[Gregorius Episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis Abati Monasterii sancti Petri Cluniacensis ejusque fratribus tàm præsentibus quàm futuris regularem vitam professis in perpetuum. Religionis Monasticæ modernis temporibus speculum et in Galliarum partibus documentum beati Petri Cluniacense Monasterium ab ipso suæ fundationis exordio Sedi Apostolicæ in jus proprium est oblatum, proinde prædecessores nostri Romani Pontifices locum ipsum singularis dilectionis ac libertatis prærogativa dotarunt, et universa ei pertinentia privilegiorum suorum sanctionibus muniverunt. Eapropter dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et præfatum Cluniacense Monasterium quod specialiter beati Petri juris existit, adinstar felicis recordationis Innocentii, Alexandri et Clementis IV. prædecessorum nostrorum Romanorum Pontificum, sub ejusdem beati Petri et nostra protectione suscipimus, et præsentis scripti Privilegio communimus. In primis siquidem statuentes ut Ordo Monasticus qui secundum Deum et beati Benedicti Regulam ac institutionem Cluniacensium fratrum in eodem loco institutus dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Præterea quascumque possessiones, quæcumque bona idem Monasterium impræsentiarum justè ac canonicè possidet, aut in futurum concessione Pontificum, largitione Regum vel Principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis Deo propitio poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant; in quibus hæc propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum ipsum, in quo præfatum Monasterium situm est, cum omnibus pertinentiis suis. In Burgundia Carum-locum, Marciniacum, Paredum, sanctum Marcellum Cabilonensem Vergiacum, Trualdum, et omnes alios Prioratus, et cellas, possessiones, et jura quæ in ea habetis. In Provincia Lugdunensi ultra Ararim, Nantuacum, Ginniacum, Monasterium de vallibus supra Polliniacum, Monasterium de Altapetra, Vallemclusam, Vltrangum, Romanum Monasterium, Paterniacum, Insulas, et omnes Prioratus, et cellas, possessiones, et jura quæ in illa parte Burgundiæ, sive Theutoniæ possidetis. In provincia Viennensi sanctum Victorem Gebennensem, Condeminam, Burgerium, Domenam, Alavardum, et omnia loca et jura, quæ in ipsa Viennensi Provincia possidetis. In Provincia sanctum Saturninum, Tornacum, Podium de Ganagobia. Extra Montem Pessulanum, Clunisetum et omnia loca vestra in Provincia constituta. In Vasconia Carennacum Moiracum, sanctum Orientium, sanctum Montem, et cætera loca vestra, quæ in Vasconia possidetis. Præterea Silviniacum, Monasterium Celsiniense, sanctum Florum, Voltam, sanctum Eutropium Mongonum, Aiam, Monasterium de Charitate cum omnibus pertinentiis suis, sanctum Stephanum, et sanctum Salvatorem Nivernenses, S. Martinum de Campis, Longonpontem Gayam, sanctam Margaretam in Campania, cum grangiis de Materturis, et de sancta Petronilla et omnibus pertinentiis suis. Crispiacum, Comsiacum, Leunum cum Prioratibus sancti Laurentii et sancti Nicolai quos Prior Lehunensis Monasterio suo cum pertinentiis noviter acquisivit. Sanctam Margaretam in Ceduno, Mondiderium, Abbatis villam, sanctum Lupum, Monasterium sanctorum Cosmæ et Damiani Froeuillis, Relangias, et quicquid in Bituricensi, Burdegalensi, Remensi, Senonensi, Treverensi, Rothomagensi et Provinciis possidetis Monasterium Lebbense, Lantonense, Montemacutum, Tefforde, Lebdecumbam, Opefordum, et Tikefore villas cum omnibus appendiciis earum. Sanctam Mariam de Nagera, sanctum Zoillum de Carrione, Villamfrancam, sanctam Columbam de Burgis, Cornelianam, Monasterium Pontidense, Monasterium sancti Mayoli Papiense, sancti Gabrielis Cremonensis, et Monasterium sancti Pauli de Argona, Cellam de Berteces, et Cellam de Namechia, et quiquid in Anglia, Hispania, Lombardia, et in Leodiensi Diœcesi possidetis. In Tuscia juxta cryptas, sanctam Mariam de Aquaviva, in civitate Tusculanensi sanctum Joannem de Podio, sanctum Petrum de Aliano, et in Sicilia Prioratum de Socco; cum omnibus pertinentiis suis. Sanè laborum vestrorum decimas, pro quibus tam vos quàm alios Monasticæ Religionis viros inquietare Episcopi consueverunt, illorum videlicet quos Dominicaturas appellant, qui vestro sumptu et Monasterii et Cellarum vestrarum clientibus excoluntur, sine omni Episcoporum et Episcopalium ministrorum contradictione deinceps habeatis quietius, qui vestra peregrinis et fratribus pauperibus erogatis. Liceat quoque vobis Clericos, vel Laïcos liberos et absolutos è sæculo fugitivos ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in Monasterio vestro professionem fas sit absque Abbatis sui licentia de Cluniacensi claustro discedere, discedentem verò absque communium litterarum vestrarum cautione nullus audeat retinere. Quod si quis fortè retinere præsumpserit, licitum sit vobis in ipsos Monachos vel conversos Regulatem sententiam promulgare. Adhæc etiam prohibemus ne aliquis Monachus sive conversus sub professione vestræ domus adstrictus sine consensu et licentia Abbatis, et majoris partis Capituli vestri pro aliquo fidejubeat, vel ab aliquo pecuniam mutuo accipiat, ultra pretium Capituli vestri providentia constitutum, nisi propter manifestam domus vestræ utilitatem; quod si facere præsumpserit, non teneatur Conventus pro his aliquatenus respondere. Licitum præterea vobis sit in causis propriis, sive civilem, sive criminalem contineant quæstionem, fratrum vestrorum testimoniis uti, ne pro defectu testium jus vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper authoritate Apostolica inhibemus ne ullus Episcopus vel alia quæcumque persona ad synodos vel Conventus forenses vos ire compellat, nec ad domos vestras causa ordines celebrandi, causas tractandi, vel conventus aliquos publicos convocandi, vel Missas etiam celebrandi, nisi ab Abbate fuerit invitatus accedat. Statuimus etiam ut Ecclesiæ omnes, Cœmiteria, Monachi, Clerici, et Laïci universi infra terminos habitantes, qui sunt à Rivo de Salnay, et ab Ecclesia Rufiaci, et cruce de Lornant, à termino quoque Molendini de Tornasach per villam quæ dicitur Varennia cum nemore Burserio, à termino qui dicitur Perois usque ad rivum de Salnay, sub Apostolicæ Sedis tantum jure ac tuitione permaneant, neque ipsius Cluniacensis loci Presbyteri, aut etiam parrochiani ad cujuslibet, nisi ad Romani Pontificis, vel ejus Legati, et Cluniacensis Abbatis cogantur ire Synodum vel Conventum. Sanè pro Abbatis, Monachorum, seu Clericorum infra prædictos terminos habitantium ordinatione, pro chrismatis confectione, pro sacri olei, Ecclesiarum et Altarium consecratione, et Cœmiteriorum benedictione, Cluniacense Monasterium, quem maluerit Antistitem convocet gratiam et communionem Apostolicæ Sedis habentem, Cluniacenses verò Monachos ubilibet habitantes nulla omnino persona, præter Romanum Pontificem et Legatum, qui ad hoc missus fuerit, excommunicet aut etiam interdicat, ita tamen ut circa legatos Apostolicæ Sedis obedientia vel reverentia debita per hoc nullatenus minuatur. Tibi etiam fili Abbas, et per te Monasterio Cluniacensi concedimus, ut in processionibus, Missarumque solemniis, tam tu quàm successores tui mitra, annulo, chirothecis, sandalis et aliis Pontificalibus insigniis uti possitis, benedictionemque solemnem super populum facere ad divini nominis gloriam et Monasterii Cluniacensis honorem. Illud autem districtiùs inhibemus nequis possessiones, jura, vel bona Monasterii vestri præter Sedis Apostolicæ conscientiam, cui specialiter est subjectum, quolibet modo alienare, vel antiquas et rationabiles Monasterii ipsius consuetudines et hactenus observatas violare præsumat. Si quæ donationes aut alienationes, aliter quàm dictum est factæ fuerint, eas irritas esse censemus. Decimas præterea et possessiones ad jus Ecclesiarum vestrarum spectantes, quæ à Laïcis detinentur, redimendi, et legitimè liberandi de manibus eorum, et ad Ecclesias, ad quas pertinent, revocandi libera sit vobis de nostra authoritate facultas. Percussuram quoque proprii numismatis, vel monetæ, sicut hactenus est obtentum, vobis authoritate Apostolica confirmamus. Ad hæc adjicimus ut in omnibus prioratibus et cellis, quæ nunc sine proprio Abbate vestro regimini sunt subjecta, nullus futuris unquam temporibus Abbatem ordinare præsumat, sed tam Prioratus ipsi et cell?, quàm et cætera in quibuslibet locis omnia, quibus Cluniacensis Ecclesia tempore Arvernensis Concilii, quod per felicis memoriæ Urbanum Papam prædecessorem nostrum celebratum est, investita erat, de quibus nulla tunc quæstio mota est, tam tibi (fili Abbas) quàm successoribus tuis in pace semper ac quiete serventur, illis dumtaxat exceptis, quæ per authoritatem Sedis Apostolicæ sunt ab illo statu mutata. Pro altaribus, et Ecclesiis, sive decimis vestris nulli Episcoporum facultas sit gravamen vobis in debitum irrogare; sed sicut eorum permissione, quædam ex parte, quædam ex integro habuistis, ita futuris temporibus habeatis. Cæterum omnes Ecclesiæ quæ ubilibet positæ sunt, seu Capellæ vestræ et Cœmeteria libera sint et omnis exactionis immunia, præter consuetam Episcopi paratam, et justitiam Canonicam in Presbyteros, qui adversus Ordinis sui offenderint dignitatem. In Parrochialibus verò Ecclesiis, quas habetis, liceat vobis seu fratribus vestris sacerdotes eligere, et Diœcesano Episcopo præsentare, quibus, si idonei fuerint, Episcopus curam animarum committat, et ei de spiritualibus, vobis verò de temporalibus respondere debeant; quàm si committere illis (quod absit) ex pravitate noluerint, tunc Presbyteri Apostolicæ Sedis benignitate officia celebrandi, dummodo sint idonei, licentiam consequantur. Ecclesiarum vero seu Altarium consecrationes, si Diœcesani Episcopi gratis noluerint exhibere, à quolibet Catholico suscipietis Episcopo gratiam et communionem Apostolicæ sedis habente. Nec cellarum vestrarum ubilibet positarum fratres pro qualibet interdictione, vel excommunicatione divinorum officiorum suspensionem aliquatenus patiantur; sed tam Monachi ipsi, quàm et famuli eorum, et qui se professioni Monasticæ devoverunt clausis Ecclesiarum januis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrent, et peragant debita sepulturæ. Cæterum Abbatias, quas prædecessores nostri Romani Pontifices vestris prædecessoribus concesserunt, nos quoque vobis et successoribus vestris duximus concedendas, ut per industriam vestram religionis status in eis auctore Domino conservetur, videlicet Abbatias sancti Martialis Lemovicensis, Monasterii novi Pictaviensis, sancti Joannis Angeliacensis, Monasterii Lesatensis, Moysiacensis, Figiacensis, Mauziacensis, Thyernensis, et sancti Germani Antisiodorensis. Illud nihilominus statuentes ut in eis sine Abbatis Cluniacensis consilio Abbas nullatenus eligatur. Paci quoque et tranquillitati vestræ paterna imposterum sollicitudine providere volentes, authoritate Apostolica prohibemus, ut infra terminos sacri banni, quos supradictus Urbanus Papa distinxit, seu infra clausuras locorum vel Grangiarum vestrarum nullus homo cujuscumque conditionis aut potestatis existat invasionem, prædam, aut rapinam, vel furtum facere, ignem apponere, sanguinem facere, hominem temerè capere, seu homicidium perpetrare præsumat. Præterea omnes libertates et immunitates à prædecessoribus nostris Romanis Pontificibus Ordini vestro concessas, necnon libertates et exemptiones sæcularium exactionum à Regibus et Principibus, vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas authoritate Apostolica confirmamus, et præsentis scripti privilegio communimus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat præfatum Monasterium temerè perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura salva Sedis Apostolicæ auctoritate, et Diœcesanorum Episcoporum canonica justitia in Ecclesiis non exemptis. Si qua igitur in futurum Ecclesiastica sæcularisve persona hanc nostræ constitutionis paginam sciens contra eam temerè venire tentaverit, secundò tertióve commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et à sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtæ subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonæ actionis percipiant, et apud districtum judicem præmia æternæ pacis inveniant. Amen. Amen. Amen. Ego GREGORIUS Catholicæ Ecclesiæ Episcopus. Ego Odo Tusculanus Episcopus. Frater Joannes Ciro...... sanctæ Rufinæ Episcop. Ego Simon tituli sancti Martini Presbyter Card. Ego Autherus tituli sanctæ Praxedis Presb. Card. Ego Guillelmus tituli S. Marci Presbyter Card. Ego Simon tituli sanctæ Cæciliæ Presb. Cardinalis. Ego Joannes S. Nicolai in carcere Tulliano Diaconus Cardinalis. Ego Ottobonus S. Adriani Diac. Card. Ego Jacobus S. Mariæ in Cosmedin Diac. Card. Ego Godefridus S. Georgii ad velum aureum Diac. Cardinalis. Ego Vmbertus S. Eustachii Diac. Card. Ego Matthæus S. Mariæ in Porticu Diac. Card. Datum apud Vrbem-veterem per manum Javoni Letacorni sanctæ Romanæ Ecclesiæ Vicecancellarii III. Nonas Maii Indictione I. Incarnat. Dominicæ anno M. CC. LXXII. Pontificatus verò Domni Gregorii Papæ X. anno secundo, plumbata in filo pensili sericeo rubei croceique colorum.]