Θέμα Μεσοποταμίας
 Charanis, Peter (1963). The Armenians in the Byzantine Empire. Lisbon, Portugal: Fundação Calouste Gulbenkian. Holmes, Catherine (2005). Basil II and the Governance of Empire (976–1025). Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927968-5. Kazhdan, Alexander Petrovich, επιμ. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. New York, New York and Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6. McGeer, Eric· Nesbitt, John W.· Oikonomides, Nicolas, επιμ. (2001). Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, Volume 4: The East. Washington, District of Columbia: Dumbarton Oaks Research Library and Collection. ISBN 0-88402-282-X. Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art ...
Το Θέμα Μεσοποταμίας αποτελούσε διοικητικό διαμέρισμα («θέμα») της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, στα ανατολικά της Μικράς Ασίας, μεταξύ των ποταμών Αρσανία (σημερινός Μουράτ και του σημερινού Τσιμισγκεζέκ (Çimisgezek). Δεν πρέπει να συγχέεται ούτε με την περιοχή της Μεσοποταμίας, ούτε με την παλαιά Ρωμαϊκή και νεώτερη Βυζαντινή επαρχία της Μεσοποταμίας. Το θέμα αυτό ιδρύθηκε πιθανότατα μεταξύ 899 και 911. Το μεγαλύτερό του μέρος προήλθε από τα εδάφη του αρμενικού πριγκιπάτου του Τάκις με τη συνεργασία του αρχηγού του Εμμανουήλ και των γιων του, οι οποίοι έλαβαν εδάφη και τίτλους σε άλλα μέρη της αυτοκρατορίας. Διοικητές του θέματος αναφέρονται οι: Ορέστης, στρατηγός και πρώτος διοικητής Κωνσταντίνος, κατεπάνω Λέων, κατεπάνω Μιχαήλ, κατεπάνω Νικόλαος, κατεπάνω Αχίλειος, στρατηγός Νικόλαος, στρατηγός Ρωμανός, στρατηγός