*A*) Ordinatio praesentis generalis Capituli anni Domini 1530. *Diffinitores* : de **Cistercio**, s. th. pr., de Prulliaco, de Boheriis, s. th. pr., de Miratorio, de Pietate, monasteriorum abbates ; loco domini de **Firmitate* de Caroliloco, s. th. pr., de Maceriis, de Septem fontibus, de Sigilleriis, de Margana, monasteriorum abbates ; de **Pontignaco**, de Bonoradio, de Ioyaco, de Barbello, de Valle lucis, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Longovillari, s. th. pr., de Monte Sanctae Mariae, de Aceyo, de Cheminione, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, de Bellavalle, de Lococrescenti, de Lesinis, de Charmeya, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Lesinis, de Margana, de Charmeya, monasteriorum abbates. *Receptores excusationum* : de Sigilleriis, de Cheminione, monasteriorum abbates. *Magistri caeremoniarum* : de Claravalle, de Caroliloco, s. th. pr., de Bonoradio, monasteriorum abbates, et prior Cistercii. *Promotor causarum* : Provisor collegii S. Bernardi Parisiis, s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : frater Ioannes Bartholomei, s. th. pr. *Notarii abbates* : de Septem fontibus, de Bonoradio, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Miratorio, de Aceyo, de Barbello, monasteriorum abbates, et quos Rmus voluerit deputare. *Notarii ad pedes* : fratres Anthonius de Belna, Ioannes de Divione, Cistercii professi. * * * *B*) Numerus abbatum praesentis generalis Capituli. — Reverendissimus dominus Cisterciensis, s. th. pr., de Pontigniaco, de Claravalle, de Morimundo, de Longovillari, de Caroliloco, de Boheriis, de Maceriis, de Prulliaco, de Bonoradio, de Septem fontibus, de Pietate Cenomanensi, de Miratorio, de Valle lucis, de Sigilleriis, de Barbello, de Aceyo, de Monte Sanctae Mariae, de Margana, de Lococrescenti, de Bellavalle, de Ioyaco, de Charmeya, de Cheminione, de Lesinis. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo trigesimo, et die decima septima mensis maii, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta sunt et diffinita quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo … etc. 2.  Praeterea pro serenissimo … etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos, frater Guillermus, abbas Cisetrcii [Cistercii], *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa 9101 libr. 16 solid. 8 denar. turon. pro resta computationum generalis Capituli praesentis anni Domini 1350, … etc. 7.  Nos, frater Guillermus, … *etc.* et est talis : Diffinitiones anni praeteriti praesens generale Capitulum approbat, ratificat et confirmat. 8.  Generale Capitulum post diffinitionum collectionem ad ipsarum adaptationem et aliquarum resecationem, propter ipsarum discordias, abbates de Caroliloco, de Longovillari, s. th. pr., et de Bonoradio, necnon fratres Ioannem Bartholomei de Longovado, et Petrum Ramaille de Cistercio religiosos, et s. th. pr., deputat et ordinat. 9.  Cum anno praecedenti generale Capitulum statuerit et districte prohibuerit patribus abbatibus, atque eorum commissariis, ne deinceps electiones confirmarent super vacantibus monasteriis, nec devoluta conferre praesumerent, nisi prius de iure vel genere vacationis plenius informati fuissent, praesens generale Capitulum huiusmodi diffinitioni superaddit, quod huiusmodi praeceptum extenderetur ad quoscumque superiores. 10.  Licet ipsum generale Capitulum anno praecedenti statuerit, ut hoc anno praesenti Capitulum ipsum feria tertia post dominicam de *Cantate* certis causis celebraretur, nihilominus ipsum praesens generale Capitulum statuit et ordinat ipsum Capitulum deinceps celebrari feria secunda post dominicam de *Cantate*, sicut fieri solebat. 11.  Quia vacantibus monasteriis, religiosi vacantium monasteriorum ad futurorum abbatum electionem procedentes, frequenter indigent patrum abbatum seu commissariorum in electionibus praesidentium salutari directione, generale Capitulum ipsos patres abbates seu commissarios hortatur et admonet, ut ipsos religiosos, quanto sollicitius poterunt, inducant ad personas benemeritas, virtuosas, litteris et doctrina divina refertas et insignitas eligendum ; et per vias Spiritus Sancti vel compromissi procedendum, ne per viam scrutinii procedentes monasteria processibus involvant, et rapacium morsibus luporum prostituant. 12.  Capitulum generale nuper informatum de saecularium personarum, tam nobilium quam gentium armatorum, timoratione et introductione pro futuri abbatis creatione, per monachos Ordinis in maximam dictorum monachorum praesumptionem, statutorum nostrorum et sacrorum canonum infractionem, ipsum generale Capitulum patribus abbatibus ac ipsorum commissariis districte praecipit, quatinus praeceptum seu statutum antiquum *Libelli diffinitionum*. Dist. VIII, faciant ab omnibus inviolabiliter observari, religiosos in talibus praevaricantes graviter puniendo, privando a iure electionis, et monasterii vacantibus, in quibus sic praevaricant, iure devoluto et ordinario, si viderint expedire, providendo. 13.  Cum succrescentibus in dies vitiorum tribulis, et spinis haeresum, unitas Ordinis et sanctae religionis observantia olim in charitate radicata, misera hac tempestate exaruerit, et obstante dierum malitia commode hactenus non potuerit adiuvari ; praesens generale Capitulum, mutata temporum conditione, de benigno christianissimi domini nostri regis, et Rmi domini Legati in Francia, ceterorumque christianae religionis principum favore confidens, et promptum sperans auxilium, volensque paterne ac diligenter divini honoris cultui et desolatae religionis nostrae statui providere, et per eos praesertim a quibus plantationis suae sumpsit exordium, Rmum D. N. Cisterciensem reverenter deprecatur et rogat, ut hoc anno ad provincias Franciae, Normanniae, Picardiae, Campaniae, Flandriae et adiacentium nationum accedat, et eas tam sua quam Capituli generalis, qua plenarie, maxime ipso non sedente, potestate fungitur, visitet et reformet ; insuper domino abbati de Pontigniaco in provinciis Nivernensi, Antissiodorensi, Bituricensi, Turonensi, Andegavensi, Pictaviensi et Britanniae ; item, domino abbati de Claravalle in provinciis Borbonii, Alverniae, Foresii, Lemovici, Ruthinii, Albigii, Linguae occitanae et Vasconiae ; item, domino abbati de Morimundo in provinciis Lotharingiae, comitatus Burgundiae, Sabaudiae, Delphinatus et Provinciae, ceterisque adiacentibus, prout in litteris et commissionibus super hoc conficiendis plenius continebitur, idem visitationis et reformationis negotium viriliter exsequantur, iniungit, praecipit et committit, in plenaria, *etc.* 14.  Generale Capitulum moleste ferens abbatum in Capitulis generalibus comparere negligentium inobedientiam, omnibus et singulis commissariis, tam visitatoribus quam contributionum collectoribus, districte praecipit, quatinus omnes et singulos Ordinis abbates ad proximum generale Capitulum citent, et nisi comparuerint, eos censuras Ordinis incurrisse pertimescant. 15.  Quia propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1506, n° 30. CONTRACTUUM CONFIRMATIONES 16.  Generale Capitulum contractum abbatissae de Lilio cum Nicolao Piloust, receptore Melduni, factum praesentibus annexum, Rmo D. N. Cisterciensi reverenter remittit confirmandum vel infirmandum. 17.  Visis informationibus abbatis de Aceyo, commissarii in hac parte, super commodo vel incommodo tractatus initi inter potentem dominam, dominam Annam de Novocastro ex una, et abbatem et conventum monasterii de Locoscrescenti [Lococrescenti] partibus ex altera, praesens generale Capitulum ipsum contractum et eius litteras approbat, ratificat et confirmat. 18.  Abbatibus de Chalocheyo, de Bellabrancha, de Claritate, de Tironello, et eorum cuilibet in solidum, praesens generale Capitulum committit negotium seu informationes contra fratrem Ioannem Chopelin [Choppelin], religiosum monasterii de Pietate Dei Cenomanensi, eisdem abbatibus praecipiendo, quatinus eiusdem fratris processum usque ad diffinitivam sententiam inclusive tractent et deducant, in plenaria, *etc.* 19.  Visis supplicatione abbatis et conventus de Ursicampo de terris ad censum tradendis, et informationibus domini abbatis Claraevallis commissarii in hac parte, quibus informationibus et commissioni praesentes annectuntur, praesens generale Capitulum ad relationem praedicti domini Claraevallis, dicto abbati de Ursicampo et eius conventui concedit, ut iuxta supradicti domini Claraevallis informationem, antedictas terras ad censum perpetuum tradant, in plenaria, *etc.* 20.  Abbatibus de Bonoradio, de Rigniaco, et cuilibet eorum in solidum, generale Capitulum committit, quatinus super quodam contractu inter Ludovicum Tricolet, procuratorem practicum in civitate Antissiodorensi ex una, et abbatissam et conventum monasterii de Insulis iuxta Antissiodorum partibus ex altera, facto et inito cui praesentes annectuntur, inquirant et proximo generali Capitulo referant. 21.  Super contractu domini de Pontigniaco et eius conventus inito cum Margareta de Gribon, dicta Lamye, vidua defuncti Guillemi [Guillelmi] Tauleau, dum viveret mercatoris Antissiodorensis, generale Capitulum committit abbates de Marcilliaco, de Lezinis, et quemlibet eorum in solidum, ad informandum et referendum. 22.  Domino abbati de Claravalle committitur, quatinus super contractibus inter abbatem et conventum monasterii de Fonteneto, Ordinis nostri Cisterciensis in Eduensi dioecesi, ex una, et Nicolaum Malachim, item, dominum Claudium Mariet, presbyterum, *etc. ut in anno* 1529, *n°  39. 23.  Visis accordo per dominum abbatem et conventum Claraevallis cum magistro Anthonio Moreau, priore commendatario prioratus de Colombeyo ad duas ecclesias, cui praesentes annectuntur, necnon litteris regiis designantibus rem transmutatam fuisse contentiosam ; ac etiam informationibus de commodo vel incommodo per abbatem de Longovado, commissarium in hac parte, factis, generale Capitulum accordum huiusmodi seu litteras escambii, prout dictae litterae continent, approbat, ratificat et confirmat. 24.  Abbatissae de Insulis iuxta Antissiodorum petitioni generale Capitulum favorabiliter annuens concedit, ut ipsa per dominum episcopum Antissiodorensem, aut eius suffraganeum, ecclesiam sui monasterii dedicari faciat. 25.  Abbati de Prulliaco praesens generale Capitulum committit, quatinus super quodam contractu inter magistrum Matheum Pierre, Nicolaum Pierre et Petrum Foriot ex una, et abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti partibus ex altera, prout in litteris super hoc confectis, quibus praesentes annectuntur plenius continetur, inito et passato, inquirat et proximo generali Capitulo referat. 26.  Abbati de Prulliaco praesens generale Capitulum committit, quatinus super quodam tractatu inter Nicolaum Pierre ex una, et abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti partibus ex altera, prout in litteris, *etc. ut supra n° 25*. 27.  Abbati de Caroloco, s. th. pr. praesens generale Capitulum committit, quatinus super quodam contractu seu escambio facto inter nobilem virum magistrum Ioannem Hannequin, consiliarium et dominum in Parlamento ex una, et abbatem et conventum monasterii de Ioyaco, partibus ex altera, prout in litteris, *etc. ut supra.* 28.  Abbati de Prulliaco praesens generale Capitulum committit, quatinus super quodam escambio seu permutatione facta inter magistrum Anthonium Hodouart, in iuribus licentiatum, ex una, et abbatem et conventum de Vallelucenti ex altera partibus, prout in litteris, *etc. ut supra.* 29.  Abbati de Boheriis, s. th. pr., et abbatibus de Signiaco, de Bonofonte, de Valle regis, et duobus eorum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super duobus contractibus, uno eorum inter abbatem et conventum monasterii de Ellancio ex una, et Anthonium et Ioannem Cherlie super grangia Laultrepe ex altera ; item, alio inter dictos abbatem et conventum ex una, et Ioannem Ramesson super grangia dicta la petite Thiene, ex altera partibus, initis et passatis, inquirant et proximo generali Capitulo referant. 30.  Tractatum inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo ex una, et Ioannem Desgardins ex altera partibus, super datione in censum seu redditum perpetuum 71 et mediae mensurarum terrae campestris, prout in litteris super hoc confectis, quibus praesentes annectuntur plenius continetur, initum et passatum, praesens generale Capitulum, quia ex relatione abbatis de Longovillari, s. th. pr., ad hoc specialiter commissi, praefato monasterio utilem reperit et commodum, approbat, ratificat et confirmat. 31.  Domino abbati de Claravalle praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractibus inter abbatem et conventum monasterii de Fonteneto, in Eduensi dioecesi, ex una, et habitatores locorum dictorum Fontaines les sèches, Planoy Tringes ; item, inter eosdem abbatem et conventum ex una, et Nicolaum Colas ex altera partibus, ratione grangiarum et terrarum dicti monasterii in censum perpetuum annuum datarum, initis et passatis, inquirat et proximo generali Capitulo referat. 32.  Domino abbati de Morimundo praesens generale Capitulum committit, quatinus super tractatu inter abbatem et conventum monasterii de Bellavalle ex una, et dominum Guidonem de Vers, iurium doctorem, ex altera partibus, prout in litteris, *etc. ut n°  25. 33.  Domino abbati de Claravalle praesens generale Capitulum committit, quatinus diligenti inquisitione praevia, tractatum inter abbatem et conventum monasterii de Grandisylva, in dioecesi Tholosae, ex una, et nobilem virum Ioannem Verney, dominum de Palficot ex altera partibus, super quibusdam permutationibus sive excambiis, prout in litteris super hoc confectis quibus praesentes annectuntur, plenius continetur, initum et passatum, tam sua paterna quam Capituli generalis auctoritate confirmet aut infirmet. 34.  Tractatum inter abbatissam et conventum monasterii monialium de Portu regio ex una, et nobilem virum Anthonium Juge, electum regium apud Constantiam ex altera partibus, super excambio seu permutatione aliquorum censuum et reddituum annuorum, prout in litteris super hoc confectis quibus praesentes annectuntur, plenius continetur, initum et passatum, ad relationem abbatis de Caroliloco, s. th. pr., praesens generale Capitulum approbat et confirmat. 35.  Ad idem, de tractatu inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo, et Andream Morel, de centum sex mensuris, sexaginta virgis terrae campestris, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat. 36.  Ad idem, de tractatu inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo et Firminum Flavien, de 46 mensuris terrae, prout in litteris, *etc. ut supra n°  35. 37.  Ad idem, de tractatu inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo et Philippum Leclerc de 16 mensuris terrae vel eo circa, prout in litteris, *etc. ut supra*, n° 35. 38.  Ad idem, de tractatu inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo et Ioannem Lejosne, de 35 mensuris, ut supra, prout in litteris, *etc. ut supra n°  35. 39.  Ad idem, de tractatu inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo et Ioannem Damiens de 114 mensuris terrae, *etc. ut supra n°  35. [DIFFINITIONES] SPECIALES 40.  Quoniam non est alligandum os bovi trituranti, et eorum decet precibus benigne annuere quorum laboribus observantiam monasticam comperitur adiuvari ; praesens generale Capitulum audita supplicatione abbatis de Boudelo, petentis impensas, quas pro tuitione privilegiorum et libertatum Ordinis, in provisione monasterii monialium de Oostecloo non sine magnis sudoribus, charitative expendit, refundi, pium affectum et laboriosum agonem commendat praedicti monasterii de Oostecloo abbatissae rationabilium expensarum refusionem iniungendo, abbatibusque de Dunis et de Capella Thosan, et eorum cuilibet in solidum committendo, quatinus in dictarum expensarum refusione et persolutione dicti monasterii abbatissam per omnes iuris et iustitiae vias cogant et compellant. 41.  Attentis publicis et privatis Ordinis necessitatibus, non potest ad praesens generale Capitulum in subsidii subventione et totali a contributionibus supportatione supplicantibus auxiliari, diminutionem autem praedictarum contributionum Rmo D. Cisterciensi brevi partes Flandriae adituro et eius ordinationi reverenter remittit ; et hoc fuit responsum abbati et conventui de Dunis. 42.  Quoniam iuxta commissionem abbati de Gratiis in Anglia novissime directam, diligentiae suae testimonium nec praeterito nec praesenti Capitulo exhibuit, tenoremque ipsius ex neglecta revocata sit et annullata, praesens generale Capitulum, in quantum opus est, eamdem denuo revocat et annullat, primo commissario in ea provincia a generali Capitulo deputando, districte iniungendo, quatinus praedictum abbatem de Gratiis, aliosque Ordinis commissarios, qui antea contributionum colligendarum commissionem habuerunt, ad computum integrum et earum refusionem cogat et compellat. 43.  Supplicationi abbatis de Vallelucenti, in Senonensi dioecesi, desiderantis, relicta Martha, secus pedes Domini sedere, et ut ad id expeditius facere possit, petentis iuxta privilegia generali Capitulo indulta, retenta ad vitam aliqua gratiosa pensione, licentiam resignandi sibi concedi, praesens generale Capitulum, quoniam eam rationabilem, dicti supplicantis quieti, et monasterii praefati securitati, commodam comperit, benigne annuit ut fructuose de praedicto monasterio alicui Ordinis religioso professo presbytero, et regimini animarum idoneo cedere et resignare possit, retenta si placuerit, ad vitam dumtaxat super fructibus dicti monasterii gratiosa aliqua pensione. 44.  Quoniam per diffinitiones in Parisiensi congregatione et generali Capitulo novissime factas, abbati de Langoneyo commissum fuerat et iniunctum periclitantibus sine pastore fratribus Theobaldo du Vergier, Guillemo [Guillelmo] Degault, Guillelmo Robino et Francisco Quenaye professis monasterii de Precibus, in Venetensi dioecesi, de certae stabilitatis loco providere, et Capituli generalis auctoritate eosdem proprio monasterio reintegrare, nec fuerit hactenus a commendatario dicti monasterii de Precibus et officiariis obeditum, in grave animarum periculum et Ordinis totius irreverentiam, praefato abbati de Langoneyo denuo praesens generale Capitulum committit, praecipit et iniungit districtius, quatinus per se vel alium committendum, dictos religiosos ad dictum monasterium de Precibus reducat vel reduci faciat, dictum commendatarium, officiarios et monachos tam dicti monasterii ad receptionem eorum et debitam more Ordinis tractationem, sub poenis et censuris Ordinis, et aliis quibuslibet iuridicis viis, cogat et compellat. 45.  Audita supplicatione fratris Guillemi [Guillelmi] de Perona, religiosi professi monasterii de Floregia, alias de Thoroneto, in Foroiuliensi dioecesi, praesens generale Capitulum attentis zelo eius, et laboribus supremaeque curiae Aquensis arresto, ipsum eumdem in prioris officio in eodem monasterio permanere diffinit et ordinat, donec et quousque per dominum abbatem de Morimundo, eiusdem Capituli generalis in illis partibus commissarium, cui visitationis negotium, quanto citius fieri poterit, exsequi iniungitur, provisum fuerit. ELECTIONUM CONFIRMATIONES 46.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Ioannis de Lannoy ad abbatialem dignitatem monasterii de Alna, Cisterciensis Ordinis, in dioecesi Leodiensi, via compromissi, praesidente in ea domino abbate de Claravalle, praedicti monasterii de Alna patre abbate immediato, rite et canonice per monachos eiusdem monasterii factam et celebratam, *etc.* approbat, *etc.* supplendo, *etc.* 47.  Provisionem, institutionem et promotionem dignitatis abbatialis monasterii de Boheriis, in Laudunensi dioceesi [diocesi], de persona fratris Balduini Demol, s. th. pr. per abbatem de Fusniaco, praedicti monasterii de Boheriis patrem abbatem immediatum, rite, *etc.* ut supra. IUDICES 48.  Cum exigente Ordinis disciplina, vitia impunita manere non debeant, ne defectu debitae correctionis, delinquendi malignis materia praestetur, praesens generale Capitulum informationes per abbatem de Tribus fontibus de persona fratris Amandi Daulnoy, religiosi monasterii de Cheminione, factas, eidem de Tribus fontibus tamquam praedicti monasterii patri abbati immediato, remittit, districtius iniungendo, quatinus secundum praedictarum informationum tenorem et rectae iustitiae censuram ad Dei gloriam et animarum salutem, Ordinisque nostri honorem, punienda puniat, et corrigenda ad sententiam diffinitivam usque corrigat. 49.  Abbatibus de Ursicampo, de Valcellis et de Valle clara, et eorum cuilibet in solidum, praesens generale Capitulum committit, quatinus si per scedulas, instrumenta, aut alia fide digna testimonia invenerint, aut alter eorum invenerit, fratrem Alexandrum Sellier, nuper competitorem abbatis moderni de Boheriis, fratribus Petro Clerlot et Ioanni Cape, in aliqua pecuniarum summa aut alias obligari, per omnes iuris et iustitiae vias cogant et compellant ad sententiam diffinitivam usque inclusive. 50.  Ad idem, committitur abbatibus de Ursicampo, de Valcellis, de Valleclara, et eorum cuilibet in solidum, ad instantiam honesti viri Symonis de Guiencourt, hospitis magni griphonis in urbe Sancti Quintini, contra supradictum fratrem Alexandrum. 51.  Ad idem, committitur supradictis abbatibus de Ursicampo, de Valcellis et de Valleclara, et eorum cuilibet in solidum, ad instantiam honesti viri agricolae Quintini Pelletier, dicti Lasseyeur, contra supradictum fratrem Alexandrum. 52.  Ad idem, committitur abbati de Caroliloco, s. th. pr., et abbatibus de Regalimonte, de Barbello, et cuilibet eorum in solidum, pro fratre Ioanne de Lauduyno, collegii nostri S. Bernardi bursario. EXCUSATIONES ABBATUM 53.  De Recluso, de Tribus fontibus, de Altofonte, de Monasteriis, de Vallibus Sernay, de Monte petroso, de Moroliis, de Bullencuria, de Vallelucenti, de Pietate Dei, de Regalimonte, de Insulis, de Igniaco [abbates excusantur]. CONTUMACES 54.  Praesens generale Capitulum visa citatione fratrum Francisci Regnard, prioris, et Ioannis de Layat, religiosorum monasterii de Rupibus, per magistrum Ioannem Sausot eorum procuratorem comparentium, contumaciam eorum usque ad proximum generale Capitulum suspendit ; interim abbatibus de Pratea, de Bonoradio, de Callovio et de Oliveto, et eorum cuilibet cum potestate substituendi committendo et districtius iniungendo, quatinus super causis citationis praedictorum fratrum et aliis contra eos obiiciendis, secundum quod iuris erit et rationis, auditis partibus terminent, iudicent et diffiniant. REHABILITATIONES 55.  Ad instantiam abbatis de Boheriis, s. th. pr., supplicantis pro sorore Ioannae de Renti, quae suadente diabolo, contagio carnis, puerperio inde secuto, polluta est, deinde ad cor rediens, poenitentia facta emendatioris vitae propositum servavit, praesens generale Capitulum de sancta eius perseverantia in Domino confidens ipsam eamdem rehabilitat ad omnes gradus, officia et dignitates, etiam abbatiali dignitate inclusa. 56.  Ad instantiam abbatis de Longovillari, s. th. pr., supplicantis pro fratribus Ioanne Roussel, Adriano Damiens et Ioanne Vary, eiusdem monasterii professis, qui suadente diabolo circa principium quadragesimae, relicto habitu regulari, apostataverunt, et in ea usque ad hebdomadam sanctam cum meretricibus impudice conversando, multa bona praedicti monasterii furtim rapuerunt, deinde ad cor veramque obedientiam redeuntes, poenitentiam iniunctam humiliter susceperunt, praesens generale Capitulum de sancta eorum perseverantia in Domino confidens, eidem abbati committit, quatinus si in reditu praestitae obedientiae et humilitatis perseverantes eos compererit, una cum pristino habitu Ecclesiae unitati et Ordinis saluti regularis disciplinae observantia restituat. 57.  Ad instantiam abbatis de Longovillari, s. th. pr., et abbatis de Claromarisco, supplicantium pro fratre Roberto Pepin, qui iniuriis quorumdam militum ei muliebrem conversationem in taberna improperantium, ex causali morte eiusdem alterius militis, qui ab eo ad alios invadendos egressus occisus est, irregularitatem incurrisse pertimescit ; item, ex contagio carnis, puerperio inde secuto, apud abbatem suum diffamatus est ; deinde ad cor rediens, *etc. ut supra*, dignitate abbatiali inclusa. 58.  Ad instantiam abbatis de Boheriis, s. th. pr., supplicantis pro fratre Andrea Clarembault, eiusdem monasterii professo, qui suadente diabolo et provocante temporis malitia, perpetratis pluribus excessibus tertio ad caedes et arma, quibus interfuit, debachantes [debacchantes] milites secutus est ; item, bellorum tempore duabus subsequentibus concubinis, secuto inde puerperio, abusus est, una earum cum maximo scandalo ab armigeris de Guise, in praedicti monasterii dormitorio cum eo reperta ; item, Romam perrexit illicentiatus et per annum fugitivus in saeculo evagatus est ; item, tempore quo adhuc subdiaconus erat, in sua sede in ecclesia alium fratrem religiosum, ipsum irritantem cultello, licet sine magno vulnere, percussit ; item, sacerdos existens in cemeterio ipsius monasterii cum tuitione tamen sui corporis gravissimae caedi et effusioni sanguinis citra mortem interfuit, dein ad cor rediens poenitentiam, *etc.* rehabilitat, *etc.* 59.  Ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., supplicantis pro sorore Maria Garnier, moniali monasterii de Portu regio, in Parisiensi dioecesi, quae suadente diabolo, contagio carnis, puerperio inde secuto, promissae continentiae votum violavit, deinde ad cor rediens, poenitentiam, *etc. ut supra.* 60.  Ad instantiam domini abbatis Claraevallis et abbatis monasterii Vallis S. Lamberti, in Leodiensi dioecesi, fratrem Lambertum Pinni, dicti monasterii Vallis S. Lamberti religiosum, qui frequenter monasterium de nocte illicentiatus exivit, et de crimine furti convictus extitit ; qui tamen deprehensus poenitentiam egit et post carceres poenam corporalem sustinuit, ac ab illo tempore religiose conversatus est, generale Capitulum rehabilitat ad omnes Ordinis gradus et officia, dignitate abbatiali inclusa. 61.  Ad instantiam praedictorum pro fratribus Gaudefrido, qui semel nocte monasterium exivit, et apostatavit, ac etiam pro Tossano de Flémalle, qui bina vice monasterium exivit et apostatavit, necnon pro fratre Ioanne de Hoio, qui bina vice monasterium exiens apostatavit. 62.  Ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., supplicantis pro sorore Catharina Bouillard, religiosa monasterii de Ponte dominarum, in Meldensi dioecesi, quae defectu natalium ex soluto et soluta, irregularitatem contraxit, praesens generale Capitulum volens praedictae sorori bene coeptae conversationis excitare aculeum, et futurae spei impedimentum tollere, eam rehabilitat ad omnes gradus, officia et dignitates, etiam abbatiali dignitate inclusa. 63.  Ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., supplicantis pro fratre Ioanne Gaultier qui contagio carnis pluries, puerperio inde secuto, pollutus est, et in irregularitate, quam ex enormi et notabilis saecularis personae vulneratione incurrerat, frequenter et per novem annos missarum solemnia celebravit ; item, quemdam confratrem suum sacerdotem ad sanguinem et pene mutilationem percussit ; deinde ad cor rediens, *etc.* rehabilitat, *etc.* COMMISSIONES 64.  Cum succrescentibus in dies vitiorum tribulis, unitas Ordinis et sanctae religionis observantia passim dissolvantur, generale Capitulum de benigno christianissimi domini nostri regis, et reverendissimi domini legati in Francia, ceterorumque christianae religionis principum favore confidens, et promptum ab eis sperans auxilium, dominum abbatem Pontigniaci, de cuius virtutibus confidit, ipsum generalem visitatorem et reformatorem in provinciis Nivernensi, Antissiodorensi, Bituricensi, Turonensi, Andegavensi, Pictaviensi et Britanniae, ac partibus vicinis et adiacentibus, ac etiam aliis locis, per quae eumdem dominum abbatem Pontigniaci continget transitum facere, illuc eundo, vel inde redeundo, constituit. Eidem domino Pontigniaci in omnibus tam virorum quam monialium monasteriis, prioratibus, et aliis locis ab ipsis monasteriis dependentibus, eiusdem Ordinis Cisterciensis, in praedictis regno, comitatu, patriis, regionibus, dominiis, et locis adiacentibus situatis, auctoritatem conferendo visitandi et reformandi omnia et singula utriusque sexus monasteria, prioratus et loca ab eis dependentia, cuiuscumque generationis aut filiationis existant, ibidemque praefata Capituli generalis auctoritate corrigendi, puniendi, emendandi, instituendi et destituendi, tam in capitibus quam in membris, omnia et singula quae secundum Deum et nostrae religionis salutaria instituta iudicaverit esse visitanda, reformanda, corrigenda, punienda, emendanda, instituenda et destituenda, tam in spiritualibus quam in temporalibus. Abbates quoque et abbatissas, commendatarios, priores et priorissas, ac officiarios quoscumque et officiarias quascumque, in omnibus praedictis monasteriis, si sua exigere videantur demerita, suspendendi, destituendi, deponendi, privandi, et alias secundum suorum qualitatem et exigentiam delictorum, puniendi ; necnon alios abbatas et abbatissas, priores, priorissas, administratores, officiarios et officiarias sufficientes et idoneos loco eorum et earum, iuxta patrum Ordinis salutaria decreta, substituendi et instituendi, ipsisque monasteriis qualitercumque vacantibus per electionem, confirmationem, aut aliam dispositionem seu iuris devoluti collationem providendi. Et si contingat in huiusmodi monasteriis electionem fieri, personas regulares ad effectum electionis activae vel passivae, prout viderit expedire absolvendi et rehabilitandi. Cessiones seu resignationes abbatum et abbatissarum, priorum et priorissarum admittendi et recipiendi, ipsis abbatibus et abbatissis, et aliis superioribus praedictis libere cedentibus ac benemeritis rationabiles pensiones super ipsorum monasteriorum fructibus assignandi. Abbates commendatarios ad tertiam partem fructuum monasteriorum sibi commendatorum in eorumdem reparationibus, aliam tertiam partem ad religiosorum sustentationem sufficientem, aliam autem tertiam partem in eleemosinarum et commendatariorum distributionem secundum monasteriorum facultatem exponendum compellendi. Fugitivos et fugitivas Ordinis personas capiendi et capi faciendi, incarcerandi et debite secundum Ordinis statuta et suorum exigentiam delictorum puniendi, eosque suorum abbatum vel abbatissarum, commendatariorumque et aliorum praedictorum superiorum expensis ad propria vel alia monasteria Ordinis sive loca, secundum quod ipse viderit suarum saluti animarum expedire, remittendi, seu transmittendi ; processus eorumdem vel earum, et alias quascumque criminosas lites, querelas et controversias quaslibet inter personas Ordinis motas vel moveri sperandas pacifiandi [pacificandi], decidendi et plenarie terminandi. Abbates insuper tam regulares quam commendatarios, et abbatissas, priores et priorissas, non habentes competentem numerum personarum regularium, religiosorum videlicet et religiosarum ad ipsorum numerum ampliandum, habendum vel tenendum, iuxta valorem seu facultatem monasteriorum et locorum eorumdem compellendi. Quarum taxationem personarum penes praedictum dominum Pontigniaci reservat ; ipsos etiam abbates regulares et commendatarios praefatos ad scolarem seu scolares secundum apostolica et Ordinis statuta mittendum vel mittendos ad studia seu collegia bene famata, cum debitis provisionibus compellendi. Iura quoque et privilegia necnon quaslibet libertates et laudabiles Ordinis consuetudines per omnes iuris et iustitiae vias tuendi et defendendi ; personas regulares praefatorum monasteriorum et locorum sexus utriusque in foro conscientiae audiendi, et ab omnibus et singulis casibus, peccatis, delictis et criminibus generali Capitulo reservatis cum poenitentia salutari absolvendi ; easdemque personas etiam in foro exteriori a casibus quibuscumque eidem Capitulo reservatis absolvendi, rehabilitandi, et cum eisdem plenarie dispensandi ; et ubi non potest audiendis confessionibus eiusmodi vacare, abbatibus et religiosis Ordinis huiusmodi potestatem concedendi. Monasteriis et locis monialium de confessoribus, capellanis, procuratoribus, receptoribus et aliis officiariis idoneis et sufficientibus providendi, et insufficientes ac non idoneos deponendi et expellendi. Praefatorum quoque monialium monasteriorum abbatissas et religiosas iuxta formam capituli *Periculoso* recludendi, vivere faciendi et viriliter compellendi. Inobedientes vero et rebelles ad alia eiusdem Ordinis monasteria reformata expensis suorum monasteriorum transferendi, et alias earum loco substituendi ac introducendi. Necnon abbatissas et priorissas ad ipsas religiosas emissas recipiendum, et alias loco talium dandum et transmittendum compellendi. Computationes abbatum regularium, commendatariorum, abbatissarum et aliorum praedictorum officiariorum monasteriorum, et locorum praedictorum exigendi, audiendi, approbandi vel reprobandi ; contractus seu tractatus post debitam inquisitionem per se, vel suos commissos, factam, confirmandi vel infirmandi. Et generaliter omnia alia … *etc.* Invocato, *etc.* Omnibus igitur, *etc.* 65.  Ad idem, pro domino abbate de Claravalle in provinciis Borbonii, Forestae, Alverniae, Lemovicinii, Petragorii, Ruthinii, Linguae occitanae, Vasconiae, dominiis Bigorrae et Biernae, et generaliter totius Acquitaniae [Aquitaniae] ac partibus vicinis et adiacentibus, necnon in comitatu Fuxii et toto regno Navarrae, ac etiam aliis locis per quae eumdem dominum Claraevallis contingat transitum facere illuc eundo vel inde redeundo. 66.  Ad idem, pro domino abbate Morimundi in provinciis Lotharingiae, Barri, comitatibus Burgundiae, Brixiae, Sabaudiae, Provinciae, Avinionis, Dephinatus, et aliarum adiacentium et intermarinarum nationum. 67.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii, … etc. Salus redemptarum pretioso Christi sanguine animarum, pastoralis curae observanda vigiliis, et ante divini tribunal iudicii de manu pastorum severo requirenda examine cum ea sincera, quae in Domino geri debet, charitate omnes admonet, ut non solum quae corporeis propinqua sunt oculis, sed terra marique distincta interioris oculi respectu curentur, et quae longius a paternae consolationis distant solatio, eo attentius habita temporum personarumque commoditate sollicitudinis debitae iuventur auxiliis. Eapropter generale Capitulum de negligentia abbatis de Melros in Scotia circa adimplendam novissime datam ei visitandi et reformandi in regno Scotiae commissionem, et totali illius tenoris omissione sufficienter certioratum timens diuturnae negligentiae silentio dilectas in Christo animas, ordinisque unitatem perditam iri, praefatam commissionem dicto abbati de Melros datam revocat et annullat, et abbatem de Valle Lucis, alias de Glenluce, de cuius virtutibus, litteris et morum probitate confidit, generalem visitaro remet [visitatorem et] reformatorem in praedicto regno Scotiae constituit, eidem abbati de Valle lucis in omnibus tam virorum quam monialium monasteriis, prioratibus et aliis locis ab ipsis monasteriis dependentibus, eiusdem Cisterciensis Ordinis, in praedicto regno Scotiae, … *etc. ut supra in delegatione generali.* 68.  Nos, frater Guillermus, etc. Cum in corpore physico singula membra mutuis deceat iuvari obsequiis, et unitatis virtus destructis vitiis praevaleat, primi patres individuo charitatis glutino adunati mystico Cisterciensi corpori providere volens, annuam singulis Ordinis monasteriis contributionum taxam imposuerunt, ut emergentia in dies gravissima Ordinis onera facilius supportari possent. Hinc est quod praesens generale Capitulum neglectam plus aequo in regno Scotiae hactenus levandarum praedictarum contributionum solutionem debitam, volens unitati et obedientiae reducere, abbati de Valle lucis, alias Glenluce, de cuius discretione ac fideli diligentia plenam in Domino gerit fiduciam, tenore praesentium committit, et in virtute salutaris obedientiae districtius mandat, iniungit et praecipit, quatinus omni dissimulatione semota, ab omnibus et singulis monasteriis subscriptis summas contributionum, eisdem monasteriis impositarum, ac inferius annotatarum, necnon restas seu arreragia annorum praecedentium, si quae sint, per se vel ab eo deputandos petat, exigat, levet et recipiat, dando ac deputandis per eum auctoritatem dandi et expediendi bonas et validas quittantias de omnibus et singulis pecuniarum summis per eum seu deputandos ab eo occasione dictarum contributionum receptis. Contradictores vero … *etc. ut in forma consueta*. Nomina monasteriorum praesentis commissionis cum taxis eorumdem quae secundum usum monetae gallicae intelliguntur haec sunt : de Melros 10 ducat. ; de Dondrenant 3 ducat ; de Newbotl, alias de Nova ocrea 3 ducat. ; de Kynlos 2 ducat. ; de Cupro 3 ducat. ; de Balmerinoch, 2 ducat. ; de Dyer filia Kynlos 1 ducat. ; de Culros, alias de Sancto Servano 2 ducat. ; de Valle lucis, alias Glenluce 2 ducat. ; de Dulcicorde, alias de Novomonasterio 1 ducat. Alia subscripta praedicto commissario habita consideratione ad valorem monasteriorum taxanda relinquuntur : de Standalo, de Hichaten vel Orcades, de Glenlucz, de Ancaria, de Loco S. Eduardi, de Hadrigton, de Northvernik, de Coldestrene, de Elis, de Mamival, de Elchok, de Botfynz, in plenaria Ordinis potestate. Datum, etc. SUFFRAGIA 69.  Frater Guillermus, abbas Cistercii, etc. consultissimo domino, et singulari Ordinis benefactori, magistro Ludovico Donjac, advocato regis in magno consilio, et eius consorti, sanctae devotionis obsequium salutare. — Quamquam deceat dispensatores multiformis gratiae Dei et unumquemque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrare ; illis potissimum gratiam referre debemus, et accepti a Domino talenti offerre obsequium, quibus commendatam religionis nostrae unitatem favorabilibus et continuis sentimus esse auxiliis. Exigentibus itaque piae devotionis affectibus, quos ad ipsum Ordinem nostrum intelligimus vos habere, hinc ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., vobis omnium bonorum spiritualium, videlicet missarum, *etc.* concedimus participationem et associationem, *etc.* 70.  Ad idem, pro domino Evrardo Nicolai, praesidente in camera computorum Parisiis, et eius consorti Annae Baillet, ac ipsorum liberis, ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr. 71.  Ad idem, pro domino Ioanne Foucaud, advocato in Parlamento Parisiensi, et eius consorti, ad instantiam domini abbatis de Claravalle. 72.  Frater Guillermus, etc. generoso et nobili domino magistro Arturo Dannay, domino de Garsanville, sanctae devotionis obsequium salutare. — Quamquam divinae legis… *etc.* ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., vobis omnium bonorum spiritualium, videlicet missarum, *etc.* concedimus participationem et associationem, *etc.* Datum, *etc.* 