiarbide, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Mendi hau ez da oso nabarmena, baina ederki ikusten da San Migelgo errepidetik.

Pagadi usu baina garbi bat dirudien arren, inguru karstiko honetan gailur interesgarria du, harrizkoa eta basatia.

Ez da bakarrik igotzeko moduko gailurra, baina Belokirekin batera edo, errepideaz bestaldra, Mozkordi leunagoarekin batera egin dezakegu, Aralarko bihotzeko bazter nahiko ezezagunak bisitatuz.

Kanpo estekak.

Oiarbide, "http://www.euskal-herria.org/".


Tetonia (Idaho)

Tetonia Idahoko hiri bat da. Teton konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Kraniometria

Kraniometria burezur batek izan ditzakeen neurri ezberdinak neurtzen dituen zientzia da. Frenologiaren ezberdina da honek pertsonalitatea ikertzen duelako eta fisiognomiatik honek aurpegiaren itxura neurtzen duelako. Hala ere hiru zientzia hauek izaera eta inteligentzia ezaugarriak neurtzen dituzte eta horregatik harremanetan daudela esan ohi da. Antropologiaren baitan oso erabiliak izan ziren XIX. mendean.

Garai horretan oso ezagunak ziren zientziaren bitartez arrazakeria justifikatzeko eginiko saiakerak eta horietatik Georges Vacher de Lapouge zientzialariak eginikoak izan ziren nabarmenenak. Arraza ario edo txuria dolikozefaloak gorenean jarri zuen, behean brakizefaloak jarri zituen bitartean. Gaur egun pseudozientziatzat hartzen dira buruhezurraren itxura eta inteligentzia harremanetan jartzeko saiakera hauek, nahiz eta erabilgarriak suerta daitezkeen arrastoen identifikazioan.


Valentina Muñoz

Valentina Juliette Muñoz Rabanal (Santiago, Txile, 2002ko uztailaren 21a), "Chica Rosadita" izenaz ere ezaguna, Txileko programatzaile bat da. Aktibista feminista da, eta neskatilen eta gazteen eskubideen alde egiten du, STEM adarreko diziplinetako genero-arrakala murrizteko. Bere herrialdean adimen artifizialeko lehen politika eraikitzen lagundu zuen programatzailerik gazteena izan zen. 2021ean, Nazio Batuen idazkari nagusiak Garapen Iraunkorreko Helburuen (GJH) defendatzaile izendatu zuen, eta karguan zegoen lehen emakume latinoamerikarra izan zen.

Biografia.

Lehen urteak.

Jocelyn Rabanal eta Aladino Muñozen alaba da. Zientziarekiko grina piztu, eta kulturara hurbilduko zuten doako kultur jardueretara eraman zuten. Teknologiara lehen hurbilketa amarekin Telefónican zuen lantokira joan zenean gertatu zen, eta bertan informatikako taldeak zibereraso bati erantzuten ziola ikusi zuenean.

Hezkuntza.

Bigarren hezkuntza Carmela Carvajal lizeoan egin zuen, eta robotikako hautapen-taldean parte hartu zuen 2014 eta 2018 bitartean. 2020an amaitu zuen. 2016an, Txileko Unibertsitatean programazioko urteko ikastaro batean parte hartu zuen, eta Javan programatzen ikasi zuen. Hiru aldiz izan zen eskualdeko txapelduna (2015, 2016 eta 2017), Txapeldun Nazionala (2017) eta Nazioarteko Txapelduna (2018) FIRST Lego League robotika lehiaketan, eta soilik emakumez osatutako lehen taldeko kidea da nazioarteko kategorian.

2021ean Informatika Ingeniaritza Zibila ikasten hasi zen Federico Santa Maria Unibertsitate Teknikoan.

Aktibismoa.

2019an, Ideien aldeko Emakume Gazteen Elkarteko (Amuji) kide izan zen, 2021era arte presidente izan zena. 2019an, Latinoamerikako eta Karibeko Eskualde Kontsultan parte hartu zuen, NBE Emakumeak erakundeak antolatutako Beijingo Ekintza +25 Plataformarekin.

2019an, Haurren Defentsarako Erakundearen Nerabe Kontseiluan sartu zen, adin-nagusitasuna bete arte, eta "Denok Defendatzaileak Gara" aitorpena jaso zuen. 2020an, neskatilen eta nerabeen ahotsak Txileko lehen Adimen Artifizialeko Politikan sartzeko ekimen baten buru izan zen. Politika hori Amujik eta UNICEFek antolatu zuten, eta politika hori eraikitzen laguntzen duen programatzailerik gazteena dela aitortzen zaio. Hurrengo urtean, Zientzia Ministerioarekin lankidetzan aritu zen, CTCIn (Zientzia, Teknologia, Ezagutza eta Berrikuntza) Genero Berdintasunerako Politikaren Gazte Enbaxadore gisa.

2021eko irailean, "SDG Advocate" Nazio Batuetarako ohorezko kargua hartu zuen, António Guterres idazkari nagusiak izendatua, eta titulu hori duen Latinoamerikako lehena izan zen.

2022an NBEk Nazio Batuen Ekonomia eta Gizarte Kontseiluaren Goi Mailako Foro Politikoaren irekiera hitzaldia emateko aukeratu zuen.


Tabar (aizkora)

Tabarra, guda aizkora mota bat da. Usadioz Otomandar Inperioa, Pertsia, India eta inguruko kultura eta herrialdeetan etabilia izan da


Camarhynchus heliobates

Camarhynchus heliobates "Camarhynchus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.


Urraketa (argipena)

Urraketa hitzak adiera zenbait ditu:


.geo

.geo SRI Internationalek Interneteko baliabideak kokapen geografikoekin lotzeko proposatutako goi mailako domeinu orokorra da.


Wembley Stadium

Wembley Stadium berria (euskaraz: «Wembley estadioa»

) izen berdineko antzinako Wembley Stadium estadioa kokatzen zen Londres hiriko leku berdinean dago, ipar-mendebaldeko Brent udalerrian. Antzinako Wembley estadioa Ingalaterra osoko estadiorik ospetsuena zen eta mundu mailan ere ezagunenen artean zegoen. Wembley berria Ingalaterrako futbol selekzio nazionalaren futbol zelaia da.

Historia.

2002an Wembley zaharra eraitsi ostean 2007an eraikitzen amaitu zen 90.000 ikusleentzako gaitasuna zuen super estadio berria ireki zen. Proiektuaren kostua 757 milioi libera esterlina ingurukoa izan zen (1.097 milioi euro). Estadio hau diseinatu zuen arkitekto etxea Foster and Partners izan zen.

Estadioa Londresko metroaz White Horse Bridge bidez Wembley Park eta Wembley Central kokalekuekin loturik dago.

Wembley estadio berriaren eraikuntza 2012ko Londoneko Olinpiar Jokoen proiektuaren barnean zegoen, estadio honetan gizonezko nahiz emakumezko futbol lehiaketen partiduak eta finalak jokatuko ziren.

Musika.

Wembley berriak hainbat kontzertu jendetsu ospatu ditu, zaharraren gisan, non Queen, Guns N’ Roses, Michael Jackson, Céline Dion, Genesis, IINXS, Simple Minds, Bon Jovi, U2, Oasis, Spice Girls… bezalako artistek parte hartu duten.

George Michael britainiarra izan zen bertan aritu zena, BBC telebista kateak zuzenean erretransmitu zuen kontzertuan. Euren hasierako gonbidatuak kontuan hartu gabe, Muse izan zen Wembley berrian jo zuen lehen taldea, DVDan argitaratutako kontzertuetan. Hauen ondoren Guns N’ Roses, Red Hot Chili Peppers, Blink-182, Thirty Seconds to Mars, Paramore, Foo Fighters, Metallica, Green Day, My Chemical Romance, Madonna… eman dituzte emankizunak bertan.

Bi karitatezko kontzertu entzutetsu ospatu dira bertan: “Dianarentzat kontzertua”, Diana printzesaren heriotza baino 10 urte geroago hura oroitzeko eta “Live Earth”, “Live Earth Foundation”-en eskutik aldaketa klimatikoaren aurka.

2009ko abuztuan, U2 talde irlandarrak euren “U2 360° Tour” izeneko viran 165 000 pertsona inguruko aforoa lortu zuten Londresen eskainitako bi kontzertuetan.

2011n, "Take That" taldeak Wembley bete zuen zortzi gauetan zehar “Progress Tour”-eko emankizunekin. Bruce Springsteenek ere 2012an kontzertu bat eskaini zuen bertan.

2013ko ekainaren 22an, The Killers taldeak euren kontzertu jendetsuena antolatu zuen, non abesti berezi bat kantatu zuten. 2014an One Directionek hiru kontzertutan agortu zituen sarrerak. Ed Sheeranek berriz, 2015eko uztailean jo zuen bertan, ondoren kontzertuaren film bat egin zuelarik. Rihannak 2016an antzeztu zuen bertan ANTI World Tourrean eta aste batzuk beranduago Beyoncek, estadioa bi gauetan bete zuelarik.

2017ko ekainean, Adelek bere mundu-bira amaitu zuen lau egunetarako sarrerak agortu zirelarik, nahiz eta azkeneko biak kantzelatu egin ziren ahots-kordetako arazoak medio. 2018an Taylor Swift abeslariak 140 000 pertsona baino gehiagoren aurrean abestu zuen. 2019an, berriz, BTS talde korearrak ere historia egin zuen 90 minutuan bi egunetarako sarrera guztiak agortu zirelarik eta kontzertua zuzenean emititu zelarik.


Tryssogobius sarah

Tryssogobius sarah "Tryssogobius" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.


Esnegorri faltsu

Esnegorri faltsua edo bora ("Lactarius Torminosus") "lactarius" generoko onddo bat da. Esnegorri faltsu bezala ezagutzen da, zapore mina du eta nahiko desatsegina, ez da jangarria.

Deskribapena.

Kapela: 4 eta 10 cm. arteko diametrokoa, kolore okre-laranja argikoa, adreilu-gorrikoa edo gorri bizikoa, askotan, arrosa-gorri eta hori argi koloreko zirkulu zentrokideekin, gutxi-asko inbutu moduan hondoratua, felpa itxurakoa, belusatua edo artile itxurakoa. Ertzean artilea bezala du eta biribilkatua da. Azala zaila bereizteko.

Orriak: Estu, estuak, meheak eta gutxi-asko dekurrenteak; haragi kolorekoak edo krema kolorekoak erreflexu arrosekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

Hanka: Betea, gero hustu egiten da, ez oso luzea, zilindrikoa eta oinarrian zertxobait meheagoa, eta kapela baino zurbilagoa; azkenik irintsua eta batzuetan eskrobikulatua (azalean hondoratutako orbanak).

Haragia: Lodia, gogorra, sagar usainekoa; zurixka, horixka edo haragi kolore zurbilekoa. Ebakitzean kolorez aldatzen ez den min eta garratza den latex zuri bat jariatzen du.

Etimologia: "Lactarius" terminoa "lac", "lactis", esnetik dator; esneari dagokio. "Latex"-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. "Torminosus" epitetoa berriz, latinetik dator eta min egiten duela esan nahi du, kolikoak eragiten dituelako.

Toxikotasuna.

Pozoitsua, nahasmendu gastrointestinal handiak eragiten ditu.

Nahasketa arriskua.

"Lactarius" jangarrietatik ileak dituelako kapelan eta latex zuriagatik bereizten da.

"Lactarius deliciosus"-ekin, baina honek esne laranja jariatzen du eta ez da iletsua. "Lactarius pubescens"-ekin, baina hau txikiagoa da eta zuria. "Lactarius chrysorrheus"-ekin, honek esne horia du. "Lactarius zonarius"-ekin, hau ez da iletsua.

Sasoia eta lekua.

Udaren amaieran eta udazkenean urkien azpian eta gune altu samarretan.

Banaketa eremua.

Ipar Amerika, Europa, Ipar Afrika, Asiako iparraldea.


Legatza saltsa berdean

Legatza saltsa berdean edo koxkera moduan zainzuri, ilar, txirla eta arrautzez egindako euskal sukaldaritzaren jaki nagusietako bat da. Legatza ez ezik, beste arrain zuri asko ere prestatzen dira horrela.


Jakov Sverdlov

Jakov Mikhailovitx Sverdlov "Andrei", "Mikhalych", "Max", "Smirnov" eta "Permyakov" ezizenez ere ezaguna; (errusieraz: Яков Михайлович Свердлов

Biografia.

Hasierako urteak.

1917 urtearen aurretiko urteetan Errusia barnean geratzen zen boltxebikeen artean garrantzitsuenetakoa izan zen. 1914an atxilotu eta Siberiara erbesteratu zuten, Stalinekin batera, eta 1917ko Otsaileko iraultzaren ondorioz aske geratu zen. 1917ko apiriletik aurrea Alderdi Boltxebikeko Komite Zentraleko kide aukeratu zuten, eta 1917ko abuztuan, Alderdiko Idazkari.

Alderdi Boltxebikean.

Boltxebikeen barne-antolakuntzako arduradun nagusia izan zen. Komite Militar Iraultzaileko kide ere izan zen, eta Iraultza aurreko Komite Zentral Boltxebikearen batzarraren (iraultza proletarioa berehala prestatzeko erabakia hartu zuen batzarraren) antolatzaile izen zen. 1917eko azaroak, Iraultza Sozialistarekin batera aldi berean burutu zen Errusia Osoko Sobieten Bigarren Biltzar Nagusian ordezkari boltxebikeen bozeramaile izan zen, beraz, Sobietak iraultza proletarioaren eta botere burgesa uzkailtzearen aldeko ildoa zilegiztatzeko paper garrantzitsua jokatu zuen. 1917eko azaroaren 21ean Errusia Osoko Sobieten Komite Exekutiboko buru aukeratu zuten Kamenev ordeztuz, beraz, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federalaren buru izan zen. 1918an, Brest-Litovskeko Itunaren sinaduran paper garrantzitsua izan zuen, eta Asanblada Konstituziogilea bertan behera uzten erabakigarria izan zen.

Heriotza.

Lehen Konstituzio Sobietarra izan zen “"Herri Langile eta Zanpatuaren Eskubideen Adierazpena"” idatzi zuen komisioaren parte izan zen. 1918ko abuztuan Lenin atentatu batean zauritu zutenean, praktikoki, Lenin berreskuratu arteko hilabeteetan, Gobernuburu postua ere bere esku egon zen. Aleksandra Kollontairen arabera, bere genero askapenaren aldeko borrokan aliatu garrantzitsua izan zen. 1919an, Errusiako Gerra Zibilan zehar hil zen. Bere omenez, Jekaterinburg hiria, 1924etik 1991era “Sverdlovsk” bezala berrizendatu zuten.


Aire bidezko gerrako propaganda

Aire bidezko gerrako propaganda gerra psikologikoaren aldaera bat bat da, zeinean esku-paperak jaurtitzen diren hegazinetatik etsaiaren lurraldearen gainera.

Indar militarrek hegazkinak dituztenetik erabili dituzte eskuorriak banatzeko, etsaiak kontrolatutako lurraldean soldaduen eta zibilen portaera aldatzen saiatzeko, batzuetan aireko erasoekin batera.

Metodoa.

Modu sinplean banatzen ahal da aireko propaganda bat: tripulazioko kide bat edo gehiago jaurtitzen, adibidez.

Metodo sofistikatuago bat esku-paper bonba da: bonba-formako edukiontzi bat, baina ez leherkorra, aireontzitik erori eta erdiko airean irekitzen dena orriak sakabanatzeko, dozenaka mila orri "bonba" bakoitzeko.

Aireko propagandaren eginkizunak.

Halako propaganda helburuak bete ditzake airez eskuorriak banatzeak:

Borrokalari etsaiei eta borrokalari ez direnei ohartaraztea haien eremuari eraso egingo zaiela. Horrek bi helburu izan ditzake: albo-kalteak murriztea eta gudari etsai eta ez-borrokalariak (gerra-garaiko produkzioan parte har dezaketenak) beren funtzioak uztera bultzatzea, helburuaren eraginkortasun militarra murriztuz.

Azaltzea desertoreei nola errenditu daitezkeen.

Informazio edo helburu jakin batzuengatik sari zehatzak eskaini, edo desertzioan lagundu.

Etsaiaren morala murriztea propagandaren bidez. Edo, aldi berean, etsaien propaganda propioa neutralizatzea.

Testu ideologikoak zabaldu "asmo zintzoko" etsaiak konbentzitzeko helburuz.

Jendeari jakinaraztea non aurkitu janaria edo lagintza, nola ireki eta kontsumitu, eta noiz iristen den, berau airetik banatzen denean,

Historia.

Aireko eskuorriak gutxienez XIX. mendetik aurrera erabili dira propaganda militarrerako. Adibide goiztiar bat Gerra Frankoprusiarra da, zeinean 1870eko urrian, Parisko setioan, globo frantses batek alemanen tropen gainean eskuorriak banatu zituen alemanez idatziak.

1911-1912 artean, Italia eta Turkiaren arteko gerran hegazkin militarrak erabili ziren.

Aireko eskuorriak Lehen Mundu Gerran erabili zituzten lehen aldiz eskala handian, eta hegazkinak zituzten parte-hartzaile guztiek erabili zituzten.

Euskal Herrian.

Espainiako Gerra Zibilean ere erabili ziren, baita Euskal Herrian ere, eta bereziki gogoangarria da 1937ko Bizkaiko ofentsiba baino lehen Emilio Mola jeneral frankistaren izenpearekin banatu ziren eskuorri elebidunak, alde batetik gazteleraz, bestetik euskaraz.

""Azkaneko deia"," zioen Molaren orriak, errenditzeko modu bat nolabait eskaintzeaz gain, suntsitze berehalakoaz ohartarazten zuenak:


Laticauda semifasciata

Laticauda semifasciata "Laticauda" generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.


Bigarren Karlistaldia

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau Euskal Herrian, oro har, Bigarren Karlistaldia deitzen den artikuluari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Matinerren Gerra»."

Bigarren Karlistaldia (Euskal Herriaz kanpora sarritan Hirugarren Karlistaldia deitua) 1872tik 1876ra Hego Euskal Herrian eta Espainian gertatutako guda izan zen. Alde batetik, Espainiako koroa aldarrikatzen zuen Madrilgo duke Karlos (Karlos VII.a izena hartuta) eta haren jarraitzaileak zeuden eta, bestetik, Amadeo I.a, Espainiako Lehen Errepublika eta Alfontso XII.aren gobernuak.

1870eko martxoan, Ramón Cabrerak, karlisten buruzagi politiko eta militarrak, dimisioa eman zuen, bere ustez, "armaz garaipena lortzeko baldintzak ez zeudelako" eta "Espainia gerra zibil berri batez arriskuan jarri nahi ez zuelako". Hala ere, Karlos errege-nahiak, erbestean hilabetez matxinada prestatu ondoren, erabaki zuen 1872ko apirilaren 21a izango zela Espainiako koroa eskuratzeko zuen eskubidea aldarrikatzeko data.

Gerra horren gudaleku nagusia Hego Euskal Herria izan zen Lehen Karlistaldian bezala, eta euskal lurraldean borrokatu bigarrena. Dena den, 1872ko uztailean, Karlosek Filipe V.ak ezarritako Planta Berriko dekretuen bitartez indargabetutako foruen berrezarpena proposatu zuenean, matxinada hein handi batean Kataluniara eta neurri txikiagoan Valentzia eta Aragoira zabaldu zen. Andaluzian eta beste hainbat lekutan ere zenbait partida mendietara joan eta gudari baino bandolerismoari ekin zioten, gorriak ikusi baitzituzten ekintzak burutzeko, inguruko biztanleen artean jarraitzaile gutxi zituztela eta.

1873ko otsailean Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zutenean, isabelinoak izandako monarkiko asko karlista aldera pasatu ziren. Era berean, matxinada kantonalistak karlisten lerroak indartu zituen. Aldiz, 1874ko urtarrilean Pavíaren estatu-kolpeak eta 1874ko abenduaren 29ko Arsenio Martínez Camposen altxamenduak karlistei indarrak kendu zizkieten. 1876 hasieran, guda amaitu zen, Canovas del Castillok hauspotuta Alfontso XII.a Espainiakoaren eta armadaren bitartez lehengo Borboi leinua berrezarri zenean, Espainiako gobernua horrek Aulki Santuarekin hitzarmena sinatu zuenean eta Ramón Cabrerak "a la Nación" eta "al Partido Carlista" agirien bitartez Alfontso XII.a Espainiakoa onartu zuenean.

Gerraren arazoak.

Elisabet II.a Espainiakoaren erregealdian foru sistema errespetatu zen estatu katolikoaren barnean. Iraultzaile demokratiko antiklerikalak gobernura iritsi zirenean, estatu laikoa ezarri zuten. Hego Euskal Herrian, bertako herritarren sentimendu erlijioso sakonaren kontrako ekintzatzat hartu zen hori.

Katolizismoaren defentsak, eta ez foruenak —azken horiek errespetatu baitzituzten iraultzaileek—, ekarri zuen karlista alderdia sendotzea eta Bigarren Karlistaldiaren hasiera —matinerrenak Hego Euskal Herrian ez zuen eraginik izan—. Karlismoak euskal gizarteko sektore ugariren babesa izan zuen:

Gerraren garapena.

Gerraren hasiera.

Bigarren Karlistaldia 1872ko apirilean hasi zen, Karlos VII.ak Espainiako koroa eskuratzeko zuen eskubidea aldarrikatu zuenean. Euskal Herrian, talde karlistek Serrano jeneralak zuzendutako armada errepublikarrari aurre egin behar izan zioten. Arrigorriaga, Mañaria eta Oñatiko gudetan karlistek galdu egin zuten.

Karlos VII.ak maiatzaren 2an muga zeharkatu eta altxamendua zuzendu zuen. Hala ere, maiatzaren 4an Domingo Moriones jeneral errepublikarra Orokietan karlisten zuten kanpamenduan sartu eta erregenahia erbestera itzuli behar zen.

Orokietako gudua galdu ondoren, maiatzaren 24an su-eten labur bat izenpetu zen Zornotzan, Zornotzako ituna izena zuena, eta bertan Serrano jeneralak amnistia emateko konpromisoa hartu zuen, Euskal Herriko karlistek armak uzten bazituzten.

Espainiako Gorteek, aldiz, ez zuten ituna onartu eta Serrano dimititzera behartu zuten. Era berean, karlistak ere ez zeuden ados eta erregenahiak traidoretzat izan zituen sinatzaileek. Handik gutxira, karlistek —Santa Kruz apaiza pertsonaia nagusietakoa izan zen— gerrari ekin zioten.

Karlisten nagusitasuna.

Lehenengo matxinada porrot egin ondoren, erregenahiak buruzagi militar gehienak bota eta abenduaren 18an saiakera berria egingo zutela erabaki zuen.

1872ko abenduan eta 1873ko urtarrilean karlistek Araban, Bizkaian, Gipuzkoan, Nafarroa Garaian eta Katalunian erasoa jo zuten gerrillen taktikaren bidez, eta trenbideak, telegrafoak... saboteatu. Hego Euskal Herriko lurraldeak karlisten esku geratu ziren, hiriburuak izan ezik. Une berean, gorteek Errepublika aldarrikatu zuten eta Karlos VII.aren jarraitzaileei bultzada ideologikoa eman zieten.

1873ko maiatzaren 5ean Eraulen (Nafarroa Garaia) Dorregarai, Rada eta beste karlista buruzagiek garaipena lortu zuten Navarro jeneralak zuzendutako tropa errepublikarren aurka, hainbat erori eta preso lortuz.

Hurrengo hilabeteetan karlistek errepublikar armada menderatu zuten Belabieta, Mañeru, Metauten, Beramendi eta Deikazteluko guduetan.

Erregenaiak, berriro, 1873ko uztailean muga zeharkatu zuen eta abuztuan matxinoek Lizarra konkistatu zuten, bere hiriburu bilakatu zena.

1873ko azaroan, errepublikarrek galdu egin zuten Jurramendiko guduan, Dorregarai, Valdespinako markesa, Velasco eta Ollo karlista jeneralen aurrean.

1874ko irailean, karlistek 24.000 soldadu zituzten eta ia Hego Euskal Herria osoa zuten mendean. Hala eta guztiz ere, karlistek ezin izan zituzten euskal hiriburuak hartu eta horiek iraultzaileen menpe jarraitu zuten: 1874an 125 egunez Bilbo eraso ondoren, karlistek atzera egin behar izan zuten.

Tartean Hego Euskal Herrian "de factozko" karlista estatua eratu zuten. Foru Aldundiak oinarrian izanda, Karlos VII.a estatu burua izan zen eta bere gobernua hiru estatu-idazkaritzek osatuta zegoen: Guda, Kanpo-Harremanak eta Estatua eta Grazia, Justizia eta Ogasuna. Denboraren poderioz, bost "ministerio" izatera ailegatu ziren. Bere kode penala, Auzitegi Gorena, Aduanak, Posta zerbitzua eta 1874an Oñatiko Unibertsitatea eratu zituzten.

Ekialdeko frontea.

Katalunian, bertoko karlistek erregenahiak aukeratutako data baino lehen hasi zuten altxamendua, izan ere Joan Castell, 70 lagun zuzentzen zituena, zenbait egun aurrerago matxinatu zen. Erregenaiak bere anaia zen Alfontso Karlos Borboikoa Kataluniako kapitain jeneral izendatu bazuen ere, horrek 1872ko bukaera arte ez zuen muga zeharkatu eta tropak Rafael Tristanyk zuzendu zituen. Nahiz eta ia Kataluniako eskualde guztietan partidak sortu, ez zuten egitura militar amankomuna finkatu. Euskal Herrian matxinada berpiztea eta abenduan Alfontso Karlos heltzeak herriaren babesa suspertu zuten Katalunian. Bitartean, Pascual Cucalak Maestrazgo kontrolatu eta guztira 3.000 lagun batu zituzten, horietatik 2.000 Valentziako probintzian eta 850 inguru Alacanten.

Marco de Bello jeneralak Aragoin altxamendua antolatzea zuen helburua, baita eskualdeko administrazio zibil eta militarra ere. Nahiz eta antolakuntza sortu, arazo larriak zituen soldaduak armaz hornitu eta ordaintzeko, erbestean erositako edo etsaiei kendutako armak zituztelako. Hala ere, zenbait batailoi lerrokatzea lortu zuen eta horietatik Pilareko konpainia estimatuenen artean zegoen erdialdeko armadan. Caspe aldean zenbait borroka galdu bazituen ere, Cantavieja parean errepublikarren erasoa geldiarazi zuen. Maestrazgoko partidak gehitu ahala, Aragoi, Katalunia, Cuenca eta Albacetekoekin nahastu ziren. Adibidez, Cucalak zuzendutako partida Kataluniatik sartu eta atera zen hainbat aldiz. 1874an Alfontso Karlosek Vallèsko karlista batzuk bidali behar zituen Maestrazgoko partidak indartzeko. Euskal Herrian egin zuten moduan, karlistek estatu txiki bat sortu zuten ekialdean, hiriburua Cantavieja izanik. Hala ere, hiria galdu zuten.

Beste lekuetan bakartutako talde karlistak besterik ez zegoen: Extremaduran 400 lagun inguru izan ziren eta Gaztela Berrian, batez ere Ciudad Realeko probintzian, partida batzuk ere sortu zituzten halaber. 1874an Alfontso Karlos Borboikoak, Maria das Neves Portugalgoa bere emaztearen laguntza zuena, zuzendutako armadak Cuenca konkistatu zuen.

1874ko martxoan, Francesc Savallsek zuzendutako oste karlistek Olot setiatu, konkistatu eta ekialdeko hiriburu bilakatu zuten. Uztailean Sant Joan de les Abadessesen Kataluniako Generalitatea berrezarri zuten, Rafael Tristany presidentea izanik. Horrela, Kataluniako karlistak kontrolpean zituzten eskualdeei antolaketa politiko-administratiboa egiten saiatu ziren.

1875eko martxoan Martínez-Camposek Olot konkistatu eta La Seu d'Urgell setiatu zuen. Azaroaren 19an hiria konkistatu zuenean, Katalunian gerra amaitu zen.

Gerraren amaiera.

Borroka militarrek 1876 arte iraun zuten; hala ere, Alfontso XII.a Espainiakoa politikan agertu zenean, karlistekin bat egin zuten errepublikarren kontrakoek eta liberal foruzale kontserbadore askok utzi egin zioten Karlos VII.aren alde egiteari.

Katalunian 1875eko azaroan guda bukatu zenean, euskal fronteak gobernuaren armadaren ahalegin guztiak erakarri zituen. Hori zela eta, 1876ko urtarrilean eraso bortitza hasi zuten eta otsailean Lizarra konkistatu zuten. Lizarra erori ondoren, liberalek behin betiko garaipena lortu zuten eta 1876ko otsailaren 28an Karlos VII.ak Frantziara ihes egin behar izan zuen. Egun berean, Alfontso XII.a Espainiakoa Iruñean sartu zen.

Karlistek gerra galdu ondoren, Antonio Cánovas del Castilloren gobernuak foruak ofizialki abolitu zituen 1876an, eta Euskal Herriko historian etapa berri bati eman zitzaion hasiera.

Guztira, gudan 7.000 eta 50.000 hildako artean izan ziren.

Bertso hauek ederki asko agertzen dute gerra amaierako euskaldun karlisten egoera latza:

Herri kulturan.

Gerra zenbait eleberri eta filmen oinarria izan da. Liburuen artean, honakoak aipa ditzakegu:

Filmak ere asko izan dira:


Kotizazio-oinarriak

Kotizazio-oinarriak langilearen soldatatik abiatuta kalkulatutako zenbatekoak dira. Oinarri hauen bitartez kenkariak, prestakuntzen zenbatekoak... kalkulatzen dira. Atal hau nominaren beheko aldean ageri arren, kenkariak kalkulatu aurretik egin behar dira.

Ondorengo hauek dira:

Nola kalkulatu KAKO:

OINARRIZKO SOLDATA + SOLDATA-OSAGARRIAK (aparteko orduak aparte) + SOLDATAZ KANPOKO OSAGARIAK + APARTEKO PAGEN HAINBANAPENA


Nassau konderria (New York)

Nassau konderria (ingelesez: "Nassau County"

) New Yorkko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mineola da. 2010eko zentsuaren arabera biztanle zituen, kilometro koadroko azaleran.

Geografia.

Nassau konderriak kilometro koadro ditu. Horietatik ura dira. Beste lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1141,12 da.

Demografia.

2010eko zentsoan bizi ziren pertsonetatik txuriak edo hispanoak dira. Horietatik "hispano edo latino" kategorian dira. beltzak edo afroamerikarrak. amerikar natiboak ziren eta Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. asiarrak ziren. "Bestelako arraza bat" kategorian biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan pertsonek kokatzen zuten.