Egia

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau kontzeptu filosofikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Egia (argipena)»."

Egia baieztapena eta gertakaria bat etortzea da, edo baieztapena eta horrek islatzen duen errealitatea, edo dagokion ideia. Terminoa zentzu tekniko batean erabiltzen da, nola hala zientzia, logika, matematika eta filosofia eremuetan.

Horrez gain, egia hitzaren erabilerak zintzotasuna, fede ona eta giza egiazaletasuna ere barne hartzen ditu, orokorrean.

Ideia filosofiko lausoa izaki, ez dugu pentsalari edo adituen artean erabateko adostasuna lortzen duen definiziorik topatuko. Egiaren inguruko teoria desberdinen arteko eztabaidak bizirik dirau, eta, besteak beste, posizio desberdinak daude ondorengo auzien inguruan:

Artikulu honen helburua kontzeptuaren gaineko interpretazio eta ikuspuntu nagusiak azaltzea da. Egiari buruzko galdera eztabaida iturri izan da mendeetan zehar teologo, filosofo eta logikarien artean. Gaur egun, hainbat ikerketa zientifikotarako gaia da, eta baita oinarritze filosofikorako ere. Besteak beste:

Etimologia.

"Egia" hitzaren esanahia eta jatorria argitzeko, komeni da gure kulturan eragin handia izan duten hiru hizkuntzetan duen esanahia gogoratzea.

Grezieraz, "aletheia" terminoa erabiltzen da (ezkutuan ez dagoena), eta deskubritzea, argitara ateratzea da bere esanahia..

Latinez, "veritas" terminoak adierazpenen zehaztasuna edo zorroztasuna adierazten du, esaten dena esaten duenarekin lotuz. Gezurraren edo iruzurraren aurkakoa litzateke.

Eta, azkenik, hebreeraz, "emunah" terminoak egia adierazten du, konfiantza edo fideltasun moduan ulertuta. Egiazko laguna; espero duzun hori beteko denaren segurtasuna; zerbait sendoa, egonkorra.

Hiru zentzu ezberdin horiek osatzen dute “egia” terminoaren oinarria.

Egiari buruzko ikusmoldeak.

Antzinatea.

Egiaren inguruko hiru orientabide nagusi eratzen dira:

Hebrearrentzat egia (emunah), batez ere, segurtasuna edo konfiantza da; egiazkoa da bere buruarentzat egiazkoa dena, eta, beraz, fidagarria segurtasuna ematen duelako. Beraz, Jainkoa Egia da, bera baita egiazko gauza bakarra, leial delako. Egia ez da estatikoa, ez baitago orainaldian aurkitzen, Jainkoak bere promesa adierazten duen etorkizunean baizik. Horregatik, egiaren esanahia אמן (amen, hala izan bedi) esatea da. Egia promesari leial izateko borondatearen produktua da.

Platon eta Aristoteles.

Sakontzeko, irakurri: «Platon» eta «Aristoteles»

Greziarrentzat, berriz, egia errealitatearen berdina da, eta errealitatea fenomeno aldakorren azpian geratzen den nortasuntzat hartzen zen. Halakoa da arkhe edo arjea (ἀρχή), hau da, hainbat eratara ulertzen den "printzipioa": materia, zenbakiak, atomoak , ideiak, eta abar, esperientzia konkretuaren maila sentigarriaren azpitik geratzen direnak, beraz, pentsamenduarengatik bakarrik da ezaguna arimaren funtzio edo ahalmen gisa: ulermena. Egia "aletheia "edo fenomenoaren beloak ezkutatzen duen izakiaren aurkikuntza gisa planteatzen da. Baina greziarrek egia enuntziatuen propietatetzat ere hartzen zuten.

Batzuek Sokrates, Platon eta Aristotelesen egiari buruzko ideiak korrespondentziaren teoriarekin bat datozela ikusten dute. Aristotelesek esan zuen:

Halaber, antzeko adierazpenak Platonen elkarrizketetan ere aurki daitezke (Cratylus 385b2, Sofista 263b). Stanfordeko "Encyclopedia of Philosophy"k Aristotelesi buruz esaten du:

Era berean, praktikan, greziarrek egia konbentziotzat hartzen zuten esperientzian eta diskurtsoaren gizarte-konbentzioan oinarritua duten zeinuen (hitzak, hizkuntza) elkartzean edo bereiztean: komunikazioa eta pertsuasioa, batez ere politika eta hezkuntzaren hitzaldian eta erretorika artean. Egia eduki subjektibotzat eta, beraz, eszeptikotzat hartzen duten lehenak dira.

Helenismoa.

Sakontzeko, irakurri: «Sofistak», «Eszeptizismo», «Epikureismo» eta «Estoizismo»

Filosofo greziar batzuek zioten egia edo ez zela hilkorrentzat edo irisgarritasun edo irisgarritasun oso mugatua zuela, eta horrek hasierako eszeptizismo filosofikoa eratu zuen. Haien artean zeuden Xenofanes, Demokrito eta Pirro, pirronismoaren sortzailea, egiaren irizpiderik ez zegoela argudiatuta.

Epikureoek uste zuten pertzepzio sentsorial guztiak (aisthêsis) egiazkoak zirela eta akatsak sortzen zirela pertzepzio horietatik epaiak (hipolepsis) edo iritziak (prosdoxazomenorako) egiteko moduan.

Estoikoek egia inpresioetatik (phantasiai) eskura zitekeela uste zuten, jabetze kognitiboaren bidez (katalepsia).

Erdi Aroa.

Sakontzeko, irakurri: «Kristautasun»

Judaismo eta kristautasuna.

Tradizio judutarrak eta kristautasunak dimentsio berezi bat sartzen dute: fedeak sostengatutako Egia errebelatua. Kristautasunak egiaren ikuspegi soteriologikoa du. Bibliaren arabera (Joan 14:6), Jesus aipatzen da esanez: «Ni naiz bidea, eta egia eta bizitza; inor ez da Aitarengana etortzen nire bidez ez bada».

Erdi Aroan, kristautasunak, Erromatar Inperioko erlijio ofizialak, fedearen bidezko ezagutzaren eta arrazoiaren bidezko ezagutzaren arteko erlazioen arazoa planteatu zuen.

Filosofia islamiarra.

Filosofia islamikoan, Avizenak (Ibn Sina) honela definitu zuen egia "Kitab Al-Shifa" lanean, I. Liburua, 8. kapituluan:.

Geroago, Avizenak egiaren definizioa sakondu zuen VIII. liburuaren 6. kapituluan:.

Hala ere, definizio hori Erdi Aroko Simone van Riet-en obraren latinezko itzulpenaren interpretazio bat besterik ez da. Jatorrizko testu arabiarraren itzulpen moderno batek zera dio:.

Averroesek Aristotelesen pentsamenduaren ulermenaren eta bere erlijio-fede propioaren arteko kontraesana gainditzen saiatu zen (islamismo nagusia Espainia musulmanean), eta egia bikoitzaren kontzeptua definitu zuen. Averroismoaren harrera Europan kristauan (latin averroismoa), oso garrantzitsua izan zen eskolastikarako.

Eskolastika.

Sakontzeko, irakurri: «Eskolastika»

Avizena eta San Agustin eta Aristoteles berbaluatzen, Tomas Akinokoak bere "Egiari buruzko galdera eztabaidagarriak" lanean esan zuen:

Horrela, Tomas Akinokoarentzat, gizakiaren adimenaren egia gauzen egian (egia ontologikoa) oinarritzen da. Horregatik, entea ulergarria da. Aristotelesen iritziaren birformulazioa idatzi zuen bere "Theological Summa"n, adimenak gauzarekiko duen egokitasuna, "Adaequatio rei et intellectus", gaur egun, egia semantikoa edo egia epistemologikoa deituko geniokeen egia logikoari, gaizki deitu izan dena. San Tomas Akinokoak esan ere zuen benetako gauzek parte hartzen dutela Jainko Sortzailearen izatearen ekintzan, zeina Iraunkorra den eta Adimena eta Egia. Beraz, izaki horiek ulergarritasunaren argia dute, eta ezagugarriak dira. Gauza horiek (izakiak; errealitatea) giza izpirituan aurkitzen den egiaren oinarria dira gauzen ezagutza eskuratzen duenean, lehenik zentzumenen bidez, gero arrazoimenak egindako ulermenaren eta judizioaren bidez. Tomas Akinokoarentzat, giza adimenak ("intus", barru eta "legere", irakurketa) gauzen esentziara eta existentziara iristeko gaitasuna du izaera ez-materiala duelako, elementu espirituala; nahiz eta elementu moral, hezitzaile eta beste batzuek zure gaitasuna oztopatu dezakete.

Sakontzeko, irakurri: «Errealismo filosofiko»

Eskolastikoentzat, "verum "(egia), "unum "(identitate bakarrekoa) eta "bonum "(oso-ona) entearen propietate transzendental bat da, entearen baliokide gisa guztiz bihurgarriak baitira, eta egiazko ezagutzak egia ontologikoa egia metafisiko gisa suposatzen du enteak adimenarekin duen egokitasunean.

Sakontzeko, irakurri: «Analogia»

Logika silogistikoa formala bada ere, ez da formalista, bere terminoen eduki esanguratsua άλήθεια gisa errealaren funtsezko intuizioari dagokiolako; eta haien harremanak Platonek pentsatutako esentzien ordena dialektiko bati dagozkio, edo formen mugimendu eragin eta ordenatu bat, Mundua, lehen mugimendu batek mugitua, bere dizipulu Aristotelesek pentsatu zuen gisa; eta, azkenik, kristautasunean eta islamean, Jainko Sortzailea, Agindua eta Hornitzailea, Egiazko Izakiaren errebelazioa da, ordena eta egia horren azken oinarria, Lehen Kausa gisa, eta IPSUM ESSE SUBSISTENS.

Sakontzeko, irakurri: «Nominalismo»

Dena den, XI. mendetik aurrera eskolastikaren baitan, kontzeptu unibertsalen arazoa eta errealitatearekin duten harremana beti egon zen presente.

Nominalistek egia "veritas sermonis"tzat hartu ohi dute, Unibertsalak "flatus vocis" (ahots-arnasa) kontsideratzen baitira

Egia motak.

Subjektiboa eta objektiboa.

Egia subjektiboak modurik intimo eta gertukoenean ezagutzen ditugun horiek dira egiaren edukia subjektuak berak ezagutzen eta adierazten duen horretan oinarritzen delako. Esperientzia propioaren egiak dira. Subjektibismoa egia guztiak subjektiboak direla dioen teoria da, ezagutzen duen subjektuaren araberakoak, alegia.

Aitzitik, egia objektiboek gure sinesmen subjektiboetatik eta gustuetatik independenteak izan nahi dute, eta horien oinarria subjektu indibidualak ezagutzen duen egitatetik independentea. Horixe da egia zientifikoaren nahia.

Ikuspuntu desberdinak edo ezagutzeko modu desberdinak daudela edo egon daitezkeela onartzen denean, subjektibismoaz baino perspektibismoaz hitz egin beharko genuke.

Erlatiboa eta absolutua.

Egia erlatiboak arau, konbentzio edo ikuspuntu bati lotuta egia soilik diren ideia edo proposizioak dira. Normalean, konbentzio edo arau horiek kulturaren beraren printzipioak izaten dira. Edonork onartuko luke ideia batzuen egiazkotasuna edo faltsutasuna erlatiboa dela: sardexka koilararen ezkerraldean dagoela esaten bada, hori norberak ikusten duenaren araberakoa izango da. Hala ere, erlatibismoa egia guztiak mota horretakoak direla dioen teoria da eta, beraz, egia oro kulturaren beraren araberakoa izango dela.

Erlatibismo morala, adibidez, iritzi moral eta etiko guztiei balio, zilegitasun, garrantzi eta pisu bera ematen dien korronte filosofikoa da, nor, nola, noiz eta non adierazten diren kontuan hartu gabe; beraz, iritzi moral edo etiko guztiak, pertsonatik pertsonara alda daitezkeenak, baliozkoak dira, eta ez da bat beste bat baino hobea.

Egia erlatiboei kontrajarrita, egia absolutuak edo objektiboak ditugu. Azken horiek kultura eta garai guztietarako egiazkoak izango liratekeen ideiak edo proposamenak dira. Ideia horiek unibertsoaren naturarekin, giza naturarekin, jainkoarekin... edo funtsezko esentziaren batekin erlazionatzen dira maiz.

Absolutismo morala, arau eta printzipio moralak erabat egiazkoak edo faltsuak direla dioen ikuspegia da; kultura guztientzat erabat egiazkoak edo faltsuak, garai eta egoera guztietan, giza usteekiko independente.

Ontologikoa eta epistemologikoa.

Egia aintzakotzat hartzeko bi modu hauek ez dira beti argi agertzen hitzaren erabilera arruntean.

Lehenengo kasuan, egiazko errealitateari erreferentzia egiteko erabiltzen da hitza errealitate irreal, engainagarri, hutsal edo itxurazkoari kontrajarrita (erreala ematen duelako, baina benetan hala izan gabe).

Bigarren kasuan, hitza ezagutzari (sinesmen, proposizio edo enuntziatuen edukiari) erreferentzia egiteko erabiltzen da. Ezagutza hori benetakoa edo faltsua izan daiteke, adierazi nahi duen errealitatearekin bat egiten duen edo ez horren arabera.

Eszeptikoek, adibidez, baztertu egiten dute modu ontologikoan egia ezagutzeko posibilitatea bera, giza ezagutzarentzat errealitatearen ezagutza ezinezkoa dela iritzita. Platon dugu egia ontologikoaren defendatzaile nagusienetako bat.

Arrazionalista eta idealistek, Descartes, Spinoza, Leibniz, Hegel, eta Russell edo Wittgensteinek, honela pentsatu zuten euren pentsamenduaren une jakin batean: egia guztiek, azken finean, Jainkoarentzako arrazoiaren egiak izan behar dute, non euren izaera absolutua lortzen duten. Jainkoa izaki transzendente moduan uler dezakegu, edo, naturarekin, izpirituarekin, gizatasunarekin edo zientziarekin identifikatuta.

Enpirismoak, aldiz, ezagutza guztiak, funtsean, egia direla dio, esperientzian oinarrituta dauden heinean.

Egia morala.

Hitzekin edo ekintzekin adierazten dugunaren eta egiazkoa dela sinesten dugunaren arteko komunztadura da. Bere kontrakoa ez da faltsua edo okerra gezurra baizik.

Gaur egungo egiaren teoriak.

Esaten, pentsatzen edo sinesten denaren eta errealitatearen denaren edo gertatzen denaren arteko adostasuntzat hartu izan da, tradizioz, egia; gogamenaren eta errealitatearen edo enuntziatuen eta gertakarien arteko elkarrekikotasun edo kointzidentzia gisa.

Horregatik diogu enuntziatu bat egiazkoa dela egitateak diren bezala deskribatzen baditu, eta faltsua dela diren bezala deskribatzen ez baditu. Beraz, egia, batez ere, diskurtso adierazlearen propietate bat da; egia dena edo faltsua dena enuntziatuei edo proposizioei dagokie, eta ez egitateei. Kontzepzio honen arabera, ondorioz, egia kontzeptu epistemologiko hutsa litzateke.

“Tigrea logelan dago” esaldia egiazkoa da baldin eta bakarrik baldin tigrea logelan badago. Bi baldintzazko horri bi baldintzazko aristotelikoa esan diezaiokegu: “Izan ere, den-a ez dela edo ez den-a badela esatea faltsua da, eta den-a badela eta ez den-a ez dela esatea, ordea, egiazkoa da”. (Aristoteles, "Metafisika", IV. liburua). Forma orokorrean esan dezakegu: 'P' egiazkoa da baldin eta bakarrik baldin P, non 'P'-ren ordez edozein esaldi jar dezakegun.

Dena dela, egiazko enuntziatu guztiak ez dira egiazkoak egitateekin bat datozelako. "Bihar euria egingo du edo ez du egingo" esakuneak, adibidez, ez du errealitatearekin zerikusirik, eta, hala ere, benetako enuntziatua da: egia logikoa da. Azken horrek onargarri egiten du egiaren koherentziaren teoria deritzona. Gaur egun zabalduen dagoen teoria korrespondentista, beraz, beste teoria batzuekin osatu beharko da, ezinbestean.

Teoria korrespondentista.

Egiaren teoria korrespondentistak esaten du proposizio baten egiazkotasuna edo faltsutasuna munduarekin duen erlazioak soilik determinatzen duela munduarekin bat datorren zehaztasunez deskribatzen badu. Teoria horren arabera, egia ezagutzen duen adimenaren eta benetakoaren arteko bat-etortze erlazio bat da, ezagutzaren eta errealitatearen arteko lotura.

Hala ere, gaur egun errealitateari buruzko ezagutza metafisikorik onartzen ez denez, teoria hori enuntziatu edo adierazpen linguistiko bati buruzkoa dela esaten da, eta enuntziatu edo adierazpen hori egiazkoa izango da esaten duena egia denean.

Teoria koherentista.

Egiaren teoria koherentistak dio proposizio bat egiazkoa dela parte den sistemaren gainerako proposizioekin bat baldin badator soilik, haiekin koherentea eta zentzuzkoa bada. "3 + 5 = 8" proposizioa egiazkoa da matematika elementalaren arauekin koherentea den heinean.

Egia, beraz, proposizio sistemen propietate bat da teoria honen arabera, eta sistema osoarekin duen koherentziaren baitan soilik eman ahal izango zaio egiazkotasuna banakako proposizio bakoitzari.

Teoria koherentistari egin zaion kritika ezagun bat Bertrand Russellek formulatu zuena da: sinesmen bat eta bere aurkakoa gutxienez sinesmen multzo batekin koherenteak izango direnez, sinesmen kontraesankorrak egia izan daitezke teoria koherentistaren arabera. Baina, biak ezin direnez aldi berean egiazkoak izan (kontraesankorrak direlako), teoria hau ez dela balizkoa ondorioztatu izan da.

Adostasunaren teoria.

Adostasunaren teoria, adostasunaren kontzeptua bere egiaren kontzeptuaren zatitzat hartzen duen egiaren edozein teoria izango litzateke. Teoria hauen arabera, egiak aldez aurretik prozedura edo akordio bat behar du, edo jarraibide batzuen aldez aurreko ezagutza. Egia, beraz, talde zehatz batek adostua izan daiteke, elkarrizketaren bidez.

Teoria pragmatikoa.

Egiaren teoria pragmatikoek baieztatzen dute proposizio bat egiazkoa dela baldin eta baliagarria bada edo praktikan funtzionatzen badu. Ondorioz, "udan bero egiten du" proposizioa egiazkoa da ekintzarako baliagarria bada, hau da, egiazkoa dela uste duen edonorentzat baliagarria bada.

Beraz, teoria pragmatikoaren arabera, praktikan egiaztatzen dugunean soilik ezarri ahal izango dugu proposizio baten egiazkotasuna. Eskakizun hori ez da gertatzen teoria korrespondentistarekin, non proposizio bat egiazkoa den egitateekin bat baldin badator, egitateok egiaztatu ezin badira ere.

Beste teoria batzuk.

Konstruktibismoaren arabera, egia prozesu indibidual eta sozialek eraikitzen dute.

Kanten fenomenoaren eta noumenoaren definiziotik abiatuta, ezagutza eraikuntza mental bat da. Esperientzia guztiak, funtsean, subjektiboak dira; eta, pertsona baten esperientzia beste batenaren antzekoa izan daitekeela uste izateko arrazoiak aurki daitezkeen arren, ez dago jakiterik benetan esperientzia bera den ala ez.

Egia eta esanahia.

"Egia" kontzeptua argitzea Hizkuntzaren Filosofiaren egiteko garrantzitsua izan da "egiazkoa" entitate linguistiko batzuei aplika dakiekeen predikatutzat onartua izan den heinean. Egia aztertzean, XX. mendeko Hizkuntzaren Filosofiak oinarrizko bereizketa tradizional batera jo zuen: alde batetik, perpaus analitikoak genituzke, a priori egiazkotzat jo ditzakegunak, beharrezkoak; eta, bestetik, sintetikoak, a posteriori egiaztatu beharrekoak, kontingenteak. Hona hemen bi adibide:

(1) Soltero guztiak mutil ezkongabeak dira.

(2) Ekai mutil ezkongabea da.

(1) analitikoa da, (2) sintetikoa. Analitikotasuna definitzerakoan, definizio kantiarra hartu izan da oinarritzat: perpaus bat analitikoa izango da baldin eta soilik baldin (bsb) subjektuak, atxiki zaion predikatua, jada inplikatzen badu. Horrenbestez, perpaus analitikoak egiazkoak dira nahitaez. (1) perpaus analitikoa da "soltero" hitzak "mutil" eta "ezkongabe" inplikatzen dituelako; (2) sintetikoa "Ekai" hitzak ez duelako "mutil ezkongabe" inplikatu beharrik, imajina baitezakegu Ekai ezkonduta dagoela kontradikzioan erori gabe.

Teoria semantikoak.

"Egiazko" predikatuari buruz, interpretazio ugari egin da. Oro har, onartu da badirela a priori egiazkoak diren perpausak, egia logiko edota analitikoen kasuan esate baterako. Baina, perpaus sintetiko bat egiatzat hartzeko, iritzi desberdinak sortu dira kontuan izan beharreko irizpideei buruz aritzean. Lau izan dira joera nagusiak:

a. Egia egokitasun gisa. Perpaus bat egiazkoa da bsb horren eta errealitatearen artean egokitasun bat badago. P egiazkoa izango da bsb errealitatean p-k dioena betetzen bada. Ikuspegi hori Russellek eta, oro har, joera enpiristak defendatu dute. Tarskiren egiaren kontzepzio semantikoa ikuspegi horretatik gertu aurkitzen da.

b. Egia koherentzia gisa. Perpaus bat egiazkoa da horrekin harremanetan dagoen uste-sistemari koherentzia handiagoa ematen badio. Ikuspegi horri, jankintza sistema holisten alde dauden autoreek eutsi diote. Quinek ikuspegi horri eutsi diola esaten da.

c. Egiarekiko ikuspegi pragmatista. Perpaus bat egiazkoa da hura mantentzeak efektu "positiboak" badakartza. James-ek eta, oro har, pragmatismo amerikarrak defendatu dute. Bada Quineren iritziak ikuspegi honetara gerturatzen dituenik.

d. Egia erredundantzia gisa. Ikuspegi honen arabera, "egiazkoa" predikatua ez da erredundantzia bat besterik. P egiazkoa dela esatea, p esatea da, funtsean. Fregeren ikuspegien eta Tarskiren egiaren kontzepzio semantikoaren hainbat irakurketak ikuspegi honetara gerturatu izan ditu bi autoreak.

Alfred Tarskiren egiaren kontzepzio semantikoa.

Alfred Tarski filosofo poloniarrak egiaren kontzepzio semantikoaren aide egin zuen; hau da, egiazkotasuna, semantikari dagokiola esan zuen, adierazpen linguistikoak erreferitzen dituzten objektuekin harremanetan ezartzen dituen eremuari, alegia.

Tarski egiaren nozio aristotelikotik abiatzen da. Horren bertsio gaurkotuaren arabera, «perpaus bat egiazkoa da bsb perpaus horrek gauza-egoera existente bat designatzen badu». Badirudi horrekin Tarskik egokitasunean oinarritutako egiaren hala-holako interpretazioa defendatzen duela. Halere, Tarskik definizio aristotelikoa berrituko du (T) formako definizioak aldeztuz. Horren arabera:

(T): X egiazkoa da baldin eta soilik baldin p

Adibide honetan, p perpaus edota proposizio bat litzateke, eta X, haren izena. Horrela, perpaus bat egiazkoa izango da perpaus hori ematen denean. Horren arabera, badirudi Tarski egiaren ikuspegi erredundantista batera gerturatzen dela, hau da, perpaus bat egiazkoa dela esatea perpaus hori esatea dela defenditzen duen teoriara. Gainera, (T) formako definizioak perpaus baten izena eta perpaus horri dagokion "egiazko" predikatua erabiltzen ditu, eta horrek metahizkuntzaren eremuan ezartzen gaitu. Tarskiren egiaren kontzepzio semantikoak, hain zuzen, hizkuntza-objektu bat eta horri buruzko metahizkuntza inplikatzen ditu.

Egia-ostea.

Hainbat fenomeno daude egia-ostearen inguruan. Gezurra, ezjakintasuna, hitzontzikeria, desinformazioa, fake newsak, populismoa, sare sozialak, propaganda, negazionismoa... Engainu masiboaren ideia sortzen duten fenomeno heterogeneoak dira.

Baina egia-ostearen ezaugarri nagusia da ez duela begirunerik egiarekin eta gutxietsi egiten duela. Egia-ostearen muina, beraz, egiarekiko interesik eza da, eta hori arriskutsua izan daiteke. Egia-osteak egiarekiko errespetu falta batekin baitu zerikusia gezurrarekin baino. Egia ezkutatzearen eta horri kasurik ez egitearen artean, badago aldea. Bi jarreren inplikazioak ere desberdinak dira, eta, egia-ostearen aroan, bigarren kasua deigarria da oso.

Joera irrazionalak eta ziurgabetasuna.

Isuri kognitiboei dagokienez, egia-ostearen gakoetako bat zera da: egia parez pare dugunean ere hari kasurik ez egitea. Joera horren atzean zer egon daitekeen ikertu ahala, arrazoietako bat, agian oinarrizkoena, gure irrazionaltasunari lotzen zaio: egiari ez diogu kasurik egiten hain zuzen kosta egiten zaigulako bestela jokatzea. Ez garelako uste bezain razionalak.

Isuri mediatikoei dagokienez, XXI. mendeko erabakiaren arkitektura modu bizkorrean aldatu da azken urteetan. Horrek informazioarekin, adituekin eta egiarekin berarekin harremanetan egoteko modua aldatu du. Badirudi gure isuriak areagotzen dituen erabakiaren arkitektura dela egungoa. Lehen aldaketa esanguratsua ‘nahierako interakzioak’ deritzenak areagotu ahala etorri da. Ikusi dugu, sarritan, gustuko informazioa bilatzeko joera dugula. Azken hamarkadetan, informazio eskaintza eta eskaera modu nabarmenean areagotu dira. Horrela, gero eta handiagoa da gustuko duguna entzuteko aukera.

Egiarekiko interesik eza eta hitzontzikeria.

Isuri kognitibo eta mediatikoen eskutik, egia-ostera heltzeko pista batzuk lor daitezke. Uler dezakegu zergatik gelditzen diren egia batzuk bazterrean. Hala ere, kontuan izan behar dugu hori ez dela gertatzen soilik gezur eta desinformazioa dela medio.

Egia-ostearen muinean egiarekiko interesik eza, hots, axolagabetasuna dago, eta ez dirudi hori ezjakin eta gezurtiaren ezaugarri nagusitzat jo daitekeenik. Aitzitik, axolagabetasuna irudikatzeko aproposa den figura bat baldin badago, hori hitzontzia da. Hitzontzikeria nozioa Harry J. Frankfurtek (2005) ekarri zuen eztabaida filosofikoaren erdigunera. Dena den, Frankfurtek hasieratik onartu zuen ez zegoela eskura hain ohikoa zen fenomeno horren definiziorik, eta are gutxiago teoriarik. Hala ere, ahalegindu zen nozioa argitzen, eta, haren aburuz, hitzontzikeriaren ezaugarri nagusia egiarekiko interesik eza da. Hitzontziari bost axola zaio esaten duena egiazkoa edo faltsua den. Egiarekiko eta gauzen izaerarekiko indiferentzia hori da haren ezaugarri bereizgarria.

Hain zuzen ere, egiarekiko axolagabetasun hori da hitzontziaren eta gezurtiaren arteko desberdintasun nagusia, baita hitzontziaren eta ezjakinaren artekoa ere.

Hitzontziaren beste ezaugarri bat zera da: toleranteagoak izan ohi gara hitzontziekin gezurtiekin baino. Hain zuzen, hori izan daiteke, kasu batzuetan, gezurrarena baino hitzontzikeriaren bidea aukeratzeko arrazoietako bat. Ez da harritzekoa, beraz, testuinguru jakin batean egiari izkin egiteko, gezurraren estrategia baino hitzontziaren aldeko hautua egiteko tentaldia.

Bibliografia gehigarria.

, J.. (1984). "Diccionario de Filosofía (4 tomos). " Alianza Diccionarios, Barcelona. ISBN ..

, J.. (1984). "Ciencia y técnica como "ideología". " Tecnos, Madrid. ISBN ..

, J.. (2001). "Acción comunicativa y razón sin trascendencia. " Paidos, Barcelona. ISBN ..

, E.. (1978). "Crítica de la Razón Pura. " Alfaguara, Madrid. ISBN ..

, J.F.. (1984). "La condición posmoderna. " Ediciones Cátedra, Madrid. ISBN ..

. " Tecnos, Madrid..

, J.. (1976). "El tema de nuestro tiempo. La doctrina del punto de vista. " Revista de Occidente. El Arquero, Madrid ISBN ..

. (1988). "Razón, verdad e historia. " Tecnos, Madrid ISBN ..

, K.. (1984). "La miseria del historicismo. " Alianza. Taurus, Madrid ISBN ..

, K.. (1984). "Sociedad abierta, universo abierto. Conversación con Franz Kreuzer.. " Tecnos, Madrid ISBN ..

, Willard. (1981). "Filosofía de la Lógica. " Alianza, Madrid ISBN ..

. (1963). "Naturaleza, Historia, Dios. " Editora Nacional, Madrid.

. (1963). "Sobre la esencia. " Sociedad de Estudios y Publicaciones, Madrid.

. (1982). "Inteligencia y logos. " Alianza, Madrid ISBN ..


Aljojuca (udalerria)

Aljojuca Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua Aljojuca da.


Windows 8

Windows 8 Microsoft Windows sistema eragilearen bertsio bat da, Microsoft korporazioak mota guztietako ordenagailuetan eta tabletetan erabiltzeko ekoitzia. Interfazeak, "Metro" izenez ezagunak, sagu eta teklatuaz gain ukipen pantailekin ere erabilpen aproposa ahalbidetu zuen.

Microsoftek Windows 8ren azken bertsioa kaleratu zuen 2012ko urriaren 26an, aurreko bertsioa, Windows 7, kaleratu eta 3 urtera. Aurretik, 2012ko otsailaren 29an, beta bertsioa kaleratu zen, "Consumer Preview" izenekoa.

Windows 8ren edizioak.

Windows 8k hurrengo edizioak ditu salgai: edizio estandarra, "Pro" edizioa, "Enterprise" edizioa eta "RT" edizioa tablet PCentzako. Edizio guztiek dakartzate hizkuntza paketeak sartuta.

Windows 8 Single: Bertsioaren "home" edo "starter" edizioa da. Windows sistema erabiltzeko ezaugarri basikoak besterik ez ditu, eta kasu batzuetan ez da oso egonkorra.

Windows 8: Bertsioaren edizio estandarra da, eta x86 eta x86-64 ordenagailu antolaketetan eraikitzen da. Edizio honek etxeko erabiltzaileei zuzenduta dago, eta Windows 8ren ezaugarri berri nagusiak biltzen ditu, hala nola hasiera pantaila berria, laukitxoak, Windows Store aplikazio denda, Internet Explorer 10, Microsoft kontuarekin integrazioa, Windows mahaigaina tradizionala, eta abar.

Windows 8 Pro: "Windows 7 Professional" eta "Ultimate" bertsioen ondorengoa da, eta enpresa txikietako erabiltzaileei zuzenduta dago. Windows 8ren ezaugarri berri guztiak ditu, eta gainera urrutiko mahaigainaren zerbitzari modura lan egin dezake, Windows Serverren parte hartzeko aukera ematen du, BitLocker bidezko zifraketa ahalbidetzen du, eta ordainpean Windows Media Center ere erabilzeko aukera ematen du.

Windows 8 Enterprise: Windows 8 Pro edizioaren ezaugarri guztiez gain, teknologia informatikoen (IT) antolaketekin erabil daiteke.

Windows RT: Tablet moduko gailuentzako edizioa da, eta ezaugarriak ukipen pantailetan erabiltzeko moldatuta daude.


Oxna

Oxna (antzinako eskandinavieraz: "Yxn-øy"

) Eskoziako Shetland uhartediko uharte bat da.


Ribouisse

Ribouisse (frantsesez eta ofizialki: "Ribouisse

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Ribouisse udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 55 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 52 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (20 gizon eta 17 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.

2000. urtean Ribouisse udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Ribouisse

Gaja-la-Selve (1,4 km)

Lafage (2,9 km)

Cahuzac (3,9 km)

Plavilla (4,1 km)

Generville (4,2 km)

Cazalrenoux (4,6 km)

Saint-Julien-de-Briola (4,6 km)

Saint-Amans (5,1 km)

Pécharic-et-le-Py (5,7 km)

Pech-Luna (5,8 km)

Fonters-du-Razès (5,9 km)

Villautou (5,9 km)

Sainte-Foi (6,0 km)


Rhipidura rufidorsa

Rhipidura rufidorsa "Rhipidura" generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhipiduridae familian sailkatua dago.


Fontaine-Notre-Dame (Nord)

Fontaine-Notre-Dame Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Fontaine-Notre-Dame udalerrian erroldatutako biztanleak 1.676 ziren. Familiak 620 ziren, horien artean 150 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 105 bakarrik bizi ziren emakumeak), 201 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 229 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 668 etxebizitza zeuden, 636 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 31 hutsik zeuden. 634 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 636 etxebizitza nagusietatik 476 bere jabearen bizilekua ziren, 140 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 42 etxek bi zituzten, 61 etxek hiru zituzten, 153 etxek lau zituzten eta 376 etxek bost zituzten. 517 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 264 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 267 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.115 ziren, horien artean 783 aktiboak ziren eta 332 inaktiboak ziren. 783 pertsona aktiboetatik 689 lanean zeuden (376 gizon eta 313 emakume) eta 94 langabezian zeuden (48 gizon eta 46 emakume). 332 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 98 ikasten zeuden eta 150 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Fontaine-Notre-Dame udalerrian 634 unitate fiskal zeuden, 1.649 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.965 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 87 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.

2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak eta 1 kongelatu-denda zen.

2000. urtean Fontaine-Notre-Dame udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Fontaine-Notre-Dame

Cantaing-sur-Escaut (2,0 km)

Anneux (2,6 km)

Raillencourt-Sainte-Olle (2,8 km)

Bourlon (3,3 km)

Sailly-lez-Cambrai (3,3 km)

Proville (3,6 km)

Noyelles-sur-Escaut (3,7 km)


Arrain hiruarantza

Arrain hiruarantza ("Gasterosteus aculeatus") gasterosteidae familiako arraina da, Europan, Asiako iparraldean eta Ipar Amerikan bizi dena. Gehienetan itsas-arraina bada ere, badaude ur gezako eta anadromoak diren aldaerak. Gorputz zapala du, ezkatarik gabea, azalean hezurrezko xaflak eta bizkarrean bi edo hiru arantza zorrotz mugikor.

Arrain hiruarantza Europa, Asia eta Ameriketako iparraldean zehar banatzen den espeziea da eta mundu mailan bere egoera ona den arren, Euskal Herrian "kaltebera" bezala sailkaturik dago. Denbora luzez asko ikertu da arrain honen gainean, izan ere, aldakortasun morfologiko handia azaltzen du eta ezin hobea da eboluzioa eta populazioen genetika ikertzeko.

Deskribapena.

Talde bereko espezieen arteko handiena dugu arrain hiruarantza. Gehienetan 5 cm inguru neurtzen dituen arren, tamaina bikoitza lor dezake gutxi batzuetan. Bere gorputza lateralki konprimituta dago eta isatsaren oinarria laua da.

Isats-hegatsak izena ematen dioten hiru arantza ditu (ale batzuek bi edo lau arantza dituzte) eta hirugarren arantza (bizkar-hegatsetik hurbilen dagoena) beste biak baino askoz motzagoa da. Arantza bakoitza oinarritik dago gorputzera lotuta, mintz fin baten bidez. Uzki-hegatsak 8-10 erradio ditu eta honen atzean ere arantza motz bat agertzen da. Aldiz, hegats pelbikoek arantza eta erradio bakarra dute. Azkenik, bular-hegatsak handiak dira eta 10 erradio dituzte.

Arrain hiruarantza ezkata guztiak tentetzeko gai da eta beraz, harrapariek harrapatu arren, gutxitan irentsiko dute.

Arrain hiruarantzak ez du ezkatarik gorputzean baina bizkarraldean, alboetan eta sabelaldean xafla oseoak ditu, gune hauek babestuz. Xafla kopurua aldakorra da eta esate baterako, populazio itsastarren xafla kopurua altuagoa da (ur gezako populazio batzuek ez dute plakarik ere aurkezten).

Arrain hiruarantzaren kolorazioa aldakorra den arren, berde oliba eta zilar kolorekoak izaten dira eta orban marroiak aurkezten dituzte gehienetan. Alboak eta sabelaldea zilar kolorekoa dute. Ugal sasoian zehar arren begiak urdindu egiten dira eta buruaren behealdea, eztarrialdea eta sabelaldea gorritu. Emeen kasuan, kolorazioa ernaldian zehar aldatzen da eta gorputzeko atal horiek arrosa koloreak hartzen dituzte. Populazio gutxi batzuetan, hala ere, arrak belztu edo erabat zuritu daitezke ugal sasoian zehar.

Azpiespezieak.

Hiru azpiespezie dira ezagunak:

Banaketa.

Arrain hiruarantza soilik ipar hemisferioan bizi da, Europan, Asian eta baita Ipar Amerikan ere. Europan Eskandinaviatik Iberiar Penintsularaino zabaltzen da, Erresuma Batuan eta Herri Baltikoetan barne, eta baita Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzean ere.

Iberiar Penintsulan, kantauriar isurialdean, Galizia, Portugal, Andaluziako atlantiar isurialdeko ubideetan eta baita Levante aldeko eta Kataluniako ubide jakin batzuetan agertzen da. Eskualde mediterranearrean, hala ere, espezieak oso egoera larria bizi du arrain exotiko eta lehiakorren erasoa bizi duelako, bereziki ganbusiarena.

Euskal Herrian arrain honen bi populazio soilik daudela uste da, bata Bizkaian eta bestea Gipuzkoan. Bizkaiko populazioa Ibaizabal arroaren beheko aldean dago kokatuta eta horren barruan bi azpigune daude: ezkerreko ertzean Galindo ibaiaren beheko aldean eta eskuineko ertzean Gobela, Udondo eta Asuan. Dena dela, azken prospekzioetan ez da arrain hiruarantzarik aurkitu bertan. Aldiz, Gipuzkoako populazioa Bidasoa ibaiaren beheko aldean dago (Jaizubia, Txingudi eta Plaiaundi inguruan). Igararen azpiarroan (Donostiako udal mugartean) populazio bat deskribatuta dagoen arren, uste da egun iraungita dagoela.

Habitata.

Kostaldeko arraina dugu hiruarantza eta populazio gehienak anadromoak dira (itsas uretan bizi dira baina ur gezatan ugaltzen dira). Hori dela eta, gazitasunarekiko oso toleranteak dira. Korronte gutxiko urak nahiago ditu, goraka ari den landaredia duten eremuak. Beraz, urmael, laku, ibai motel, babestutako badia eta paduratan aurki genezake.

Habitat bereko espezie gehiago

Elikadura.

Zooplanktona, krustazeo txikiak, intsektu urtarrak eta zizareak jaten ditu. Besterik ezean joera kanibalak dituzte, arrautzak edo arrain txikiak janez.

Ugalketa eta ontogenia.

Apirilean hasi eta ekainera arte, arrain hiruantzak sakontasun gutxiko uretara abiatzen dira. Bertan, ar bakoitzak eremu bat babestuko du eta aukeratutako lekuan habia eraiki.

Habia eraikitzeko arrek zulo txiki bat egiten dute eta jatorri begetaleko materialez eta hondarrez betetzen hasten dira. Giltzurrunetan isurkin likatsu bat ekoizten dute eta itsasgarri moduan erabili, habian material horiek itsasteko. Orduan tunel moduko bat eratzen dute, indarrez igeri eginez habiaren inguruan. Habiaren eraikuntzak 5-6 ordu iraun ohi ditu baina zenbait egunetan zehar luzatu daiteke.

Behin habia eraikita, arrek emeak gorteiatzen dituzte sigi-sagan mugituz egiten duten dantza baten bitartez. Pixkanaka emearengana hurbiltzen doaz, ezker-eskuin mugimendu txikiak eginez eta gero habiarantz abiatzen dira, mugimendu berdinak errepikatuz. Emeak jarraitzen badituzte, habian dauden arrek burua aterako dute eta berriro tunelean zehar murgiltzen dira, emeak jarrai ditzan.

Tunel barruan emea sartzen denean arrautzak askatuko ditu (30-400) eta orduan, arrak ernaldu egingo ditu. Arrautzak garatu bitartean arrek habiak zaintzen dituzte eta beste arrak eta ugal sasoian ez dauden emeak usatu egingo dituzte. Baina eme ugalkorrak hurbiltzen badira, arrek berriro ere hauekin ugaldu daitezke eta beraz, habia bakarrean eme desberdinen arrautzak pilatu daitezke.

Arrek habia zaintzeaz gain tuneleko ura oxigenatu egiten dute, hegatsen bidez korronte txikiak sortuz, gauez eta egunez. Arrautzak eklosionatu baino zertxobait aurretik, gainera, arrek zuloak egiten dituzte tuneleko hormetan, oxigenazioa areagotzeko.

Arrautzen eklosioa 7-8 egunetan gertatzen da ura 18-20 °C-ra dagoenean. Behin arraintxoak kanpoan daudenean arrek ahaleginak egiten dituzte denak elkarrekin mantentzeko eta baten batek ihes egiten duenean, aitak ahoan sartu eta habiara itzuli egingo du, besteekin batera. Zainketa sasoia bukatuta ar gehienak hil egingo dira.

Arraintxoek bi urte behar izaten dituzte erabat garatzeko eta 3 urterekin lortzen dute heldutasun sexuala. Hala ere, ur gezetako zenbait populazioetan heldutasun sexuala aurreratu egiten da eta urte bakarrarekin ugal daitezke.

Arrek ugal-sasoian eztarrialde gorritua aurkezten dute eta gorritasun mailaren arabera aukeratzen dituzte emeek. Zenbat eta gorriagoak, orduan eta "kalitate" hobeko arrak. Izan ere, kolore gorria irentsitako karotenoide kopuruari zor diote eta beraz, arrik gorrienek janaria aurkitzeko gaitasun gehiago izango dute.

Bizimodua.

Sardak eratzen dituen arrain aktiboa da hiruarantza. Populazio itsastarrak migratzaileak dira baina ur gezetako populazioek eskualde berdinean egiten dute bizitza osoa.

Euskal Herrian espezie honen habitat berdinak ustiatzen ditu "Gambusia affinis" arrain inbasoreak eta beraz, bi espezie hauen arteko lehia dago. Lehia honen ondorioz daude, besteak beste, Euskal Herriko arrain hiruarantza populazioak arriskupean.

Kontserbazioa.

Arrain hiruarantza "Kaltebera" bezala sailkaturik dago EAEko espezie mehatxatuen zerrenda gorrian. Galindo ibaian egin diren laginetan agertu diren dentsitateak 77 eta 706 alekoak dira/100 m2-ko, Gobela ibaiaren kasuan 2 eta 465 ale/ 100 m2-koak dira eta Asua ibaiaren kasuan aurkitu diren dentsitateak 1 eta 6 ale/100 m2-koak dira.

Galindo ibaiari dagokionez ematen du populazioak egonkor mantendu direla azken 8 urte hauetan baina Gobela ibaiari dagokionez joera beherantzkoa dela dirudi. Plaiaundiko populazioak egoera onean daudela uste da.


Rubiataba

Rubiataba Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Birac (Gironda)

Birac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Birac udalerrian erroldatutako biztanleak 223 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 100 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 98 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 89 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 15 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 54 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 140 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (49 gizon eta 39 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Birac udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 227 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.173 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.

2000. urtean Birac udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 396 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Birac

Gajac (2,2 km)

Lavazan (3,5 km)

Saint-Côme (3,5 km)

Sendets (4,0 km)

Sauviac (4,1 km)

Gans (4,3 km)

Cauvignac (4,6 km)

Marions (5,3 km)

Labescau (5,4 km)

Lados (5,7 km)


Villabuena Araba

Villabuena —beste "Villabuena" leku izenetatik bereizi behar denean, Villabuena Araba— (ofizialki "Villabuena de Alava / Eskuernaga") Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Arabako Errioxa eskualdekoa. Gasteiztik 42 bat kilometrora dago. Izen bereko hiribildua da herriburua, udalerriaren erdialdean kokatua, Herrera ibaiaren bi aldeetan. Mahastizaintza eta ardogintza dira herriko ekonomia jarduera nagusiak.

Izena.

Behinola Guardiako herrixka zen, "Villaescuerna" izenarekin. 1661ean hiri-titulua jaso zuen, eta herritarren eskariz "Vilabuena" izena hartu, Villaescuerna zelakoaz trufa egiten baitzuten inguruko herriek.

Udalak udalerrirako izendapen elebiduna hartu nahi izan zuenean, nolabaiteko eztabaida sortu zen, ez baitzegoen euskarazko izenaren forma tradizionalik. Herriari "Uriona" deitzea pentsatu zen, hau da, "Villabuena"tik mendebaleko euskalkira hitzez hitz itzultzea, Arabako zati handienean mendebaleko euskalkia hitz egin baitzen Erdi Aroan eta geroztik ere. Beste batzuek herriaren antzinako izena, "Villaescuerna", oinarritzat erabiltzea proposatu zuten, eta euskal formara egokituta "Eskuernaga" sortu zuten; azkenean, udalak "Eskuernaga" hori onartu zuen euskal izen ofizialtzat. 1996ko azaroaren 20ko erabaki baten bidez hartu zen gaur egungo izen ofizial elebiduna: "Villabuena de Álava / Eskuernaga".

Euskaltzaindiak zehaztu du, hala ere, euskara batuko izena "Villabuena" dela, eta "Villabuena Araba" erabili behar dela "Villabuena" izena duen beste herriren batekin nahasteko aukera dagoenean.

Geografia.

Ingurune naturala.

Ebroren adarra den Herrera ibaia igarotzen da Villabuenatik. Udalerriaren garaierak 463-557 metro bitartekoak dira, itsas mailaren gainetik.

Historia.

Herri hau antzina Guardiako herrixka bat zen, "Villaescuerna" izenekoa. Villaescuernako herrixka hura, beste batzuekin batera, Guardiari eman zion Antso VI.a Jakituna Nafarroako erregeak, 1164an Guardiako hiribildua sortu zuenean. Hain zuzen ere, Nafarroako Erresuma musulmanen eta gaztelarren erasoetatik babesteko sortu zuen Guardia.

Erdi Aro osoan zehar, nafarren eta gaztelarren arteko gerra eta liskarren ondorioz, Guardia erresumaz aldatu zen askotan. 1461ean, ordea, Henrike IV.a Gaztelakoak Nafarroari behin betiko kendu zizkion Guardiako hiribildua eta haren mendeko lur guztia, Villaescuerna barne. 1486an, hiribildua eta haren herrixkak Arabako Ermandadearen zati bihurtu ziren, Errege-erregina Katolikoen aginduz.

1661eko ekainaren 4an, Filipe IV.a Espainiakoak hiribilduaren pribilegioa eman zion Villaescuernari, eta Guardiaren eskumendetik independizatu zen herri hau. Herriak une hura baliatu zuen izena aldatzeko (herritarrei "Villaescuerna" izena itsusia iruditzen zitzaien, nonbait), eta "Villabuena" izena hartu zuen.

Ekonomia.

Villabuenako ekonomia ardoari lotuta egon da bere historia osoan. Ardogintzaren tradizio luzeari esker, mahastiaren monolaborantzatik eta Errioxa jatorri deitura duten ardoak egitetik bizi dira, funtsean, Villabuenako bizilagunak. Udalerri txikia izan arren, 50 upategi daude egun. Horietako batzuk bisitarako aukera ematen dute, ibilbide enoturistikoan, bisitariek ardogintzaren xehetasunak ikas ditzaten eta dastaketaz goza dezaten.

Villabuenak upategi tradizionalen auzo bat du; hala ere, gaur egun upategiak udalerriaren lurralde osoan hedatuta daude. Ardogintzan jardun dutenei eta dihardutenei omen egitearren, bada burdinazko eskultura bat, prentsa batean dagoen gizon baten bidez ardogintza sinbolizatzen duena, auzotarrek eurek egina.

1900ean, herriak 475 biztanle zituen. Geroztik, biztanleria jaisten joan da, baina hiribildua etengabe hazi da. Gaur egun, upeltegiez gain, badira jatetxeak, hotel bat, fisioterapia zentro bat, dendak, tabernak eta farmazia.

Politika.

2019ko udal hauteskundeak.

2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Villabuenako alkatea EAJko Iñaki Pérez Berrueco da.

Alkateak.

Hauek izan dira Villabuena Arabako azken alkateak:

Garraioa.

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

Kultura.

Jaiak eta ospakizunak.

Maiatzaren 15ean, San Torkuato jaiak: eta azaroaren 30ean, San Andres jaiak ospatzen dira Villabuenan. Bi egunetan paloteadoa dantzatzeko ohitura dago.

Tumulua hareharriz eta horien degradaziotik eratorritako hareaz osatuta dago. Ez da egitura simetrikoa; izan ere, mendebaldera luzatzen da, eta hegoaldera zein ekialdera desmuntatuta dago, ziurrenik mahastia egokitzeko lanetan. Zalantzarik gabe, azken mendeotan handitu egin zuten, toki hori soroetako harriak pilatzeko erabiltzean. Gainera, hareharri gainean finkatuta dagoenez, hezur arrastoak ia erabat desagertu dira.

Ikerketa-lanetan, pieza garrantzitsuak aurkitu eta berreskuratu zituzten, hala nola giza hezurrak (tartsokoak), hortz zati batzuk eta gazte baten lepaorno bat. Bestelako aztarna arkeologikoak ere agertu dira: kanpai-formako bi zeramika-zati (baso batena bata, eta kazola batena bestea), "terra sigillata" hispanikoaren bi zati txiki, eta ikatz puska batzuk.

Aurkikuntza horiek erabakigarriak izan ziren trikuharriaren ikerketan, berreskuratutako hezur hondakinetako bat C-14 bidez datatzeko erabili baitzen. Lagina Miamiko (Ameriketako Estatu Batuak) Beta laborategira bidali zuten, eta trikuharria Brontze Aroaren hasierakoa dela zehaztu zuten. Teoria hori bera sostengatzen dute Ciempozuelos motako kanpai formako zeramikazko ontzien zatiek; izan ere, beren egikeran, Kantabriako mendilerroko harpeetan estratigrafia egonkorrean aurkitutako beste batzuen oso antzekoa da. Horrek adierazten du trikuharria, gutxienez, Kalkolitoa eta Brontze Aroaren hasiera hartzen dituen aldi luze batean erabiliko zela, segur aski.

Erromatar zeramikaren zatiak aurkitu ziren burualdeko harlauzaren azpian, ganberaren barnean erorita. Horrenbestez, litekeena da egituraren kolapsoa garai klasikoaren ondoren gertatu izana, eta hain zuzen ere hil multzoa garai hartan arpilatu izana.


Mirante da Serra

Mirante da Serra Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Craigo

Craigo, Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.


Esklaboen Kosta

Esklaboen Kosta izen historikoa da, garai batean Beningo golkoko Mendebaldeko Afrikako zatiak izendatzeko erabili zena. Izena Atlantikoko esklaboen merkataritzaren garaian, XVI. mendetik XIX. mendera arte, esklabo afrikarren iturri nagusia izatetik hartzen du. Beste itsasaldeko eskualde batzuk historikoki beren esportazio kolonial bikainagatik ezagunak dira, hala nola, Urre Kosta, Boli Kosta eta Piperbeltz Kosta.

Historia.

Ikerketa gehienen arabera, esklaboen merkataritzaren hasierak ez dira ondo dokumentatuak. Zaila da merkataritzaren garapena jarraitzea arlo honetan baita Atlantikoan zeharreko esklaboen merkataritzaren barruko integrazioa ere 1670 baino lehenago, Europako iturriek merkataritza mota hau dokumentatzen hasi zirenean.

Esklaboen merkataritza hain handia izan zen XVIII. eta XIX. mendeetan, zeren "komunitate atlantikoa" sortu zen. Esklaboen merkataritza Portugaldarrek, Holandarrek, Frantziarrek eta Britaniarrek Europan erraztu zuten. Esklaboak Mundu Berrira joan ziren, batez ere Brasilera eta Karibera. Afrikako esklabo horiek esportatzen zituzten portuek Ouidah, Lagos, Aneho (Popo txikia), Grand-Popo, Agoué, Godomey, Porto Novo eta Badagry dira. Portu horiek Afrikako komunitateek, tribuek eta erresumek emandako esklaboak saltzen zituzten, baita Alladako eta Ouidaheko portuek ere, geroago Dahomey erresumak hartu zituenak.

Ikertzaileek uste dute 2 eta 3 milioi esklabo eskualde horietatik esportatu zirela eta Amerikako alkohol eta tabakoa eta Europako zuntzak bezalako merkantzien truke saldu zirela. Oraingo kalkuluen arabera, Afrikako 12 milioi afrikar inguru itsasontziratuak izan ziren Atlantikoan zehar, nahiz eta merkatariek erositako kopurua askoz ere handiagoa izan.

Aldaketa konplexu horrek hiru eskualde hauen arteko lotura politiko eta kulturalak eta merkataritza-harremanak bultzatu zituen. Erlijioak, estilo arkitektonikoak, hizkuntzak, ezagutza eta beste ondasun berriak garai hartan nahasten ziren. Esklaboez gain, gizon libre askok truke-bideak erabiltzen zituzten toki berrietara bidaiatzeko, bai esklaboek eta bidaiari libreek Europako eta Afrikako kulturak nahasten lagundu zuten. haien arteko ezkontzak dokumentatu dira Ouidah bezalako portuetan, non europarrak egonkortuta egon ziren. Komunikazioa oso zabalduta zegoen hiru merkataritzako esparruetan, hainbesteraino, non esklabo indibidualen jarraipena egin zitekeen.

Esklabotza Europako herrialdeek abolitu ondoren, esklaboen merkataritzak independentea jarraitu zuen (gobernu eragileen ordez). Kultura integrazioa hain zabala bihurtu zen, kultura bakoitzaren ezaugarri nagusiak gero eta zabalagoak izan ziren. Brasilgo kulturaren kasuan —Portugalgo kulturatik bereizi zen Afrikako, Portugalgo eta Mundu Berriko tradizioen konbinazioagatik— Brasildar estiloko soinekoak, sukaldaritza eta portugesa hitz egiteko era hasi ziren Brasilgo nortasunaren eskakizun nagusiak bihurtzen, etnia, erlijioa, edo kokapen geografikoa aparte utziz.


Stony Point (New York)

Stony Point Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rockland konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Agapeto II.a

Agapeto II.a (Erroma, ? - † "ibidem. ", 955eko azaroaren 8a) Eliza Katolikoaren 129. Aita Santua izan zen 946 eta 955 urteen bitartean.

Pornokrazia amaitzea saiatu zen Oto I.ari laguntza eskatuz.


Jon Mikel Udakiola

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau Hernaniko marrazkilari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Udakiola»."

Jon Mikel Udakiola Illarramendi (Donostia, Gipuzkoa, 1965eko urtarrilaren 27a-) euskal marrazkilaria da.

Biografia.

1990 urtean, Juanba Berastegiren eskutik, marrazki bizidunen konpainia batean hasi zuen bere ibilbide artistikoa. Gasteizko Eskuz Animations ekoiztetxean eta "Ipar haizearen erronka" filmarekin, animazio ekoiztetxe desberdinekin jarraitu zuen: Dibulitoon Studio, Delta Group, Alfonso Productions, Walt Disney - Paris ("A Goofy Movie"). *

1994 urtean, Neptuno Films ekoiztetxearekin animazio zuzendari izan zen. "Detective Bogey" animazio telesailean lan egin zuen, TVErekiin koprodukzioan.

1996 urtean Sirimiri Films S.L. ekoiztetxea sortu zuen eta hainbat ekoiztetxerentzat animazio lan ugari egin zuen: La Lanterna Magica, Cromosoma, Lotura Films, besteak beste. Sirimiri Films ekoiztetxearen bidez berak sortutako proiektuak ere egin eta nazioarteko sariketa desberdinetara eraman zituen, MIPCOMera (Cannes) esaterako. Aldi berean, Jon Mikelek animazio tradizionalari buruzko kurtsoak eman zituen eta diseinu irakasle izan zen Ceinpro ikastetxean. 2005 urtean Sirimiri films S.L. itxi egin zuen.

Animazioko zinean ere zine-epaile eta Eusko Jaurlaritzako ASIFA Euskadiren ordezkari izan zen.

Gaur egun, E.H.I. Koop.-en marrazkilaria da.


Draco cristatellus

Draco cristatellus "Draco" generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.


Necturus lewisi

Necturus lewisi "Necturus" generoko animalia da. Anfibioen barruko Proteidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.


Stary Sącz udalerria

Stary Sącz Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Nowy Sącz barrutian kokatuta. 100,88 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 23532 biztanle zituen.


Bryconamericus exodon

Bryconamericus exodon "Bryconamericus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.


Didako V.a Lopitz Harokoa


Karine Ferri

Karine Jalabert (Suresnes, 1982ko apirilaren 25a), Karine Ferri izen artistikoz ezaguna, frantziar modelo eta telebista aurkezlea da, "Absolument Stars" edo "Fan de Stars" saioetan egindako lanagatik ezaguna dena.


Kinki zinema

Kinki zinema, Espainiako zinemaren azpigenero bat izan zen. 1970eko hamarkadaren amaiera eta 1980ko hamarkadaren hasieran izan zuen bere gailurra, horregatik film, jarraipen eta sail ugari filmatu ziren.

Izena 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan asko erabiltzen zen "kinki" hitzetik datorkio, hiri auzoetako baztertutako pertsona gazteak, galtzaileak, izaten ziren protagonistak, ia beti mutilak, eta antagonistak burges txikiak eta poliziak.

Honetan hirietako auzo apaletako delinkuente gazteen gorabeherak, alprojakeriak eta delituak agertzen ziren. Diktadura frankistaren ondoren Espainian ordura arte hirietako kaleetan ez zegoen segurtasun eza eta gazteek burututako lapurreten eta prostituzioaren gorakada nahiz drogaren hedapena ere islatzen da, maiz beren bizimoduaz gain ahoskera eta hizkera ere islatzen diren. Protagonistetako asko ijito eta mertxero etniakoak dira, beste batzuk benetako bizitzan gaizkileak izandakoak. Azpigenero honetan 1970eko hamarkadako estatubatuar filmetan bezala lapurren eta polizien arteko auto lasterketak oso ohikoak dira.

Film hauetako asko José Antonio de la Loma eta Eloy de la Iglesia zarauztarra izan ziren.


Rathcoole (Dublin)

Rathcoole (irlanderaz: "Rath Cúil"

) Irlandako Hego Dublingo konderrian dagoen udalerri eta auzune bat da. Dublin hiriburuaren hego-mendebaldean dago. N7 errepidearen kanpan dago, Newcastle udalerritik hurbil, Saggart udalerriarekin muga egiten du.

2011ko erroldaren arabera 3.421 biztanle zituen.


Mountain Park (Georgia)

Mountain Park Georgiako estatuko hiri bat da. Harris konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


La Dornac

La Dornac (frantsesez eta ofizialki: "La Dornac

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an La Dornac udalerrian erroldatutako biztanleak 374 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 204 etxebizitza zeuden, 152 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 199 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 152 etxebizitza nagusietatik 132 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 228 ziren, horien artean 181 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 181 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (90 gizon eta 76 emakume) eta 15 langabezian zeuden (5 gizon eta 10 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an La Dornac udalerrian 155 unitate fiskal zeuden, 396 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.083 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.

2000. urtean La Dornac udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 384 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

La Dornac

Chavagnac (1,3 km)

Grèzes (2,5 km)

Pazayac (4,8 km)

La Feuillade (4,9 km)

Saint-Cernin-de-Larche (5,0 km)

La Cassagne (5,3 km)

Nadaillac (5,6 km)

Jayac (5,8 km)


Mosen

Mosen antzina hainbat herrialdetan klerikoei ematen zitzaien trataera da. 1545ean, "Mosen Bernat Etxepareren kantuia" idazlanean horrela hasi zen:

Aragoiko koroan, hasieran zaldun eta "ciutadà honrat"

en trataera izan zen, gero gizarte osora zabaldu zen "Misser" trataera zuten mediku eta abokatuak izan ezik.


Trubia (tankea)

Trubia espainiar tanke arina izan zen, Espainian diseinatu eta ekoiztutako lehendabiziko tankea izan zena. Espainiako Lurreko Armadak garatu zuen FT-17 modeloa ordezkatzeko.

Espainiako Gerra Zibilaren hasieran erabili zuten, eginkizun gutxi izan arren. "Milán" infanteria errejimenduak hiru prototipo bereganatu eta matxinoen alde jarri zituen. Errepublikanoek, berriz, Oviedoko lantegian zegoen beste prototipo bat bereganatu zuten.


Alba Redondo

Alba María Redondo Ferrer (Albacete, 1996ko abuztuaren 26a) albacetear futbolaria da. Aurrelari postuan jokatzen du Espainiako Emakumezkoen Futbol Ligako lehen mailako Levante Union Deportiva klubean eta baita Espainiako selekzio nazionalean ere.

2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioaren partaide izan zen Australian eta Zeelanda Berrian. Espainiako emakume futbolariek bere historian lehen aldiz Munduko Txapeldunak izatea lortu zuten finalean Ingalaterrari irabazita.

Futbolari ibilbidea.

Redondo bere hiriko klubaren, Albacete Fundazioaren, gazte-taldean aurrera egin zuen. 2014. urtean, 17 urteko Redondok bi gol markatu zizkion UD Granadilla Tenerife Sud taldeari 2-0 irabazita eta Lehen Mailarako igoera ziurtatuta.

2019ko ekainean, Redondo Levantera Union Deportivara joan zen, eta bi urteko kontratua sinatu zuen urtebeteko aukerarekin. 2019ko azaroan bi gol markatu zituen EdF Logroñoren aurka, baina konorterik gabe geratu zen partidaren amaieran. Arauzko denbora beterik zegoenean, erorketa ikaragarri baten ondoren, jokalaria posizio txarrean eta buruz behera erori zen. Une hartan, Javi Torres Orriols Levante klubeko fisioterapeuta Albari laguntzera joan zen eta kanporatua izan zen. Azkenik, Redondo bere onera etorri eta jokalekutik oinez atera ahal izan zen. Hurrengo hilabetean, Levanteren zaleek estimatu zuten Redondo, hiriko derbiko garaipenaren gol bakarra markatu zuenean.

Selekzioa.

Albacete Fundazioa Klub txiki samar rean jokatu arren, goleatzaile trebea bihurtu zen eta Espainiako futbol-selekzioan atentzioa eman zuen. Senior selekzioarekin, eta Algarve 2019 Koparako ere deitu zuten. 2018-2019 denboraldian desengainua hartu zuen Redondok, Ligako 15 golek ez zutenean eragotzi Albacete Fundazioa sailkapenaren amaieran eta ondoren jaistea. Jorge Vilda hautatzaile nazionalaren 23 jokalariren zerrendatik kanpo gelditu zen FIFA 2019ko Emakumezkoen Munduko Kopan jokatzeko. 2023ko unduko Txapelketarako, ostera, zerrendan egon zen.

Munduko Txapeldunak 2023.

2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioaren partaide izan zen Australian eta Zeelanda Berrian. Espainiako emakume futbolariek bere historian lehen aldiz Munduko Txapeldunak izatea lortu zuten finalean Ingalaterrari irabazita. Jokalari hauexek izan ziren munduko txapeldunak: finalean jokatu zuten Cata Coll, Ona Batlle, Irene Paredes, Laia Codina (73. min, Ivana Andrés), Olga Carmona; Teresa Abelleira, Aitana Bonmati; Jenni Hermoso, Alba Redondo (60. min, Oihane Hernandez), Mariona Caldentey (90. min, Alexia Putellas) eta Salma Paralluelo; baita Rocío Gálvez, María Pérez Rabaza, Esther González, Athenea del Castillo, Eva Navarro, Enith Salón, Irene Guerrero, Misa Rodriguez eta Claudia Zornoza ere.

Bizitza pertsonala.

Redondo harremanetan dago Cristina Monleónekin, Valentziako Unibertsitateko irakasle eta prestatzaile fisikoarekin.


Shoegaze

Shoegaze estiloa (jatorriz Shoegazing) rock alternatiboaren azpigeneroa da. Erresuma Batuan 1980 urtetan sortu zen baina bere arrakasta nagusia 1990 eta 1991. urtetan eman zen. Izena prentsan sortu zen: horrelako taldeen partaideek lurrari begira jotzeko ohitura zuten, publikoari begiratu gabe, eta hortik izena zeren eta ingelesez "zapateei tinko begiratzen" esan nahi baitu "shoegaze" hitzak. Musikaren ikuspuntutik gitarrek protagonismo handia zuten, zaratatsuak baina, halaber, melodiotsuak, efektu ugarirekin: flanger, reverb edo chorus. Talde hauek oso giro berezia sortzen zuten, ilun eta malenkoniatsu, non abestiak xuxurlatzen zituzten.

Eraginak.

Generoren lehengo taldeak, edo horrela aipatzen direnak, hauek dira: Cocteau Twins, The Jesus and Mary Chain, My Bloody Valentine, Spacemen eta Loop. Taldeek inspirazioa 60. urteetako beste generoetatik jaso zuten: garage rock, rock psikodeliko; garrantzi handia izan zuen zebait talde amerikarren eragina, Sonic Youth eta Dinosaur Jr esaterako. Eragin handia izan zuen, bestetik, My Bloody Valentine taldearen "Isn't Anything" albumak, bereziki abesti batek, "You Made Me Realise". Generoak izan zuen beste eraginak hauek izan ziren: The Velvet Underground, Siouxsie and the Banshees, Sonic Youth, Hüsker Dü, The Chameleons, The Cure, Galaxie 500, eta The Smiths.

Ondorengo urteak.

2000ko hamarkadaren hasieran, blackgaze ere jaio zen, black metala eta shoegaze uztartzen zituen generoa; lerro horretan Alcest, Amesoeurs eta Deafheaven bezalako taldeak zeuden.

2010eko hamarkadaren hasieratik, talde berri eta gazteen bolada bat shoegaze estetikan inspiratu da: The Radio Dept, The Pains of Being Pure at Heart, A Place to Bury Strangers, No Age, The Big Pink, Vivian Girls, Bipolar Explorer, Spotlight Kid, Tamaryn, Amusement Parks on Fire, The Joy Formidable, The Away Days, Hitsujibungaku. Batzuek berpizte horri Nu gaze esaten diote.

Euskal Herrian Belako taldea dugu, 2011an sortua eta, nolabait, joera horretan aktiboa.


Cuillé

Cuillé Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Cuillé udalerrian erroldatutako biztanleak 941 ziren. Familiak 374 ziren, horien artean 98 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 118 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 424 etxebizitza zeuden, 378 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 412 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 378 etxebizitza nagusietatik 276 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 102 etxek lau zituzten eta 191 etxek bost zituzten. 285 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 171 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 169 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 539 ziren, horien artean 397 aktiboak ziren eta 142 inaktiboak ziren. 397 pertsona aktiboetatik 378 lanean zeuden (197 gizon eta 181 emakume) eta 19 langabezian zeuden (6 gizon eta 13 emakume). 142 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Cuillé udalerrian 382 unitate fiskal zeuden, 962 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.092 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 5 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.

2000. urtean Cuillé udalerrian 73 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.824 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Cuillé

Gennes-sur-Seiche (2,0 km)

Gastines (2,4 km)

Laubrières (4,1 km)

Brielles (4,8 km)

La Selle-Guerchaise (5,0 km)

Saint-Poix (5,7 km)

Saint-Germain-du-Pinel (5,7 km)

Availles-sur-Seiche (5,8 km)


Dötlingen

Dötlingen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


La Ravoire kantonamendua

La Ravoire kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. departamenduan dago, eskualdean. Guztira 5 udalerri ditu eta da bere hiriburua.


Amata

Amata, erromatar mitologian, Italiako Lazio eskualdeko erregina ezkontidea zen, Latinorekin ezkondu baitzen. Ezkontza honetatik, Lavinia jaio zen, baita espero baino lehenago hil zen seme bat ere.

Latinok, gizonezko oinordekorik ez zuenez, bere erresuma, bere alabarekin ezkontzen zenari emango ziola promes egin zuen. Babes gehien zuen ezkongaia, Turno zen, italiar leinurik antzinakoenetako eta boteretsuenetako bat zen rutuliarren oinordekoa zelako eta Amata erreginak suhi bezala nahi zuelako. Baina Lavinia ez zen Turnorekin ezkondu, orakulu batek, atzerritar batekin ezkonduko zela iragarri baitzion.

Honela, Eneas iritsi zenean, troiarra, eta, beraz, atzerritarra zena, Latinok, egoki ikusi zuen Eneas Laviniarekin ezkontzea, baina ez hala Amatak. Honegatik, erregina, Juno eta Alektok eman zioten haserrearekin, Latino eta Eneasen arteko aliantza eragozten saiatu zen. Turnok troiarren aurka garaitzea ezinezkoa zela ikustean, eta Lavinia eta Eneasen arteko ezkontza eragozterik ez zuela jakinda, urkatu egin zen, bere alabaren izuzko begiradapean.


Cloud konderria (Kansas)

Cloud konderria (ingelesez: "Cloud County"

) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Concordia da. 2010eko zentsuaren arabera biztanle zituen, kilometro koadroko azaleran.

Geografia.

Cloud konderriak kilometro koadro ditu. Horietatik ura dira. Beste lurra dira. Biztanleria dentsitatea 5,13 da.

Demografia.

2010eko zentsoan bizi ziren pertsonetatik txuriak edo hispanoak dira. Horietatik "hispano edo latino" kategorian dira. beltzak edo afroamerikarrak. amerikar natiboak ziren eta Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. asiarrak ziren. "Bestelako arraza bat" kategorian biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan pertsonek kokatzen zuten.


Portilló Tontor Txikia

Portilló Tontor Txikia, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.000 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Ribagorza eskualdea eta Frantziako Garona Garaia departamenduan dago.


Lechriodus

Lechriodus anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Limnodynastidae familian sailkatua.


Gartzia III.a Santxez Nafarroakoa


Emakumezkoen Euskadiko eskubaloi Kopa

Emakumezkoen Euskadiko eskubaloi Kopa Euskal Herriko emakumezkoen eskubaloi talde onenek jokatzen duten txapelketa da. Azken urteetan urtarrilaren hasieran jokatu izan da.


Genki Hirakawa

Genki Hirakawa (japonieraz: 平川 元樹, Hirakawa Genki, 1996ko uztailaren 8a -)

Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Iwate Grulla Morioka.


Noblezia titulu

Noblezia titulua, antzinatik emandako legezko pribilegio bat da, nobleziako partaideak bereizten dituena.

Nobleziak emandako pribilegioka, gaur egun, ia erabat protokolarioak dira, baina Erdi Aroan sistema feudalaren oinarria izan ziren, lurraren jabetza eta basailutza harremanak antolatuz. Gaur egun, ia herrialde monarkikoetan baino ez dira mantentzen, Espainia, Erresuma Batua, Herbehereak, Belgika, Suedia eta beste hainbat, baita Aulki Santuan eta errepublika gutxi batzuetan ere, San Marinon bezala, Alemaniako Errepublika Federala bezalako estatuek, bere erabilera, antzinako bere etxe subiranoen partaideen aldetik onartzen duten arren. Noblezia tituluak, nagusiki, herentziazkoak dira, oinordekotza, aurrekoaren lehen seme edo alabari dagokio, eta bere erabilera ezkontide legitimoei hedatzen da. Oraindik indarrean duten noblezia legedia duten herrialde gehienetan, Espainia eta Erresuma Batua bezala, tituluak ezin dira salerosi eta bere usurpazioa edo behar ez den moduko erabilera, Legeak zigortzen ditu.


Hidropirokloro

Hidropirokloro oxido motako minerala da eta pyrochlore taldearen kidea da.

Ezaugarriak.

Hidropirokloro oxido mineralaren formula kimikoa hau da: <chem>(H2O,\square)2Nb2(O,OH)6(H2O)</chem>. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.


Grasleben

Grasleben Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Thomas Wolsey

Thomas Wolsey (Ipswich, Suffolk, 1473ko martxoa - Leicester, Leicestershire, 1530eko azaroaren 29a) ingeles elizgizona eta politikaria izan zen.

1514an Yorkeko artzapezpiku izendatu zuten, eta handik urtebetera, Henrike VIII.aren kardinal eta lord-kantzelari. Eragin handia izan zuen Henrike VIII.a erregearengan, eta horrenbestez, Ingalaterrako politikako buruzagietako bat izan zen. Henrike VIII.aren alde agertu zen hark Katalina Aragoikoarengandik bereizi nahi izan zuenean, baina ez zuen lortu Aita Santuak bereizkuntza hori onar zezan. Ondorioz, kargutik kendu eta Thomas More izendatu zuten haren ondorengo (1529).


Ormont-Dessus

Ormont-Dessus Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


Callanthias australis

Callanthias australis "Callanthias" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callanthiidae familian.


Marcillac-la-Croze

Marcillac-la-Croze (frantsesez eta ofizialki: "Marcillac-la-Croze

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Marcillac-la-Croze udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 46 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 157 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 156 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 103 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 116 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (32 gizon eta 30 emakume) eta 8 langabezian zeuden (1 gizon eta 7 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Marcillac-la-Croze udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 173,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.104 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.

2000. urtean Marcillac-la-Croze udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 111 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Marcillac-la-Croze

Saint-Bazile-de-Meyssac (2,2 km)

Saint-Julien-Maumont (2,8 km)

Lostanges (3,2 km)

Puy-d'Arnac (3,2 km)

Curemonte (3,7 km)

Branceilles (3,7 km)

Le Pescher (3,9 km)


Abdul Karim Kassem

Abdul Karim Kassem (arabieraz عبد الكريم قاسم, "Abd al-Karīm Qāsim"; Bagdad, Otomandar Inperioa, 1914ko azaroaren 21a - Bagdad, Irak, 1963ko otsailaren 9a) irakiar militar eta buruzagia zen.

Bizitza.

1958an, estatu-kolpe bat eman zuen: Faisal II.a erregea, Abdulah printzea eta haren familiako hemeretzi pertsona hil zituzten, monarkia kendu, eta errepublika ezarri zen Iraken. Kassemek bere burua izendatu zuen lehendakari, Barne Arazoetako ministro eta Defentsako ministro. 1961eko kurduen matxinadak oso egoera larrian utzi zuen gobernua. 1963an, matxinada militar bat izan zen gobernuaren kontra, eta Kassem fusilatu egin zuten.


Mansidão

Mansidão Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Zepa (metalurgia)

Zepa hondakin solido beirakara da, mea labean urtzen denean, harrikatza erretzean eta hiri-hondakin solidoak errausteko labeetan eratzen dena. Galdaketakoak mearen eta ematen zaizkion gai disolbagarrien erreakzioz sortzen dira. Gai oxigenatuak izaten dira ia beti, eta zein urtze prozesu izan den (silizea, karea, magnesia, alumina…), halako osaera izaten dute.


Kabylites

Kabylites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Barremiarrean, hau da, orain dela 130 milioi urtetik 125 milioi urtera gutxi gorabehera.


Luffness

Luffness, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Gullane eta Aberlady udalerrien artean dago, Edinburgh hiriburutik 20 milia ekialdera.

Bertan, Luffness gaztelua dago.


Donald Crisp

Donald William Crisp (Londres, 1882ko uztailaren 27a - Los Angeles, 1974ko maiatzaren 25a) ingeles aktore, ekoizle, zuzendari eta gidoilaria izan zen.

1942an irabazi zuen "How Green Was My Valley" filmean egindako lanagatik.

1906an Estatu Batuetara joan zen eta operan eta antzerkian aritu zen. David W. Griffithen laguntzailea izan zen eta zinema mutuko filmak zuzendu zituen. 1930eko hamarkadatik aktore lanera itzuli zen eta 400 film baino gehiagotan agertu zen eta zinemaren industriako kide aberatsenetako bat bihurtu zen.


Aprasia aurita

Aprasia aurita "Aprasia" generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.


Roberto Lopez Ufarte

Roberto Lopez Ufarte (Fez, Espainiar Maroko, 1958ko apirilaren 19a - ) Realeko jokalari izan zen 1975ean hasi eta 1987a bitarte. Realaren titulu guztietan hartu zuen parte, bi Liga, Kopa eta Superkopa garaipenetan hain zuzen ere.

Aurrelari postuan jokatzen zuen, ezkerreko bandan. "11" zenbakia eraman zuen beti bizkarrean. 474 partidu jokatu zituen taldearekin, 129 gol lortuz, inoizko goleatzaile nagusien artean dagoelarik. "Realeko deabru txikia" ezizena jarri zioten. Espainiako selekzioarekin 15 partida jokatu zituen eta bost gol sartu zituen.

Ibilbidea.

Hastapenak.

Roberto Lopez Ufarte Marokoko Fez herrian jaio zen. Aita katalana eta ama andaluziarra ditu eta lan kontuengatik joan ziren bertara. Zortzi urte zituela Casablanca hirira joan zen familia eta hiru urte beranduago Irunera joatea erabaki zuten.

Hiriko Real Unión taldeko gazte mailatan aritu ondoren, 15 urte zituela talde nagusiarekin egin zuen debuta Hirugarren mailan. 16 urte zituela Sanseren aurkako partida batean jokatzen ikusi eta Realak fitxatu egin zuen baina aurreneko urtea Real Uniónen egin zuen talde donostiarrak utzita.

Realeko ibilbidea.

Realarekin euskal derbi batean egin zuen debuta, 1975eko azaroaren 30ean. Athletic izan zen irabazlea 2-0 emaitzaz. Bitxikeria bezala partida 10 minutuz geldi egon zen kazkabar zaparrada baten erruz. Partida berriz jokazten hasterakoan Javier Iruretarekin parekatu zuen entrenatzaileak, hura ere irundarra. Aurreneko urte hartan ligako 8 partida eta Kopako 2 jokatu zituen. Gazte mailan Espainiako selekzioarekin jokatu zuen Monakoko txapelketa batean. Finalean Frantzia 2-1 garaitu zuten. Txapelketako jokalari onena izendatzear izan ziren, azkenean italiar batek jaso zuen saria, baina ezkerreko bandan erakutsi zuen mugikortasunarengatik palkoan zegoen Rainier printzeak "qui est ce petit diable?" (zein da deabru txiki hori?) esan omen zuen. Ordutik aurrera "Realeko deabru txikia" ezizena jaso zuen.

Hurrengo denboralditik aurrera ordea ezkerreko banda bereganatu zuen eta Realarekin ia partida guztiak jokatu zituen. Ligan 363 partida jokatu eta 101 gol sartu zituen, eta txapelketa guztiak aintzat hartuta 474 partida eta 129 gol Realean.

1976an Ikurrina atera zen euskal derbian izan zen. 1979-80 denboraldian Realaren Europa mailako errekorraren parte ere izan zen, 38 partida galdu gabe. Denboraldi horretan ordea azken aurreko partida galdu zen Sevillan eta puntu bakarraren aldeaz Real Madril izan zen Ligako txapelduna.

Hurrengo denboraldia makal hasi zuen taldeak. Hamar partidaren faltan Bartzelonan 2-0 galduta Atlético Madril liderrarengandik sei puntutara zegoen (garaipenak 2 puntu balio zituen garaian). Azken partidara ordea titulua irabazteko moduan iritsi zen. Berdinketa nahikoa zuen Gijónen. Reala aurreratu zen baina Sportingek buelta eman zion markagailuari eta azken unean Zamorak gola sartzerakoan Reala txapeldun bihurtu zen, Real Madrilekin puntutan berdinduta. Hurrengo denboraldian ere azken partidan erabaki zen Liga txapelduna. Atotxan euskal derbia jokatu zen eta Realak 2-1 garaitu zuen Athletic.

1982-83 denboraldia apala izan zen Ligan, zazpigarren postua baino ez zuen lortu Realak. Denboraldi horretan abiatu zen Espainiako Superkopa irabazi zuen Realak Real Madrilen aurka, Madrilen 1-0 galdu ondoren itzulerakoan 4-0 emaitza lortuz. Europako Kopan ere finalaurrekoetara iritsi zen eta Hamburger SV taldeak zalantzazko gol baten bidez utzi zuen Reala final handirik gabe. Lopez Ufartek denboraldi hartan 53 partida jokatu zituen, Ligako guztiak, Europako Kopako guztiak, Superkopako biak eta Kopa eta Ligako Kopa txapelketa berrikoak ere bai.

1983an César Luis Menotti entrenatzaile argentinarra fitxatu zuen Bartzelonak. Maradona zen taldeko izarra eta argentinar biek Lopez Ufarte fitxatu nahi izan zuten baina Realean gelditu zen. Liga hartan lortu zuen inoizko gol kopuru handiena, 13 gol hain zuzen ere. Taldeak ordea maila apalean jarraitu zuen. Liga hasiera oso txarra izan zuen, hamargarren jardunaldian 17. postuan zegoen. Gero hobera egin zuen baina azkenean seigarren postuan amaitu zuen liga, Europako postuetatik kanpora.

1985ean John Benjamin Toshack iritsi zen Realera. Hark teknika berritzaileak ekarri zituen taldera eta 1987ko Errege Kopa irabazi zuen Realak, penalti jaurtiketatan Atlético Madril gaindituta. Partidako aurreneko gola Lopez Ufartek sartu zuen, 9. minutuan.

Realaz haratago.

1987an Kopa irabazi berritan Reala utzi eta Atlético Madrilerako joango zela iragarri zuen. Batzuek zioten Toshack eta Lopez Ufarteren artean giro onik ez zegoela, eta entrenatzaile galestarrak gazteen aldeko apustua egin nahi zuela. Lopez Ufartek berak ordea madrildarren entrenatzaile berria zen Menottik bigarren aldiz bereganako interesa azaldu ondoren ezin ziola uko egin adierazi zuen. Atlético Madrilek hirugarren postua eskuratu zuen, bigarren izan zen Realaren atzetik. Roberto Lopez Ufartek 27 partida jokatu zituen eta 8 gol sartu zituen.

Hurrengo denboraldian Real Betisek fitxatu zuen. Bi denboralditarako fitxa bazuen ere, bakarra osatu zuen. 28 partidatan 3 gol sartu zituen.

Selekzioak.

15 partida jokatu zituen Espainiako selekzioarekin. Debuta Bernan egin zuen 1977ko irailaren 21ean eta Espainiaren garaipeneko gola sartu zuen. Azkenengo partida 1982ko Munduko txapelketan jokatu zuen Alemaniaren aurka. Bere ibilbidean 5 gol sartu zituen guztira.

Euskadiko selekzioarekin ere jokatu zuen 1979an Bulgariaren aurka.

Entrenatzaile lana.

Hainbat taldetan bigarren entrenatzaile gisa ibili izan da, baita Realean ere. 12 urte egin zituen Realaren tekniko gisa (1991-2002) eta Toshack (3 alditan), Iriarte, Clemente, Irureta eta Krauss entrenatzaileen bigarrena izan zen. Real Unióneko kirol zuzendaria ere izan zen hiru urtez eta Bigarren mailara igotzea lortu zuen, bai eta Real Madril Errege Kopan kanporatzea ere.

2013an Vanuatun (Ozeania) izan zen, hango selekzio nazionalaren ardura hartu baitzuen. Entrenatzaileen entrenatzaile izan zela dio Lopez Ufartek, eta zazpi lurrikara bizi izan zituela ere bai. Marokoko Casablanca hiriko Wydad Casablanca taldean berriz ere Toshack-ekin batera lan egin zuela hiru urtez. 2015ean Marokoko Liga irabazi zuen taldeak.

Lopez Ufarte txapelketak.

Irungo Dunboa-Eguzki Kirol Elkarteak urtero "Lopez Ufarte gazteen futbol txapelketa" antolatzen du apirilean. Nazioarte mailako txapelketa izaten da. 1982an hasi zen jokatzen eta Stadium Gal eta Hondartza zelaietan izaten dira partidak.

2017an Almeriako Vícar herrian ere Trofeo Roberto López-Ufarte jokatzen hasi zen. Almeriako Down Sindromearen Elkartea sostengatzeko jokatzen da.


1929ko Belgikako Itzulia

1929ko Belgikako Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 18. edizioa izan zen. Armand Van Bruaene izan zen garailea.

Sailkapena.

"Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago".


Amici miei

Amici miei 1975eko Mario Monicelli italiar zinema zuzendariaren filma da.

Sinopsia.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Lagun talde bat Florentzian bizi da. Haurrak zirenetik dira lagunak eta denbora-pasa gisa txantxa izugarriak egiten dizkiote aurrean jartzen zaien edonori, ezaguna izan ala ez.


Oakdale (Illinois)

Oakdale Illinoiseko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Itsasoan urak handi dira


Lampris

Lampris arrain lampriformeen genero bat da, mundu osoko ozeanoetan bizi dena. Lampridae bere familia osatzen duen genero bakarra da, hau da: monotipikoa da.

Espezieak.

Egun bi espezie besterik ez ditu:

Baina bazituen zenbait espezie:


1049 Gotho

1049 Gotho asteroide gerrikoan aurkitutako 1049. asteroidearen izena da. 1925eko irailak 14an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1925 RB zen.


Justina Aldalur

Arreba Justina Luisa Aldalur Iruretagoiena (Zialtzeta baserria, Aia, Gipuzkoa, 1922ko azaroaren 27a - Gasteiz, Araba, 2010eko apirilaren 8a) klaratar ordenako lekaime eta bertsozalea izan zen.

Aiako Zialtzeta baserrian jaio zen 1922ko azaroaren 27an. Hiru egun geroago bataiatu zuten San Esteban elizan eta Justina Luisa izena eman zioten. Aita Jose Maria Aldalur Lasa zuen eta ama, berriz, Ignazia Emilia Iruretagoiena Urdanpilleta. 1940ko ekainaren 12an seroratu zen Zarauzko Santa Klara komentuan, 17 urte besterik ez zituenean. Harrezkero, klausuran bizi da.

Berrogeita lau urterekin Urduñara joan zen.

Sor María de Jesús de Agredaren "Mística Ciudad de Dios" liburua bertsotan moldatu zuen euskaraz, 1.532 bertsoko ""Ama Birjiñaren bizitza" izenburudun liburua osatuz.


Josefina Vidal

Josefina Vidal (1961eko otsailaren 18a) Kubaren Atzerri Ministerioko AEBetarako arduraduna da. AEBen jarrerarekin beti kritiko azaldu izan da.


Karlistaldi

Karlistaldiak edo karlista gerrak —"gerra karlista" eta "karlistada" izenez ere ezagunak— Hego Euskal Herrian eta Espainian XIX. mendean gertatutako gerra zibilak izan ziren, eta Euskal Herria izan zuten gune nagusi. Euskal Herrian bi gerra izan ziren, eta hala gorde da bertako herri oroimenean eta historiografian; izan ere, Espainiako historiografian Bigarren Karlistaldia deitzen denak, ez zuen indarrik izan Euskal Herrian: Katalunia erdigune hartu zuen altxamendu bat izan zen, Matinerren Gerra ere deitua. Karlistaldiak Europako historian errege-nahien arteko azken gerrak izan ziren.

1833 eta 1876 artean karlistek — Karlos infantearen (Karlos V.a nahi zuenaren) eta bere oinordekoen jarraitzaileek — zenbait aldiz matxinatu eta balio tradizionalak (legitimismo eta katolizismoa) aldarrikatu zituzten, "Jainkoa, Aberria eta Erregea" lelopean, hasieran liberalismoren eta, gero, errepublikanismoaren aurka.

Azaleko auzia dinastikoa izan arren, Euskal Herrian errege-nahiaren babesa baino, foruen galeraren gaia izan zen tentsioen iturri nagusia eta, hain zuzen, foruak behin betiko galdu ziren azken karlistaldiaren amaieran, 1876an. Bi karlistaldietan, elkarren kontra borrokatu ziren liberalak, alde batetik, Espainiako monarkiaren tropa erregularrak eta Gipuzkoako Aldundiaren zein Bilboko armada inprobisatua, eta karlistak, bestetik, gehienean mendira jo zuten gazte boluntarioak, bitarteko militar eta finantzariorik gabeak.

Testuingurua.

Konbentzioaren Gerratik eta Iberiar Penintsulako Gerran, despotismo ilustratuaren kontrako erreakzio bat gertatu zen Euskal Herrian, ekonomian burdinolak pixkanaka zorpetu eta hondoratu ahala. Hirietako herri klaseak eta mendi eta herri inguruneek sendotu egin zuten beren autonomia, dinamika armatua eta liberalen kontrako haserrea. Orduan euskaraz idatzitako herri bertsoek erakusten dute zabalduta zegoela 1820-1823ko Hirurteko Liberalean aberastasuna eta askatasunak liberalek beren buruarentzat bereganatu zituztelako ideia. Gerrek sortutako nahasmenduan, banda armatuak sortu ziren ia eskualde bakoitzean eta, aldi berean, aldundiek beren talde armatuak eratu zituzten. Komunitate-zentzu handiko euskal gizartean espainiar zentralismoaren kontrako dinamika bat sortu zen.

Hainbat egilek, garai berekoak eta gerokoek, Agosti Xahok adibidez, nazio askapeneko gerratzat hartu izan dituzte Hirurteko Liberalaren ondoren egosten hasi ziren karlistaldiak. Zenbait atzerriko egilek euskaldunen gatazka bat ikusi izan dute haietan, beste batzuek batez ere gatazka sozialtzat hartu izan duten arren. Aldi horretan guztian, baina, Euskal Herriko lurraldeak beren erakunde eta legeak galtzen joan ziren, eta herriak beren autonomia eta eskumenak. 1833ko Espainiaren banaketa administratiboak "de facto" eta alde bakarrez ezerezten zituen Euskal Herriko jurisdikzioak eta estatus aparteak. Lehen eta Bigarren Karlistaldien amaierako okupazio militarreko aldiak erabakigarriak izan ziren; foruen galera horiek Espainian emandako legeen bidez berretsi ziren: 1839, 1841 eta 1876. urteetan.

Bilakaera.

1833an Fernando VII.a Espainiakoa hil zenean, bere laugarren emaztea zen Maria Kristina Borboikoa erregeorde bilakatu zen, bere alaba Elisabeten izenean. Honek bitan zatitu zituen bere mendekoak, alde batetik "cristino"ak edo "isabelino"ak eta bestetik karlistak izanda. "Cristino"ek erregeorde eta bere gobernua babesten zituzten, karlistek, berriz, Karlos infantea, Fernando VII.aren anaia, erregetzat zuten. Gakoa 1830ean ezarritako lege salikoa indargabetzen zuen Berrespen Pragmatikoaren legezkotasunean zegoen.

Euskal Herrian eragin handia eduki zuten, herritar gehienek Karlos erregegaien alde egin baitzuten. Lehenengo gerraren ondoren, Karlos errege-nahiari lotutako altxamendu bat gertatu zen, Matinerren Gerra (Euskal Herriaz kanpora sarritan Bigarren Karlistaldi ere deitua), Katalunia erdigunetzat hartuta. Euskal Herrian, baina, bigarren gerra handia nabarmendu zen.

Historian izan dira beste gerra eta altxamenduak historialari batzuek karlistaldiekin lotu dituztenak:

Lehen Karlistaldia.

Sakontzeko, irakurri: «Lehen Karlistaldia»

Lehen Karlistaldia 1833 eta 1840 bitartean Espainian izandako gerra zibilari deritzo. Funtsean, tronuaren ondorengotza arazoagatik suertatu zen.

Fernando VII.aren heriotzaren ondoren, haren alaba Isabel II.a izendatu zuten Espainiako erregina, hiru urte besterik ez zituela. Isabel II.aren amak, Maria Kristina Borboikoak, errege hilaren botere absolutuak bereganatu zituen. Akordioa egin zuen liberalekin. Tronua alabarentzat gorde zezaten bermatu nahi zuen, errege hilaren anaia Karlos Maria Isidro erregegaiaren aldekoak hura errege izendatzeko matxinatu zirela ikusirik.

Lehen Karlistada lehen gerra zibila izan zen, eta karlistak eta liberalak borrokatu ziren elkarren kontra:

Hasiera batean liberalen indarra handiagoa zen arren, Tomas Zumalakarregik antolatutako gerrilla gerra arrakastatsuagatik, karlistak euskal lurraldeetan indartsu egin ziren eta liberalei sona handiko porrotak eragin zizkieten. 1835ean, garaipen hauek animatuta, Karlosek Zumalakarregi Bilbo setiatzera behartu zuen (berak nahiago zuen Gasteiz hartu, bertatik Madril erasotzeko), portu garrantzitsu batez jabetu nahi baitzuen. Zumalakarregi setioan bala galdu batez hil zenean, karlistek ezin izan zuten bere trebetasuna berdinduko zuen buruzagi militarrik aurkitu.

Heriotza honen ostean, liberalak pixkanaka-pixkanaka gerran iniziatiba hartzen hasi ziren, baina ezin izan zuten gerrilla karlista menperatu. Gauzak horrela, gerra amaitzeko formulak bilatzen hasi ziren batez ere herrialdeetako handikiak, Baionan bilduta. Hauek Muñagorriren bandera eta leloa ("Bakea eta foruak") bultzatu zituzten. Militarki eraginik izan ez bazuen ere, eragin handia izango zuen gero, 1839an Rafael Maroto eta Baldomero Esparteroren arteko Bergarako besarkadaren testuan. Bertan, militar karlisten graduak mantentzen ziren baina foruak ez ziren erabat berresten, hauek Espainiako legedi, konstituzio eta hiritarren bonbardaketan ezartzen baitziren.

Matinerren Gerra.

Sakontzeko, irakurri: «Matinerren Gerra»

Matiner-en Gerra (euskaraz "goiztiarrak", goizeko lehen orduetan tropak erasotzen zituzten taldeei erreferentzia eginez), Espainian, oro har, Bigarren Karlistalditzat jo izan dena, 1846ean hasi eta 1849an bukatu zen, eta bertan borrokatu ziren elkarren kontra karlistak eta Elisabet II.aren aldekoak.

Guda baino kataluniarren matxinada izan zen bere egoera sozial eta ekonomikoa salatzeko. Galizian oihartzuna ere izan zuen, baina Ramón Narváez lehen ministroak berak kontrolatu zuen matxinada lurralde horretan, eta Fernando Fernández de Córdovak, bertoko kapitain jenerala zena, kataluniarrak menderatu zituen. Ofizialki matxinada 1849ko maiatzaren 14ean amaitu zen, frantziar tropek oinordeko karlista zen Karlos VI.a atxilotzean. Ekainean, amnistia eman zieten karlistei eta erbesteratuak itzuli egin ziren. Euskal Herrian gogo batzuk harrotu bazituen ere, mobilizazio txikia eragin zuen, oihartzun txikikoa eta laburra.

Bigarren Karlistaldia.

Sakontzeko, irakurri: «Bigarren Karlistaldia»

Bigarren Karlistaldia 1872 eta 1876 Karlos VII.a izengoitiaz karlisten errege-nahia zen Karlos Borboikoaren jarraitzaile eta Amadeo I.a, Espainiako Lehen Errepublika eta Alfontso XII.aren gobernuen arteko guda izan zen.

1870eko martxoan karlisten buruzagi politiko eta militarra zen Ramón Cabrerak, bere ustez, "armaz garaipena lortzeko egoera ez zegoela" eta "Espainia gerra zibil berriaz arriskatzea nahi ez zuenez" dimisioa aurkeztu zuen. Hala ere Karlos errege-nahiak, erbestean hilabetez matxinada prestatzen ari zela, 1872ko apirilaren 21a Espainiako koroa eskuratzeko zuen eskubidea aldarrikatzeko data izango zela erabaki zuen.

Gerra honen gudaleku nagusia, Lehen Karlistaldian bezala, Hego Euskal Herria izan zen. Aldiz, 1872ko uztailean, errege-nahiak Planta Berriko dekretuen bitartez indargabetutako foruen berrezarpena proposatu zuen (Filipe V.ak XVIII. mende hasieran kendutakoak) eta, hein handi batean, Kataluniara eta, neurri txikiagoan, Valentziara eta Aragoira zabaldu zen matxinada. Andaluzian eta beste hainbat lekutan ere zenbait partidak mendietara joan eta guda baino bandolerismoari ekin zioten inguruko biztanleen artean jarraitzaile gutxi zituztenez gorriak ikusi zituzten ekintzak burutzeko.

1873ko otsailean Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zutenean, isabelinoak ziren monarkiko asko karlista aldera pasa ziren. Era berean matxinada kantonalistak karlisten lerroak indartu zituen. 1874ko urtarrilean Pavíaren estatu-kolpe eta 1874ko abenduaren 29ko Arsenio Martínez Camposen altxamendua, aldiz, karlistei indarrak kendu zizkieten. 1868an eta Alfontso XII.a Espainiakoaren bitartez, lehenengo Borboi leinua berrezarri zutenean, Espainiako gobernuak Aulki Santuarekin hitzarmena sinatu zuenean eta Ramón Cabrerak "a la Nación" eta "al Partido Carlista" agirien bitartez Alfontso XII.a Espainiakoa onartu zuenean guda amaitu zen.


Center (Nebraska)

Center Nebraskako herri bat da. Knox konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Trewethern

Trewethern, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Kew parrokian.


Hydrophis stokesii

Hydrophis stokesii "Hydrophis" generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.


Plombières

Plombières, Belgikako hegoaldeko udalerria da, Valoniako probintzian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, biztanle ditu.


Eskulapioren haga

Asklepioren haga (Eskulapio, erromatar mitologian), antzinako greziar ikur bat da, astrologiarekin eta medikuntza bidez gaixoen sendapenarekin lotuta dagoena. Haga luze baten inguruan bilduta dagoen suge bat da. Haga, denbora askoan, medikuntzaren ikur izan zen, eta sugea, larruazala aldika aldatzen duenez, bergaztetzearena. Greziar mitologian, Asklepio sendapenaren eta medikuntzaren jainkoa zen. Kiron zentauroak irakatsi zion medikuntza eta Ofiuko konstelazioarekin lotuta dago.

Haga hori eta Hermesen kaduzeoa nahastea ohikoa da, baina ezberdintasunak nabariak dira: Hermesen kaduzeoak hegoak eta bi suge ditu, baina Asklepiorenak ez du hegorik eta suge bakarra du. Kultura askotan, sugea hildakoak berpizteko gai zela uste zen, eta Asklepio/Eskulapiok, bere sendapen gogoaz, aurkitzen zituen hildakoak berpizten zituen, adibidez, Hipolito, Teseoren semea, sugeak eraman zion belar miragarri batez berpiztu zuen. Infernuetako errege Hades, bere erresumara bidalitako jende kopurua jaisten ari zela ikusirik, Eskulapiok sugea erabiltzen zuen moduaz kexatzera joan zen. Beraz, neurri salomoniko gisan, Zeusek hagaren botere berpizlea ezabatzea erabaki eta bakarrik sendapenarena utzi zuen. Hortik dator haga horrek medikuntzarekin duen harreman estua.


Tuxenidia

Tuxenidia Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.


Micropterus punctulatus

Micropterus punctulatus "Micropterus" generoko animalia da. Arrainen barruko Centrarchidae familian sailkatzen da.