Lavdabilis Dei nostri virtus  sapientia, ætatis  generationis succedentia sibi tempora, mirabili præordinans sæculorum dispensatione, nullum tempus relinquit vacuum bonitatis suæ. Vnde sanctæ suæ Ecclesiæ fideles per aquam salutis  regenerationis in filiorum numero adnumeratos, bono exemplo meliorationis, tam præcedentium Patrum, quam  præsentium semper confirmat,  ad consequenda æternæ hæreditatis gaudia inuigilare insinuat. In hoc igitur vltimo ætatis termino, verum suique fidelem certissimum, B. Maiolum diuina pietas mundo protulit, qui claris ortus natalibus, ita in domo Domini lucerna ardens  lucens refulsit, ut de eo illud Mosaicum possit dici, Noui te ex nomine. DE INTERPRETATIONE EIUS NOMINIS Nam Maiolus, ut iocundo lætemur interprete, quasi magnus videtur dici oculus. Conuenienti etenim futurarum rerum præsagio, tali nomine donatur illa veritatis  iustitiæ columna, quoniam quidem per quadrifida terrarum spatia magna extendit suæ beatitudinis lumina. Et pro operibus enim iterato prescitæ  dispositæ sibi diuinitus vitæ, tale ei nomen conueniebat habere, quod in sui memoriale bonum Christi odorem in cordibus fidelium faceret redolere : ut secundum Apostoli testimonium, Christi bonus odor mererentur fieri, qui vitæ  conuersationis eius voluissent vestigia imitari. Hic etenim beatissimus Pater Maiolus, pro sanctitatis  pietatis suæ fructibus imitandis, Christi bonus odor permansit,  permanet, in his qui pereunt,  in his qui salui fiunt. Sanctificatum namque thymiama vnguentorum suorum secundum Cantica Canticorum, multos  innumerabiles post se traxit, qui zelo sanctitatis accensi, igne perfectionis feruidi, abiecta inueterati torporis  pigredinis ruga, in adolescentium inruerunt fortitudine. Qui tympanizant illud Monachilis perfectionis opere, quod S. Pater Benedictus edocuit diuino dogmate, ut relicta superfluæ curiositatis sarcina, transuolent pennis fidei  libertatis ad ęthera. DE INFANTIA SUA,  IN SCHOLA POSITO, AB OMNIBUS COETANEIS SUIS CONLAUDATO Hic etenim beatissimus Deoque dilectissimus Maiolus diuino præuentus munere, qualia itinera laudum  virtutum sequeretur, prædicebat nomine. Et in infantilis ætatis tempore, quasi quoddam præmonstrabat maturioris ætatis inreprehensibile : dedicans scienter nescius vitæ suæ primordia cœlesti discipulatui,  sapienter indoctus adquirens sibi magistrale decus in nouello dierum numero. Sic igitur cœlestis pietas in ipsius ætatis termino coaptans eum sibi ad electionis futurę priuilegium, scholaribus disciplinis ipsum subdi voluit, per quem postea abundans diuinæ largitatis thesaurus pleniter mundo aperiretur : multi quoque adiuuante Redemptoris benignitate meliorarentur, qui ipsius sanctitatis laudabili affabilitate fruerentur. Multiplicibus denique virtutum adornatus donis beatus Pater Maiolus, vita operibusque laudabilis, suæ ætatis infantilem teneritudinem maturioris animi firmitate reddidit perfectam. Cui in initio viarum suarum prædiuinabant coetani, non deesse ei in futurum quoddam magnificentiæ magisterium, eum quoque ut eorum scire manebat, fauoribus magnis extollebant  laudibus. QUOD IN SEDE MATISCONENSI SIT FUNCTUS OFFICIO ARCHIDIACONII Tanto igitur supernæ benedictionis honoratus munere, in anterioribus se semper voluit extendere,  ea quę retro sunt obliuiscens, secundum Apostolum secutus est semper fide,  opere brauium vocationis æternæ, vnde ad superna sedulo suspirabat animo. Et quia adhærere Deo,  ponere in Domino Deo spem suam, salubre adiudicauit : ipsum florentem iam iuuenili ætate respectus supernæ prouidentiæ in Matisconensi Ecclesia Archidiaconatus sublimauit gratia, ut pro commissę obedientiæ cura, Iesu Domini nostri annuntians salutaria opera, huic obauditu auris obedienti, mercedem laborum suorum prædiceret,  hunc alterum ad suscipiendam salutis viam, deuotum promptumque præpararet. Huius igitur dignitatis curam assecutus, Iesu Domini famulatui se reddidit studiosiorem,  commendati officii fructus præmittens centuplicatos in sacrarium Dominici thesauri, fœlix fœliciora promeruit, dum in fine dierum, vbi omnis laus canitur, in gaudium Domini introiuit. Sic denique se ad exemplar meliorationis in mundo præparauit, ut eum ad speculum virtutum emendati retinerent, eumque quasi quoddam veritatis,  iustitiæ firmamentum canerent :  diuersos diuersis scientiarum magistratibus informaret, quos in disciplina Christi Domini aptos  idoneos videret. His etenim  multiplicibus scientiarum honoratus virtutibus, columbinę simplicitatis animum prudenti circumspectione serpentis circumuallat,  Christi bonus odor in omnibus fragrat. Cuius virtutes quilibet aliquis ex integro enarrare non poterit, quoniam quidem multiplicitatem insignium operum eius nec penetrare, nec dinumerare poterit. Interim tamen describantur ipsa eadem pauca, quæ probabilitas testiumque certitudo videntum repræsentat, per quæ possumus scire qualis quantusque isdem Pater Maiolus apud Deum fuerit, qui tanta pro eo facere potuerit. DE SOLIDIS SUB DEXTERA SUA INVENTIS Nam hic idem vir Domini Maiolus, quia de promissione fidei certus,  quia spem suam totam in Domino Deo suo posuit, charitatis abundantiam consequi promeruit. Etenim sæcularis negotii non multum deditus, interdum pauper terrenis rebus, semper tamen diues viuebat cœlestibus. Cui quodam die terreni victus necessaria dum non fuerunt, cœlestia supplementa adiutorium donauerunt. Dum etenim eiusdem Patris famuli electi super ministerium victus sibi præparandi, necessaria sumptuum deesse sapient : eumdem virum Dei venerabilem adeunt, paupertatis illius declamaturi casum. Quorum timori manum consolationis ostendit,  ut in Deo spem ponerent suam ammonuit. Postea ad Ecclesiam veniens, vbi consuetæ orationis vsum reseruabat, quam  idem ipse Dei famulus iuxta domum suam construxerat, quamque in honorem Dei, sanctique Michaelis Archangeli consecrari fecerat, supernæ pietatis adiutorium petiit,  ut sui suorumque misereretur extentæ orationis studio inuitauit. Cuius petitionis lachrymas transmutauit in gaudium omnipotentis Dei misericordia : quando per Angelum suæ visitationis, sub dextera precantis famuli iacentis,  extenti in terra cum toto corpore, septenos solidos posuit. Hoc cœlestis benignitatis dono isdem Dei famulus Maiolus remuneratus,  se ab eodem loco orationis remouens, eosdem solidos in priori loco reliquit, timens multum ne in aliquo inluderetur vel deciperetur antiqui hostis dolo. Dum vero in altero ipsius Ecclesiæ Oratorio precaretur super id negotium, diuinæ largitatis solatium simili modo eosdem solidos diuinitus transpositos sub dextera sua inuenit ; idque tertio faciens,  donatę diuinitus consolationis pecuniam suscipiens, omnipotenti Deo gratias reddidit,  lætus de acceptæ benedictionis dono, ad suos venit, ipsamque pecuniam cuidam suorum famulorum, nomine Grimardo commendauit, qui rei illius occultus inspector fuit. Nam hic idem Grimardus, beati viri minister in sæculari habitu mansit : postea quoque pro bono exemplo eiusdem Patris Maioli dimittens sæculum, sumpsit, adiuuante Deo, monachilem habitum. Dum etenim idem prædictus famulus paupertatem Patris Maioli specialius præ cæteris plangeret, utpote qui victus officium præparandi susceperat,  necessaria quæque deesse sciebat : Vir Dei confortatum eum tandem reddidit. Ammirans autem quali adiutorio superimpositam necessitatem effugaret vir beatus, ingredientem eum Ecclesiam a longe subsequitur,  orantem diutius in quodam secreti loco positus intuetur, quia cœlitus acciperet præfatæ quantitatis summam. Surgens autem ab oratione, susceptæ benedictionis dona prædicto famulo reddidit,  quod in præsenti sufficeret die dispensare iussit, reliqua vero pauperibus sanctus vir Maiolus dispergere commendauit, quoniam iustitia eius in sæculum sæculi viuit. Dum autem prædictus famulus domnum Maiolum memorem venturæ  similis necessitatis moneret esse debere, ut ea quæ superessent ex pretio, in comparatione vini, quo ex toto carebat, transponeret. Hunc veraci spe confortauit,  sufficientiam vini non deesse, in proximo repromisit. Subsequenti etenim die aliquanta pluraque plaustra onustra vino a vicinis cohabitatoribus suscipiens, omnipotenti Deo gratias reddidit : vel quia necessitatis suæ inopiam misericorditer tollendo præuidit, vel quia ut in ipso ponere spem suam deberent, suos famulos ammonere tali viso miraculo potuit. QUALITER AD MONASTICUM ORDINEM VENERIT Talibus, multiplicibusque miraculorum virtutibus honorans famulum suum Maiolum omnipotens Deus, inter mundani turbinis adhuc procellas positum, tandem respectu diuinæ suæ dignationis eum ad altioris sanctitatis gradus ascendere voluit. Nam mundani arbitrii dimittens amplam  spatiosam viam, se sub leui iugo Christi constrinxit,  monitione,  exhortatione domni ac Religiosissimi Patris Heldebranni, Cluniacensis Monasterii Prioris, monachilis districtionis nobile magisterium expetiuit. Qui ipsum Patrem Maiolum secum per multos dies in Christi Domini seruitium enutriens, perfectum Athletam Dei protulit. In cuius sanctitatis operatione,  in cæteris sententiis salutaris doctrinæ edoctus, qualiter illos duodenos humilitatis gradus ascenderit, quos per spiritum septiformis gratiæ Legislator Religionis Monasticæ Pater Benedictus edocuit, æquissimus retributor meritorum demonstrat : qui cum centuplicato fructu bonorum, vitæ æternæ beatitudinem ei donat in fine dierum suorum. Quodam igitur tempore, cum rerum victualium fertilitas more solito non proueniret, totamque regionem alimentorum indigentia fames acerba constringeret, ad virum Dei plus solito venire cœpit pauperum multitudo. Quorum importuna precatio dum cotidie mirabiliter insisteret, ut suæ inopiæ viri Dei pietas subueniret ; charitatis persossus cuspide, nimia cœpit cogitatione æstuare. Larga enim habendi copia in magna penu iam defecerat, in similia dispertita opera. Hinc eos qui tuendi cura sibi domestica fuerant, alendi necessitas, istinc omnibus indigentibus subueniendi solicitabat voluntas. Cuncta quibus humanæ vitæ continetur actio abesse videbantur Cellario, suæque domus Præposito protestante sibi suisque parua quæ superfuerant non suppeditare, ne dum tot petentium quiuisset penuriam subleuare. Tunc vir Dei Oratoriolum, quod in honore S. Michaelis ipse trans Ararim reædificauerat,  ad quod propter popularem tumultum, sese a ciuitate contulerat, quo secreta quiete peruigil in orationibus manciparetur, attentius ingressus : pauperum miseratione commotus, cœpit Dominum enixius exorare. Cumque pronus in terram sese cum lachrymis prosterneret, ac largiter flens diu in oratione persisteret : ut oculos a terra subduxit, ante se septem solidos aspexit, quos quidem tangere noluit, quia sibi metuit, ne aut fantastica illusio, aut alienum damnum esset,  culpam velut exactione pietatis perpetraret. Egressus itaque ab Oratorio, solidos quos reperit, per omnes huc aduentare solitos direxit, eosque qui perdidisset percontari præcepit. Omnibus negantibus se denarios perdidisse, suosque qui reperti fuerant asserentibus non fuisse, non ad vsum proprium, sed eos ad alimenta deputauit pauperum. Vir igitur Dei cum talibus,  huiusmodi polleret moribus, eiusque nomen fama celebri diuulgaretur, Vesontiensi Archiepiscopo viam vniuersæ carnis ingresso, tam ipsius terræ Principis, quam totius Cleri consensu  populi, ad eius culmen suscipiendum Pontificatus, beatus impellebatur Maiolus. Sed eius animus, robore licet firmatus authoritatis, ac deditus foret culmini virtutis, sub huius tamen specie ne mundi lucrum cogeretur expetere,  ad mundi gloriam, quam mente iam spreuerat, per seculare negotium delectabiliter tendere, graue pondus procellosi culminis per custodiam refugit humilitatis, Creatoris omnium sequens exemplum, qui cum ante secula regnaret in cœlis, regnum percipere vitauit in terris. Scriptum quippe est. Iesus cum cognouisset, quia venturi essent ut raperent eum,  constituerent eum sibi Regem, ascendit iterum in montem solus orare. Quocirca beatus Maiolus æterni Regis magisterio edoctus, qui oblatam gloriam fugit culminis,  postea sponte venit ad patibulum crucis, quatinus membrum eius fieret, omnem spem suam in eo collocans, hoc studuit opere adimplere, quod ille præcepit sermone ; hoc enim præceptum est in Euangelio. Qui vult venire post me, abneget semetipsum,  tollat crucem suam,  sequatur me. Ita vir Dei per cœlestis studii disciplinam, mundi labilem contempsit gloriam,  supernæ vitæ tactus dulcedine, quæ a mundi amatoribus concupiscuntur, omnia a se funditus tentauit abscindere. Igitur Cœnobium in collis valle, quæ Cluniaca dicitur, cui vir vitæ venerabilis Heymardus præerat, pro morum honestate,  virtutum studiis appetiit, ibique secundum beati Benedicti Regulam, ab eodem viro iam præfato, conuersationis habitum petens, ut susciperetur, rogauit. Spretis itaque omnibus terrenæ possessionis stipendiis, ob spem futuræ repromissionis, habitum sanctæ conuersationis sumpsit, sicque deinceps alieno vixit imperio, ut a nullo deuiaret sanctæ conuersationis proposito. Quodam tempore pro Monasterii utilitate, beatum Maiolum, cum altero fratre Romam dirigi contigit ab Abbate. Qui expleta legatione dum redirent,  Yporediam ad hospitium venirent, frater qui eum comitabatur, nomine Holdricus, febrium correptus languore, fatigari cœpit acri ardore. Verumtamen ægritudine ingrauescente, cum toto iam pateretur corpore, de vita desperatus, circa mortem tenebatur solicitus. Vir autem Dei, qui nihilominus quam qui patiebatur, de fraterno cruciatu tristabatur, duplicato tunc afficiebatur fortunio, quia hinc eum fratris mœstificauerat ægritudo, inde paterna, quæ incœpta pendebat, legatio. Sed quid ageret nescius, diuinam clementiam exorare cœpit attentius. Tribus tandem diebus peractis, post matutinas laudes, cum se sopori dedisset, quidam vir canitie reuerendus ei visus est dicens. Quid ignauo mœrore deprimeris ? Quid a memoria excidit, quod frater meus Iacobus de infirmantibus præcepit ? Tristatur aliquis vestrum ? oret æquo animo  psallat. Infirmatur quis in vobis ? inducat presbyteros Ecclesiæ,  orent super eum, vngentes eum oleo, in nomine Domini,  oratio fidei saluabit infirmum,  alleuiabit eum Dominus. Hac visione aliquantulum subleuatus animo, statim ut surrexit a somno, celeri actione duxit ad effectum, quod Apostolica fuerat reuelatione compertum. Res mira  vehementer stupenda. Eadem quippe die, qua sanctificationis oleo, qui patiebatur, est delibutus, ita sanitati pristinæ restitutus conualuit, ac si nullam corporis molestiam pertulisset. Altera die Domini gratulantes virtute, conatisunt iter cœptum perducere ad effectum. Quoniam quidem beati Iacobi voce sanari testabatur infirmus, fidei oratione. Ideo luce clarius patet beatum virum suis obtinuisse precibus, quod iste tam cito sanitati est redditus. QUOD IN CLUNIACENSI MONASTERIO SIT PRAELATUS ABBATIS OFFICIO Nam  ad incrementum laudis eius,  ad comprobandum quanto priuilegio cœlestis perfrueretur amoris, edoctum omni disciplina scientiarum, ipsum omnipotens Deus præordinans sibi iustum,  ut esset sibi testis ad omnes homines, in illo Cluniacensi amicabili,  receptibili Monasterio patrem spiritualem  Abbatem dignissimum elegit. Vbi quamplurimam monachorum numerositatem, vitæ moribus  doctrina instruens, ante se in cœlestis patriæ gaudium fœliciter introduxit. Multos enim eiusdem ordinis in diuersis terrarum partibus inuitans ad vnanimitatem Monachilis religionis, exemplo suæ laudabilis conuersationis, innumerabiles, veracesque Monasticæ firmitatis legiones instituit  adunauit, easque Signifer gloriosus secum in Dominicæ Religionis castris fortiter bellaturas, contra sæuientis nequitiæ importunitatem præordinauit. Dum itaque hos pabulo suæ Dominicalis prædicationis, velut aqua refectionis lassabundos satiat ; alteros autem studio assiduę lectionis, quam suauis est Dominus, gustare insinuat,  illos alios sub leui iugo Christi colla ponere monendo prædicat, pro omnibus,  cum omnibus beatæ retributionis donatiuum sibi comparat. Hoc ampliatum diuina ei pietas in cœlestibus reddidit, quoniam pro sui fidelitate ampla terreni honoris spatia dereliquit,  graues acresque pænæ quas quondam sustinuit, adduxerunt in perpetuo nomini suo gloriosam laudis famam,  fidelibus Christianis Romanicam deliberauerunt viam. QUALITER SIT A SARACENIS COMPREHENSUS Nam isdem beatus Maiolus iocundum memoriale sæculi in sanctitatis,  iustitiæ pr fectus excrescens cotidie, illud salutarium semen seminabat vbique, quod adducebat in quorumdam cordibus, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum Euangelici incrementum boni. Dum etenim aliquando diuinæ largitatis beneficia sicut in cæteris mundi partibus prædicaret citra iuga Alpini montis, non in vanum, nec in vacuum discurrebat affluentia eius benedicti sermonis, quia pretiosum separabat a vili :  quoniam benedictum os erat æterni Domini. In istiusmodi igitur elaborans prædicationis profectu, ad experiendum quod omnis filius corripitur a Domino, in camino tribulationis,  angustiæ eum Deus expurgari voluit, dum ipsum manibus efferæ gentis Saracenorum comprehendi permisit. Hæc namque impietatis gens barbara, sanctum Dei virum apprehendens cum suis aliquibus,  cum suis quamplurimis sumptibus, in quandam montium altitudinem transposuit,  locum ipsum diuersis instrumentis defensionum circumclusit  firmauit. In ipsa igitur captionis suæ angustia, qualia quantaque per eum omnipotens Deus cotidiana fecerit miracula, commilitones eius exultationis ex toto retinere non potuerunt,  ea quæ memoriæ mandauerunt, viuente beato enarrare non sunt ausi in aperto. Sed dilecto Dei ad cœlestis curiæ nobile decus transposito, pauca quædam, sed laudis præconio magnifica, a probabilibus testibus veritatis,  fidei cultoribus narrata, paruo  tenui describimus stilo. Quoniam eiusdem amatoris Dei Maioli confidimus adiuuari precibus, qui pietatis  dulcedinis extitit dator  conseruator insignis,  modo in cœlestibus exultans gaudiis, magnificam misericordiæ suæ demonstrat consolationem miseris. QUOD FERREIS COMPEDIBUS SIT RELIGATUS Hic etenim fortis athleta Domini Maiolus licet magnas grauesque pro Dei amore sustineret pœnas ab impiis Saracenis, tamen non defatigabatur ab intentione bonæ operationis. Quod quidam Saracenorum videntes, minus efficiebantur efferi, ammirantes  stupentes constantiam,  perseuerantiam sancti Patris Maioli. Qui per aliquos dies manens religatus pedes ferreis catenis, cum quodam monacho nomine Goszono, in virtute patientiæ deportabat pœnam afflictionis impositæ, quam leuigabat aliquotiens ille misericordiæ oculus ; vinculorum  peccatorum disruptor æternus, ut per temporalis beneficii disligaturam, demonstraret quantam isdem vir cœlestis libertatis retineret gratiam. Multotiens igitur dum secreto super impositas sibi impie  crudeliter bodias, salutiferum signum crucis fecit, ferrum illud quo ipsæ bodiæ firmabantur longe resiliebat,  interim solutus ab ipsis vinculis remanebat. Reuinciebatur iterum fortioribus vinculis catenarum,  non elongabatur ab eo consuetus fons misericordiarum, qui disligabat iterato compedes ferri, volens semper misereri sui famuli. Hoc illis solummodo erat cognitum cœlitus factum, qui cum beato viro manebant :  hoc celabant miserrimis Saracenis, vel propter iactantiæ timorem, vel propter insitam eis humilitatem. QUALITER CHARITATIVA MANU GLADIUM SUSCEPERIT In ipsa denique comprehensionis suæ angustia, aliud deinde quoddam fecit mirabile per beatum Maiolum diuinæ largitatis affluentia, per quod demonstrauit quanto charitatis ardore isdem beatissimus flagraret. Nam cum quodam die, sicut semper erat solitus, isdem beatus vir profundas diuinæ misericordiæ diuitias enarraret suis qui cum eo manebant, eosque confortaret, aduenire sibi in proximum supernæ liberationis respectum : vnus Saracenorum promissa viri Dei deridens eum iterato fortioribus compedibus ligauit ; alter vero ad ipsum percutiendum, impias manus furibundus leuauit. Tantæ calamitatis,  impietatis crudelitatem videns quidam famulorum suorum nomine Raimbertus pati beatum, quia vindicare nec liberare eum potuit, gemitus  lachrymas pectore graui profudit. Et dum super iniurias beati viri, prædictus famulus profundos funderet ploratus, quidam malignæ mentis pestifer, iactatu lanceæ eum voluit morti dare. Sed ictum gladii sanctus vir Maiolus manu suscepit extensa, ictuque ipsius grauiter est vulneratus. Cuius charitatis affectum respiciens Deus, mirabile effectu in crastino visa est charitatiua manus sana,  reddita pristinæ fortitudinis beneficio,  ad conlaudandum diuinæ pietatis adiutotium, in dextera suscipientis gladium, apparuit semper postea cicatricis vulnus charitatiuum, ostendens  repræsentans semper insitos sibi dulcedinis affectus. DE CAELESTI VINDINCTA SARACENORUM Diuina deinde Christi Domini nostri pietas, famuli sui Maioli misericorditer respiciens pœnas, finem ipsis imponere placuit. Qualis autem  quantus isdem beatissimus apud se esset, mundo demonstrari voluit. Nam pro illo, illam versa vice, quæ in Propheta legitur, vindictam operatus est. Quoniam quidem Prophetæ testimonio tenemus forensem obsidionem diuina perterritam formidine, quantocius effugisse. Pro huius autem patris merito, illa malæ peruasionis subsellio, licet in quodam satis defensionum esset posita munimine, interna tamen subito est nimium conturbata animorum subuersione. Nam dum eumdem beatum virum in graui teneret custodia gens Saracenorum effera, quodam die nimium conturbata videri sibi videbatur quod ad extrahendum sanctum Patrem multa quidem fidelium conuenisset numerositas,  eum quasi per vim exinde tollere vellet,  ipsos quasi ad mortem exquireret. Vnde diuina prouidente clementia, versi in duræ mentis insania, dum mortem effugere ad horam volunt, perpetuæ mortis damnum incurrunt. Quia ab excelsiori eiusdem montis parte, in qua sanctum Dei virum retinebant, vnusquisque proruebat,  talem sententiam mortis subibat, qui requirens vitam fugere volebat. QUOD PRO EO REDEMPTIONIS LUCRA MULTA RECEPISSENT Sic cœlesti  tali vindicta damnati  mortui, pro duplici eorum interitu, vir Dei maximo est doloris afflictus cruciatu. Sed illud diuinum,  occultum iudicium disturbare non potuit, quoniam in sui captura nimium crudeles inuenit. Ad incrementum denique suarum nequitiarum,  ad sancti Patris Maioli laudem [...]