Κλάρος
 Είναι άγνωστο πότε ακριβώς ιδρύθηκε το Ιερό του Απόλλωνος και η ίδρυση καλύπτεται από διάφορους μύθους. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές αποκάλυψαν δομές που χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα π.Χ. Το ιερό αναφέρεται για πρώτη φορά στις πηγές του 7ου αι. π.Χ., και συγκεκριμένα στους ομηρικούς ύμνους στον Απόλλωνα και στην Άρτεμη. Ο ναός του Απόλλωνα χτίστηκε μεταξύ του 4ου και του 3ου αιώνα. π.Χ. σε σημείο όπου υπήρχε προγενέστερος ναός. Ο ναός καταστράφηκε από μεγάλο σεισμό. Η φήμη του Ιερού έφτασε στο υψηλότερο σημείο από τον 2ο αι π.Χ. έως τον 3ο αι. μ.Χ. και είχε πολλούς επισκέπτες μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Το μαντείο προφανώς έκλεισε μαζί με τα υπόλοιπα ελληνικά μαντεία το 395 μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος απαγόρευσε τη λειτουργία τους. Αργότερα, ο ναός και τα υπόλοιπα κτήρια καταστράφηκαν ολοκληρωτικά από ισχυρό σεισμό.Οι ανασκαφές ξανάρχισαν μεταξύ 1950 και 1961 σύμφωνα με τον Louis Robert, για την ανάδειξη του περίφημου δωρικού ναού του Απόλλωνα, που υπήρξε έδρα του μαντείου, στην διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου του 3ου. αιώνα π.Χ., για την σημερινή υποδοχή επισκεπτών. Στη σύγχρονη εποχή την περιοχή την επισκέπτονται πλήθος τουριστών. Υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων από τις Η.Π.Α., που επισκέπτονται το ιερό κάθε χρόνο για θρησκευτικούς λόγους. Ονομάζονται Νέοι Απολλωνιστές και έρχονται μαζί με τους ιερείς τους. Πιστεύουν στους χρησμούς του Απόλλωνα. Πτώον όρος K. Buresch, Apolleon Klarios, Untersuchungen zum Orakelwesen des spateren Altertums, Leipzig, 1889 C. Picard, Éphèse et Claros, recherches sur les sanctuaires et les cultes de l’Ionie du Nord, B.E.F.A.R., 123, Paris, 1922, 785 p. C. Picard, «Un oracle d'Apollon Clarios à Pergame», BCH, 46, 1922, pp. 190-197 J. et L. Robert, La Carie. Histoire et géographie historique II: le plateau de Tabai et ses environs, París, 1954, pp. 203-216. C. Picard, «D’Éphèse à la Gaule et de Stobi (Macédoine) à Claros», REG, 1957, pp. 112-117 L. Robert, «Un oracle à Syedra, les monnaies et le culte d’Arès», Documents de l’Asie Mineure méridionale, Ginebra y París, 1966, pp. 91-100. L. Robert, «Un oracle gravé à Oinoanda», Comptes rendus de l'Académie des inscriptions et belles-lettres, 115-3, 1971, pp. 597-619 L. Robert, A travers l'Asie Mineure, Poètes et prosateurs, monnaies grecques, voyageurs et géographes, BEFAR 239, París, 1980. H. W.Parke, The Oracle of Apollo in Asia Minor, Londres, 1985. J.R. Somolinos,'Los oráculos de Claros y Didima. Edición y comentarios, Madrid, 1991, 739 p. J. Stauber et R.Merkelbach, «Die Orakel des Apollon von Klaros», Epigraphica Anatolica, cahier 27, 1996, pp.1-53 C. P. Jones, «Ten dedications “To the gods and goddesses” and the Antonine Plague», JRA, 18, 2005, pp.293-301 (con adenda en JRA, 19, 2006, pp.368-369. Plutarque, Dialogues Pythiques (L'E de Delphes, Pourquoi la Pythie ne rend plus ses oracles en vers, La disparition des oracles), Flammarion, 2006 Britannica, Claros Les inscriptions du sanctuaire de Claros en l'honneur de Romains - Jean-Louis Ferrary - Persée Décret de Colophon pour un chresmologue de Smyrne appelé à diriger l'oracle de Claros - Louis Robert & Jeanne Robert -Persée
Κλάρος είναι το όνομα της περιοχής και η τοποθεσία ενός ιερού μαντείου του αρχαίου Έλληνα θεού Απόλλωνα, κοντά στην Κολοφώνα της Ιωνίας, της Μικράς Ασίας (σημερινή Τουρκία). Βρίσκεται 55 χιλιόμετρα νότια της Σμύρνης. Στην αρχαιότητα το ιερό ήταν παραθαλάσσιο αλλά σήμερα απέχει δύο χιλιόμετρα από την ακτή. Ιδρύθηκε από τον μάντη Μόψο, το γιο της Μαντώς, που ήταν κόρη του Τειρεσία. Σύμφωνα με μια παράδοση, πριν από δηλώσεις τους, κάθε φορά όλοι οι προφήτες συνήθιζαν να πίνουν ομαδικώς μέσα σε αυτό το σπήλαιο.