Loquar, an sileam? Aperiam labia, an claudam? Si de illis esse voluero, de quibus dicitur, Popule meus, qui te beatum dicunt, ipsi te decipiunt,  viam gressuum tuorum dissipant:  de quibus irrisorie scriptura sancta voce stulti populi loquitur, Loquimini nobis placentia, videte nobis visiones: vel de his de quibus rursum ait, Canes muti, non valentes latrare, aut adulabor vobis, aut tacebo. Si adulatus fuero, væ illud propheticum incurram, quod in Esaia legitur, Væ his qui dicunt bonum malum,  malum bonum: dicentes tenebras lucem,  lucem tenebras: vertentes amarum in dulce,  dulce in amarum! Si tacuero, formido  illud, Si nō annuntiaueritis iniquo iniquitatē suam, ipse quidem in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. Et illud, Væ mihi quia tacui! Nec adulari ergo vobis, nec tacere disposui. Vtrumque enim, quantum ad id quod dicere intendo, æque periculosum est. Restat igitur de duobus, quæ præmisi, alterum: hoc est, non vt sileam, sed vt loquar. Et quid dico, quia restat vt loquar? Immo, vt  loquar,  clamē. Clama, inquit, necesses: quasi tuba exalta vocem tuā,  reliqua quæ nostis. Loquor ergo  clamo,  vt ipsi, qui præestis aliis, hæc loquamini,  inclametis, admoneo. Nam nec in modico minus vobis quam mihi si tacueritis formidandum est: cum sciatis vos vocatos, etsi non in plenitudinem potestatis, tamen in partem sollicitudinis. Et ne vltra quæ dicenda sunt differam: relatum est mihi,  hoc non a vilibus vel leuibus personis, (quod non absque intimo cordis mœrore dico) nullam iam distantiam esse, quantum ad esum carnium pertinet, inter fratres nostros  laicos, inter seculares  religiosos: immo vt expressius loquar, inter scurras  monachos. Dixi nullam distantiam esse inter hos  illos: sed multa, heu! peruerso ordine est. Abstinent causa Dei ipsi mimi vel lixæ a carnibus omni sabbato, abstinent nisuper plerique laicorum omni quarta, abstinent quidam ex ipsis etiam omni secunda feria. At fratres nostri, sancti Ordinis, cælestis propositi Monachi,  hoc Cluniacenses: spreto Deo, abiecto pudore, totum, vt dicitur, annum, nulla præter sextam excepta feria, in absumendis carnibus cōtinuant: nec hoc saltem occulte, sed palam  publice faciētes, peccatum suum, iuxta Prophetam, quasi Sodoma prædicant. Discurrunt de locis ad loca,  vt milui aut vultures, vbi vel fumum coquinarum viderint, vel nidorem assæ vel vstæ carnis naribus hauserint, celeriter aduolant. Et quia ab ista videntibus prauo eorum exemplo sacer Ordo blasphematur, ore illorum nomen Domini ipsi blasphemant. Væ, ait scriptura sancta, his per quos nomen Domini blasphematur! Deridetur iam a talibus, si quis timore Dei ductus, a tali esu abstinere voluerit:  hypocrita, simulator, ac prophanus vocatur. Reputatur ab eis sicut ethnicus  publicanus: cauendum esse ab illo sicut ab hoste publico prædicant. Faba, caseus, oua, ipsi etiam pisces, iam in nauseam versi sunt. Solæ ollæ Ægyptiorum placent. Assus aut elixus porcus, iuuenca pinguis, cirogrillus  lepus, anser ex anserum grege electus, gallinæ,  prorsus omne quadrupes, aut volatile domesticum, sanctorum Monachorū mensas operiunt. Sed viluerunt iam  ista. Assiduitas multa fastidium ingessit. Ad regales  peregrinas delicias transitus factus est: satur Monachus, iam non nisi caprea, ceruo, apro vel vrso agresti, vesci potest. Lustranda sunt nemora, venatoribus opus est. Aucupum arte, fasciani, perdices, turtures capiendi sunt: ne seruus Dei fame pereat. Prouidendum sollicite, vt quia aliter viuere non potest, eius omnino desideriis satisfiat. Quid ergo restat? quando quidem non nisi sexta feria per omnem hebdomadam ab his epulis excipitur: addatur  ipsa, nec illa Christianorum Quadragesima conuiuia continuata interpolet. Abscedant de medio veris, æstatis, autumni,  hiemis ieiunia. Totus  integer annus epulis  gaudiis continuetur: ne forte talium hominum Deus offendatur, de quo  de quibus Apostolus ait, Quorum Deus venter est,  gloria in confusionem ipsorum. Vt quid enim huiusmodi Monachi absque fructu satigantur? Vt quid absque spe mercedis, sexta feria, quadragesima, vel reliquis iam dictis diebus, a carnibus abstinent? Quæ enim eis mercedis spes superesse potest, qui non sponte, sed inuiti; non voluntarij, sed coacti, sanctis illis diebus, a carnibus abstinere videntur? Nullus enim, nullus, inquam, mihi persuadet, tales illis diebus si impune liceret, velle a carnibus abstinere. Relinquant ergo quod inuiti faciunt,  sicut a pane illo alieni, de quo in Euangelio legitur. Beatus qui manducabit panem in regno Dei,  sicut a mensa illa extorres, de qua Christus, vt edatis  bibatis super mensam meam in regno meo, non amittant interim carnes porcinas, non vaccinas, non quaslibet alias, ipsa sexta feria vel Quadragesima. Totus, vt iam dixi,  integer annus in gaudio  epulis continuetur: vt mœror  tormenta his epulonibus per secula perpetuentur. Non sufficiunt iam, vt a quibusdam nostris  fide dignis accepi, prædia Cluniacensia mensis  conuiuiis prodigorum nostrorum: in tantum, vt si carnibus  votis eorum deuotus minister voluerit satisfacere, terras ipsas  prædia necesse sit vendere. Et, o quicunque es talium conuiuiorum carnifex, hoccine est, quod monachum profitens, Deo vouisti? Hoccine est, quod coram Abbate tuo  fratribus promisisti? Hæccine est regula, secundum quam te viuere spopondisti? Videamus, videamus, ipsa regula in medium adducatur:  vtrum profitens quod de carnibus profitetur teneat, agnoscatur. Carnium, inquit, quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio præter omnino debiles  ægrotos. Et in alio loco. Carnium esus, infirmis quotiens expedit offeratur. At vbi meliorati fuerint, a carnibus more solito omnes abstineant. Quid dicis? Monachus sum. Et o vtinam! Si ergo monachus es, vbi est hoc quod professus es? Professus es certe obedientiam secundum Regulam sancti Benedicti. Hæc sunt autem de hoc Capitulo verba regulæ quæ audisti. Quid igitur præuaricaris? Quid Deo mentiris? Quid te ipsum fallis? Verba tua te condemnant, de ore tuo vt seruum nequam te iudicant, chirographum quod scripsisti homines seruant, Angeli retinent, proponendum tibi in die magni iudicij Dei, ante tribunal summi  veri iudicis Iesu Christi: proponendum, inquam,  legendum, siue ad vitam, siue ad mortem. Et ne tibi recurrere liceat ad id quod soles, vt dicas  hoc capitulum, sicut  alia quædam a sanctis quibusdam Patribus certa ratione mutatum, respondeo. Aliter est. Si enim de Nouiciis suscipiendis, si de opere manuum, si de vestibus  quibusdam similibus, a bonis patribus post sanctum Benedictum, mutatum est: non dubia, sed certa  rationabili causa factum est. Et causa vel ratio, quia bis a me in duabus epistolis, olim Domino Abbati Clareuallensi directis, studiose descripta est, hic iterare superfluum iudico. Si adeo studiosus fueris, ibi plene reperies. At huius capituli præuaricatio, qua ratione excusabitur? Qua causa sospes  integris viribus Monachus carnibus vtens, reus non esse monstrabitur? Dic si quid habes,  aliqua vera vel verisimilis ratio est: carnes tibi si potes vendica. Non habes, non habes, inquam, vt æstimo, quid dicas. Non habes plane, vnde periurij næuum, ne dicam noxam expurges. Obuiat regula, contradicit iustitia. Et quid dico? Sileat interim regula. Veniat post magnum Benedictum  eius discipulum Maurum summus Ordinis Monastici in Gallis reparator, præcipuus regulæ reformator Odo: Odo, inquam, primus Cluniacensis Ordinis Pater, qui emortuum iam  pene vbique sepultum Monastici propositi feruorem resuscitare summo conamine agressus est. Defecerat suo tempore Sanctus, diminutæ erant veritates a filiis hominum. In cunctis pene Europæ nostræ finibus, de Monacho præter tonsuram  habitum nihil. Institit ille diuino operi pene tunc solus,  Cluniaci prima iacens fundamenta, post huc illucque religionis semina, quamdiu aduixit, serere non cessauit. Ille ergo, o frater, primus tuus Pater, quid de carnium capitulo sensit? quid dixit? quid scripsit? Consule librum eius, relege verba eius. Inuenies inter alia ad terrorem talium, illum scripsisse: quemdam illius corrupti temporis Monachum, quadam die mane ad domum parentum suorum venisse,  vt sibi refectio pararetur quæsisse. Cumque parentes respondissent, habere se pisces in promptu: indignatus ille ad nomen piscium, fuste, quam forte manu tenebat, gallinam prope astantem percussit,  dixit. Cur pisces vos habere dicitis? Hæc plane, hæc hodie mihi piscis erit. Erubescentes illi ad verba impudentis hominis, gallinā a Monacho ad esum percussam festinanter præparant, igni admouent, assare incipiunt. Cumque diutius assaretur, ille gula instigante impatiens,  velut actus furia, gallinā inuadit, offam extrahit, ori iniicit. Quam statim attritam, dum traiicere conatus esset, non potuit: cū reiicere, nec illud pręualuit. Accurrūt omnes, conclamant vndique, frequentes ictus collo patientis ingeminant: vt mortis esca reiici posset, toto studio  conatu laborāt. Sed nequicquam. Ita via gutturis obturata, spiritu vitali præcluso: Monachus ille nec confiteri peccata, nec escam salutarem, hoc est corpus Christi, obstante mortifero cibo, sumere præualēs, in momento extinctus est. Sic tam terribili morte præuētus, horrendū esse incidere in manus Dei viuentis, præsentes  posteros docuit:  esū carnium ad fortes  incolumes Monachos nō pertinere, lucide demōstrauit. Hæc est certe, Cluniacen. frater, primi  Sācti Patris tui Odonis de carnibus Monachorum sentētia, hæc doctrina: Sed ne forte dicas, in vno tantū Monacho eum hoc vicium condemnare, recole vitæ ipsius historiam,  quāto studio monachos sancti Benedicti super Ligerim sibi commissos, a carnibus edendis cohibuerit, ad mentem reuoca. Nam sic ibi legitur. His præterea diebus cœpit eis persuadere, vt ab esu carnium recederent, parce viuerent, nihilque proprium possiderent. Et post quædam. At fratres illi, id ipsum, cui abrenunciauerant, moliebantur mandendo consumere, cum cæteris quæ Pater noster secum detulerat: vt consumptis omnibus, saltem inuitus carnem eis edendam concederet. Qua de re indesinenter expetebant pisces. Econtra pius Pater cuncta illis impendebat competentia, vt ab vno eos cohiberet. A quo vno? A carne vtique edenda. Hæc est, inquam, vt dixi, si Cluniacensis es, doctrina Patris tui: hoc eius exemplum, hoc eius præceptum. Aut ergo nega eum Patrem tuum,  comede carnes tuas: aut confitere,  abstine a carnibus non tuis. Dico eas non tuas, si Monachus  sanus es. Et quid dico, si Monachus  sanus es? Plus aliquid dicam. Vide quantum condemnari debeat esus carnium in Monachis, cum seuerissime a Deo condemnatus fuerit, etiam in Iudæis. Dicebant illi. Quis dabit nobis ad vescendum carnes? Anima nostra arida est. Nihil aliud respiciunt oculi nostri, nisi Man. Et quid post? Iratus est, ait scriptura sancta, furor Domini valde. Sed  Moysi intolerabilis res visa est. Quod si Deus iratus est, si Moysi intolerabilis res visa est, quia desiderabat carnem Iudæus: numquid Deo placere potest, numquid res tolerabilis est, quando contra votum suum comedit carnem Monachus? Sed audi formidabile iudicium Dei. Licet Deus ea de causa iratus fuerit, licet murmur illud Moysi intolerabile visum fuerit: satisfactum est tamen Iudaicæ concupiscentiæ, vt adepti quod male cupierant punirentur,  implerentur in eis tormenta, illa sententia, qua dicitur. Dimisi eos secundum desideria cordis sui, ibunt in adinuentionibus suis. Sic plane, sic factum est. Concupierunt concupiscentiam in deserto,  tentauerunt Deum in inaquoso. Et dedit eis petitionem ipsorum,  misit saturitatem in animas eorum. Nam si eis dictum est. Sanctificamini, cras comedetis carnes. Ego enim, ait Deus, audiui vos dicere. Quis dabit nobis escas carnium? Bene nobis erat in Ægypto. Vt det vobis Dominus carnes,  comedatis: non vno die, nec duobus, vel quinque aut decem, nec viginti quidem: sed vsque ad mensem dierum, donec exeat per nares vestras,  vertatur in nauseam: eo quod repuleritis Dominum, qui in medio nostri est. Ecce impletum est quod concupierant. Comederunt,  perierunt. Audi Moysem. Adhuc carnes erant in dentibus eorum, nec defecerat cibus huiusmodi:  ecce furor Domini concitatus in populum, percussit eum plaga magna nimis. Vocatusque est locus ille, sepulchra concupiscentiæ. Ibi enim sepelierunt populum, qui desiderauerat carnes. Audi  Dauid. Adhuc escæ eorum erant in ore ipsorum,  ira Dei ascendit super eos. Et occidit pingues eorum,  electos Israel impediuit. Quid euidentius? Quid terribilius? Audi coruine Monache, nec irascaris quia te sic nomino. In quo enim differs a coruo, in quo a vulture, in quo ab vrso, in quo a lupo? Inhiant volucres illæ aut feræ sanguineis dapibus, nec dies a diebus, nec horas ab horis in vescendo discernunt. Sic, vt video,  tu, qui, vt supra scripsi, nullum tempus, nullam diē, nisi quando vi cogeris, a tali esu vacare permittis. Audi, aduerte, intellige: Iudæos, in quos tam dire vltus est Deus carnium concupiscentiam, nequaquam prius vouisse Deo carnium abstinentiam. Qui licet nihil Deo tale vouerint, nihil promiserint: tamen quia concupierunt, quia murmurauerunt, quia comederunt, ira Dei ascēdit super eos, electi Israel impediti sunt, innumeri interfecti sunt: in sepulchris concupiscentiæ, quia carnes concupierant, sepulti sunt. At tu qui ob maius meritum in cœlo reponendum, ne carnem sanus comederes Deo vouisti: cuius vox pene assidue coram Deo Propheta resonat, eique audacter promittit, Reddam tibi vota mea, quæ distinxerunt labia mea: cum pene quotidie initum cum Deo pactum irritum facias, impunitus euades? Vis, immo exigis tibi reddi, quod tibi promittitur a proximo:  putas a Deo non exigi, quod promittitur Deo? Tacet quidem nunc, sed, vt ipse loquitur, numquid semper tacebit? Plane quandoque sicut parturiens loquetur, plane, vt se habent verba eius, vociferabitur,  clamabit,  super inimicos suos confortabitur. Exiget quia præuaricatus es, exiget quia mentitus es, nec dimittet aliquid vsque ad vltimum quadrantem. Terreant ergo te tot ista,  si nondum a facie Dei proiectus es, time quod audis, nec vana vel ludicra putes: quia quod nullus vnquam mortalium potuit, nec tu, vt credo, poteris effugere iudicium Dei. Hæc verba non sunt mea, sed Apostoli, immo ipsius, qui in Apostolo loquitur, Christi. Statue, vt ait Salomon, quando ad mensam accedis, statue, inquam, cultrum in gutture tuo: confige timore Dei carnes tuas, coge illas abstinere a carnibus non tuis. Pomo, quod minus est, non carne, periit  perdidit orbem parens carnis humanæ. Quæ culpa quanta fuerit, etiam parum aduertens agnoscit. Nam nisi primus in esu illo reatus fuisset, non tanta Dei filius ad illum expiandum in assumpta carne tulisset. Sed quid exemplis immoror? Innumera sunt scripturæ sanctæ testimonia, quæ gulæ intemperiem damnant, quæ quanta inde mala sequantur demonstrant: quæ quibuslibet Christianis, ne dicam Monachis, omnino cauendam esse prædicant. Vnde qui supra Apostolus, Non in comessationibus  ebrietatibus. Qui  ostendens, quid inde sequatur, subdit. Non in cubilibus  impudicitiis. Sed forte oppones mihi hœdos Isaac, quibus saturatus benedixit filio. Obiicies forsitan,  coruos Heliæ, de quibus legitur, quia deferebant ei panes,  carnes mane,  panes,  carnes vespere. Ast ego, licet tu Patriarcha non sis, libens tibi concedo hœdos Patriarchæ: si tamen iam satur, benedictiones, quas ille filio, tu mihi quoque dederis. Nec carnes Heliæ abnuam, si vel tu Propheta fueris, vel a coruis allatas carnes susceperis. Sed ne nimius in loquendo videar, iam verba finio. Ad quid enim ea vltra producerem? Si te ista non terrent, nec plura, vt puto, terrerent. Si te ista non corrigunt, nec, vt æstimo, maiora corrigerent. Det ergo Deus, vt tibi quæ dicta sunt prosint. Quod si tibi non profuerint, mihi saltem proderunt. Dicam enim Deo, quod Pater Benedictus contemptos a subditis Magistros dicturos perhibet. Iustitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam,  salutare tuum dixi. Ipsi autem contemnentes, spreuerunt me.