Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonne

|qualifier =P580 |qualifier2=P582 |colformat1=Y |colformat2=Y

|qualifier3=P1083 or P115/P1083

|rowsubformat3= $3

|qualifier4=P131 or P115/P131 |rowsubformat4=: $4 |case4=locationcontext

|separator= | tablesort=1

e_izenburua =Etxean|

e_gorputza =ffffff|

e_g_eredua =_unknown|

e_prakak =ffffff|

e_p_eredua =|

k_izenburua =Kanpoan|

k_gorputza =eeeeee|

k_g_eredua =_unknown|

k_prakak =eeeeee|

k_p_eredua =|

3_izenburua =Alternate|

3_gorputza =|

3_g_eredua =_unknown|

3_prakak =|

3_p_eredua =|

Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonne —frantsesez: "Université Panthéon-Sorbonne"

— Paris hirian kokatutako Frantziako unibertsitate publikoa da, gizarte zientzietan espezializatua eta munduko unibertsitate onenen artean dago zuzenbidean, ekonomian, zientzia politikoetan, geografian, historian eta filosofian.


Guipúzcoa Unida

Guipúzcoa Unida (GU) Gipuzkoako alderdi politiko erregionalista izan zen.

Alianza Popular koalizioaren saila izan zen Gipuzkoan. Koalizioak, ETA eta zuen itxuragatik, GU erabili zuen abertzaletasunaren aurka erregionalismo bultzatzeko asmotan. Gipuzkoako erregionalismoak UAk Araban edo UPNek Nafarroan izan zuten iturri bera izan zuen.

1977an Espainiar Hauteskunde Orokorretan hartu zuen parte. Laugarrena izan zen, 27.000 boto (%8,16a) lortuz. Hala ere, ezin zuen eserlekua lortu Euskadiko Ezkerrak 4.000 boto gehiago lortu zituelako.

Gipuzkoan GU, EKD eta Demócratas Independientes Vascosek guztira botoen %18a lortu bazuten ere ez zuten eserlekurik izan.

1977tik aurrera, Gipuzkoan Alianza Popular aurkeztu zen.

Hiru hamarkadetan inaktiboa izan bada ere, GU oraindino erroldatutako alderdia da.


Bolton

Bolton Ingalaterrako erdialdean dagoen herria da.

Manchester Handiko konderrikoa eta Ipar-mendebaldeko Ingalaterra eskualdekoa da. Metropoli-guneak 262.400 biztanle zituen 2001ean, eta hiriak berak 139.403.


Monprimblanc

Monprimblanc (frantsesez eta ofizialki: "Monprimblanc

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Monprimblanc udalerrian erroldatutako biztanleak 274 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 130 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 95 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 173 ziren, horien artean 135 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 135 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (66 gizon eta 60 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Monprimblanc udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 284 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.822,5 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.

2000. urtean Monprimblanc udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 392 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Monprimblanc

Gabarnac (2,1 km)

Semens (2,4 km)

Donzac (2,6 km)

Loupiac (2,8 km)

Omet (2,9 km)

Saint-Germain-de-Grave (3,3 km)


Ehun eta hogeita bederatzi

Ehun eta hogeita bederatzi (129) ehun eta hogeita zortziaren ondoren eta ehun eta hogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.


1971

"Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!"


Jabal Shams

Jabal Shams (arabieraz جبل شمس, esanahiaz "eguzkiaren mendia") Omango mendirik altuena da. Hajar mendietako mendebaldeko sektorean dago, ipar-ekialdean Al Hamra hiritik iparraldera.

Iturrien arabera bere garaiera 2.980 eta 3.075ren artekoa da; Omango Informazio Ministerioak azken zenbaki hau eskaintzen du baina ez da zertan fidagarriena izan. Bi tontor nagusi ditu; 3.009 eta 3.005 m dute iturri askoren arabera.

Jakingarriak.

"Ekialde Ertaineko haitzarte handia" ezizena eman zaio. Udan tenperatura 20 °C ingurukoa izaten da eta neguan 0 °Ckoa izan daiteke baina bero handiegia ekiditeko urritik apirilera izaten da garairik onena hara joateko.

Mendia ez dago Maskat hiriburutik oso urrun, 150 bat kmra dago eta are hurbilago Nizwa Ad Dakhiliyah eskualdeko hiriburu eta hiri turistikotik. Hori dela eta zonaldeak turismoa erakartzen du.

Nizwatik Al Hamra hirira heldu eta hortik Wadi Ghul izeneko lekura errepidez; hortxe hasten da igoera. Teknikoki ez da zaila eguzkiak gogor jotzen ez badu bederen eta hurbiltzeko pistak daude; trekking ibilbideak prestatu dira. Tontor nagusia eremu militarrean dago, radar estazio bat ezarri zuten eta horregatik ezin da bertara joan; bigarren tontorrik altuena izaten da mendigoizaleen helburua.


Erica

Erica landare loredunen genero bat da, Ericaceae familiaren barnekoa, 600 zuhaixka edo mulu espezie baino gehiago dituena. Genero honetako hainbat espezieri txilar edo ainar izena ematen zaie euskaraz.

Morfologia.

Espezie gehienak zuhaixkak dira eta 0,2-1,5 m-ko altuera dute; hala ere zenbait espezie 6-7 metrotara hel daitezke: adibidez "Erica arborea" eta "Erica scoparia""." Hostoak iraunkorrak edo perennifolioak dira, bertizilatuak 3 edo 6naka, eta askotan erikoideak, bata bestearekin oso hurbil daudelarik. Hostoen txortena ia ez da behatzen, oso motza baita. Loreak muturreko lukuetan (matsalko-erako lore-elkarteetan) kokatzen dira, periantoak 4 edo 5 piezako bertiziloetan eta kalizak sepaloak txikiak eta askeak ditu, kolore berde edo arrosatuak hartzen dutelarik. Korolak kanpai- edo eltze-itxura hartzen du eta fruituan iraunkor mantentzen da. Nektar-diskoaren gingilen artean txertaturik 8-10 estamine daude; polinizazioa errazteko anterak luzakin batzuk ditu.

Fruituari dagokionez karpeloen erdiko nerbiotik zehar irekitzen dira, eta kapsula bat da, lokulizida motakoa. Hazi oso txikiko landareak dira, morfologia aldakorrekoak (globo-formakoa, oboideak, elipsoideak), hori edo gorrixkak, eta oso ugariak. Zenbait espezieetan lehorteen aurka oso erresistenteak dira, hamarkadetan bizirauteko gai baitira. Honek leku lehorretan bizitzeko ahalmena ematen die.

Filogenetikoki oso harremanduta dagoen "Calluna" generoarekin askotan nahasten da. Nahiz eta oso antzekoak izan, bereiz daitezke. Haien arteko desberdintasunen artean, "Erica" generoko espezieak hosto txikiagoak dituzte, 2-3 mm-ko luzerakoak; bestalde, azken hauen korolak petalo desberdintzatuagoak dauzka.

Polinizazioa eta egitura morfologikoak.

Landare loredunak izanik, hauen ugalketarako polinizazioa ezinbestekoa da. Polena edo gametofito arra mugiezina denez, obuluetaraino garraiatu behar da, eta beraz, garraio-bektorea inguru-baldintzen menpe dago. Loreen polinizazioa normalean haize, intsektu edo txorien bitartez ematen da, espezieen arabera. Izan ere, Nectariniidae hegaztien familiako zenbait txori "Erica" generoko landareak polinizatzen dituzte, adibidez "Cinnyris chalybeus" eta "Anthobaphes violacea" espezieak. Espezie gehienek fruitu lehorrak dituzte, zeintzuk irekitzen diren hazi txikiak askatzeko; hala ere, espezie gutxi batzuk fruitu mamitsuak dituzte.

Banaketa.

Espezie gehienak eremu txikietako endemismoak dira, eta horietatik gehienak Afrika hegoaldekoak, beste espezie guztiak Afrikako beste lekuetakoak, Madagascarekoak, Mediterraneo ingurukoak eta Europako endemikoak direlarik. Hala ere, espezie gutxi batzuk Ipar Ameriketan sartu dira.

Bizilekua.

Habitatari dagokiola, erikazeo gehienak bezala, txilarrak landare kaltzifugoak (azidofiloak) dira, mugaturik daude lurzoru azido edo oso azidoetan bizitzera, eta beraz karbonatoetan aberatsak diren lurretan haztea ezinezkoa dute. Lur lehor eta haretsuetatik, zingirak bezalako lur oso hezeetara bizi daitezke; ordea, normalean txilardiek, mortuak eta basoen soilgune azidoak bezako lur-eremuak menderatzen dituzte.

Espezieak.

Espezie-kopurua handia da, 1976 espezie daude deskribaturik, zeinetatik soilik 863 onartutak dauden. Gehienak Afrikako endemikoak dira, baina Euskal Herrian aurkitzen direnak hauek dira:


Brezno

Brezno Eslovakiako udalerri bat da, Breznoko barrutian kokatuta. 121,96 km²ko azalera du eta 21148 biztanle 2017ko datuen arabera.

Historia.

Idatzizko lehen aipamena 1265. urtekoa da.


Frantziar Inperio Koloniala

Frantziar Inperio Koloniala bi garaitan banatzen da, Frantziako Iraultza eta Napoleonen aroa inflexio puntutzat hartuz, urte hauetan lehen garaiko lurralde gehienak galdu baitzituen:

Lehen Inperio Koloniala.

Lehen Inperio Koloniala Frantziako monarkiak eginikoa da. Lehen saiakerak Brasilen (1555) eta Floridan ezartzeko, batez ere higanotek egindakoak, ez zuten arrakastarik izan, espainiarrek eta portugaldarrek eragotzi zietelako. Horrela, egiazko inperioa 1605eko uztailaren 27an hasi zen, Port Royal eraikiarazi zutenean (Kanadako oraingo Eskozia Berria probintzian). 1608an Samuel de Champlain esploratzaileak Quebec Hiria sortu zuen, "Frantzia Berri"ko kolonia, larruaren merkataritza oinarritzeko. Gutxinaka lur gehiako kolonizatzen joan zen, batez ere Ipar Amerikako eskualde batzuek, Antilletako uharte batzuek eta Indiako itsasportu batzuek osatzen zuten.

Frantziak Misisipi ibaiaren ezkerraldea 1713an galdu zuten Utrechteko Ituna izenpetzean. Geroago, eskuinaldea eta Kanada 1763ko Parisko Ituna izenpetzean. 1803an, Napoleonek Luisiana saldu zien Estatu Batuei, Europako gerrak oradindu ahal izateko. Horrela, Ipar Amerika ia guztiz anglofonoa geratu zen eta Frantziak uharte eta itsasportu batzuk baino ez zituen gorde.

Bigarren Inperio Koloniala.

Inperioaren gailurrean, 1919 eta 1939 artean, Bigarren Inperio Kolonialak 12.347.000 km² lur eremu hartzen zituen. Metropolia kontuan hartuta, Frantziaren agindupeko lurrek 12.898.000 km² hartu zituen, hots, munduko lur eremuaren %8,6a.

1870. urtearen aldera Frantziak milioi kilometro karratu bat bakarrik zuen azaleraz Europako lurraldea eta koloniak gehituta. Kolonia hauek Afrikan eta Ozeanian zeuden kokatuta, baina bere politika koloniala ez zegoen oso garatua.

Baina egoera hau 1873.urtetik aurrera aldatu egin zen. Napoleon III.a urte horretan hartu zuen politika inperialistaren gidaritza Frantziari Gerra Franko-Prusiarrean galdutako handitasuna bueltatzeko nahian. Horrez gainera beste faktore batzuk izan zuten eragina Frantziako zabalkuntza kolonialean; geografi-elkarteak nahi zibilizatzaileak zituzten, hizkuntza frantsesa (denbora luzean kulturadun hizkuntza bakartzat hartua) zabaltzeko nahia eta arrazoi ekonomikoak besteak beste.

Prozesu kolonizatzailea Afrikatik hasi zuen Britainia Handiak lagunduta. Tunisia eta Ipar Afrikako beste lur batzuk konkistatu zituen eta ondoren Sahara-beheko Afrikarekin jarraitu zuen interes Britainiarren kontra joan arte. Orduan Afrikako konkista alde batera usten du denbora labur batean eta Kotxintxina deritzonaren konkista hasten du. Gaur egungo Vietnam eta Laoseko lurrak eskuratu zituen eta modu paraleloan Afrikako konkista jarraitu zuen Madagaskar uhartea eta Marokoko protektoratua lortuz. Asiako lurraldeetatik lehengai ugari lortzen ditu, arroza, ikatza eztainua edo zinka esate baterako.

Azkenik aipagarria da Frantziak bere lurraldeak administratzeko erabili zituen metodoak, beste herrialde askok hauek adibidetzat hartu baitzituzten. Hauetako garrantzitsuena, Frantziako eredu kolonialtzat hartzen dena, sistema zentralizatua izan zen. Honek koloniak metropoliaren antzera antolatzea zekarren eta ondorioz metropoliko gobernuak kontrolatzen zituen modu zuzenean. Ez zen existitzen gobernu indigenarik, eta ondorioz lurraldeak ez zuen bere interesak defendatzeko inolako modurik. Horrez gainera Metropoliak bere kulturaren inposizio bat ere bultzatzen zuen. Beste alde batetik protektoratua zegoen. Honek gobernu eta antolaketa indigena errespetatzen zituen, baina hauei kanpo politika arloan guztiz mugatzen zieten. Honen ondorioz protektoratuek metropoliagatik kontrolatua geratzen zen, baina honek nolabaiteko askatasuna ematen zion bere erakunde tradizionalekin jarraitzeko.


Marina Subirats

Marina Subirats i Martori (Bartzelona, 1943ko martxoaren 13a) soziologoa, zuzendari publikoa, politikaria eta filosofoa da. Emakumeentzako Institutuko zuzendaria (Gizarte Gaietarako Ministerioa) 1993tik 1996ra eta Bartzelonako udalean kargu desberdinak izandakoa: Hezkuntza kontseilaria (1999 - 2006), Sants Montjuïc-eko Kontseiluko presidentea (1999-2003), Nou Barriseko kontseilukoa ere (2003-2006) eta bosgarren alkateordea eta hezkuntza zinegotzia (2003-2006). Soziologo gisa hezkuntzaren soziologia zein emakumeen soziologian espezializatuta dago. Hezkuntzak berdintasunik ezaren aurka borrokatzeko eta feminismoaren balioak aldarrikatzeko duen garrantziaren defendatzaile, hezkidetzan erreferente da.

Biografia.

Bartzelonan jaio zen 1943an. Lehen mailako ikasketak egin zituen "Escuela del Mar" ikastetxean eta bigarren mailako ikasketak Bartzelonako Ensanche auzoko "Joan Maragall" institutuan. Bartzelonako Unibertsitatean Filosofian lizentziatu zen 1965ean . Parisen "École Pratique des Hautes Études"-en ikasi eta 1967an Soziologiako "Diploma d'Études Approfondies" eskuratu zuen. 1967tik 1970era Pariseko "Laboratoire de Sociologie Industrielle-"n ikertzaile lanetan aritu zen, Alain Touraine irakaslearen zuzendaritzapean. Kataluniara itzuli eta gero Soziologiako irakaslea aritu zen Bartzelonako Unibertsitatean (1970- 1973 ) zein Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (1973tik aurrera). Aldi berean, ikertzaile gisa lan egin zuen "Jaume Bofill Fundazio"an (1970-71), eta UAB-ko Hezkuntza Zientzien Institutuan hainbat momentutan. Bartzelonako Unibertsitatean Filosofian doktoratu zen 1974an . 1977an ikerketa egonaldiak egin zituen Wisconsin- eko Unibertsitatean (Madison, Estatu Batuak), 1978an Kaliforniako Unibertsitatean (Berkeley) eta 1987an Londresko "Institute of Education-en." 1992an UAB-ko soziologiako katedra irabazi zuen, hezkuntza soziologia eta emakumezkoen soziologia arloetan espezializatu. 2006a geroztik irakasle emeritua da.

Hainbat hedabideetan egiten ditu kolaborazioak: El País, El Periódico, Eldiario.es

Feminismoan aldarrikatzen du emakumeen elkarteen bitartez bideratu behar dela mobilizazioen harira sortu den mugimendua:

Karrera politikoa.

Frankismoan eta demokraziaren lehen urteetan "Bandera Roja", PSUC eta Katalunia Berdea ekimeneko alderdietako kidea izan zen. Gizarte Gaietako Ministerioko "Instituto de la Mujer-"en zuzendaria izan da (1993-1996). Europar Batasuneko Aukera Berdintasun Batzordeko kidea 1993 eta 1996 artean, bertan 1995eko presidentea izanik. 1999tik 2007ra Bartzelonako Udaleko zinegotzia izan zen, 1999tik 2006ra Hezkuntzaz arduratzen den Kataluniako Sozialisten Alderdiaren zerrendako independente gisa. Sants-Montjuïc Kontseiluko presidentea izan zen 1999tik 2003ra, eta Nou Barris Barrutiko Kontseilukoa 2003tik 2006ra. 2003tik 2006ra bosgarren alkateordea ere izan zen. 2004tik Estatuko Eskola Kontseiluko kidea da:

2011ko Espainiako Gorteetarako hauteskunde orokorretan, Iniciativa per Catalunya alderdiko Joan Coscubiela hautagaiaren alde egin zuen beste kargu sozialista ohi batzuekin batera. 2012ko azaroaren 25ean Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan ere, 150 kontseilari eta senatari ohiren manifestua sinatu zuen Joan Herrera, Catalunya-ICV per Iniciativa per hautagaiaren alde.

2015ean manifestu bat sinatu zuen Bartzelona en Comúnen alde. 2015eko irailean Kataluniako Parlamenturako hauteskundeetan jakinarazi zen Marina Subirats Vicenç Navarrorekin batera Bartzelonako barrutirako Catalunya Sí que es Pot- eko zerrenda itxiko zutela.

2019an "Grup Pròleg -"eko kide gisa Kataluniako ezkerreko beste intelektual eta politikari batzuekin batera, PSOE eta Podemos-en arteko itun baten alde agertu zen, enpleguaren, genero-berdintasunaren eta desberdintasun sozialen alde lan egingo duen Gobernu aurrerakoi bat eratzeko.


Leptodactylus syphax

Leptodactylus syphax "Leptodactylus" generoko animalia da. Anfibioen barruko Leptodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Unterwaldhausen

Unterwaldhausen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Ibarguren

Ibarguren Asparrena udalerriko herrietako bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 17 biztanle ditu.

Garraioa.

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

Gainera, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:


Vernoy

Vernoy Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Vernoy udalerrian erroldatutako biztanleak 191 ziren. Familiak 86 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 124 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 124etxeak ziren. 86 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (38 gizon eta 40 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Vernoy udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 228 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.578,5 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.

2000. urtean Vernoy udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 570 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Vernoy

Savigny-sur-Clairis (3,3 km)

Courtoin (3,4 km)

Piffonds (4,7 km)

Domats (4,7 km)

Villeneuve-la-Dondagre (4,9 km)

Égriselles-le-Bocage (5,0 km)


West Rushville (Ohio)

West Rushville Ohioko herri bat da. Fairfield konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


KV-1

KV-1, Sobietar Batasunak ekoitzitako tanke bat izan zen. Kliment Voroxilov sobietar defentsa komisariaren izen eta abizenaren lehenbiziko bi hizkiez bataiatua izan zen.

Bigarren Mundu Gerran, Bizargorri Operazioan, Hirugarren Reichak Sobietar Batasuna erasotu zuenean, KV tankeak garaiko tankerik babestuenak ziren, baina 1941eko ekainaren 22an Sobietar Indar Korazatuetako %2a bakarrik osatzen zuten.

Hasiera batean, Alemaniar Panzer tankeei bikain eutsi eta aurre egitearen ondorioz, "naziakatzaile" ezizena jaso zuen.


Luanshiweiita

Luanshiweiita mineral bat da eta mica taldearen kidea da.

Ezaugarriak.

Luanshiweiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: <chem>KLiAl1.5\square0.5(Si3.5Al0.5)O10(OH,F)2 </chem>. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.


Bolitoglossa walkeri

Bolitoglossa walkeri "Bolitoglossa" generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.


Ibaietako San Martin tenplua

Ibaietako San Martin tenplua (erregistro batzuetan, Ibañetako San Martin gisa edo Ibaetako San Martin izenarekin agertzen da) Zarauzko baseliza txiki bat da, Donejakue bideari lotuta.

Historia.

1520an jada existitzen zela badakigu, eta garai horretan "zaharra" deitzen zutela ere. XVI. mendean Ibayeta, Ibaeta edo Ibaita familiarena zen; eurena zen ere erantzukina 12 meza ordaindu eta serora izendatzeko. 1643an pleitoa egon zen baldintza horiek ez betetzeagatik.

Lehen Karlistaldian karlistek kuartel gisa erabili zuten, eta sakonki hondatu zen. 1983an berriro konpondu zuten, San Martin, San Roke eta Santa Katalinaren irudiak zituen erretaula kenduz.

San Martin santuaren egunean, baratxuria, artoa, babarruna eta bestelako haziak bedeinkatzen dira.

Eraikuntza.

Ekialdera begira dagoen baseliza bat da, tamaina txikikoa. Egurrezko bilbadurak ditu eta arku-formako ataria. Bao txikiak ditu, eta horregatik oso iluna da barrutik. Absidearen aldean banku jarraitu bat dago, harrizkoa. Hiru karga-zutabe ditu.

Ondarea.

Barruan gotzain jantzitako San Martinen eskultura bat dago, XVIII. mendekoa. Eusko Jaurlaritzan ondare babesa eman zion, Donejakue bidearen baitan.


De Havilland Mosquito

De Havilland Mosquito, Erresuma Batuko bonbaketari arin eta ehiza-hegazkin astun modelo bat izan zen. De Havilland hegazkinlaritza enpresak ekoitzi zuen eta Bigarren Mundu Gerran Erresuma Batuko Errege Aire Armada, Kanadako Errege Aire Armada, Australiako Errege Aire Armada eta Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadak erabili izan zuten.

1940ko azaroaren 25an lehenbiziko hegaldia burutu zuen.


Michelle Kwan

Michelle Wingshan Kwan (Torrance, Kalifornia, 1980ko uztailaren 7a) patinatzaile artistiko estatubatuar ohia da.

Bere kirol-ibilbidean bi domina lortu ditu Olinpiar Jokoetan (zilarrezkoa 1998an eta brontzezkoa 2002an), munduko txapelduna izan da bost aldiz (1996, 1998, 2000, 2001 eta 2003) eta bederatzi aldiz Estatu Batuetako izotz gaineko irristaketa txapelketan (1996 eta 1998 eta 2005).

Kwan goi-mailan aritu da hamarkada batez, eta Estatu Batuetako historian sari gehien jaso dituen patinatzailea da. Izotzetako patinaje-pistan duen trinkotasun eta adierazkortasunagatik da ezaguna, eta, aldi berean, inoiz izan den patinatzaile onenetakotzat jotzen da.


Hemmingstedt

Hemmingstedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Ranitomeya minuta

Ranitomeya minuta "Ranitomeya" generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Moschiola kathygre

Moschiola kathygre Tragulidae familiako artiodaktilo espezie bat da. 2005ean deskribatu zen. Sri Lankako hezeguneetan bizi da. Antzina, animalia hori "Moschiola meminna"ren subespezie gisa sailkatuta zegoen, baina espeziearen kontzeptu filogenetikoan oinarrituta bereizi zen.


Eubucco bourcierii

Eubucco bourcierii "Eubucco" generoko animalia da. Hegaztien barruko Capitonidae familian sailkatua dago.


Gonzalo Yáñez de Mendoza

Gonzalo Yáñez de Mendoza (Araba, ? - 1359) arabar aitoren semea eta militarra izan zen, mendozatarren familiakoa. Diego Hurtado de Mendozaren semea izan zen eta biak Arriagako kofradiaren azken biltzarrean parte hartu zuten. 1332an mendozatarrak Alfontso XI.a Gaztelakoa erregearen basailu bilakatu zirenean, erregearen ehiza-eraikitzaile nagusi bihurtu zen. 1340an Saladoko guduan eta gero Algecirasko setioan parte hartu zuen. 1355ean Petri I.a Gaztelakoak Guadalajarako jaun izendatu zuen eta hara joan zen familia osoa.


Riachão das Neves

Riachão das Neves Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Mesnil-Saint-Nicaise

Mesnil-Saint-Nicaise Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Mesnil-Saint-Nicaise udalerrian erroldatutako biztanleak 539 ziren. Familiak 220 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 242 etxebizitza zeuden, 218 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 233 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 218 etxebizitza nagusietatik 181 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 180 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 343 ziren, horien artean 234 aktiboak ziren eta 109 inaktiboak ziren. 234 pertsona aktiboetatik 208 lanean zeuden (120 gizon eta 88 emakume) eta 26 langabezian zeuden (12 gizon eta 14 emakume). 109 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Mesnil-Saint-Nicaise udalerrian 231 unitate fiskal zeuden, 578 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.933 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.

2000. urtean Mesnil-Saint-Nicaise udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Mesnil-Saint-Nicaise

Rouy-le-Petit (2,1 km)

Nesle (2,5 km)

Potte (2,6 km)

Rouy-le-Grand (2,7 km)

Morchain (2,8 km)

Languevoisin-Quiquery (3,5 km)

Béthencourt-sur-Somme (3,6 km)


Rosário do Catete

Rosário do Catete Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Sinocyclocheilus liboensis

Sinocyclocheilus liboensis "Sinocyclocheilus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.


Reddick (Florida)

Reddick Floridako herri bat da. Marion konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Bothrops fonsecai

Bothrops fonsecai "Bothrops" generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.


Aphaniotis ornata

Aphaniotis ornata "Aphaniotis" generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.


Rondeletia (animalia)

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau arrainen generoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Rondeletia»."

Rondeletia arrain zetomimiformeen generoa da, Rondeletiidae familia osatzen duen bakarra.

Generoak bi espezie besterik ez ditu:


Balliranoita

Balliranoita silikato motako minerala da eta cancrinite taldearen kidea da.

Ezaugarriak.

Balliranoita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: <chem>(Na,K)6Ca2(Si6Al6O24)Cl2(CO3)</chem>. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.


Stefania marahuaquensis

Stefania marahuaquensis "Stefania" generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


122 Leadenhall Street

122 Leadenhall Street, Ingalaterrako Londres hirian eraikitzea aurrikusten den bulego etxe orratz bat da. Guztira 225 metro eta 50 solairu dauzka eta 1969an toki berean altxatutako beste bulego dorre baten tokian eraikiko da.

"Richard Rogers" arkitektoak diseinatu zuen.


Maialen Husillos

Maialen Husillos Aginaga (Pasaia, Gipuzkoa, 1996ko ekainaren 1a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. Joko posizioari dagokionez, eskuin-hegala da. Gaur egun, Bera Bera taldean jokatzen du.


Loughbrickland

Loughbrickland (irlanderaz: "Loch Bricleann"

) Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Banbridge udalerriaren hegoaldean dago, Dublindik Belfastera doan errepidean.

2001eko rroldaren arabera 681 biztanle zituen.


Grosselfingen

Grosselfingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


NGC 7342

NGC 7342 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.


Bruno Maderna

Bruno Maderna (Venezia, Italia, 1920ko apirilaren 21a - Darmstadt, Alemania, 1973ko azaroaren 13a) italiar musikagilea eta orkestra-zuzendaria izan zen.

Biografia.

Gian Francesco Malipieroren eta Hermann Scherchenen ikasle izan zen. Batetik, musika konkretuaren eta elektronikoaren sintesia bilatu zuen, eta bestetik, tresnetarako musikaren eta banda magnetikoan bilduriko musika-mota guztiena. Madernaren lanek italiar kutsu bizia dute, doinu-ezaugarri zehatzak eta lirismo zuzena.

Lan aipagarrienak ditu: "Syntaxis" (1956) eta "Serenata III" (1961) lan elektronikoak; "Improvvisazione I" eta "II" (1951-1952) orkestrarako, eta "Quadrivirium "(1961) lau perkusio-jotzaileentzat; "Hyperion "(1964) eta "Satyrikon "(1973) operak.


Morelábor

Morelábor Granadako udalerria da, Los Montes eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 774 biztanle zituen.


Bembras megacephala

Bembras megacephala "Bembras" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bembridae familian.


NGC 926

NGC 926 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.


Tangram

Tangram (txineraz 七巧板, pinyinez "qī qiǎo bǎn", "nire amonaren jokoa" edo "nire aitonaren jokoa") antzinako txinatar joko bat da, emandako hainbat atalekin irudi ezberdinen siluetak sortzean datzana. Irudiak sortzeko atal guztiak erabiltzea beharrezkoa da. Atal hauek "tan" izena dute eta 7 dira guztira:

Historia.

Tangramaren jatorriaren inguruan informazio handirik ez egon arren, Song dinastia garaiko "yanjitu" altzari jokotik datorrela uste da. Txinatar erregistro historikoek diotenez,altzari jokoa 6 xafla laukizuzenek osatzen zuten hasieran. Geroago, triangeluar xafla berri bat gehitu zitzaion joko honi eta jendeak 7 xafla hauek, xafla karratu handi batean ordena zitzakeen. Ming dinastia garaian hainbat aldaketa jasan zituen altzari jokoak eta azkenik egurrezko blokedun jokoa bilakatu zen jolasteko helburuarekin.

Beste istorio batek dio txinatar enperadore baten zerbitzari batek, zeramikazko baldosa oso garesti eta hauskor bat zeramala. Zerbitzaria trebukatu eta baldosa apurtu zitzaion. Izututa, karratu bat eraikitzen saiatu zen zatiekin, baina ezin izan zuen. Honela konturatu zen hainbat figura sor zitzakeela zatiekin.

XVIII. mendetik aurrera, hainbat liburu txinatarren itzulpenak argitaratu ziren Europan eta Ameriketan zeinetan Tangramaren arauak azaltzen ziren eta "txinatar buruhaustea" izena hartu zuen jokoak.Joko oso ospetsua bilakatu zen eta jende guztiak jolasten zuen: haurrek, helduek, pertsona arruntek eta zientzia eta arteetako pertsona ospetsuek besteak beste. Napoleon Bonaparte benetan tangramzale bikaina bihurtu zen Santa Helena irlara erbesteratua izan zenetik.

Tangram hitzaren jatorriaren inguruan hainbat aipaera daude: Hauetatik onartuenetako batek dio ingeles batek asmatu zuela "tang" kantoniar hitza (txinatar esan nahi duena) eta "gram" latindar hitza (idatzia edo grafikoa esan nahi duena) batzearen ondorioz. Tangram hitza,Thomas Hill-engatik (Harvard-eko presidentea izango zena) izan zen erabilia lehen aldiz bere "Geometrical puzzle for the youth" liburuan 1828an.

Egin daitezkeen figura kopuruari dagokionez, liburu europarrek liburu txinatarretatik kopiatu egin zituzten figura originalak, ehun bat zirenak. 1900 urterako figura berriak asmatuak ziren jada, 900 bat. Gaur egun, tangramarekin 16.000 figura ezberdin egin daitezke.

Erabilpena.

Gaur egun, tangrama ez da denborapasa moduan bakarrik erabiltzen, psikologian, filosofian eta batik bat pedagogian ere erabiltzen da. Matematikako ikaskuntza arloan, tangrama bi dimentsioko geometriako kontzeptuak emateko eta arlo kognitiboa eta psikomotrizitatea garatzeko erabili ohi da.

Tangrama nola eskuratu.

Gaur egun edozein jostailu dendatan edota denda espezializatuetan lor daitezke, material mota ezberdinetakoak eta merke merkeetatik garestiagoetara arte.

Kanpo estekak.

[[Kategoria:Buruhausgarriak]]

[[Kategoria:Txinako kultura]]

[[Kategoria:Jokalari bakarreko jokoak]]


Kolofau

Kolofau (antzina Bougainville mendia bezala ere ezagutzen zena), Frantziako Wallis eta Futuna itsasoz harandiko kolektibitateko mendi bat da, Ozeano Bareko kolektibitate honetako Alofi uhartean dagoena. Uharte honetako punturik garaiena da, 410 metroko garaierarekin.


Villa Ridge (Missouri)

Villa Ridge Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Franklin konderrian dago, Missouri estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Alicja Dorabialska

Alicja Dorabialska (Sosnowiec, 1897ko urriaren 14a – 1975) kimikari poloniarra zen.

Biografia.

Alicja Dorabialska Sosnowiec-en jaio zen, Vistula Land-en, Errusiako Inperioan (orain Polonia). Varsoviako bigarren hezkuntzako eskola batean graduatu zen 1914an, eta, gero, Moskuko Emakumeen Goi Mailako Ikastaroen Matematika Fisikoko Departamentuan matrikulatu zen hurrengo urtean, eta 1918an graduatu zen. Dorabialskak Varsoviako Unibertsitateko doktoretza jaso zuen 1922an, eta Marie Curiren ikaslea izan zen Curie Institutuan, Parisen, 1925ean. Dorabialska Varsoviako Unibertsitate Teknologikoko Kimika Fisikoko Institutuko laguntzailea izan zen 1918tik 1932ra. Bi urte geroago, 1934an, Lviv Polytechnic-eko kimika fisiko eta ez-organikoko departamentuko irakasle laguntzaile izendatu zuten, eta ondoren Bigarren Mundu Gerraren testuinguruan saileko buru izan zen. 1945ean, Dorabialska irakasle titular izendatu zuten eta Kimika saileko dekanoa izan zen 1945-1951 bitartean. Saileko burua ere izan zen 1945etik 1968ra. 1975ean hil zen.

Dorabialskak zetonen esteroisomerismoari buruzko ikerketa termokimikoari buruzko tesia idatzi zuen, Wojciech Świętosławskiren zuzendaritzapean.


Druzo

"Artikulu hau komunitate erlijiosoari buruzkoa da; Antzinako Erromako politikaria gaitzat duena beste hau da: «Druso Germaniko»"

Druzoak (arabieraz: درزي, "derzī" edo "durzī", plurala دروز, "durūz", hebreeraz: דרוזי "druzim") edo drusoak komunitate erlijioso monoteista bateko kideak dira, batez ere Siria, Libano, Israel eta Jordanian bizi direnak. Talde hori XI. mendean sortu zen, ismailismotik bereizita.

Druzoek sineste eklektiko multzo bat dute, abrahamen erlijioetatik, gnostizismotik, neoplatonismotik eta beste filosofia batzuetatik atera dituztenak. Beren buruari "Ahl al-Tawhid" (unitarianismo edo monoteismoaren herria) edo "al-Muwaḥḥidūn" (unitaristak edo monoteistak) izena ematen diote; izan ere, erlijioaren izen osoa "al-Muwaḥḥidūn al Durūz" («druzo unitarioa») da.

Historia.

Jatorriz, mugimendu ismaildar xiitatik bereiziriko talde bateko kideak ziren drusoak. XI. mendeko bi misiolarik sortu zuten sekta: Muhammad ibn Ismael al-Darazi (druso "duruz" hitz arabiarretik dator eta "duruz", "darazi" horren plurala da, daraziarrak beraz) eta Hamza ibn’Ali ibn Ahmad. Dotrina horretako oinarriak mesianismotik, gnostizismotik eta neoplatonismotik hartu zituzten. Jainkoa gizon egitean eta metenpsikosian (arima bera gorputz desberdinetan bizi daitekeela dioen dotrina) sinesten dute. Drusoen arabera, siniste islamdarrak beren mendeko sunitei ezarri nahi izan zien Al-Hakim fatimatar kalifa (996-1021) izan zen azken jainkozko gizona edo maqam. Herri honetako kideen ustez Al-Hakim ez zen hil, desagertu baizik, eta egunen batean hura urrezko aro bat inauguratzera etorriko den sinestea dute.

Musulman ortodoxoek Egiptotik egotzirik, Siriara jo zuten (1017. urtea, drusoen aroaren hasiera). Hego Sirian egokitu ziren, Hauran mendietan (geroko Jabal al-Druze) XIX. mendetik aurrera. Zapalkuntza gogorra pairatu behar izan bazuten ere, bizirik iraun zuten "Taqiyah" («ezkutatzea») hastapenari esker. Honen arabera, drusoek ez dute aitortu behar beren sinestea giro arrotzean edo etsai giroan daudenean. Drusoen artean, jakintsuek ("Uqqal") baizik ezin dituzte liburu sakratuak erabili.

Historian zehar drusoak gurutzatu kristauen, turko otomandarren (XVII. mendean menderatu zituzten otomandarrek), kristau maroniten (1860. urtean triskantza handiak egin zituzten drusoek maroniten artean) eta frantsesen aurka (1925-1926) borrokatu ziren. Sirian nolabaiteko autonomia erdietsi zuten eta ordezkari bereziak aukeratzen dituzte parlamenturako.

1975. urtetik aurrera, drusoak parte hartzen hasi ziren Libanoko Gerra Zibilean, Alderdi sozialista aurrerazalea zutela buru. Hasieran kristau maroniten nagusitasun politikoaren aurka borrokatu ziren eta, beraz, palestinarren alde. 1983. urtetik aurrera, Siriaren laguntza zuten drusoak palestinarren aurka jarri ziren eta maronitak egotzi zituzten Xuf-eko mendietatik, gudu odoltsu bortitzen ondoren. 1984. urtean, Walid Jumblatten milizia drusoak eta xiitak Beiruten sartu ziren, nazioarteko gudarosteek alde egin ondoren. Libanoko bakerako hitzarmenean parte hartu zuten eta arabiarren eta kristauen arteko koalizio gobernuko kide bihurtu ziren.


Adolfo Eraso

Adolfo Eraso Romero (Lizarra, Nafarroa Garaia, 1934ko abuztuaren 8a - Plasencia, Cáceresko probintzia, Espainia, 2021ko maiatzaren 29a) kimikaria, geologian doktorea eta espeleologoa zen. Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan "ad Honorem" Irakaslea, 1994tik New Yorkeko Zientzien Akademiako kidea, eta 2002tik Errusiako Natur Zientzen Akademiako kidea. 2014ean Nafarroako Unibertsitate Publikoak Honoris Causa Doktore izendatu zuen. GLACKMA elkartean, glaziareak ikertu zituen berotze klimatiko globala monitorizatzeko.

Hastapenak eta geologia.

Haurtzaroan Urbasako leizeekiko interesa piztu zitzaion. Etxean jasotako afizioari segika, lehen ikustaldi geologikoak Lizarrako diapiroan egin zituen, mineralak bilduz eta haitzuloak miatuz. 11 urterekin Gasteizera bidali zuten; han ikasi zituen mineralogia eta kimikaren oinarriak. Gero Madrilgo Complutense Unibertsitatera joan zen Kimika ikastera.

1952 inguruan Lizarrara itzuli zen, petrolio arloko Alemaniako enpresa batentzat lan egitera: diapiroaren inguruan prospekzioak egiten hasi zen. Herriko beste gazte batzuekin batera (Eugenio Roa, Serafin Arriaga, Jesus Elkano “Canico”...) espeleologian hasi zen; Itxitxoa eta Itxako leizeen esplorazioan nabarmendu zirenez, Lizarrako Mendizale Elkartearen barruan espeleologia saila osatu zuten (Lizarrako Espeleologia Taldea, LET), laster Iruñeko Vianako Printzea Erakundekoekin (IPV) bat egin zutenak. Sasoi beretsuan Urbasako leize batean gerrako afusilatuen gorpuak aurkitu zituzten; Erasok kranio tirokatuei argazkiak atera bazizkien ere, informazio hori ezin izan zuten zabaldu.

Petrolioaren arloan lanean 10 urte egingo zituen; orduantxe hasiko zen geologia arloan sakontzen. Ikasten hasi zen berriz, Geologia asignatura solteetan matrikulatuz eta perforazioen lana non tokatzen zitzaionaren arabera, Oviedoko edo Bartzelonako unibertsitateetan ikasiz. Lanak eta ikasketek utzitako denbora librean, LET eta IPV-ekoekin esplorazioan jarraitu zuen, Urbasa aldean gero eta leize sakonagoak jaitsiz.

1954an Erasok bere lehen espedizio espeleologiko handian parte hartu zuen: IPVkoek Larran antolatutakoa, Espainiako Armadaren laguntza logistikoarekin. Espedizio horretan, sakoneko ekipoa eskarmentu handiko espeleologoek osatu zuten (Pedro Etxaleku, Felix Ruiz de Arkaute, Jose Mari Saenz “El Tigre”, Juan San Martin, Miguel Bengoa, Isaac Santesteban...) eta leize handiak esploratu zituzten, hala nola Apeztegia, La Española eta Etxaleku; Eraso, oraindik esperientziarik gabea, lurrazaleko ekipoan aritu zen eta leize txikietara baino ez zen jaitsi.

Espeleologiaren elitean.

1955ean, Sima del Roble esploratu zuen Arkaute eta “Tigrea”rekin. Honek leize handien esplorazioen teknika eta ezagupenak ikasteko aukera eman zion (Sima del Robleren topografia berak egin zuen).

1957an, petrolio lanen gorabeherek Araba aldera eraman zuten, eta Eraso Manuel Iradier Txangolari Elkartearen espeleologia sailean (GEMI) sartu zen. Bertan izan zituen lagun Elejalde, Llanos, Urrutia, Saenz de Ugarte, Madinabeitia, Valero, Agorreta, Perez, Fariña, Ortiz de Landaluze, Polidura, Lopez de Gereñu, Arbosa, Galvez... Sasoi horretan sartu zen Jesus Presa ere, ogibidez Errepide Injeniaria; bion eraginez GEMI-ren aktibitateak kutsu zientifikoagoa hartu zuen; orduantxe argitaratu zituen Erasok bere lehen idazlanak. Urte haietan parte hartu zuen hainbat koba esploratzen, hala nola Portillo de Gesal, San Leon, Cueva del Castillo, Eratxeta, El Covachon, Entretorcas, Boquerón de Zaragua, Zambolinos, Kas, Lendia eta Los Goros, baina zalantzarik gabe garrantzitsuena Mairuelegorreta izan zen: ia astero eginiko espedizioetan espeleometria biderkatu zuten, hainbat galeria eta sektore berri aurkituz eta Espainiako bigarren kobarik luzeena bihurtuz.

Jardun honen ondorioz, Erasok laster lortu zituen esplorazio zailenetan parte hartzeko baldintza fisiko eta tekniko egokiak. Horretara, 1958ko Euskal Espeleologoen Elkargoaren III Euskal Espeleologia Jardunaldietan, Torca del Carlista esploratu zuen taldearen buruetako bat izan zen (bestea Felix Ruiz de Arkaute zela), eta leizearen lehen krokis topografikoa egin zuen. Ojo Guareñan ere (Sotoscueva, Burgos; artean Espainiako koba luzeena) parte hartu zuen Aranzadi, BET, Edelweiss eta GEMI-ko lagunekin batera, nazioarteko kanpaina batean. Hortaz gain, bistan da, Arabako karsteko lanetan jarraitu zuen GEMI-koekin batera: Lazaldai, Lezaun Urtxulo, Eratxeta, Solacueva de Jokano, Cueva Tuna/Molina eta Mairuelegorreta haitzuloetako esplorazioetan eta espeleologo berrien formakuntzan, geomorfologia eta klimatika arloetan bereziki. Urte berean, Nafarroan ere IPV-ekoen udako kanpainan parte hartu zuen, Urbasan (Tximua, Sima A).

1959an -Mairuelegorretako “Pozo del Diablo” famatua gainditu zuen taldean parte hartu eta gero-, GEMI-koek IV Euskal Espeleologia Jardunaldiak antolatu zituzten bertan; Erasok esplorazio eta geomorfologia arloak koordinatu zituen. Gainera,urte honetan Ormazarretako topografia errebisatzen izan zen, IPV eta Aranzadikoekin batera, Torca del Carlistarekin zuen sakonera-lehiaren harira; Ormazarreta sakonagoa zela ebatzi zuten, zehazki Espainiako bigarren sakonena, Lepineux leizearen atzetik.

1960 urtean, hain zuzen ere, IPV-ekoek V Euskal Espeleologia Jardunaldiak antolatu zituzten Larran. Espedizioa oso handia izan zen, EDF enpresa hidroelektrikoaren babesarekin eta frantziar eta espainiar Armaden laguntzarekin, eta helburuetako bat Lepineux leizetik La Vernaraino topografia zehatza egitea izan zen (tunela egin ahal izateko); lan hau Saunier eta Casillas topografoek egin zuten, eta Eraso haiei laguntzen ibili zen, Juan San Martin eta Jose Txurio espeleologoekin batera. Gainera, uraren analisi kimikoak egin zituen eta jardunaldietan zehar klimatika, geomorfologia eta petrografia datuak bildu zituen. Urte berean, Arabako Foru Aldundia probintzian egindako espeleologia lanak babesten hasi zen; horrela sortu zen Arabako Espeleologia Taldea. Talde horren sortzaileen artean GEMI-ko hainbat kide zeuden; tartean Eraso.

Ordurako, Adolfo Eraso euskal espeleologiaren izen handietako bat bilakatua zen. Nazioarteko bileretan parte hartzen zuen (Austriako, Greziako, Alemaniako kongresuak), eta esplorazio zailak zeuden lekutatik gonbidapenak jasotzen zituen, hala nola atzerrian (Pizzodetta leizea Italian) zein etxetik hurbilagotik ere (Torca de la Seguia, Txomin I, Otsabide, Gesaltza-Arrikrutz, Ojo Guareña). Honekin batera, San Martin Harriko Sisteman (Larra) etengabe kolaboratu zuen, lehen orain bezala mundu osoko espeleologoak erakartzen zituzten udako kanpainetan. 1961-1974 artean Erasoren izena hainbat bider aurkitzen dugu San Martin Harriko Sistemaren esplorazioen kroniketan: bai La Vernatik hasita, Saint Vincent ibaian behera (Martine meandroa, Aziza, Josyane eta Parment putzuak...), baita ibaian gorako esplorazioetan ere (Larunbe erreka), eta noski, ARSIP erakundearen koordinazio bileretan.

Ibilbide honek ardurak ere harrarazi zizkion: Espainiako Mendi Federazioaren barruan, Eraso 1967an sortutako Espeleologia Komite Nazionalaren lehen presidentea izan zen. Sasoi beretsuan Nazioarteko Espeleologia Elkargoan (NEE) ere partehartze gero eta garrantzitsuagoa izan zuen: Karstaren Fisika, Kimika eta Hidrogeologia Komisioa eta NEE-ren Departamentu Zientifikoa zuzenduko zituen, eta NEE beraren lehendakaria izateraino ere ailegatu zen (1980).

Madrilen, teoria berrien garatzaile.

70. hamarkada hasieran, petrolioaren arloan ere gero eta ardura handiagoak hartuta, Adolfo Eraso Gironan zundaketa lanetan ziharduen. Une horretan, Madrileko eraikuntza enpresa handi batek (AGROMAN) kontratua eskaini zion; gutxiago irabaziko zuen arren, baietza eman zuen, honek bere geologia ikasketak behingoz bukatzeko aukera emango baitzion. Enpresa berrian bere lana Geologia Aplikatu, Reologia eta Geoteknia Departamentua sortzea eta zuzentzea izan zen.

Madrilen, ohi bezala, espeleologian jarraitzeko lagunak bilatu zituen: 1971ean, Standard Electrica enpresaren barruan espeleologia talde bat sortu zuten zen, eta Eraso ekarri zuten hitzaldi sorta bat ematera. Hurrengo urtean bera ere taldera sartu zen; Standarden kide izango zituen hainbat espeleologo, hala nola Felix Moreno Sorli, Hermenegildo Morell eta Carlos Puch. Esplorazioak Madrilen (Las Yeseras) zein kanpoan egin zituzten (Cueva de Agua, Granadan; Alcorlo urtegia, Guadalajara; Palancares eta Cañada del Hoyo, Cuenca; Touseko urtegia, Valencia; Beninar, Almeria).

1973an, “IV Curso de Geomorfología e Hidrogeología Kárstica” burutu zen; han parte hartutako ikasle eta profesionalen artean karstologia lanetan sakontzeko taldea osatu zuten. Segovia inguruan ikertzen hasi ziren, Duraton ibaiaren potxeetan. Talde honetan zeuden, Erasorekin batera, Santiago Graíño, Francisco Alonso, Teresa Bullón, Román García, Victoria López-Acevedo, Vicente Santos, Trinidad Torres, Javier Pedraza, Hermenegildo Morell, Ricardo Castelló eta Josefina Mora, besteak beste. Horren ostean lan talde hau Real Sociedad Española de Historia Natural erakundean sartu zen, eta Grupo de Trabajo de Espeleología Científica izena hartu zuten.

Adolfo Eraso bi teoria hidrogeologikoren sortzailetzat hartzen da:

Nazioarteko Espeleologia Elkargoaren lehendakari zela, kubatarren proposamenez Latinoamerika eta Karibeko Espeleologia Federazioa sortu zen, eta Erasoren etxea, Madrilen, Amerika eta ekialdeko Europa artean ibiltzen ziren espeleologoen ohizko geltokia bihurtu zen. Hain zuzen ere, harreman pertsonal horiek ahalbidetu zioten glaziologiarekin izandako lehen kontaktua: 1982an errusiarrek Antartidako espediziora gonbidatu baitzuten.

Glaziologia.

80. hamarkadan, Adolfo Eraso bere ohiko aktibitateekin jarraitu zuen: eraikuntzan, geologian eta espeleologian. Hamarkada honetan Bizkaian zenbait ibarren azterketa morfometriko egin zituen; Alcorlo (Guadalajara) eta Tous (Valencia) urtegi artifizialetako karsten arazoak ikertu zituen; urtegi natural endokarstikoetan azterketa estadistikoa entsegatu zuen; eta drainatzea aurreikusteko bere metodoa Larran eta Ojo Guareñan aplikatu zuen. Baina 1985ean, bere lehen espedizio handia egin zuen Artikora (Spitzberg), Marian Pulina irakasle poloniarrak gonbidatuta. Harrezkero, glaziologiak gero eta leku gehiago hartuko zuen bere aktibitateen artean.

1987an, “España en la Antartida” GKE-aren partaide zela, “Juan Carlos I” basea muntatzen jardun zuen; han glaziarren portaera aztertzen hasi zen, karstaren eredu teorikoak egokituz. Urte horretan Sattkraft enpresa publiko norvegiarrean lanean hasia zen, Svartisen glaziarraren ustiapen hidraulikorako aholkularitzat, baina handik gutxira Madrileko Unibertsitate Politeknikoko Meatze Injeniari Eskolan hidrogeologia irakasle lanpostua eskaini zioten. Soldata baxua izan arren, espedizio polarretarako behar zuen malgutasuna eskeintzen ziotenez, lana hartu zuen.

Glaziologiaren arloan sakontzeak, glaziarrek aldaketa klimatikoaren aurrean duten portaera aztertzeko aukera emango zion. Ingurune polarretan eten gabe eginiko ikerketez gain, horrek “etxean” egiten zituen lanetan ere eragina izan zuen; hala nola, 1991ean Nafarroan “Grupo de Trabajo sobre el Cambio Global” delakoa sortu zuen, Francisco Javier Elorzarekin batera. Honetaz gain, 90. hamarkadatik aurrera Erasok ez zuen espeleologia klasikoa guztiz utzi. Horren adibideak ditugu 1992an Sorbasen (Almeria) eginiko drainatze-norabideen azterketa; 1994ean Uraletan jeitsitako leizeak, errusiarrek gonbidatuta, lurpeko leherketa nuklearrek igorritako partikulak neurtzeko; 1997an Suitzako XII Nazioarteko Espeleologia Kongresuan eginiko aurkezpena; 1998an Budapesten sortutako “Glacier Caves and Karst in Polar Regions” Nazioarteko Komisioa; edo 2000 urtean Lizarrako Espeleologia Taldekoekin egindako Islandiarako espedizioa.

GLACKMA.

2000 urtean, Antartidarako 45º Errusiar Espedizioan (King George uhartea, Hego Shetland) bi espainiar gonbidatu zituzten: Adolfo Eraso eta MªCarmen Dominguez matematikaria. Azken hau 1997tik ari zen glaziarretan, eta Erasoren hurrengo proiektuaren kide nagusia bihurtuko zen.

Izan ere, 2001eko udan, Erasok eta Dominguezek Svalbard uharteetara (Norvegia) eginiko espedizioaren ostean, GLACKMA elkartea (Glaciares, Criokarst y Medio Ambiente) sortzea erabaki zuten, azken urteetan pilatutako esperientzia baliatuz ikerketa lerroetan sakontzeko, eta gizartean aldaketa klimatikoaren gainean sentsibilizazioa sustatzeko.

Madrileko Unibertsitate Politeknikoan 17 urte egin ondoren, Erasok 2004ean erretiroa hartu zuen. Dozentzia ez zuen guztiz utzi halere: Politeknikoan "ad honorem" irakasle gisa jarraitu zuen, aukerako irakasgai bat emanez (“Karstaren eta Ingurune Anisotropikoen Hidrogeologia”). Erretiroak glaziarren ikerketan buru-belarri aritzeko aukera eman zion: harrezkero elkarteak hainbat glaziarretan datuak jasotzeko estazioak instalatu ditu, eta urteroko monitorizazioaren bitartez datu-serieak biltzen aritu dira eten gabe; artikotik antartikora bidean, tartean hitzaldi zikloak eta ikastaroak ematen dituzte haien proiektua aurkezteko, eta berotze globalari buruzko sentsibilitatea gizarteratzeko. Erasok lan guzti hauetan ia hil arte parte hartu zuen.

2014 urtean, bere ibilbide zientifikoa zela eta, Adolfo Erasok "honoris causa doktore" izendapena jaso zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik.

Azken urteetan Asegur herrian (Hurdes, Caceres) bizi izan zen. 2020ko apirilean iktus bat izan ostean Plasenciako egoitzan ingresatu zuten, eta han hil zen 2021eko maiatzaren 29an.

Idazlanak.

Idazlanen zerrenda (bistaratzeko, sakatu «Erakutsi», hemen eskuinean)


Argible

Argible, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Atuzkarratz mendilerroak adar bat luzatzen du hegoalderantz Santa Barbara-Kakuetatatik, Ezka eta Binies ibaien erroak bereiziz.

Adar horretako gainak ez dira Atuzkarratzekoak bezain garaiak, baina erakargarriak dira: Arain, Elizarena, Gazteluzarra...

Haien artean Argible dugu mendirik garaiena, erpin geodesikoa bertan baitago.

Kanpo estekak.

Argible, "http://www.euskal-herria.org/".


Padrones de Bureba

Padrones de Bureba Burgosko udalerria da, Burebako eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 45 biztanle zituen.


Jon Urzelai Urbieta

Jon Urzelai Urbieta (Zumarraga) gipuzkoar fisikaria eta soziologoa da.

CAF-Elhuyar saria jaso zuen 2021ean Zientzia-kazetaritzaren kategorian aipamen berezia jaso du "Pentsatu, ez sinistu" irratsaioagatik

Irratsaio hori KKinzona irrati librean egin zuen, 2020ko abuztutik 2021eko urrira bitartean, “sineskeri giroari aurre egiteko”. Txertoei eta uhin elektromagnetikoei buruz hitz egin zuen, besteak beste.

Liburuak.

2023an Su festak (Susa) liburua argitaratu zuen, bertan musika jaialdiek Euskal Herrian izan duten egitekoa aztertzen da.


Origny

Origny Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Origny udalerrian erroldatutako biztanleak 35 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 27 etxebizitza zeuden, 15 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 27etxeak ziren. 15 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 9 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboak lanean(9 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 eraikuntza enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.

2000. urtean Origny udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Origny

Bellenod-sur-Seine (0,8 km)

Saint-Marc-sur-Seine (2,4 km)

Semond (3,9 km)

Busseaut (4,0 km)

Brémur-et-Vaurois (4,3 km)

Mauvilly (4,6 km)

Magny-Lambert (4,8 km)

Meulson (4,8 km)

Quemigny-sur-Seine (5,0 km)

Beaunotte (5,8 km)

Saint-Germain-le-Rocheux (6,0 km)


Ninox superciliaris

Ninox superciliaris "Ninox" generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.


Iñigo Larrea

Iñigo Larrea (Asteasu, XV. mendea) Erdi Aroko euskal pirata izan zen.

Biografia.

1476an Gaztela eta Leongo errege eta Ingalaterrako erregeen arteko harremanen testuinguran, Londrestik Gipuzkoara balio handiko gauzak zeramatzan itsasontsi batean bost euskaldun agertu ziren eraman zitzatela eskatuz, haiek ziren Mitxel Likona oriotarra, Iñigo Larrea asteasuarra, Mutrikuko beste bat eta Bizkaiko Jaurerriko beste bi lagun. Bidaiaren erdian ekaitz handi batek harrapatu zituen eta bi egunez aritu ziren marinelak lanean, barkua hondoratu ez zezan. Leher eginda lotara joan ziren eta orduan, bost lagunek tripulazio osoari burua moztu eta itsasontzitik bota zituzten. Zehazki, hogeita hamairu pertsona erail zituzten. Orduan, itsasontzia Galizira bidean jarri eta Pero Álvarez de Sotomayorren laguntzarekin itsasontziaz desegin eta haien herrietara itzuli ziren.

Denbora gutxira eraildakoen gorputzak Britaniara heldu ziren eta batzuen nortasuna ere ezagutzea izan zuten, horrela euskaldunak errudun zirelaren ondoriora iritsi ziren. Ingalaterran Gaztelako enbaxadorea zena, Sasiola jauna gipuzkoarra zen ere eta Errege-erregina Katolikoei gertatutakoa jakinarazi zien. Piratak atxilotzea agindu zioten Errege-erreginak Pascual Mygallez (edo Miguélez) Arrecheari, Gipuzkoako probintziako alkatea zena Getaria ordeztuz. Likona eta Larrea ihes egin zuten eta ezin izan zituzten topatu.


Eumelia Hernández

Eumelia Hernández (Caracas, Venezuela; 1913ko urriaren 14a - "ibidem", 1990eko irailaren 17a) militante feminista izan zen emakumearen eskubideen eta Venezuelako langileen eskubideen alde jardun zuen. Venezuelako sindikalismoaren aitzindaria, Venezuelako Langileen Zentral Bateratuko Batzorde Betearazleko kide izatera heldu zen lehenbiziko emakumea. Gerora, erakunde horretan lehendakariordea izan zen. Venezuelako Emakumeen Mugimenduko kide, eta Venezuelako Alderdi Komunistako (EPO) kide egin zen.

Biografia.

Eumelia Hernández Caracasen jaio zen 1913an, familia apal batean. Oinetako arloko langilea izan zen. Jarduera horretatik aurrera, eta Juan Vicente Gómez 1935ean hil ondoren, 22 urte besterik ez zituela, bere jarduera sindikalistari hasiera eman zion eta Langileen Zentral Bateratuko (KAT) Batzorde Betearazlea osatu zuen.

Venezuelako Langileen Zentral Bateratuko lehendakariordea izan zen. 1936an, Venezuelan emakumeen sufragioa sustatzen zuen Emakumeen Kultur Elkartean sartu zen, eta Kode Zibilaren erreforma bilatzen zuen, emakume langileak, haurdun zeudenak eta haurrak babesteko legeak sortzeko, ezkontzatik kanpo jaiotako seme-alaben aurkako diskriminazioa ezabatuz.

Venezuelako Alderdi Komunistako militantea izan zen. Alderdi Errepublikano Aurrerakoitik langileen eskubideen aldeko borroken eta adierazpenen buru. 1950ean, «Emakume langilea» txostena eman zuen, Caracasen egin zen Emakumeen Lehen Konferentziaren esparruan, eta gai hauek landu zituen: berdintasunezko soldatak, emakume haurdunentzako lan-babesak eta alfabetatze-kanpainak.Bere jarduera militanteagatik, Marcos Pérez Jimenezen diktadura-gobernuak (1954tik 1958ra bitartean ezarria) atxilotu eta torturatu egin zuen, baina horrek ez zuen eragotzi emakumeen mugimenduetan eta langile-klasearen eskubideen defentsaren hedapenean lan egiten jarraitzea.1963an Distritu Federaleko eta Miranda Estatuko Langileen Eskualdeko Zentrala sortu zenean integratu zen.

Eleazar López Contrerasen gobernuaren sasoian lehen aldiz kartzelaratu zuten. Geroago, Los Tequesko espetxean preso egon zen Marcos Pérez Jimenezen diktaduran. Garai hartan, Isabel Carmona de Serra, Carmen Veitía, Panchita de Garmendia, Isabelita Landáez eta Celia Poleorekin egon zen, eta 1957ko abenduaren 28ra arte egon zen han.


Podhradie (Martingo barrutia)

Podhradie Eslovakiako udalerri bat da, Martingo barrutian kokatuta. 16,40 km²ko azalera du eta 666 biztanle 2017ko datuen arabera.

Historia.

Idatzizko lehen aipamena 1699. urtekoa da.


Valladolid (Yucatán)

Valladolid (maia hizkuntzaz Saki) Mexikoko Yucatan estatuko biztanle gehieago duen hirugarren hiria da. Halaber, Valladolid udalerriko burua da. Mexikoko hegoekialdean dago, Yucatango ekialdean, estatuko hiriburua den Méridatik 170 kilometrotara. 2020an egindako zentsuaren arabera 56 494 biztanle zituen. Hiri kolonial ederra da.

Historia.

Hiria 1543ko maiatzaren 28an sortu zuen Francisco de Montejok, "El Sobrino" izenekoak. Jatorriz, maien Chauac-Há herrian zegoen, baina 1545eko martxoaren 24an, fundatzaileak aurka egin arren eta saneamendu arrazoiak zirela medio, Zacira eraman zuten, Cupules maien jauntxoaren hiriburura. 1848an, maia indigenek hiria eta haren etxaldeak inbaditu zituzten Kasten gerran, eta, ondorioz, kaltetutako familiek beste eskualde batzuetara emigratu behar izan zuten; Yucatango gobernuak hiria berreskuratu zuen hilabete batzuk geroago. 1910eko ekainaren 4an, Valladolideko matxinada edo Iraultzaren lehen txinparta bezala ezagutzen den Mexikoko Iraultzaren lehen aurrekarietako bat izan zen hiria.

2012an, Mexikoko Herri Magikoen zerrendan sartu zuten hiria, eta bigarrena izan zen izendapen hori jasotzen Yucatan estatuan, Izamalen ondoren.

Toponimia.

Maia hizkuntzaz hiriari Saki' edo Sakí esaten zaio. Etimologikoki "sak", zuria da eta I' gabirai. Armarrian horrela agertzen da, bestetik, hegazti zuria alegia. Valladolid izena espainiar konkistatzaileek ezarri zioten, Espainiak Valladolid hiriaren oroimenez.

Klima.

Udan euri erregularrak egiten dituen klima epel azpihezea da nagusi; urteko batez besteko tenperatura 25,8 ºC-koa da, maximoa maiatzean erregistratzen da eta minimoa urtarrilean. Itsas brisak eta hego eta mendebaldeko haizeek berotasuna jaitsarazten dute.

Ondarea.

Beste eraikin eta inguruen artean hauek aipa daitezke:

Artisautza.

Herrian egiten diren artisautza ugarien artean hamakak iraztea, arropa tipikoa egitea, brodatuak, bitxigintza, talabarteria eta harrizko irudiak daude.


Peter Nicolai Arbo

Peter Nicolai Arbo (1831ko ekainak 18-1892ko urriak 14) margolari norvegiarra izan zen. Norvegiako historiari eta eskandinaviar mitologiari buruzko margolanetan espezialdu zen.

Biografia.

Peter Nicolai Drammeneko Gulskogen auzoan hasi zen. Christian Friedrik Arbo eta Marie Christiane von Rosenen semea zen. Bere anaia Carl Oscar Eugene Arbo mediku militarra eta Norvegiar antropologia ikerketetako aitzindari bat izan zen.

Bere arte heziketa Kopenhageko Helsted's Drawing School marrazki eskolan hasi zuen 1851-1852 kurtsoan. Honen ondoren Düsseldorfeko arte akademian ikasi zuen. 1853 eta 1855 bitartean Düsseldorfeko margolaritza eskolako irakasle zen Karl Ferdinand Sohnekin ikasi zuen, eta 1857 eta 1858 bitartean J. E. Hunthenekin, animaliak eta guduak margotzen zituen margolaria zena. Düsseldorfen denbora batez C. Mengelberg historia margolariaren ikasle pribatua izan zen. Adolph Tidemandekin kontaktuan jarri zen eta Hans Guderen laguna izan zen, biak Düsseldorfeko arte akademiako irakasleak izan zirenak.

1861ean Arbo Norvegiara itzuli zen eta hurrengo urtean ikasketa bidaia batetara joan zen Gude eta Frederick Collettekin. 1863an "Zaldi aldra mendi garaietan" izeneko margolanaren lehen bertsioa margotu zuen, beranduago askotan erabili izan zuen gaia. Margolan honen 1889ko bertsioa Arte, Arkitektura eta Diseinuaren Museo Nazionalean dago (norvegieraz Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design) Oslon, eta bere lanik garrantzitsuenetakotzat hartzen da.

Drammeneko museoa.

Drammeneko museoa (norvegieraz Drammens museum for kunst og kulturhistorie) Drammen hiriaren bihotzean kokatua dago, Drammen ibaiaren hegoaldeko ibarrean. Azken urteetan hau Marienlyst bezala ezagutzen den lurjabe aberatsen etxe nazional dotoreen tokia da. Bertan erakusten diren gauzen artean Norvegiaren jatorri historiko eta kulturalari buruzko gauzak daude. Drammeneko museoa bost departamentutan banatua dago, horien artean Gulskagen Manor eta Peder Nicolai Arbo izeneko haurrentzako etxea. Gulskagen Manorreko gela ederretan margolari honen lanetako batzuk ikus daitezke.


Stonybrook (Pennsylvania)

Stonybrook Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. York konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Rhizoprionodon taylori

Rhizoprionodon taylori "Rhizoprionodon" generoko animalia da. Arrainen barruko Carcharhinidae familian sailkatzen da.


Oscar Salvoch

Oscar Salvoch Muñoz (Burlata, Nafarroa Garaia, 1969) musikaria, musikagilea eta idazlea da.

Julian Gaiarre.

Oscarren amaren aldeko familia Bidankozekoa izanik txikitatik jaso zuen Julian Gaiarre erronkariar tenorraren berri. Bere herenaitona, adibidez, tenorraren ehorzketan egon zen.

Salvochek, bere haurtzaroko zein gaztaroko datu asko zituela, liburu bat argitaratu zuen 1999an tenorra ardatz nagusia izanik: "Julián Gayarre. Como el de casa ninguno" Gayarre Fundazioaren laguntzarekin.

Liburu honen ondoren zuzenketa batzuk egitea pentsatu zuen, izan ere, erronkariar tenorraren gaineko ageri ziren datu asko gaizki zeuden: egiatzat hartutako esaldiak, pasarte batzuk... Horrela, ikerketa zabal bat egiten hasi zen eta urteak eman zituen liburuaren zuzenketa egiteko. Urteek aurrera egin ahala, datu, bitxikeria, istorio eta abar luze batekin aurkitu zen. Azkenean, liburuxka baten zuzenketatik ia mila orrialdeko lan batera pasatu zen Julian Gaiarreren gaineko aditu peto-peto batean bilakatuz. Idazlearen hitzetan, "Gaiarreri buruzko biografia osoena, fidagarriena eta egiatiena da nik idatzi berri dudana eta hau ez da harrokeria, urte askoko datu biltzearen ondorioa baizik". Eta ailegatu zen eguna: 2015ean Oscarrek "Julián Gayarre. La voz del paraíso" argitaratu zuen Ediciones Eunate argitaletxearen laguntzarekin.

Musika.

Bere bizitza musikaren inguruan mugitu da eta paper desberdin asko jorratu ditu: musikari, abeslari, ekoizle, musikagile, zuzendari, moldatzaile, ... estilo aunitzetan murgilduz, esate baterako opera, rocka, musika sinfonikoa, musika taldeak, txarangak, etnikoa, elektronikoa, etab. disko askoren grabaketetan parte hartuz.

Adibide txiki batzuk: Burlatako Karrikagoiti lagunartearen ereserkia eta Arga Beisbol taldearen ereserkia.


Zinema

Zinema edo zinematografia (antzinako grezieratik: κίνημα "kinema" (mugimendua) eta γράφειν "grafein" (idatzi) eratorria) proiektore baten bidez fotograma multzo bat (filma) era bizkor eta jarraian (mugimenduaren ilusioa sortzeko) pantaila baten kontra pasatzeko teknika da.

Oso aisialdi mota ospetsua izan da XX. mendearen hasieran Lumière anaiek asmatu zutenetik. Argazkilaritzatik oso hurbil, mugimenduak aukera artistiko zabalagoak ematen dizkio zinemari.

Historia.

Aitzindariak.

Zinemaren historia egiptoarrekin, grekoekin eta erromatarrekin hasi zen. Denborarekin, Asian argi eta itzal jokoak egiten hasi ziren. Era berean, asmakizun horrek XVII. mendean "Linterna magikoa" sortzeko inspirazioa eman zuen. Kaxa batean oinarritutako gailu optiko bat, kanpoko irudiak hartu eta kaxa barruan proiektatzen zituen, gero alderantziz funtzionatzeko.

Geroago, Britainia Handian (XIX. mendea) argazkigintzaren asmakuntza iritsi zen. Garai hartan, lehen kamera iluna asmatu zuten, eta, ondoren, kinetoskopioa asmatu zuten. Tresna hori irudiak mugimenduan hartzeko zen, gero zinta batean irudikatzeko. Kinetoskopioak Lumière anaiak inspiratu zituen, mugimenduan zeuden irudiak islatu nahi baitzituzten; beraz, kinetoskopio bat lortu zuten, eta, harekin batera, bere artefaktua sortu zuten, zinematografoa. Bere mekanismoa disko birakarian oinarritzen zen, segundoko 16 koadroko zinta batean korrika egiten baitzuen.

DLP Cinema (Texas Instruments proiektatzailea, 2000).

1895eko abenduaren 28an, Lumière anaiek publikoki proiektatu zituzten Lyongo fabrika frantziar bateko langileen irteera, horma baten eraistea, tren bat eta itsasontzi bat portutik ateratzen. Asmakizun horren arrakasta berehalakoa izan zen.

Lehen filmak.

Urtebetean, Lumière anaiek hamar film baino gehiago sortu zituzten, aktorerik ez izatea eta dekoratu naturalak, laburtasuna, muntaiarik eza eta kameraren kokapen finkoa ezaugarri hartuta. Alice Guy izan zen, ordea, film bat egin zuen lehen pertsona, narrazio-zinemaren eta kultura-narrazioaren sortzailea, Lumière anaien erakusketa-zinema gaindituz eta etorkizunean fikziotzat jo denaren oinarriak ezarriz. Lanbide honen bidez ekonomikoki mantendu zen lehen pertsona ere izan zen. Bere lehen filma —eta, beraz, zinemaren historiako lehen filma— "La Fée aux Choux" (1896) izan zen. Askoz film gehiago egin zituen, besteak beste, "Sage-femme de première classe" (1902) eta "Esmeralda" (1905). Guyren arrakastaren ondoren, Georges Mélièsek lanbide horretan sartzea erabaki zuen. Istorio eta dekoratu fantastikoekin egin zituen filmak, hala nola "Faust et Marguerite" eta "Barbe Bleue" (1901), teknika zinematografiko berriak garatu zituen, antzerki-teknika kamerari aplikatuz eta lehen efektu bereziak eta filmatutako zientzia-fikzioa sortuz.

Ordutik aurrera, zinematografia hobetu besterik ez zen egin, eta zuzendari handiak sortu ziren, hala nola Murnau, Erich von Stroheim eta Charles Chaplin. Estatu Batuetan abentura-filmak egin ziren, hala nola Douglas Fairbanks-enak eta drama erromantikoak, hala nola Valentinorenak. Hala ere, edertasun handienekoak Mack Sennetten komediaren bidez sortutako eskola komiko amerikarraren ondorio izan ziren. Eskola hori slapstick-etan eta polizia edo gizena, arabarra eta bibotudo burgesa bezalako gizarte-figuren estereotipazioan oinarritzen da. 1927an, lehen filma estreinatu zen soinuarekin, Jazz-kantaria, eta, hortik aurrera, zinema, ezagutzen zen bezala desagertu egin zen, eta kontakizunaren jarraipen handiagoa eta argumentu-jario handiagoa ezarri ziren. Urte horretan bertan agertu zen bikoizketa.

Kolorea.

1935ean, Rouben Mamoulianen "Abangoardiaren Azoka" (Becky Sharp) filmatu zen Technicolor-en; baina, artistikoki, koloreak bere osotasun gorena lortu zuen "Gone With The Wind" (1939) lanarekin.

Bideoaren garaia.

Zinema digitalaren lehen proiekzio publikoa Parisen egin zen, 2000ko otsailaren 2an, "Texas Instrumentsek" garatutako MEMS (DLP (Argiaren prozesatze digitala) CINEMA) erabiliz.

Zinemako profesionalak.

Zinemaren inguruan, profesional ugari beharrezkoak dira film bat ekoizteko. Hona hemen nagusienetariko batzuk:

Generoak.

Sakontzeko, irakurri: «Zinema generoak»

Zinema generoak teoria zinematografikoan, filmak taldeetan sailkatzeko erabiltzen dituzte. Antzekotasunak edo topikoak partekatzen dituzten film batzuk genero bat osatzen zuten. Hona hemen genero nagusiak:


Marmagne (Cher)

Marmagne Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Marmagne udalerrian erroldatutako biztanleak 1.996 ziren. Familiak 794 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 279 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 275 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 56 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 910 etxebizitza zeuden, 818 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 51 hutsik zeuden. 881 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 818 etxebizitza nagusietatik 688 bere jabearen bizilekua ziren, 113 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 23 etxek bi zituzten, 109 etxek hiru zituzten, 257 etxek lau zituzten eta 428 etxek bost zituzten. 691 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 298 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 466 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.312 ziren, horien artean 1.013 aktiboak ziren eta 299 inaktiboak ziren. 1.013 pertsona aktiboetatik 962 lanean zeuden (506 gizon eta 456 emakume) eta 51 langabezian zeuden (22 gizon eta 29 emakume). 299 pertsona inaktiboetatik 123 erretiraturik zeuden, 111 ikasten zeuden eta 65 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Marmagne udalerrian 840 unitate fiskal zeuden, 2.081 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.196 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 79 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.

2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.

2000. urtean Marmagne udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.628 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Marmagne

Berry-Bouy (1,1 km)

La Chapelle-Saint-Ursin (5,1 km)

Saint-Doulchard (5,6 km)

Sainte-Thorette (6,8 km)

Mehun-sur-Yèvre (7,0 km)

Morthomiers (7,2 km)

Saint-Éloy-de-Gy (7,4 km)


Pteroglossus beauharnaesii

Pteroglossus beauharnaesii "Pteroglossus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Ramphastidae familian sailkatua dago.


Monbrun

Monbrun (frantsesez eta ofizialki: "Monbrun

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Monbrun udalerrian erroldatutako biztanleak 312 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 140 etxebizitza zeuden, 121 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 121 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 76 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 196 ziren, horien artean 160 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 160 pertsona aktiboetatik 150 lanean zeuden (84 gizon eta 66 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Monbrun udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 331 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.749 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.

2000. urtean Monbrun udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 970 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Monbrun

Beaupuy (2,6 km)

Razengues (3,2 km)

Roquelaure-Saint-Aubin (3,3 km)

Thoux (3,4 km)

Encausse (4,3 km)

Saint-Cricq (4,4 km)

Vignaux (4,5 km)

Catonvielle (4,8 km)

Clermont-Savès (5,1 km)

Saint-Germier (5,8 km)


Castelbellino

Castelbellino Italiako udalerri bat da. Anconako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Castelbellinok honako udalerri hauekin egiten du muga:


Erroman

Erroman (Gallese, ? - † Erroma, 897ko azaroa) Eliza Katolikoaren 114. Aita Santua izan zen 897ko abuztu eta azaroaren bitartean. Kargutik kendu eta monje bilakatu zen.


NGC 2747

NGC 2747 galaxia espiral bat da, Cancer konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.


Zytglogge

Zytgloggeturm (Bernako alemanez "Zytglogge") Suitzako Berna hiriburuan dagoen Erdi Aroko erloju bat da, hain zuzen ere Bernako Hiri Zaharran kokatzen da.

Izena.

Bernako alemanez "Zyt" hitzak ordu; "Glogge" kanpai, eta "Turm" dorre esan nahi dute, hortaz "Zytgloggeturm" hitzak literalki "Orduaren kanpaidorrea" esan nahiko luke.

Historia.

"Zytgloggeturm" erlojua 1191-1254 bitartean Bernako Estatu-Hiriak eraiki zuen. 1405. urteko suterarte emakumeentzako espetxe ere izan zen.

Egitura.

Ekialdean hartzen margoekin apainduriko erloju eder bat du, goialdean berriz ezkutuz apainduriko zaldun bat. Erlojua ordu bakoitza iritsi baino 4 minutu lehenagotik orduoro martxan jarri ohi da. XVI. mendeko erloju astronomiko bat ere badu.


Izarra (likorea)

|qualifier =P580 |qualifier2=P582 |colformat1=Y |colformat2=Y

|qualifier3=P1083 or P115/P1083

|rowsubformat3= $3

|qualifier4=P131 or P115/P131 |rowsubformat4=: $4 |case4=locationcontext

|separator= | tablesort=1

e_izenburua =Etxean|

e_gorputza =ffffff|

e_g_eredua =_unknown|

e_prakak =ffffff|

e_p_eredua =|

k_izenburua =Kanpoan|

k_gorputza =eeeeee|

k_g_eredua =_unknown|

k_prakak =eeeeee|

k_p_eredua =|

3_izenburua =Alternate|

3_gorputza =|

3_g_eredua =_unknown|

3_prakak =|

3_p_eredua =|

Izarra Baionan egindako likore gozoa da.

Prestaketa.

Izarraren mota bi daude:

Likorea egiteko Pirinioetako belarrak eta beste ongailu erabiltzen dituzte. Lau edari nahasi behar dituzte:

Sei hilabete ematen ditu upeletan botilan sartu baino lehen. Konpainiak beste errezetak ere asmatu ditu, "Izarra Sagar Berdea" adibidez.

Izarra bakarrik, izotzarekin, edo kokteletan, ginekin normalean, hartu ohi da. Txokolate eta azken burukoekin bat egiten du. Konpainiaren slogana "Le soleil et la neige des Pyrénées" (euskaraz: "Pirinioetako eguzki eta elurra") da.

Historia.

Joseph Grattau botanikariak XIX. mendeko bukaeran 1835ean gutxienez asmatutako euskal likorearen errezeta erosi zuen. "Izarra" izena jarri, Hendaian "Distillerie de la Côte Basque" enpresa sortu eta 1904an saltzeari ekin zion. Egungo destilategia, Aturritik gertu dagoen Baionako Bergeret auzoa 9an kokatuta, 1913an erosi zuen. Egoitza, berriz, Donibane Lohizunen kokatu zuen.

Rémy Cointreau enpresak 1980ko hamarkadaren hasieran erosi zuen "Distillerie de la Côte Basque".


Anna Miełżyńska

Anna Miełżyńska (c. 1600 - c. 1640) Nowina leinuko poloniar noblea izan zen, Remigian Zaleskiren emaztea, Łęczycako gazteluzaina eta Teresa Zaleskaren ama, Katalina Opalińskaren birramona izan zena, Estanislao Leszczyski Poloniako erregearen erregina kontsortea.

Bere aita Łukasz Miełżyński izan zen (c. 1560-1628), Gnieznoko gazteluzaina (batzuetan konte gisa agertzen da). Bere ama Elżbieta Czacka izan zen (c 1575-1612 eta gero).

Genealogia.

Juan Carlos I.a Espainiakoaren arbaso matrilineala da.


Thompson (New York)

Thompson Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sullivan konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Glyptosternon malaisei

Glyptosternon malaisei "Glyptosternon" generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.


Belfast's Big Two

Belfast's Big Two edota Big Two (euskaraz "Belfasteko Bi Handiak" edota "Bi Handia"), baita "Belfasteko Derbia" izenez ezaguna ere, Ipar Irlandako Belfast hiriko bi futbol talde nagusiek jokaturiko derbia da, Linfield F.C. eta Glentoran F.C..

Bi taldeak Ipar Irlandako talde arrakastatsuak direnez, elkarren arteko lehia bizia dago. Usadioz, urtero Boxing Day egunez jokatzen dute.


Poeren legea

Poeren legea, ingelesez "Poe's law", interneten eta kazetaritzan askotan aipatu izan den zuhur-hitza da. Zuhur-hitzaren sortzaileari egiten dio erreferentzia, Nathan Poe jaunari, ez Edgar Allan Poe idazleari. Zuhur-hitz edo lege honek ideia bat azpimarratzen du: egilearen erreferentzia argirik izan gabe osoa zaila da, edo ezinezkoa, egilearen helburua zein den asmatzea. Zaila da, esate baterako, egileak botatako iritzi bat ironia hutsa ote den ala egilearen iritzi gordina ote den asmatzea. Zaila da muturreko iritzi bat eta bere parodia, testuinguru argirik gabe, bereiztea.

Historia.

Poeren legea bezala ezagutzen den adierazpena 2005. urtean "christianforums.com" izeneko foro batean sortu zen, kreazionismoaren inguruko interneteko debate batean. Nathan Poek zera zioen kristauen foro hartan:

""Without a winking smiley or other blatant display of humor, it is utterly impossible to parody a Creationist in such a way that someone won't mistake [it] for the genuine article"."

Hau da,

"Irribarre keinu bat edo umorea adierazten duen beste zantzurik gabe, erabat ezinezkoa da kreazionismoa parodiatu, irakurleren bat parodia eta jatorrizko artikulua nahasteko arriskuan jarri gabe".


Pachydactylus atorquatus

Pachydactylus atorquatus "Pachydactylus" generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.


Labidochromis mylodon

Labidochromis mylodon "Labidochromis" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.


Amazilia luciae

Amazilia luciae "Amazilia" generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.


Ertzilla kalea

Ertzilla kalea Bizkaiko Bilbo hiriburuaren erdigunean dagoen kalea da. Alonso Ertzillaren omenez jarri zioten izena.

Kokalekua.

Abando eta Indautxu auzoetan barna hedatzen da. Mazarredo zumarkalean hasi, Isozaki Ateko Elkarbizitzaren plazaren parean, eta Indautxu plazan amaitzen da.

Eraikin eta estatua interesgarriak.

Ertzilla kalearen inguruan honako eraikin eta estatua interesgarri hauek daude:


Smithton (Pennsylvania)

Smithton Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Ráztočno

Ráztočno Eslovakiako udalerri bat da, Prievidzako barrutian kokatuta. 17,59 km²ko azalera du eta 1212 biztanle 2017ko datuen arabera.

Historia.

Idatzizko lehen aipamena 1430. urtekoa da.


Gizarte egitura

Gizarte egitura soziologian zein gizarte teorian erabili ohi den terminoa da, ondorengoei erreferentzia egiteko erabiltzen dena:

Era berean, uste da gizartea egiturari lotutako talde edo rol-multzoetan biltzen dela, funtzio, esanahi edo helburu desberdinekin. Gizarte-egituraren adibideak: familia, erlijioa, zuzenbidea, ekonomia eta klasea. "Gizarte sistemarekin" kontrastea egiten du, izan ere, azken honek egitura horiek txertatzen diren egitura nagusiarekin lotzen da. Hala, gizarte egiturek eragin nabarmena dute gizarte sistema zabalagoetan, hala nola sistema ekonomikoetan, sistema juridikoetan, sistema politikoetan, kultura-sistemetan eta abarretan. Esan daiteke, halaber, gizarte egitura gizarte bat ezartzen den esparrua dela. Gizarteko erakundeen arteko harremanetarako arauak eta ereduak zehazten ditu.

1920ko hamarkadatik aurrera, termino hori gizarte-zientzietan erabili izan da, batez ere, beste aldagai soziologiko batzuekiko eta literatura akademikorako azpiosagai gisa, estrukturalismoaren eragin gero eta handiagoaren ondorioz. "Gizarte-estratifikazio" kontzeptuak, adibidez, gizarte egituraren ideia erabiltzen du azaltzeko gizarte gehienak maila desberdinetan banatuta daudela (maila desberdinetan), eta gizarte sistemaren azpiko egiturek bideratzen dituztela (partzialki bada ere). Erakundeen azterketa modernoan ere garrantzitsua da, erakunde baten egiturak haren malgutasuna, aldatzeko gaitasuna eta abar zehaztu baititzake. Alde horretatik, egitura gai garrantzitsua da kudeaketarako ere.

Historia.

Hastapenak.

Gizarte egituren azterketa goiztiarrak informazio asko eman du erakundeen, kulturaren, gizarte-elkarreraginaren eta historiaren inguruan.

Ustez, Alexis de Tocqueville izan zen lehena "gizarte egitura" terminoa erabiltzen. Ondoren, Karl Marx, Herbert Spencer, Ferdinand Tönnies, Émile Durkheim eta Max Weber soziologiaren egitura kontzeptuak garatzen lagundu zuten. Azken horrek, adibidez, gizarte modernoaren erakundeak ikertu eta aztertu zituen: merkatua, burokrazia (enpresa pribatua eta administrazio publikoa) eta politika (esaterako, demokrazia).

Gizarte egituraren lehen azalpen osatuenetako bat Karl Marxek eman zuen, zeinak bizitza politikoa, kulturala eta erlijiosoa ekoizpen-moduarekin (azpiko egitura ekonomikoa) lotu baitzituen. Marxek argudiatu zuen oinarri ekonomikoak funtsean baldintzatzen zuela gizarte baten kultura- eta politika-superegitura. Ondorengo kontakizun marxistek, hala nola Louis Althusserrek egindakoak, harreman konplexuagoa proposatu zuten, erakunde kultural eta politikoen autonomia erlatiboa aitortzen zuena, eta faktore ekonomikoen araberako determinazio orokorra, azken buruan soilik gertatzen zela onesten zuena.

1905ean, Ferdinand Tönnies soziologo alemanak "Gizarte Egituraren Egungo Arazoak" ikerketa argitaratu zuen, eta bertan argudiatzen du "batasun" batean jendetza bat eratzeak baino ez duela sortzen "gizarte egitura"; bere ikuspegia gizarte-borondatearen kontzeptuan oinarrituta dago.

Émile Durkheimek, Herbert Spencerrek eta beste batzuek ezagututako sistema biologiko eta sozialen arteko analogietatik abiatuta, ideia hau garatu zuen: hainbat erakundek eta gizarte-praktikek gizartearen integrazio funtzionala bermatzen dute, eta hala, zati desberdinak osotasun bateratu eta autoerreproduktibo batean integratzen dituzte. Testuinguru horretan, Durkheimek bi egitura-harreman mota bereizi zituen: elkartasun mekanikoa eta elkartasun organikoa. Lehenak antzeko atalak kultura partekatu baten bidez lotzen dituzten egiturak deskribatzen ditu; bigarrenak, berriz, gizarte-trukearen eta interdependentzia materialaren bidez lotutako zati bereiziak deskribatzen ditu.

Marxek eta Weberrek bezala, Georg Simmelek, modu orokorragoan, ikuspegi zabal bat garatu zuen, menderatzeari eta menderakuntzari buruzko aipamen eta gogoetak eman zituena; lehia; lan-banaketa; alderdien prestakuntza; ordezkaritza; barne-elkartasuna eta kanpo-esklusibotasuna; eta Estatuaren antzeko ezaugarri asko, erlijio-komunitateak, elkarte ekonomikoak, arte-eskolak eta familia- eta ahaide-sareak. Elkarte horien interesak askotarikoak izan arren, interesak egiteko moduak oso berdinak izan daitezke.

Ondorengo garapenak.

Gizarte egituraren nozioa zabal garatu zen XX. mendean, batez ere ikuspegi estrukturalistatik, eta horren baitan, Claude Lévi-Straussen eginez. Nozioaren zabaltze horretan kokatzen dira ere ikuspegi feministak, marxistak, funtzionalistak (adibidez, Talcott Parsons eta jarraitzaileek garatutakoak), eta beste ikuspegi analitiko batzuk. Marxen jarraitzaileek beste dimentsioak azaltzen dituzten gizartearen oinarrizko dimentsioak identifikatzen saiatzen dira, horien artea produkzio ekonomikoa edo botere politikoa nabarmenduz. Beste batzuk, Lévi-Straussen jarraitzaileek, kultura-egituretan ordena logikoaren bilatzen dute. Beste batzuek, batez ere Peter Blauk, Simmeli jarraitzen diote eta saiatzen dira zenbakizko harreman ereduetan oinarritutako gizarte egituraren teoria formal bat eratzen, eta hala, taldearen tamainak taldeen arteko harremanak nola moldatzen dituen aztertzen dute.

Gizarte egituraren nozioak lotura estua du gizarte-zientziaren gai nagusi batzuekin, haien artean egitura eta agentziaren arteko lotura. Gizarte egituraren kontzeptua agentziarekin konbinatzeko saiakerarik eraginkorrenak Anthony Giddensen egituraketaren teoria eta Pierre Bourdieuren praktikaren teoria dira. Giddensek egituraren eta agentziaren dualtasuna azpimarratzen du, egiturak eta agentzia ezin baitira bata bestea gabe elkar ulertu. Horrek bide ematen dio argudiatzeko egiturak ez direla aktoreekiko independenteak eta ez dutela haien portaera determinatzen, baizik eta aktoreek diseinatzen dituzten eta, oro har, erreproduzitzen diren arau- eta eskumen-multzoak dira. Giddensen azterketa, alde horretatik, bat dator Jacques Derridaren bitarren dekonstrukzioarekin, arrazonamendu soziologiko eta antropologiko klasikoaren oinarri direnak (bereziki Lévi-Straussen estrukturalismoaren joera unibertsalak). Bourdieuren praktikaren teoriak ere gizarte egituraren kontakizun sotilagoa bilatzen du, gizabanakoaren portaeran txertatuta dagoen zerbaiten gisan, erabakigarria eta determinantea den zerbait baino gehiago.

Margaret Archerrek (morfogenesiaren teoria), Tom R. Burnsek eta Helenak Flamek (sistemaren dinamikaren teoria eta gizarte-arauen sistemaren teoria) eta Immanuel Wallersteinek (mundu-sistemen teoria) berriki egindako beste lan batek, soziologia estrukturalerako soziologia klasikoaren hainbat garapen eta aplikazio eskaintzen ditu.

Definizioak eta kontzeptuak.

Lehen esan bezala, gizarte egitura honela sailkatu da:

Instituzionala versus Erlazionala.

Lopezek eta Scottek (2000) bi egitura-mota bereizten dituzte:

Makro versus Mikro.

Gizarte egitura makroegitura eta mikroegituraren artean berezi daiteke:

Beste motak.

Soziologoek ere bereizten dituzte:

Egitura idealak: gizarte-posizio desberdinetako pertsonen sinesmen eta ikuspegien arteko harreman eredua.

Soziologo modernoek hiru gizarte-egitura mota bereizten dituzte batzuetan:

Egituren jatorria eta garapena.

Batzuek uste dute gizarte-egitura berez garatuta dagoela, beharrizan sistemiko handiagoek eraginda (adibidez, eskulan beharra, kudeaketa, klase profesional eta militarrak), edo taldeen arteko gatazkak (adibidez, alderdi politikoen edo eliteen eta masen arteko lehia). Beste batzuek uste dute egituratze hori ez dela prozesu naturalen ondorioa, baizik eta eraikuntza sozialaren ondorioa. Erakundeen independentziaren ideal kulturalaren eta langile-klaseko pertsonen arteko desorekak arrakasta izateko aukera murriztu dezake. Alde horretatik, boterea gorde nahi duten eliteen sortu dezakete edo sistema ekonomikoek ere,lehia edo lankidetza azpimarratzen duten sistemen bitartez.

Etnografiak gizarte egitura ulertzen lagundu du, Mendebaldeko hierarkia eta botere ekonomikoko jardunbideetatik bereizten diren tokiko praktika eta ohiturak erakutsi baititu.

Gizarte egituraren bilakaeraren kontakizunik osoena egitura eta agentzia kontakizunek emango dute agian. Kontakizun horien bidez, gizarte egituraren eta giza agentziaren kobilakaeraren azterketa sofistikatua egin daiteke. Azterketa horretan, autonomia-maila duten sozializatutako eragileek gizarte-sistemetan jarduten dute, eta, sistema horietan, batetik, erakundeen egitura eta itxaropenak daude, baina, bestetik, erakunde-egitura horrek eragina edo eraldaketa izan dezake. Sozializazio-agenteei dagokienez, gizabanakoek eragin txikia dute gizarte egituretan, aldiz, gizabanakoek eragin handiagoa jasotzen dute egituren aldetik. Sozializazio-agente horien adibide batzuk lantokia, familia, erlijioa eta eskola dira. Sozializazio-agente horiek indibidualismoan duten eragina aldatu egiten da batetik bestera; hala ere, guztiek zeregin handia dute beren autoidentitatearen garapenean.


André-Paul Duchâteau

André-Paul Duchâteau (Tournai, 1925eko maiatzaren 8a - Uccle, 2020ko abuztuaren 26a) belgikar komikigilea izan zen. Polizia-eleberrien egilea eta komikietako gidoilaria izan zen. Tibet marrazkilariarekin elkarlanean "Ric Hochet" eta "Chick Bill" komikiak sortu zituen.


Madone

Madone Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Madonek honako udalerri hauekin egiten du muga:


Edward L. G. Bowell

Edward L. G. "Ted" Bowell (Londres, 1943), Ameriketako Estatu batuetan lan egiten duen astronomo ospetsua da. Londresko University Collegen eta Parisko Unibertsitatean ikasi zuen. Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) proiektuaren ikertzaile nagusia da. Berari esker asteroide asko aurkitu izan dira, batzuk LONEOS proiektu barruan eta beste batzuk hau martxan jarri aurretik. Haien artean hauek aipa daitezke: Asteroide troiarrak (2357) Phereclos, (2759) Idomeneo, (2797) Teucro, (2920) Automedonte, (3564) Taltibio, (4057) Demophon eta (4489) 1988 AK.

Halaber, aldiko 140P/Bowell-Skiff kometa eta ez-aldiko C/1980 E1 kometaren aurkikuntzan lagundu zuen.


Huangshan Tunxi Nazioarteko Aireportua


Catharus ustulatus

Catharus ustulatus "Catharus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.