VERSUS DOMINI REMBALDI DE VITA SANCTI MAIOLI Inclita sanctorum cum sint tot gesta priorum Nobilibus scriptis et pluribus edita libris, Lucis ut exemplum ferat inde fides populorum, Patrem Maiolum merito cunctis imitandum Auctrix cunctorum pietas diuina bonorum Exemplar uite dedit admirabile nostre ; Quo tam preclara nobis splendente lucerna Lumen inaccessum digne laudemus in euum, Per donum cuius perlucens iste patronus Viuendi normam nobis dedit omnibus equam. Quam si seruamus dubio sine perueueniemus Hunc ubi gauisum fore credimus archimagistrum, Cuius in hoc paruo retinentur gesta libello Pauca, uelut pratis flores carpuntur amenis. Ad christi laudem que Warenherius autem, In cunctis uite monachus nimium reuerende. Persuasit domno, supplex multa prece, Syro Scribere communi cunctorum commoditati Ne patris tanti possent pia facta recondi. Qui tandem precibus et amore sui superatus Discere que potuit narrantibus edere cepit. Tegmina sed carnis soluens per debita mortis, Hoc opus exiguum dimisit semiperactum. Mox Aldebaldus quod suppleuit studiosus Congrua subnectens et, ut aspicis, ordine iungens, Certus in hac opera meruit sibi premia digna. Postulo commendes huic sancto, lector, ut hos tres Qui uitam cunctis eius pandere futuris Gentibus exemplo, crescente fauore superno, Sitque sui memorum memor ipse quiete polorum. EPISTOLA DOMINI SYRI AD DOMINUM ODILONEM ABBATEM DIRECTA Spiritali patri domino Odiloni abbati, Syrus monachorum infimus, quidquid in christo felicius. Sepe mihi multumque cunctanti beati Maioli uenerabiles actus stili prosequi officio, cum ad id operis sancte recordationis Warnerii importuna perurgeret petitio, multa se obiciebant que ne id conarer non modica me formidine deterrebant. Vir quippe ille qui diuulgari petebatur sic uirtutes sectantium exstitit imitator ut earum omnium indefessus esset operator. Unde eius gesta digerere absque cunctarum uirtutum coniectura quempiam est impossibile. Recte uero disputare non preualet de uirtutibus quisquis his fuerit uacuus, quoniam mens cuius caret intellegentia id discernere nequit scientia. Hec idcirco adgredi cunctabar quibus me nulla uirtute dignabar. Rerum denique magnitudo laborque difficilis me rursus mouebat, quod multiplices miraculorum actusque uirtutum dum mens contemplabatur suamque scientiam scrutabatur, ueritatis territa sententia incipere non audebat que ingenii paruitate consummare diffidebat. Temeritatis insuper non inmerito argui uerebar, si audacter presumerem que me perspicacioribus et ingeniosioribus committenda fore non ignorabam. Sed hec mihi de me cognita, prefato quamlibet uiro sepius pro excusatione forent opposita, ille tamen nullo modo cessans adsiduis perurgebat precibus ut que petebat adgrederer intrepidus. Et quoniam omnia me perficere que petebantur posse caritate credebat, sua ipsius postulatione deuictus, opus tam difficile arripui licet inuitus. Cumque sub eodem temporis articulo me ad Italiam illumque uobis dirigere placuisset ad Alsatiam, opus quod relinquebam imperfectum secum ipse detulit per scedas dispersum. Post eius denique lacrimabilem transitum, cum uestre presentie in Morbacensi cenobio fuisset oblatum, iniunctum mihi est ex uestra sententia quo studerem que deerant addere et scriptorum uitio deprauata ad statum pristinum relegendo corrigere. Quod inchoans, ut potui, pro uestra iussione perficere studui et utinam tam efficaciter quam libenter. Et quia, ut debui, uestro imperio parui, ideo nostre paruitatis presumptio contra redarguentes se uestro confidit precepto. Aspicis, Israhel, uitam nihilo minus ac meL Dulcem si caute scrutaris lector amicE Briseus hac orA sermo tibi prenitet ut soL Discis in ingressV meriti sint cetera cuiuS Incipit prologus in libro primo uite beati Maioli abbatis. Superna christi rorante dextera atque opitulante gratia, quotienscumque sanctorum actus uitamque describere litterisque mandare satagimus, eo ualde est metuenda temeritas quo eorum nequaquam pleniter actuum uel meritorum ualet comprehendi sublimitas. Caute enim ac ueraciter discutere debet humana fragilitas quod in eis benigne disposuit diuina maiestas. Nequaquam tamen eorum debet uirtus silentio contegi, cum debeat etiam posteris iuxta quod diuina tribuerit largitas imitanda propalari. Gaudet etiam augmentatione fidelitas, quotiens sanctorum annua recurrit sollemnitas, et cum uirtutum eorum per dei famulos declaratur ubertas, quia liquido apparet quod nonnulli qui per desidiam torpebant ad penam, auditis eorum uirtutibus, excitentur ad palmam. Quod si aliquis in hoc opere me reprehendendo quasi artis ignarum diiudicare nititur, eo quod non per omnia ordo constructe locutionis inibi seruetur, ideo illud ita quam maxime absque faceta urbanitate relictum nouerit ne forte aut penitus a more sacre scripture discrepare uiderer, aut certe, si aliorum uerba descripta, quorum studia in hoc opusculo iam pridem uidentur detrita, mutare uellem, aut aliud meum ex toto quasi proprio ex sensu editum mihi adscribere conarer, ab aliis uelut temerarius iudicarer. Constat siquidem sanctorum quorumque preclarissimorum uitam ideo plerumque silentio suppressam, dum per successus temporum iuniores quique, simplici seniorum relatione contenti, numquam hec arbitrabantur a memoria posse obsolescere. Quandoquidem uulgaris inurbanitas tum se optime credit diuturnitati prospicere, cum illustria queque et maxima succidua, solum narratione ad posteros fecerit emanare. Res ista, non insana minus quam improuida, perniciosa sanctorum preconiis interdum peperit detrimenta, quod qui imperite rusticitati fidem adstruat, rarum quemque reperias, dum ea que adferunt partim fabulosa, inepta partim et ridicula perque hoc litterarum sacrariis estimantur indigna. Ita factum est ut quedam ignorata penitus, alia ad succedentium notitiam insincere manantia multorum et magnorum sanctorum precelsas memorias inofficiosissime obscurarint. Quod si cuiquam forte curioso rerum ea que de tanto feruntur patre minus rata, minus plena, minus denique ueritate subnixa uideantur, quod priusquam hec ederentur aliquot temporum dicuntur interfluxisse curricula, hunc inspecta ratione diligentius quod non probe sentiat, seniorum nostrorum uenerabilium non contemnenda reuincet auctoritas. Accipite ergo et hoc opusculum eumque erga beati Maioli reuerentiam concipite animum qui uestram sane deceat sanctitatem. Et quamquam astuti sit omnia ad suam utilitatem referre, in hoc tamen et pro hoc, quantus quantus est, labore beati Maioli laudem quam persone proprie requiro fauorem. Quem quanti faciam facile pernosse potestis, si mei intentionem animi diligenter inspicitis. Longi itaque sudoris usuram eam captare percupio ut glorificetur deus in miraculis qui uoluit admirandus esse in sanctis, ut sanctissimo Maiolo in terris ueneratio crescat et gloria qui hanc in celestibus obtinuit per bonorum operum incrementa, ut acquiratur edificatio legentibus, pax credentibus, salus imitantibus, immortalitas in fide perseuerantibus. Explicit prologus. Incipiunt capitula sequentis operis. Capitula I. 01. De inuasione hostili in Galliarum partibus, et desolatione Lirinensis cenobii, et martyrio fratrum. 02. De natiuitate beati Maioli, et generis sui nobilitate, et prediorum amplitudine. 03. Qualiter post decessionem parentum suorum et amissionem agrorum, propter infestationem paganorum, natale solum coactus est deserere et Burgundie partes petere, et naturali eius ingenio. 04. Qualiter Lugdunum causa discendi petiit, et predicte urbis nobilitate ac studio sapientie. 05. Qualiter se in adolescencia uel iuuentute summa custodiit cordis puritate. 06. Qualiter ad archidiaconatus arcem peruenit. 07. Qualiter se deo per quinque sensus corporis consecrauit et incendio pii amoris. 08. Qualiter ordinate non profuse opus agebat misericordie. 09. De denariorum solidis diuinitus inuentis. 10. Qualiter adolescentiam suam castificabat, et de singulari studio legendi et docendi. 11. Quod archiepiscopatus sedem accipere renuit, et quod Cluniacum cenobium gratia conuersionis expetiit. 12. Qualiter a uenerabili patre Heimardo deuote susceptus deuotius sit conuersatus. 13. Quod officium apocrisariatus eidem abbas iniunxerit, et quam strenue illud peregerit, et quod Virgilii mendacia nec ipse dignabatur audire nec alios permittebat legere. 14. Quod Romam ab abbate directus, fratrem secum comitantem diuina admonitus reuelatione orationibus suis a grauissima ualetudine pristine reddiderit sospitati. 15. Quod in magna ueneratione deinceps sit habitus a fratribus et quod custos uere humilitatis fauores se laudantium auersabatur. II. Prefatio sequentis libelli 01. Qualiter a domino Heimardo et fratribus sit electus, cleris et populis acclamantibus. 02. Quam obstinato animo renitens, maluerit subesse quam preesse, et quod diuina tandem reuelatione commonitus adsensum prebuit, et quod ab episcopis uel a fratribus solemniter in ecclesiam ductus et benedictus atque in sua sede sit positus. 03. Quod apostolicam uitam ducens, ardua prelia carni sue indixerit. 04. Quod sicuti in speculo ita se considerabat legendo, et adeo lectioni deditus ut in itinere positus libellum sepius preferret manibus. 05. Quod in philosophorum libris illud magnopere obseruabat quod in lege precipitur mosaica de captiua quam sumpto caluitio, unguibus persectis, pilis abrasis, omnibus purgata sordibus, eius a quo capta fuerat transibat in amplexus. 06. Quod multifarie multisque modis iuxta apostolum omnibus omnia factus, arguendo, obsecrando, increpando, hostia uiua placens deo accepta, semper se virtutum casta mactauit in ara. 07. Qualiter in terreno palatio constitutus prouida intentione semper ornaret intrinsecus in incessu, in omni corporis motu, ut omnis eius actio, omnis locutio doctrina esset apostolorum et institutio. 08. Quod discretissimus discretionem preferens in omnibus, regulari et apostolico obediens precepto, sic sanctis et moderatis ieiuniis corpus reficiebat non ut uoluptas aleretur, sed breui sumptu corpus fragile sustentaretur. 09. Quod ei ita competens et moderatus erat habitus ut nec nimium speciosus aut nitidus nec plurimum uideretur abiectus. 10. De eo quod solitudinem semper diligens, secretum sibi adhibebat locum meroris amicum, et quod lacrimarum eius imbribus terra arida sepius est uisa infusa. 11. Quod signorum inquisitoribus multa miracula de eo proponantur que sub oculis patrata noscuntur. 12. De eo quod Vellauorum adiit ciuitatem supplici deuotione implorans misericordie matrem. 13. De ceco illuminato in ipsius ciuitatis diuersorio. 14. Item de alio ceco in Viennensi pago aqua manuum eius furtim sanato. 15. De monacho orationibus ipsius sanitati reddito. 16. Quam sane reuerenter apostolorum limina adire sit solitus, et de liberalitate ipsius in pauperibus. 17. De Arperto episcopo orationibus eius sanato. l8. De ministro deprehenso qui erogare noluit fratribus quantitatem pretii. 19. De tunica pauperi data et fenore sibi reddito. 20. Qualiter ad notitiam Ottonis magni et coniugis sue Adeleidis opinio sanctitatis eius peruenit. 21. Qualiter imperialis dignitas postpositis terrenis et transitoriis inheserit sine fine mansuris. 22. Qualiter Heldricus comes Cluniacum gratia conuersionis uenerit, et per eius notitiam beatus Maiolus augustalibus obtutibus sit adductus. 23. Ubi duo monasteria intra Italiam augustali suggestione sub statutis fratribus ordinauit. III. Prefatio libelli tertii. Nunc pia scriptoris obsecratio. 01. Qualiter uir dei Italia digrediens a barbaris fuerit captus et uulneratus. 02. Ubi contra incredulos dimicans, uinculis ferreis adstrictus, carceri est mancipatus. 03. Ubi per uisum se preuidit ab impiorum manibus eruendum. 04. Ubi angelica uisitatione a uinculis est absolutus. 05. Ubi epistolam direxit fratribus cluniensibus et redemptionis pretium transmissum est. 06. Ubi a barbaris redemptus Cluniacum reuertitur. 07. Quod nihil in terra sine causa et eius captiuitas multorum fuerit libertas. 08. Ubi barbari in redeundo ab exercitu christiano sunt circumdati uallo. 09. Ubi de rupis uertice sese precipitauerunt tota nocte. 10. De eo quod ab imperatore Ottone, filio magni Ottonis, et matre sua Adeleide magnis precibus exoratus ad suscipiendum culmen apostolicum renuit. 11. De eo quod imperatori iam dicto in faciem restitit et quod matrem zelaretur. 12. De prophetia obitus imperatoris quam eidem predixit et de reuelatione exitus magni Ottonis quam retulit fratribuspe. 13. De sospitate comitis in Alemanie partibus uiri dei orationibus. 14. De matrona quadam sanata que ad uirum dei uas transmisit olei benedicti gratia. 15. De quodam monetario Hildebranno ab ipso mortis periculo ad uitam reddito. 16. De quodam milite fugitiuo propter homicidium qui ad uiri dei confugit auxilium. 17. De eo quod angelus frenum eius tenuit ne dormiens arbore lederetur. 18. De candela diuinitus accensa et fraude maligni hostis detecta. 19. Item de candela que cecidit super librum in nullo lesum. 20. De multitudine hominum quos pelagus obsorbuit et uiri dei oratio incolumes superis reddidit. 21. Epilogus de transitu eius. 22. Quod cenobium beati Dionisii disponens ordinare, Aruernense territorium petiit, ibique in suo proprio loco, scilicet Siluiniaco, in pace quieuit. Oratio uel deprecatio scriptoris. Christus Iesus, unica dei uirtus, lux et nostra salus, fons et principium decusque rerum, qui est uerus redemptor noster et in quo est omne desiderium nostrum, qui per gratiam suam ad hoc opus me impulit, cui omnia bona placent quia ipse omnium largitor est bonorum, o utinam ipse laboris huius initium et finis ipseque mihi sit pretium cepti operis. Fortissimum plane solacium in illo retinemus omnes qui confugimus ad tenendam propositam spem, quam sicut ancoram anime habemus tutam ac firmam, et incedentem usque ad interiora uelaminis, ubi precursor pro nobis introiit ipse Iesus secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in eternum. Hic ergo hortatur inuitans omnes ad dona celestia spondetque hec facile impetrare posse, si, spretis cunctis cupiditatibus istius mundi, per fidem, spem et caritatem quis ea digne quesierit. Hec quidem dona ipse in hunc mundum ueniens, carnalemque amorem gladio pie separationis interficiens, per euangelii sui predicatores seminauerat et fructum pacatissimum in agro suo conquisiuerat. Hoc quidem semper optimus magister docuit atque intellecto euangelio suo 