Anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo nono statuta sunt haec apud Cistercium in Capitulo generali. 1.  Cum remunerationis plus habere debeant et mercedis illi qui maioribus et utilioribus occupantur, statuit et ordinat Capitulum generale ut quolibet anno pro abbatibus et universis personis Ordinis qui eo anno mortui fuerint, dicatur una missa pro defunctis pluraliter a singulis sacerdotibus Ordinis universi, et quinquaginta psalmi, vel *Miserere mei Deus*, ab universis monialibus Ordinis universi, vel totidem *Pater noster* ab illis qui psalmos nesciunt, qui secundum consuetudinem Ordinis pro psalmis sufficiant memoratis. 2.  Districtissime inhibetur a Capitulo generali ne aliquis abbas, monachus vel conversus de cetero utatur almutiis pelliceis vel panninis ; qui vero usus fuerit, si abbas, in generali Capitulo, monachus et conversus, in visitationibus veniam inde petat, prout de usu pellium fieri consuevit. 3.  Item, antiquum statutum de monachis pro culpa emissis inviolabiliter observetur. Qui vero ipsos noluerit retinere, veniam inde petat in Capitulo generali, ad Capituli arbitrium puniendus. 4.  Item, honestati et commoditati Ordinis providendo districte praecipitur abbatibus Ordinis universi quod tam sibi quam monachis suis omnibus a curiositate vestium summopere caveant, et quod tam cucullae quam manicae cucullarum non sint nimis longae, sed mensuratae secundum decretum regulae nostrae, et quod tam abbates quam monachi cucullis albis utantur uniformiter in claustris, et in choro horis matutinalibus, maxime in terris et locis ubi haberi poterunt competenter. 5.  Item, bono nomini Ordinis et *utilitati in* posterum consulendo inhibetur districte a Capitulo generali ne quis abbas seu persona aliqua Ordinis grangiam, cellarium seu membrum Ordinis aliquod quae hospitalitatem tenentur et debent personis Ordinis ministrare, vendant vel distrahant quoquomodo sine speciali licentia petita et obtenta a Capitulo generali, non obstantibus diffinitionibus ab ipso Capitulo super his antea diffinitis. 6.  Item, statuit et ordinat Capitulum generale quod si aliqui homines alicuius monasterii capiuntur occasione monasterii vel rerum quas a monasterio possident, abbas cuius homines sic capti fuerint, vel mandatum eius pro ipsis fideiubere poterit, in tanto quanto de bonis ipsorum hominum habebit in propria potestate. 7.  Inhibetur a Capitulo generali quod nullus abbas in domo Theobaldi Sancti Sequani de cetero hospitetur ad vitam suam, nisi medio tempore pecunia quae in domo eius furata fuit ad plenum fuerit restituta. 8.  Causa pietatis et misericordiae indulget Capitulum generale quod his duobus annis proxime subsequentibus possit dominus abbas Cistercii quolibet anno viginti abbates tam de Anglia quam de aliis partibus de veniendo ad Capitulum generale retinere, de illis videlicet qui in annis duobus sequentibus tenentur ad Capitulum venire, ita tamen quod expensae quas dicti abbates in veniendo et redeundo facerent, vel aliquantulum plus, si voluerint, in solutione debitorum matris nostrae domus Cistercii, quae oppressa est magnis debitis, convertantur. 9.  Diffinitio edita de missa *Salus populi* celebranda anno praeterito, revocatur. 10.  Domino Cistercii et quatuor primis abbatibus committitur a Capitulo generali quod in pagamento nundinarum Sancti Aygulphi Pruvinensis, per se vel per suos certos nuntios recipiant pecuniam depositam apud mercatores pro negotio regis Siciliae, a dictis abbatibus conservandam fideliter et integraliter pro negotio supradicto. 11.  Universis abbatibus regni Franciae in legatione domini Symonis tituli Sanctae Ceciliae presbyteri cardinalis constitutis, auctoritate qua potest praecipit Capitulum generale ut summam pecuniae ab abbatibus ad hoc a Capitulo deputatis imponendam, reddendam illustrissimo Francorum regi pro subsidio Terrae sanctae, octo diebus ante Purificationem Beatae Virginis Parisius deferant vel propriis procurent deferri sumptibus in pecunia numerata. Quicumque vero abbates infra praefixum terminum dictam summam non solverint, tam ipsi quam priores et cellerarii sententiam excommunicationis incurrant, et nihilominus summa imposita contrahi poterit ad usuras ad quae omnia tam de capitali quam de usuris et expensis occasione praedictorum faciendis dicti abbates, qui praefato termino non solverint, reddere tenebuntur. 12.  De abbatibus Hispaniae qui istis duobus annis praeteritis ad Capitulum venire debuerant nec venerunt pro guerrarum discriminibus, ad praesens volens parcere eisdem Capitulum generale ea auctoritate qua potest praecipit et diffinit ut anno futuro venire non negligant, alioquin patres abbates in ipsos per depositionis sententiam animadvertere non omittant. 13.  Item, electionem in domo de Va[l]cellis factam canonice de fratre Guillelmo de Gandavo, monacho dictae domus, quam audivit Capitulum generale a patre abbate fuisse iniuste totaliter refutatam prout est in praesentia Diffinitorum per testes legitimos comprobatam, dictam electionem fratris Guillelmi praedicti generale Capitulum approbat et confirmat, institutionem vero alterius *scilicet* fratris Ioannis monachi Claraevallis nullam penitus esse iudicando. Committitur autem abbatibus  *Caricampi* et de Balanciis quod dictum fratrem Guillelmum in stallum abbatis inducant et eidem sigillum cum cura tribuant, et conventum de Va[l]cellis ut eidem tamquam abbati suo vero obediant, inducant auctoritate Capituli generalis. 14.  Cum causa super negotio abbatis de Alpibus pervenit ad aures Capituli generalis, et idem Capitulum ad determinandam dictam causam vacare non valeat propter temporis brevitatem, venerabili patri domino Cistercii quidquid in dicta causa facere poterat vel debebat, tam in principali quam in accessoriis, tam in capite quam in membris, committit totaliter faciendum, non obstantibus statutis vel diffinitionibus, indulgentiis et consuetudinibus seu privilegiis quibuscumque. 15.  Inhibetur districte patribus abbatibus Ordinis universi ne de cetero dispergant vel emittent conventus monialium, nisi de petita et obtenta licentia Capituli generalis, et taxetur numerus monialium pro suarum modulo facultatum. 16.  Cum ad aures Capituli generalis fama pervenerit querelosa de abbate de Stapharde qui male se habuit et furtim recedens detulit res monasterii praelibati, et extra capitulum Ordinis extraordinarie cedens officio et regimini abbatiae sigillum suum remisit contra consuetudinem Ordinis approbatam, [cessionem] ipsius monachi malefactam dictum generale Capitulum approbat et confirmat, et si defectus aliquis fuerit in electione abbatis substituti, ipsum defectum supplet Capitulum generale, et primum reputat fugitivum. 17.  Praecipitur etiam abbati Belli montis ubi dictus monachus dicitur infirmari vel etiam latitare, ut libros et res domus Firmitatis et aliarum domorum nostri Ordini totaliter custodiat et reservet, ut rehaberi possint et reddi propriis monasteriis tempore competenti. Iniungitur autem universis personis Ordinis, ut dictum monachum ubicumque eum habere potuerint, carceri mancipent, invocato super hoc, si necesse fuerit, auxilio brachii saecularis. 18.  Cum super quibusdam excessibus, quos in abbatia Vallis Sanctae Mariae pater abbas fecisse dicitur, auribus Capituli generalis clamor validus insonuerit, de Prulliaco et de Regali Monte abbatibus committitur, et praecipitur auctoritate Capituli generalis, ut ad dictam abbatiam accedentes, excessus secundum articulos contra dictum patrem abbatem Curiae Dei in Capitulo generali propositos diligenter inquirant, et quid inde, etc. 19.  Contra frequentem et temerariam quorumdam conversorum de Net audaciam, volens generale Capitulum remedium adhibere, statuit et diffinit ut conversi dictae domus de Net qui equos patris abbatis furtim subtraxerunt, moneantur ut infra mensem post factam monitionem ad ordinem redeant abbatibus suis obedientes et devoti, alioquin in vicinis abbatiis in praecipuis excommunicentur solemnitatibus, et si fieri poterit commode, carceri mancipentur, et cum dictos ad ordinem redire contigerit, patres abbates a dicta sententia eosdem absolvendi liberam habeant facultatem. 20.  Item, unionem actam de abbatia Sancti Salvatoris et de Oliva approbat generale Capitulum, ita tamen quod illi de Oliva in loco Sancti Salvatoris provideant de competenti numero monachorum. 21.  Praecipitur abbati de Cliento a Capitulo generali fratrem Guindocinum, quondam de Ordine Praedicatorum, monachum suum a domo et ab Ordine propter excessus multiplices quos in Ordine Praedicatorum fecisse dicitur, licentiet et emittat. 22.  Item, abbati Cariloci praecipitur auctoritate Capituli generalis ut procuratoribus pro salinis in vico a Capitulo generali deputatis summam a dictis procuratoribus indictam usque ad festum Omnium Sanctorum solvere non omittant, alioquin in ipsum secundum formam diffinitionis anno praeterito definitam animadvertere poterunt auctoritate Capituli generalis. 23.  Cupiens generale Capitulum paci et quieti Ordinis providere, poenas restringere, gratias ampliare super revocatione monachorum qui pro culpis suis emissi fuerant de Ripalta, de Locedio et de Caravalle abbatibus committitur a Capitulo generali quod ad domum de Ripalta personaliter accedentes inquisitione habita diligenti, quos minus culpabiles et magis obedientes invenerint, ad domum propriam revocent, etiam poenas seu poenitentias relaxent, prout discretioni eorum videbitur expedire. 24.  De abbate Sancti Marcelli qui non solvit summam sibi impositam pro illustri rege Siciliae a Capitulo generali, cum tamen solvisse potuisset secundum testimonium patris sui, et in excommunicatione se recepisse communionem sacri Corporis recognovit, statuitur ut idem abbas stet extra stallum abbatis quadraginta diebus et tribus eorum sit in pane et aqua, et nisi infra proximam Nativitatem Domini dictam summam sibi impositam persolverit, ex tunc pro deposito habeatur ; poenam vero consimilem sortiantur omnes alii abbates qui summam sibi impositam a patribus abbatibus elapso solutionis termino, de certa scientia non solverint, si communicaverint divinis, et nisi infra Nativitatem Domini proximam solverint impositam sibi summam, pro depositis habeantur, nisi patres abbates aliquid de summa imposita minuerint, vel solutionis terminum duxerint prorogandum. 25.  Statuitur ut abbas Sacrae cellae, qui de causa sibi hoc anno commissa a Capitulo generali neglexit quid inde actum sit praedicto Capitulo nuntiare, prout continetur in diffinitionibus quinta distinctione capitulo vigesimo tertio, viginti diebus sit extra stallum abbatis in choro, vel etiam alieno, prout continetur eadem distinctione, capitulo vigesimo circa finem, et super hoc veniam petat in proximo sequenti Capitulo generali. Eamdem poenam sustineant abbates de cetero, qui de causis sibi commissis a Capitulo neglexerint renuntiare quid inde actum sit in proximo Capitulo generali sequenti. 26.  Pia consideratione indulget et concedit Capitulum generale ut illae abbatiae quae habent redditus assignatos a viro nobili domino Ioanne bonae memoriae comite Burgundiae et domino Salinensi, occasione sui anniversarii faciendi, faciant dictum anniversarium secundum quod in diffinitionibus continetur. 27.  Praecipit Capitulum generale quod abbatissa de Bello loco quae ad se missas recipere noluit moniales, quadraginta diebus continuis sit extra stallum abbatissae in choro primo, tribus diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Visitator hoc ei denuntiet. 28.  Cum rumor insonuerit auribus Capituli generalis de fratre Ioanne monacho Belli prati qui ad praesens cum duce Lotharingiae commoratur, quod ipse exerceat officia monacho inhonesta et nimis saeculariter se habeat in factis suis aliis et excedat, committitur dicto abbati Belliprati a Capitulo generali ut inquirat de factis monachi diligenter et ipsum corrigat et revocet ad domum propriam, si viderit expedire, et domino duci praedicto super his a Capitulo generali excusatoria littera dirigatur. 29.  Item, a Capitulo generali de Caroloco, de Caritate abbatibus committitur ut personaliter accedentes ad domum Theoloci diligenter inquirant de venditione grangiae de Borberein, et de venditione hominum, utrum de consensu totius conventus et patris licentia, praedicta omnia vendita fuerint et distracta, et si homines se redimere voluerint aequipollenti pretio et si pretium de solutione deductum fuerit debitorum, et super his omnibus correctione praevia faciant quod potuerint et viderint expedire, etc., et quid inde, etc. 30.  Abbas de Garraria in Anglia qui domum suam obligavit pro persona saeculari in 374 marchis, cum ipso facto sit depositus, auctoritate Capituli generalis nuntiatur depositus, et omnes officiales de quorum consilio factum fuit poenam sustineant in diffinitionibus constitutam anno Domini M CC LX° quae sic incipit : Nullus de Ordine nostro pro aliqua persona vel ecclesia, etc. Abbas de… (*locus vacuus*)… hoc ei denuntiet. 31.  Item, cum auribus Capituli generalis clamor insonuerit inauditus de monialibus Fontis Sanctae Mariae Ordinis nostri, quae tam abbati proprio quam etiam Ordini inobedientes sunt totaliter et rebelles, quae etiam inquisitores missos ad eas a Capitulo generali cum gladiis et fustibus repulerunt, et moniales obedientes irreverenter de domo propria expellentes, nolunt eis de bonis domus in aliquo providere, de Alto christo et de Sancto Urbano abbatibus committitur auctoritate Capituli generalis in plenaria Ordinis potestate, tam in capite quam in membris ut ipsi pensato negotio faciant omnia quae fuerint facienda, invocato ad hoc consilio et auxilio tam Ordinis quam saecularium personarum prout viderint expedire ; sententias vero latas a patre abbate ipsarum in contumaces et rebelles approbat et confirmat Capitulum generale ; provideant nihilominus dicti abbates auctoritate praedicta monialibus quae Ordini sunt obedientes, humiles et devotae, et faciant eas in monasteriis monialium Ordinis quae conventus suos tenent, non obstante contradictione aliqua, recipi et servari, donec ad domum propriam reverti valeant, sedata hac pessima tempestate. 32.  Cum multa mala relata sint Capitulo generali de abbate Pelisii, qui ipse nec venit, nec filios suos venire permisit ad Capitulum generale, patri abbati committitur qui ipse ad locum personaliter accedens assumpto sibi aliquo abbatum numero, tam filiam suam quam derivationem dictae filiae visitet, corrigat et reformet, auctoritate Capituli generalis. 33.  Cum Capitulum generale intellexerit relatoribus fide dignis quod abbatia de Ripalta in Pedemontio subsistere non valeat, nec stare propter onus intolerabile debitorum, de Tyleto et de Locedio abbatibus committitur a Capitulo generali ut ad loca personaliter accedentes, conventum ad domum unde exivit remittere non omittant, si ita est secundum quod est Capitulo intimatum, et adiunctis duobus aliis monachis abbati dictae domus provideant cum ipsius abbatis consilio et dictorum monachorum, quod de proventibus dictae domus universa debita persolvantur, et fiat computatio quater ad minus in anno de bonis et proventibus dictae domus coram tribus abbatibus et aliquibus monachis, proviso quod infra sex annos debita sint soluta integraliter, et conventus ad dictam domum, non expectata ulterius licentia Capituli generalis, revertatur. 34.  Item, negotium de Esterbach, de Veteri monte abbati committitur a Capitulo generali ut ad locum personaliter accedat, tractet et ordinet, vocatis partibus, secundum facultates dicti monasterii proventus, etiam redditus distrahendo, aut alio quocumque modo faciat qualiter mercatorum debita, si fieri commode poterit, persolvantur. 35.  Item, anniversarium reginae Berengariae fiat cum anniversario regis Richardi mariti sui per Ordinem universum, ea die qua dictum anniversarium fieri consuevit. 36.  Petitio domini ducis Burgundiae, qui petit anniversarium fieri pro duce Brabantiae in domibus ducatus Brabantiae, exauditur. 37.  Item, pro magistro Stephano de Budiers et pro fratre Adam de Ordine Minorum, pro Thoma de Vernino, conceditur una missa pro defunctis in singulis domibus Ordinis universi. 38.  Petitio abbatum de Sancto Eduardo, de Warne Villario, de Ignes, de Florano, de Caladia, de Lucela, de Bullencuria, de Stamedio, qui petunt absolvi a susceptione hospitum, exauditur, et abbatis Fontis Ioannis eadem petitio per quadriennium exauditur, ita quod abbas de Caladia conventum suum revocet, abbas vero de Ignes remanebit de veniendo ad Capitulum generale una vice. 39.  Petitio abbatis Vallis Dei qui petit fieri festum sancti Servatii episcopi et confessoris in domo propria cum duabus missis, exauditur, et fiat de eo sicut de beato Nicolao. 40.  Petitio abbatis Belli loci in Cypro qui monachos Belli montis et monachos Iubilei quorum abbatiae sunt destructae a Saracenis, suscepit in domo sua, qui petit quod una vice remaneat a Capitulo, exauditur. 41.  Petitio abbatis Ursicampi, qui petit pro domina de Ossemunt quod habeat unam missam de sancta Maria in vita sua et post mortem missam pro defunctis in domo Ursicampi, exauditur. 42.  Petitio abbatis de Ebrebac qui petit quod liceat eidem conversos recipere, taliter exauditur quod liceat ei recipere usque ad XX conversos ad praesens, illo manente in firmo carcere qui abbatem proprium interfecit ; quod si forte evaserit homicida, sententiam olim latam in dictos conversos de Ebrebac a generali Capitulo in suo robore perseveret. 43.  Petitio abbatis de Chamely, qui petit quod possit remanere de Capitulo, conceditur una vice. 44.  Petitio nobilis dominae B. ducissae Britanniae, quae petit fieri anniversarium in abbatiis terrae suae pro bonae memoriae P. filio suo iam defuncto, exauditur. 45.  Petitio ducis Saxoniae, qui petit sibi associari conversum unum de Rivo Sanctae Mariae, dummodo honestis deputetur officiis, exauditur. 46.  Petitio nobilis dominae comitissae de Alba Maria, quae petit conversum de Garreria, dummodo honestis deputetur officiis, exauditur. 47.  Petitio abbatis de Saltreia, qui petit anniversarium fieri pro domino Garnio de *Bassebrune* in domo propria, exauditur. 48.  Petitio nobilis dominae de Turmaco, quae petit anniversarium fieri in abbatiis terrae suae post obitum suum, exauditur. 49.  Petitio abbatis de… (*locus vacuus*)… qui petit anniversarium fieri in domo propria pro magistro Petro, exauditur. 50.  Petitio abbatis de Iugo Dei, qui infinitis obligatus est debitis, qui petit ut una vice remaneat a Capitulo, exauditur. 51.  Petitio abbatis Sacri Portus qui petit unam missam quotidianam pro domina de Maricorne in domo propria, exauditur. 52.  Petitio abbatis de Dunebel, qui petit fieri festum sancti Patrocli cum XII lectionibus in domo propria, exauditur. 53.  Petitio abbatis de Clivo, qui petit fieri festum sancti Georgii cum XII lectionibus in domo propria, exauditur. 54.  De beato Thoma Cantuariensi archiepiscopo servetur uniformitas in domibus Ordinis per Angliam constitutis. 55.  Querela abbatis Fossae novae contra abbatem Sancti Anastasii, de Falera, et de Sancto Martino abbatibus committitur in plenaria Ordinis potestate pacificanda, etc., et quid inde, etc. 56.  Super querela quae inter abbatem Ioiaci et abbatem de Pratea vertebatur, statuit et ordinat Capitulum generale quod abbas de Pratea infra instantem Nativitatem Domini solvat abbati Ioiaci summam eidem abbati et suo monasterio debitam ratione cuiusdam emptionis, prout in sua littera quam habet ab ipso praedictus abbas Ioiaci continetur, alioquin dictus abbas de Pratea gradum altaris non ascendat donec dicta summa pecuniae dicto abbati Ioiaci et suo monasterio plenarie sit soluta. 57.  Querela quae vertebatur inter abbatem de Villari in Brabantia et abbatissam de Valle florida, de Camberone et de Alna abbatibus committitur, etc. 58.  Querela inter abbatem de Bodelo et abbatissam de Busco, de Villari in Brabantia et de Valle clara abbatibus committitur, etc., ut supra. 59.  Querela abbatis Villae longae contra abbatem Fullensem, de Candelio et Francarum vallium abbatibus committitur, etc. ut supra. 60.  Querela abbatis de Donepielle contra abbates de Buesfestia et de Benedona, de Forda et de Valle florida abbatibus committitur, etc., ut supra. 61.  Querela abbatis *Bithaniae* contra abbatem de Charitate Dei, de Balerna, et de Loco crescente abbatibus committitur, etc. 62.  Querela abbatis Scalae Dei contra abbatem Bonifontis, Burdonis et de Fullentio abbatibus committitur, etc. 63.  Querela abbatis de Capella contra abbatem de Dunis, de Villari in Brabantia et de Bodelo abbatibus committitur, etc. 64.  Querela abbatis de Loco Sancti Bernardi contra abbatissam de Nazareth, de Villari in Brabantia et de Valle Sancti Lamberti abbatibus committitur, etc. 65.  Querela civium Metensium, de Bethania et de Insula Barri abbatibus committitur, etc. 66.  Querela Ioannis de Flasconis et de Iacobinae uxoris eius contra abbatissam et conventum Sanctae Mariae Bononiensis, de Fonte vivo et de Ponte Trebiae abbatibus committitur, etc., ut supra. 67.  Querela viri nobilis domini G. de Burgis contra abbatissam de Porceto, de Valle clara abbati, de consensu partium committitur, etc., ut supra. 68.  Querela abbatis Bithaniae contra abbatem Bellae vallis, de Balerna et de Loco crescente abbatibus committitur, etc. 69.  Conceditur abbati Prulliaci ut pro illustri rege Navarrae, qui domui Prulliaci multipliciter profuit, una missa de Beata Virgine quotidiana quamdiu vixerit, in domo propria, et post eius obitum, ista cessante missa, pro defunctis celebretur. 70.  De abbate de Insula Dei in Dania qui repulisse dicitur patrem visitatorem suum et eo anno quo debuit, non venit ad Capitulum generale, de Esron et de Tuta valle abbatibus committitur, etc., ut supra. 71.  Super querela abbatum venientium ad Capitulum generale quod male provideatur eis in grangiis Reyniaci, committitur abbati Claraevallis quod ipse monachos et conversos quos culpabiles in hoc invenerit, puniat prout in diffinitionibus continetur, et ipse abbas veniam petat super hoc in Capitulo generali proximo subsequenti. Abbas Claraevallis hoc ei praecipiat. 72.  Inspectio loci ad quem petit transferri abbatiam suam abbas Francarum vallium, de Fonte frigido, de Valle magna abbatibus committitur, etc., ut supra, et ad dioecesanum accedant rogantes eum ut dicto abbati se exhibeat favorabilem et benignum. 73.  Incorporatio monasterii de Cozomiz, de Gronhim et de Sara abbatibus committitur, etc., eum Ordini in perpetuum includendo et sit filia de Gradis. 74.  Inspectio monasterii de Kirkem, de Retenhasale et de Speciosa valle abbatibus committitur, et sit filia domus de Caesarea. 75.  Abbati Bonifontis in Gasconia praecipitur auctoritate Capituli generalis quod ubicumque equos et alia bona de Riveto poterit invenire teneat, et proprio monasterio restituti faciat, et ad hoc det operam efficacem. 76.  Auctoritate Capituli generalis committitur abbati Aceij quod cum ad partes Hungariae venerit, magistrum Radulphum cantorem Quinque ecclesiarum ad communionem et obedientiam nostri Ordinis recipiat, eo modo et habitu quo dicto magistro videbitur expedire, et super hoc litteras deferat Capituli generalis. *Nota quod codex Q huic anno* 1269 *novem alia statuta inscribit quae fontes alii ad annum* 1270 *ablegant ; ibi ea invenies sub nis* 2, 3, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12. *Item codex V huic anno* 1269 *unum statutum tribuit quod invenies sub n°* 10 *anni sequentis*. 