Κρατικό Αρχείο της Βόρειας Μακεδονίας
 Τον Ιανουάριο του 1946 το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας αποκάλυψε την πρόθεσή του να δημιουργήσει το αρχείο του Κινήματος Λαϊκής Απελευθέρωσης της Μακεδονίας εντός της Εθνικής Βιβλιοθήκης στα Σκόπια, κατόπιν της διακοίνωσης της ανάγκης για συλλογή και προστασία του αρχειακού υλικού που έγινε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στις 3 Μαΐου του 1945. Η πρωτοβουλία αυτή δεν έγινε λειτούργησε αρχικά για μια σειρά από λόγους. Στη συνέχεια, με την υπ 'αριθμ. 2543 απόφαση της 31ης Μαΐου του 1946, το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας σύστησε αρμόδια επιτροπή για τη συλλογή αρχειακού υλικού. Η επιτροπή ξεκίνησε τη δράση, εμπλέκοντας σε αυτήν κυρίως εκπαιδευτικούς και αναθέτοντάς τους τη συλλογή του αρχειακού υλικού, κάτι που δεν έδωσε αποτελέσματα. Κατόπιν ιδρύθηκε την 1η Αυγούστου 1948 το Ινστιτούτο Εθνικής Ιστορίας (Институт за Национална Историја) με κυβερνητική απόφαση με στόχο «την εξεύρεση, τη συλλογή και τη διατήρηση υλικού, εγγράφων και άλλων μνημείων που αφορούν την ιστορία του μακεδονικού λαού, των μειονοτήτων και των εθνοτικών ομάδων που διαβιούν μαζί του». Υπερασπιζόμενο τις σλαβομακεδονικές θέσεις στο Μακεδονικό Ζήτημα. Δεδομένης της αδυναμίας του Ινστιτούτου να λειτουργήσει λόγω έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού ένα χρόνο αργότερα ιδρύθηκε το Κρατικό Αρχείο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, πρόγονος του σημερινού κρατικού αρχείου. Σήμερα το αρχειακό υλικό μεταξύ των ετών 1946 και 1947 περιλαμβάνεται στη νεοϊδρυθείσα Φιλοσοφική Σχολή και το Ινστιτούτο Εθνικής Ιστορίας της Βόρειας Μακεδονίας. Κρατικό Αρχείο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας Αλέξανδρος Δάγκας· Γιώργος Λεοντιάδης. «Το κομματικό αρχείο. ∆ιαδρομές, εμπλοκές» (PDF). Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2016. , Ιστορικό πλαίσιο
Το Κρατικό Αρχείο της Βόρειας Μακεδονίας ιδρύθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1951. Από το 1926 ως το 1941 το αρχείο ήταν μέρος του Κρατικού Αρχείου της Σερβίας στο Βελιγράδι. Από το 2015 πρόεδρος είναι ο Δρ Φίλιπ Πετρόφσκι.