Contra id quod dicunt, Crucem Domini nec adorandam, nec venerandam: sed magis confringendam,  conculcandam esse. Hinc ad defendendam Crucem Domini contra secures vestras  gladios sermo festinet, licet iam non nisi tardus accedere possit. Præuenistis scelestis operibus celeritatem verborum,  profundis in religionem odiis, quod vel cogitare scelus fuerat, insigne nostræ fidei tollere attentastis. Quod tunc factum est, quando ad inauditam diuinitatis contumeliam, magno de crucibus aggere instructo, ignem immisistis, pyram fecistis, carnes coxistis,  ipso passionis Dominicæ die Paschalem Dominicam præcedente, inuitatis publice ad talem esum populis, comedistis. Sic sacris lignis sacrilegos ignes alentes, credo iuxta Prophetam Esaiam, cum idololatris dixistis. Vah! calefactus sum, vidi focum. Ita ignibus calefacti, carnibus impinguati, medullatum vos ipsos sacrificium non Deo, sed diabolo obtulistis,  sicut de præuaricatore populo Moyses dicit, Incrassatus est dilectus,  recalcitrauit: incrassatus, impinguatus, dilatatus, dereliquit Deum factorem suum,  recessit a Deo salutari suo. Recessistis plane  vos, si adquiescere non vultis, Crucem negādo, a Deo salutari vestro: a quo nullo pacto salutem consequi poterit, quisquis Crucem, in qua maxime salus est constituta, contempserit. Credo astu hæretico hoc vos consilium inuenisse, immo nequitiæ Principē per proprios vernulas fallaciæ suæ optime prouidisse, vt hoc vno iaculo, si vulnus incautis infligere posset, leui negotio, non tātum sospitatem, sed  vitam auferre valeret. Nam sublato de medio crucis nomine, vbi crucifixi mentio remanebit? Subtracto crucifixi vocabulo, vbi mortis vel passionis recordatio permanebit? Ablata mortis vel passionis memoria, quę redemptis spes salutis, euacuato redemptionis precio, supererit? Sed noui dolere vos vices sociorum,  homines hęreticos, dęmonum iniurias velle vlcisci. Fugantur apostatæ spiritus apparente crucis signo,  superbi Angeli, qui contra ipsam inuictam maiestatem caput erigere nisi sunt: isto, quod sic contemnitis, abiectionis indicio, vt nebula matutini Solis radiis discussa, vanescunt. Hac vos permoti iniuria, iurata contra crucem Domini bella suscepistis,  homines nequiores dæmonibus eorum pati dedecora non potestis. Non potestis certe quod odiunt diligere, quibus  in hac vita mores,  in futura ignes, nihil aduersum, nihil diuersum esse designant. Moribus ergo modernis,  ignibus æternis concors parilitas, nil nos mirari faciunt, si  quod volunt vultis,  quod nolunt respuitis. Sed quos minamur ignes forsitan vos non terrent, quoniam iuxta Esaiam, pepigistis fœdus cum morte,  cum inferno fecistis pactum. At secundum eumdem, fœdus vestrum cum morte dissipabitur,  pactum vestrum cum inferno non stabit. Nam, vt Poeta ille ait, Nulla fides regni sociis,  vt Christus in Euangelio Omne regnum in seipsum diuisum, desolabitur. Vnde quoniam commune cum dæmonibus regnum delegistis, soluetur cito male parta concordia,  impiorum pax diuturna esse non poterit: quia nō est pax, dicit Deus meus, impiis. Fiet igitur lignum vitæ vobis lignum mortis, vt quos semel de eiusdem sacri ligni frustis succēdistis focos, vobis perpetui perseuerent:  sicut ipsis vos immortales, sic illi vobis inextinguibiles permanebunt. Sed ne moram faciam, spiret iam serpēs sibila sua: et quibus diu tumet, venena profundat. Stultum est, inquit,  prophanum adorare vel venerari crucem: quia lignum quod Christi membra torsit, magis est conterendum vel comburendum, quam venerandum vel adorandum. O præclara sapientia! o ratio de intimis eruta philosophiæ! Non digno supplicio cruciatus Dominicos vindicatis, nec tātum scelus congrua vltione damnatis. Mors Domini nō est horario expianda tormento, iniuria cōditoris non nisi pœna perpetua est punienda. Non est necesse repetitis ictibus retundi secures vestras, nec feriendo membra lassare. Extinguite ignes succēsos, congestum aggerem crucium dissipate: est qui vlciscatur iniurias suas. Creator ipse qui passus est, impiam crucem se torquentem torquebit:  cum Herode ac Pilato, Iuda vel Caipha, eam in gehenna retrudet. Erit eis commune supplicium, quibus fuit par reatus:  quia Deo simul tormenta intulerunt, pariter in inferno ardebunt. Sic plane, sic iustum est, vt qui de morte Dei cœli arguitur, non minore quam inferni supplicio puniatur. Hac iustitia quicquid contumelię vel indignitatis Deo homini materia fuit, condemnandum est. Inde loca ipsa passionis execranda, ciuitas euertenda, sepulchrum eruendum: in quo licet quieuerit, Deo tamen sepeliri iniuria extitit: mors eius insuper detestanda, passio conculcanda, , vt breuiter multa dicam, tota saluatricis humilitatis dispensatio contemnenda. Vt quid sic loquor? vt tanta vobis absurditate obiecta, erubescatis:  nulla pœna vel contumelia dignam esse rem, in qua culpa non potest cadere, cognoscatis. Inesse enim culpa non potest, vbi ratio non est. Ratio vero non nisi in animali est. Sed crux animal non est, vnde in ea ratio non est. Et quia in ea ratio non est, neque culpa, vt dixi, est. Quod si culpa nulla in ea est, nec reatus mortis Christi ei imputandus est. Hoc si verum est, non erat ei velut pro pœna culpæ, inferenda contumelia: non erat cædenda securibus, non ignibus concremanda. In cruciatibus enim vel morte Saluatoris, praua tantum voluntas prauorum hominum cōdemnatur: quia solus creaturæ rationalis affectus, creatoris gratia adiutus vel desertus, semper aut remuneratur aut condemnatur. Excusatur ergo hac gemina ratione crux a reatu cruciatuum: qui vbi sensus non fuit, nec assensus criminis esse potuit:  quia reliqua passionis loca ob salutarium pœnarum quam contrahere non potuerunt, culpam, nec vosipsi, vt æstimo, nec quilibet iudicat execranda. Male igitur factum est, quando innoxium lignum quasi nefandi sceleris obnoxium, præsumptuosis manibus vestris confractum est, male quando iniustis ignibus combustum est. Sed vos adhuc. Si quis, o viri, laqueum quo patris guttur fregisset, gladium quo amicum vel fratrem necasset vobis afferens, honorare vel adorare vos illa moneret: nonne in monitorem, si facultas daretur, toto motu animi insurgeretis? nonne oblata aut flammis absumeretis, aut quo fieri posset modo, pessundaretis? Ista cum in Capitolio Senatorum, quales vos aggregare soletis, de consulari vel regio tribunali, declamatorio ore gestuque terribili vobis proferre moris sit: adducto statim in sententiam vestram eruditissimorum illorum cōuentu, inuictæ orationi subito acclamatur: altis omnes vocibus cognitæ tandem per vos veritati adgaudent, conflantur immensa in crucem odia, ad vindicanda crucifixi tormenta, contra crucem gladiis  ignibus vniuersi armantur. Et quis vnquam præter vos, o asinina stoliditas! paternam necem vel fraternum sanguinem a laqueis vel gladiis,  non magis a suspensoribus vel necatoribus exegit? Quis vnquam, præter vos, in vindictam sanguinis laqueos combussit, gladios confregit? Quis vnquam præter vos, peremptoriis instrumentis,  non potius perimentibus impiis iratus est? Quis vnquam præter vos, aduersus arma,  non magis aduersus armatos armatus est? O tempora! o mores, qui talia vel audire potestis! Indignabor prostrato exercitu contra tela inimicorum,  perempto patre, aduersus gladios bella suscipiam. Irascar occiso fratre, telo perimenti:  suspenso amico, in laqueum stomachum commouebo. Luent facta inimicorū res innocuæ,  pro sceleribus impiorū innocens creatura damnabitur. Inferetur pœna non sentienti,  brutæ rei contumelia irrogabitur. Dessecabitur illa gladiis, nec dolebit: cōburetur ignibus, nec curabit: deformabitur ludibriis, nec erubescet. Pascetur his tormentis inimicus animus,  egregia vindicta satiatus, a furore concepto paulatim detumescet. Exardescet odium nostrum contra gladios hostium,  adepta victoria sicut hostes perimi, sic istos necesse erit confringi. Non sic, vt aliquid auctoritatis addam, non sic famosus ille pugnator Dauid fecit. Non, inquam, execratus est vel confregit Golię gentilis gladium, quem aduersum se ille produxerat, quo elatus, agminibus Israel exprobrauerat, acies Dei viuentis blasphemauerat: sed eo armatus  tunc caput inimicum abstulit,  post, eumdem de sanctuario a sacerdote accepit. Qui nec inter sacra reponeretur, nec a Propheta in vsum bellandi acciperetur: si iuxta vestram sapientiam, execrandus vel confringendus iudicaretur: nec diceretur de illo, Da mihi illum, non enim est hic alius similis illi. Sed  de Iuda Machabæo optimo Hebręorum duce, verax scriptura cōmemorat: quod deleto Pagano exercitu, gladium Apollonij ducis a se interfecti abstulit,  erat pugnans in eo omnibus diebus. Sic certe Christus, o hæretici, sic plane Christus, cruce sua contra mundi principem vsus est. Produxit ille procedens ad singulare certamen cōtra Christum crucem Christi, qua eum occideret: sed diabolico astu diuina sapientia permutato, cruce, qua eum appetiit, eadem excruciatus est:  morte, qua eum extinxit, eadē ipse occisus est. Tunc impletum est quod in Psalmo quondam Presbyteri sæpe cantastis. Conuertetur dolor eius in caput eius,  in verticem ipsius iniquitas eius descendet. Sed liceat  mihi in conuentum vestrum illum intrare,  plebeculæ a vobis deceptæ, iuxta deceptorium idioma locutionis vestræ pauca proponere. Si quis, o viri, laqueum vel gladium præ manibus habēs vobis diceret: Ecce laqueus, quo suspēsor patris vestri suspensus est: ecce gladius, quo necator fratris vestri vel amici charissimi necatus est: confringite, comburite, dissipate, quid vos? Numquid ista suadenti crederetis? nonne huiusmodi hominem aut insanire, aut inimico animo agi iudicaretis, qui vos  insensibilia torquere,  in res violatæ pietatis vindices exardescere admoneret? Sic isti non veritatis, sed erroris: non salutis, sed perditionis vestræ magistri faciunt, qui crucem Domini, per quam ille, qui secundum Euangelium, cui se credere dicunt, homicida erat ab initio, peremptus est, vos confringere, comburere,  perdere persuadent. Sic vere isti faciunt, qui Patrum vestrorum, qui vestri, qui ipsius Christi quantum ad corpus, interfectorem diabolum vlcisci cupient, vt ipsi fatentur: dum crucem, per quam maxime ille periit, tantopere perire concupiscunt: cum instrumentum, quo ad salutem vestrā Saluator vsus est, ipsa cogente ratione magis suscipiendum quam confringendum, venerandum quam comburendum, exterminare contendunt. Et, o iustitia, rem, vt dixi, absque reatu damnare! o vltio, rem insensibilem tormentis subiicere! effundere furorem in truncum aridum,  in lignum nil sentiens nefanda odia exhaurire. Ista ratione nimium Christo fideles Christiani cōtra cruces Petri  Andreæ zeli gladio accingentur: craticula Laurentij, licet ferrea, suis ignibus comburetur: lapides Stephani in calcem conuertentur: eculei, laminæ, vngulæ, flagella, catenæ, vincula, carceres, compedes martyrum, ne quod fecerunt ab istis patiantur, fuga celeri euanescent. Hac lege quæcumq. molesta sunt humano corpori, humanis odiis digna erunt, infestas inimicorum manus vbi occurrerint non euadent. Tali modo aduersus ignem vrentem, aerem corrumpentem, aquam suffocantem, terram collidentem, nostra indignatio succendetur: solem æstate feruentem, gelu hyeme torquēs abominabitur. Et quia nihil corporeum est, quod non misero homini reatu suo quolibet modo vertatur in pœnam, totus homo contra totum mundum omni annisu consurget:  totis viribus vbi facultas data fuerit, habitaculum suum ipse habitator destruet. Sed forte vos animosam Cyri regis arrogantiam æmulati, imitari proposuistis, qui absorptum maximo flumine, qui Ganges dicitur, dilectum equitem vlcisci cupiens, exarsit in flumen:  peruium se peditibus facturum comminās, impleuit promissa. In trecentos enim,  eo amplius alueos tumentes vndarum moles dispartiens, superbiam fluminis superbus imminuit,  per plures tramites vnius magnitudinem deriuans, naualem vix pompam dignantem, siccis, vt dixerat, pedibus fluuium meabilem fecit. Sed ille licet insano zelo, mortem militis sui vindicare voluerit, tamen ne  alij simili casu affecti morerentur, prouidit. At vos econtra. Qui cum certum teneatis in morte Christi, quæ per crucem acta est, vitam vniuersorum consistere: dum crucem de medio auferre vultis, vitæ omnium inuidetis. Cernitis adhuc solenne  pecoribus ipsis tam notum inconueniens? Videtis non mereri pœnam res sine culpa, tormenta insensibilibus non inferenda? Videtis quia  iniuste pœna innocenti,  stulte tormenta irrogātur non sentienti? Quæ cum ita sint, si libet vobis tantopere Redemptoris vindicare tormenta, quærite reum qui mereri,  sensibilem qui possit illatam pœnam sentire. Cumque in tota visibili creatura solus simul,  reus,  sentiens apparuerit homo: agnoscetis tandem vos bestialiter desipuisse,  apri vel vrsi more, elapso venatore in venabulum inaniter morsibus  vnguibus desæuisse. Agnoscetis certe innocuas creaturas iniuste  ridicule belluino dente vestro vexatas, cum nec pœnam sentire potuerit nisi sensibilis, nec damnari debuerit nisi culpabilis. Apparebit vobis, vt dixi, solus reatui,  ideo iure tormentis subditus homo: quem solum  iuste pro commissis arguere,  a quo solo debitam vindictam merito reposcere possitis. Quo facto, nec vniuersitas creaturæ insensibilis vel irrationalis indignationem vestram pro quibuslibet hominum molestiis incurret:  crux Domini ignes vestros  gladios, sub quibus tremebat, hac ratione compellente euadet. Euadet, inquam, vt innocens culpam, euadet vt insensibilis pœnam,  de morte Christi iam non vt rea damnabitur, vel vt sensibilis punietur: sed suas lineas repetente iustitia,  qui delinquere potuit inuestigabitur,  non nisi qui deliquit condemnabitur. Ea æquitate, cum (sicut præmisi) solus inter mundanas creaturas inuentus fuerit delinquere potuisse homo: ille tantum damnabitur qui huius tanti criminis reus apparuerit homo. Sic plane, sic exigit lima veritatis: vt sicut omnem non reum saluat iustitia, sic omnem iniustum damnet iniustitia. Inde cum non omnem hominem, sed quosdam hominum, reatus suppliciorum seu mortis dominicæ reos ostenderit: aliis indemnatis ipsi damnabuntur, aliis impunitis, illi tantūmodo, quos praua voluntas reddidit noxios, punientur. Nec ipsi etiam omnes punientur, quia mutatis quidem affectibus ad Christum conuersi, iustitia eius a culpa mundati,  morte eius, quam ipsi intulerant, sunt a morte erepti. Ad quid istud? vt videntes vere reos dominicorum cruciatuum, mortem  digna supplicia, pœnitentiæ remedio euasisse: videntes (inquam) aliquando etiam reos homines saluari, nunquam ream crucem Domini erubescatis damnare. Quæ cum ita sint, non valet parabola vestra, quam ad cōdemnandam crucem Domini, rusticissimis  imperitissimis hominum quisquiliis proponere soletis. Nam secundum ea, quæ proposita sunt, nec laqueus pro fracto gutture patris succendendus, nec gladius pro perempto fratre vel amico fuerat cōfringendus. Vnde si ista pro vltione patris, amici vel fratris non fuerant pessundanda, nec crux Saluatoris velut pro vindicta sanguinis ac mortis eius confringenda fuerat, vel comburenda. Quoniam, vt sæpe iam dictum est, nec delinquere potuerunt, quia erant irrationabilia, nec rursum delinquere vel sentire, quia erant insensibilia. Stultissime igitur  praue factum est, quando crux Domini, quæ nil deliquerat, nil sentiebat, tormentis subacta est. Hæc inuicta ratio, salutari ligno iniuste quidem a vobis factam contumeliam ostendit: sed nondum honore, quo illud colimus, dignum probauit. Veniat ergo auctoritas, succedat  ratio,  crucis lignū non iam contemptibile, sed gloriosum, Catholicis pariter  hæreticis declaret. Veniat igitur primus in Canone, primus  in nostra oratione Moyses, signet agni sanguine in modum crucis Hebræorum ostia,  superliminare domus,  vtroque poste linito, ingressum Angeli percutientis prohibeat. Mittat deinde in deserto lignum huius ligni præmonstratiuum in aquam,  eam de amara dulcem, de inutili potabilē faciat. Rursus percutiat virga bis silicem, Iudæo bis inclamāte, Crucifige:  exeāt de percussa silice, hoc est, crucifixo Redemptore, aquæ largissimæ, quæ totum mundum baptismate  doctrina abluant,  populum ac iumenta, salutaris scilicet verbi longa siti deficientes, astutos pariter ac stultos reficiant. Colligat  vidua de Sarepta duo ligna,  aptet ea in crucem, qua per ignem passionis panem vitæ decoquat, cui  oleum sancti Spiritus addat, quibus tandiu sustentetur, donec famelico præsentis vitæ tempori saturitas æterna succedat. Dehinc in Ezechiele Propheta frontibus virorum gementium  dolentium super iniquita ibus, Thau litera imprimatur, vt eo signo ab aliis discreti, mortem euadere possint. Intelligatur hoc elementum præ omnibus Hebræis literis non frustra ad signandas frontes assumptum: cum tali nota crux non iam præmonstretur, sed exhibeatur; qua quicumque insigniti fuerint, a mundi interitu soli eruantur. Quibus iam communis interitus obesse non poterit, quos  damnata fletibus iniquitas,  diuina per crucē subueniens pietas, ab aliorum morte secernit. Ista si vos de hæresi ad Iudaismum transitum facientes, in alios intellectus distorquere, distortis sensibus volueritis: respondete, quæ necessitas signari postes domorum agni sanguine, notari frontes hominum nota iam dicta coegerit. An non possent aliter vel illi Angelum percussorem, vel isti gladium vltorem euadere? Erraret forsitan cœlestis vindicta, nec inter Hebræos  Ægyptios, inter iustos  peccatores discernere posset, nisi  illos non esse Ægyptios in ostiorum postibus legeret,  hos a damnatis impiis secernendos frons signata doceret. Et quid est quod ibi tinctura sanguinis cunctis Ægyptiorum coloribus antefertur, cum sanguinis litura vix ad momentum, aut colorem conseruare, aut quid infecerit valeat demonstrare? Quid est, quod non solum superliminare, nec soli postes, sed  superliminare  postes signantur? Quid est quod  sanguine, vt dixi, signantur,  non nisi sanguine agni signantur? Hæc quia superfluo iussa vel facta, nec Christianus audet dicere, nec Iudæus: aliquid præter quod tunc videbatur, ea prætendere, nec Christianus negabit, (vt arbitror) nec Iudæus. Et quia cum Christianis, licet malis, nūc mihi sermo est,  cum iis qui se maxime Euangelio credere dicunt, nil credo congruentius ad hoc ænigma dissoluendum afferre poterunt, quam agnum illum esse, de quo Ioannes Baptista in Euangelio. Ecce agnus Dei.  Propheta, Sicut agnus coram tondente se obmutescet,  non aperiet os suum. Immolatum agnum ad vesperam, occisum Christum in fine seculi. Vnde Apostolus. Pascha nostrum immolatus est Christus,  vnde Dauid, Eleuatio manuum mearum, sacrificium vespertinum. Sanguinē agni, de quo Apostolus, Si sanguis hircorum  taurorum inquinatos sanctificat, quanto magis sanguis Christi? Qui quoniam in ligno fusus est, ligni postes eo liti sunt. Et quia in cruce dextra, ac sinistra, superiorque pars intincta est. Sed nec inferior ad perfectum modum crucis exprimendum defuisset, nisi non conculcandum sanguine Testamenti æterni, Spiritus Dei, qui loquebatur hoc, silentio declarasset. Cur etiam litera illa præ cæteris literis vel notis omnium gentium, ad signandas frontes gementium  dolentium electa est? Dicat Iudæus, dicat hæreticus si quid potest. Cumque vel tacuerint vel in commentis suis vterque defecerint, dicat Catholicus Prophetam volentem prædicere saluandos a communi interitu Christianos, signandos esse signo crucis, non potuisse apertius exprimere, quam ipso signo crucis. Hoc non in qualibet corporis parte, sed in ipsa fronte depinxit, vt neq. de opprobrio Christi cum Iudæis erubescamus, neque cum hæreticis crucem eius non iam contumeliæ, sed honoris insigne, abiiciendam vel concremandam iudicemus. Nam  hæc litera, quæ Thau dicitur, formam crucis habens, nō tantum apud Hebræos, sed etiam apud Græcos,  nomen retinet  figuram conseruat. Et apud Graecos quidem, quod ab initio habuerat, nec nomen nec figuram mutauit. Apud Hebræos vero licet formam mutauerit, vocabulum tamen hucusque seruauit. Si causa mutati elementi quæritur, in libris Ecclesiasticis  Hebraicis inuenietur. Ascendit, ait scriptura, Esdras de Babylone,  ipse scriba velox in lege Moysi. Velox non sensus vel nomina Hebraicarum literarum mutando, sed aptiores  ad scribendum habiliores characteres inueniēdo. Seruabatur, teste beato Hieronymo harum linguarum doctissimo, forma huius literæ apud Samaritanos adhuc suo tempore,  forte adhuc vel apud ipsos vel apud quoslibet conseruatur. Nam mutātibus Iudæis literas suas, gens illa elementa, quæ a Iudæis acceperat, mutare noluit, sed sicut ei primo tradita fuerant, litterarum signa  nomina illibata seruauit. Verba vero sancti Hieronymi, si tamen ea suscipere dignamini, in commentario super Prophetam Ezechielem ita se habent. Antiquis, ait, Hebræorum literis, quibus vsque hodie vtuntur Samaritani, extrema Thau litera crucis habet similitudinem, quæ in Christianorum frōtibus pingitur,  frequenti manus impressione signatur. Hoc beatus Hieronymus. Militat ergo fidei nostræ,  non parum crucis gloriam hoc [...]