CONSTITVERAT autem vir sanctus Cluniacū, Monachorum deuotione conspicuum Cœnobium, clam perlustrare: sed fama virtutis comes, non permisit eam latere. Namque Abbas Hugo vir cum primis religiosus, eius comperto aduentu, collecto Monachorum exercitu, admodum honorifice ei obuiam processit,  cum multa veneratione eum excepit, non tam propter Episcopatum, quam superioris vitæ merita, ipsi non ignota. Sedulus autem explorator eum illic manentem obsedit, non ex curiositate, sed sanctæ charitatis feruore e scripturis quæstiones ei proponens, earumque solutiones ab ore eius eliciens: vt hac ratione posset cognoscere, vtrum promptus esset ad proferenda de thesauro suo noua  vetera, ne commissa illi Ecclesia, minus quam par esset, spiritali doctrina aleretur. Deniq. id inde consecutum est, vt quem pius Abbas Hugo zelo charitatis idiotam  agrestem esse antea pertimuerat, eum doctrinæ fructibus abundare,  orationis facundia non mediocriter pollere, non sine multo gaudio expertus sit. Libet autem eius Hugonis vel breuissimam hoc loco historiam inserere. Fuit corpore  animo castissimus, eleemosynis  orationi iugiter intentus  addictus, monasticæ disciplinæ custos  promotor instantissimus, perfectorum Monachorum  personarum Ecclesiastico cultui idonearum nutritor perpetuus, sanctæ Ecclesiæ procurator  propagator mire feruens. Goffridus Abbas Vindocinensis lib. 4. Epistolarum, Epistola II. ad Pontium Abbatem Cluniac. Venerabilis prædecessor vester, vir piæ recordationis, domnus HVGO sibi  Monasterio Cluniacensi nos diligenter alligauit. Et postea. Illud vobis veraciter dicimus, vt si quid prædictus frater contra nos egit, si tamen ad nos venerit, pro amore vestro,  pro anima gloriosi viri domni HVGONIS, qui nos, cum nec serui eius fieri digni fuissemus, suos charitate filios fecit, illi totum,  toto corde dimittimus. Gregorius VII. Papa. Epistola ad Giraldum Hostiensem Episcopum,  Raimboldum Subdiaconum in legatione Gallica constitutos. Qvia vero hunc confratrem nostrum, videlicet Vgonem Candidum in partes illas dirigi, tempus  rerum competentia postulasse videbatur; prudentiam vestram omnino exoratam esse volumus, quatenus VGONEM Cluniacensem Abbatem,  totam Congregationem fratrum, ita ad pacem,  integram huius dilectionem flectere,  coniungere studeatis, vt auxiliante Deo, nihil in illorum mentibus, quod diuisum, aut dissenssionis nube sit obtectum, relinquatis. Concilium Rhemense sub Leone Papa IX. Diaconus sermonis cursum ad Abbates, qui aderant, vertit, eosque ne forte  ipsi in ouile Dominicum aliunde, non per ostium introissent, confiteri admonuit. Primus sancti Remigij Abbas Herimacus surrexit, seque ab huiusmodi culpa congrua responsione purgauit. Deinde domnus Hugo Cluniacensis subsequutus, hanc purgationis suæ rationem subintulit, dicens: Pro adipiscendo Abbatiæ honore, Deo teste, nihil dedi vel promisi, quod quidem caro voluit, sed mens  ratio repugnauit. Vita Gregorij Papæ VII. tom. 3. Concil. gener. part. 2. Idem sancto Hugoni Monasterij Cluniacensis Abbati Christum assidere, quidque agendum, vel dicendum foret, eidem suggerere vidit. Ordericus Vitalis in Histor. sui temporis. Cluniacū perrexerat [Robertus Abbas postea Vticensis] vbi tunc Monasticæ phalangi Hugo Abbas, temporibus nostris speciale Monachorum decus, præerat. Petrus Damianus lib. 2. Epist. epist. 8. ad Hildeprandum S. R. E. Archidiaconum Cardinalem. Præterea nomen tuum in quanta benedictione fuerit apud labia mea, saltem domnum Cluniacensem, qui tibi non est ignotus, inquire. Nam dum super te aliquando disputarem: Nescit, inquit ille, tantam tibi sui amoris inesse dulcedinem. Quam profecto si nosset, incomparabili penes te amore flagraret. Paschalis II. Papa in Diplomate quodam MS. Paschalis Episcopus seruus seruorum Dei, dilecto in Christo filio Theobaldo Priori Monasterij S. Martini, quod de Campis dicitur, salutem  Apostolicam benedictionem. Religiosis desideriis dignum est facilem præbere consensum, vt fidelis deuotio celerē sortiatur effectum. Tui ergo desiderij, fili charissime, postulationibus annuentes, B. Martini Monasterium, cui ex venerabilis fratris nostri HVGONIS Cluniacensis Abbatis institutione præsides, præsentis decreti auctoritate munimus,  Datum apud Monasterium S. Dionysij per manum Ioannis S. R. E. Diaconi Cardinalis ac Bibliothecarij. II. Kal. Maij. Ind. XV. Incarn. Domini anno 1108. Pontificatus autem domni Paschalis II. Papæ anno octauo. Chartularium S. Martini de Campis in Charta de Gonissa. Hildiardis de Gonissa dedit Ecclesiæ S. Martini de Campis septem arpennos terræ,  Gaufrido Parisiensi Episcopo adhuc viuente, domno HVGONE Cluniacensi existente Abbate, domno Vrso de Campis priore, anno incarnati Verbi 1094. Et in Charta de Vozua. Hugo filius Frederici dedit Ecclesiæ sancti Martini de Campis, quæ sita est extra muros vrbis,  Cluniacensibus Monachis Deo in ea seruientibus, villam quæ Vozua dicitur,  anno Dominicæ incar. 1096. indict. IV. regnante Philippo Rege Francorum, imperante Cluniacensi Congregationi domno HVGONE Abbate,  Willelmo existente Episcopo Parisiacæ Ecclesiæ, viuente domno Vrsione de Campis priore. Albertus miles in Charta de Mouciaco. Notum sieri volumus Christi fidelibus futuris  præsentibus quod Albertus miles dedit Ecclesiæ Cluniacensi, quæ fundata est in honore Apostolorum Petri  Pauli, sub qua Ecclesiæ beati Martini, quæ dicitur de Campis, Ecclesiam de Mouciaco, quæ dicitur beatæ Opportunæ, cum atrio  appendiciis suis, sicut Clerici eam tenuerant, qui in ea deseruierant. Hoc autem fecit Albertus in communi Capitulo cum filio suo Hugone, coram domno Vrsione Priore,  Congregatione, statimque coram cunctis, qui aderant, donum posuit super sanctum Altare. Hoc etiam fecit Albertus ille consilio domni HVGONIS Abbatis. Nam litteras eius libenter suscipiens, eiusque mandatis obediens, Epistolam sibi ab eo missam in supradicta Ecclesia sancti Martini reliquit, quam pro auctoritate, in libro, quo continetur Regula sancti Benedicti, domnus Vrsus Prior inscribi iussit,  Adam filius Alberti in Charta de Nuisello. Notum sit tam præsentibus, quam futuris, quod domnus Adam filius domni Alberti dedit pro remedio animæ suæ, suorumque antecessorum, Cluniaco, videlicet sanctis Apostolis Petro  Paulo, vbi domnus HVGO Abba videtur magis prodesse quam præesse, Ecclesiam de Nuisello, cum omnibus appenditiis suis,  Sigebertus Gemblacensis ad annum 1048. Vir Religiosus in Christo dormit Odilo Abbas Cluniacensis, cui HVGO successit. [Et ad annum 1087.] HVGO Abbas Cluniacensis pietate insignis, discretione præcipuus, sanctitate  religione clarus habetur. Gesta Consulum Andegauensium MS. In Gossrido Barbato, qui locum Maioris Monasterij suo dominatui subiugare volebat. His peractis etiam ad Abbatem Cluniacensem recolendæ memoriæ virum, HVGONEM nomine, suam petitionem direxerunt, suppliciter exorantes, vt ipse  sancta Cluniacensis Congregatio, pro tanta persecutione mitiganda Dei clementiam precarentur: insuper vt ipse Abbas locum Maioris-Monasterij cōsolari sua præsentia dignaretur. Qui benignus vt erat, petitioni eorum benigno animo acquieuit. Cumque Maiori-Monasterio peruenisset, cōsolatus est fratres,  Turonis ad Comitem sunt prosecti, cuius pedibus prosternati eum, vt ab illa persecutione iam cessaret, precabatur humiliter, sed incassum. Nam Comes in suam sæuitiam obstinatus, nec lacrymis flexus est Monachorum, nec Abbatis precibus acquieuit, nec se vel modice a persequendis Monachis temperauit. Quibus ad Monasterium redeuntibus Abbas quoque reuersus est Cluniacum, Abbate Maioris-Monasterij comitante. Aimoini continuator, lib. V. de gestis Francorum cap. 48. ad annum millesimum octogesimum secundum. Illo in tempore Rex, [Philippus] ammonitus diuina inspiratione, ab Ecclesia beati Martini de Campis Clericos Deo  altari minus honeste ibi seruientes remouit:  eundem locum iurisdictioni Monasterij S. Petri Cluniacensis tribuens, ibidem Monachos instituit, S. HVGONE præfatum Monasterium, Cluniacense videlicet, regente. Guillelmus de Nangiaco Monachus S. Dionysij in Chronolog. Obiit domnus Odilo Abbas Cluniacensis, cui Hugo successit anno millesimo quadragesimo nono. Matthæus Paris, in Willelmo II. Anglorum Rege, sub annum MC. Anselmus Cantuariensis Archiepiscopus ob illius tyrannidem trans mare pulsus, a Roma Marcenniacum venit, circa Kalendas Augusti, vt sancti HVGONIS Cluniacensis Abbatis colloquio frueretur. Vbi cum de rege Willelmo inter eos sermo haberetur, Abbas ille venerabilis Archiepiscopo respondens, sub testimonio intulit veritatis: Proxima nocte præterita vidi Regem illum ante thronum Dei adductum  accusatum,  a iudice damnationis in illum sententiam promulgatam. Chronicon Lemouicense MS. Porro S. Odiloni substitutus est Hugo venerandus vir miræ religionis,  præcipuæ sanctitatis. Et statim postea. Anno 1108. sanctus Anselmus Cantuariensis Archiepiscopus,  sanctus Hugo Cluniacensis Abbas migrauit ad Dominum. Et iterum, ad ann. 1120. Antissiodorensem regebat Ecclesiam hoc tempore domnus Hugo sancti Germani prius Abbas, sancti Hugonis Cluniacensis Abbatis nepos, vir virtutum sanctarum insignis,  perpetuo memorandus. Vincentius Bellouacensis lib. 26. Specul. Histor. cap. 3. Hoc tempore obiit sanctus HVGO Cluniacensis Abbas, cui successit Pontius. Et cap. 9. De Abbatibus Cluniacensibus a primo vsque ad hunc Hugonem facti sunt hi versus. Ordine Berno prius, stat honore beatior Odo, Post suit Aymardus, Maiolus forma virorum, Igneus ardentem vix cohibens animum. Surgit ab his sanctus sacer ODILO missus ab oris Mitior ingenio, quam serus imperio. Proximus HVGO venis, discretis vsus habenis, Ordine posterior, vtilitate prior. Wernerus Rollewinkius in Fasciculo Tempor. ad annum 1104. Hvgo Cluniacensis Abbas vir sanctus  pietatis visceribus totus affluens reuelatione diuina templum Monasterij Cluniacensis, virtute Dei, non arte virili venustissime ampliauit, sicut hactenus cernitur. Hic multorum Monasteriorum Pater extitit, quæ tūc in diuersis mundi partibus construebantur,  Ecclesiæ Cluniacensi subiiciebantur, propter famam sanctitatis sanctorum Monachorum, qui tunc ibidem conuersabantur. Hic etiam inclytissimos habuit discipulos, inter quos Waldricus Monachus ad Almaniam pro reformatione regularis vitæ directus, miraculis claruit. Chronicon sancti Petri Viui Senon. MS. Anno Domini 1104. Arnaldus Abbas sancti Petri Viui Romam petiit cum litteris domni Raimberti Archiepiscopi Senonensis,  cum litteris Hugonis Lugdunensis Archiepiscopi, necnon  domni Hugonis Abbatis Cluniacensis. Platina in vita Clementis II. Papæ. ODILONI Abbati Cluniacensi in magna sanctitate mortuo, HVGO Abbas substituitur, vir genere, pietate, religione, clementia, doctrina insignis. Et in vita Leonis IX. Cui quidem Romam Pontificio habitu petenti Abbas Cluniacensis,  Hildebrandus Monachus Soana oriundus obuiam facti persuasere, vt deposito Pontificali ornatu, Romam priuatus ingrederetur. Auctor Chronici Chronicorum. HVGO Cluniacensis Abbas, homo sane, præter doctrinam, genere, pietate, religione, atque clemētia insignis, per hoc tempus in Odilonis Abbatis loco substitutus, nōnulla perscripsit eruditione  laude digna. Et paulo post. HVGO Abbas Cluniacensis, Augustidunensis indigena fuit, patre Dalmatio. Defuncto Odilone, licet renitens, de voluntate omnium factus Abbas. Bonus scientia, melior conscientia, optimus temperantia, forma Angelicus, moribus compositus, sermone suauis. Tandem senio grauatus Pontio successori commisit, vt humilitatis  innocentiæ thesauros custodiret,  in Domino quieuit. Ioannes Trithemius Chronicis Hirsaugiensis Monasterij. Communicato igitur consilio misit [Willelmus Abbas] ad Cluniacum Priorem suum Gebhardum virum doctum  valde prudentem, ad HVGONEM venerabilem sanctissimumque Abbatem, rogans vt sibi aliquas de sancto Petro Apostolo reliquias transmittere dignaretur. Sanctus autem Pater Hugo Abbas Cluniacensis, susceptis litteris amantissimi sui Willelmi, cognitoque sancto eius desiderio, misit illi, cum epistolis per manus ipsius Gebhardi Prioris, de capillis sancti Petri Apostoli preciosissimas  veras reliquias. Idem libro 3. de viris illustribus Ordinis S. Benedicti, cap. 328. HVGO Abbas Cluniacensis vir doctus  sanctus, cuius infinitæ narrantur virtutes, tam in vita, quam post mortem infinitis effulsit miraculis, de quibus in vita eius longa narratio fit. Omnibus Religiosis norma suit  exemplar disciplinæ. Hic apud Romanos Pontifices,  Reges in magno honore habitus, multa ad vtilitatem Ecclesiæ studuit operari. Claruit ann. Domini 1100. Cuius festum agitur 3. Calend. Maij. Martyrologium Romanum. IN Cœnobio Cluniacensi depositio sancti HVGONIS Abbatis. Martyrologium Monasticum Benedictinum, ad iij. Kal. Maij. IN Cœnobio Cluniacensi depositio S. Hugonis Abbatis, qui natione Eduensis, generosis parentibus illustris, sed prærogatiua vitæ pariter  virtutum titulis illustrior fuit: leprosum  paralyticum sanauit,  puerum defunctum vitæ restituit. Et ad 111. Idus eiusdem mensis. Cluniaci translatio sancti Hugonis Abbatis. Item ad 111. Nonas Iulij. Cluniaci, S. Hugonis Abbatis,  Confessoris, qui Leone IX. Pontifice, Remensi Concilio interfuit.