Eugenius, episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio Machario, abbati sancti Benedicti supra Ligerim, ejusque successoribus canonice substituendis, in perpetuum. Venerabilibus locis et fratribus in eis divino servitio mancipatis vigilanti nos oportet consideratione prospicere et ne pravorum hominum agitentur molestiis curam et studium diligenter ac sollicite adhibere. Hoc nimirum intuitu, dilecte in Domino fili Machari abba, pro controversia que inter te et nobilem virum Iterium de Tuciaco, de villa que Villare dicitur diutius agitata est, et te et ipsum ad nostram presentiam evocavimus, qui cum semel et secundo aut etiam sepius a nobis inducias impetrasset, et tu apud nos longa expectationis fatigatione suspensus interim laborares, uterque tandem ad nostram presentiam convenistis. Vobis itaque nostro conspectui presentatis, tu adversus prefatum Iterium querimoniam edidisti quod ipse, preter illa que tu ei recognoscebas, non solum novas et indebitas exactiones hominibus predicte ville, quam juris tui monasterii esse allegabas, imponeret, verum etiam que pater suus Nariotus in extremis positus, pro remedio anime sue dimiserat, revocaret, ad muniendam etiam causam tuam scriptum bone memorie Humbaldi, episcopi Altisiodorensis, in medium produxisti, ex cujus inspectione cognovimus quod, quemadmodum Nariotus ipse consuetudines illas pravas dimiserat, ita uxor ejusdem, et Hugo, gener ipsius, qui tunc castelli de Tuciaco dominium obtinebat, a memorato episcopo ecclesiastice justitie severitate coacti, eas in manu sua, presentibus clericis suis et illustri Nivernensium comite Guillelmo atque aliis plurimis, refutarunt; cumque pars altera hoc negare non posset et quod pro comodo cause sue ostendere cupiebat neque per testes neque aliis modis roborare sufficeret, nos, quorum precipue interest paci et quieti ecclesiarum paterna sollicitudine providere, communicato fratrum nostrorum consilio, judicavimus ut jam dictus Iterius et illi qui sibi in dominio castri de Tuciaco legitime successerint, in villa de qua controversia agebatur salvamentum ab eis qui masuras tenuerint habeat, de unaquaque masura videlicet, sextarium avene cum sex denariis de carricato et duobus ad servientum suorum procurationem, et duabus gallinis; quod si dimidia masura fuerit vel minus vel amplius, secundum quod fuerit, salvamentum Iterio et successoribus ejus tribuatur; cellerarius vero et cocus inter se de unaquaque masura unum bichetum annone, annis singulis habeant; cum autem pro receptione salvamenti eorum nuntii venerint, a monacho ipsius loci procurabuntur in mane, et ipsi monachum in sero cum equitaturis et tota familia, et mane secunde diei procurare debebunt. Si masurarii ejusdem ville summoniti fuerint, omnes ad claudendum castrum de Tuciaco singulis trienniis vadent, et, si opus fuerit, ad ejusdem castri defensionem atque castellanie predicti homines summoniti venient. In masura nemoris que aliquando de novo exculta fuerit, sive minus, sive amplius sit, et monachus suum consuetudinarium censum imposuerit sive non, secundum quantitatem terre exculte dominus Tuciaci, qui pro tempore fuerit, salvamentum habebit. Viginti solidi de herbergagio, quos antecessores Iterii aliis in feodum dederant, eis reddantur; aliud vero herbergagium nec ipse Iterius nec sui a monacho aut burgensibus vel villanis in posterum habeant, nisi pro necessitate ecclesie a sancti Benedicti abbate vel preposito, qui in villa Villaris pro tempore fuerit, evocentur, et tot homines et non plures adducant quot ad illud propter quod evocati fuerint sufficere debeant. Ceterum de eo quod dicitur ressort, si constiterit quod monachus vel nolit vel non possit de hominibus ville justitiam facere, tunc de eis tam Iterius quam successores ejus justitiam faciant nec aliter aliquem ejusdem ville pro aliqua causa pro se aut pro aliis justitie subdant, nec, preter illa omnia que superius continentur, alias consuetudines in eadem villa de cetero habeant, et quoniam certum est locum ipsum ad abbatis dominium pertinere, cetera omnia in potestate ipsius et prepositi, qui per manum ejus in eodem loco pro tempore fuerit, libere et absque alicujus contradictione consistant; indignum siquidem est ut Iterius vel successores ejus per se vel per suos villam eamdem aut habitatores ipsius adversus abbatem vel monachos defendendi habeant facultatem. Ut autem hoc futuris temporibus firmum permaneat, scriptum memorati Humbaldi episcopi ratum habentes, auctoritate apostolica prohibemus ut nulli omnino hominum liceat vos super his omnibus infestare aut quibuslibet vexare molestiis. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hujus nostre definitionis paginam sciens contra eam temere venire temptaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini redemptoris nostri Jhesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subjaceat; observantibus autem sit pax Domini nostri Jhesu Christi quatenus et hic fructum bone actionis percipiant, et apud districtum judicem premia eterne pacis inveniant. Amen, amen. (Rota, cum cruce cujus in angulis: Scs. || Petrus || Scs. || Paulus Euge || nius || PP. || III; et inter circulos: FAC MECUM DOMINE SIGNUM IN BONUM). BENE VALETE † (in modo monogrammatis). Ego Eugenius catholice ecclesie episcopus ss. † Ego Albericus Hostiensis episcopus ss. † Ego Humbaldus presbiter cardinalis tituli sanctorum Joannis et Pauli ss. † Ego Gillibertus indignus sacerdos tituli sancti Marci ss. † Ego Guido presbiter cardinalis tituli sanctorum Laurentii et Damasi ss. † Ego Aribertus presbiter cardinalis tituli sancte Anastasie ss. † Ego Hugo presbiter cardinalis tituli in Lucina ss. † Ego Julius presbiter cardinalis tituli sancti Marcelli ss. † Ego Guido presbiter cardinalis tituli pastoris ss. † Ego Oddo diaconus cardinalis sancti Georgii ad Velum aureum ss. † Ego Octavianus diaconus cardinalis sancti Nicolai in carcere Tulliano ss. † Ego Johannes Paparo diaconus cardinalis sancti Adriani ss. † Ego Johannes diaconus cardinalis sancte Marie nove ss. † Ego Gregorius diaconus cardinalis sancti Angeli ss. † Ego Guido diaconus cardinalis sancte Marie in porticu ss. † Ego Jacintus diaconus cardinalis sancte Marie in Cosmedin ss. Datum Altissiodori, per manum Guidonis sancte Romane ecclesie diaconi cardinalis et cancellarii, V° idus septembris, indictione Xa, incarnationis dominice anno M°C°XL°VII°, pontificatus vero domni Eugenii tertii pape anno tertio.