Μάνκο Κάπακ
 Ο Μάνκο Κάπακ υπήρξε ως ιστορικό πρόσωπο και επειδή ήταν πολύ σημαντική προσωπικότητα για τον λαό του θεοποιήθηκε και γύρω από το πρόσωπο του αναπτύχθηκε μια ολόκληρη θρησκεία. Οι μύθοι που γράφτηκαν για την καταγωγή του διασώθηκαν από ορισμένους Ισπανούς μοναχούς. Σύμφωνα με αυτο τον μύθο, ο Μάνκο Κάπακ ήταν γιος του θεού ήλιου Ίντι και της Μάμα Κίγια, και αδερφός του Πατσακάμακ, ενώ λατρευόταν ως θεός του ήλιου και της φωτιάς. Ο Μάνκο Κάπακ και τα αδέρφια του στάλθηκαν στη γη με ένα χρυσό ραβδί, που ονομαζόταν tapac-yauri. Το ραβδί βυθίστηκε στην περιοχή του Κούσκο, μέχρι την οποία ταξίδεψαν μέσω υπόγειων σπηλαίων κι έχτισαν ναό προς τιμήν του θεού ήλιου και πατέρα τους. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, κάποιο ή κάποια από τα αδέρφια του Μάνκο Κάπακ μεταμορφώθηκε σε Ουάκα. Σε αυτό τον μύθο, ο Μάνκο Κάπακ είναι γιος του Βιρακότσα. Μαζί με τα αδέρφια του ζούσε στο Πακάρι Τάμπου, κοντά στο Κούσκο. Ενώθηκαν μαζί με άλλες φυλές, με τις οποίες ήρθαν σε επαφή στα ταξίδια τους, με σκοπό να κατακτήσουν τις φυλές της Κοιλάδας του Κούσκο. Και σε αυτή την ιστορία υπάρχει ο μύθος του χρυσού ραβδιού. Επίσης, σύμφωνα με κάποιες εκδοχές του μύθου, ο νεαρός Μάνκο Κάπακ πρόδωσε από ζήλεια τους μεγαλύτερους αδερφούς του, τους σκότωσε κι έγινε ο ηγέτης του Κούσκο. Ο Μάνκο Κάπακ ήταν ο ιδρυτής της δυναστείας των Ουρίν και βασίλευσε στη φυλή των Ίνκας για περίπου σαράντα χρόνια. Αυτός οδήγησε τον λαό του από το Πακάρι Τάμπου στην περιοχή του Κούσκο. Οι λόγοι που ανάγκασαν τους Ίνκας να αναζητήσουν νέα πατρίδα ήταν η έλλειψη εύφορης γης για καλλιέργεια αλλά και οι απειλητικές διαθέσεις των γειτονικών τους λαών. Στο Κούσκο ο Μάνκο Κάπακ καθιέρωσε σύστημα νόμων, ενώ θεωρείται ότι κατάργησε τις ανθρωποθυσίες. Οι Ίνκας, με επικεφαλής τον Μάνκο Κάπακ και με βάση τη νέα τους πατρίδα, άρχισαν να εισχωρούν στις γειτονικές περιοχές για να επεκτείνουν τις αγροτικές εκτάσεις τους. Ο πρώτος ηγεμόνας των Ίνκας παντρεύτηκε την αδερφή του, Μάμα Όκλιο, κι ο γιος του, Σίντσι Ρόκα, έγινε ο επόμενος Σάπα Ίνκα. Πιθανολογείται ότι βασίλεψε μέχρι το 1230 ή το 1250 αρκετοί όμως τοποθετούν τον θάνατο του πολύ νωρίτερα, το 1107. Από τα χρονολογικά στοιχεία δεδομένα που να οριοθετούν τη βασιλεία του δεν έχουν βρεθεί ακόμα. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΙΝΚΑΣ, Δεληγίαννης Π., τεύχος 147, εκδόσεις ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, Νοέμβριος 2008 Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΥΣ ΛΑΡΟΥΣ ΜΠΡΙΤΑΝΝΙΚΑ, Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος, Αθήνα, 1996
Ο Μάνκο Κάπακ (κέτσουα: Manqo Qhapaq "θαυμάσιο εύρημα", Manku Qhapaq, ισπ. Manco Cápac) στη μυθολογία των Ίνκας, ήταν ο πρώτος βασιλιάς του Κούσκο. Για την προέλευσή του, υπάρχουν διάφοροι μύθοι.