Anberes

Anberes (ofizialki nederlanderaz: "Antwerpen"

, ˈɑntʋɛrpə(n) ahoskatua; frantsesez: "Anvers"

, ɑ̃vɛʁ(s) ahoskatua) Belgikako iparraldeko hiria da, Herbehereekin duen mugatik gertu, Eskalda edo Escaut ibaiaren ertzean eta Flandriako probintzian.

466.203 biztanle ditu, azken erroldaren arabera. Anberesko biztanleek espainiar okupaziotik aurrera "sinjoren" (sɪnˈjoːˌrən) ezizena jasotzen dute, gaztelaniazko "señor" edo frantsesezko "seigneur", "jaun", hitzetatik erakarrita.

Izenaren jatorria.

Elezahar batean, Silvio Brabo aipatua da. Haren omenezko estatua Grote Markt herriko enparantza nagusian dago. Elezaharrak Escaut ibaian, Druoon Antigoon izeneko erraldoi bat bizi zela dio, pasa nahi zuten itsasontzi guztiei kobratu egiten ziena. Ordaintzen ez bazuten, itsasontziko kapitainari esku bat mozten zion. Halako batean, Silvio Brabo zenturioi erromatarrak, nazkaturik, erraldoiari berari eskua moztu eta jaurti egin zuen. Hortik dator herriaren flandriar izena: ("ant" = eskua, "werpen" = jaurti).

Euskaraz Antuerpen izena araupetzea proposatu zen, germaniar eredutik hurrenago.

Historia.

XV. mendearen aurretik.

Anberesko jatorria galo-erromatarreko "vicus"

kokalekuan datza. 1952-1961 arteko Eskaldaren ondoko indusketetan, zeramika eta kristalezko zatiak aurkitu ziren II. mendetik III. mendera zegozkienak.

IV. mendean, "Antwerp" izena lehenbiziz agertu zen. Frankoen kokalekua izan zen. Dirudienez, izena "anda" (-ra) eta "werpum "(nasa) hitzetatik dator.

Anberes merovingiarra gotorleku bat zen, San Amandok ebanjelizaturik VII.aren mendean. X. mendearen bukaeran, Eskalda izan zen Germaniako Erromatar Inperio Santuaren muga. Anberes margraverri bilakatu zen, hau da, Flandria aurrean zegoen mugako probintzia.

XI. mendean, Godofredo Bouillongoak, zenbait urtetan, Anberesko markesaren titulua izan zuen. XII.aren mendean, Norberto Xantengoak, Caloesko San Mikelen abadian komunitate bat ezarri zuen, zeina premontretar kanonekin gidatzen baitzen. Anberes izan zen Eduardo III.aren kuartel nagusia bere negoziaketan Jacob van Artevelderekin. Eduardoren semea Lionel, Clarenceko I. dukea, hiri horretan jaio zen 1338an.

XVI. mendea.

Zwingo setioren eta Brujasen beherakadaren ondoren, Anberesek, orduan Brabanteko dukerriaren zati bat, garrantzia irabazi zuen, baina XV. mendearen amaieran, kanpoko merkataritza-etxeak Brujastik Anberesera aldatu ziren. Anberes azukreari buruzko europar hiriburua bilakatu zen. Produktu hau portugaldar eta espainiar plantazioetatik inportatzen zen. 1550 urtearen inguruan, hiriak italiar eta germaniar azukre-findegileak erakartzeaz gain, azukrea Alemaniarantz itsasoratzen zuen, Koloniarantz batik bat.

Mailegu-emaileek eta finantzariek, 1544-1574 artean dirutza egin zuten Ingalaterrako gobernuarekin, Londreseko bankariek eskala horretan ezin zutelako lan egin eta gainera, Anberesen burtsak hain eraginkorra zen, non Europako bankariak erakartzen baitzituen. 1570ez geroztik, banku-negozioak behera joan ziren.

Fernand Braudelen ustez, Anberes nazioarteko ekonomiaren gunea izan zen. Brujasek ez zuen inoiz maila hori lortu. Anberes Europako hiririk aberatsena izan zen. Anberesko urrezko aroa Esplorazioen Aroarekin lotuta dago. XVI. mendearen erdian, Anberes bilakatu zen Alpeetako iparraldean bigarren hiririk populatuena. 1560 inguruan, 200.000 biztanle zituen. Luc-Normand Tellieren arabera, Anberesko portuak espainiar koroari ematen zizkion aberastasunak zazpi aldiz handiagoak ziren Ameriketakoak baino. Anberesen tolerantziazko politikak judu komunitate handi bat erakarri zuen.

Urrezko aroan, Anberesek hiru goraldi izan zituen: lehena piperbeltzezko merkatuan oinarriturik; bigarrena Ameriketako zilarrean, Sevillatik zetorrena, baina Espainiako 1557ko porrotarekin bukatu zuen; eta hirugarrena 1559ko Cateau-Cambrésisko itunarekin, ehungintzari buruzko zena. XVI. mendearen hasieran Anberesen merkataritza munduko %40a zen.

Gorabehera ekonomikoek eta inflazioek prestakuntza gutxiko langileak kaltetu zituzten. 1541 urtetik mende baten luzeran, hiriaren ekonomiak eta populazioak behera jo zuten Amsterdamen mesederako.

Erreforma erlijiosoak, Herbehereetako beste zonalde batzuk moduan, Anberesko populazioa asaldatu zuen 1566an. Felipe II.ak, Albako dukea jarri zuen Margarita Parmakoa erreginaordearen lekuan. Zortzi urteko Gerra hasi zenean 1568an, Anberes eta Bilboren arteko merkataritza moztu zen. 1576ko azaroaren 4an, Espainiako soldaduek hiria arpilatu zuten, (espainiar amorrua izenekoa); 7.000 biztanle sarraskitu, 800 etxe sutan jarri ziren eta egindako kalteak bi milion libera esterlina baino gehiagokoak izan ziren.

Horren ondorioz, 1579an hiriak Utrechteko Batasunarekin bat egin zuen eta Herbehereetako matxinadaren hiriburua bilakatu zen. 1585ean, Alessandro Farnesek, Parma eta Piacenzako dukeak, setio luze baten ondoren, hiria kontrolatu zuen. Errendizioaren arabera, hiritar protestanteek bi urte zituzten hiria abandonatzeko. Gehienak Probintzia Batuetara joatan, Herbehereetako urrezko aroari hasiera eman zien. Anberesko banku-negozioak Genoak kontrolatu zuen belaunaldi batez geroago, Amsterdamek lekukoa hartu zuen.

XVII.tik XIX. mendera.

Münsterko Itunak Probintzia Batuen independentzia onartu zuen 1648an. Honen arabera, Eskalda nabigaziorako itxi egin behar zen, honek Anberesko ekonomia suntsituko zuen. Debeku hau indarrean egon zen 1863 arte, nahiz eta frantziar gobernuaren garaian (1795-1814) bigundu zen. Beste horrenbeste gertatu zen Belgika Herbehereetako Erresuma Batuaren parte bat izan zen bitartean (1815-1830).

Anberesko populazioa 40.000 biztanle kopurura urritu zen 1800an. Napoleonek inbertsio handiak egin zituen portua handitzeko: bi kai eraiki zituen, Eskalda sakondu zuen itsasontzi handiak Anberesen portura zitezkeen. Napoleonen asmoa zen Anberesko portua Europako handiena egitea eta Londresko portuaren eta Britainia Handiko ekonomiaren kalterako, baina bere porrot militarrak Waterloon ekidin zuen plana gauzatzea.

1830an, matxinatutako belgikarrek hiria okupatu zuten, baina zitadelak Herbehereetako garnizioa, David Hendrik Chassé jeneralaren esanetara zegoena, iraun zuen. Tarte batez, Chassék hiria bonbardatu zuen kalte handiak eginez, baina 1832an frantziar armadak zitadela setiatu zuen. Eraso honetan hiriak kalte handiak jaso zituen, baina abenduan, Chassé errenditu zen.

Mende horren amaieran, hiriko gunetik hasita, hamar kilometroko gotorleku-eraztun bat eraiki zen, Anberes hil edo biziko zelako Belgikar estatu berriarentzat. Azken hamarkadan, Anberes mundura zabaldu zen Munduko Azokan, non hiru miloi bisitari elkartu baitziren.

XX. mendea.

Anberesek, 1903an, ostatu eman zien Munduko Gimnastika-Lehiaketei. I. Mundu Gerran, Anberes belgikar armadaren atzera-egiteko puntua izan zen, Liejaren porrotaren ostean. Anberesko setioak 11 egun iraun zuen, baina azkenean, alemaniar armadak menperatu zuen eta belgikarrak mendebaldera gibeleratu ziren. Hiria alemaniarren esku egon zen armistiziora arte. 1920an, Anberesek Udako Joko Olinpikoak ostatu zituen.

II. Mundu Gerraren garaian, haren portua zela eta, Anberes puntu estrategikoa izan zen. Alemaniarrek 1940an okupatu zuten, britaniar korazatuetako 11. dibisioak 1944ko irailaren 4an askatu zuen arte. Geroago, alemaniarrak saiatu ziren portua suntsitzen, aliatuek hornidurak deskargatzen zituztelako. Milaka rheinbote, V-1 eta V-2 misilak erori ziren hirian, toki batzuetan beste batzuetan baino askoz gehiago. Txikizioaren ondorioz, hiria estilo modernoan berreraiki zen. Gerraren ondoren, judutar populazio esanguratsua kokatu zen hirian, berriz ere Haredi (eta bereziki Hasidi) judaismo ortodoxoaren Europako gunea bilakatu zen.

1956 eta 1965 artean, portua handitu zen Anberesko ipar-ekialdeko zonaldea garatzeko. Horrek industria eta urbanizazio berriak eragin zituen.

1990eko hamarkadaren hasieran, moda-gunea bilakatu zen. Abangoardietan oinarriturik, lehiatzen saiatzen da Milan, New York eta Parisekin. Ideia hori sortu zen han antolatzen diren turismoaren eta ekitaldi mega-kulturalen ondorioz.

Banaketa administratiboa.

Anberes bederatzi barrutiz osatutako dago. Hiria antolatzeko era hau 1983an ezarri zen, Anberes gune metropolitarreko zortzi udalerri anexionatu zituenean. Horrela, udalerriak Anberesko barruti bihurtu ziren, eta garai hartara arte Anberes izandako hiriari Anberes barruti deitzen hasi zitzaion.

Garraioa.

Anberesko tranbia.

Artikulu nagusia: «Anberesko tranbia»

Anberes eta inguruko gune metropolitarra elkartzen dituen garraiobidea da. 1991tik zerbitzua De Lijn enpresa publikoak kudeatzen du eta guztira 12 linea daude. Horietako lauk lurpeko ibilbidea dute hiriaren erdigunean, Anberesko aurre-metro izenaz ezagutzen dena osatuz.

2010ean tranbiak 120 milioi bidaiari izan zituen.

Portua.

Artikulu nagusia: «Anberesko portua»

Anberesko portua munduko porturik garrantzitsuenen artean dago eta 2009an 160 milioi tona zama mugitu ziren haren kaietan. Anberesko portutik munduko 800 portutarako denetik garraiatzen dira. Kontainer terminalen artean Mediterranean Shipping Company enpresarena azpimarratu behar da, Europan enpresa suitzarrak duen handiena.

2010ean portuko agintaritzak etorkizuneko plangintza onartu zuen, eta guztira 1.600 milioi euroko inbertsioak egingo dira 15 urteko epean. Portuak handitzeko leku fisiko gutxi duenez, General Motorsek Anberesen zuen lantegia hartzen duen orubea erabiltzea espero da.

Kirola.

1920. urtean, Udako Olinpiar Jokoak antolatu zituen. Bertan, Paavo Nurmi atleta finlandiarra nagusitu zitzien beste kirolari guztiei. Herriko futbol taldea Royal Antwerp FC da, Belgikako futbol ligan aritzen dena. Saskibaloikoak, berriz, Antwerp Giants izena du.

2015eko Frantziako Tourraren hirugarren etapa, bertatik irten zen.

Herri eta hiri senidetuak.

Anberes ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:


Pseudacris triseriata

Pseudacris triseriata "Pseudacris" generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Büron

Büron Suitzako udalerria da. Luzerna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


Galen Clark

Galen Clark (1814ko martxoaren 28a, Shiptoon, Kanada - 1910eko martxoaren 24a, Oakland, AEB), kanadar-estatubatuar kontserbazionista eta idazle bat izan zen.

Kaliforniako Mariposa Grove sequoia erraldoien basoan topatu zuen lehen gizon zuria izateagatik ezaguna da, bai eta John Muir eskoziar kontserbazionistarekin batera Yosemite Parke Nazionalaren aldeko babes eta mantentze lanak burutzeagatik ere.


Luigi Einaudi

Luigi Numa Lorenzo Einaudi (Carrù, 1874ko martxoaren 24a - Erroma, 1961eko urriaren 30a) Italiako 2. presidentea izan zen 1948tik 1955era.

Unibertsitateko irakaslea izan zen. Gaztetan ideia sozialistak zituen, baina kontserbadoreagoetara aldatu zen. 1919an senatari izendatu zuten eta ere kazetari gisa lan egin zuen. Antifaxista zen eta egunkari italiarrentzat lan egiteari utzi zion 1926an. Italiako Bankuko gobernadorea 1945etik 1948ra eta aurrekontu ministroa 1947tik 1948ra izan zen. 1948an Italiako presidente hautatu zuten, eta, agintaldiaren amaieran, biziarteko senatari. Europako federalismoaren ideia babestu zuen.


Verdungo Hitzarmena

<templatestyles src="Argitzeko/styles.css" />

"Artikulu hau hitzarmenari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Verdun»."

Verdungo Hitzarmena Luis Errukitsuaren hiru semeek sinatutako ituna izan zen, Karolingiar Inperioaren ondorengotza eskuratzeagatik haien artean izan ziren gerren amaiera ekarri zuena. 843ko abuztuaren 10ean izenpetutako hitzarmen honek inperioaren zatiketa ekarri zuen, izenez batasuna gorde arren: Lotario I.ak enperadore titulua eta Erdialdeko Frantzia eskuratu zituen, Karlos Burusoilak Frantziako parte handi bat eta Hispaniako Marka, eta Luis Germaniarrak Erdialdeko Frantziatik ekialdera zeuden Germaniako lurraldeak.

Karolingiar Inperioaren gainbeheraren hasieratzat hartua izan arren, frankoen ohiturei eutsi zien. Izan ere, frankoen artean jaraunspena partekatzea ohikoa zen.

Historia.

Hil baino lehen, 817an, Luis Errukitsua enperadoreak "Ordinatio Imperii" promulgatu zuen; ediktu horren bidez, frankoen usadio zaharra lurraldea semeen artean banatzea bazen ere, Lotario seme zaharrena izendatu zuen inperioaren oinordeko bakar. Berehala liskarrak piztu ziren Luisen semeen artean (Pepin 838an hil zen, aita baino lehen).

Enperadorearen heriotzaren ondoan (840), Lotariok hiru eskualdeen gaineko nagusigoa aldarrikatu zuen, eta beste bi anaiek, Karlos Burusoilak eta Luis Germaniarrak, haren kontrako gerra hasi zuten. Pepin II.a Akitaniakoak, berriz, Lotario osabarekin bat egin zuen. Fontenayko batailan, 841eko ekainaren 25ean, Luis eta Karlosen indarrek Lotario azpiratu zuten; 842an, beren arteko ituna berretsi zuten, Estrasburgoko Zinaren bitartez. Azkenik, 843ko abuztuan, hiru anaiek Verdungo Hitzarmena sinatu zuten.

Verdungo Hitzarmenaren bidez, anaia bakoitzak inperioaren zati bana jaso zuen:


Marshall udalerria, Highland konderria

Marshall udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Highland konderrian. Azken zentsuaren arabera biztanle zituen, eremuan.

Ekonomia.

2020ko zentsuaren arabera, Marshall udalerriak 339 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak estatubatuar dolar ziren.


Panga

Panga izan daiteke:


Juan Domingo Etxebarria

Juan Domingo Etxebarria Sánchez (Getxo, Bizkaia, ? -) bizkaitar idazlea da, sukaldaritzan aditua.

Biografia.

Haren osaba Espainiako Gastronomia Akademiako lehenengo lehendakaria izan zen eta erakunde honetako kide izendatu zuen Juan Domingo, Euskal Herrian sukaldaritza sustatzeko lana egin zezan. Urte askoan ardura hau alboratua izan zuen arren, "Gastronomía Vasconum" izeneko liburua kaleratu zuen, gerora hainbat hizkuntzatara itzuli dena.

Gainerakoan", 264 Recetas de Bacalao", "La Cocina Vasca Tradicional" eta "El Abra, ayer" liburuak kaleratu ditu. "El Correo Español", "Deia" eta Euskal Gastronomiazko Kofradiaren Buletinean, hainbat artikulu kaleratu ditu.


1765 Wrubel

1765 Wrubel asteroide gerrikoan aurkitutako 1765. asteroidearen izena da. 1957ko abenduak 15ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1957 XB zen.


Tour Les Poissons

Tour Les Poissons, Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen etxebizitzak eraikin bat da.

1970ean eraikia, 129,50 m-ko altuera du eta teilatuan 22 m-ko barometro zilindriko argitsua zuen, "Gégène" izenekoa, atmosferako presioaren arabera kolorea (gorria, berdea edo urdina) aldatzen zuena. Barometro hau 2006an desegin zen.

1975ean, dorrea Henri Verneuil-en "Peur sur la ville" filmaren filmatzeko kokaleku gisa erabili zen.


Barrio

Barrio hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:


Juan Antonio Bayona

Juan Antonio García Bayona, J. A. Bayona izen artistikoz ezaguna, (Bartzelona, ) kataluniar zinema zuzendaria da.


Volkswagen

|qualifier =P580 |qualifier2=P582 |colformat1=Y |colformat2=Y

|qualifier3=P1083 or P115/P1083

|rowsubformat3= $3

|qualifier4=P131 or P115/P131 |rowsubformat4=: $4 |case4=locationcontext

|separator= | tablesort=1

e_izenburua =Etxean|

e_gorputza =ffffff|

e_g_eredua =_unknown|

e_prakak =ffffff|

e_p_eredua =|

k_izenburua =Kanpoan|

k_gorputza =eeeeee|

k_g_eredua =_unknown|

k_prakak =eeeeee|

k_p_eredua =|

3_izenburua =Alternate|

3_gorputza =|

3_g_eredua =_unknown|

3_prakak =|

3_p_eredua =|

Volkswagen AG edo VW automobil ekoizlea da (euskaraz: «Herriaren Autoa»

esan nahi du). Wolfsburgen (Alemania) du egoitza. Volkswagen Taldearen muina izanda, General Motors, Toyota eta Forden atzetik dago munduko auto-ekoizleen artean.

Historia.

Alemania nazian jaio zen enpresa, herritar bakoitzari auto bana emateko nahian. Hori dela eta, izenak alemanez "herriaren autoa" esan nahi du. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Volkswagen herrialdearen mirari ekonomikoaren ikurra bilakatu zen. Ferdinand Porsche aita-semeek 1934an diseinaturiko auto txiki merke bat produzitzeko. Hasieran, autoari "KdF-Wagen" izena jarri zioten, "Kraft durch Freude" ("indarra alaitasunaren bidez") nazien ikur-hitzean oinarriturik, baina mundu osoan "labezomorro" deitu zitzaion. Nolanahi ere, auto gutxi ekoiztu ziren nazien garaian, Volkswagen fabrika eta hartarako propio eraikitako hiria, Wolfsburg, enpresaren bulego nagusiak eta bere fabrika handienetako bat dituena material militarra ekoizteko erabili baitzen Bigarren Mundu Gerra osoan. 1943tik 1945era enpresak bere gain hartu zituen, halaber, Frantziako Peugeot fabrikak. 1978an bertan behera utzi zuen labezomorroaren produkzioa Alemanian, baina ez ordea beste herrialde batzuetan. 1990erako mota bereko 20 milioi auto baino gehiago saldu zituen. Volkswagen Europako auto fabrikatzaile nagusietako bat izan da gerora ere, ekimen hauei esker besteak beste: Audi AG luxuzko auto enpresaren erosketa (1965); Golf eta beste auto mota batzuk ekoizpena (1974); SEAT enpresa espainiarraren kontrola (1986); Trabanteko instalazioen erosketa Alemaniako ekialdean; lankidetza hitzarmenak Ford, Toyota, Skoda eta beste auto fabrikatzaile batzuekin.


Errotari faltsu

Errotari faltsua ("Clitocybe dealbata") "Tricholomataceae" familiako onddo espezie bat da. Jan eta 4 ordu igaro baino lehen, sindrome muskarinikoa sortzen du. "Clitocybe" zuri ugarietako bat da. Denak toxikoak.

Deskribapena.

Kapela: 1,5 eta 4 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbil-laua, gero erdian hondoratua edo pixka bat inbutu itxuran. Ertz izurtua, irregularki krenulatua, gaztetan konbolutua eta zahartzean kurbatua. Azala itsatsia, pruinaduna gaztetan eta gero satinatua eta zetaduna; zuritik zuri-kremara doana, eta, gero, krema zikin kolorekoa.

Orriak: Estu, estuak, desberdinak, okertuta, adnatatik subdekurrenteetara eta zuritik zuri krema zikinera doan kolorekoak.

Hanka: 1,5 - 4 x 0,3 - 0,6 cm-koa, zilindrikoa, luzetara fibrilosoa, gogorra, pixka bat elastikoa eta batzuetan kurbatua; kapelaren kolorekoa edo pixka bat arrosa-okre kolorekoagoa.

Haragia: Zuria, mehea, elastikoa eta oinekoa haritsua; irin usain espermatikoarekin eta zapore gozoarekin.

Etimologia: "Clitocybe" hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. "Dealbata" epitetoa berriz latinetik dator, zuritua esan nahi duen "dealbatus" hitzetik. Bere koloreagatik.

Toxikotasuna.

Muskarina ugari duen espezie toxikoa da.

Nahasketa arriskua.

"Clitocybe cerussata", "Clitocybe rivulosa" eta hostozabalen humusean agertzen den "Clitocybe phyllophila" eta "Clitopilus prunulus" delakoekin nahas daiteke.

Sasoia eta lekua.

Taldeak osatuz hazten den espezie arrunta da. Oro har, belardietan, larreetan eta basoen ertzetan agertzen da.

Banaketa eremua.

Europa, Ipar Amerika.


Rexea brevilineata

Rexea brevilineata "Rexea" generoko animalia da. Arrainen barruko Gempylidae familian sailkatzen da.


Paraclinus altivelis

Paraclinus altivelis "Paraclinus" generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.


Rhiconich

Rhiconich, Eskoziako gaeleraz: An Ruigh Còinnich

, Eskoziako urruneko etxalde bat da, Highland eskualdeko Sutherland barrutian.


Kolpeka (musika taldea)

Kolpeka 2019. urtean Gernikan (Bizkaia) sortutako oi! punk taldea da.

Ibilbidea.

Taldea sortu zutenean 14 eta 16 urte artean zituzten kideek. Lehenengo kontzertua 2019ko azaroan egin zuten Bakioko Txoberne tabernan. 2020ko udan 5 abesti dituen demo bat grabatu zuten eta "Chaos in Basque Country" izeneko bilduman ere hartu zuten parte "Gerrara" abestiarekin. 2022an "Amorruz beteta" diskoa atera zuten.


Ishite-ji

Ishite-ji (japonieraz: 石手寺)

, Japoniako Matsuyama hirian dagoen tenplu budista bat da, Shikokuko erromesbidean dagoena. Tenpluan gurtzen den irudia Yakushi Nyorai da. Erromesbideko 51. tenplua da.

Historia.

Gyōki monjeak sortu zuen tenplua "Annoyō-ji" izenarekin eta Kūkai mojeak Shingon tenplua bihurtu zuen. VIII mendean tenplua berreraiki zen baina XVI mendean Chōsokabe samuraiak hainbat eraikin suntsitu zituen.


Atsuki Sawada

Atsuki Sawada (japonieraz: 澤田 篤樹

, 1996ko urriaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare.


Buztin

Buztina hidrataturiko aluminio silikatu agregatuz osaturik dago, aluminio mineralen deskonposaketatik datozenak. Dituen ezpurutasunen arabera, kolore ezberdinak izan ditzake, zuria, adibidez, erabat purua baldin bada. Feldespatua duten harkaitzen deskonposaketatik sortzen da, milaka eta milaka urte irauten duen prozesu natural baten ondorioz.

Fisikoki, koloide bezala jotzen da. partikula oso-oso txikiekin eta azal lauarekin. Buztinaren partikulen diametroa 0,002 milimetro baino gutxiagokoa da. Testura frakzioan, fitolito izeneko partikula ez mineralak egon daitezke. Kimikoki, aluminosilikatu bat da, eta, bere formula, honako hau da:

Al2O3•2SiO2•H2O

Urarekin nahasten denean plastikotasuna hartzen du, baita indarra eta sonoritatea ere, 800 gradutik gora berotuz gero. Suaren bidez gogorturiko buztina izan zen gizakiak egindako lehen buztingintza, eta, oraindik ere, material merkeenetako bat da, baita erabilera ugarienak dituenetako bat ere. Adreiluak, sukaldeko erremintak, arte objektuak, baita okarina bezalako musika tresnak buztinarekin egindakoak dira. Prozesu industrial askotan ere erabiltzen da, paper edo zementu ekoizpena edo prozesu kimikoetan adibidez.

Sailkapena.

Buztinak, eratu zituen prozesu geologikoaren arabera eta aurkitzen diren aztarnategien kokapenaren arabera sailka daitezke. Honako hauek ezagu daitezke:

Lehen buztinak: izen hau, buztina dagoen aztarnategia eta sortu zen tokia, berbera denean erabiltzen da. Kaolina da ezagutzen den lehen buztin bakarra.

Granulometria.

Lurreko partikulen sailkapen granulometrikoaren arabera, buztinak, gehiengotik gutxiengora, azken tokian daude, partikula txikienak dituztenak baitira.

Aurrekoa kontraesan gabe, baina, ingeniaritzan erabiltzen den USCS sailkapenean, hareentzako 4.75 milimetroko gehienezko neurria eta lupetz eta buztinentzako 0.075 milimetroko gehienezko neurria erabiltzen da.

Historia eta erabilera.

Buztinak propietate plastikoak ditu. Honek, bustiz gero, errez modelatua izan daitekeela esan nahi du. Lehortzen denean, irmo geratzen da, eta, tenperatura altuak jasaten dituenean, beste aldaketa batzuen artean, buztina, zeramika izeneko material zurruna bihurrarazten duten erreakzio kimikoak gertatzen dira.

Propietate hauengatik, buztina buztingintzako objektuak egiteko erabiltzen da, eguneroko erabilerarako edo apaingarriak direnak. Buztin mota ezberdinak mineral ezberdinekin nahastean, eta hainbat baldintzapean, portzelana, gresa eta faiantza egiteko erabiltzen dira. Lurraren mineral edukiaren arabera, buztina, hainbat koloretan ager daiteke, gris zurbil batetik, gorri laranjaxka ilun bateraino. Buztina egosteko labe bereziari, buztingile labea esaten zaio.

Gizateriak, historiaurrean aurkitu zituen buztinaren propietate erabilgarriak, eta, aurkituriko edukiontzi zaharrenak, buztinez eginiko ontziak dira. Historiaurretik, eraikinak eraikitzeko ere erabili zen, lehenik tapialezkoak, gero adobezkoak, eta, azkenik, adreiluzkoak, oraindik ere erabiltzen den eraikuntza elementua. Antzinatean, idazketa euskarri gisa ere erabili zen. K. a. milaka urte lehenago, idazkera kuneiformea buztin oholtxoetan idatzi zen.

Buztina sutan egosia, zeramika, eguneroko erabilerarako objektuak egiteko modu merkeenetako bat da, baita, egun, erabilien den lehengaietako bat ere. Adreiluak, ontziak, platerak, arte objektuak, baita hilobiak edo okarina bezalako musika tresnak, buztinean modelatuak izan ziren. Buztina, prozesu industrialetan ere erabiltzen da, zementu eta paper ekoizpenean eta iragazte substantziak lortzeko.

Arkeologoek, buztin egosiaren ezaugarri magnetikoak erabiltzen dituzte, edo zeramika produktuan bihurturik, orientazio berarekin jarraitu duten buztin elementuak datatu eta beste aro historiko batzuekin alderatzeko, sutzar oinarrietan, labeetan...


Buettikoferella bivittata

Buettikoferella bivittata "Buettikoferella" generoko animalia da. Hegaztien barruko Locustellidae familian sailkatua dago.


Bělušice (Most barrutia)

Bělušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 217 biztanle ditu eta 10,8 kilometro koadroko azalera. Most barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.


Rosa Arregi

Rosa Arregi Arriaga (Mallabia, Bizkaia, 1922ko urriaren 19a - Valentzia, 2004ko abenduaren 15a) erraketista profesionala izan zen hogei urtez, atzelari postuan Madril, Bartzelona, Mexikoko hainbat pilotalekutan aritu izandakoa. Espainiako txapelduna 1944 urtean, "Rosita" eta "La Atómica" gaitzizenekin ezagutu zuten kantxan.

Biografia.

Mallabiko herriguneko Kalbarixo kalean jaio zen, Josepa txikinean, bere amaren izenetik ezaguna zen etxean. Josepa Arriaga Uberuaga, Ametza baserriko alaba mallabitarra, etxeko ortuariak salduaz ateratzen zuen bizimodua. Aita, Anbrosio Arregi Astarloa, Aldasoloko semea, trenbideetan zegoen enpliatuta, “calzador” zen neskatoaren jaiotza-agiriak argitzen duen bezala, egurrezko trabesei altxagarriak jartzeaz arduratzen zena.

Eskola euren etxe pare-parean zegoen, baina urte batzuetan neskatoa Etxebarrikora joan zen, bertako maistra zen izeko Concha Arriagari lagunduaz. Mendiz mendi joaten ziren biak Mallabitik Etxebarriraino eta Rositak bidearen astuntasuna poltsikoan zeraman pilotatxoa igurtziz arintzen zuen. Etxebarrira ailegatzeaz batera, frontoira aldetzen zuen: piztu egiten zen eta jolastu besterik ez zuen buruan.

Mallabian zegoenean, mutilen kontra jolastea gustatzen zitzaion, gogor jokatuz, eta eskuz beti. Erruki barik aritzen zen, eskua zartatu arte. “Eskuko arrakalak kailu egitea lortu nuen” esan zuen elkarrizketa baten berak. Elizpeko arkupea zen bere jolasleku estimatuena, hormak frontoi bihurtuta.

Pilotari ibilbidea.

11 urte zituela eta bere adin beretsuko beste neskato batzuekin batera Eibarrera joaten hasi zen, erraketan entrenatzera. Laster etorri zitzaion Madrilerako proposamena eta etxean ez zioten oztoporik ipini, ikusten zutelako umetatik zekarren zaletasun eta bokazioa.

1935ean debutatu zuen, 13 urterekin eta lizentziako adina faltsifikatuta, 14 zituela aditzera emanda. Laupabost hilabeteetara 36ko gerrak jokatzen harrapatu zuen. Pilotalekuak itxi zituzten, ez ordea zine aretoak eta Madrilgo baten hasi zen lanean, akomodadore modura. Beste pilotari adiskide batzuekin erraketista izandako emakume baten etxean ostatu hartuta egon zen.

1940-41 urteen artean Bartzelonako Colon frontoian jokatu zuen. Handik Valentziara, Chiqui frontoian aritzeko. Bertan zela, 1944an Espainiako erraketista profesionalen txapelduna izatea lortu zuen. Urte berean ezkondu zen Miguel Monforterekin.

Mexiko.

1951n Mexikora joateko eskaintza jaso zuen, baldintza oso tentagarriarekin. Andoni semeak 5 urte zituela abiatu zen bertara, itsasontziz. Ez zen erabaki erraza izan: familiatik urrun, Miguel senarraren komertzial lanarengatik mutikoa Mallabian, gurasoen kargu utzi beharrean... Sakrifizio handia suposatu zuen guztientzat, urteetarako joan zen-eta.

Mexikokoa sasoi distiratsua izan zen berarentzat, sarri agertu zen bere partiden aipamena prentsan, hain zuzen ere egunkariotan pilota-jokoari futbolari besteko espazioa eskaintzen zitzaion sasoian. Ikuslegoak gero "vedettak" izan balira bezala tratatzen zituen.

1952 urtean, Erraketisten Mundiala jokatu zuen.

Urrezko Aingerua.

Atzelaria zen. Mexikoko Kirol Kronisten Elkarteak 1951 urtean Urrezko Aingerua eman zion, pilotarekin lotutako herrialde hartako garaikurrik garrantzitsuena, eta “Munduko atzelaririk onena” bezala izan zen izendatua.

Arazoa zuen errebesarekin, baina ekin eta ekin, azkenean trukua hartu zion. Oso indartsua zen, pilotakada gogor-gogorrekoa eta horri erreparatuta, frontoi-kideek "La Atómica" gaitzizena jarri zioten.

Mexikon zela, 1955 urtean erraketa uztea erabaki zuen, etxekoengana itzuliz.

Kantxan aurkari izandako gainontzeko erraketistekin urteetan mantendu zuen adiskidetasuna: maiztasunez batzen ziren eta harreman sendoa zuten euren artean, aparteko batasuna.

Pilotan aritzea Rositarentzat “jendea ezagutzeko aukera bat, mundua korritzeko ate bat, eta urte latzetan, egoera ekonomiko nasaia izateko beta” izan zen etxekoek entzunda zioten arabera.

Rosita Arregi Valentzian hil zen 2004ko abenduaren 15ean.


Vendranges

Vendranges Frantziako udalerri bat da, Loira departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Vendranges udalerrian erroldatutako biztanleak 279 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 10 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 124 etxebizitza zeuden, 105 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 122 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 105 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 66 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 172 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 115 lanean zeuden (63 gizon eta 52 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Vendranges udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 317 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.125 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.

2000. urtean Vendranges udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Vendranges

Neaux (4,2 km)

Saint-Cyr-de-Favières (4,3 km)

Saint-Priest-la-Roche (4,6 km)

Saint-Symphorien-de-Lay (5,6 km)

Neulise (5,6 km)

Cordelle (5,9 km)

Notre-Dame-de-Boisset (6,0 km)


Borkou

Borkou Txaden 22 eskualdetako bat da. Bere hiriburua Faya-Largeau da. Bi departamentutan banatuta dago:


Tramutola

Tramutola Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Tramutolak honako udalerri hauekin egiten du muga:


Hegemonia

Hegemonia estatu edo erakunde batek besteekiko duen nagusitasuna da. Aintzako grezieratik datorren hitza da eta Antzinako Grezian hiri-estatuek hiri estatu baten nagusi batekiko zuten mendekotasuna adierazten du jatorrian, baina historiako beste garaietara zabaldu den kontzeptua da; adibidez, XX. mendean, Ameriketako Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak, zein bere eremuan, izan zuten nagusitasuna adierazteko erabili da. Hegemonia ekonomiko eta kultural kontzeptuak ere eratorri dira hasierako kontzeptu geopolitiko horretatik.

Inperialismo kulturalean, liderra den estatuak barne politika zehazten du, baita influentzia-esparru hegemonikoa osatzen duten menpeko estatuen izaera sozietarioa.


Alfa-karoteno

α-Karotenoa karoteno mota bat da, naturan aurkitzen den bigarren ugariena, β-Karotenoaren ondoren.

Egitura.

Tetraterpeno bat da eta mutur batean β-ionona eta bestean α-ionona ditu.

Iturria.

Honako barazki hauetan aurkitzen da:


Fontanigorda

Fontanigorda Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Fontanigordak honako udalerri hauekin egiten du muga:


Caglio

Caglio Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Cagliok honako udalerri hauekin egiten du muga:


Chiromantis doriae

Chiromantis doriae "Chiromantis" generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.


Hominy (Oklahoma)

Hominy Oklahomako hiri bat da. Osage konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Ante Pavelić

Ante Pavelić (Bradina, Konjicetik hurbil, Austria-Hungaria —gaur egun Herzegovina, Bosnia-Herzegovina—, 1889ko uztailaren 14a - Madril, Espainia, 1959ko abenduaren 28a) kroaziar buruzagi faxista izan zen.

Bizitza.

1920an, Zagreben abokatu-lanetan ari zela, Kroaziako Eskubideen Alderdian sartu zen. 1927tik 1929ra diputatu izan zen Jugoslaviako parlamentuan. 1929an, serbiar zentralismoaren aurka matxinatu zen, eta Italiako erbestetik Ustaša izeneko eskuin muturreko mugimendua antolatu zuen. Talde horretako kideek Jugoslaviako Alexandro erregea hil zuten Marseillan (1934). Ardatzeko armada Jugoslaviaz nagusitu zenean, 1941eko apirilean, Pavelić izendatu zuten Kroazia estatu independentearen buruzagi. Hala, Bosnia-Herzegovina osoa eta Dalmaziako zati bat hartzen zuen Kroaziak alemaniar babesleen politikarekin bat egin zuen, eta barnealdean serbiar ortodoxoen eta juduen aurkako politika zapaltzailea eraman zuen aurrera. 1945eko maiatzean, Alemania garaitua izanik, Pavelićek ihes egin behar izan zuen.


Ektodermo

Ektodermoa enbrioiaren garapenean sortzen diren hiru geruzetatik (ektodermoa, mesodermoa eta endodermoa) azalekoena da. Animalia hezurdunetan bertatik sortzen da epidermisa, ilea, begiaren zati zuria, zenbait organotako epitelioa, sudurraren gunea, ahoa eta nerbio sistema, besteren artean.

Kanpo ektodermoa


Boissonneaua flavescens

Boissonneaua flavescens "Boissonneaua" generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.


Proacerella

Proacerella Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.


Banesto

|qualifier =P580 |qualifier2=P582 |colformat1=Y |colformat2=Y

|qualifier3=P1083 or P115/P1083

|rowsubformat3= $3

|qualifier4=P131 or P115/P131 |rowsubformat4=: $4 |case4=locationcontext

|separator= | tablesort=1

e_izenburua =Etxean|

e_gorputza =ffffff|

e_g_eredua =_unknown|

e_prakak =ffffff|

e_p_eredua =|

k_izenburua =Kanpoan|

k_gorputza =eeeeee|

k_g_eredua =_unknown|

k_prakak =eeeeee|

k_p_eredua =|

3_izenburua =Alternate|

3_gorputza =|

3_g_eredua =_unknown|

3_prakak =|

3_p_eredua =|

Banesto banku espainiarra da. Gaur egun Banco Santander bankuaren eskumeneko enpresa da, izan ere banku horrek akzioen gehiengoa dauka.

Historia.

Banestok 1902an Madrilen eratutako Banco Español de Créditon du sorburua, eta azken honek, berriz, "Crédito Mobiliario" sozietatean. Hasieran banku txikia bazen ere urteetako zabalketa prozesuarekin asko hazi zen eta 1925. urtean Banestok 103 bulego zituen jada. 1950eko hamarkadatik aurrera bankuak azkartu egin zuen bere hazkundea eta "Bandesco" sortu zuen. 1980ko hamarkada bukaeran Mario Conde enpresaburua izendatu zuten Banestoko presidente. Hurrengo hamarkadaren hasieran, inoiz Espainian gertaturiko maula eta bidegabeko jabetze kasurik handiena azaleratu zen. Guztira 600.000 milioi pezeta inguru lapurtu zituela jakin zen.

Gauzak horrela, 1993ean Espainiako Banku Zentralak Banestoren kontuak eta Banesto bankua beraren gaineko kontrola hartu zuen. Urtebete beranduago Banco Santanderrek akzioen gehiengoa erosi zituen eta azkenik 1998an bankuaren akzioen %98a erosi zituen. 2004ean, eta Banestoren burtsa kotizazioa sustatu asmoz, akzioen ehuneko txiki bat saldu zuen. Gaur egun bankua Ibex 35 indizearen kide da.


Mordington

Mordington, Eskoziako nekazal parrokia bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.


Juan Bautista Zelaiaran

Juan Bautista Zelaiaran Antxia (Azpeitia, - "ib. ", ) gipuzkoar aitoren seme eta politikaria izan zen. 1672an eta 1678an jaioterriko erregidore hautatu zuten.


Orsini (familia)

Orsini familia, Italiako familia noblerik garrantzitsuenetako bat izan zen Erdi Aroan eta Pizkunde garaian. Tradizionalki, mendeetan zehar, Italiako errege familiarik boteretsuena eta antzinako eta ospetsuenetako bat.

Antzina, lurralde handiak zituen Hungarian. Familia honetako kiderik azpimarragarrienak, Zelestino III.a, Nikolas III.a eta Benedikto XIII.a aita santuak izan ziren. Condottiero ospetsuak ere egon ziren, Pier Francesco Orsini kasu, baita garrantzi handiko beste pertsonaia erlijioso eta politiko batzuk ere.

Jatorria.

Orsini familiaren jatorria, elezaharra alde batera utzita, Ursus de Paro izeneko pertsonaian izan dezake, Erroman, 998an erregistratua zegoena.

Orsinitarren garai gailena.

Orsinitarrek, euren garai gailena, XII. mendearen amaiera aldera bizi izan zuten, Giacinto Orsini, Zelestino III.a izenarekin aita santu bezala aukeratu zutenean, bere ilobekiko izan zuen eskuzabaltasuna, familiaren lurjabetzen jatorria izan zena.

Aliantza aita santuarekin.

XIII. mende osoan, aita santuarekin aliantza, Orsiniko etxearen tradizio irmo eta emankor batean garatu zen.

Orsinitarrak guelfoen aldeko bezala.

Aita Santua eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren arteko borroka politikoan, Orsinitarrek, guelfoekin batera, aita santuaren alde egin zuten Colonna familia gibelinoaren aurka, aita santuaren boterearen aurka egiten zuena, Inperioaren nagusitasunaren alde eginez.

Orsinitarrak Colonnatarren aurka.

Orsinitarren ohiko arerioak, Colonnatarrak ziren. Mendeetan zehar bi familia boteretsu hauen arteko etsaitasun basatiak domeinatu zuen Erromako eta bere lurraldeko politika, eta bertako kaleak, borroka armatu ikaragarriekin odoldu zituzten.

Orsinitarrak, gaur egun.

Orsinitarrak, Italiatik eta mundu osotik hedatu dira, abizen hau daramatenak ugari direlarik, euren seme-alabak kontuan hartu gabe, Europa, Amerika eta Ozeanian zehar familia ugari sortu dituztenak.


Dendroperdix sephaena

Dendroperdix sephaena "Dendroperdix" generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.


Thamnophilus atrinucha

Thamnophilus atrinucha "Thamnophilus" generoko animalia da. Hegaztien barruko Thamnophilidae familian sailkatua dago.


San Frantziskoko metroa

San Frantziskoko metro arina edo Muni metro Ameriketako Estatu Batuetako San Frantzisko hirian dagoen garraiobide publikoa da.

Lehen linea 1972ko irailaren 11n zabaldu zen eta gaur egun zazpi linea daude. Metro sareak 166,9 kilometro eta 43 geltoki dauzka eta 2008an 100 milioi bidaiarik erabili zuten.

Egunero 156.000 pertsonek erabiltzen dute.


Arthun

Arthun Frantziako udalerri bat da,Loira departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Arthun udalerrian erroldatutako biztanleak 486 ziren. Familiak 200 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 236 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 230 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 172 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 82 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 108 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 330 ziren, horien artean 235 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 235 pertsona aktiboetatik 219 lanean zeuden (124 gizon eta 95 emakume) eta 16 langabezian zeuden (6 gizon eta 10 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Arthun udalerrian 215 unitate fiskal zeuden, 532,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.294 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 2 margolariak eta 1 iturgina.

2000. urtean Arthun udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 711 hektarea erabiltzen.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Arthun

Bussy-Albieux (2,4 km)

Boën (3,8 km)

Saint-Sixte (3,9 km)

Sainte-Agathe-la-Bouteresse (3,9 km)

Trelins (5,0 km)

Leigneux (5,1 km)

Nollieux (5,6 km)


Atrio

Atrio honakoa izan daiteke:


Helen Keller

Helen Adams Keller (Tuscumbia, Alabama, 1880ko ekainaren 27a - Easton, Connecticut, 1968ko ekainaren 1a) idazle, aktibista eta hizlari estatubatuarra izan zen.

1882an, 19 hilabete zituela, sukar baten ondorioz gor eta itsu geratu zen. Horren ondorioz komunikatzeko gaitasuna galdu zuen. Hala ere bere kasa hainbat zeinu asmatu eta idazle izatera heldu zen. 12 liburu eta hainbat artikulu idatzi zituen.

Aktibista moduan eskubide zibil eta politikoen aldeko lana egin zuen. Sozialista zen eta horren ondorioz FBIk espiatu zuen.

1915ean Helen Keller International izeneko fundazioa sortu zuen munduko itsuen alde.

Biografia.

Helen Keller Adams 1880ko ekainaren 27an jaio zen, Tucumbia (Alabama) izeneko herrixka batean eta 1968ko ekainaren 1ean Easton herrian zendu zen. Bere aita, Arthur Henley Keller kapitaina, prentsako editorea zen eta ama, Kate Adamas Keller, landaketara dedikatu zen.

Haurtzaroa eta gaixotasuna.

1882ko otsailean, 19 hilabete zituela, sukar batek eraginda gor eta itsu geratu zen. Horren ondorioz komunikatzeko gaitasuna galdu zuen, hau da, mutu funtzionala deritzona alegia. Sukarra izan aurretik ibiltzeko eta hitz batzuk esateko gaitasuna zuen, baina gaixotasunak ikusmenetik eta entzumenetik at utzi zuen Helen. Hurrengo urteak oso gogorrak izan ziren bai Helenentzat baita bere familiarentzat ere, denbora luzez Helen kontrolatu ezinik egon baitziren; hala nola, neskaren jarrera ezkorra, eta agresibitateagatik.

Hellenek 6 urte zituela, gurasoak etsita Baltimorera laguntza eske joan ziren. Bertako medikuak Helen beste pertsonak bezala diziplina eta hezkuntza jasotzeko askatasun osoa zuela aipatu zien gurasoei, horretarako gorren hezitzaile espezialista batengana joatea aholkatu zien, Alexander Graham Bellengana zehazki. Honek Michael Anagnosen iritzia nahi zuen. Gizon hau, gaur egun Perkinseko itsuen eskola denaren zuzendaria baitzen. Helenen kasua ikusita, eskolako ikasle ohi batengan pentsatu zuen kasu larri hartarako. Emakume hori Anne Sullivan zen. Annek bost urte zituela ikusteko gaitasuna galdu zuen Trakoma izeneko gaixotasun bategatik. Ondorioz, lehen aipatutako Perkins eskolara joan zen. Pare bat ebakuntza egin ondoren ikusteko gaitasuna berreskuratu zuen eta goi mailako ikasketak egin zituen. Annek Heleni komunikatzeko gaitasuna eta askatasuna eman zion. Helenen bizitzak izugarrizko bira eman zuen, gauzen esanahia, komunikazioa... ikastea lortu baitzuen. Helen idazle izatera heldu zen, eta 12 liburu eta hainbat artikulu idatzi izan zituen.

Anne Sullivan irakasle pertsonala eta laguna izan zen Helenen bizitza guztian zehar. Hasiera ez zen oso ona izan Helenen jarrera ezkorra eta diziplina faltagatik, baina Annek gogor egiten zuen hau aldatzearren. Horretarako etxeko lorategian zuten etxola batera joan ziren biak denbora batez, etxeko presioa zela eta. Annek Helenen eskua harturik gauzen izenak esku alfabetoaren bidez erakusten zizkion, baina Helenentzat jolas bat bezala zen. Eskuan egiten zizkion hatzen mugimenduak ez baitzuten zeresanik neskarentzat. Saiatuz eta itxaropena galdu gabe Anne eta Helen lorategian zuten ur-bonbarekin zeudelarik, Helenek “ura” hitza ikasi zuen. Handik aurrera Helenen aldaketa izugarria izan zen: komunikatzeko gaitasuna landu zuen Anneren laguntzarekin eta behin hori lortuta, irakurtzen ikasi zuen. Hatz puntekin alfabetoa ikasiz, eta geroago Braille sistemarekin idazteko makinetan idatziz. Horretarako ere Anneren laguntza ezinbestekoa izan zuen. Aipatzekoa da, Helenek ere hitz egiten ikasi zuela, bere hatzak Anneren ezpainetan jarriaz eta eztarriko bibrazioak sentituz. Gogora dezagun, sukarra izan aurretik hitz batzuk esaten zituela. Hala ere, ez zuen hitz egiteko trebetasun handirik izan, baina hitz egiten ikasteko zuen irrika eta ametsa asetu zituen.

Ikasketak.

Helen Cambridgeko eskolara joan zen 1896an. 1900.urtean, Radcliffko unibertsitatean sartu zen. Bertako bizitza oso zaila suertatu zitzaien bai Anneri baita Heleni ere. Lan pilaketa izugarria baitzen. Unibertsitatean zeuden bitartean Helen bere bizitzari buruz idazten hasi zen, Braille bidez idatziz. 1903an "The Story of My Life" liburua argitaratu zuen. Nahiz eta hasieran arrakastarik ez izan, geroago obra klasikoa bilakatu zen.

1904ko ekainaren 28an Helen unibertsitatean graduatu zen. Urte berean, San Luiseko erakustaldi batean jende aurrean lehen aldiz hitz egin zuen. Helen eta Anne hurrengo urteetan hitzaldiak ematen ibili ziren hara eta hona haien esperientziak eta bizitzak kontatuz. Helenek bere bizitza kontatzen zuen bitartean Annek esandako esaldi bakoitza interpretatzen zuen jendearengana argi eta garbi iristeko. Helen eta Annek haien bizitza hitzaldietan eta liburuen salmentetan oinarritu zuten. 1918an liburuen eskaera gutxitu arren, Helen eta Annek bidaiatzen jarraitu zuten, lehen aipatutako hitzaldiak emanez.

Laguntzaileak.

Anne Helenen bizitzaren oinarria bihurtu zen, baita Helen Anneren bizitzarena ere. Anne John Macyrekin ezkondu zen 1905.urtean. 1914.urte inguruan Anneren osasuna okertzen joan zen. Ondorioz etxean laguntzeko Polly Thompson izeneko emakume bat kontratatu zuten. Ez zuen esperientziarik pertsona gor eta itsuekin, baina Helenen gertuko pertsona bat bilakatuko zen beranduago.

Helen, Anne eta John Forest Hillsera joan ziren (New York. 1915.urtean Helen Keller International izeneko fundazioa sortu zuen George Kesslerrekin batera. Forest Hillseko etxea, fundazioarentzat lana egiteko erabiltzen zuen, bertan diru kontuak eramateko besteak beste, baina ez zen diru bilketaz soilik arduratzen, itsuen bizi-kalitatea eta baldintzak hobetzeko kanpainak egiten zituen. Garai hartan egoitzetan baztertuak izaten baitziren inongo eskubiderik gabe. Bere etengabeko kemena oinarrizkoa izan zen hauen baldintzak aldatzeko.

Anne Sullivan 1936an hil zen. Izugarrizko aldaketa izan zen Helenentzat Anne gabe aurrera jarraitzea, baina Polly Thompson bere alboan egon zen laguntzeko 1957.urtean buruko isuri bat jasan zuen arte. Ez zen guztiz errekuperatu eta handik gutxira, 1960.urtean, Polly ere hil egin zen. Polly hil ondoren Winnie Corbally izango zen Helen hil arte ondoan edukiko zuen pertsona.

Ekintza politikoak.

Keller mundu mailan hizlari eta idazle famatua bilakatu zen. Gaigabezia duten pertsonen babesle gisa oroitzen da beste era askoren artean. Bakezalea, sozialista eta jaiotza kontrolaren aldekoa zen. 1915.urtean, lehen aipatu dugun bezala, Helen Keller International (HKI) erakundea George Kessler eta berak sortu zuten. Erakunde hau ikusmenaren, osasunaren, eta elikaduraren ikerketan oinarritzen zen. 1920.urtean American Civil Liberties Union(ACLU) izeneko erakundea sortzen lagundu zuen. Erakunde honek, Ameriketako Estatu Batuko legeak eta Konstituzioak pertsona bakoitzaren banakako eskubideak defendatzen eta zaintzen zirela ziurtatzea zuen helburu. Helen Annerekin batera berrogei herrialde baino gehiagotan izan ziren. Japoniarrek gustuko zuten antza, behin baino gehiagotan bisitatu baitzuten Japonia.

Bere garaiko Ameriketako Estatu Batutako presidenteak ezagutu zituen Helenek. Grover Clevelandik hasi eta Lyndon B. Jonhson arte. Pertsonai ospetsu batzuen laguna ere izan zen, hala nola, Alexander Graham Bell, Charles Chaplin eta Mark Twain. Keller eta Mark sektore batzuek oso erradikalak bezala kontsideratu zituzten XX.mende hasieran, eta ondorioz, haien iritzi politikoak ezkutatu nahi izan zituzten.

Partidu Sozialistako Eugene V. Debsi laguntza eman zion presidentziarako kanpaina guztietan. Keller Alderdi Sozialistako kide bat izan zen eta langileriaren alde idatzi zuen 1909tik 1921 arte. 1912.urtean Helen Munduko Langile Industrialekin batu zen.

Obrak eta sariak.

Helenek guztira hamabi liburu argitaratu eta hainbat artikulu idatzi zituen. Bere lehen lanetako bat, 11 urterekin burutu zuen, 1891.urtean, "The Frost King" izenekoa. Lan honen inguruan salaketak izan ziren, Margaret Canbyren "The Frost Fairies" obraren plagioa zelakoan. Ikerketa egin zen honen inguruan eta Helenek kriptomnesia bat esperimentatu zuenaren hipotesia azaldu zuten, hau da, Helen obraren istorioaz gogoratzen zen bere subkontzientean zuelako, baina ez zuen oroitzen istorio hura "The Frost Fairies" zela eta obrak idazlea zuela.

22 urterekin, 1903.urtean hasieran aipatu bezala, bere autobiografia kaleratu zuen, Anne Sullivan eta Anneren senarraren laguntzarekin unibertsitatean zelarik, "The Story of My Life". Helenek berak idatzitako hitzak daude bertan eta 21 urte arteko bizitza kontatzen du. 1908.urtean beste obra bat argitaratu zuen, "The World I Live In". Bizitzarekiko sentitzen zuena kontatzen digu irakurleoi. "Out of the Dark" 1913.urtean argitara eman zen eta horretan sozialismoaren inguruan mintzatu zen.

Bere Autobiografia espirituala, "My Religion" izenekoa, 1927 urtean kaleratu zen, "Light in My Darkness" liburuarekin batera. Emanuel Swedenborgen irakaskuntza defendatzen zuen; Emanuel teologoa eta kristaua zen eta Bibliaren irakaskuntzei interpretazio espirituala ematen zien. 1957. urtean "The Worked Miracle" izeneko drama pelikula aurkeztu zen, bertan Anne Sullivanek Helenen lehenengo komunikazio formak erakusten zituen, Helen neskatila bat zelarik. 1959.urtean obra hau Broadwayen aurkeztu zuten eta arrakasta izugarria izan zuen hurrengo urteetan. 1964.urtean Helenek Lyndon Johnsonek emandako sari gorena jaso zuen: "Presidential Medal of Friendship" izenekoa. Urte bat geroago “Hall of Fame”ko emakume nagusia hautatu zuten New Yorkeko Nazioarteko Azokan.

Akita txakurraren bizitakoa.

Akita txakurra: Japoniako txakur arraza bat da. Izen hau Japoniako herri txiki bati zor dio.

Helen Kellerrek 1937.urtean Japoniara egindako bidai batean Akita bisitatu zuen eta bertako Hachiko izeneko txakur famatuagatik galdetu zuen. Txakur hau 1935ean hil zen. Berak Akita txakur bat eduki nahi zuenez, Kamikaze-go izeneko txakur bat oparitu zioten. Honek hilabete bateko bizitza zuen. Gaixotasun batengatik hil egin zenean, Japoniako gobernuak opari ofizial modura bere anaia zen Kenzan-go oparitu zion 1938.urtean. Helen Kellerrek aldizkari batean honako adierazpenak egin zituen orduan: "noizbat aingeru bat izan bada lurrazalean, hori Kamikaze izan da. Badakit ez dudala beste edozein animaliarengandik jasoko hainbesteko goxotasunik. Akita txakurrak gustatzen zaizkidan gaitasun guztiak ditu, gentila da, soziala eta konfidantzazkoa".

Bere bizitzako azken urteak.

Helenek 1961ean lehenengoz garuneko hodietako istripu bat eduki zuen, ondoren gehiago eduki zituelarik. Honen ondorioz bizitza publikoa alde batera uzten joan zen eta bere bizitzako azken urteak Arcan Ridgeko bere etxean igaro zituen. Kellerrek 87 urte zituela, bere heriotza baino pixkat lehenago, bere lagun bati zera esan zion: "urte ilun eta isil hauetan, Jainkoak nire bizitza ezagutzen ez dudan asmo batentzat erabiltzen aritu da, baina egunen batean ulertuko dut eta orduan asetuta sentituko naiz". 1968ko ekainaren 1ean, Arcan Ridgen, Helen Keller lotan zegoelaik hil egin zen. Bere gorpua Bridgeporten erre zuten eta bere hileta Washington D.C.ko Katedral Nazionalean egin zuten. Geroago bere errautsak Anne Sullivan eta Polly Thomsomnenak zeuden lekutik gertu utzi zituzten.

Helen Kellerren bizitzaren antzezpenak.

Helen Kellerren bizitza askotan antzeztua izan da. 1919. urtean lehenengo antzezlana egin zen "Deliverance" izeneko film mutuan, pelikula honetan bere bizitza kontatzen zen estilo melodramatiko batean. Baina berari benetan eginiko omenaldia 1957.urtean idatzi zen "Langile Miragarria" izeneko antzezlana izan zen, hau bere autobiografian (Nire Bizitzaren Historia) oinarritua dago. Drama bat da eta Anne Sullivanek komunikatzen nola irakasten dion ikusten da. 1959ko urriaren 19an obra hau Broadwayen aurkeztu zen eta arrakasta handia eduki zuen, ia hiru urtez egon baitzen han ikusgai. 1962an zinemara eraman zen lana eta Oscar Sarietarako izan ziren Helen Kellerren papera egin zuena eta Anne Sullivanen papera betetzen zuena. Aktoresak hauek izan ziren: Patty Duke eta Anne Bancroft hurrenez hurren. Biek Oscarra irabazi zuten. Ondorengo urteetan antzezlan gehiago egin dira bere bizitzari buruz, gehienak aipatutako horretan oinarrituta.


María del Carmen Árraga

María del Carmen Árraga (Montevideo, 1840ko maiatzaren 14a - ezezaguna) margolari uruguaitarra izan zen, José Gervasio Artigasen lehen erretratuetako baten sortzailea, pertsonaia itzaltsua hil eta 15 bat urtera egina.

Biografia.

Irakaskuntza artistikoa Juan Manuel Blanesengandik jaso zuen, eta bere ibilbide artistikoaren hasieran paisaia batzuk sortu zituen. Geroago, 1869an erakutsi zituen erretratuen eta izadi hilen sorkuntzan zentratu zen. 1869an, Uruguaiko Batzar Nagusiari eskainitako Joaquín Suárezen koadro bat margotu zuen, eta horri esker, Uruguaiko Senatuak artistari 1.000 pesoko saria emateko erabakia hartu zion. Sari hori bere arte ikasketekin jarraitzeko Europara joateko beka batekin ordezkatzea eskatu zuen Árragak. Dena den, familia arazoak zirela eta, artistak ezin izan zuen beka baliatu eta 1882an Senatarien Ganberari eskatu zion hasierako esleipen-ebazpenera itzultzeko, zeina hurrengo urtean eman zioten.

Orain arte iraun duten lanen artean, garai hartako hainbat politikari eta pertsona ezagunen erretratuak aipa daitezke, hala nola Venancio Flores, Tomás Gomensoro eta Alejandro Chucarro. Halaber, Museo Historiko Nazionalak oihalaren gainean bi oleo ditu, Juan Méndez Caldeirori eta José Gervasio Artigasi eskainiak. Azken erretratu hori izan zen independentziaren pertsonaia itzaltsuaren ezagutzen den lehenengoetako bat, eta Árragak margotu zuen 1863 inguruan.

Margolari honen heriotza data eta lekua ezezaguna da, nahiz eta bere figura Luis Montero artista peruarrak 1866an Montevideon egin zuen egonaldian egindako erretratu bati esker ezagutu daitekeen


Calamaria battersbyi

Calamaria battersbyi "Calamaria" generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.


Ehun eta hirurogeita zazpi

Ehun eta hirurogeita zazpi (167) ehun eta hirurogeita seiaren ondoren eta ehun eta hirurogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.


Immunitate diplomatiko

Immunitate diplomatikoa diplomatikari batek beregain eta bizi den eta lan egiten duen herrialdean gozatzen duen immunitatearen onurak dira, tartean zergen ordainketa eza, eta bertako auzitegieen jurisdikzio zibil eta kriminaletik aske egotea.

Onura hauek diplomatikariak subirotasun ezberdin bat ordezkatzen duelako historikoki emanak izan dira eta bere funtzioen betekizunak behar gabe eragotzi ez daitezen. b

Immunitate diplomatikoa 1961eko Vienako Harreman Diplomatikoei buruzko Biltzarrean erregulatu ziren.

Era berean, 1963ko Vienako Kontsulatu Harremanei buruzko Biltzarrak Kontsulari eta ofizialki onartutako edozein kontsul ordezkarien eskubideak erregultzen ditu.

Agente dilpmatikoek epaiketara deituak ez izateko duten eskubidea ere barne hartzen du, betiere herrialde zehatz bateko auzitegiren batek bere burua atzerritar diplomatikari bat edo batzuen, atzerritar subirano bat edo Estatu atzerritar baten aurka jotzeko izendatzen ez duen bitartean.


Ophthalmotilapia nasuta

Ophthalmotilapia nasuta "Ophthalmotilapia" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.


Anna Castillo

Anna Castillo Ferré (Bartzelona, -) kataluniar antzezlea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa. "El olivo" filmean egindako lanagatik Emakumezko aktore berri onenaren Goya Saria lortu zuen.


Peleopoda

Peleopoda Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa "Peleopoda lobitarsis" da.

Espezieak.

Eskuz gaurkotu


Gouaux-de-Luchon

Gouaux-de-Luchon (frantsesez eta ofizialki: "Gouaux-de-Luchon

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Gouaux-de-Luchon udalerrian erroldatutako biztanleak 44 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

Etxebizitza.

2007an 64 etxebizitza zeuden, 21 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 64etxeak ziren. 21 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;5 etxek hitu gela zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 33 ziren, horien artean 20 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 20 pertsona aktiboetatik 18 lanean zeuden (11 gizon eta 7 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.

2000. urtean Gouaux-de-Luchon udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Gouaux-de-Luchon

Baren (1,4 km)

Cier-de-Luchon (1,6 km)

Cazaux-Layrisse (2,3 km)

Lège (2,4 km)

Artigue (2,5 km)

Salles-et-Pratviel (3,2 km)

Antignac (3,8 km)

Guran (3,8 km)


Jesús Rodríguez

Jesús Rodríguez pertsona askoren izena izan daiteke:


Gregorio Urkaregi

Gregorio Urkaregi Madariaga, edo gaztelaniaz Gregorio de Urcaregui, (Begoña, Bizkaia, 1909ko abenduaren 24a - Bilbo, 1987ko ekainaren 10a) berrogeita sei urtez Begoñako etxeko medikua izan zen. Horrez gain, kultur arloan eragile nabarmena izan zen: Euzko ikasle Batza elkartearen sortzaileetako bat izan zen 1932an, eta Begoñako kirol elkarteko presidentea ere bi urtez, 1950-1952 denboraldietan.

Bizitza.

Santa Klara kaleko 11 zenbakia zuen etxean jaio zen, Begoñako Errepublikan Santa Monika konbentutik gertu. Geroago Bilbok Begoña udalerria bereganatu zuenean oraingo Zabalbide kalea bihurtuko zen kale hura. Gregorio Urkaregi Otxandiano (obren eraikitzaile eta kontratista), eta Dolores de Madariaga Aguinagaren semea izan zen, bost anai-arreben artean txikiena.

Bilboko Plaza Barrian zegoen Salvador ikastetxean (Maristarrak) ikasi zuen batxilergoa.

Valladolideko Unibertsitatean hasi zen medikuntza-karrerako lehen kurtsoa, eta gero Zaragozakora joan zen, eta han amaitu zuen 1934an.

Karrera amaituta eta Medikuntza eta Kirurgiako lizentziadun titulua zuela, Begoñara itzuli zen, eta Antonio Egiluz doktorearen laguntzaile gisa hasi zen lanean.

Espainiako Gerra Zibila hastearekin batera, 1936an, Errepublikako armadan sartu zen Amaiur Batailoiko kapitain mediku gisa, Mundakako kuartelean, Otxandioko frontean, eta, ondoren, Eusko Jaurlaritzako Osasun Militarreko sailak Amurrioko ospitalera (Araba), eta Durangokora (Bizkaia) eraman zuen.Durangoko bonbardaketa gertatu zenean Loiura bidali zuten. Bilbo erortzean, nazionalek mobilizatu eta Vinaròseko (Castelló) kosta-bateria batera bidali zuten.

Gerra zibila amaituta Bilbora itzuli ondoren, 1941ean Txaro Urrutxuarekin ezkondu zen Begoñan. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Berrogeita sei urtez medikua eta kulturgilea izan zen Begoñan.

1987ko ekainaren 10ean, gaixotasun luze baten ondoren, 77 urterekin hil zen Bilbon.

Familia medikua Begoñan eta Bilbon (1934-1979).

Lau hamarkadatan Begoñan lan egin zuen familia-mediku gisa (medikuntza orokorra), baita Bilbon ere. 1950eko hamarkadaren amaieran, Begoñako kontsulta inoiz utzi gabe, basilikako atzealdean dagoen Juan XXIII plazan; bai Gizarte Segurantzan (Bilboko Bailen kaleko anbulatorioan eta Santutxuko Karmeloko kontsultategian, non erretiroa hartu baitzuen), bai Igualatorio Medikoarekin.

"Euzko Ikasle Batza" elkartearen sortzailea Zaragozan (1932).

1932an Zaragozako Unibertsitatean ikaslea zela Euzko ikasle Batza erakundearen sortzaileetako bat izan zen, baita elkarteko lehen presidentea ere. Mariano Estornés Lasa eta José Estornés Lasa ere kide izan ziren elkarteko zuzendaritza hartan. Elkarteak hiru lan lerro zabaldu zituen:

Elkarteak prest azaldu zen Euskal Herriko erakunde eta pertsona guztiekin euskal kulturaren alde lan egiteko eta Euskal Unibertsitatea sortzeko.

Urkaregik 1932ko abuztuaren 7an Euskal Ikasleen I. Biltzarrean parte hartu zuen Bergaran, Zaragozako Elkarteko lehendakari gisa.

Kulturgilea.

Medikuntza Zientzien Akademiako kide izan zen, eta Giza Zientzien Atala bultzatu zuen.

Hainbat artistaren laguna izan zen, bestak beste hauena: Manuel Losada, Rafael Figuera, Jorge Oteiza, Agustín Ibarrola, José Antonio Ormaolea, José Barceló, Luis Sánchez...

Zinemagile amateurra izanik, super 8an grabatzen zuen, eta "Elantxobe" filmarekin 1975eko Sociedad Bilbaina elkarteak banatzen zuen zilarrezko saria irabazi zuen. ("Sociedad Bilbaina de Plata" saria).

Pinturazalea eta bildumazale amorratua ere bazen, filateliko aditua. Begoñako txakolindegietan oso ohikoa ziren pitxarrekin ere bazituen bilduma bat. Pitxarrak 32 txakolindegi hauetakoak ziren:

Begoña Kirol Elkarteko presidentea (1950-1952).

Begoña Kirol Elkarteko eta Athleticeko bazkide izan zen. Begoñako futbol taldeko mediku eta zuzendaritza-batzordeko kide izan zen zenbait urtez, eta 1950-51 eta 1951-52 denboraldietako presidente.

Urte horietan Jesus Garai jokalari gazte-gaztetxoak Begoñako taldean jokatzen zuen. 1950ean, hogei urterekin, Athletic-era pasa zen eta Athleticen historiako defentsarik onenetakoa izango zen Garai. Bartzelonan bost denboralditan jokatu zuen (1960-1965), eta gero beste bat Malagan.

Sariak eta omenaldiak.

Bere bizitza osoan burututako lanengatik hainbat sari eta domina eman izan dizkiote.

Erreferentziak.

Artikulu honen iturburu nagusia Auñamendi Entziklopediako "Urcaregui Madariaga, Gregorio de" artikulua izan da, Alex Urkaregi Urrutxuak idatzitakoa.


Somerton (Arizona)

Somerton Arizonako hiri bat da. Yuma konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Diancistrus fuscus

Diancistrus fuscus "Diancistrus" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bythitidae familian.


DTMF

DMTF (Dual-tone multi-frequency) Telefono-sistema batean, maiztasun desberdinak dituzten bi banda darabiltzan seinalizazio-teknika bat da. Banda batek lau maiztasun baxu ditu, eta beste banda lau maiztasun altu. Telefonoko tekla bat (digitu bat) zapaltzean, banda desberdineko bi maiztasun (baxu eta altu bana) gurutzatzen dira, eta bi tonuren konbinazioa den soinua entzuten da. Hurrengo taulan, tekla bakoitza zapaltzean gurutzatzen diren maiztasunak ikus daitezke:


Izara Santua

Izara Santua edo Hil-oihal Santua lihozko oihal bat da (436x113 cm), gizon gurutziltzatu baten aurre eta atzealdearen irudi lausoa duena. Gaur egun Turin (Italia) hiriko Izara Santuaren kaperan gorderik dago eta, hirregatik, Turingo Izara ere deritzo. Mendeetan zehar katolikoek gurtu izan dute, Jesus gurutziltzatuaren gorpua biltzeko erabilitako izara bezala, honen gainean Jesusen gorputz irudia mirariz inprimatu omen zelako. Erlikia sakratu gisa duen benetakotasuna zalantzan jarri izan da, are Eliza Katolikoaren barruan, eta erradiokarbono bidezko datazioak Erdi Arokoa dela frogatu du.

Izara Santuaren giza irudia argiago ikusten da zuri-beltzeko argazki negatibo batean bere sepia kolore naturalean baino, Secondo Piak 1898an egindako lehen argazkian. Irudi negatibo hau Jesusen Aurpegi Santuarekiko debozio katoliko herrikoiarekin lotuta dago.

Oihala.

Oihalak 436 cm × 113 cm-ko neurriak ditu, eta ustez gurutziltzaketa baten ondorioz jasandako zauriak dituen gizonezko bat irudikatzen du. Horregatik, Erdi Arotik katolikoen artean Jesusen gurutziltzaketaren hil-oihala zelako sinismena zabaldu zen.

Jatorriari buruzko polemika.

Historialari, teologo, zientzialari eta ikertzaileen artean hil-oihalaren jatorriari buruzko polemika dago, batzuk Jesus Nazaretekoaren gorpua bildu zuen oihala zela eta haren aurpegia agertzen duela uste arren, erradiokarbonoak eta karbono-14ak oihalaren jatorria Erdi Aroan eta 1260-1390 urteen artean kokatzen dute. Eliza Katolikoak ofizialki oihalaren egiazkotasuna baieztatu edo ukatu ez arren, Pio XII.a aitasantuak Aurpegi Santuaren debozioa onartu zuen.


Cristina Gutiérrez

Cristina Gutiérrez Meurs (Madril, Espainia, 1966ko martxoaren 27a) Bilbon bizi den artista, idazlea eta aktibista da.

Biografia.

Cristinak Turismoko Gradua egin zuen Madrilgo Turismo Eskola Ofizialean (1991), HNC in Fine Arts Londresko Kensington & Chelsea Collegen (2000) eta Ikasketa Feministak eta Generokoak Masterra Euskal Herriko Unibertsitatean (2021).

Espainiar Estatuan egindako haur-lapurretaren biktima bat ezagutzeak bere lehen eleberria idaztera eraman zuen: "Lo que no me quisiste contar." izenburua duena"." Orduz geroztik, genero eta Estatu krimen horren biktimen hainbat elkarterekin kolaboratzen du. 2018an argitaratu zuen "Eva no fue la primera" izeneko emakumearen aurkako indarkeriari buruzko historia. "Tresna artistikoa erabiltzen dut salaketa jartzeko, XX. eta XXI. mendeetako emakume, ama eta herritarraren begiradaren bidez. Nire obra ideiak eskatzen duen euskarrira egokitzen da."

Cristina Gutierrez50 artista plastikok osatzen duten EmPoderArte Elkarteko kidea da, inolako atxikipen politiko edo erlijiosorik gabekoa, eta generoaren kontzeptuari buruz soilik lan egiten duen irabazi-asmorik gabeko erakundea. Emakume artista feministekin erakusketak egin ditu, sorgin-ehiza, haurtxoen lapurreta, alokairuko sabelak, emakumeen eta nesken salerosketa edo pandemiak generoari dagokionez izan duen eragina salatzeko.

2019an, Abando Habitable izeneko herri-plataforman sartu zen,Bilboko Abando auzoko hirigintza-espekulazioko proiektu baten aurka jarduteko.

Hainbat sari jaso ditu bere ibilbidean zehar; idazle, grabatzaile eta marrazkilari gisa.

Erakusketak.

Bakarkako erakusketak.

2001az geroztik, bakarkako erakusketak egin ditu Euskadiko, Madrilgo eta Gaztela eta Leongo galerietan.

Bakarkako azken erakusketak:

Talde-erakusketak.

EmPoderArterekin egindako azken talde-erakusketen artean, hauek nabarmentzen dira:

Arte azokak.

Estatuko eta Nazioarteko arte-azoketan parte hartu du, eta honako hauek nabarmendu ditu:

Bildumak.

Cristinaren lana bilduma pribatuetan eta erakunde publikoetan ere aurkitzen da, hala nola ARTIUM Museoan, Gasteizen;

Bizkaiko Foru Aldundian; Gironako Aldundian; UPV/EHU, Arabako Campusean, Gasteizen.


Multiplicity (filma)

Multiplicity (euskaraz "Multiplizitate"), 1996ko Harold Ramis estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. Michael Keaton, Andie MacDowell, Harris Yulin eta Richard Masur aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda George Fenton ingeles musikagileak konposatu zuen.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

AEB, Los Angeles. Doug Kinney (Michael Keaton) eraikuntza langileak arazo larria du: ez du bere lanan jardun eta aldi berean Laura emaztea (Andie MacDowell), bere seme-alaba Zack eta Jennifer (Zack Duhame eta Katie Schlossberg), nahiz bere buruari eskeintzeko adina denborarik. Horregatik, bere bizitza pertsonala nahiz lana uztartzea erabat ezionezkoa egin zaio. Hortaz, genetikan espezializatutako Owen Leeds (Harris Yulin) doktoreak bere arazoari behin betiko konponbidea eskeiniko dio: klonazioa.


Senomaty

Senomaty Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.209 biztanle ditu eta 14,1 kilometro koadroko azalera. Rakovníkeko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1305 urtean egin zen.


NGC 1011

NGC 1011 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.


Robert Fogel

Robert William Fogel (New York, 1926ko uztailaren 1a - Oak Lawn, Illinois, 2013ko ekainaren 11) estatubatuar historialari eta zientzialaria izan zen. Cambridge, Columbia eta Johns Hopkins unibertsitateetan goi-mailako ikasketak egin ondoren, eskolak eman zituen Harvardeko eta Rochesterreko unibertsitateetan.

Esklabotasunak eta burdinbideek Estatu Batuetako ekonomian izan zuten eraginari buruz idatzi du batez ere, eta haren ideia erradikalak oso eztabaidatuak izan dira. "The Union Pacific Railroad: A Case in Premature Enterprise" (1960) eta "Railroads and American Economic Growth: Essays in Econometric History" (1964) liburuetan guztiz desegin zuen ordu arteko iritzi nagusia, burdinbideek Estatu Batuetako ekonomiaren hazkundean oso eragin gutxi izan zutela azaldu zuenean. Ideia horrek baino are hauts gehiago harrotu zuten ordea, "Time on the Cross: The Economics of American Negro Slavery" (1974, "Estatu Batuetako ekonomia esklabotasunaren garaian") liburuan plazaratu zituenak: alegia, esklabotasuna kotoia lantzeko sistema eraginkorra izan zela eta arrazoi politikoengatik —ez ekonomikoengatik— desagertu zela. Liburuak izan zituen kritika zorrotzei erantzunez, "Without Consent or Contract: The Rise and Fall of American Slavery" (1989-1992, "Baimenik gabe: Estatu Batuetako esklabotasunaren goraldia eta beheraldia") idatzi zuen gero. Liburu horretan esklabotasuna gaitzetsi zuen eta aurreko ikerketan behar bezala argitu gabe utzitako gai batzuk hobeto azaldu zituen. 1993an Ekonomiako Nobel saria jaso zuen, Douglass C. Northekin batera, historiako gertakariak teoria ekonomikoen eta metodo kuantitatiboen bidez aztertzeko egindako lanarengatik, eta kliometria —historiaren azterketa estatistiko zehatzak eta neurketa objektiboak egitean datzan ekonomiaren adarra— fundatuz egindako ekarpenarengatik.

Fogel gaur egun Center for Population Economics (CPE) erakundeko zuzendaria da, Chicagoko Unibertsitatean, eta NIH (National Institutes of Health) erakundeak bultzatutako "Early Indicators of Later Work Levels, Disease and Death" proiektuko ikertzaile nagusia.

Fogelen azken kontzeptuak ondorengo lanetan jasota daude: "The Escape from Hunger and Premature Death, 1700–2100: Europe, America, and the Third World" eta "The Changing Body: Health, Nutrition, and Human Development in the Western World since 1700", biak ere Cambridge University Press-ek argitaratuak.


Jalkitze

Geologian, jalkitzea edo deposizioa sedimentuak lurrazaleko puntu batean biltzen diren prozesua eta horren ondorioa da. Ibai, aintzira eta itsasoan gertatzen den sedimentazioa da jalkitze-prozesu nagusietako bat. Gehienetan grabitatez pisuaren eta marruskaduraren indarrek eragiten dute. Prozesu kimikoen bitartez ere gerta daiteke.


Cuayuca de Andrade (udalerria)

Cuayuca de Andrade Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean biztanle zituen km²ko azaleran. Herriburua San Pedro Cuayuca da.


Swansea (Illinois)

Swansea Illinoiseko herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Vieste

Vieste Italiako udalerri bat da. Foggiako probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.

Mugakideak.

Viestek honako udalerri hauekin egiten du muga:


Harrisburg (Oregon)

Harrisburg Oregongo hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Yasuharu Sorimachi

Yasuharu Sorimachi (japonieraz: 反町 康治, 1964ko martxoaren 8a - ) Japoniako futbolari ohia da.


Alto Paraíso (Rondônia)

Alto Paraíso Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Gribov

Gribov Eslovakiako udalerri bat da, Stopkoveko barrutian kokatuta. 7,94 km²ko azalera du eta 192 biztanle 2017ko datuen arabera.

Historia.

Idatzizko lehen aipamena 1414. urtekoa da.


Spondylurus

Spondylurus Scincidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Antilletan bizi dira.


Ategorrieta-Ulia

Ategorrieta-Ulia Donostiako (Gipuzkoa) auzoa da. Batzuetan udalak berak Ulia deitu izan dion arren.

Donostiatik Pasaira eta Irunera doan errepidearen inguruan kokatzen da, Ulia mendiaren magalean. Bere funtzio nagusia egoitzarena da, baina kultur-etxea, kiroldegia eta hainbat ikastetxe eraiki dira 1980tik.

Ekialdean Miracruz-Bidebietarekin muga egiten du, hegoekialdean Intxaurrondorekin (Mirakruz gaina, Intxaurrondo zaharra, San Luis eta Marrutxipi), eta azkenik, hegomendebaldean Egia eta Grosekin. 2014an 3.962 biztanle zituen: 2.061 emakumezko eta 1.901 gizonezko.

Historia.

"Jai Alai" izeneko lehen frontoia (XIX. mendea).

Jai Alai izena duten frontoi asko dago munduan. Baina "Jai Alai" izenaren jatorria Donostiako Ategorrietan eraikitako frontoian dago. Serafin Barojak asmatu zuen, eraikin berri hartan jokatzen zen "ble" pilota jokoaren izena erakargarria izan zedin. Han, joko garbian aritzen ziren pilotariak, xisteraz. Xistera hura "Gantxiki" senperetar arotz gazteak 1857 edo 1858an asmatu zuen, gaztainondoko adarrak erabiliz. Gaur egun ere, xisterak antzekoa izaten jarraitzen du joko garbian. Zesta puntan, xistera handia erabiltzen da.

Pilota eta erreminten garapena batetik, eta bakarkako desafioen erakargarritasuna bestetik. Hau Antonio Peña y Goñi, konposatzaile, kritiko eta pilota afizionatuak idatzitako "La pelota y los pelotaris" liburuan deskribatzen da, nola aldatu ziren XIX. mendeko Donostiako pilotalekuak. Pilotaleku berriak sortu Pilota plaza berriak eta Frontoiak eraiki ziren.

Lehen adibide esanguratsua "Ategorrietako Jai Alai pilota jokoa" izena zuen frontoia izan zen. Eredugarria, etorkizunean eraikiko ziren beste askorentzako. Espazio publikotik, espazio pribatura pasako zen pilota jokoaren ikuskizuna. Herri guztiek eraldatu zituzten herrietako pilota plazak, herrietako pilotalekuak.

Auzo aitzindaria Donostiako futbolean (1904).

Donostiako Real Sociedad futbol taldearen hazia izan zen San Sebastian Recreation Club taldea Ategorrietan sortu zen. Kirol ugaritako kluba zen, futbola barne zuena. Hauxe izan zen hirian ofizialki ezarritako lehen futbol elkartea eta baita txapelketa nazional batean (1905eko Espainiako txapelketa) parte hartu zuen lehen talde gipuzkoarra ere. Taldearen kamiseta horia eta berdea izan zen, eta mende bat geroago Errealak berreskuratu egin zuena bigarren ekipamendu gisa, 2007-08 eta 2008-09 denboraldietan haren jatorriari omenaldia egiteko. San Sebastián Recreation Cluba Ategorrietan sortu zen baina 1906an Antigua auzora aldatu zuen egoitza eta Ondarretako futbol zelaia inauguratu zuen. Real Sociedad ofizialki 1909an sortu zen, baina San Sebastian Recreation Club Taldeak gaur egun oraindik jardunean jarraitzen du tenis elkarte gisa; Real Club de Tenis de San Sebastián (RCTSS) izena du.

Isidoro Uribesalgo eskultorea (1907).

Isidoro Uribesalgo eskultorea (Aretxabaleta, 1873 - Donostia, 1928) eskultore neoklasikoa Ategorrietan bizi izan zen familiarekin 1907tik 1928an hil zen arte. Urte horietan hiriburuko elizetarako eskulturak egiten jarraitu zuen.

Donostiako San Ignazio elizan, Gros auzoan, hainbat lan utzi zituen. Donostiako kaian dagoen elizako "Pietatearen" egilea ere izan zen.

Teknika oso garatua zeukan. Erlijio gaietako eskultura ugari egin zituen, baina baita bestelakoak ere, pertsona zibilen bustoak esate baterako. Hainbat urtez Erroman eta Parisen bizi izan zen. Uribesalgoren lanak Gipuzkoako hainbat tokitan aurkitzen dira. Esate baterako, Andres Urdanetaren estatua, Ordizian dagoena, Gipuzkoako Foru Aldundiaren enkarguz.

1904an Jeronima Sarasaterekin ezkondu zen eta bost seme alaba izan zituen; Juan, Justino, Juliana, Josefa Ignacia eta Maria Dolores, Horietako gehienak Ategorrietan jaio ziren. 1928ko maiatzaren 8an hil zen. Zurezko pieza bat arbastatzerakoan zauri bat egin zuen eta tetanos infekzio baten eraginez egun gutxitara hil zen.

Ategorrietako sarraskia (1931).

Ategorrietako sarraskia izenarekin aipatu ohi da Guardia Zibilak Donostiako Ategorrieta inguruan egindako sarraskia, 1931ko maiatzaren 27an gertatua. Guardia Zibilak tiro egin zuen Pasaiatik zetorren itsas langileen manifestazio baten aurka. Manifestazioan bi mila pertsona inguru ziren, tartean emakumeak eta haurrak. Zazpi langile hil eta hogeita hamar bat zauritu zituzten. Hauek izan ziren hildakoak: Jose Carnés, 32 urtekoa; Manuel Pérez, 34 urtekoa; Jose Novo Martínez, 25 urtekoa; Antonio Barro, 31 urtekoa; Julian Zurro Pérez, 19 urtekoa; Jesus Camposoto, 23 urtekoa eta Manuel López Díaz, maiatzaren 29an zaurien ondorioz erietxean hila.

Guardia zibilen tiroen eraginez, 30 bat langile izan ziren zaurituak. Sarraskiaren biharamunean egunkariek egindako kroniketan ikus daitekeenez, erietxeetan artatutakoek erakusten zuten zauriak oso hurbiletik egindako tiroek eragindakoak izan zirela. Erregistratutako zaurituen datuen agitara, ikusten da gazteak zirela gehienak, eta galiziar jatorrikoak asko: Vicente Saleta, Providencia Ageita (21 urte), Julio Fernandez (25), Manuel Doldán Pérez (18), Pedro Basterretxea (31), Lisardo Zapata (32), Manuel Alfonso, Antonio Barro (26), Valentin Ochoa (21), Carmen Candanal (27), Jose Suarez (25), Luis Centeno (29), Herminio Gonzalez, Jose Saletas, Emilio Ruiz, Eugenio Korta, Bruno San José, Juan Nieves Damapier, Manuel Alfamabrar (24), José Orleca (27), Vicente Sainz (17), Celestino La Rosa, Herminio González, Vicente Caterín (33), Julio Fernández (25), Jose Pardavilla (34), José Mariño (23)...

Uliako Auzo Elkartea (1975).

Uliako Auzo Elkartea 1975ean sortu zen, udalak auzoko ia etxe guztiak bota nahi izan zituenean. Donostiako Udalak 1972an onartu zuen Uliako Plan Partzialak 102 edifizio eraitsi nahi zituen (1500 etxebizitza guztira) Saguesen, Zemorian, Uliako mendi-magalean, Ategorrietan eta Intxaurrondo Zaharrean. Auzo-elkartea Donostiako udalean erregistratu zen lehenengoa izan zen. Orduko hartan elkarteak lortu zuen Sagueseko etxeak ez botatzea; eta ez hori bakarrik, Sagues urbanizatzea ere lortu zuen, ordura arte zulo handiz betetako aparkaleku erraldoi hutsa baino ez zen Sagues.

Gero, hurrengo urteetan hainbat ekinbide antolatu zituen auzoan hainbat azpiegitura lortzeko. Besteak beste hauek:


Periodiko (argipena)

Periodiko hitzak periodoari dagokion zerbait da:


Alberswil

Alberswil Suitzako udalerria da. Luzerna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

Mugakideak.

Honako udalerri hauekin egiten du muga:


Kladruby (Rokycanyko barrutia)

Kladruby Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 169 biztanle ditu eta 13,71 kilometro koadroko azalera. Rokycanyko barrutian dago.

Historia.

Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.


Arahant

Budismoan, arhat edo arahanta, existentziaren benetako zergatiaren ulermen sakona lortu duena da, nirvanara iritsi dena, eta, beraz, berriz jaioko ez dena.

Theravada budismoak, arhat edo arahant bihurtzea, aurrerapen izpiritualaren helmuga bezala jartzen du. Prospektu batek, hiru aurreko egoeretatik pasa behar duela adierazten du, arhat bezalako zeru batean berraragiztatu aurretik. Mahayana budismoak, arhat bihurtzeko xede hau, zerbait berekoitzat jotzen du, eta bodhisattva izatea, xede gailenagotzat hartzen du, bodhisattvak, berraragitze zikloan geratzen baitira beste batzuen onerako lanean. Iritzi ezberdintasun hau da Theravada eta Mahayanaren arteko ezberdintasunik nagusienetako bat.


Tino rangatiratanga

Tino rangatiratanga, maorieraz "erabateko burujabetza" esan hai duen esapidea da. Maorien banderaren izendapena ere bada.

1840an Britainiar Koroak eta maori buruzagiekin sinatutako Waitangiko Itunaren maorierazko bertsioan agertzen da:


Abercraf

Abercraf, ingelesez: Abercrave)

, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Brecon Beacons Parke Nazionalaren mugan dago, Ystradgynlais udalerritik 4 kilometro ipar-ekialdera.


Esperauças

Esperauças (okzitanieraz "Esperauças

", frantsesez eta ofizialki: "Espérausses

") Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.

Demografia.

Biztanleria.

2007an Espérausses udalerrian erroldatutako biztanleak 149 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

"Erroldatutako biztanleak"

<noinclude>

Etxebizitza.

2007an 166 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 107 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 164 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.

Biztanleria-piramidea.

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Ekonomia.

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (27 gizon eta 17 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

Diru sarrerak.

2009an Espérausses udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 132 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.125 euro zen.

Ekonomia jarduerak.

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.

2000. urtean Espérausses udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 273 hektarea erabiltzen.

Gertuen dauden herriak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Espérausses

Berlats (2,5 km)

Lacaze (5,0 km)

Castelnau-de-Brassac (5,4 km)

Viane (6,2 km)

Gijounet (7,0 km)

Le Margnès (7,8 km)

Brassac (7,9 km)


Nanook of the North

Nanook of the North (literalki "Nanuk Iparraldekoa", euskaraz "Nanuk Eskimala") 1922ko Robert J. Flaherty estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako dokumental mutua da. Allakariallak, Nyla eta Cunayou inuitek antzeztu zuten.

Askorentzat zinemaren historiako lehenbiziko dokumental luzea izan zen.

Argumentua.

Oharra: "Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du. "

Kanadako artikoan bizi den inuit familia baten bizimodu latza agertzen da. Gainontzeko gizakiontzat ezinezko bizilekua bilakatzen duten klimaz baldintzatuak bizi diren herri honetako kideen egunerokotasuna xehetasun handiz kontatzen da. Dokumental hau burutzeko asmoz, 1920ko hamarkadan Robert J. Flaherty zinemagile, antropologo, esploratzaile eta kartografoak Nanook eskimala eta bere familia filmatzera Kanadako Hudson badiara bidaiatu zuen.


Minieuli pisu

Minieuli pisua, euli arina ala junior eulia, boxeo kiroleko pisu kategoria bat da. Boxeo profesionalean, gizonezko nahiz emakumezkoetan, 47,6627 kilotik (105 libra) 48,988 kilora (115 libra) doa. Boxeo afizionatuan, gizonezkoetan, gutxiengo pisu batetik 49 kilora (105,82 libra) doa, eta emakumezkoetan, gutxiengo pisu batetik 46 kilora (101,41 libra).


Erruki Etxeko parkea (Bilbo)

Erruki Etxeko parkea Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen parke bat da. Erruki Etxearen aurrean dago, Sabino Arana etorbidean, Jesusen Bihotzaren plaza eta San Mames estadioaren artean.


Jerzy Józef Henryk Potocki

Jerzy Józef Henryk Potocki kondea (batzuetan, Jerzy Antoni Potocki gisa agertzen da; 1889ko urtarrilaren 29 - 1961ko irailaren 10) poloniar noblea, zalditeriako kapitaina eta diplomatikoa izan zen.

1919ko urtarrilaren 8an Austria-Hungaria desegin zenean, Poloniako Armadarekin bat egin zuen. Budapesten kargu militar bat eman zioten. 1933an zerbitzu diplomatikoan sartu zen, lehenengo Italian enbaxadore karguarekin, baina uko egin zion Lau Potentzien Itunaren aurka protesta gisa. 1933tik 1936ra bitarte enbaxadore izan zen Ankaran eta 1936tik 1940ra bitarte Washingtonen.


Coronel Xavier Chaves

Coronel Xavier Chaves Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu km²ko eremuan.


Neuchâtel

Neuchâtel Suitzako mendebaldean dagoen hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua dena. Alemanezko antzinako izena "Neuenburg" da.

Geografia.

Hiriak izena ematen dio Neuchâtel aintzirari, honen ipar-mendebaldeko ertzean dagoelarik. Suitzako aintzirarik handienetakoa da.

Hiri senidetuak.

Neuchâtel ondorengo hiriekin senidetuta dago:


Gorka Pagonabarraga

Gorka Pagonabarraga Agorria (Durango, 2000) bertsolari bizkaitarra da. Bizkaiko Txapelketako finala jokatu zuen 2021ean.

Ibilbidea.

2018an Bizkaiko eta Euskal Herriko eskolarteko txapelketak irabazi zituen. 2021. urtean Bizkaiko txapelketan fase bakoitzean jokaturiko saioak irabazi eta finalean sartu zen. Zortzigarren egin zuen. 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian final laurdenak jokatu zituen.


Norika

Norika (latinez: "Noricum"

) K.a. II. mendean sortutako tribu zelten federazioa izan zen, egungo Austria iparraldea, Alemaniako Bavaria eta Esloveniaren mendebaldea hartzen zituena. Norikoek mugakide zituen tauriskoekin konfederazio bat eratu zuten.

K.a. 16an, Erromatar Inperioko probintzia bilakatu zen.

Geografia.

Muga hauek zituen: iparraldean Danubioa (hau Erromatar Inperioaren eta germaniar herrialdeen arteko muga ere zen); mendebaldean Rhetia eta Vindelizia probintziak zituen, ekialdean Panonia mendebaldean, eta Italia hegoaldean.Hauek dira, gutxi gorabehera, eremu geografiko horretan dauden eskualdeak: Estiria, Carintia, Salzburgoko eskualdea, Behe Austriako eta Goi Austriako zati handi bat, Bavariako ekialdeko muturra eta Esloveniako zati bat.

Gatz eta burdin hobi handiak zeuden eskualdean.

Historia.

K.a. VIII. mendean, Hallstatt kulturako herri zeltak bizi ziren bertan.

Zesar Augusto enperadoreak eskualdea aske jarrai zezakeela erabaki zuen, Inperioaren estatu basailu modura. Julio-Klaudiar dinastiaren garaian, ordea, Inperioaren barnean sartu zuten, germaniarren aurkako defentsak hobetzeko.

Marko Aurelio enperadorearen garaian, Markomano Gerretan, kuadoen eta markomanoen presioa jasan zuen. III. eta IV. mendeetan ere pairatu zituen germaniarren erasoak, bereziki alaman herriarenak.

Kanpo estekak.

<br clear=all>


Mobula tarapacana

Mobula tarapacana "Mobula" generoko animalia da. Arrainen barruko Myliobatidae familian sailkatzen da.


José Francisco Gana

José Francisco Gana López (Santiago, 1791ko azaroaren 13a - "ib. ", 1864ko urtarrilaren 20a) Txileko militarra eta politikaria izan zen. Agustín Gana Darrigrandi eta Dolores López Guerreroren semea zen. Aitona, José Francisco Gana Ametzaga, plentziarra zen. 1808an armadan sartu zen Erresumako erregimentuko tenienteorde bezala. 1812an zerbitzutik erretiratu zen, bere aita errealistek preso hartu eta Callaoko kartzelara bidali zutelako; berak lagundu zion eta presoen matxinadan parte hartu zuen.

Bizitza militarra.

1820an Txileko armadan sartu zen eta Peru Askatzeko Espedizioan parte hartu zuen, non zenbait ekintzatan parte hartu zuen, kapitain mailara iritsiz. Yungayren garaipenaren ondoren, Peru Garaiko kanpainetan parte hartu zuen, eta sarjentu nagusi bihurtu zen.

Txilen, 1825ean, gerrilletan "Los Pincheira" izeneko gaizkile taldearen aurka jardutea egokitu zitzaion. 1826an Ramón Freirerekin batera joan zen Chiloéra tropa errealisten aurka egin zen behin betiko kanpainara, Pudeto eta Bellavistan garaituak izan zirenak.


Sciurus igniventris

Sciurus igniventris Sciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.


Herriaren Biltzar Nagusia (Yemen)

Herriaren Biltzar Nagusia (arabieraz: المؤتمر الشعبي العام

, GPC; transliterazioa: "Al-Mo'tamar Ash-Sha'abiy Al-'Aam") Yemengo alderdi politikoa da.

Historia.

1982an sortu zuen orduan Yemengo Arabiar Errepublikako presidentea zen Ali Abdullah Salehek. 1990etik aurrera, Yemen bateratuan boterea egon da..

2012an Ali Abdullah Saleh boterea utzi zuen eta Abd Rabo Mansur Hadi aukeratu zuten presidente batasun nazionaleko gobernu bat eratzeko. Hala ere, Ali Abdullah Saleh alderdiaren buruzagitzan dago oraindik.

Ideologia.

Alderdi laiko eta nazionalista da. AEBak eta Saudi Arabiak babesten dute.


Zahar-egoitza

Zahar-egoitza, zaharren egoitza, zahar etxe edo zahar-etxe adineko pertsonen aisiarako eta kulturarako zentroa da, beren ahalmen fisikoak eta mentalak lantzeko, eta beren sormena eta parte-hartzea sustatzeko prestatua. Emandako zerbitzuen aniztasuna eta intentsitatea oso aldakorra izan daiteke. Normalean, legeak araututako gutxieneko zerbitzu batzuk daude, honako hauek barne hartzen dituztenak: mantenua, gaitasun funtzionalen estimulazioa, dinamizazio soziokulturala, osasun-arreta, gizarteratzeko laguntza eta terapia okupazionala.

Aurrekoaz gain, zerbitzu medikoa, erizaintza, laguntza psikologikoa, garbitegia, harrera eta bizikidetza, familia-laguntza, garraioa eta botikak ematea ere eskaintzen dituzte.


Zion (Illinois)

Zion Illinoiseko hiri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean biztanle zituen, kilometro koadrotan banatuta.


Haplochromis mahagiensis

Haplochromis mahagiensis "Haplochromis" generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.


Phrynocephalus golubewii

Phrynocephalus golubewii "Phrynocephalus" generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.


Imperial-Enlow (Pennsylvania)

Imperial-Enlow Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegheny konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.


Panbride

Panbride, Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.


Maiatzaren 27

Maiatzaren 27a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta berrogeita zazpigarren eguna da, 148garrena bisurteetan. 218 egun falta dira urtea amaitzeko.

"Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko."

Kanpo estekak.

Maiatzaren 26 | Urteko egutegi | Maiatzaren 28


Stradone (Cavan konderria)

Stradone (irlanderaz: "Sraith an Domhain"

) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena. 2007ko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.


Windwardside

Windwardside Karibeko Herbehereetako Saba uharteko bigarren herririk handiena da.

Geografia.

Mount Scenery sumendiaren magalean dago.

Ekonomia.

Turismoa Sabako sektore ekonomikorik garrantzitsuena da eta Windwardside bertako lekurik turistikoena da.