In nomine Domini nostri Jhesu Christi Dei eterni, Agano Dei gratia Heduorum episcopus. Divine preceptionis monent cunctos eloquia ut quotiens res ecclesiastica a quoquam detinetur, equitate debeat imminente restitui. Quocirca noverit omnium sancte Dei Æcclesie fidelium atque nostrorum unanimis universalitas quia dum in estivo tempore per Beliniacum transiremus, in nostri itineris transitu obvios habuimus homines potestatis illius vocibus luctuosis coram presentia nostra conquerentes super Raginardo fratre nostro qui eos novis et inauditis legibus justificabat, de nimiis redditionibus, de magnis exactionibus quas cotidie exigebat sed et de malis consuetudinibus quas in diebus suis in potestate elevaverat, angustie multe, misericordia nulla ut non erat qui adjuvaret multaque a clericis nobiscum euntibus de injuriis ab eo de die in diem illatis, de illicitis super posicionibus seu et diversis oppressionibus a servientibus suis inmissis, nostris intimata sunt auribus. Unde quia præclarus dies Pentecostes, evoluto anni circulo, imminebat illique solemnitati multos obtimates sed et fere tocius regionis principes apud Augustidunum interesse noveramus, piissimumque Burgundionum ducem Hugonem scilicet catervatim adfuturum non ignorabamus, dignum duxit nostra paternitas illos clamores interdum pacienter differre quousque omnibus ad predictum diem congregatis nobisque donno et religiosissimo patri nostro Rocleno sancte Cabillonensis sedis presuli conjunctis una cum ejus pio consilio importabile jugum malitie nostra compassione a communi fieret auctoritate levigatum, ut populus Dei nobis ab eo commissus sub nostra protectione, lege et justicia et dignitate sibi conservata respiraret, liceretque ei quiete justeque vivere, sanctique Nazarii et clericorum suorum utilitatibus secure et fideliter vacare. Superna igitur largiente pietate, corporaliter atque in Dei nomine, in predicte festivitatis vigilia, nostre humilitati sua se reverentissima sociavit persona. Ille namque prius pro divini amoris respectu et beatissimi martiris Nazarii veneratione, ejus sacratissimi templi deliberaverat obtata visitare limina. Deique aspirante gratia, magnum istius itineris perficiendi nosque videndi desiderium quia implere meritus fuerat, gaudebat. Et dum ab ejus sacro ore dulcibus rigaremur verborum sitientes fluentis suisque sacris admonicionibus paterno more instrueremur, ejus sanctitati intimare curavimus ea que ad communis profectus augmentum essent, si nostra justi vigoris censura corrigerentur et ad ejusdem communionis detrimentum pertinerent, si pari negligentia que corrigenda erant incorrepta remanerent. Proinde idem clarissimus pater adque beatissimus pastor ea que sue sacre simplicitati erant incognita per nostrum veridicum cognoscens relatum, nobiscum alto cepit pertractare consilio qualiter consensu communi obpressiones injuste et superposiciones illicite sua consociali et nostra coepiscopali ducalique absolutione essent evacuate. Nam justum apparuit omnium fidelium nostrorum industrie ut quia pietate divina tante dignitatis persone, principes videlicet Christiane milicie, concordi bone voluntatis studio erant unite, quicquid impie rectorum pravorum ceca subditis hominibus intulerat cupiditas, adhibita justicie linea fieret quantocius correptum et omnia bona in Dei nomine consequerentur nostroque felicissimo indulto mansura atque confirmata consisterent. Transacte autem noctis vigiliis celebratis, illucescente jamdicto Pentecostes die, nobisque ex more post primam diei horam in unum coadunatis ibi ferme omnis clericorum prelibati martiris Nazarii conglobata multitudo, vocibus vividis nostre pietatis clementiam sibi flagitavit obnixe ad futuram, dicens potestatem Beliniacum legis et justicie et pietatis beneficio esse privatam atque tot obpressionibus et superposicionibus a supradicto Raginardo adeo esse affectam ut jam ferre tam diuturnum et intolerabile non posset malum. Quorum clamoribus immensis et miseriis nostra commota serenitas, divinum etiam formidantes judicium, si nostra non mitigarentur auctoritate, licet in tanta die non secularibus sed divinis officiis vacandum esset, tamen precepimus ut prefatus Raginardus cum suis sed et fideles et seniores nostri huic negocio interessent, in capitulum venirent, in quorum presentia clericorum querelas promisimus nos esse audituros. Quibus illo ventis, etiam nobilissimi vicinarum urbium viri pro hac re nostris sunt accersiti consiliis, Igitur nobis una cum venerabilibus clericis et cum religioso coepiscopo necnon et cum nostris dilectis obtimatibus, in capitulo sancti Nazarii residentibus, presente etiam duce Burgundie cum suis castoreatis proceribus, clericorum querele in medium sunt prolate, iterum atque iterum dicencium prefatam villam et habitatores ejus nimio fasce malarum consuetudinum, assiduitate exactionum quas semper prelibatus Raginardus exigebat, gravari et pene confundi, quando ex unoquoque manso ab abitatore possesso porcus et agnus, gallina et pullus, fœnum et annona, denarii necnon et ea que necessaria erant, solebant extorqueri. Ad id enim homines potestatis jam redigebantur et in tantum de eorum vite periculo agebatur, ut omnes clamitarent, sicut vita hominum semper quœrula est, se ad nimiam paupertatem aut prorsus ad omnem exinanicionem substancie perventuros: presertim cum et tirannica predonum rabies eos sine cessacione afflictaret et a senioribus suis in quorum beneficiis commanebant, pro simili census reddicione gravarentur; sed et peccatis exigentibus, tam peste animalium quam sterilitate terre misera et orribilis usquequaque declamatio ferebatur. Ventilata autem utrorumque causa et partis utriusque ratione audita, licet omnium unus esset clamor, singulorum tamen clamores nostra voluimus discuciendos esse presentia. Cognita autem rei veritate que consuetudines juste et que injuste, tandem invenimus homines sancti Nazarii a nefanda jamdicti Raginardi suorumque obpressione tanta perpessos fuisse mala ut lex et justitia nomine tenus non veraciter in eos teneretur et non solum justitia facti erant extranei, sed nec in his malis nullus modus contendebatur servari: deinde quicquid illis injuste a predicto salvatore cognovimus fuisse superpositum pro communis lucri mercede absolventes, irritum fecimus et male consuetudines, ne amplius redderentur, nostra communi auctoritate prohibuimus justamque consuetudinem omnibus rite conservandam reddendamque statuentes denominavimus, et si fieri posset ut ex hoc toto, hoc est et ex justis et ex injustis consuetudinibus, remissionem illis faceret obtaremus. Sed quia crebro dictus frater noster nobis in hoc consentire noluit, longa tandem deliberatione communique consultu, ipsis adclamantibus et expetentibus unum quod potuimus remedium præstitimus, ut summa videlicet illa nimis inportabilis minueretur, injusticie adnullarentur et per singulos mansos singulis habitatoribus frequentatos sex denarios et unum obolum duosque avene sextarios singulis annis rependerent atque ita nec potestati nostre nimia esset profligacio nec superius dicto Raginardo omnis usquequaque videretur destitucio. Paratis autem fere omnibus hominibus sancti Nazarii jurare istam veram et justam consuetudinem esse et nec plus nec minus, nisi quantum dictum est superius, eum in potestate habere juravit Giroardus decanus et major domus, unus pro omnibus, in sex denariis cum uno obolo et in duobus avene sextariis, ut dictum est, consuetudinem totam contineri, nec magis vel minus a quoquam sibi debere reddi. Quo sacramento convictus et confusus Raginardus simul cum suis quos pro se paraverat et quid contra hisceret non habens, consilio nostro et fratrum suorum, occupaciones malas, exactiones pravas et cetera his similia, preter rectam consuetudinem, pro salute anime sue parentumque suorum sancto Nazario reliquit, donum libenter fecit, super altare ejus suppliciter posuit, omnem calumniam et quicquid malarum consuetudinum in potestate consueverat relinquens, clericorum voluntati per omnia consenciens. Dederunt autem ei clerici, sponte sua, trecentos denariorum solidos quia placitum istud bene se servare et fideliter tenere promisit, quia uxorem suam, filios et successores suos donum istud laudare fecit. Hujus ergo donacionis firmitatem ad usus predictorum canonicorum mancipatam nostre auctoritatis scripto confirmamus atque sub interdictionis excommunicatione ne quis hoc privilegium violare audeat, pontificali regimine prohibemus: statuentesque decernimus hujus decreti auctoritate ut hoc quod perditum fuerat et redditum nunc possidet æcclesia sine cunctacione perpetuis temporibus possidere debeat, et sicut antiquitus fuit, ita in ipsius dominio omni tempore inviolabiliter permaneat. Si quis autem presumptor temerarius quod minime fere credimus, adversus hoc decretum auctoritate nostra munitum recalcitrare forte temptaverit, primum quidem ut a cepta citius resipiscat injuria eum obtestamur, deinde vero si noluerit, anathematis vinculo ligamus et Sathane in interitu carnis tradimus. Qui vero custos ejus extiterit, æternis gaudiis perfruatur et premiis cum angelis in celestibus potiatur. Ut autem hujus nostri testamenti cirographum a nemine violetur, robustius solidetur et majori stipulatione stabiliatur, signi nostri cognicione illud subter signavimus et fidelium nostrorum tam clericorum quam laicorum insignium, manibus et signis corroborari curavimus. Actum apud Heduam urbem publice. Hoc autem privilegium factum est in mense maio in ipsa die Pentecostes prima feria, indictione quinta, Aganone presule, Ugone duce, Philippo rege, Gregorio universali pontifice. Signum Aganonis præsulis. S.R. Cabillonensis episcopi. S. Hugonis ducis. S. Hodonis fratris ejus. S.P. Glanonensis. S.V. de Colchis. S.A. de Insula. S.H. de Monte sancti Johannis. S.B. de Monte Forte. S.G. Bruni. S.W. de Archis. S.W. decani. S. Hugonis abbatis. S.S. prepositi. S.W. archidiaconi. S.N. precentoris. Heldierius commentarius ad vicem Sevini cancellarii scripsit.