A) Ordinatio praesentis Capituli generalis anni Domini 1557. *Diffinitores* : Reverendissimus dominus abbas **Cistercii,** s. th. pr., de Tribus regibus, de Stamedio, de Monte Sanctae Mariae, monasterium abbates ; de **Firmitate,* de Maceriis, de Bithania, de Clarofonte, monasteriorum abbates ; loco domini de **Pontigniaco,** de Insula, de Sancto Sulpitio, de Marcilliaco, de Lezinis, monasteriorum abbates ; de **Claravalle,** s. th. pr., de Valle clara, de Septem fontibus, de Thoriniaco, monasteriorum abbates ; loco domini **Morimundi,** de Charitate, de Gratia Dei, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Caroliloco, de Insula, s. th. pr. *Receptores excusationum* : de Maceriis, de Stamedio, monasteriorum abbates. *Magistri caerimoniarum* : de Valle clara, prior Cistercii. *Promotor causarum* : de Pontigniaco [prior], s. th. pr. *Notarii abbates* : de Septem fontibus, de Sancto Sulpitio, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Cistercio, s. th. pr., frater Iohannes de Avalone. *Portarius diffinitorii* : de Fonteneto, s. th. pr. *Notarii ad pedes* : frater Franciscus de Normanville, frater Nicolaus de Parisiis, religiosi Cistercii. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo septimo, die decima septima mensis maii in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta et diffinita sunt quae sequuntur. GENERALES ORATIONES 1.  Primo, pro sanctissimo, etc. 2.  Praeterea pro serenissimo, etc. 3.  Insuper pro burgensibus, etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. [DIFFINITIONES] GENERALES 6.  Nos frater Iohannes … etc. et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa 7854 librarum, 16 solidor. 6 denar. turon. pro resta computationum generalis Capituli … etc. 7.  Tantis difficultatibus communis nostra contributionum solutio procuratur, ut maiore impensa quam utilitate a plerisque recipiatur ; cui damno praesens generale Capitulum volens debitum et quod potest, praebere remedium, ordinat, iniungit et praecipit, ut deinceps in illis Ordinis monasteriis, quae ad firmam, seu quod dicunt ad modiationem abbatibus aut quibuscumque monasteriorum regimini praesidentibus locabuntur, etiam in his, quibus firmarii, seu qui vocantur admodiatores, victum et cetera statui conventuum obnoxia ipsis conventibus ex pacto reddere tenebuntur, eadem conditione dicti firmarii vel admodiatores monasteriorum sibi locatorum, conventibus eorum, quo facilius et promptius a receptoribus Ordinis haberi possint dare et persolvere obligentur. 8.  Abbates non excusati ad duplum contributionum tenentur et per censuras proximo generali Capitulo futuro comparere cogantur. 9.  Etsi a nascentis Ordinis nostri Cisterciensis initio, tam canonicis sanctionibus, apostolicis statutis, quam plurimis patrum nostrorum diffinitionibus iam cautum satis superque sit provisum, ne vel abbates vel quivis alii monasteriorum regimini praesidentes contractus ullos in rerum temporalium dispensatione absque praeviae inquisitionis regula tentare aut confirmare praesumerent, praevalente tamen moderni temporis miseria, id a multis sua quaerentibus secus fieri compertum est. Quocirca praesens generale Capitulum volens huic desolationi remedii opportuni afferre subsidium, et imminentem doti ecclesiasticae praecavere ruinam, omnibus et singulis dicti Ordinis personis, quacumque auctoritate praecellentibus, ceterisque monasteriorum administrationi quovis modo in utroque homine praesidentibus, iuxta praedictorum statutorum, sanctionum et diffinitionum tenorem districte praecipit et inhibet, ne imposterum quidquam aliter contrahere, aut contractus confirmare, nisi praevia diligenti inquisitione audeant et praesumant ; contractus vero secus factos et initos, irritos declarat et inanes, in plenaria, etc. 10.  Cum monasticae nostrae professionis debitum absque promissae stabilitatis authoramento vere et solide persolvi non possit, cumque ea diebus his satis profligata et abiecta plurimi Ordinis nostri monachi mortuis suos mortuos sepelire non sinant, imo quotidie ad defunctorum exsequias et quadragenas sacra facturi et dicturi missas exeant, confraternitates saeculares et festa celebrent, et mediis immersi etiam nuptialibus conviviis a suae professionis procul se ablegent instituto, praesens generale Capitulum, ne deinceps id fiat, aut ab abbatibus, vel prioribus seu ceteris monasteriorum praesidentibus, praesentibus fieri toleretur districte praecipit et inhibet. 11.  Solemne professionis votum soli recipiant abbates, nec alteri cuiquam liceat illud recipere. 12.  Cum otium sine litteris mors sit et vivi hominis sepultura, multi ficto titulo litterarum Parisiensem aut alias Universitatum urbes in *Benedictina* permissas petunt ac procul a collegio Sancti Bernardi hospitantur, discurrunt et vagantur, habitu aut partim aut in totum dimisso, nulla religionis indicia praeseferentes, quod corrigere volens praesens generale Capitulum statuit, quod omnes et singuli Ordinis nostri monachi, cuiuscumque status aut dignitatis fuerint, decenter et honeste habitu et moribus compositi secundum antiqua Ordinis statuta incedant in urbium praemissarum collegiis morentur. Alioquin praecipit abbati de Septem fontibus et provisori Sancti Bernardi et aliarum Universitatum provisoribus collegiorum, ut tam incompositorum morum scolasticos vocent et citent, atque regulariter et se vere corrigant, invocato etiam, si opus fuerit, ad hoc brachii saecularis auxilio, consilio et favore, in plenaria, etc. 13.  Cum ab antiquo monialibus egredi monasterium interdictum fuerit, abbatissis vero cum licentia patris abbatis egredi hactenus licuerit, praesens generale Capitulum ob scandala inde orta, abbatissis et monialibus egressum monasterii omnino interdicit, ac sub firma et forti clausura manere iubet, nec eis liceat confessores, nec procuratores saeculares habere, aut eis confiteri nec aliis, quam sui Ordinis, et datis a suo patre abbate, sub censuris, in plenaria, etc. 14.  De cetero non recipiatur monialis alterius cuiusvis Ordinis, inconsulto et non assentiente patre abbate, qui diligenter de vita et moribus ingressurae inquiret, et tandem aut admittet aut expellet. 15.  Universis et singulis personis Ordinis inhibetur, ne sinant mulieres infra septa suarum monasteriorum habitare, sed tantum extra in locis, quam bassas curias vocant. 16.  Desolatum Ordinis nostri statum et moderni temporis malignitatem graviter oppressum miserandae atque immensae tam morum quam monasteriorum ruinae non modo probant et testantur, imo ad lacrimas, et praestandum exactae providentiae suffragium veros christianae religionis et nostri Cisterciensis Ordinis amatores invitant et hortantur. Quapropter praesens generale Capitulum enixe desiderans commissarum sibi animarum, atque adeo personarum Ordinis securitati in praestandae obedientiae debito providere et paternae subventionis dare auxilium, et in his praesertim, quae abbates commendatarios saeculares respiciunt atque concernunt. Omnibus et singulis regularibus Ordinis personis iniungit et praecipit, ut quam patribus et superioribus Ordinis, sibique invicem ex professo debent obedientiam, subiectionem et reverentiam, aliis iuxta papalia decreta dictique Ordinis instituta impendant, reddant et exhibeant, quin potius per praedecessorum patrum nostrorum ambulantes vestigia, quae suae sunt professionis sollicite exsequantur. 17.  Exhibitus hactenus sacris litteris atque earum professoribus honor eo minus est his diebus negligendus, quo clariori lumine intellectus humanus ad fidem est illuminandus, estque amplius ipse Deus maiore a cunctis reverentia et charitate agnoscendus et diligendus. Eapropter praesens generale Capitulum ad Dei honorem et animarum salutem congregatum, his quorum opera Deus praesertim agnoscitur et sincere colitur debitae subventionis opem afferre desiderans, et iuxta antiqua Summorum Pontificum decreta, Ordinis instituta et obversatum a patribus ritum abiectis nunc in Ordine nostro sacrae theologiae professoribus et magistris necessarium praestare subsidii remedium, vult, statuit et ordinat, ut sacrae theologiae praesertim Parisiensis academiae professores ceteris monasteriorum suorum regularibus personis post priores suos ubique sedeant, praeficiantur, extra dormitorium honestam mansionem habeant, victumque rationabilem quo secundum suum statum sustentari possint. 18.  Tantus est honor et excellens est adeo reverentia academiae Parisiensis, ut qui ex nostro Cisterciensi Ordine ad illam, et in illa ad nostrum S. Bernardi collegium litterarii studii gratia destinantur, atque labores suos successive gradibus expectant praemiari, tales sint et illis praediti moribus et litteris, quibus nihil dispendii nihilve dedecoris, gloriae divinae, animarum saluti et Ordinis quieti afferri possit ; ex quo praesens generale Capitulum praevidens omne animi vitium tanto conspectius in se crimen habere, quanto qui peccat maior habetur, statuit, ordinat et diffinit, quod nemo in futurum ad cursum theologiae Parisiis prosequendum admittatur, nisi prius a provisore collegii S. Bernardi, vocatis secum doctoribus theologiae ad permanendum in dicto collegio licentiam habentibus, examinatus et sufficiens declaratus fuerit, secus promotos vult et declarat omnibus privilegiis et gratiis graduatorum esse privatos. CONFIRMATIONES CONTRACTUUM 19.  Praesens generale Capitulum contractum inter abbatem et conventum de Bullencuria, in Trecensi dioecesi, ex una, et incolas ac habitatores terragii seu villae de Perthes ex altera, prout in litteris, quibus praesentes annectuntur plenius continetur, initum et passatum, praesens generale Capitulum, visis informationibus super eo factis, approbat, etc. 20.  Contractum inter abbatem et conventum de Bullencuria, in dioecesi Trecensi, ex una, et Petrum Michault ac Iohannam eius uxorem, Iohannem Larchier et Mariam eius uxorem, Humbertum Michault, et Ginonnam eius uxorem pariter agricolas, ex altera partibus initum et passatum, praesens generale Capitulum, visis informationibus super eo factis, approbat, ratificat et confirmat, modo praedicti contrahentes agricolae de fundo in dicto contractu contento clare et specifice de decennio in decennium monasterio praedicto recognitiones litteris authenticis facere teneantur. 21.  NB. Praedicta fuerunt inserta, id est duo contractus quae fuerant obmissa, auctoritate subsequentis Capituli generalis 13 mensis maii anno Domini 1560. Signatum : de Poligny, abbas de Roseriis. 22.  Contractum inter abbatem et conventum de Fonteneto, in Eduensi dioecesi, ex una, et Vincentium, Nicolaum, Iohannem, Claudium, Leonardum, et Germanum Gradeletz, et plures alios in grangia des Moreaulx prope Fontanas commorantes, ex altera, prout in litteris, quibus praesentes annectuntur plenius continetur, initum et passatum, visis informationibus, etc. approbat, etc. 23.  Contractum inter abbatem et conventum monasterii de Fontaneto, in Eduensi dioecesi, ex una, et Symonem Comperot, Claudium Clerget, Guillermum, Nicolaum, Claudium et Germanum Bornoct fratres, Iohannem et Franciscum Potot fratres, Leonardum et Claudium Gradel fratres, et Benignum Froard, omnes apud Fontanas et les Moreaulx commorantes, ex altera partibus, ut in litteris, etc. approbat, etc. 24.  Contractum inter abbatem et conventum de Fontaneto, in Eduensi dioecesi, ex una, et Petrum Capitan, Calmis commorantem, ex altera partibus, cui praesentes annectuntur visis, etc. approbat, etc. 25.  Contractum inter abbatissam et conventum de Tardo, in Lingonensi dioecesi, ex una, et honestum virum Benignum de Compassem mercatorem Divionensem, ex altera partibus, prout in litteris, etc. visis, etc. approbat, etc. 26.  Contractum inter abbatem et conventum de Rigniaco, in Antissiodorensi dioecesi ex una, et dominum magistrum Iohannem de Longueil, dominum de Sebar, ex altera partibus, prout in litteris, etc. approbat, etc. modo idem dominus de Longueil redditus quos dicunt admortisatos dederit aut datos admortisari fecerit. 27.  Contractum inter f.m. reverendum dominum Ludovicum cardinalem de Bourbon, monasterii de Morimundo abbatem commendatarium ex una, et honestum virum Claudium Laberne, mercatorem Divionensem, ex altera partibus, prout in litteris, etc. approbat, etc. 28.  Contractum initum inter abbatem commendatarium et conventum de Rigniaco, in dioecesi Antissiodorensi, ex una, et nobilem Anthonius Carlier, regium heraldum, et Iohannam Prunier eius uxorem et suos, praesens generale Capitulum approbat, etc. dommodo [dummodo] praedicti, *etc. ut supra n°* 20. 29.  Contractus initi inter abbatem et conventum de Insula ex una, et Claudium Liebault ex altera, per Capitulum sedens anno Domini 1527 confirmati, abbas de Insula petit sibi fieri in authentica et fidem faciente forma copiam fieri, Capitulum generale concedit et iubet illam habere. 30.  Benignum favorem his liberaliter Ordo impartitur quorum meritis et opera in sancta Dei veneratione atque debita observantia adiuvatur ; quapropter praesens generale Capitulum, visis litteris concessionis per abbatem et conventum de Fonteneto vener. fratri Petro Sereno, s. th. pr., eiusdem monasterii expresse professo, de Ordine eodemque monasterio bene merito, factae et suis sigillis consignatae, eamdem concessionem, prout in praedictis litteris, quibus, etc. approbat, etc., modo ex earum tenore paupertatis voto nihil praeiudicii afferatur. [DIFFINITIONES] SPECIALES 31.  Exposuit nobis abbas Montis Sanctae Mariae se a sesqui anno citra pacificam adeptam possessionem, de qua adepta intellexit praedia multa et redditus monasterio suo spectantia a Lutheranis occupari, et ea ratione se solitis non posse oneribus sui monasterii satisfacere maxime contributionum quottam, antiquitus dicto suo monasterio impositam, quae est octodecim librar. et decem solid. turon., de qua summa supplicat sibi detrahi, Capitulum generale supradicta ratione motum, supradictam quottam ad decem libras reducit, in plenaria, etc. 32.  Provisori collegii S. Bernardi Parisiis, et … Galland, s. th. pr., et eorum cuilibet in solidum committit praesens generale Capitulum religiosorum Caroliloci petentium fratrem Anthonium Charisel, s. th. pr. sibi dari in priorem desiderio, ut provideant et terminent, in plenaria, etc. IUDICES 33.  Cum eos, qui prius ceteris in hoc mundo aliquid accepisse a Domino cernuntur, timere magis oporteat, ne si aberraverint, ab auctore mundi gravius inde iudicentur, cum etiam agnoscere debeat regularis praesertim nostra observantia, quam longe amplius ceteris subiectioni et obedientiae sit addicta, praesens generale Capitulum audita reverenter Rmi D. N. Cisterciensis, s. th. pr. querimonia qua se in plurimis, quae ipse vocaliter exponere dignatus est ab abbate de Roseriis, in Bisuntinensi dioecesi, s. th. pr., contemptum et maledictis offensum est conquestum, intellecta, pariter dicti abbatis de Roseriis contumacia, ex eo quod nec ad praesens generale Capitulum venire, aut se quoquo modo excusare voluit aut procuravit ; abbatibus de Loco crescenti et de Bithania committit, ut dictum abbatem de Roseriis, qui loco competenti, ab eis ipsi praescripto coram eis infra divi Iohannis Baptistae Nativitatem ad diem comparere et respondere tenebitur ; de praemissis interrogent, audiant et admoneant, atque etiam, si opus sit, ad debitae satisfactionis, recognitionis et obedientiae complementum per omnes iuris et iustitiae vias compellant, et de facto ad proximum generale Capitulum citent. 34.  Conquestus est frater Anthonius de Porta, religiosus et prior Vallis Benedictae Lugdunensis dioecesis, citatum et falso se fuisse accusatum a fratre Anthonio Iaquier eiusdem monasterii professo, citatum ob valetudinem et aetatem non comparentem, Capitulum generale committit abbati de Septem fontibus, qui audiat et terminet. — Fratrem Anthonium de Larvere equidem audiat. REHABILITATIONES 35.  Ad instantiam domini abbatis de Claravalle supplicantis pro sorore Magdalena des Essars, moniali monasterii B. M. de Ponte dominarum expresse professa, nunc in monasterio de Lilio existente, et ad perferendum unius anni poenitentiam missa per vicarium Rmi propter incontinentiam ab ea commissam, ad quam subsecutum est puerperium, petente absolutionem et rehabilitationem ad officia, abbatiali dignitate comprehensa, non obstante praedicto delicto ab ea commisso, praesens generale Capitulum de eius poenitentia, et ad cor reditu sufficienter informatum, de cuius perseverantia in Domino confidit, ipsam eamdem sororem Magdalenam rehabilitat ad omnes gradus, officia et dignitates, etiam abbatiali dignitate inclusa, in plenaria, etc. 36.  Gaudium esse angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente, sacrum testatur evangelium ; audita itaque supplicatione fratris Petri Pierre, professi monasterii de Igniaco, illicentiati suum monasterium egressi, et ea ratione censuris innodati, nec per hoc a sacrae missae celebratione desistentis, ac tandem ad cor redeuntis et in suum monasterium, in quo a suo priore rigorose punitus, petit absolvi et rehabilitari, cuius contritione motum generale Capitulum, eum ab omni excommunicationis, irregularitatis et suspensionis poena absolvit, in plenaria, etc. 37.  Oves errabundas ad Christi ovile reducere cupientes, fratrem Andream Monis, religiosum professum monasterii de Populeto, in dioecesi Tarraconensi, ob eius transgressiones incarceratum, et vinculis irretitum ac inedia maceratum, ante completam poenitentiam fracto carcere elapsum, ad patrem suum immediatum Claraevallensem venit qui illum tamquam pater abbas monasterii de Populeto punivit et correxit, tandem ad Capitulum generale absolutionem et rehabilitationem petiturus venit, cuius contritione et satisfactione etiam relatione domini abbatis Claraevallis motum generale Capitulum, eum ab omni excommunicationis, irregularitatis et suspensionis poena absolvit, eumque correctum et emendatum ad suum monasterium et abbatem remittit, in plenaria, etc. COMMISSIONES 38.  Abbati de Roseriis, s. th. pr., et abbati de Gratia Dei, in Bisuntinensi dioecesi, et eorum cuilibet, praesens generale Capitulum committit quatinus super multis contractibus, quibus praesentes annectuntur, inter abbatem et conventum de Bullione, in Bisuntinensi dioecesi, et varias personas prout in litteris super eis factis plenius continetur, de commodo vel incommodo diligenter inquirent, et proximo generali Capitulo referant, in plenaria, etc. 39.  Audita querimonia abbatis de Charitate prope Lisignam, Lingonensis dioecesis, conquerentis de fratre Iacobo de La Chaulme, religioso expresse professo monasterii Quinciaci super ablatione multorum bonorum mobilium sui praedicti monasterii de Charitate, Capitulum generale committit abbati de Maceriis, qui audiat, terminet et decidat, in plenaria, etc. 40.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii, etc. et est talis : Salus redemptarum pretioso Christi sanguine animarum continuis pastoralis curae observanda vigiliis et ante divini tribunal iudicii de manu pastorum severo requirenda examine cum ea sincera, quae in Domino gerere debet charitate, omnes admonet, ut non modo quae corporis propinqua sunt oculis, sed variis terrarum spaciis atque limitibus distinguuntur, interioris oculi respectu curentur. Et quo longius a paternae consolationis distant solatio eo attentius sollicitudinis debitae iuventur auxiliis. Eapropter praesens generale Capitulum de zelo, prudentia, discretione, experientia, morum litterarumque excellentia domini abbatis de Claravalle, s. th. pr., satis superque certius factum, necnon de abbatum de Valle clara et de Septem fontibus probitate et sufficientia informatum, ipsis et eorum cuilibet committit in solidum, plenariam dat auctoritatem et potestatem, quotiens opportunum et expediens viderint, aut alter eorum viderit, visitandi et reformandi omnia et singula dicti Ordinis monasteria in provinciis, quarum nomina praesentibus inserta subsequuntur, ibidemque puniendi, emendandi, instituendi et destituendi in capite et in membris, in spiritualibus et temporalibus omnia et singula, quae secundum Deum, *etc. ut in forma consueta*. Praesentibus usque ad proxime sequens generale Capitulum solum in suo vigore duraturis. Nomina autem provinciarum per dictos commissarios visitandarum sunt haec : Campania, Bria, Francia, et circumciacentia, Normannia et Aquitania, cui quidem Aquitaniae includi declarantur Bituricensis et Lemovicensis provinciae cum Borbonio et Alvernia. Datum, etc. 41.  Similis commissio data est domino abbati de Firmitate, et abbati de Maceriis, et eorum cuilibet, in provinciis Dephinatus et Provinciae. 42.  Similis commissio data est abbatibus de Sancto Sulpitio et de Stamedio, in provinciis de Sabaudia. 43.  Idem, reverenter commisit Rmo D. Cisterciensi, in ducatu et comitatu Burgundiae. LITTERAE MISSIVAE 44.  Solito more convenimus hic in unum quotquot abbatum potuimus interesse huic Synodo, quod Capitulum generale vocamus, ex qua dependet sacri nostri instituti decus et splendor. Rme in Christo pater, illustr. princeps, sed proh dolor ! tam pauci abbates, ut supplere iudicum numerum ab antiquo institutum non potuimus, id quod pridem te pro nobis intercedente christianissimo regi D. N. exposuimus certo scientes eum nos non habiturum sufficientem iudicum numerum quod omnia ferme commendata sunt monasteria huius regni, quare qui illis praesunt non parent Ordini, et multi illorum pro patribus et pastoribus mercenarios sese factis produnt, ut clare nobis innotuit querimoniis oppressorum. Pastor ovem errantem diligit, elisam colligit et dispersam, fessam etiam in humeros fert, alit, fovet ac suo gregi reddit ; hi autem qui mercenarii sunt secedentem ovem non reducunt, quae si redeat virga ferrea et baculo corrigunt. Si de victu aut vestitu conqueratur monachus, si demolitioni aedificiorum contradicat, et eorumdem instaurationem necessariam praemonstret, si bonorum monasterii alienationi non assentiatur, eiicitur e monasterio suo errabundus nusquam rediturus, ac tandem extra monasterium suum desolatus abit moriturus ; qui si redeat carceribus mancipatur, vinculis irretitur et oneratur alapis aut baculis ceditur. Ita ut his malis pressus nec tranquilla mente Deo famulari nec promissam loco stabilitatem servare possit, quo fit ut tuum cogamur auxilium implorare, Rme in Christo pater, illustrissimeque princeps, ut nos his calamitatibus oppressos liberes, emendes ac instaures, et id facientem te Dei ministrum venerabimur, observabimus et circumspiciemus tamquam angelum lucis, tenebras fugantem. Noli despicere supplices ad te confugientes, sed qua praeditus es virtute porrige manum labanti populo, erige lapsos, consolida fractos, illosque tuos assuetos misericordiae oculos ad nos converte. — Reverendissimo in Christo patri, illustrissimoque principi ac domino, domino cardinali a Lotharingia, archiepiscopo Remensi, primo Franciae pari, potentissimo ac benevolo Cisterciensis Ordinis assertori. 45.  Ad serenissimum Regem Angliae, fidei protectorem. — Dei ineffabilis bonitas verbo creato homine, et multis saeculis durantibus propagatoribus, ut tandem haereditate possideat terram, videns eum ab adolescentia pronum ad malum hominem delevit per aquam semine servato in octo tantum animabus, qui cum crevissent et multiplicati fuissent ex optimo patrefamilias [paterfamilias] suo iudicio regem sibi statuerunt, qui unus tantummodo reipublicae suae praeesset, unus qui tueri bonos, illisque non sine labore favere, ac malis resistere, saltem poenae metu posset, et sic vitam sub regibus quietam agere licuit quousque hominum, non quae Dei et proximi sunt quaerentium, licentia versa est potestas in tyrranidem, versus et homo in belluam ut homini lupus esset homo, quam tandem reges abegerunt. Imago enim Dei viventis et simulacrum eius rex est ; nam unus Deus, unus rex, et unitas principium numeri non numerus caput in corpore, ex quo tota virtus corporis dependet. Sic, serenissime Rex, catholicae fidei protector accidit nobis a saeculo ; nam cum sub pontificibus imperatoribus trittavis, abavis, proavis, avo et patre tuo, Caesare semper augusto, et sub regibus et aliis principibus quietam et tranquillam vitam ageremus, supervenerunt homines sui amantes, avari, fastuosi, superbi, maledici, parentibus immorigeri, ingrati, impii, carentes affectu, nescii foederis, calumniatores, intemperantes, immites, negligentes bonorum, proditores, praecipites, inflati, voluptatum amantes potius quam amantes Dei, habentes formam pietatis, sed qui non vim eius abnegarunt sacra profanis miscentes, quod nisi Dei Opt. Max. ineffabilis bonitas per caesaream tui patris maiestatem cohibuisset, quem non movissent lapidem, ut omnia in peius irent. Dei autem bonitas id muneris, id beneficientiae huic saeculo servavit nobis per Caesarem, qui eum nasci hoc saeculo constituerat, quo deploratis rebus suvbeniret [subveniret] ; qui non, quemadmodum Deus per aquam primos homines delevit, sed ut Dei viventis imago Dei clementiam et misericordiam imitatus, qui postquam factus est homo pater misericordiarum et Deus omnis consolationis est. Sic Caesar sua clementia aberrantes ad pietatem reduxit, sua miseratione allexit ; unde et in eo virtus Dei manifeste apparuit, apparet etiam ubique, nam qui sub eius imperali [imperiali] maiestate degunt errores vitare debent, sacramenta capere, vota Domino reddere, religionis habitum, quem semel ceperunt, non deserere, ut nunc videmus in nostro generali Capitulo, cuius maiorem partem abbates a tuo Burgundiae comitatu constituunt, id quod nos admodum exhilaravit, coegitque exultare in Domino, et illi gratias agere, et tibi, Serenissime Rex, christianae fidei defensor. Qui quidem habitus, licet non faciat, monachum et humilitatem significat, illum tamen non contemnunt nobilissimi quique tui comitatus Burgundiae, quia sciunt esse caesareae maiestati et tuae, et vos ita hactenus observasse, et quod magis ament sibi commissum gregem non mercenarii affectu, sed paterno, ut conformes habitus et voti, quod si humiles propter Christum, eo magis caesareae et tuae maiestati obedientes et suo Ordini, sic reddentes, quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo. Tu igitur, Serenissime Rex, chritianae [christianae] fidei protector, qui non es imago Caesaris, sed eius substantia eius virtutis, potestatis et monarchiae futurus haeres, cogita quantum quietis tibi accedat ex hac obedientia subditorum, qui in ea tibi reddunt, quae tua sunt, et Deo per te quae sua ; imitare Patrem, imitare omnium regum maximum paterna sequens vestigia, sequere prudentissimi, sapientissimi ac felicissimi semperque augusti patris tui illa observanda, veneranda et sancta initia, quae hactenus prosecutus est, Deo sic illi, ut catholico pio et semper augusto principi favente ; quod si idem in aliis regnis et tuis provinciis statuas, et ut regulares regularibus, et saeculares saecularibus dignitatibus praeficias. Certe, tranquille, prospere, felicissima humilitate tibi audient cuncti a maioribus et venerandis observandum sumentes exemplum. Bene vale, Serenissime Rex, christianae fidei propugnator, ac nos Serenissimae maiestati tuae deditos protege, ut fidei ac religionis protector. Tuae Serenissimae atque fidei protectricis maiestatais [maiestatis] humillimi oratores, pedibus advoluti tuis, frater Iohannes abbas Cistercii, ceterique Diffinitores generalis Capituli die decima septima mensis maii anno 1557 apud Cistercium congregati. EXCUSATIONES ABBATUM 46.  Excusantur abbates de Caladia, de Strata, de Bullencuria, de Trisaio. * * * 47.  Nomina abbatum praesentium : Rmus D. N. Cisterciensis abbas, s. th. pr., D. de Firmitate, D. de Aureavalle, s. th. pr., abb. de Insula loco domini abbatis de Pontigniaco, de Charitate in dioecesi Bisuntinensi loco domini abbatis de Morimundo, de Septem fontibus, de Sancto Sulpitio, de Bithania, de Maceriis, de Clarofonte, de Miratorio, de Lezinis, de Valle clara, de Thoriniaco, de Gratia Dei, de Caroliloco, de Stamedio. * * * 48.  Quoniam propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1517, *n°* 72. 