Contra id quod dicunt, Deo non esse cantandum. Iam vero ad illud quod addunt hęretici, irrideri scilicet Deum cantibus Ecclesiasticis; quia qui solis piis affectibus delectatur, nec altis vocibus aduocari, nec musicis modulis potest mulceri: ad tales, inquam, nænias respondere animus nauseat, quia quod nec brutis hominibus negantibus, sentire brutum  stolidum est, hoc velle velut ex ratione refellere, pene indissimiliter stultum est. Vnde quia sapientia præcipit, Ne respondeas stulto iuxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis, ex parte lingua taceat:  quia rursus imperat, Responde stulto iuxta stultitiam eius, ne sibi sapiens esse videatur, quæ reticenda non sunt, breuiter eloquatur. Sed numquid, o stultissimi hominum, qui hæc dicitis, non erubescitis, quod ab exordio tam profusæ disputationis nostræ vsque ad instantem finem, quicquid ab ore vestro exiuit,  auctoritate vacuum,  omni apparuit ratione destitutum? Sic enim in vanum verba funditis, sic in ventos  nubila verba iactatis: vt more dementium, os ad verba aperire tota sit vtilitas, ratio tota aerem percussisse. Numquid o brutissimi, quando hoc cogitare cœpistis, vel dicere inchoastis, nulla mentibus vestris ex innumeris auctoritas diuina occurrit? Cur saltem Psalmi, qui ab omni clero Ecclesiæ Dei,  maxime a presbyteris, quod ipsi fuistis, frequētantur: quādo hoc cogitastis, dixistis, prædicastis, aliquando non occurrerunt? Nonne in eisdem sæpe aut pene assidue legitis,  remota altioris mysterij maiestate, etiam ad literam dictum aduertitis, si sapitis, si sentitis. Cantate Domino canticum nouum, cantate Domino omnis terra. Cantate Domino,  benedicite nomini eius. Et iterum. Cantate Domino canticum nouum, quia mirabilia fecit. Et rursus. Omnes gentes plaudite manibus, iubilate Deo in voce exultationis. Et in eodem. Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite: quoniam rex omnis terræ Deus. Psallite sapienter,  bene psallite ei in vociferatione,  mille talia? Hoc quidem de cantu vocis humanæ. Quid de instrumentis variis,  diuersa modulatione? Quare quæ toti orbi notissima sunt, vobis solis occurrere non potuerunt? Nam de instrumentis musicis  corporalibus ait in eisdem Psalmis vox diuina, Psallite Domino in cithara, in cithara  voce Psalmi: in tubis ductilibus,  voce tubæ corneæ. Et iterum. Laudate eum in sono tubæ, laudate eum in psalterio  cithara. Laudate eum in tympano  choro, laudate eum in chordis  organo. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eum in cymbalis iubilationis,  mille similia. Numquid qui hæc dixit, qui scripsit, qui hæc instrumenta pręcipue composuit: qui sonuit, qui cantauit, dicendo, scribendo, sonando, cantando, Deum irridere voluit? Nonne ipse primæ legis lator Moyses, tubas argenteas ad bellandum, ad quiescendum, ad castra leuanda, ponenda, ad insonandum coram arca Domini, in deserto, in tabernaculo, in iubileo, fieri mandauit? Nonne tam ipse quam sacerdos Aaron, nonne iam dictus Rex ac propheta Dauid, nonne Salomon, nonne Esdras, nonne multi sanctorum Regum ac Prophetarum musica instrumenta fecerunt, millia cantorum instituerunt, ipsimet ea sonuerunt, cantauerunt, saltauerunt? Numquid autem hæc omnia ad irridendum, contemnendum, subsannandum Deum fecerunt? Non, inquam, stulti, non ad ista, sed ad laudandum, adorandum, honorandum, glorificādum. Quod si talium cantantium, psallentium, organizātium, etiam apud homines manifestam vtilitatem quæritis: audite quod vt puto nescitis, in sacra scriptura talibus modis dæmones effugari, morbos mitigari, Deum aduocari:  per hæc eum consultis hominum respondere,  postulata præstare. Ait enim supra nominata regum scriptura. Igitur quandocumque spiritus Dei malus arripiebat Saul, tollebat Dauid citharam,  percutiebat manu sua: refocillabatur Saul,  leuius habebat. Recedebat enim ab eo spiritus malus. Audistis Dauid cum cithara psallentem, audite coram Helisæo psaltem canentem. Nunc, ait Helisæus, adducite mihi psaltem. Cumque caneret psaltes, facta est super eum manus Domini,  ait. Hæc dicit Dominus. Facite per alueum torrentis huius, fossas  fossas. Hæc enim dicit Dominus. Non videbitis ventum, neque pluuiam,  alueus iste replebitur aquis;  bibetis vos,  familiæ vestræ,  iumenta vestra. Parumque hoc est in conspectu Domini. Insuper tradet etiam Moab in manu vestra,  percutietis omnem ciuitatem munitam,  omnem electam,  vniuersum lignum fructiferum succidetis, cunctosque fontes aquarum obturabitis,  omnem agrum egregium operietis lapidibus. Dum igitur coram Saul citharizabat Dauid, recedebat ab eo spiritus malus. Dum coram Helisæo canit Psaltes, aduocatur Spiritus sanctus. Ille enim tunc per Helisæum responsa dabat, qui per omnes Prophetas loqui consueuerat. Cantu ergo musico fugatur spiritus malus, cantu musico aduocatur Spiritus sanctus. Et poterat quidem Deus absque cantu huiusmodi, sonoque musici instrumenti,  morbo regis mederi,  dare responsa Prophetæ: sed quia voces pie cantantium,  sonos religiose organizantium benigne susciperet,  inter alia diuina obsequia hæc quoque deuote exhibita approbaret, tantorum Prophetarum tam sublimibus exemplis voluit indicare. Et vt huiusmodi cantuum religiosorum seruitutem, non solum in lege priori, sed  in sequenti Euangelio sibi placere monstraret: cantantibus in templo pueris, Osanna filio Dauid,  inde Pharisæis indignantibus, eique dicentibus, audis quid isti dicunt? reprehendens æmulantium Pharisæorum indignationem, laudans puerorum cantantium deuotionem, etiam ex scriptura respondit, Numquid non legistis, Ex ore infantium,  lactentium perfecisti laudem? Quia ergo vltimæ  insulsæ hæreticorum obiectioni,  breuiter, vt æstimo,  plene responsum est, atque, vt credo, totius pręscripti erroris machina inuicta Dei virtute subuersa est: ad vos o sancti Episcopi,  sacerdotes Domini, quibus hanc Epistolam scripsi, verba conuerto:  vt tam hæreticis quam Catholicis, pro quibus scripsi, studiose hoc notum faciatis, exoro. Vere enim, vere zelus domus Dei,  tantarum animarum perditio, me ad hæc scribenda impulit: vt sicut in exordio Epistolæ præmisi, more Ecclesiæ Dei, quæ semper hæreticas calumnias hoc maxime modo repressit, auctoritas religiosis, ratio non deesset exigentibus curiosis. Quod vero post hęreticos, etiam terrę vestræ Catholicis scripturam hanc per vos manifestari rogaui, hæc causa est: quoniam nuper in partibus illis,  per diœceses vestras iter faciens, hæreticos quidem publicos, vobis maxime expellentibus, ad alia licet proxima sola demigrasse; sed tamen in eisdem vestris regionibus non parua semina reliquisse cognoui, quæ si neglecta fuerint, in frugem inimicam exurgere,  sicut prius fecerunt, Dominicam segetem zizaniorum more non parum lædere poterunt. Est  illud, quod hoc remedio occulti etiam bonorum Catholicorum cogitatus, si potest fieri purgandi sunt: qui etsi hæreticis calumniis non adquiescunt, scandalizari tamen inauditis quæstionibus possunt. Ne igitur aut ora hæreticorum blasphemiis, aut corda Catholicorum facile talibus scandalis pateant: vt  illa tali obice obturentur,  ista tali medela, si fieri potest, sanentur: scripturam hanc velut paruum fidei meæ pro fide munusculum, Iesu Christo Domino meo obtuli,  per vos Ecclesiæ eius intimandam transmisi. Nec enim per aliquos rectius, iustiusve hoc fieri debere putaui, quam vt per dispensatores tritici, hoc est verbi diuini, quod ipsi estis, hæc qualiscumque sacri verbi mensura, familiæ vobis a summo Patrefamilias commissæ erogetur,  pro tempore singulis vel omnibus impertiatur. Decet enim Apostolicos viros Apostolicam præ cæteris doctrinam tueri, vt qui cœlesti gratia dispensante, Apostolis officio successitis, fidē Apostolicam præcipuo studio defendatis. Nam ille idem Christus, qui per Apostolos dum viuerent, peregrinanti Ecclesiæ suæ prouidit: vos ipsorum loco ad ei prouidendum vestro tempore præparauit. Vnde quoniam non solum communi charitate, quod ad omnes, sed etiam singulari officio, quod ad solos Episcopos pertinet, Ecclesia Dei vobis comissa si languet, curanda; si errat, reuocanda; si tepet, accendenda; si nutat, confirmanda; si cadit, releuanda; si dubitat, instruenda; si aliquid necessarium ignorat, a vobis edocenda est: Idcirco vos singulariter ad hanc scripturam Ecclesiæ Dei commendandam elegi, quos officio ad hoc constitutos, quos sapientia ad hoc idoneos, quos labore ad hoc exercitos esse cognoui: vt terram quam ab hæresi nequissima spiritu Dei, vestrisque sudoribus expurgastis, ne aduersus eam putridæ reliquiæ reuiuiscere queant, summo studio defendatis. Erit hoc apud benignū bonorum omnium remuneratorem Episcopatus vestri insigne: cum aduersus oues boni Pastoris vobis ab ipso commissas, luporum rabies vestra instantia non potuerit præualere.