Compositio inter Cistertium et Sanctum Stephanum super alveo molendinorum. Uniuersis presentes litteras inspecturis frater B. abbas Cistertii ac eiusdem domus conuentus salutem in Auctore salutis. Cum lectus aluei per quem aqua ducitur ad molendida Sancti Stephani Dyuionensis defluens retro domum nostram de Dyuione prope murum nostrum quo pratum nostrum clauditur ita strictus esset quod propter hoc dictis abbati et conuentui Sancti Stephani dampnum et eorum molendinis predictis periculum immineret ipsi timentes ne propter stricturam predictam lecti aluei memorati maiora sustinerent in posteram dampna siue pericula supplicauerunt nobis ut eis porciumculam quamdam terre nostre prope dictum murum nostrum concederemus ad ampliandum lectum aluei supradicti. Nos uere ad preces et instanciam dictorum abbatis et conuentus Sancti Stephani concessimus eisdem dictam porciumculam terre superius ab eis postulatam tali condictione et pacto quod ipsi promiserunt per stipulationem sollempnem eorum bona nobis et per nos nostris successoribus obligando murum bonum et competentem facere in dicta terra nostra uidelicet a meta que consensu eorum unanimi et nostro posita est iuxta gulgitem calceiarum a parte prati nostri usque ad ueterem murum nostrum qui murus nouus ab ipsis constructus est et perfectus et tam murum nouum quem facerunt quam ueterem a loco ubi meta predicta posita est usque ad uineam ipsorum siue ipsum pratum in sua specie remaneat siue in agriculturam uel aliam speciem transferatur sine diminutione eiusdem prati nostri reficere ubicumque ipsum propter uetustatem uel aque corrosionem aut alio casu fortuito contigerit effodi uel dirui et locum reficere similiter si quem dirui contigerit uel effodi occasione ruine muri predicti tam noui quam ueteris nobis retentis totaliter et seruatis. Ita tamen quod extra murum quo dictum pratum nostrum clauditur a supradicta meta usque ad supradictam uineam ipsorum nichil edificare poterimus uel plantare. Et quotienscumque extra murum predictum aliquid per alluuionem aut alio modo accrescere contigerit illud poterunt abbas et conuentus Sancti Stephani remouere et etiam alueum purgare non obstante contradictione qualibet pro sue libito uoluntatis sine dampno et lesione nostra nec purgamenta dicti aluei in terram seu pratum nostrum eis proiicere uel portare licebit. Murus uero situs a meta superdicta usque ad domum nostram non potest uersus… a loco in quo nunc est proprius construi uel extendi. Hec autem forma in reparatione predictorum muri seu loci seruabitur. Magister domus nostre Dyuionis qui pro tempore fuerit ut dampno futuro et expensis maioribus occurratur quacumque et quotienscumque rationabiliter uiderit expedire reparationem muri seu loci predictorum faciendam prenunciabit abbati uel priori Sancti Stephani et ipsi infra duos menses post denunciationem sibi factam predictum murum seu locum sufficienter facient reparari… Alioquin et tunc predictus magister domus nostre Dyuionis predictum murum seu locum refici faciet competenter et dictis abbas et conuentus Sancti Stephani perpetuum nuncium ibi habebunt si uoluerint qui sciat et uideat expensas que fient in reparatione supradicta siue autem ibi nuncium suum habuerint siue non habuerint predictus magister domus nostre supradictum murum seu locum nichilominus sicut predictum est faciet reparari et ei credetur de expensis factis in reparatione earumdem qui bona fide et in periculo anime sue quantitatem expensarum abbati uel priori Sancti Stephani fideliter computabit. Abbas uero et conuentus Sancti Stephani easdem expensas infra tres menses postquam a predicto magistro fuerint requisiti nobis integraliter persoluere tenebuntur; que si non facerent ex tunc ad antiquam compositionem recursum absolute et simpliciter haberemus ac fide presenti compositione nulla mentio facta esset antique autem compositoris tenorem de uerbo ad uerbum presenti pagine ad cautelam duximus inserendum qui talis est. Guido Dei gracia Remensis archiepiscopus Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalis Apostolice Sedis legatus omnibus Sancte Matris Ecclesie fidelibus in Diuino salutem. Vigilanti sollicitudine est precauendum ne post litigiorum materiam extinctam recidiua suscitari ualeat contentio sed bona pacis inter eos possint potius enutriri qui discordarent ab inuicem uoluntate. Inde uniuersitati uestre notum facimus quod cum inter canonicos Sancti Stephani Dyuionensis ex una parte et fratres Cistercienses ex altera de iure ducendi aquam purgandi habendique alueum nec non et integritate rippe que muro et prato predictorum fratrum Cisterciensium adheret querela grauis et dissensio uerteretur in nostra tandem presentia qui tunc in partibus illis legationis officio fungebamus parte utraque assenciente prelibata querela que ut in feruis continetur sopita est et decisa. Sane ad protectionem ipsius muri qui pratum dictorum Cisterciensium circumdat alta terra ad mensuram trium pedum uirilis manus in latitudinem per totam longitudinem muri remanere dicitur continue et extare. Canonici autem Sancti Stephani Dyuionensis ipsum alueum atque qui uulgo Beirum dicitur purgare equaliter tenentur ita quod uersus alteram rippam que aduersa est muro Cisterciensi terra non erit altior terra illa que iacet subtus altam terram illam que ad muniendum murum Cisterciensem est dimissa. Nec etiam dicti canonici Sancti Stephani Dyuionensis habebunt ulterius potestatem tangendi memoratam terram nec amouendi inde aliquid quicquid sit illud quod super excrescere eidem terre trium pedum nisi per abbatis Cisterciensis uel prioris si abbatem abatie contigerit uoluntatem hoc quoque in ipsa compositione est adiectum quod si terra illa que sub mensura trium pedum remanere debet pro deffensione prati et muri Cisterciensis corrosione uel aque impetu uel quocumque alio modo adducatur liceat Cisterciensibus quotienscumque hoc contigerit sub trium pedum mensura prout superius memoratum est rippam suam munire ut per talem rippe munitionem eorumdem Cisterciensis murus sicut superius relibatum est conseruari possit integer et illesus. Et ut hec compositio rata permaneat ad petitionem utriusque partis eam confirmamus et sigilli nostri appensione communimus. Actum apud Dyuionem anno Domini M° CC° quarto mense maio. Omnia autem supradicta promiserunt bona fide predicti abbas et conuentus Sancti Stephani in perpetuum obseruare se et eorum ecclesiam bona et successores eorum nobis et nostris successoribus obligando ad maiorem autem securitatem et perpetuam firmitatem omnium predictorum. Nos frater B. predictus abbas Cistercii de consensu et uoluntate conuentus nostri et nos frater Amideus abbas et conuentus Sancti Stephani Diuionensis similiter presentes litteras sigillorum nostrorum appositione roboramus et inde confecta sunt duo paria eiusdem tenoris quorum alterum nos predictus abbas et conuentus Cistercii nobis retinuimus alterum uero habuerunt abbas conuentus Sancti Stephani supradicti. Acta sunt hec apud Dyuionem anno Domini M° CC° quinquagesimo quarto mense iannuario.