Bill Felstiner

William L. F. Felstiner, ezagunagoa Bill Felstiner izenarekin, (1929ko abenduaren 14a - ) nazioarte mailan autore ospetsua zuzenbidearen soziologian. Akademiaz gain, Sierra erakundeko esploradore sutsua, mendigoizalea eta kooperantea, iheslarien laguntzaile, ere bada. Bi seme ditu bere emazte Grayrekin batera.

2000-2003 urte bitartean Oñatiko Nazioarteko Lege Soziologiako Institutuko zuzendari izan zen, Oñatin.

Hezkuntza eta lehenengo karrera.

Bill Felstinerek bere zuzenbide gradua (LL.B.) Yale Unibertsitatean lortu zuen 1958an. Zuzenbidea ikasi baino lehen hiru urte egon zen Estatu Batuetako Itsas-Gudaritzan (Operations Officer on the USS Sturtevant). Zuzenbidean graduondoan praktika juridikoan sartu zen (1958-1965 urteen artean), hasieran kideorde gisa eta geroxeago kide bezala, New Havengo Tyler Cooper and Alcorn abokatuen enpresan. Tyler,). Orduan kontratu bat lortu zuen Estatu Batuetako Laguntza Agentziako Grezia eta Turkia eskualdeko aholkulari juridiko gisa ("Regional Legal Advisor of the USAID Mission to Greece & Turkey") eta handik gutxira agentzia horretako Indiarako Misioburu laguntzailea izendatu zuten (Assistant Director of the US AID Mission to India (1968 arte). Indian zegoela, AEBetako ambaxadore zen Chet Bowlesen adiskidea izan zen.

Irakaskuntza eta ikerkuntza.

1969an Bill Felstinerrek Yale University Law School delakoan karrera akademikoari ekin zion irakasle eta dekano postuetan. Bera arduratu zen Zuzenbidea eta Modernizatze egitaraua abian jartzen (Yale Program in Law and Modernization). 1973an UCLAn sartu zen Irakasle laguntzaile gisa eta 1976an erabaki zuen bete betean ikertzaile bilakatzea; hasiera batean USC's Social Science Research Institute delakoan eta geroxeago Rand Corporation's Civil Justice Institute delakoan eta azkenik American Bar Foundation ospetsuan (EEBBetako Abokatuen Federakuntzan) bertako zuzendari exekutiboa izan zelarik. USC delakoan egon zenean aldi berean auzi zibilei buruzko ikerkuntza proiektuburukide izan zen (co-PI of the US Justice Department-funded Civil Litigation Research Project). Gero irakaskuntzara itzuli zen eta berriz unibertsitatean sartu zen buru belarri: zientzia politikoa irakatsi zuen Northwestern Unibertsitatean gero soziologiako katedraduna izan zen Kaliforniako Unibertsitatean, Santa Barbarako Law and Society Program delakoan (1992-1999). 2000-2003 urte bitartean Oñatiko Nazioarteko Lege Soziologiako Institutuko zuzendari izan zen. 1995-2005 urteetan Waleseko Cardiff Unibertsitateko Zuzenbidezko ohorezko ikerkuntza katedraduna izan zen (Distinguished Research Professor of Law).

Interes bereziko arloak.

Bere hasiera lanean Bill Felstinerri gatazken konponketa alternatiboak interesatu zitzaizkion, alegia saihestea, tartelaritza, negoziatzeko asmoz jarritako auzibideratzeak etab, Europa Mendebaldeko ereduak aztertuz bai arlo penalean baita zibilean ere. Handik auzibideak eta honekiko alternatibak aztertzen jarraitzeari ekin zion tigation Civil Litigation Research Project barruan, USCren eta University of Wisconsinen ekimen partekatua zelarik, Justizia Saila Federalak babespean. Hor aztertu zuena izan zen auzitegi federaletako auzien arazoa eta auzi zibiletarako foro alternatiboen funtzionamendua. Felstinerrek Proiekto horren alderdi orotan hart zuen parte (Rick Abel eta Austin Saratekin batera), eta bertan ideia ospetsu bat garatu zuten, alegia auzien piramidearena eta litigazioan ezaguna den formula proposatu zuten: “izendatze, salatze, aldarrikatze” ("naming, blaming, claiming"), auzibidearen alderdi garai desberdinak barneratzen dituena eta piramidearen mailak edo urratsak islatzen dituena. Rand's Civil Justice Institute delakoan epe-luzeko ikerketa bati ekin zion amiantoren (amiantok kaltetutako gaixoen kalte ordainen) inguruko auzien inguruan. Gero, juristen lantaldeak aztertu zituen,dibortzioaren inguruko abokatutzaz liburu bat argitaratuz eta beste liburu bat koordinatuz negozio juridiko globalizatuen kultura juridikoaz. 1994-2000 urteetan oso eraginkorra izan den eta den, Working Group on Legal Professions zuzendu zuen, Research Committee on Sociology of Lawren barruan eta ikerketa talde honek liburu garrantzitsu erruz kaleratu zituen.

Nazioarteko zuzenbidearen soziologia.

William Felstiner aitzindari izan da zuzenbidearen soziologoen nazioarteko elkarte bat sortzearren emandako esfortzu eta asmoetan. Yalen zegoenetik Program in Law and Modernization delakoa baliatu zen mundu osoko zuzenbidearen soziologo gazteak prestatzen. Mundu mailan antolatu zen Zuzenbidearen Soziologiako lehenengo nazioarteko Batzarreko antolatzaile nagusia izan zen, Amsterdamen ospatu baizen 1989. urtean eta Munduko Soziologia Elkartea den ISAren Research Committee on the Sociology of Law (RCSL) delakoaren gehi EEBBetako Law and Society Association (LSA) delakoaren babespean. Ondoren, bi erakunde hauen burubatzordeetan kide izan zen eta zubi lana jokatu zuen Zuzenbidearen soziologo Iparramerikarren eta Europar zein munduko beste eskualdekoen eta artean.. CONGLASS, (Consortium on Globalization, Law and the Social Sciences) sortzen lagundu zuen; hau estatu ezberdinetako zuzenbidearen soziologiako ikerkuntza zentroen erkidego informala da AEBetako National Science Foundation delakoaren dirulaguntza jasotzen duena. Azken urteotan ekimen bat burutu du mundu mailako zuzenbidea eta gizarte zientziak konbinatzen dituen erakunde askoren – tartean RCSL eta LSA eta beste asko - erkidego bat sortzearren, berau Oñatiko Institutuaren gidaritza eta idazkaritzapean jartzeko asmoz.

Laguntza Humanitarioan Antolatzaile.

USAID agentzian aritu eta berrogei urte beranduago Bill Felstiner hasierako giza-laguntza bokazio horretara itzuli zen. Katrina hondamendia zelarik 2005. urtean boluntario gisa ibili zen eta etxegabetuentzako New Orleanseko aterpe-etxe handienetako batean zuzendari izan zen. 2007an Chad Relief Foundation (CRF) sortu zuen Santa Barbarako bere lankide batzuekin eta erakunde horren lehenengo zuzendari izan zen. Irabazi-asmo gabeko gobernuz kanpoko erakunde edo GKE honen xedea Afrika Erdiko Errepublikatik Txad hegoaldera ihes egindako errefuxiatuei eta errefuxiatuen kanpalekuetan eta horien inguruan dagoen biztanlegoari laguntza ematea da.


Lucile Randon

Lucile Randon (Alès, 1904ko otsailaren 11 - Toulon, 2023ko urtarrilaren 17a), Ahizpa André izenez ezaguna, frantziar moja eta pertsona superzentenarioa izan zen. 118 urte eta 340 egun zituela hil baitzen.

Familia protestante batean jaio eta gaztetan katolizismora bihurtu zen. Maistra izan zen. 1944an moja katoliko ordenatu izan zen eta ospitaleetan lan egin zuen 1979an erretiroa hartu zuen arte. Hala ere, adinekoak zaintzen jarraitu zuen 100 urte bete zituen arte.

2022ko apirilaren 19an bere garaiko munduko pertsona bizirik zaharrena bihurtu zen, aurretik zeukan Kane Tanaka japoniar emakumea 119 urterekin hil eta gero.


Will Penny

Will Penny, 1968ko Tom Griers estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako western film bat da. Charlton Heston, Joan Hackett, Donald Pleasence, Ben Johnson, Bruce Dern eta Slim Pickens aktoreek antzeztu zuten.

1960ko Sam Peckinpahk zuzendutako "The Westerner" telesailaren "Line Camp" atalean oinarritua dago.

Western filmetan ohiko pertsonaia den Cowboy bakartia protagonista du, haren sentipen, ahulezia eta bere burutik pasatzen den orotan barneratuz.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Will Penny (Charlton Heston) harat-honata zorte txarrarekin dabilen cowboy bakarti bat da, behinola gaizkile talde batek basamortuaren erdian gosez eta egarriz hil dadin loturik abandonatua. Hiltzorian dela, Mendebaldera bere senarrarekin berrelkartzera doan emakume batek (Joan Hackett) eta haren semetxoak (Jon Gries) topatu, salbatu eta osatu arte zainduko dute. Piskanaka, Willek emakumearengatik esker ona baina gehiago sentitzen hasiko da, emakumeak ere Willengatik erakarpena sentitzen hasiko eta mutikoak ere estimua hartuko dio.

Halere, gaizkile taldea itzuli eta hirukoteak aurre egin beharko die.


Bruno Munari

Bruno Munari (1907ko urriaren 24a - Milan, 1998ko irailaren 30a), italiar diseinatzailea eta artista izan zen.

XX. mendeko artearen, diseinu industrialaren eta grafikoaren protagonista esanguratsuenetarikotzat jotzen da. Munarik oinarrizko ekarpenak egin zituen hainbat eremuetan (pintura, eskultura, zinematografia, diseinu industriala, diseinu grafikoa…). Haurtzaroan jolasen bitartez emandako garapenaren inguruan, alde anitzeko ikerketa eratu zuen. Ikerketa hau, Ikusmenezko mugimenduaren, argiaren, fantasiaren eta sormenaren arloetan eratu zuen hain zuzen ere.

Bizitza.

Bruno Munari Milanen jaio zen, baina bere haurtzaroa eta nerabezaroa Badia Polesinen pasatu zituen. 1925ean Milanera bueltatu zen. Bertan, bere osaba ingeniariarekin lan egiteko.

1927an, Marietti eta mugimendu futuristarekin harremanetan jarri zen, hainbat museotan erakusketak aurkeztuz. Hiru urte geroago, Ricardo Ricas Castagnedirekin kidetu zen, zeinekin diseinatzaile grafiko bezala egin zuen lan 1938ra arte.

Munarik futurismoaren aro goiztiar batean hartu zuen parte. Mugimendu honetan parte hartu izanagatik, soma daitezke bere umorearen zentsua eta bere arintasuna. Mugimendu honetan Munarik sortutako obra esanguratsuenak honako hauek dira: Aireko Makina (Machinna Aerea, 1930), artearen historiako lehen sakelekoa, eta Alferreko Makina (Machinne inutil , 1933).

1939tik 1945era diseinatzaile grafiko bezala egin zuen lan Mondadori editorialarentzat, eta aldi berean, Tempo aldizkariarentzat zuzendari artistiko bezala. Bestalde, bitartean, haurrentzako literatura idazten hasi zen. Gehienbat bere seme Albertori zuzendutako ipuinak idatzi zituen.

1940ko hamarkadaren amaieran AKM (Arte Konkretuaren Mugimendua) eratu zuen. Mugimendu honek abiapuntu bezala balio du arte abstraktu italiarren laginen analisian, “Arteen sintesia” sortuz, ohiko pinturari komunikazio instrumentu berriak txertatuz, eta industria-gizonei eta artistei, erakutsiz, posible dela artearen eta teknikaren arteko baterakidetasuna.

1947an, Munarik “Concavo-convexo” eskultura sortu zuen. Honako obra hau 1949an Lucio Fontanak Galleria Naviglion, Milanen, aurkeztutako giro beltzaren aurrekari gisa jotzen dute adituek. Eskultura hau, urte haietan arteak jorratu zituen gaien seinale nabariena da. Arte mota honen mireslea aholkatuta dago, ez bakarrik era adimentsu batean, baizik eta zentzumen ugariko era batean ere.

1948an, Gillo Dorfles, Gianni Monnet, Galliano Mazzon eta Atanasio Soldati-rekin batera, Arte Konkretuaren Mugimendua sortu zuen, arte abstraktua alde batera utzi gabe. 1950. urtean, “Pintura proiektatua” sortu zuen. Honekin batera, artea egiteko modu berria dakar Munarik, non diapositibetan konposizio abstraktuak sartuz, eta argia Polaroid filtro baten bitartez deskonposatuz irudi abstraktuak lortzen diren. 1952an “Pintura polarizatuak” izeneko obrak sortu zituen aurreko teknika erabilita. Obra hauek, 1954an MoMA museoan “Munari’s Slides” izenarekin aurkeztu zituen.

1950 eta 1960ko hamarkadetan Bruno Munarik Milaneko artearen esparrua bereganatu zuen. Urte hauetan zehar “boom” ekonomiko bat ernatu zen, Munariren artista irudia bermatu zuena . Munari enpresa-aholkulari bilakatu zen, eta gerraostean, berpizte industrial italiarrean lagundu zuen aktiboki.

1950ko hamarkadan bere ikerketa bisualak “Negatibo-positibo” arte-lanak sortzea errazten zion. Lan hau kuadro abstraktuez osatutako bilduma bat da. Kuadro hauen bidez autoreak ikuslearen eskuetan uzten ditu lehen planoan agertzen diren irudien eta ondoko irudien formak eta bi hauen arteko harremanak.

1951n, "Macchine Aritmiche" (Makina Arritmikoak) izendaturiko lana aurkeztu zuen. Hauek mugimendu errepikakorreko makinak dira. Baina, salbuespen bat dute, mugimendu errepikakor hau kasualitatez ematen da. Eta, noiz behinka, moztu edo aldatu egiten da, geldiune edo aldaketa umoristikoak sortuz. Lan honen partaide dira "Libri illeggibli" (Liburu irakurtezinak) izeneko obrak, zeinetan kontakizuna guztiz bisuala den, hau da, liburu hauek ez dute ezer idatzirik.

1954an, arte zinetikoko objektuak eraiki zituen Polaroid leiarrak erabiliz, zeintzuk geroago adituen eskutik "Polariscopi" bezala izendatuak izan ziren. Hauei esker, argiaren deskonposizio-fenomenoa helburu estetikoetarako erabili zuen.

1953an, "Il mare come artiagiano" (Itsasoa artisau bezala) ikerketa-lana aurkeztu zuen, itsasoak denborarekin eraldatu dituen objektuak berreskuratuz. Bi urte geroago, 1955ean, "Museo immaginario delle isole Eolie" (Eolie irletako museo irudikaria) sortu zuen, zeinetan "Ricostruzioni teoriche di oggetti immaginari" (Objektu irudikarien berreraiketa teorikoa) aurkeztu zuen. Lan hau, antropologia, umorea eta fantasiarekin bat egiten duten konposizio abstraktuek osatzen duten bilduma da.

1958an, sardexka baten hortzak okertuz, hizkuntza berri bat sortu zuen, "Forclette parlanti" (Sardexka hiztunak) deiturikoa. Urte berean, "Sculture da viaggio" (Bidaietarako eskulturak) aurkeztu zituen, obra hauek eskultura kontzeptuaren iraultza sorrarazi zuten. Lan honetako eskulturen heina bidaietako objektu bilakatzea da, globalizazio-prozesuan zegoen munduko migratzaile berrien eskuetara ere arte-lanak hel zitezen.

1959an, “2000. urteko fosilak” izeneko bilduma sortu zuen, umore kutxu batez, teknologia modernoaren zaharkizuna erreflexio-puntu bezala erabilita.

60ko hamarkadan hainbat aldiz bidaiatu zuen Japoniara. Izan ere, hango kulturak gero eta gehiago erakartzen zuen Munari. Zen espirituak, asimetriak, diseinuak eta japoniar ohiturek gero eta gehiago liluratzen zuten diseinatzaile italiarra.

Hau dela eta, 1965ean Tokion "Fontana a 5 gocce" (5 tantakako iturria) deituriko iturria diseinatu zuen. Iturri honetako tantak ustekabe batean erortzen dira puntu jakinetan, horrela, sortzen dituzten uhinen artean intersekzioak eratuz. Tanta, uhin eta intersekzioek sortutako soinuak, ur azpian kokaturik dauden mikrofono batzuen bidez grabatuta geratzen dira. Ondoren, iturria kokatuta dagoen plazaren inguruan erreproduzitzen dira, soinu lasaigarriak eratuz.

Hamarkada honetan obra serialak egiten jardun zuen, adibidez; "Aconá biconbi sfere doppie, None sfere in colonna, Tetracono", bestalde, zinemagintzari dagokionez "Il colori della luce, inox, Moire, Tempo nel tempo, Scacco Matto" eta "Sulle scale mobili".

Izan ere, Marcello Piccardo eta bere bost seme-alabekin batera, obra zinematografiko abangoardistak filmatu zituen, Monteolimpinon, Comoren magalean, "Cineteca di Monteolimpino" deitu zituztenak.

1980ko eta 1990ko hamarkadetan, Munariren sormenak ez du geldierarik pairatzen, eta hainbat eta hainbat obra sortzen jarraitzen du; "Filipesi"(1981) eskulturak, "Alta Tensione" (1990) estrukturak eta hainbat altzairuzko eskultura, zeintzuk Napoleseko, Cesenaticoko, Riva del Gardako eta Cantúko itsas bazterretan. Gaur egun, oraindik ere, lan hauek ikusgai daude.

Bere ibilbideagatik hainbat titulu eta lorpen garrantzitsuak eskuratu ondoren, Munarik bere azken obra “"El cuadrado""”" sortu zuen 91 urte zituela. Hilabete batzuk beranduago hil zen bere jaiotze-hirian, Milanen.

Munarik jasotako sariak.

· 1954, 1955 eta 1979 urteetan, "Compasso d’Oro" saria "ADI (Associazione per il Disegno Industriale)".

· 1957an, Urrezko domina "Triennale di Milano Libri illeggibli" obragatik.

· 1974an, "Andersen" saria umeentzako liburu onenagatik.

· 1974an, Ohorezko aipamena New Yorkeko Zientzietako Akademian.

· 1984an", Graphic" saria Bologna Fairek emanda.

· 1986an", Lego" saria umeen sormenaren garapenean egindako lanengatik.

· 1988an, Lan grafikoagatik "Accademia dei Lincei" saria.

· 1971, 1973 eta 1987an, "Ulm"eko "Spiel Gut" saria.

· 1989an, Arkitekturan "Honoris causa" izendatua Genovako unibertsitatean.

· 1990ean, ADCI Milan Sormenaren eta Komunikabideen Hall of Fame.

· 1992an, "Marconi" saria.

· 1994an", Cavaliere di Gran Croce" izendatua.

· "Harvard" unibertsitateko ohorezko lankide izendatua.

Munariren umeentzako liburuak.

· "Elefantearen nahia." The World Publishing Company. 1945.

· "Gauaren iluntasunean." New York: G. Wittenborn. 1961.

· "Bruno Munariren Zooa." Cleveland World Pub. Co. 1963.

· "Laino arteko zirkua." New York: World Pub. Co. 1969

· "Zer izan nahiko nuke." Italian idatzi eta inprimatua, baina Harvill Pressen publikatua 1945.

· "Nor dago hor?" New York: W. Collins. 1980.

· "Romilda igela." Mantova: Maurizio Corraini 1997

· "Animaliak saltzeko." Mantova: Maurizio Corriani. 2004.

· "Urrundik uharte bat izan zen." Maurizio Corriani. 2006.


Villemaréchal

Villemaréchal Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Lorrena eskualdean. 2007an 841 biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Villemaréchal udalerrian erroldatutako biztanleak 841 ziren. Familiak 320 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 132 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 404 etxebizitza zeuden, 318 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 396 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 318 etxebizitza nagusietatik 298 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 195 etxek bost zituzten. 300 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 197 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 563 ziren, horien artean 411 aktiboak ziren eta 152 inaktiboak ziren. 411 pertsona aktiboetatik 378 lanean zeuden (201 gizon eta 177 emakume) eta 33 langabezian zeuden (15 gizon eta 18 emakume). 152 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Villemaréchal udalerrian 318 unitate fiskal zeuden, 859,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.006 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 5 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.

2000. urtean Villemaréchal udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.122 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Villemaréchal

Saint-Ange-le-Viel (2,3 km)

Paley (2,9 km)

Treuzy-Levelay (4,0 km)

Nanteau-sur-Lunain (4,5 km)

Lorrez-le-Bocage-Préaux (4,9 km)

Villemer (5,0 km)

Chevry-en-Sereine (5,7 km)

Nonville (5,8 km)

Dormelles (6,0 km)


Enoch Powell

John Enoch Powell (Birmingham, 1912ko ekainaren 16a - Londres, 1998ko otsailaren 8a) britainiar politikari eta idazlea izan zen.

Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen eta jakintsu klasikoetan aditu bihurtu zen. 1937an Sydneyko Unibertsitateko greziar irakasle izendatu zuten. Bigarren Mundu Gerraren hasieran armadan sartu zen eta inteligentzia zerbitzuetara bidali zuten. Kairon eta Indian postuak bete eta soldaduz brigadier mailara igo zen.

Alderdi Kontserbadoreko kidea, Komunen Ganberako kide izan zen 1950etik 1974ra. Urte horretan Ulstergo Alderdi Unionistara aldatu zen eta 1987ra arte ordezkatu zuen Ganberan. 1960tik 1963ra Osasun ministro izan zen Harold Macmillanen gobernuan.

1968ko hitzaldi batean, Erresuma Baturako immigrazioaren ehunekoak kritikatu zituen, eta kargutik kendu zuten. Hala ere, famatu publiko nazional bihurtu zen.


Rebola (Ekuatore Ginea)

Rebola Ekuatore Gineako hiria da, Bioko uhartearen iparraldean dagoena. 8.289 biztanle zituen 2001ean.


Gymnogeophagus rhabdotus

Gymnogeophagus rhabdotus "Gymnogeophagus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.


Hyphessobrycon isiri

Hyphessobrycon isiri "Hyphessobrycon" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.


Merdingen

Merdingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Extremadurako fala

Extremadurako fala, ezagunagoa fala gisa eta Extremadurako galiziera ere deitua, Cácereseko Jalamako ibarrean ("Valle de Jálama" gaztelaniaz edo "Val de Xálima" falaz) egiten den mintzaira da. Extremadurako hizkuntzen artean, bertakoa kontsideratu daitezkeen bien artean bat da hau, bestea extremadurera litzatekeelarik, hizkuntza desberdina.

Galiziera eta portugesaren —hizkuntza talde galaikoportugesaren— aldaera da, jatorri guztiz ezaguna ez daukana, eta gertaera historiko jakinek eragindakoa. Gertaera horien artean, Jalama ibarrera bultzatutako galiziar jatorriko migrazioa dago, nahiz eta autore guztiek ez duten bat egiten hipotesi horrekin.

Extremadurako falaren izaera.

Hizkuntza horren izaera eta sailkapena gai eztabaidatua da. Hau da, autore batzuen ustez, galizieraren aldaera da, baina beste batzuek ezaugarri propioak hartu dituen hizkuntza dela diote, hizkuntza-talde galaikoportugesaren partaidea. Falaren hiztun gehienek ez dute bat egiten beraien hizkuntza galiziera delako iritziarekin.

1992an, José Enrique Gargallo Gil Bartzelonako Unibertsitateko irakasleak falaren hiztunen artean ikerketa soziolinguistiko bat egin zuen, familia esparruko gaztelaniaren erabilera aztertuz:

1993an, "Revista Alcántara" aldizkariaren 30. zenbakian, José Luis Martín Galindok eginiko azterketa bat argitaratu zuten. Bertan, San Martín de Trevejon falaren autoidentifikazioaz galdetu zuen; hau da, herritarren ustetan fala zer zen galdetu zuen:

Kontuan izan behar da, hala ere, 960 biztanletik 20k hartu zutela parte azterketa horretan, eta "galiziera" edo "galizieraren dialektoa" aukerak ez zitzaiela aurkeztu. Hori ez da harritzekoa, garai hartan fala galiziera zenik ez baitzen kontuan hartutako hipotesia ere.

1994an, beste ikerketa baten arabera, elkarrizketa egindakoen % 80k gaztelaniaz eskolan ikasi zuen eta etxeko erabileraren ehunekoa ondokoa zen:

Izendapen eta aldaerak.

Extremadurako falak izen asko hartzen ditu bere hiztunen artean: "fala de Xálima", "fala de us tres lugaris", "(a) nosa fala", "xalimegu" edo "chapurreáu" (gutxiespenez, Valverde-n). Era berean, "galego de Estremadura" ere izendatzen da, Galizian batez ere. Galiziako intelektualen artean, gainera, "valego" izendapena ere erabiltzen dute batzuek.

Halaber, herrien arabera hiru aldaera daude: "Lagarteiru" (As Ellasekoa), "Mañegu" ("sanmartiñegu"ren txikitzailea, Sa Martín de Trevellukoa) eta "Valverdeiru" (Valverdi du Fresnukoa).

Hiztunak 10.500 bat dira, gutxi gorabehera.

Ibarra.

Jalamako ibarra Cáceresko probintziaren ipar-mendebaldean dago, Portugalgo mugaldean.

Hiru udalerri hartzen ditu barne:


La Main Rouge

La Main Rouge (Esku Gorria) Frantziako talde armatu bat zen. 50eko hamarkadan atentatu asko egin zuten Europan eta Iparraldeko Afrikan. Ofizialki, eskuin muturreko kolono batzuek sortu zuten, Afrika iparraldeko mugimendu independentisten kontra borrokatzeko. Egiazki, Frantziako Kanpo Dokumentazio eta Kontra-Espioitza Zerbitzuarentzako (SDECE) egiten zituen atentatuak.

Atentatuen jomugan zituzten Maroko, Aljeria eta Tunisiako militante independentistak eta Aljeriako Nazio Askapenerako Fronteari (FLN) armak saltzen zizkietenak, FLNren abokatuak eta Aljeriako gerran Frantziako armadari traba jartzen zien herritar oro.

Erakundea gelditu zen 1962an, Aljeriak independentzia lortu zuenean.

Frantziako zerbitzu sekretuen tresna.

Frantziako Gobernuak eta DGSEk (SDECEren ondorengoa) ez dute aitortu La Main Rouge erakundearen atzean zeudenik. Eta artxiboak oraindik sekretupean daudenez, ezin da ofizialki baieztatu. Baina hainbat agentek eta arduradunek eman zuten lekukotasuna 2010eko urteetan, eta kazetari batzuek ikerketa lanak egin zituzten. Roger Faligot eta Jean Guisnel kazetariek "Histoire secrète de la Ve République" (V. Errepublikaren historia sekretua) liburuan idatzi zuten erakunde hura “Frantziako zerbitzu sekretuen hiltzeko makina” zela.

La Main Rouge erakundearen atentatuak agintzen zituztenak ziren, batetik, Jacques Foccart Charles De Gaulle Frantziako presidentearen aholkulari eta Michel Debré Lehen Ministroarekin harreman zuzena zeukana, bestetik, Paul Grossin jenerala eta SDECEko buruzagia, eta, azkenik, Robert Roussillat koronela, Ekintza Zerbitzuetako buruzagia. Atentatuen agindua Matignonetik (Frantziako Lehen Ministroaren egoitza) joaten zen, eta dosier guztiak erretzen zituzten atentatua egin ondoren. 2017an Jacques Foccarten artxiboan aurkitutako zuten dokumentu bat, Foccartek berak izenpetua: "1958ko abuztuaren 3an jasoa, printzipiozko adostasuna ematen dut".

Ekintza Zerbitzuko sortzaileetako batek, Bob Maloubier Frantziako Erresistentziako kide ohiak, azalpen hauek eman zituen: “Zerbait gertatzen zen guztietan, erraten genuen: La Main Rouge izan da! Baina La Main Rouge ez zen existitzen!”.

Atentatuak.

Afrika iparraldean.

Tunisiako mugimendu abertzaleko hainbat arduradun hil zituzten. 1952ko abenduaren 5ean Tunisiako Lanaren Batasun Nagusia (Union Générale Tunisienne du Travail) alderdiko idazkari nagusi Farhat Hached hil zuten. 1953ko irailaren 13an Hédi Chaker tunisiar liderra hil zuten. 1954ko uztailaren 13an, Abderrahmen Mami hil zuten. Horiez gain beste atentatu ugari egin zuten.

Marokon hainbat atentatu egin zituzten. Frantziako polizia bat atxilotu zuten atentatu haietako batean parte hartzeagatik, baina kargurik gabe utzi zuten aske geroago. Polizia hark, urte batzuk geroago adierazi zuen “berriz egin behar balitz, egingo” lukeela.

Europan.

FLNren aldekoen kontrako atentatuak eta atentatu-mehatxuak egin zituzten Europan. 1956ko irailaren 28an egin zuten lehen atentatua Europan, Hanburgon (Alemania). Otto Schlütter FLNri armak saltzen zizkion arma ekoizle baten kontra. Enpresako langile bat hil zen atentatu hartan. Haren kontrako beste atentatu batean, haren ama hil zuten, 1957ko abenduan.

1957ko irailaren 9an, Georges Geitser detonagailu ekoizleari labana sartu zioten Genevan. Irailaren 19an, Genevan, Marcel Leopold arma saltzailea hil zuten, zerbatana bidez gezi pozoitsu bat botata.

1958ko azaroaren 5ean, FLNren eta arma saltzaileen arteko lotura egiten zuen abokatu bat, Ameziane Aït Ahcène, hil zuten, metrailetarekin tiro eginda, Bonnen (Alemania).

Mendebaldeko Alemanian eta Suitzan aritzeaz gain, Frantzian, Espainian, Belgikan, Italian eta Herbeheretan ere egin zituzten atentatuak. Jende asko hil zuten, esate baterako, 1960an 135 hil zituzten, eta 1961ean 103.


Bibisekzio

Bibisekzioa, latinez: "vivus"

eta "sectĭo", "bizirik zatikatu", bizirik dauden animalien disekzioa da, baina historiako zenbait garaitan gizakiekin ere egin zen. Teknika hprren helburua bizirik dauden izakien organuen funtzionamendua behatzean datza.

Gaur egun, teorian, zientzia helburuetako animalien bibisekzioa egiten da oriandik: egileek diotenez, ez hain modu inbasiboan, gorputzen egitura eta funtzioak aztertzeko asmoz.

Animalien askapen mugimenduak ikerketetan bibisekzioaren guztiz aurka daude.


Alberto Catalán

Alberto Catalán Higueras (Corella, 1962ko azaroaren 7a) nafar politikaria da. Gaur egun, Nafarroako Parlamentuko presidentea da.

Nafarroako Unibertsitatean farmatzian lizentziaturik, 1987an UPNn sartu zen. Bi urte geroago, alderdiko gazteriaren presidenteorde bihurtu zen. Azaroan Juan Ojembarrena presidenteak dimititu ostean, presidente izendatu zuten Catalan. 1991an berriro hautaturik, 1994 arte jarraitu zuen karguan.

Parlamentuan 1991n sartu zen lehen aldiz. Berriz, 1995ean hautatuta atera zen, eta 1996ko irailean Miguel Sanzek Nafarroako lehendakaritza lortu ostean, Alberto Catalan taldeko bozeramaile bilakatu zen. Hurrengo legegintzaldian kargua errepikatu zuen. 2001eko otsailean Rafael Gurrea ordezkatu zuen alderdiko Idazkaritza Orokorrean, eta 2005eko martxoan, berriro atera zen hautaturik. 2003ko hauteskundeen ostean, Tokiko Administrazio sailburua eta Gobernuko bozeramailea izan da.


Claude Le Jeune

Claude Le Jeune frantses musikagilea izan zen (Valenciennes, 1530 inguruan - Paris, 1600). Frantses Errenazimentuko musikagile ezagunenetako bat da. Henrike IV.aren ganbera-musikagilea izan zen. Frantses-flandestar polifoniaren eta italiar madrigalen baliabideak erabili zituen. Le Jeunek idatziak dira, besteak beste, "Le printemps" musika neurtuaren bilduma bat, salmoetarako moldaketak (1589, "Dodécachorde", bilduma barne), italiar madrigalak, frantses "chanson"ak, latinezko moteteak.


Twinnita

Twinnita mineral bat da eta sartorita taldearen kidea da.

Ezaugarriak.

Twinnita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: <chem> Pb0.8Tl0.1Sb1.3As0.8S4</chem>. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.


Borač

Borač Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 346 biztanle ditu eta 5,91 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1368 urtean egin zen.


Jose Mugerza

Jose Mugertza Anitua (Eibar, 1911ko irailaren 15a - Mexiko, 1980ko urriaren 20a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea zen, Athleticen jokatu zuena. Iloba José Eulogio Garate zuen.

Euskal Herriko futbol selekzioan aritu zuen Espainiako Gerra Zibilaren garaietan. Hauekin batera Mexikon jokatu eta hantxe erbesteratu zen. Club de Fútbol Monterreyko zuzendari teknikoa izan zen.


Plicofollis polystaphylodon

Plicofollis polystaphylodon "Plicofollis" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.

Banaketa.

Espezie hau Agulhasko itsaslasterran aurki daiteke.


Kelleys Island (Ohio)

Kelleys Island Ohioko herri bat da. Erie konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Eguzki-arrain

Lepomis gibbosus "Lepomis" generoko animalia da. Arrainen barruko Centrarchidae familian sailkatzen da.


New Berlin udalerria, Sangamon konderria (Illinois)

New Berlin udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Sangamon konderrian. Azken zentsuaren arabera biztanle zituen, eremuan.

Ekonomia.

2020ko zentsuaren arabera, New Berlin udalerrian 607 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak estatubatuar dolar ziren.


Gasteizko justizia jauregia

Gasteizko justizia jauregia Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen auzitegi bat da.

Kokalekua.

Lovaina auzoan dago, Gasteiz etorbidearen 18. zenbakian.

Historia.

1994an Iñaki Aspiazu arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen.


Külz

Külz Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.


Howard Florey

Howard Walter Florey, Florey of Adelaide and Marsdon Baroia (Adelaide, 1898ko irailaren 24a - Oxford, 1968ko otsailaren 21a) australiar farmakologo eta patologo izan zen. 1945eko Medikuntzako Nobel Saria irabazi zuen Ernst Chain eta Alexander Flemingekin batera penizilinaren aurkikuntzagatik. Medikuntza ikasi zuen beka batekin Adelaideko Unibertsitatean eta Oxford eta Cambridgeko unibertsitateetan ikasketak zabaldu zituen. Flemingek penizilinari buruz egindako ikerketak irakurri ondoren, Chainek eta Floreyk lehen pazientea tratatu eta tratamendu erabilgarria lortu zuten.


Psilorhynchus nepalensis

Psilorhynchus nepalensis "Psilorhynchus" generoko animalia da. Arrainen barruko Psilorhynchidae familian sailkatzen da.


Rattus timorensis

Rattus timorensis Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.


Harding konderria

Harding konderria bi konderri ezberdinen izena da:


Heriotza mugako esperientzia

Heriotza mugako esperientzia (HME laburtua, ingelesez NDE – "near-death experience", «heriotzaren ondoan esperientzia») hainbat pertsonak –heriotza klinikoan egon direnak– azaldutako testigantzak dira, egoera kliniko horretan izandako pertzepzioei buruzkoak.

Medikuntza arloko aurrerapenek –besteak beste, suspertze kardiakoaren eremuan– heriotza klinikoan egon direnen berpiztea ahalbidetu dute, HMEen testigantzak areagotu duena. Ikerlari batzuen ustez heriotza klinikoan egon direnen % 10 eta % 20 ingurukoek halako esperientziak gogoratzen dituzte.

Hainbat zientzialariren iritziz heriotzaren osteko kontzientziaren biziraupena frogatuko lukete HMEk. Beste batzuen iritziz, aldiz, prozesu fisiologiko baten ondorioa besterik ez dira, egoera berezi horretan burmuinak sortutako eldarnio biziak, hain zuzen ere.

Heriotza klinikoa.

Klaudio Harluxeteko “Euskal Hiztegi Entziklopedikoa”-k heriotzari buruzko honako definizio hau ematen du: “"Biziaren erabateko eta betirako etena"”. Definizio honen arabera heriotza itzuli-ezinezko gertaera denez, HME bat eduki duena ez da benetan hilda egon, “"in strictu sensu"”. Hori dela eta, gai honen ikerlariek nahiago dute “heriotza kliniko” terminoa erabiltzea, zehatzagoa delako eta neurtu eta zehaztu daitekeen egoera bati aipamena egiten diolako.

Heriotza biologikoaren aldean, beraz, heriotza klinikoa prozesu itzulgarria da. Heriotza klinikoaren ohiko adierazlea bihotz-biriketako gelditzea izan da, hots, arnasketa eta bihotz-taupadaren eza. Zientzialariek, baina, beste parametro bat sartu zuten gero: burmuin-jarduerarik eza. Azken hau lehenengoaren ondorioa besterik ez da: bihotz-biriketako gelditzeak burmuinaren heriotza eragiten du minutu gutxitan, oxigenoa burmuinera iristen ez zaiolako (anoxia).

Kontuan hartu behar da, beraz, bihotz-biriketako gelditzea prozesu itzulgarria dela, burmuinaren zelulek bizirik irauten duten bitartean. Zelula horiek hiltzen direnean heriotza biologikoa gertatzen da (burmuina baita bihotz-biriketako prozesuak zuzentzen dituena).

Burmuin-jarduera elektroentzefalogramaren (EEG) bidez neurtzen da: burmuinak ez badu jarduerarik EEGren monitorean erregistro laua agertzen da. Egoera horrek minutu asko irauten badu (bihotz-biriketako gelditzearekin batera) heriotza klinikoa heriotza biologiko bihurtzen da.

HME izan dutenen hainbat kasutan medikuek heriotza klinikoa baieztatu dute. Beste kasu batzuetan, aldiz, ez da baieztatu burmuinaren heriotza, EEGren monitorea ez zegoelako eskura eta, larrialdia dela eta, arreta guztia bihotz-birikak bizkortzean jarri delako.

Historia.

1975ean Raymond Moody psikiatra estatubatuarrak "Life After Life" («bizitzaren ondorengo bizitza») liburua kaleratu zuen, heriotzaren mugan izandako esperientzien gaia mundu osoan ospetsu bihurtuko zuena. Liburu horretan, Moody-k honelako esperientziak bizi zituzten 150 pertsonaren testigantzak aztertu zituen lehenengo aldiz, eta testigantza eta bizipen horiek amankomunean alderdi asko zituztela azpimarratu zuen.

HMEei buruzko lehenengo liburu horretan Moodyk lekukoen kontaketa bat osatzen du, baina haren kritikoen ustez ez du sakon ikertzen fenomeno horren jatorria. Psikiatra estatubatuarrak hipotesi mistiko edo transzendentearen aldeko hautua egiten du fenomenoa azaltzeko. Garai berean Elisabeth Kübler-Ross psikiatra ezaguna gai honetaz interesatu eta Moodyren antzeko ondorioetara iritsi zen.

XX. mendeko 90eko hamarkadan ikerlari talde berri batek ekin zion esperientzia hauen jatorriaren ikertzeari, laborategiko tresnak erabiliz eta burmuinaren azterketa zorrotza eginez. Pim Van Lommel kardiologo holandarra, Sam Pernia eta Peter Fenwick kardiologo eta neurologo estatubatuarrak, eta Susan Blackmore psikologoa ondorio ezberdinetara iritsi ziren haien ikerketetan: batzuek heriotzaren osteko kontzientziaren biziraupenari eusten zioten bitartean, beste batzuek prozesu fisiologiko hutsa zela baieztatzen zuten. Gaur egun bi teoria kontrajarri horiek zutik diraute, gero azalduko dugunez.

Heriotzaren bizipenak.

Moodyk, Kübler-Ross-ek, Pim Van Lommel-ek eta beste ikerlari batzuek azpimarratu dute heriotza mugako esperientziak izan dituzten gehienek antzeko bizipenak azaltzen dituztela, erlijio, sinesmen eta kultura desberdinetako gizakiak izan arren.

Testigantza gehienetan honako alderdi hauek agertzen dira:

Bizipen hauek guztiak ez dira beti agertzen lekukoen azalpenetan, baina hauetako batzuk sarritan errepikatzen dira. Kontaketa-patroia Moodyk berak bere liburu batean egiten duen honakoa izango litzateke:

2017an Liejako Unibertsitateko ikerlari talde batek ("Coma Science Group"-arekin koordinatuta), Charlotte Martial neuropsikologoaren zuzendaritzapean, ikerketa baten emaitzak publikatu zituen "Frontiers in Human Neuroscience" aldizkarian. Talde horrek HME-ko 154 kasu sakon aztertu zituen, eta lekukoek gehien errepikatzen zituzten bizipenak aipatu: gorputzetik irtetzeko sentsazioa (lekukoen % 53), tunel batean sartzearena (% 47), argi indartsu baten ikusmena (% 69), bake sakonaren sentsazioa (% 80) eta hildako lagun/senideekin topaketarena (% 64) ziren ohikoenak. Ikerlariek aipatzen zuten bizipen horiek ez zirela beti orden berean agertzen, ordena ezberdina baitzen sarritan lekukoen arabera. Charlotte Martialen iritziz, ikerketak agerian jartzen zuen bizipen batzuk oso antzekoak direla lekuko gehienengan, fenomeno beraren osagaiak direla garbi uzten duena, baina denboraren aldakortasun handia zegoela ere sentsazioen artean.

Bestalde, deigarria da aipatutako bizipenak eta -orokorrean- egoera horretan egon direnen testigantzak antzekoak direla lekukoaren jatorria eta sinesmenak direnak direla. Hots, pareko kontakizunak egiten dituztela Australiako aborigenek, Europako kristauek, Asiako musulmanek edo Ipar Amerikako ateoek, Kübler-Ross doktoreak azpimarratzen zuenez

Esperientziaren ondorioak.

Ikerlari batzuek (R. Moodyk, Pim Van Lommel-ek…) heriotza mugako esperientzia bat izan dutenen aldaketa sakona azpimarratzen dute. Pertsona hauen talde bati egindako segimenduan, Van Lommel doktoreak zera egiaztatu zuen: esperientzia izan eta gero, hauetako % 70a denbora gutxian dibortziatu egiten zela.

Esperientzia hauek bizi dituzten gizabanakoak bizitza eta munduari buruzko beren ikuspegia aldatzen zitzaiela aitortzen zuten. Denek, salbuespenik gabe, galdua zuten lehenago heriotzari zioten beldurra. Errotik aldatu zitzaizkien bizitzan zituzten lehentasunak. Orokorrean, ez ziren lehen bezain materialistak eta gehiago kezkatzen ziren funtsezko arazo filosofikoez.,

Horietako asko idealistago eta altruistago bihurtzen ziren, eta arreta gehiago jartzen zioten lagun hurkoari. Esperientzia hori bizi eta gero ogibidez edo lanbidez aldatzen zirenak ez ziren gutxi, eta ezta banandu edo dibortziatzen zirenak ere.

Bizitzaren aurreko jarrera berri hori luzaro mantentzen da, HME bizi eta hamarkada batzuk geroago ere.

Azalpenak eta hipotesiak.

Bi hipotesi multzo nagusi daude aurrez aurre heriotza mugako esperientziak azaltzeko: teoria transzendenteen multzoarena (kontzientziaren biziraupena baieztatzen duena) eta azalpen naturalen multzoarena (prozesu fisiologikoen zeregina azpimarratzen duena).

Hipotesi transzendentea.

HMEak aztertu dituzten ikerlari ospetsu batzuek (R. Moodyk, Pim Van Lommel-ek, Peter Fenwick-ek, Bruce Greyson-ek…) kontzientzia, arima edo gogoa ez dela burmuinaren emaitza hutsa baieztatzen dute, heriotzaren ostean bizirik jarraitzen duen entitate autonomoa baizik.

Hipotesi honi eusten diotenen ustez, kontzientziak beste dimentsio batera pasatuko luke burmuina itzaltzen denean.

Bruce Greyson psikiatra estatubatuarrak baieztatzen du ez dagoela hipotesi fisiologiko edo psikologikorik HME batean gertatzen diren fenomeno guztiak azaltzen dituenik.

Peter Fenwick neurologoak, bere aldetik, burmuinaren jarduera elektrikoa bihotz-gelditzea gertatzen denetik segundo gutxira desagertzen dela gogorarazten du. Neurologiak burmuinak funtzionatzen ez duenean esperientziak izatea ezinezkoa dela dioenez, fase horretan bizipenak badaude kontzientzia eta burmuina guztiz autonomoak direla ondorioztatu behar dela baieztatzen du Fenwick-ek.

Pim Van Lommel kardiologo holandarrak azterketa sakonak burutu ditu arlo honetan, eta "The Lancet" zientzia-aldizkari ospetsuan (2001. urtean) argitaratu zituen bere lanen ondorioak. Van Lommel-ek ez du inongo zalantzarik baieztatzeko burmuina ez dela kontzientziaren sortzailea, honen hartzaile edo errezeptorea baizik. Kontzientziak, kardiologo honen ustez, existentzia autonomoa baitauka.

Van Lommel-ek, azkenik, hilzorian eta koma sakonean zegoena hainbat kasutan bere ingurunean gertatzen zena zehatz-mehatz deskribatzeko gai izan zela aipatzen du. Horrek bere gorputzetik at informazio hori jaso duen ustera garamatza.

Kontzientziaren biziraupena defendatzen dutenek, hain zuzen ere, HMEak izan dituztenek sarritan beren inguruneko informazio zuzena eman dutela azpimarratzen dute, heriotza klinikoan zeuden bitartean. Bistan da egoera horretan informazio hori ez zutela eskura. Adibideak ugariak dira eta aipagarrienetako bi hemen agertzen dira:

Nabaria da hilzorian zegoenak ezin zituela xehetasun hauek ezagutu, heriotza klinikoan zegoelako.

Ikuspuntu eszeptikoa.

Hainbat egilek heriotza mugako esperientzien testigantzak gezur edo asmakeria hutsak direla proposatzen dute. Gezur horien protagonistek ezkutuko asmoak (ospea, protagonismo-gosea, erlijio-ideologia, etab.) izango zituzten ipuin horiek asmatzeko.

Hipotesi hau gainbeheran dago egun, mundu osoan jasotako milaka testigantzaren aurrean (bat-etortze nabarmenak dituztenak, bestalde). Eta egia bada ere azken urteetan esperientzia hauen ezagutza nabarmen handitu dela, fenomeno hau guztiz ezezaguna zen Moodyk bere lehenengo 150 kasuak bildu zituenean, kasuen arteko bat-etortzeak oso handiak izanik ere garai hartan (70eko hamarkadaren hasieran).

Zientzialari eszeptikoenek ere ez dute gaur egun aintzakotzat hartzen hipotesi hau, azalpen fisiologikoen aldeko hautua egiten baitute fenomenoa ulertarazteko.

Hipotesi fisiologikoa.

Hainbat zientzialarik heriotza mugako esperientziak burmuinak sortutako haluzinazioak direla proposatu dute. Haluzinazio bizi horien eragilea era askotakoa izan daiteke, baina beti zerikusi handia du lekukoaren egoera fisiologiko bereziarekin (heriotzaren mugan burmuinaren egoera fisiologikoa apartekoa baita).

Azalpen fisiologikoak ematen dituztenek lekukoaren bizipenak heriotza klinikoa agertu aurretikoak direla aditzera ematen dute. Haien ustez, heriotza klinikoa agertu ondoren (hots, burmuinak jarduerarik ez duenean) ez dago inongo bizipenik edo haluzinaziorik. Lekukoak gogoratzen duena, beraz, trantsizio-egoera batean sortutako irudiak eta bizipenak dira, konorterik gabe baina heriotza klinikoaren aurretik sorturikoak.

Hipotesi honi eusten diotenen ustez eragile haluzinogeno nagusiak honako hauek izan litezke:

Goian aipatu diren eragile fisiologikoen artean ez dago bat bera ere HME batean agertzen diren bizipen guzti guztiak sortzen dituenik. Horregatik Susan Blackmore psikologoak eta bera bezalako beste ikerlariek ere HME batean eragile batzuek batera jarduten dutela proposatzen dute: anoxia, endorfinak, serotonina, burmuineko aldaketa fisiologikoak, etab. Eragile horien guztien elkarrekintzek sortuko lituzkete heriotzaren mugan agertutako esperientziak.

Kontzientziaren biziraupenari eusten diotenen ustez, aldiz, bizipenen intentsitatea eta edukia ez da bera izaten HME bat izan duten eta drogen eraginpean egon direnen artean. Bruce Greyson psikiatraren esanetan, heriotza mugako esperientziak haluzinazio kimiko batekin alderatzea tximeleta baten hegaldia eta hegazkin supersoniko batena maila berean jartzea bezalakoa da: biek ala biek hegan egiten dute, baina hegaldiaren dimentsioa guztiz ezberdina da.

Bi kasu paradigmatiko.

Heriotza klinikoa ezagutu dutenen milaka testigantzen artean kasu batzuk ospetsu bihurtu dira, ondo ikertuak izan direlako eta informazio oso zehatza eman dutelako. Bi aipatzekotan, Pamela Reynolds-ena eta Vicky Norotuk-ena aukeratu litezke.

Pamela Reynolds.

Emakume estatubatuar honi burmuineko aneurisma itzela aurkitu zioten 1991ean. Aneurisma hori kentzeko hil ala biziko ebakuntza egin behar izan zioten Arizonako klinika batean. Ebakuntza oso korapilatsua zen, aneurisma horren kokapena zela eta. Sendagileek bihotz-gelditze hipotermikoa izeneko teknika burutu zuten, gaixoaren bizi-konstanteak geldituz: bihotzaren taupadak, arnasketa, eta burmuineko jarduera eten egin zituzten, eta gorputzetik kanpoko odol-zirkulazioa ezarri zioten, gorputzeko tenperatura 15 °C-tan atxikiz. Labur esanda, heriotza kliniko kontrolatua eragin zioten 45 minutuko tartean, aneurisma kentzeko. Tarte luze horretan Pamelaren EEG guztiz laua izan zen, bere burmuinean ez baitzegoen inongo jarduerarik.

Egoera horretan zela Pamelak HME bat bizi zuen. Bere gorputzetik atera omen zen eta mediku eta erizainen lana ikusi zuen. Kasu honi sinesgarritasun handia ematen diona Pamelaren testigantza zuzena da, lekukoak bere inguruneko xehetasun ugari eman baitzituen: erizainen arteko elkarrizketa eta ebakuntzan erabilitako tresneriaren deskribapena, besteak beste. Gero, ohiko bizipenak izan zituen: tunel batean sartu eta argi bizi baterantz zuzentzea, esaterako. Hildako senideak ikusi zituen eta aparteko lasaitasun, zoriontasun eta bakea bizi zituen argiarekin bat egin zuenean.

Bi dira kasu honi interes berezia ematen dioten faktoreak: alde batetik, heriotza kliniko kontrolatuan bizitako esperientzia bat izatea, hots, ospitale batean propio eragindako “heriotza programatu” bateko ondorio bat izatea, eta bestetik ebakuntza-gelan klinikoki hilda zegoen bitartean ikusi eta entzun zituen gauzei buruzko informazioa ematea, talde medikoak gero konfirmatuko zuena.

Ebakuntza egion zion Robert Spetzler neurozirujauak Pamelarena aparteko kasu bat zela aitortu zuen, eta gaia ikertu zuen Michael Sabom kardiologoaren iritziz (hasieran oso eszeptikoa zena) Pam Reynolds-en esperientziak agerian jartzen du kontzientzia eta burmuina autonomoak direla, lehenengoak bizirauten baitu bigarrenak jarduerarik ez duenean ere.

Vicky Noratuk: itsuak ikusi egiten du.

Vicky Noratuk itsua zen jaiotzatik. Ez zuen inoiz ezer ikusi, ezta ametsetan ere. Gaztea zela istripu larria sufritu eta bihotz-biriketako gelditzea pairatu zuen. Gorputzetik kanpoko esperientzia bat izan zuen, eta bere gorpua eta aldamenean zeuden pertsona guztiak ikusi egin zituen. Ikusmenarena esperientzia guztiz berria izan zen harentzat, eta HME batean estreinako aldiz bizi izan zuen.

Egoera horretan zela, toki argitsu batera abiatzen zela sentitu zuen. Bertan, pertsona eta animalia argitsuak ikus zitezkeen, eta izaki argitsu batekin elkarrizketa sakon bat mantendu zuen.

Sharon Cooper eta Kenneth Ring doktoreek Vicky eta beste itsu batzuen kasuak aztertu dituzte, eta haien bizipenak eta pertsona normalarenak oso antzekoak direla HME batean ondorioztatu dituzte . Bi doktore horiek HME bat izan zuten 24 itsu elkarrizketatu zituzten, horietako 14 jaiotzez itsu zirenak, eta beren emaitzak 1997an argitaratu zituzten. Antza, Vicky Noratuk eta bera bezalako beste pertsonen kasuek aditzera ematen omen dute beren kontzientziek, arimek edo gogoek ez dutela beren burmuinek duten ikusmen-ezintasunik . Horrek kolokan jar ditzake haluzinazioen teoria fisiologikoak.

Ondorioak.

Iritzi kontrajarriak sortzen dituzte komunitate zientifikoan heriotza mugako esperientziek, aurreko ataletan azaldu denez. Mundu honetatik harantzago eraman nahi dute ikerlari batzuek fenomenoaren azalpena, beste batzuek gertuko eragileak aintzakotzat hartzen dituzten bitartean. Harantzagoaren aldekoen iritziz HMEak burmuin-funtziorik ez dagoenean gertatzen dira, hots, lekukoa heriotza klinikoan dagoenean. Hipotesi fisiologikoen aldekoek, aldiz, HMEaren bizipenak “hil” aurretik gertatzen direla proposatzen dute, gaixoa konorterik gabe dagoenean baina burmuinak jarduera fisiologikoa duen bitartean. Horra hor eztabaida horren koska.

Ditugun baliabideekin ez dago jakiterik zein unetan bizitzen dituen lekukoak heriotza mugako esperientziak. Burmuinak funtzionatzen ez duenean izango balitz, ez legoke zalantzarik burmuina eta kontzientzia gauza independenteak direla. Hori gertatu ezean, ezin da inondik inora aurrekoa baieztatu.

Haluzinazioak izan ala ez, inork ez du zalantzan jartzen heriotzaren gertuko esperientzia baten protagonistek nortasun-aldaketa sakona bizi dutela esperientziaren ostean. Esperientzia horrek, nonbait, egundoko zirrara eragiten die. Dudarik gabe, horren atzean zer dagoen ikertzea merezi du.


Puntu (musika)

Puntu-zeinuak laguntzen dioten notaren eskuinaldean marrazten dira. Ez dira "staccato" artikulazioarekin nahasiak izan behar, azken hauek notaren gainean edo azpian ezartzen baitira.

Puntua eramango duen nota pentagramaren tarte batean kokatua badago, puntua tarte berean idatzia izango da. Bestalde, lerro batean idazten baldin bada, puntua gainetiko tartean kokatu beharko da. Lerro gehigarrietan prozedura berbera jarraitu beharko da. Hala ere, lerro batean kokatuta dagoen nota akorde batean parte hartzen badu, non notarik garaiena lerro batean ere aurkitzen den, beheen aurkitzen den notaren puntua beheko tartean kokatu beharko da.

Teorikoki edozein notak eraman lezake puntua, edozein isilunek bezala. Isiluneak bere posizio arruntan aurkitzen bada, puntuak pentagramaren hirugarren tartean behetik zenbatuta kokatu behar dira. Read-ek adierazita, "«ezinezkoa da isiluneak ligaturekin lotzea»".


Laterza

Laterza Italiako udalerri bat da. Tarentoko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Laterzak honako udalerri hauekin egiten du muga:


Villa García (udalerria)

Villa García Mexikoko udalerri bat da. Zacatecas estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua Villa García da.


Heather Nova

Heather Nova (jaiotza izena Heather Allison Frith; Bermuda, 1967ko uztailaren 6a) kantautore eta poeta bermudarra da.

Biografia.

Heather Allison Frith Bermudan, Britainiar itsasoz haraindiko lurraldean, jaio zen. Bere ama Kanadako Eskozia Berrikoa da eta aita Bermudakoa. Novak bere haurtzaroaren zati handiena familiarekin igaro zuen, besteak beste, bere ahizpa Susannahrekin, telebistako kazetaria eta modeloa eta Mishka reggae abeslaria den anaiarekin, beraien aitak eraikitako belaontzia "Ilargia" izeneko belaontzian. Frith-tarrak 1970eko eta 1980ko hamarkadako urte batzuk igaro zituzten Atlantikoko eta Karibeko ur eta kostaldeetan zehar nabigatzen. Bere haurtzaro idilikoaz geroztik, Heatherrek 600 kontzertu baino gehiago jo ditu, 2 milioi album baino gehiago saldu ditu eta 30 urte baino gehiagoko ibilbidea du musikaren industrian (2019rako 10 lan luze, 6 EP eta 12 single zituen argitaratuta).

Nova txikitatik hasi zen gitarra eta biolina jotzen. 12 urte zituela bere lehen abestia idatzi zuen. Rhode Islandeko Diseinu Eskolan (RISD) matrikulatu zen, eta 1989an zineman espezializatu zen. Poesia klaseak hartu zituen eta ikasketetan egin zituen filmetarako musika ere idatzi zien. Kantagintzak bere pasioa izaten jarraitzen zuen.

Karrera.

Rhode Islandeko Diseinu Eskolan gradua lortu ostean, Nova Londresera joan zen bizitzera hamabi urtez (britainiar herritartasuna zuen Bermudan jaiotzegatik). 1990ean, bere lehen grabazioa kaleratu zuen: "Heather Frith", EP bat; eta oraindik ez zuen izen artistikoa erabili. Izen berria, artistikoa, lehen aldiz 1993an erabili zuen argitaratzeko: lehenbizi bere bigarren EPa, "Spirit in You", eta baita bere lehen album osoa: kritikak goraipatutako "Glow Stars" (Felix Tod-ek ekoiztu ziona, "Big Cat" zigiluko Steven Abbott zuzendariak "aurkitu" ondoren). Diskoaren arrakastak "Blow" zuzeneko lehen diskoa grabatzera eta kaleratzera eraman zuen urte berean.

1994an "Oyster" kaleratu zuen, Youth eta Felix Tod-ek ekoiztutako diskoa, eta harekin ia bi urteko tourra hasi zuen.

Zuzeneko beste disko bat argitaratu zuen 1995ean: "Live From The Milky Way".

"Siren" lana, "London Rain" single arrakastatsua zela eta, "Oyster" -en jarraipena, 1998an kaleratu zen. Ondoren, Sarah McLachlan eta beste musikari batzuekin parte hartu zuen Lilith Fair iparramerikarrean, emakumezko interpreteak bakarrik zituen musika jaialdian. "Siren" kaleratu eta diskoa sustatzeko mundu mailako bira egin ondoren, Nova-k atsedenaldi bat hartu zuen, telebistako hainbat ikuskizunetarako eta filmetako soinu-bandetarako abestiak egin arren, eta bere diskoetxeak ( Sony Records / The WORK Group) albumaren hainbat single atera zituen (era apalean entzun zirenak Ameriketako MTV2n, Europako MTVn, Kanadako MuchMusic-en eta irrati nagusietan, nahiz unibertsitateetako irratietan-eta ezaguna izan). Garai horretako da, sarritan bertsioak izan dituen " Gloomy Sunday" abestiaren bertsio bat grabatu zuen, Alemaniako Bigarren Mundu Gerraz ari den "Ein Lied von Liebe und Tod" film luzerako (nazioartean "Gloomy Sunday" izenarekin ezagunagoa). 2000. urtean, Novak "Wonderlust" izenburuko zuzeneko beste disko bat kaleratu zuen.

Urteetan zehar, Nova-k 120 abesti baino gehiago idatzi eta grabatu ditu.

"South" (2001) argitaratzearekin batera, nazioartean ezaguna egin zen John Cusacken "Serendipity" filmeko soinu bandan parte hartu zuelako. Sean Pennen "I am Sam" filmeko soinu bandan ere agertu zen, The Crow: City of Angels kantatzen. Suediako Eskobar indiepop bandarekin, "Someone New" abestia egin zuen, eta haren bideoa Ameriketako MTVn agertu zen lehen aldiz.

"Storm", Novaren estudioko bosgarren diskoa, Mercury Rev taldearekin batera grabatu zuena, 2003. urtearen amaieran argitaratu zen, Saltwater zigilu propioarekin. Alemaniako 5 postu onenen artean sailkatu zen eta ezagutzera emateko bira egiten ari zela Nova haurdun gelditu zen.

Bere semearen jaiotza eta bereahala, 2005ean, argitaratu zuen "Redbird" hurrengo diskoa eta, berriro, Alemaniako Top 10ean sartu zen.

2005eko abenduan, "Together As One" EPa kaleratu zuen, Bermudako belauntzi Fundazioa babesteko.

2002an, "The Sorrowjoy", 72 orrialdeko bere poesia eta marrazki liburua argitaratu zuen eta izen bereko musika album bat argitaratu zen 2006ko martxoan, non Nova-k bere olerkiak irakurtzen zituen, atzean musika zuela.

Alemaniako ATB "trance" musika artistarekin ere kolaboratu zuen "Love Will Find You", "Feel You Like A River" eta "Renegade" nazioarteko arrakasta bezalako pistetan.

2008an, "The Jasmine Flower" izeneko diskoa kaleratu zuen, Bermudan (eguzkiaren energiari esker) grabatutako disko akustikoa, eta haren bira akustikoa egin zuen. 2010ean Europan zehar eman zituen disko beraren kontzertuak eta lau abesti berri ere abesten zituen: "Save A Little Piece Of Tomorrow", "Everything Changes", "Burning To Love", eta "Turn The Compass Round"; bere "300 Days at Sea" lanean argitara eman zituenak 2011n (Felix Todek ekoiztua).

2014 amaieran, "The Way It Feels" izeneko estudioko albumean hasi zen lanean, eta 2015eko maiatzean argitaratu zuen, kritikaren goralpenarekin.

Bere azken diskoa, "Pearl", 2019ko ekainaren 28an kaleratu zen.


Brochon

Brochon Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Brochon udalerrian erroldatutako biztanleak 651 ziren. Familiak 250 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 85 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 281 etxebizitza zeuden, 261 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 246 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 261 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 134 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 409 ziren, horien artean 277 aktiboak ziren eta 132 inaktiboak ziren. 277 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (138 gizon eta 133 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 132 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 53 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Brochon udalerrian 249 unitate fiskal zeuden, 601 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.650 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 26 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.

2000. urtean Brochon udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 192 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Brochon udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 613 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 728.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Brochon

Fixin (0,7 km)

Gevrey-Chambertin (1,3 km)

Couchey (2,5 km)

Marsannay-la-Côte (3,8 km)

Perrigny-lès-Dijon (4,0 km)

Saint-Philibert (4,8 km)

Morey-Saint-Denis (4,9 km)

Chambœuf (5,0 km)

Flavignerot (6,0 km)


Eguzki-bela

Eguzki-bela espazio zunda eta espaziontzientzako motorren erabilpenaren alternatiba edo gehigarria den propultsio sistema bat da. Eguzki-belek espaziontzietatik kanpo dauden iturriek sortu edo igorritako bulkadak bereganatzen dituzte, modu honetan espaziontziek ez dute eurekin batera motor edo erregairik garraiatu beharrik, espaziontziaren pisua nabarmenki arinduz, eta abiadura handiagoak hartzea ahalbideratuz. Bereganatzeko gai diren bulkada-iturrien arabera, motorrak bi multzo handietan sailka daitezke:

Eguzki-belek eskeintzen duten potentzia eskasa dela eta, metodo honekin propultsatuak diren espaziontziak espaziora ohiko suziri baten bidez jaurti behar dira. Jada atmosferatik kanpo daudela, bere azelerazioa oso geldoa da, bere abiadura 100 km/h-ko areagotzeko egun osoa behar izan baitezakete. Halere, suziriek ez bezala, bulkada bela batean etenaldiekin burutzen da, ondorioz denboraren poderioz belek gaur egungo zurrusta-propultsio bidezko sistemek baino abiadura askoz ere handiagoak lor ditzakete.

Eguzki-belen garapena nahiko berria da, eta gaur egun arte IKAROS zunda bakarrik lortu da arrakastaz jaurtitzea, partzialki metodo honekin propultsatua, baina XXI. mendearen hasieran espazio-agentziak teknologia honen garapenean dihardute. Eguzki-belei buruz "egunen batean izarretara eraman gaitzakeen teknologia ezagun bakarra" dela esan izan da.


St. Peters (Missouri)

St. Peters Missourieko hiri bat da. St. Charles konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Marling

Marling, italieraz Marlengo, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Marlingek honako udalerri hauekin egiten du muga:


Fairmount Heights (Maryland)

Fairmount Heights Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Prince George's konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Aleurodiscus disciformis

Aleurodiscus disciformis "Stereaceae" familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria .

Sinonimoa: "Thelephora disciformis".

Deskribapena.

Karpoforoa: 0,5 eta 2 cm bitarteko diametrokoa; gorputz emankorrak, euskarriari oso itsatsita daude, erresupinatuak dira edo pixka bat proiektatu egiten dira goialdean, irregularrak, "Stereum" itxurarekin. Himenioa zurixka-grisaxka kolorekoa da, lehortzean pitzatu egiten da; proiektatutako goiko aldea arrexka da eta pixka bat zonatua.

Jangarritasuna.

Ez da jangarria.

Nahasketa arriskua.

"Aleurodiscus cerussatus" delakoarekin nahas daiteke, hau ere zuri-grisaxka kolorekoa da, txilarretan eta beste zuhaixka batzuetan ateratzen delako bereizten da. Esporak ere bereizten dute.

Sasoia eta lekua.

Urte osoan eta ohikoa haritz bizietan, talde txikiak sortuz.

Banaketa eremua.

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Mozambike, Japonia, Himalaiako eremua.


Higinio Basterra

Higinio Basterra Berastegi (Bilbo, Bizkaia, 1876ko urtarrilaren 11 - 1957ko otsailaren 18a) bizkaitar eskultorea izan zen.

Biografia.

Ikasketak Parisen egin ondoren, Bilboko Arte Ederretako eskultura katedra lortu zuen. Estatua ugari zizelkatu zituen.


Szczecinek

Szczecinek (]

) Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Szczecinek barrutian kokatuta. 48,48 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 40362 biztanle zituen.


Nectophryne batesii

Nectophryne batesii "Nectophryne" generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Niagara (argipena)

Niagara izena duten hainbat toki daude:


Wanaque (New Jersey)

Wanaque New Jerseyko borough bat da. Passaic konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


The Incredible Burt Wonderstone

The Incredible Burt Wonderstone (euskaraz "Burt Wonderstone Harrigarria"), 2013ko Don Scardino estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Steve Carell, Steve Buscemi, Olivia Wilde, Alan Arkin, James Gandolfini eta Jim Carrey aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

AEB, Las Vegas. Burt Wonderstone (Steve Carell) magoa larri dabil: eszenatokian laguntzaile zuen eta bere neskalqduna zenarekin harremana hautsi berri du, eta hori gutxi balitz, Steve Gray (Jim Carrey) magoak Burtek baina truko ikusgarri eta arriskutsuagoak egiten dituenez, Burtentzat mehatxu artistikoa bilakatuko da. Horregatik, Burtek bere kide ohia zen Anton Marvelton (Steve Buscemi) magoa biek berriz ere bikote magikoa osatu, ikuskizunak eman eta ospea berreskuratzeko konbetzituko du.


Jennings (Missouri)

Jennings Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Lasesarre

Lasesarre Barakaldoko auzoa da, Lasesarre-Urban Galindo barrutia (2.a) osatzen duena Urban Galindo eta Larrearekin batera.

Ezaugarriak.

Lasesarreko auzoa Adife burdinbideek bitan banatzen dute. Mendebaldean, auzo zaharra kokatzen da, 1950eko hamarkadatik aurrera eraikia. Ekialdean bestalde, 2000ko hamarkadan Europako Urban programaren bidez hiritartu eta proiektaturiko Barakaldoko udalaren zabalgune berria dago.

Futbola.

Sakontzeko, irakurri: «Lasesarre estadioa»

Bertan kokaturik dugu Eduardo Arroyo arkitektoak diseinaturiko Lasesarreko futbol zelaia, Barakaldo CF taldearena. Zelaia 1922ko jatorrizko futbol zelaia ordezkatzeko eraiki zen eta 12.128 pertsonarentzako tokia dauka.


Juvigny-sous-Andaine

Juvigny-sous-Andaine Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Juvigny-sous-Andaine udalerrian erroldatutako biztanleak 1.058 ziren. Familiak 420 ziren, horien artean 124 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 525 etxebizitza zeuden, 422 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 469 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 422 etxebizitza nagusietatik 268 bere jabearen bizilekua ziren, 151 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 125 etxek lau zituzten eta 168 etxek bost zituzten. 260 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 218 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 164 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 665 ziren, horien artean 494 aktiboak ziren eta 171 inaktiboak ziren. 494 pertsona aktiboetatik 464 lanean zeuden (253 gizon eta 211 emakume) eta 30 langabezian zeuden (13 gizon eta 17 emakume). 171 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 71 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Juvigny-sous-Andaine udalerrian 441 unitate fiskal zeuden, 1.039 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.802 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 43 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.

2000. urtean Juvigny-sous-Andaine udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, 867 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Juvigny-sous-Andaine

Beaulandais (2,7 km)

La Chapelle-d'Andaine (3,1 km)

Perrou (4,5 km)

Saint-Denis-de-Villenette (4,7 km)

Geneslay (4,9 km)

La Baroche-sous-Lucé (5,4 km)


Nanping

Nanping (txinera sinplifikatuz: 南平; pinyineraz: Nánpíng), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.860.000 biztanle inguru dauzka eta 26.300 kilometro karratuko azalera.

Inguru naturala eta kokapena.

Prefektura mailako Nanping hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiangxi probintzia ipar-mendebaldean, Zhejiang probintzia ipar-ekialdean, Ningde ekialdean, Sanming hegoaldean, eta Fuzhou hego-ekialdean.

Min ibaiaren ondoko haran batean garatu zen hiria eta malda handiko hormak dituzten mendixkek inguratzen dute.


Karbonara

Karbonara edo Karbonata italiar pasta plater bat da, jatorriz Laziokoa, eta zehazkiago Erromakoa. Jatorrizko errezetak arrautzak, gazta (Pecorino Romano edo parmesano), oliba-olio birjina estra, hirugiharra edo (guancialea) eta piperbeltza ditu oinarri. Espagetiak dira oro har erabiltzen direnak platerra egiteko; hala ere, rigatoni edo bucatini ere erabil daitezke.

Historia.

Batzuentzat Karbonara hitza ikatzetik dator, eta uste da plateraren izena Apeninoetako ikatz begetalaren elaboratzaileen plater tipikoan (italieraz karbonari deituak) hornitzen dela. Beste batzuek aipatzen dute Karbonara izena piperbeltz beltza erabiltzen delakotik datorrela, piperbeltz beltza saltsa egiteko erbiltzen denez . Hipotesi batzuen arabera, Ippolito Cavalcanti sukaldaritza-idazle napolitarra izan zen izena ematen lehena. 1839an argitaratu zuen errezeta lehen aldiz bere liburuan: Sukaldaritza Teoriko Praktikoa

Ezaugarriak.

Hirugiharra oliba-olio birjinan prestatzen da. Pasta beroa, arrautzaren koagulazioa saihesteko bero zuzenetik urrun, pasta-eltzean edo zerbitzatzeko plater batean, arrautza gordinen nahasketa batekin konbinatzen da, gainera Pecorino Romano gazta birrindua, oliba-olio estra birjina eta hirugiharrarekin konbinatzen da. Arrautzek saltsa krematsua sortu behar dute. Hirugiharra gehien erabiltzen den haragia da, baina guanciale eta urdai lokala ere erabiltzen dira. Errezeta honen bertsioek arrautza nola gehitzen den alda dezakete: arau orokorra arrautza oso bat eta gorringo bat pertsonako erabiltzea da, baina beste pertsona batzuek gorringoak bakarrik erabiltzen dituzte; bitarteko bertsioak arrautza oso batzuekin eta gorringo batzuekin ere posible dira. Hirugiharraren erabilera ez da jatorrizko errezetan agertzen eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren tropa aliatuek 1944. urte inguruan Erroman sartu zutela uste da.

Aldaerak.

Ikatz-espagetien Espainiako aldakuntza tipikoa, tipularekin, esne-gainarekin edo esne eta bakonarekin egiten dena.

Esne-krema (esnegaina) ez dago jatorrizko errezeta italiarrean, baina sarritan erabiltzen da Espainian, esaterako. Era berean, baratxuria ere Italiatik kanpo bakarrik dago. Italiatik kanpo, hirugiharraren ordez txerrikia erabiltzen da, eta koipe edo txerri-gantzan prestatzen da oliba-olio birjinaren ordez. Italiatik kanpo dauden ikatzaren beste aldaketa batzuk ilarrak, brokoliak, txanpiñoiak edo beste landare batzuk izan daitezke. Prestakin hauetako askok krema dute. Beste plater askorekin bezala, bertsio suzedaneoak saltsa botilatu komertzialekin eginda daude. Herrialde anglosaxoietan eta Italiatik kanpo egiten den ikaztegiak krema, arrautza eta gazta parmesanoa (batzuetan Pecorino Romano gaztarekin) eta hirugiharra (edo urdai motaren bat) izaten ditu osagai. Errezeta amerikar batzuek gatza, piperbeltza (zuria edo beltza) eta baratxuria gehitzen dituzte zaporea emateko; ilarrekin kolorea emateko. Krema edo esnegaina ez da saltsa honen jatorrizko osagaia, tipula bezala, eta ez da pastarekin erabiltzen Italian. Italiarrentzat, "karbonara" "plater" bat da, eta ez "saltsa" bat. Beraz, botilaratutako bertsio horiek, kremaz beteak normalean, ez dira "karbonaratzat" hartu behar.


Barbus brichardi

Barbus brichardi "Barbus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.


Tenperatura errekorrak Euskal Herrian


Yamila Abdalá Taha al Shanti

Yamila Abdalá Taha al Shanti, arabieraz جميلة عبد الله طه الشنطي (, Palestina, 1955ko martxoaren 15a - Gaza, 2023ko urriaren 19a) palestinar irakaslea eta politikaria izan zen, Hamas erakunde islamista palestinarreko kidea eta 2006tik 2018ra Kontseilu Legegileko kidea. 2023ko urriko Hamas eta Israelen arteko gerran hil zen.

Bizitza goiztiarra eta hezkuntza.

Yamila al Shanti 1955eko martxoaren 15ean jaio zen. Doktoratu egin zen. Unibertsitateko irakaslea zen.

Ibilbide profesionala.

Al Shanti Hamas-eko kidea zen eta taldeko emakumeen antolaketaren sortzailea izan zen. 2006an hautatutako Hamaseko diputatuen artean maila goreneko emakumea izan zen, zerrendako hirugarren postuan baitzegoen. Abdel Aziz ar-Rantisi Hamasen fundatzailekidearen alarguna zen. Israelek hil zuen 2004ko apirilean, eta Gazako Unibertsitate Islamiarreko irakaslea zen.

Heriotza.

Israelgo defentsa-indarrek Gazari egindako eraso batean hil zen 2023ko urriaren 19an, Hamasen aurkako Israelgo gerran.


Bolue (Getxo)

Bolueko fadura Getxon dagoen hezegunea da. Bertan Bolue erreka eta Gobela ibaia elkartzen dira.

Historikoki bi ibaiak batu eta fadura bat osatzen zuten gaur egun Areeta auzoa okupatzen duen lekuan. Lurraren lehortzeak eta bideratzeak, Gobela ibaiak Udondo ibaiarekin batzera bidean. Hau dela eta Bolue erreka geratu zen barne emaile moduan eta ur gezakoa bilakatu zen.

Landaredia eta fauna handia dago, nahiz eta eutrofizazio prozesu nabaria dagoen.

Azken urte hauetan eraikitako errepideek oraindik gehiago lehortu dute fadura.


Romanu

Romanu Errumaniako udalerri bat da, Brăila konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Herriak.

Udalerrian honako herriak daude:


San Juan Cacahuatepec (udalerria)

San Juan Cacahuatepec Mexikoko udalerri bat da. Oaxaca estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua San Juan Cacahuatepec da.


Ritápolis

Ritápolis Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Jamshid ben Abdullah

Jamshid bin Abdullah Al Said (Unguja, Zanzibar, 1929ko irailaren 16a) Zanzibargo azken sultana izan zen. Zanzibarko Iraultza 1964an gertatu zen eta sultana kendua izan zen. Gertakari honen ondorioz, Tanzania sortu zen, Tanganyikaren eta Zanzibarren arteko elkarketatik.


Erramun Berenger IV.a

Erramun Berenger IV.a (Bartzelona, 1113 edo 1114 - Borgo San Dalmazzo, 1162ko abuztuaren 7a), goitizenaz Santua deitua, Bartzelona, Girona, Osona eta Cerdanyako kondea izan zen 1131-1162 bitartean, Aragoiko printzea eta Ribagorzako kondea 1137-1162 urteetan, eta Proventzako markesa 1144-1162 bitartean. Petronila Aragoiko printzesarekin ezkondu zen 1137an. Musulmanak Kataluniatik kanpora egotzi zituen, Tortosa (1148), Lleida (1149), Fraga eta Mequinenza hartu ondoren. Tolosako kondeen aurka borrokatu zen, bere iloba Erramun Berenger Proventzakoaren alde.


Ángel Parra

Ángel Parra, Luis Ángel Cereceda Parraren izen artistikoa (Valparaíso, 1943ko ekainaren 27 - Paris, 2017ko martxoaren 11), kantautore eta musikari txiletarra ezaguna izan zen. Violeta Parraren semea, Nueva Canción Chilena mugimenduaren partaidea izan zen. Augusto Pinochet diktadorearen errepresioa ezagutu zuen eta Europan erbesteratu zen.

Biografia.

Ángel oso gazte hasi zen musika munduan. Bost urte zituela, gurasoak banandu ondoren, zirkuetan hasi zen kantatzen; garai hartan bere errepertorioaren oinarria Leo Mariniren kantak izan ziren. Hamar urtez Isaías Angulo maisua ezagutu zuen eta harekin gitarratzar txiletarra jotzen ikasi zuen. Hamabost urte zituen lehenengo diskoa plazaratu zuenean, 1958an. 1960 Ángel Parra Txileko telebistan hasi zen lanean, mota guztietako lanak eginez. Gauza bera Uruguain egin zuen eta han zuzendariaren kargua lortu zuen. 1961n, bere amarekin eta Isabel Parra arrebarekin Europan zehar abestu zuen; kontzertu-itzuli horretatik Isabel eta Ángel Parra bikote musikala sortu zen eta Peña de los Parra izeneko ekimena (Parratarren lagun taldea) non, besteak beste, Víctor Jara, Rolando Alarcón eta Patricio Manns kantariak abestu zuten. Diskoak kaleratzen zuen arabera, musikari gaztearen garrantziak Txileko musika-munduan gora egin zuen. Haren kantek Txileko folklorearen elementuak eta protesta musikarenak nahasten zituen. Urte horietan Quilapayún eta Los Curacas taldeen sorreran lagundu zuen. Denboraz, bere musikan beste estiloen eragina ikus daiteke, bereziki rock musikarena.

Bere ezkerreko ideologia zela eta, Salvador Allende eta Unidad Popular koalizioaren alde lan egin zuen. Horregatik, militarrek 1973ko Txileko estatu kolpea eman zutenean Santiagoko Estadio Nazionalean atxilotua izan zen. Ondoren Chacabucoko Preso-zelaira eraman zuten eta han 1974ko otsaila arte egon zen atxilotua. Han ekimen kultural desberdinetan hartu zuen parte; bereziki ospetsua izan zen Chacabucon Luis Alberto Corvalánek grabatu zion presoei eskainitako kontzertua, 1975an "Chacabuco" albumean jasoa izan zena. Hilabete horietan ere "Passion selon Saint Jean" konposatu zuen.

Libre gelditu zenean lehendabizi Mexikora eta, ondoren, Frantziara erbesteratu zen. Europatik diktaduraren krimenak salatzeko lan handia egin zuen. Halaber, diskoak plazaratzen jarraitu zuen.

1989an Txilera bueltatu zen kontzertu batzuk emateko baina Frantzian bizitzen jarraitu zuen. 73 urte zituenean, birikako minbiziak jota, 2017ko martxoaren 11an Parisen hil zen.

Diskografia.

Ángel Parrak diskografia handia du, 50 disko baino gehiago. Hemen bakarrik estudioko lanak jasotzen ditugu, ez zuzenekoak.


Poicephalus gulielmi

Poicephalus gulielmi "Poicephalus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Psittacidae familian sailkatua dago.


Napecoetes

Napecoetes Plutellidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa "Napecoetes crossospila" da.

Espezieak.

Eskuz gaurkotu


Yoshifumi Yamada

Yoshifumi Yamada (japonieraz: 山田 祥史

, 1981eko azaroaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.


Romelândia

Romelândia Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Fuidio

Fuidio Trebiñuko Konderriko herria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 22 biztanle ditu.

Garraio.

Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:


NGC 6060

NGC 6060 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.


Epinephelus erythrurus

Epinephelus erythrurus "Epinephelus" generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.


Llandysul

Llandysul, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Komunitatea Llandysul udalerriaz gain, Capel Dewi, Horeb, Pont Sian, Pren-gwyn, Tregroes eta Rhydowen udalerriek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 1.439 biztanle zituen.


Canthigaster capistrata

Canthigaster capistrata "Canthigaster" generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.


Millendreath

Millendreath, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Looe parrokian.


Mikel IV.a

Mikel IV.a Paflagoniarra (#BIRZUZENDU, "Mikhaēl ho Paphlagōn"; 1010 – Konstantinopla, 1041eko abenduaren 10a) 1034-1041 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Zoe Porfirogeneta enperatrizaren ganberazaina eta maitalea zen. 1034an Erroman III.a Argiro enperadorea Zoek pozoiturik hil zen. Mikel alargunarekin ezkondu eta tronura iritsi zen. Hala ere, Mikel izaera ahulekoa eta epileptikoa zenez gero, Konstantino VIII.arekin eta Erroman III.arekin Lehen Ministro izana zen Joan Eunukoa anaiaren esku utzi zuen aginpidea.

Joanek armadan eta finantza sisteman egin zituen erreformek Bizantziar Inperioaren susperraldia ekarri zuten, etsaien erasoaldiei aurre eginez. Inperioaren ekialdeko mugan, setio luze baten ostean, Edesa hiria askatua izan zen. Mendebaldean, berriz, Jurgi Maniakesek 1037 eta 1040 bitartean egin zituen kanpainetan, musulmanak ia erabat egotziak izan ziren Siziliatik. Baina Italiako normandiarrren aurkako espedizioak porrot egin zuen eta, 1041ean Maniakesek alde egin ondoren, Siziliako konkista gehienak galdu ziren. Iparraldean serbiarren 1040ko matxinadak arrakasta izan zuen baina, enperadoreak berak gidatutako kanpaina bati esker, Trazia eta Mazedoniako hiriak mehatxatzen zituen bulgariarren eta Balkanetako eslaviarren errebolta, zapaldua izan zen (1041).

Erreferentziak.

1034–1041


Dorotea udalerria

Dorotea Suediako udalerria da. n kokatua dago. 2939,91 km² ditu eta biztanle ditu.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


CBC Television

|qualifier =P580 |qualifier2=P582 |colformat1=Y |colformat2=Y

|qualifier3=P1083 or P115/P1083

|rowsubformat3= $3

|qualifier4=P131 or P115/P131 |rowsubformat4=: $4 |case4=locationcontext

|separator= | tablesort=1

e_izenburua =Etxean|

e_gorputza =ffffff|

e_g_eredua =_unknown|

e_prakak =ffffff|

e_p_eredua =|

k_izenburua =Kanpoan|

k_gorputza =eeeeee|

k_g_eredua =_unknown|

k_prakak =eeeeee|

k_p_eredua =|

3_izenburua =Alternate|

3_gorputza =|

3_g_eredua =_unknown|

3_prakak =|

3_p_eredua =|

CBC Television (CBC TV izenarekin ere ezaguna) Kanadako ingelesezko telebista sare bat da, Canadian Broadcasting Corporation-ena, emisore publiko nazionala.


Bulgariako historia

Bulgariako historia hego-ekialdeko Europan dagoen Bulgariako Errepublikaren lurraldean izan diren gertaera gogoangarrien kontakizuna da.

Lehen urteak eta Bulgariar Inperioa.

Eskualdeko lehen zibilizazio ezaguna traziarra izan zen, goren aldia K. a. VI. mendean erdietsi zuena. Barne borrokak zirela eta, greziarrek, persiarrek, mazedoniarrek eta erromatarrek hartu zuten lurraldea ondoko mendeetan. K. a. lehen gizaldian, Traziako Erresuma Erromatar Inperioaren mende gelditu zen. Serditsa, egun Sofia dagoen lekuan kokatua, merkataritza-gune garrantzitsua izan zen. IV. mendean, Erromatar Inperioaren zatitzearen ondoren, Bizantzioren esku gelditu zen; garai hartan iritsi zen kristautasuna.

VI. mendearen hasieran, eslaviar tribuak iritsi ziren eskualdera, eta gizartzea eslaviartzen hasi ziren. VII. mendearen bukaeran, Asparukh khana buru zuen bulgar tribuak Danubioren eta Balkanetako mendikateaen artean kokatu ziren; hiriburua Pliskan ezarri zuten. 681ean, Bulgariako Lehen Inperioa sortu zuten, Bizantziar Inperioaren onespenarekin. 870ean, Boris I.aren agintaldian, kristautasun ortodoxoa hartu zen inperioko erlijiotzat; horrek bizantziar eta eslaviar eragina areagotu zuen. 1014an, Basilio II.a buru zuen bizantziar armada nagusitu zitzaion bulgariarrari Kleidiongo guduan, eta 1018an Bizantziar Inperioak erabat beretu zuen Bulgaria.

XI eta XII. mendeetan Bulgaria Bizantziar Inperioaren mende egon zen. Lehenengo eta bigarren gurutzadek eskualdea erraustu zuten. 1202an, bizantziarren beheraldiaz baliaturik, Petri IV.ak Bulgariako Bigarren Inperioa sortu zuen. Inperioak Kalojan eta Ivan Asen II.aren agintaldietan izan zuen urrezko aroa, baina XIII. mende amaieratik aurrera, barne zatiketek ahuldurik, tatariarren, magyarren eta bizantziarren inbasioak pairatu behar izan zituen. 1382an, Otomandar Inperioak Sofia hartu zuen, eta 1396rako Bulgaria osoa haien mende zegoen. Otomandar aginteak ia bost mende iraun zuen.

Otomandar agintea eta independentzia.

Otomandarrek desegin zituzten bulgariar estatuaren egiturak, eta Bulgariako Eliza Ortodoxoa Konstantinoplako patriarkaren mendean jarri zuten. Aldian behin odol zerga kobratzen zuten: mutiko kristatuak bahitu, islamera bihurrarazi eta jenizaroen unitatean sartzen zituzten. Bulgariar kulturak monasterioetan eta herri txikietan iraun zuen bizirik; bestalde, Mendebalde eta Ekialdearen arteko merkataritza bide garrantzitsu batean zegoenez gero, jatorri askotako jendeak kokatu ziren herrialdean. XVII. mendetik aurerra, inperioa beheraka joan ahala, otomandar agintea gogortu zen. Aldi berean, inperioko beste herrialde batzuetan gertatu zen bezala, nazio kontzientzia piztuz joan zen. Turkiarren aurkako hiru matxinada handi gertatu ziren, 1590eko, 1680ko, 1730eko hamarkadetan, bortizki zapalduak izan zirenak. Bulgariar abertzaletasunaren pizkundean eragin handia izan zuen Paisi Hilendarkoak, Athos mendiko lekaideak, idatzitako "Eslaviar-bulgariarren kondaira" (zirilikoz: История славяноболгарская, "Istoriya Slavyanobolgarskaya").

XIX. mendean, bulgariar abertzaletasunak indarra hartu zuen. 1835ean, bulgarierazko lehenbiziko eskola sortu zuen Vasil Aprilovek; 1870erako 2.000 inguru zeuden, udalek, elkarteek edo partikularrek sortutakoak. 1870ean, otomandarrek onartu zuten Bulgariako Eliza Ortodoxoaren burujabetza. 1876ko apirilean, bulgariarrak altxatu ziren otomandar agintearen aurka. Errepresioa oso bortitza izan zen, eta 15.000 bulgariar baino gehiago hilaraziak izan ziren. Horrek biziki gaitzitu zuen Europako herri iritzia. Europar estatuburuek erreforma batzuk proposatu zituzten eta, sultanak errefusatu zituelarik, Errusiak gerra deklaratu zion Otomandar Inperioari. 1877–1878an, Bulgariar boluntarioak eta errusiar armada elkarren ondoan borrokatu ziren Errusia-Turkia Gerran. 1878ko Berlingo Itunean Bulgariako Printzerria sortzea adostu zen, autonomia handia zuena; Alexandro Battenbergekoa izan zen lehenbiziko printzea.

Estatu berria bulgariar abertzaleek nahi zutena baino askoz txikiagoa zen. 1885ean, Bulgariako Printzerriak eta biztanleri gehiena bulgariarra zuen Ekialdeko Rumeliak bateratzea erabaki zuten. Europako herrialde ahaltsuenak horren aurkakoak baziren ere, Serbia-Bulgaria Gerraren ostean bateratzea onartu behar izan zuten. Alexandro I.a 1886an kendu zuten kargutik, eta Fernando I.ak ordeztu zuen. 1908an erdietsi zuen herrialdeak erabateko burujabetza, Bulgariako Erresumaren sorrerarekin.

XX. mendea.

Lurraldea zabaltzeko grina zela-eta, Bulgaria Balkanetako Gerretan sartu zen 1912 eta 1913. urteetan; Bigarrenean porrot handia izan zuen. Lehen Mundu Gerran, Austria-Hungaria eta Alemaniarekin bat egin bazuen ere, 1918ko irailean erretiratu zen, iritzi publikoak eta porrot militarrek beharturik. Gerra ostean, ezegonkortasun ekonomiko eta politikoa nagusitu zen. 1923an, mazedoniar abertzaleek Alexander Stamboliski lehen ministroa erail zuten. 1929tik aurrera, Depresio Handiak ere gogor kolpatu zuen herrialdea. 1935ean, Boris III.a erregeak erregimen diktatoriala ezarri zuen.

Bigarren Mundu Gerraren hasieran neutrala izan zen, baina 1941eko martxoaren 1ean, naziek hertsaturik, Berlin-Erroma Ardatzarekin bat egin zuen. Beti ere, Bulgariaren jarrera nahiko pasiboa izan zen eta, Trazia eta Mazedonia inbaditu bazituen ere, uko egin zion Bizargorri Operazioan parte hartzeari eta juduak deportatzeari, eta beti eduki zituen harreman diplomatikoak Sobietar Batasunarekin. 1943ko abuztutik aurrera, Boris III.aren heriotzaren ostean, gobernua saiatu zen bakea sinatzen Aliatuekin, baina 1944ko irailean Sobietar Batasunak herrialdea inbaditu zuen.

Gerra ostean, monarkia ezeztaturik, alderdi bakarreko herri errepublika komunista bilakatu zen Bulgaria. Georgi Dimitrov (1946-1949), eta Valko Txervenkovek (1950–1956) erregimen estalinista ezarri zuten; kolektibizazioa eta industralizazioa oso azkarrak izan ziren, ez errepresioa latza, milaka disidente hilarazi baitzituzten. 1954an, Todor Zhivkov hautatu zuten Alderdi Komunistako idazkari nagusi, eta 1962an lehen ministro bilakatu zen. Haren agintaldi luzean errepresioa gutxitu zen, eta gizarte ongizatea hobetzeko neurriak hartu ziren, beti Sobietar Batasunaren gerizpean. 1980ko hamarkadan Turkiar gutxiengo etnikoaren aurkako neurriak hartu ziren.

Bulgariako Errepublika.

Sobietar Batasunaren gainbehera zetorrenean, bulgariarrek bidez bide segitu zioten 1987tik aurrera Gorbatxov lider sobietarrak abiarazitako perestroikari. Horrela, 35 urtez Bulgariako estatuburu egon zen Todor Zhivkov komunista alderditik bota zuten, kargua utzi behar izan zuen, eta erreformari ekin zioten, 1989an, Petar Mladenov komunisten buruzagi berriaren zuzendaritzapean. Alderdi anitzeko sistema antolatzen hasi zen eta bulgariar turkiarren eskubide zibilak ezagutu ziren. 1990an hauteskunde libreak antolatu ziren; Bulgaria izan zen hauteskunde libreen bidez legebiltzarra hautatu zuen erregimen komunista ohiko lehen herrialdea. Komunista erreformazaleen alderdi sozialista atera zen irabazle, eta komunismo garaiko disidenteak biltzen zituen zentro-eskuineko Indar Demokratikoen Batasuna izan zen bigarren.

1991ko urriko hauteskundeetara hirurogei alderdi politikotik gora aurkeztu ziren, eta Indar Demokratikoen Batasunak irabazi zuen, turkiarren ordezkari zen Eskubideen eta Askatasunen Mugimenduaren laguntzarekin; alderdi sozialista gelditu zen bigarren. Horrela, Zhelju Zhelev oposizioko burua izendatu zuten lehendakari, eta 1992an hark irabazi zuen berriro. Baina merkatu ekonomiara egokitzeko zailtasunak, ustelkeriak eta pobreziak (biztanleen erdia baino gehiago zen pobrea) egoera larritu zuen, eta erreformari aurre egin ezinik, legebiltzarrerako hauteskunde aurreratuak egin ziren 1994an. Sozialistak izan ziren garaile, baina finantzen gainbehera ekarri zuten (soldatak murriztu ziren, inflazioa areagotu zen, eta banku eta kreditu erakundeek hondoa jo zuten).

1996 amaieran krisi politiko larria sortu zen, eta egoera larritu egin zen 1997an Indar Demokratikoen Batasuneko Petar Stoianov hautatu zutenean Zheleven ordezkari. Stonianov presidenteak sozialisten kontrako politika bideratu zuen, eta 1997ko hauteskunde aurreratuetan gehiengo absolutua eskuratu zuen (Ivan Kostov izendatu zuten lehen ministro, Zhan Videnovek bere kargua utzi ondoren). Politika ekonomiko neoliberala bideratu zuen gobernu berriak, Nazioarteko Diru Funtsaren irizpideei jarraituz, inflazioa kontrolatzearren (enpresa publiko asko pribatizatu ziren, alor publikoan lanpostu asko kendu ziren…); horrekin batera, 1990 hasieratik nabarmendu zen ustelkeria eta kriminaltasuna desagerrarazteko neurriak hartu behar izan zituzten agintariek.

Bulgariak Europar Batasunean eta NATOn sartzeko eskaerak egin zituen, eta Balkanetako egoera egonkortzen lagun zezakeen segurtasun eremu bat antolatu nahi izan zuen Grezia, Turkia eta Bulgariaren artean. Bestalde, Balkanetako Gerran ez zuen parte hartu, eta 1992an ezagutu zuen Mazedoniako Errepublikaren burujabetasuna; liskar handiak izan zituen, ordea, Mazedoniako gobernuarekin, ez baitzuen onartzen mazedoniarrek nazio bat osatzen zutenik, ezta mazedoniera Mazedoniako hizkuntza nazionala izatea ere.

XXI. mendea.

2001eko hauteskundeak irabazirik, Simeon II.a errege ohia izan zen lehen ministro 2005 arte. 2004ko martxoaren 29an, Bulgaria NATOn sartu zen, eta 2007ko urtarrilaren 1ean, Europar Batasunean.

2014ko urriaren 5ean, hauteskundeak berriro aurreratuta, bulgariarrek presidentea aukeratu behar zuten, urte eta erdian bigarren aldiz. Eskuindarrak ziren faborito: inkesten arabera, Boiko Borisov lehen ministro ohia itzuliko zen agintera. 2013an dimisioa eman zuen kudeaketa ekonomikoak eragindako protestengatik; orduan ez zeukan gehiengo osorik, eta 2014an ere gutxiengoan gobernatuko zuela zioteen inkestek. Urriaren 6an, GERB alderdi kontserbadoreak irabazi zituen Bulgariako Legebiltzarrerako hauteskundeak, botoen %32,66rekin, eta, ganberako 240 eserlekuetatik 85 bakarrik izan arren, gutxiengoan gobernatu nahi zutela adierazi zuten, koalizio aukerak erabat baztertu gabe. Azaroaren 5ean, gobernua eratzeko enkargua jaso zuen Boiko Borisovek .


Boretto

Boretto Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Borettok honako udalerri hauekin egiten du muga:


Biliaivkako raiona

Biliaivka raiona (ukraineraz : Біляївський район) Odessa Oblasteko Ukrainako hegoaldean dagoen raiona edo barrutia da. Hiriburua Biliaivka hiria da.

Guztira 1.496 km² ditu eta, 2001eko erroldaren arabera, gutxi gorabehera 105.000 biztanle zituen.


Haulies

Haulies (frantsesez eta ofizialki: "Haulies

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Haulies udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 38 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 44 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. 43 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 42 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (26 gizon eta 22 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 9 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak margolaria ziren.

2000. urtean Haulies udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Haulies

Traversères (2,7 km)

Boucagnères (4,3 km)

Orbessan (4,9 km)

Castelnau-Barbarens (5,0 km)

Lartigue (5,1 km)

Auterive (5,2 km)

Sansan (5,4 km)


Manuel Marchena

Manuel Marchena Gómez (Las Palmas Kanaria Handikoa, Kanaria Uharteak, 1959) espainiar epailea da, Espainiako Auzitegi Gorenekoa 2007. urtetik. Ibilbide judizial emankor baten ondoren, eduki politiko handiko auzietan murgildu zen 2014tik aurrera, baita oihartzun mediatiko eta polemika handia piztu bertako bere jokabide eta erabakiak zirela eta, hala nola Atutxa auzia eta buruzagi independentista katalanen kontrako auzia.

Gaztaroa.

Haurtzaroa Aaiunen igaro zuen, Espainiako Saharako hiriburuan (Espainiako kolonia 1958tik 1976ra), Joaquín Marchena Rodriguez aita Lurreko Armadako ofizialordea baitzen, Espainiako Legiora kapitain sustatua. Aaiungo Institutu Orokorrean eta Las Palmas Kanaria Handikoan egin zuen Batxilergoa. Gero, berriz, Zuzenbidean lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean, Bilbon, 1981. urtean, eta lizentziaturako azterketan nota onena eskuratu zuen: Ohorezko Matrikula. 1991. urtean, La Lagunako Unibertsitatean zuzenbide doktoregoa atera zuen, "Ministerio Fiskalaren mugapen konstituzionala" tesiarekin, "Gai cum laude" eskuratuz.

Espainiako Auzitegi Gorenean.

2004an, uztailaren 18ko 1479/2004an, Auzitegi Goreneko fiskal izendatu zuten, Zigor Arloko Salan aritu zedin, eta hor jarraitu zuen 2007 arte. 2012ko martxoaren 8ko Ministroen Kontseiluaren erabakiz, Prozedura Kriminalaren Legea eraberritzeko proposamen bat ontzeko batzorde instituzionaleko buru izendatu zuten.

Auzitegi Goreneko epaile lanetan dabilen egungo etapan, interes mediatiko handiko auzi batzuetako txostengile aritu da, hala nola Andaluziako Gizarte Segurantzako pentsioen iruzur bidez eskuratzea (Campanar auzia); sexu eraso aurrekariak zituen gaizkile batek egindako sexu erasoen eta hilketaren auzia (Mari Luz auzia); udalbatzako kideek eta beste pertsona batzuek udal ondareari eraso egitearen kasua (Marbellako Saqueig kasua); Auzitegi Gorenaren ebazpen bat betetzeari uko egin zion Eusko Legebiltzarreko presidentearen kondena (Atutxa auzia).

Kalapitaren erdian.

2018an, Ignacio Cosidók, Espainiako Senatuko Alderdi Popularreko bozeramaileak, PPko senatarien Whatsappean adierazi zuenez, PSOErekin egindako itunaren bidez Espainiako Auzitegi Goreneko "Bigarren Sala atzealdetik kontrolatuko" zuten ("diputatuak, senatariak eta gobernuko kideak epaitzeko eskumenak dituen bakarra"), gizon bikaina jarri omen baitzuten bertan: Manuel Marchena; gainera, 61. Salako buru arituko zirela ere esan zuen. Polemikak bultzatuta, Marchenak uko egin zion postu horri. Hain zuzen, Cosidóren hitzetan, 61. Salak aztertu eta erabakitzen ditu alderdiak legez kanpo uztea (adibidez, Herri Batasuna) edo/eta buruzagi independentista katalanen kontrako auzia, eta Marchena aritu zen zehazki bertako epaile.

2020ko abenduan, Bateragune auzia errepikatzearen alde ebatzi zuen Espainiako Auzitegi Gorenean, Bigarren Salako epaiel guztiek babestuta. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak auzipetuek Arnaldo Otegik berak, bidezko epaiketa izan ez zutela erabaki eta gero. Aldiz, 2017an, ez errepikatzearen alde agertu zen beste auzi batean; izan ere, «egitate berengatik bi aldiz epaitua ez izatearen eskubidea urratuko luke».


Ryugo Okamoto

Ryugo Okamoto (japonieraz: 岡本 隆吾

, 1973ko abenduaren 5a - ) Japoniako futbolari ohia da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.