*A*) Nomina monasteriorum quorum abbates interfuerunt Capitulo generali anno Domini 1510. De Cistercio, s. th. pr., de Pontigniaco, de Claravalle, de Morimundo, de Caroliloco, s. th. pr., de Laude, s. th. pr., de Bullione, s. th. pr., de Ruppibus [Rupibus], de Bellavalle, de Persenia, de Pietate, de Tribus fontibus, de Igniaco, de Floridocampo, de Lenyn, de Boheriis, de Aceyo, de Crista, de Charitate, de Ardorello, de Candelio, de Callovio, de Noa, de Lococrescenti, de Strata Marcella, de Marciliaco, de Sancto Rege, de Reliquiis, de Ponte thieffrido, de Vallebona, de Roseriis, de Valledulci, de Theoloco. * * * *B*) Ordinatio Capituli generalis anni Domini 1510. *Diffinitiores* : De **Cistercio**, s. th. pr., de Reliquiis, de Persenia, de Floridocampo, de Boheriis, monasteriorum abbates. De Laude, s. th. pr., loco domini de **Firmitate**, de Charitate, de Pietate, de Strata Marcella, de Sancto Rege, monasteriorum abbates. De **Pontigniaco**, de Caroliloco, s. th. pr., de Ardorello, de Ruppibus [Rupibus], de Noa, monasteriorum abbates — De **Claravalle**, de Tribus fontibus, de Igniaco, de Candelio, de Vallebona, monasteriorum abbates. — De **Morimundo**, de Bellavalle, de Crista, de Lenin, de Theoloco, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Callovio, de Roseriis, de Marciliaco, monasteriorum abbates. *Promotor causarum* : dominus provisor collegii Sancti Bernardi Parisiensis, s. th. pr. *Receptor excusationum* : de Lococrescenti monasterii abbas. *Portarius diffinitorii* : de Ponte thieffrido monasterii abbas. *Notarii abbates* : de Bullione, s. th. pr., de Rigniaco, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Aceyo, de Valle dulci, et quos Rmus D. N. voluerit deputare. *Notarii ad pedes* : fratres Guillemus [Guillelmus] de Divione, Claudius de Pontescisso, Cistercii professi. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo decimo, in generali Capitulo tempore Rogationum apud Cistercium celebrato, statuta et diffinita sunt quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo … *etc.* 2.  Praeterea pro serenissimo … *etc.* 3.  Insuper pro burgensibus … *etc.* 4.  Ceterum pro pace … *etc.* 5.  Demum pro felicis … *etc.* [DIFFINITIONES] GENERALES 6.  Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa 6561 libr. 3 solid. 10 denar. turon. pro resta computationum generalis Capituli anni 1509 … *etc.* 7.  Praesens generale Capitulum discursionibus et evagationibus plurimorum religiosorum fugitivorum et apostatarum obviare cupiens, omnibus abbatibus Ordinis, multiplicibus iteratis ac variis olim super his editis diffinitionibus adhaerendo et eas innovando ac confirmando, districte praecipit, quatinus ubicumque invenerint huiusmodi fugitivos et apostatas, in maximum Ordinis scandalum et opprobrium per saeculum divagantes, eosdem apprehendant et ad Ordinis carceres retrudant, secundum eorum exigentiam demeritorum puniendos, in plenaria Ordinis potestate. 8.  Ad restaurationem seu reparationem et consummationem insignis ecclesiae venerabilis collegii beati Bernardi Parisiensis, universis et singulis personis Ordinis committit praesens generale Capitulum, compassivo affectu concurrens et anhelans, omnes et singulos abbates, abbatissas, et ceteras Ordinis personas, et praesertim eos qui scolares ad dictum collegium mittere tenentur, hortatur, ut promptas et adiutrices manus huic tam sancto operi pro sua facultate porrigere non omittant, pro cuius negotii aptiori et convenientiori directione, litterae commendatitiae nomine Capituli expedientur, ipsius negotii executionem de Frigidomonte et Caroliloco monasteriorum abbatibus et provisori eiusdem collegii, s. th. pr., et cuilibet eorum in solidum, cum plenaria facultate quottas pecuniarum contributas recipiendi et quittantias valituras faciendi, fidelemque rationem seu computum conficiendi, et annis singulis ad dictum Capitulum generale rotulum seu computum super his confectum referendi, in plenaria Ordinis potestate. 9.  Ad tollendum detestabilis proprietatis vitium, quod a sanctis patribus ita exosum in monachis habitum est, ut etiam in mortuos huiusmodi vitium puniretur, praesens generale Capitulum huiusmodi sanctorum patrum exemplis, sanctaeque regulae, iteratis diffinitionibus iam super his editis et canonicis institutis se conformare desiderans, omnibus et singulis Ordinis abbatibus, et aliis quibuscumque Ordinis personis in eodem praeeminentiam et auctoritatem habentibus, districte praecipit, ut si quas Ordinis personas huic damnabili proprietatis vitio pertinaciter inhaerere, aut in eodem diem clausisse extremum cognoverint, ipsi tales sic viventes per omnes Ordinis poenas et censuras ad sui purgationem efficaciter compellant, taliter vero morientes in sterquilinio cum pecunia sepeliant et inhument. Et quod ad audientiam praesentis Capituli per abbatem de Sancto Bernardo in Frisia circa inhumationem in sterquilinio sui religiosi dicti monasterii bursarii factum fuisse constitit, idem generale Capitulum collaudando laudavit, approbavit et confirmavit, omnibus et singulis abbatibus Ordinis et abbatissis praecipiens, ne dent facultatem suis religiosis tenendi seu retinendi animalia aut alia huiusmodi ; quodque praesentem diffinitionem singulis annis die Palmarum una cum alia communi diffinitione legendam in monasteriis suis habeant et publicent, in plenaria Ordinis potestate. 10.  Procuratori generali Ordinis praesenti inhibendo praesens generale Capitulum declaravit, suae mentis non esse, ut praetextu cuiuscumque mandati seu commissionum Ordinis concessarum, fugitivos et apostatas Ordinis ad Curiam seu partes illas, in quibus commissionem accepit, accedentes, quatinus ad sacros ordines promoveantur, dispensare valeat et habilitare. 11.  Diffinitio super astallatione et proportione contributionum Ordinis in singulis Ordinis monasteriis per Rmum D. et dominos quatuor primos, cum aliis quos secum advocare voluerint, renovatur, continuatur et confirmatur, in plenaria Ordinis potestate. DIFFINITIONES SPECIALES 12.  Praesens Capitulum generale diffiniendo permittit, et ex nunc prout ex tunc, decernit abbati de Boheriis litteras compulsoriales et executivas sub sigillo Diffinitorum, contra abbatissam et moniales monasterii de Virgulto pro tempore existentes, ad recuperandum omnes sumptus, expensas et pecuniarum summas, quas tam pro sustentatione personarum dicti monasterii, durante processu contra sororem Mariam Le Cerf, quam etiam reformationis per supremam Parlamenti curiam ordinatae, clausuris, necnon pro dicto processus prosecutione aut illius occasione fecit seu deinceps faciet, eumdem abbatem de Boheriis ad ulteriorem ipsius processus prosecutionem, etiam usque ad exitum cohortando. 13.  Quia per nonnullas Ordinis personas in dubium deductum est, quem locum frater Nicolaus Perret, monasterii de Bullione, se sacrae theologiae doctorem attestans, in praesenti Capitulo generali aut ceteris Ordinis locis obtinere deberet, praesens generale Capitulum, attentis ipsius de Bullione sufficienti litteratura, aliisque quampluribus obsequiis iam Ordini per eum diligenter impensis, ac idoneitate et promptissima voluntate ipsius ad ampliores Ordinis labores et onera subeunda, benigne et de gratia speciali decernit, eum doctorem et s. th. pr. per Ordinem nominandum doctorumque locum post tamen doctores Parisienses in praemissis habiturum, prius ab eo solito iuxta formam *Benedictinae* recepto iuramento, absque tamen quod aliis Ordinis personis in posterum cedat in consequentiam et exemplum. 14.  Audita domini abbatis Claraevallis querimonia super rebellione abbatissae et monialium monasterii de Novobosco eidem immediate subiecti, et ad ipsius monasterii reformationem procedere cupientis, praesens generale Capitulum dictam reformationem in singulis Ordinis monasteriis fieri desiderans, ipsum Claraevallis abbatem, quatinus ipsius reformationis in dicto monasterio de Novobosco per eum coeptum negotium viriliter et diligenter perficiat, admonet, et nihilominus praecipit abbatibus de Dunis et de Bodelo et ceteris circumvinicis [circumvicinis] abbatibus, et cuilibet eorum, quatinus dicto de Claravalle in hoc tam sancto negotio ac ceteris similibus favorabiliter assistant, expresse iniungendo, invocato ad hoc, si opus sit, quod Deus avertat, brachii saecularis auxilio, consilio et favore, in plenaria Ordinis potestate. 15.  Audita abbatis et conventus de Dunis supplicatione, necnon fide digna domini abbatis de Claravalle super flebili eorumdem ob multiplices maris inundationes et elationes, desolatione, praesens generale Capitulum tantae eorumdem iacturae compatiens, eidemque succurrere desiderans, cumque conventus id pro praesenti ob suae flebilem tenuitatem et onerum in dies supportandorum necessitate efficere non valeat, eisdem abbati et conventui contributiones dicti monasterio impositas hinc ad sex annos inclusive remittit, in plenaria Ordinis potestate. COMMISSIONES 16.  Visa et cognita diligentia pro parte fratris Aegidii abbatis monasterii B. M. de Palatio, per fratrem Petrum Lambert, religiosum et professum dicti monasterii, in afferendo ad praesens generale Capitulum suae electionis et promotionis decretum, constitoque quod dictum decretum non ex malitia seu subreptione ad dictum Capitulum minime delatum est, sed loco eius quidam processus verbalis dictam electionem concernens, auditoque super his domino de Pontigniaco, praesens Capitulum generale abbati de Phezia, in partibus illis commissario, inhibet ne praetextu diffinitionum contra non afferentes huiusmodi decreta superioribus annis editarum, dictum abbatem et conventum ad solutionem duplicis contributionis compellat, seu alias quovismodo vexet aut molestet, in plenaria Ordinis potestate. 17.  Cognita domini abbatis Claraevallis diligentia in visitandis et reformandis hoc anno utriusque sexus Ordinis monasteriis, eidem in ultimo generali Capitulo commissis, ipsum generale Capitulum de eiusdem domini Claraevallis sufficientissima probitate et sollicita diligentia ad plenum in Domino confidens, commissionem suam praeterito anno expeditam, cum omnibus et singulis facultatibus in eadem contentis renovat, continuat et confirmat, ipsam ad omnia et singula utriusque sexus Ordinis monasteria in tota Leodiensi provincia contenta per eumdem dominum Claraevallis visitanda, cum similibus facultatibus, ampliando et extendendo, in plenaria Ordinis potestate. 18.  Quia dominus de Pontigniaco anno praeterito ad visitationem Hispaniarum commissus, eamdem visitationem perficere non potuit, et partes illae visitatione egent, ideo praesens generale Capitulum eamdem commissionem suam cum simili facultate renovando confirmat et continuat usque ad biennium, aut aliud maius tempus necessarium et opportunum, eumdem de Pontigniaco hortando, quatinus ad dictam commissionem executioni demandandam diligenter intendat, in plenaria Ordinis potestate. 19.  Dominis abbatibus de Morimundo, de Longovado, et cuilibet eorum in solidum, praesens generale Capitulum ad supplitionem nobilis viri magistri Petri Taborot, camerae computorum christianissimi domini nostri regis, in oppido Divionensi auditoris, deputat et committit, quatinus tractatum, cui praesens diffinito annectitur, inter abbatem et conventum monasterii de Albaripa ex una, et ipsum supplicantem partibus ex altera, initum et concordatum, diligenter visitent et examinent ; et si dictum tractatum … *etc.* 20.  Abbatibus de Frigidomonte, de Caroliloco, s. th. pr., de Gardo, et duobus eorum coniunctim, praesens generale Capitulum committit, quatinus tractatum, cui praesens diffinitio annectitur, inter abbatem et conventum de Valloliis ex una, et inclitum dominum Paulum Beussarrad militem, dominum de Rieu en Argoues, partibus ex altera, initum et concordatum diligenter visitent et examinent, et si dictum tractatum, *etc.* 21.  Audita fratris Mathei Boulier querimonia contra et adversus modernum abbatem de Sancto Andrea in Goferno, ob non solutionem pensionis eidem conquerenti post cessionem eiusdem monasterii factam assignatae, et etiam ob non adimpletionem seu executionem efficacem tractatus et concordati inter praedictos initi et habiti, praesens generale Capitulum, visa primo ipsa pensionis assignatione, eam gratam habet, ratificat, approbat et confirmat. Et nihilominus tractatum seu compositionem amicabilem super eadem passatum inter partes praedictas exinde secutam, illam ratificat et approbat et confirmat, praefato abbati et conventui de Sancto Andrea sub poenis et censuris Ordinis districte praecipiendo, quatinus ipsi Boulier supplicanti et conquerenti procurationem et mandatum sufficiens cum facultate recipiendi partes et summas in dicto tractatu contentas, necnon quoscumque eorum debitores per omnes iuris et iustitiae vias debite compellendi, et inde quittantias sufficientes nomine abbatis et conventus faciendi eidem supplicanti expediant et conferant, alias ex nunc idem Capitulum dictum supplicantem et conquerentem ad primum ipsius pensionis statum instituit et reponit, abbatibus de Thoriniaco, de Trapa [Trappa] et de Valle Richerii, et eorum cuilibet in solidum, praesentis diffinitionis executionem committendo, in plenaria Ordinis potestate. 22.  Abbatibus de Laude, s. th. pr., de Valcellis, de Villari et de Alna, et duobus eorum coniunctis, praesens generale Capitulum committit quatinus si venditio seu alienatio quarumdam woestinarum, seu terrarum quarumdam sterilium magnitudinis septingentarum mensurarum terrae vel eo circiter, pro qua abbas et conventus monasterii de Dunis dicto generali Capitulo supplicationem porrexerunt, in evidentem monasterii de Dunis utilitatem, iuxta eorum supplicationem cedere possit, se diligenter informent, et si sic invenerint, fideliter, super quo eorum conscientias idem generale Capitulum onerat, ad ipsum generale Capitulum proximum referant, in plenaria Ordinis potestate. 23.  Procuratorium generale Ordinis in patria Tholosana ad causas fuit expeditum pro abbate de Candelio ; forma huius procuratorii habetur per formam diffinitionis absque clausularum expressione. ELECTIONUM SEU DECRETORUM CONFIRMATIONES 24.  Electionem, installationem, institutionem, promotionem et confirmationem in monasterio Dargum, de persona fratris Theodorici Brekot factam, praesens generale Capitulum habet gratam tamquam iustam, rite et canonice factam, laudat, approbat, ratificat et confirmat, in plenaria Ordinis potestate. 25.  Ad idem, electionem, confirmationem et promotionem in monasterio de Hylda, Caminensis dioecesis, de persona fratris Euvraldi Schinker, per abbatem de Novocampo factam, idem Capitulum eamdem electionem approbat, ratificat et confirmat, in plenaria Ordinis potestate. IUDICES 26.  Praesens generale Capitulum unicuique iustitiam ministrare cupiens, abbatibus de Claravalle, de Igniaco, de Signiaco, et cuilibet eorum in solidum committit, quatinus omnes et singulas Ordinis personas seu monasteria, aut quaecumque loca, quas et quae per testes fide dignos … monasterii de Valle regis, *etc.* 27.  Ad idem, iudices deputantur ad compellendum debitores qui videbuntur iuste teneri fratri Ioanni de Burreyo, licentiato in sacra theologia, religioso et professo monasterii de Claravalle. 28.  Ad idem, abbatibus de Frigidomonte et Regalimonte, et cuilibet eorum in solidum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super redditu per sororem Ysabellam Laurens in sua supplicatione eidem generali Capitulo porrecta declarato, per abbatissam de Lilio eidem priori Ysabellae per litteras super hoc expeditas assignato, se diligenter informent, et quod super hoc iustum et aequum debere fieri recognoverint, sub poenis et censuris Ordinis observari faciant, in plenaria Ordinis potestate. 29.  Cognitis abbatis de Floridocampo pro accessu ad praesens generale Capitulum laboribus et expensis, quodque solus abbas ex omnibus abbatibus monasteriorum in Frisia situatorum, etiam cum magnis sumptibus et expensis venerit, praesens generale Capitulum eidem, quatinus ab omnibus aliis abbatibus Frisiae, pro quorum parte se praesenti Capitulo praesentavit, summam decem florenorum Rhenensium ad dictorum sumptuum et expensarum supportatione respective recuperare, et si opus sit, sub poenis et censuris Ordinis exigere possit et valeat favorabiliter concedit, in plenaria Ordinis potestate. 30.  Viso et diligenter examinato processu Alberti de Sancto Bernardo in Adwert, et Petri de Floridocampo quondam spectantis, per fratrem Paulum eiusdem monasterii abbatem facto, necnon bina ipsius abbatis de Floridocampo in praesenti generali Capitulo Diffinitoris praesentis super legitimis ipsius venditionis seu alienationis causis, medio suo iuramento, habita relatione, praesens generale Capitulum dictum praefatorum abbatum processum, cui praesens diffinitio annectitur, necnon venditionem et alienationem praemissi allodii ibidem plenius descriptas, approbat, ratificat et confirmat, in plenaria Ordinis potestate. 31.  Nos frater Iacobus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitiores … *etc.* et est talis : Audita per generale Capitulum supplicatione et gravi querimonia pauperis mulieris Claudiae … asserentis, quod licet per certum tempus servierit abbatissae de Colongiis, et pro huiusmodi servitiis suis eidem supplicanti eadem abbatissa debeat summam septem librarum et decem solidorum, ipsa tamen summae solutionem a praefata abbatissa hucusque habere non potuit nec potest. Ipsum generale Capitulum abbatibus de Aceyo et de Theoloco, et eorum cuilibet in solidum, committendo praecipit in virtute salutaris obedientiae, quatinus vocatis vocandis, auditis audiendis, et consideratis considerandis, si eis seu eorum alteri legitime constiterit, dictam abbatissam debere dictae supplicanti summam supradictam, eamdem abbatissam ad plenarie et integraliter ipsi supplicanti satisfaciendum astringant et compellant, per censuras Ordinis aliasque iuris et iustitiae vias, in plenaria Ordinis et Capituli generalis potestate. Datum, *etc.* REHABILITATIONES 32.  Ad expressam et instantissimam supplicationem abbatissae monasterii B. M. de Pratis supra Liza, praesens generale Capitulum de laudabili et honesta morum integritate sororis Petronillae, religiosae supradicti monasterii expressae professae, fide digno relatu, sufficienter informatum, necnon de futura eius ad Ordinis legitimos actus exercendos idoneitate in Domino confidens, cum praefata sorore Petronilla, ut non obstante natalium defectu quem ex soluto et soluta genita patitur, quominus ad quoscumque Ordinis gradus, actus, voces et officia promoveri possit et valeat, misericorditer dispensat in plenaria Ordinis potestate. 33.  Generale Capitulum misericorditer agere volens cum fratre Ioanne Dankard, Claraevallis monasterii professo, ab apostasia quam incurrit trina vice exeundo de monasterio sine licentia, Ordinis tamen habitu minime dimisso, idem generale Capitulum eumdem absolvit et rehabilitat ad omnes actus et gradus legitimos, officia et dignitates Ordinis, eum habilem faciendo et declarando, in plenaria Ordinis potestate. CONTUMACES 34.  Quia frater Nicolaus de Besson ad praesens generale Capitulum personaliter citatus, debite vocatus et expectatus minime comparuit, nec aliquem pro se misit, ideoque praesens generale Capitulum praefatum fratrem Nicolaum Besson, religiosum et professum monasterii de Nigrolacu contumacem, excommunicatum declarat, omnibus Ordinis regularibus personis praesentis diffinitionis executionem committendo. 35.  Similiter fratres … prior, et … procurator, necnon … receptor, et … gubernator firmae seu grangiae de Longovado, monasterii de Oratorio professi, ad praesens generale Capitulum citati, debite vocati et expectati, minime comparuerunt, nec aliquis pro eis, idem praefatos fratres praesens generale Capitulum contumaces declarat et pronuntiat. Et insuper quia eidem generali Capitulo per relationem fratris Caroli de Boery, ipsius monasterii de Oratorio religiosi professi, constat dictos fratres … sufficienter sub censuris Ordinis monitos fuisse, quatinus quottam ultimi subsidii, quae est 35 libr. turon. receptori contributionum infra secundam diem praesentis Capituli generalis solverent, cum intimatione debita, quod alias dictae Ordinis censurae contra eos fulminarentur, idem generale Capitulum praefatos rebelles et contumaces praedictas Ordinis censuras incurrisse declarat. Omnibus abbatibus, etc. SUFFRAGIA 36.  Primo, pro illustrissimo domino marchione Brandeburgensi, eius inclita ac devotissima consorte, et liberis eorumdem. — Frater Iacobus, abbas Cistercii, in Cabilonensi dioecesi, totusque conventus abbatum Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, illustrissimo domino et Ordinis fautori singularissimo domino marchioni Brandeburgensi, sacri romani imperii electori dignissimo, necnon inclitae ac devotissimae eius consorti, et quam maxime ingenuis eorum liberis, salutem et sanctae devotionis suffragium salutare. Quamvis lege divina charitatis ad intercedendum pro omnibus generaliter obligemur, pro illis tamen multo singularius astringimur, qui nobis et Ordini nostro, necnon locis et personis regularibus pia humanitate affici dignoscuntur. Exigente igitur piae devotionis affectu, quem ad Ordinem nostrum et praesertim ad devotum monasterium B. M. de Leenin, fide digno venerabilis et dilecti coabbatis nostri dicti monasterii de Leenin relatu intelleximus, vos habere, ad instantiam et supplicationem eiusdem venerabilis abbatis de Leenin, vobis supradictis concedimus et liberaliter impertimur communicationem plenissimam et omnimodam participationem omnium bonorum spiritualium, videlicet, *etc. ut in formula consueta, deinde* : Et vestrae clementiae bonitate, firmam in Domino spem cupientes inclitissimam clementiam vestram, ob maturam totius praesentis Capituli generalis super collegio Franchfordiano determinationem nullatenus in nos aut ceteros coabbates nostros, aut eorum monasteria in amplissimo insignis marchionatus vestri dominio fundata, nullatenus commovendam, quin potius eos et eorum loca huiusmodi nostri suffragii contemplationem favorabilius illustrissima dominatio vestra confovebit. Datum et conclusum in diffinitorio … *etc.* 37.  Auditis per abbatem de Leenin pro parte omnium abbatum Ordinis collegii Francfordiani erectionem et consummationem anhelantium amplissime propositis ex una, et aliis pro parte abbatum Lipzensi collegio faventium diffuse propositis, partibus ex altera, necnon litteris Caesareae maiestatis et illustrissimorum dominorum principum, dominorum videlicet ducis Saxoniae et marchionis Brandeburgensis, sacri romani imperii electoris dignissimi, super hac Lipzensis et Francfordiani collegiorum materia, ad praesens generale Capitulum delatis, benigne reverenterque exceptis. Tandem praefatum generale Capitulum omnibus hinc et inde propositis et lectis, repetitisque prioribus diffinitionibus super hac materia editis, attente diligenterque discussis et examinatis praedictis diffinitionibus et ordinationibus suis in hac parte, iustis, rationabilibusque de causis ad id ipsum moventibus adhaerendo, eas innovat et confirmat, praefatum collegium Lipzense semper approbando, et ne ad alterius collegii Francfordiani ulteriorem aedificationem seu consummationem illarum partium abbates procedant, sub poenis et censuris Ordinis inhibendo omnibus et singulis Ordinis abbatibus praesentis diffinitionis executionem committendo, in plenaria Ordinis potestate. 38.  Frater Iacobus, etc. Universis Christi fidelibus salutem et sanctae devotionis suffragium salutare. Quamvis divina lege charitatis, *etc. ut supra, n°  36. Exigente igitur piae devotionis affectu, quem dilectus noster frater Thomas de Nobecourt, prior prioratus B. M. de Bella aqua, dicti nostri Ordinis, in Trecensi dioecesi, ad reparationem seu restaurationem multiplicium ruinarum ecclesiae et aliorum locorum regularium dicti prioratus se habere, sua nobis supplicatione exposuit, necnon praedictis miserabilibus ipsius prioratus iacturis et ruinis compassivis occurrere cupiens affectibus, omnibus et singulis qui ad praedictorum locorum restaurationem de bonis a Deo sibi collatis manus porrexerint adiutrices, concedimus et libenter impertimur per praesentes plenariam et omnimodam participationem omnium bonoronum [bonorum] spiritualium, videlicet, *etc. ut in forma consueta*. Et insuper ut omnes et singulae Ordinis personae promptius ad tam pium et charitativum opus assurgant, eidem fratri Thomae priori personas Ordinis praedictas, quae de bonis suis ad hoc contulerint, eidem confiteri volentes ab omnibus et singulis generali Capitulo reservatis casibus in foro conscientiae semel pro se tantum et absque colore et forma alicuius publicae confessionis, seu per quascumque Ordinis personas reliquiarum delationem, facultatem absolvendi, favorabiliter et benigne concedimus per praesentes, hinc ad quinquennium immediate sequens valiturum. Datum, *etc.* 39.  Ad idem, suffragium Ordinis ad instantiam domini abbatis de Morimundo benigne concedit honorabili viro Iacobo Morelot, castellano in Brasseyo, et Vincento Morelot, eius filio, ac dominae Philibertae ipsius Vincentii conthorali, eorumque liberis. 40.  Ad instantiam domini abbatis de Pontigniaco omnia suffragia conceduntur, videlicet Ioanni Farcier, eius uxori, eorumque liberis ; et laudabili viro Germano Verrault mercatori ac Micheletae consorti eorumque liberis ; et nobili viro Claudio de Montquoquier scutifero et Pierretae eius uxori. * * * 41.  Quia propter multiplicitatem … *etc. ut in anno* 1506, *n°  30. 42.  Illustrissimo domino domino Georgio duci Saxoniae, caesareae maiestatis per totam Frisiam gubernatori vigilantissimo, frater Iacobus abbas Cistercii ceterique Diffinitores praesentis Capituli generalis, salutem quamplurimam, et piis iustisque precibus salutem praebere consensum. — Cum praesenti nostro generali Capitulo tempore Rogationum apud Cistercium celebrato, vestrae illustrissimae dominationis supplicatio super collegio Lipzensi promovendo, ac firmius plenaria totius nostri generalis Capituli auctoritate confirmando, per venerabiles et dilectum coabbatem nostrum de Floridocampo fuerit admodum devote, et cum plurima illustrissimae vestrae dominationis affectatissima collaudatione praesentata, Nos, piis vestris supplicationibus favorabiliter annuentes, benignum dedimus consensum, prout diffinitio nostra iuxta vestrae beneplacitum voluntatis inde secuta lucidissime declarat. Nunc igitur haec est instantissima supplicatio nostra ex parte omnium monasteriorum in regione Frisiae sub vestra ditione situatorum, ne videlicet ab nimiis exactionibus contra nostri sacri Ordinis privilegia amplius molestentur, seu etiam praegraventur, in eorum praeiudicium non modicum ; et ut sua laudabili consuetudine gaudere valeant, hactenus iuxta nostri Ordinis formam observatam, et praesertim monasterium nostrum de Floridocampo prope oppidum Bolsverdae situatum, quatinus ab annua suorum bonorum exactione seu decimatione, videlicet 50 floren. rhen. exonerari seu redimi valeat, et a quotidianis suarum rerum emendarum gravibus, seu ut proprie dicuntur axsisiis. In his igitur, nos favorabiliter et pro vestra innata clementia exaudiendo, illustrissima vestra dominatio rem nobis faciet gratissimam. Quod ut dignanter efficiat, vobis nostri sacri Ordinis fraternitatem et plenariam omnium bonorum spiritualium participationem per praesentes conferimus. Ex diffinitorio nostro Cisterciensi sub sigillo nostro die 8a mensis maii anno Domini 1510. — Subscriptio : humiles et devoti oratores vestri, abbas Cistercii ceterique Diffinitores praesentis Capituli generalis ; sic signatum. De mandato dominorum, f. Perret, abbas Bullionis. 43.  Venerabilibus et in Christo nobis dilectissimis dominis, dominis capituli ecclesiae parochialis B. M. Antwerpiensis, frater Iacobus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitores Capituli generalis totius Ordinis Cisterciensis apud Cistercium congregati, salutem et charitativam concordiam nobiscum retinere. — Venerabiles et egregii domini, querimoniam fratrum nostrorum prioris et conventus Sancti Salvatoris Antwerpiensium, super molesta quadam vestra petitione, seu iurium per vos contra eligentes apud eos sepulturam praetensione, praesens generale Capitulum non sine magna tantae novitatis admiratione percepit et audivit, unde nobis omnibus non modica disciplicentia successit, tum videlicet quod inveteratum et hactenus inter vos et nostros firmum illibatae charitatis vinculum solutum sit, tum etiam propter novam et nunc usque inauditam contra sacri Ordinis nostri privilegia novitatem. Non enim vos latet praefatum Ordinem nostrum Cisterciensem amplissimis etiam in *Corpore iuris* clausis privilegiis et libertatibus praemunitum fuisse, et ut de multis unum pro subiecta materia producamus, Gregorii IX extat apud nos apertum privilegium, quo inter cetera sub censuris apostolicis cavetur nullum devotioni seu extremae voluntati fidelium, in monasteriis nostris sepulturam eligentium, obsistere debere, nisi forsan tales sepulturam eligentes publice excommunicati, interdicti, seu usurarii publici forent. Cesset igitur, venerandi et amantissimi domini, contra praefatos priorem et conventum, imo vero contra totius Ordinis nostri libertatem, tam nova et hactenus inaudita vexatio, quin potius vos et ipsi, quos auctor pacis in tam insigne oppidum conclusit, pacifice et concorditer, sicut vere sanctos et praesertim ecclesiasticos decet, convivatis. Siquidem ad conturbandam et concitandam monasticae seu denique totius ecclesiasticae vocationis tranquillitatem, laicorum nobis infestorum molimina quotidiana sufficiuntur, nec opus est ut inter nos iurgia suscitemus. Vos itaque, colendissimi domini, firmissimo mutuae charitatis vinculo colligati, huiuscemodi discordiae, litium et processuum incendia secludatis, sed potius libertatem et immunitatem ecclesiasticam, quae passim hodie per laicos confunditur, unanimiter protegere contendatis. Quae si feceritis, Deum et sanctos eius vobis faventissimos habebitis. Nos autem interim omnium bonorum nostrorum spiritualium participationem et fraternitatem devote et reverenter vobis offerimus, id idem a dominationibus vestris colendissimis factum iri confidentes. Ex diffinitorio… *etc. ut in n°  42. 44.  Nos frater Iacobus… *etc.* et est talis : Cum olim praeclarissimus Ordo noster Cisterciensis ob unanimem et perseverantem in divino cultu et ceteris piis actibus integritatem, necnon ad sanctam Dei romanam Ecclesiam obedientissimam conformitatem a sanctissimis Pontificibus, catholicis imperatoribus et christianissimis regibus nostris plurium hactenus commendationem, ut ex amplissimis privilegiis et cumulatissimis eorumdem beneficiis liquet, reportaverit, ipseque divinus cultus ex insignium amplitudine templorum seu amplissima ecclesiarum ipsius Ordinis nostri structura inter ceteras orbis ecclesias omnibus christicolis elucescat. Cumque per universa christianitatis climata plerique christiani fideles, ut per omnes et singulos hominum status cernitur, se ad ipsius divini cultus amplificationem in dies devoveant et se invicem promoveant. Eorum videlicet nonnulli suas ecclesias restaurando, alii multitudinis credentium domos incapaces ampliando, ceteri vero, et hii quidem multi prioribus suis ecclesiis collabentibus, aut ruinam instantem comminantibus, seu denique ipsis iam in parte collapsis minime contenti, alias magnificas funditus instaurando, quin ipsa communis omnium mater sanctissima romana Ecclesia pro fidei suae dilatata magnitudine et suorum filiorum multitudine, suae iam antea spatiosissimae Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius aulae terminos et ambitum priores transcendens mirificis eamdem structuris amplificent. Hinc est quod praesens generale Capitulum laudabilem ipsius Ordinis commendationem erga praenominatos, non nisi eisdem quibus parta est artibus et mediis aptius retineri posse, solerter attendens, seque sanctissimae romanae Ecclesiae, imo vere universae Dei Ecclesiae et omnium fidelium devotioni eorumque vestigiis in hac parte inhaerere desiderans, tandem post gravissimas et iam iam iteratas patrum Ordinis super hac materia considerationes, insigne et revera sumptuosissimum praecipui Ordinis collegii Sancti Bernardi Parisiis templum, seu permagnificam ecclesiam inter haec pacatissima tempora pientissima christianissimi domini nostri Francorum regis clementia nobis adeo concessa perficiendam seu consummandam, quod annis prioribus impedimenta varia fieri prohibuere, diffiniendo censet, ordinat et decernit. Cum vero ad multorum magnatum et potentum, imo verius omnium dictam ecclesiam etiam a longe prospectantium et praesertim dominorum Parisiensium tam pium opus affectantium, et suo nos ad hoc exemplo in cunctis suis ecclesiis et Dei domibus commoventium clamorem omnibus et singulis Ordinis utriusque sexus monasteriis, certas pecuniarum quottas, sub poenis et censuris iuxta papalia et Ordinis statuta persolvendas idem praesens generale Capitulum imponere potuisset, generosos tamen personarum Ordinis animos ad hoc opus piissimum deditissimos praefatum generale Capitulum experiens, eisdem sicut nec equis concurrentibus fieri solet, poenarum seu censurarum calcaria seu stimulos apponere noluit ; quin potius paterna solum et revera benefica simul ac remuneratoria monitione et exhortatione pro hac vice erga singulas utriusque sexus regulares Ordinis personas utendum decrevit. Quocirca omnes et singulas utriusque sexus regulares Ordinis personas, imo vero universos Christi fideles praesens generale Capitulum, totius Ordinis Cisterciensis longe lateque per universum orbem diffusi abbates et conventus repraesentans, in visceribus Iesu Christi exhortatur, rogat, requirit et admonet, quatinus ipsi pro sua facultate et bonorum suorum contingentia ad dictum collegii Sancti Bernardi Parisiensis templum seu sacram aedem et ecclesiam perficiendam annis singulis usque ad ipsius consummationem manus extendant promptissimas et porrigant adiutrices. Quod qui facere neglexerint, noluerint aut contempserint, detestandum et invisum odiosissimae ingratitudinis vitium, imo verius (ut pie creditur) Dei omnipotentis et Sanctae Sedis Apostolicae, cuius liberalitate fundata et indulgentiis amplissimis dotata et insignita est praefata ecclesia ; necnon totius Ordinis nostri, et quod longe miserabilius est, totius populi christiani indignationem non evadent, neque enim usquam quis inventus est, quin fructum aliquem ex ipso Sancti Bernardi collegio aliquando collegerit, cum ad id ex omni natione quae sub coelo est Ordinis personas ad disciplinas salutares capescendas undique transmitti permissum sit. Et ut promptius omnes praefati Christi fideles pro sua ad hoc liberalitate concurrant, praefatum generale Capitulum praedictis omnibus, tam ipsius Ordinis regularibus personis, quam ceteris Christi fidelibus, temporalia sua ad hoc opus elargientibus, sua spiritualia respective per modum gratitudinis remuneratoriae non modo rependere, sed etiam cumulatissime superimpendere desideramus. Primo omnibus et singulis utriusque sexus regularibus Ordinis personis, quae de bonis eisdem a Deo et Ordine concessis, iuxta suarum exigentiam facultatum ad hoc contulerint, seu etiam Parisios transmiserint, confessorem in Ordine idoneum qui eas ab omnibus et singulis casibus etiam Capitulo generali reservatis, nisi forsan tales essent, pro quibus ipsum generale Capitulum, seu Rmus D. Cisterciensis merito consulendus veniret, toties quoties id fecerint, eligendi facultatem. Et insuper ipsis et ceteris universis Christi fidelibus, qui pias et adiutrices ad hoc manus porrexerint, seu de bonis eisdem a Deo concessis erogaverint, toties quoties id fecerint, plenariam omnium bonorum spiritualium, missarum, *etc. ut in forma consueta*. Ceterum idem generale Capitulum, de legali probitate et solerti prudentia de Frigidomonte et Caroliloco monasteriorum abbatum, s. th. pr., necnon moderni provisoris ipsius collegii Sancti Bernardi Parisiensis, etiam s. pag. pr., ad plenum confidens, ipsos et eorum quemlibet in solidum ad ulteriorem praesentis diffinitionis executionem commisit et committit per praesentes, ut ipsi per se videlicet, vel eorum fideles substitutos, omnes et singulas pecuniarum summas inde provenientes recipiant, et super oblatis et receptis litteras seu certificationes omnibus eas requirentibus expediant, fidelesque rotulos cum nominum contribuentium subscriptione super his conficiant, quos singulis annis ad Capitulum generale ibidem audiendos et examinandos de receptis et expensis fidelem rationem reddituri, sub poenis et censuris contra subsidiorum et contributionum Ordinis receptores fulminatis, afferant, seu eorum alter afferat. Cumque in diversis mundi partibus praesens diffinitio veniat publicanda, idem generale Capitulum vult, intendit, declarat et decernit transumpto [transsumpto] seu duplo illius signo alicuius notarii publici signato ac sigillo authentico alicuius personae in dignitate constitutae sigillato, tamquam vero originali, ab omnibus fidem esse adhibendam etiam in plenaria Ordinis potestate. Datum, *etc. ut supra.* * * * 45.  Nos frater Iacobus … *etc.* et est talis : Praesens generale Capitulum sufficienter informatum de iusta et expedientissima emissione sex monialium monasterii B. M. de Virgulto, in Cameracensi dioecesi, et ad alia Ordinis monialium monasteria translatione, sororum videlicet Ioannae de Monceaulx ad monasterium de Parco dominarum, Catharinae de Gribonval ad monasterium de Saliceto, Barbarae de Converlu ad monasterium de Marqueta, Ysabellae Quabine ad monasterium de Pratis in Duaco, Ioannae Rasse ad monasterium de Odenarde, et Mariae de Noyele ad monasterium de Fontenel, per abbatem de Frigidomonte, s. th. pr., Rmi D. N. Cisterciensis commissarium in hac parte, factis, omnibus et singulis abbatissis praedictorum monasteriorum, ad quas dictae sex moniales transmissae sunt, districte praecipit, quatinus sex dictas moniales in suis monasteriis tamquam professas detineant et tractent, ne eisdem ad dictum monasterium de Virgulto revertendi, aut extra dicta monasteria evagandi facultatem concedant, expresse inhibendo, usque ad aliam ipsius Capituli generalis vel dicti Rmi D. dispositionem, in plenaria Ordinis potestate. Datum, *etc. ut supra*. * * * 46.  Commissio Rmi D. Cistercii pro Anglia. — Nos frater Iacobus abbas Cistercii … *etc.* et est talis : Licet annis superioribus Capitulum generale universum Ordinem Cisterciensem ad priorem statum et pristinum decus cum plenaria Dei et hominum commendatione reducere cupiens, ob hoc in diversis mundi partibus generales Ordinis visitatores instituerit, et iam eorum nonnulli suam visitationem et reformationem, cum Dei gratia et multiplicis fructus spiritualis reportatione, peregerint, ita ut sola illustrissimorum regnorum Angliae, Walliae, Scotiae et Hiberniae ac circumvicinorum dictorum dominiorum monasteria, collegia et cetera Ordinis loca regularia supersint in plenaria Capituli generalis et totius Ordinis potestate, visitanda et reformanda. Et quia dicta Ordinis monasteria, collegia et cetera loca regularia authenticis nonullorum [nonnullorum] venerabilium patrum scriptis ac fide digno aliarum insignium personarum relatu praedicta visitatione et reformatione quam maxime indigere, ad ipsius generalis Capituli audientiam deductum est ; hinc est quod praesens generale Capitulum ipsorum monasteriorum, locorum et personarum commoditati consulere ac providere cupiens, necnon Rmi D. N. Iacobi abbatis Cisterciensis, s. th. pr. eximii, vitae religiositatem, Ordinis zelum, doctrinae claritatem, ceterasque bonas animi sui partes solerter attendens, matura super hiis deliberatione praehabita, ac suis iam superioribus annis diffinitionibus editis inhaerendo, ipsius reverendissimae paternitati reverenter supplicandum decrevit et supplicat, quatinus totius Ordinis favore et contemplatione, onus istud visitationis et reformationis generalis in omnibus et singulis utriusque sexus monasteriis, collegiis et ceteris Ordinis regularibus locis in praedictis regnis, dominiis et aliis locis circumvicinis ultra et citra mare consistentibus, et in eisdem in capitibus et in membris instituendi et destituendi, plenarieque in spiritualibus et temporalibus providendi, quamprimum eidem possibile fuerit, assumere et exercere dignetur, in plenaria Capituli generalis et totius Ordinis qua fungitur potestate, quod ipse cum Dei et Ordinis adiutorio se facturum promisit. Quocirca omnibus et singulis dictorum monasteriorum abbatibus, abbatissis, prioribus, priorissis, ceterisque tam dictorum monasteriorum quam collegiorum et aliorum locorum regularium regimini praesidentibus, aliisque Ordinis personis regularibus in dictis regnis et dominiis commorantibus, in virtute salutaris obedientiae et sub poenis et censuris Ordinis districte mandat et praecipit idem Capitulum, quatinus praefato Rmo patri et domino in praemissis, eorum dependentibus et connexis, humiliter obediant et devote pareant. Datum, *etc.* 