Egidius de Malo Dumo, dominus Montaign., domini regis Francorum miles, custosque ballivie Matisconensis pro eodem domino rege, castellano Castri Novi vel ejus locum tenenti, salutem. Vobis tenore presentium mandamus quatenus malefactores infrascriptos, videlicet Guichardum Persone, dictum Boysson, dictum Chacipol et eorum complices, qui per vim et violenciam cum armis nuper domum de Arcinges invadentes fregerunt eamdem, pluresque alios excessus ibidem, ut asseritur, perpetrarunt, nobis ad instantes nostras Castri Novi assisias personaliter presentetis, accepturos super hiis a nobis quod juris ratio suadebit. Datum apud Sanctum Jangulphum, die mercurii ante Bordas, anno Domini MoCCCo septimo. Petrus Vereners, de Castro Novo, tenens locum castellani Castri Novi, Johanni de Bono Fonte et Guillelmo Rubei, servientibus domini regis et nostris, salutem. Vobis et vestrum cuilibet in solidum percipimus et mandamus quatenus omnes personas contentas in cedula hic annexa citetis perhemptorie et personaliter coram domino baillivo Matisconensi ad diem dominicam post Cathedram Sancti Petri apud Castrum Novum super eo quod dicuntur interfuisse fractioni domus d'Arcinges, existentis ad manum domini regis, procuratori domini regis et nobis ex officio nostro responsuros. Item citetis perhemptorie coram dicto domino baillivo ad locum et diem predictos procuratorem domini Bellijoci, castellanum de Tisiaco, Guichardum Persone, ac nominatim et hostiatim omnes et singulos burgenses et habitatores de Tisiaco, dicto procuratori domini regis super portu armorum extra juridictionem domini Bellijoci apud Cunziatum et apud Chandenet, ac super bannitionem cujusdam hominis responsuros. Datum anno Domini MoCCCo septimo, die jovis in Cathedra Sancti Petri. Hec sunt nomina citatorum : [col. 1] Petrus de Vereners de Castro Novo, tenens locum castellani Castri Novi pro domino rege, Petro Pilonis, servienti domini regis et nostro, salutem. Cum nos inhiberi fecerimus domine de Arcingiis et ejus gentibus ne in casu resorti seu baronie gentibus domini Bellijoci aliquo modo intenderent seu parerent, et nobis datum sit intelligi quod nonobstante inhibitione nostra, dicta domina de Arcingiis eisdem gentibus domini Bellijoci nititur intendere et parere quod gerant si verum sit gerimus et molestum, hinc est quod tibi percipimus et mandamus quatenus apud Arcingias personaliter accedas, et ipsi domine de Arcingiis, ex parte domini regis et nostra inhibeas iterato ne in casu baronie seu resorti ipsis gentibus domini Bellijoci in aliquo pareat seu intendat, necnon et ipsis gentibus domini Bellijoci ne ipsam dominam de Arcingiis in casu baronie seu resorti coram se appellent, coram se comparere seu etiam litigare, citans nichilominus apud Castrum Novum coram domino baillivo Matisconense ad suas instantes assisias dicti loci perhemptorie et personaliter omnes illos qui interfuerunt fractioni domus de Arcingiis, procuratori domini regis et dicte domine de Arcingiis, si sua crediderit interesse quod justum fuerit responsuros. Et si post inhibitionem nostram in terra de Arcingiis per gentes domini Bellijoci attemptatum inveneris, ad statum pristinum reduci facias indilate. Datum anno Domini MoCCCo septimo, die jovis in festo Cathedre sancti Petri. R. litteras sigill. in signum mandati nostri executi. Dicti homines non venerunt. Anno predicto, die lune post Brandones, injunximus et percepimus Johanni de Monte Castri, procuratori domini Bellijoci procuratorio nomine ipsius, et domino Gaufrido de Tillis, militi, castellano de Tisiaco, presentibus domino Bartholomeo de Jo, judice terre Bellijoci, et magistro Bernardo de Vallibus, cancellario dicte terre, ut ipsi sub pena 10 milium l.t. representent se et dictos omnes et singulos homines de Tisiaco predictos et alios qui fuerunt cum eisdem fractioni domus seu fortalicii de Arcingiis vel advoyare factum pro eisdem die dominica qua cantatur Letare Jherusalem, apud Matisconem, in castro Matisconis, responsuros et facturos quod justicia suadebit super eo quod imponitur eis, quod ipsi homines de Tisiaco violenter et cum armis venientes ad domum seu fortalicium de Arcingiis, contra inhibitionem predecessoris nostri portas dicti fortalitii fregerunt et quandam archam que esse dicebatur in camera qua jacere dicebatur Johannes de Seduno fregerunt et X inde exceperunt pecuniam, ut dicitur, usque ad summam quingentarum l.t. et equos in dicto fortalitio existentes duxerunt et secum deportarunt, nobilem dominam Margaretam, dominam de Arcingiis, de camera in cameram persequendo cum pluribus nobilibus existentibus cum eadem usque in summitatem turris dicti loci, cujus turris hostia fregerunt, usque ad ultimum solarium dicte turris in quo erat dicta domina et victualia dicte domus, ut dicitur, devastarunt, in contemptum inhibitionis regie, et dampnum et prejudicium dicte domine. Et nichilominus assignamus dictam diem dicto castellano ut personaliter compareat super predictis debite responsurus et facturus et emendaturus super premissis ut jus erit et dictam dilationem dedimus dicto procuratori et hominibus pro deliberatione ab ipsis procuratore et castellano requisita, quia dicebant interim dominum Bellojoci esse venturum et ipsum consulere super predictis. Inhibitio regia super facto de Arcingiis. Johannes de Corpolayo (sic), miles domini regis, baillivus Matisconensis, castellano Castri Novi vel ejus locum tenenti salutem. Cum nos predecessori vestro, castellano Castri Novi, dederimus in mandatis in assisiis nostris Castri Novi, que fuerunt in Quadragesima nuper preterita, quod ipse non permitteret intromittere in terra de Arcingiis aliquos servientes ratione baronie, videlicet servientes terre domini Bellijoci vel alios, preter servientes domini regis in castellania Castrinovi a nobis constitutos, iterum vobis mandamus et percipimus quatenus dictum mandatum nostrum firmiter et inviolabiliter observetis. Et si aliquid in dicta terra, dicto mandato nostro durante, ab aliquibus servientibus intromissum seu innovatum extiterit, illud totum ad statum pristinum reducatis seu reduci faciatis et etiam si necesse fuerit emendari. Datum sub sigillo nostro, die jovis ante festum apostolorum Symonis et Jude, anno Domini MoCCCo secundo. Cum nos terram predictam causa resorti ad baroniam comitatus Matisconensis dicamus absque ullo medio pertinere. Datum ut supra. Transcriptum littere castellani de Thisiaco. Gaufridus de Telioz, miles, castellanus Tisiaci, castellano de Tisiaci (sic) salutem. Tibi mandamus quatinus omnes servientes existentes et positos per nos in domo de Arcingiis admoneas et exire facias a dicta domo, visis presentibus indilate intrato primitus per te et in persona tua in turre et forteressia ipsius domus pro domino Bellijoci, a quibus turre et forteressia exeas incontinenti, cavens ne aliqui servientum predictorum dampnum aliquod inferant ipsi domine nec bonis ejusdem, et si aliquid dampni intulerunt, restituere facias ipsi domine indilate. Datum die jovis post Circuncisionem Domini, Mo trecentesimo septimo. Supplicatio domini Bellijoci super facto de Arcingiis. Coram vobis, domino baillivo Matisconensi, supplicando dicit et proponit Johannes de Monte Castri, procurator et procuratorio nomine illustris viri domini Guichardi, domini Bellijoci, contra castellanum Castri Novi vel ejus locum tenentem, quantum tangit eos vel tangere potest quod cum dictus dominus Bellijoci sit in possessione vel quasi feudi et resorti domus de Arcingiis et ejus pertinenciarum et appendiciarum ubicumque existencium et predicta possidet vel quasi, et possedit per se vel per alium per ultima tempora et per decem et viginti annos et amplius et specialiter eo tempore quod dictus castellanus vel ejus locum tenens posuerunt vel poni fecerunt vexillum regium in dicta domo de Arcingiis et inhibitionem fecerunt castellano Tisiaci pro domino Bellijoci ne se intromitat in casu resorti dicti loci de Arcingiis, et predicta fecerit dictus castellanus vel ejus locum tenens in prejudicium ipsius domini Bellijoci et gravamen, ipso domino Bellijoci non vocato, non citato, non confesso nec conviato in aliquo nec in deffectu aliquo existente, perturbando ipsum dominum Bellijoci et ejus gentes in dicta possessione vel quasi, indebite et injuste, propter que dictus procurator, procuratio nomine dicti domini Bellijoci, vobis dicto domino baillivo supplicat et requirit eo modo juris et forma, quibus melius potest et debet, quatinus predictum vexillum et dictam ut dictum est, factum et propositum in prejudicium dicti domini Bellijoci admoneatis et admoneri faciatis, maxime cum ipse procurator domini Bellijoci paratus sit et offerat se paratum stare jure coram vobis, omnibus conquerentibus vel conqueri volentibus de dicto domino Bellijoci vel ejus gentibus et facere justicie complementum, offerens se paratum predicta probare si fuerint negata per aliquem, non omnia sed ea solum que sibi sifficient de premissis, et predicta supplicat et requirit idem procurator, procuratorui nomine predicto, quatinus predicta faciatis, nonobstantibus contradictionibus coram vobis factis per dictum castellanum vel ejus locum tenentem et per cancellarium vestrum cum preposito per ipsos, non tangat possessorium sed petitorium et cum juris scripto quo regitur baillivia Matisconensis, et ita in judiciis observatur et fuerit ex antico observatum per tempora antiquissima, nemo debeat sine cause cognitione sua possessione, vel quasi, spoliari vel turbari, et cum a vobis vel castellanis vestris non debeant nasci injurie unde jura nascuntur et nasci debent, et super hiis petit dictus procurator, nomine quo supra, a vobis jus sibi dici et fieri, et jus sibi dibi utrum facere predicta debeatis, protestans si necesse fuerit de aliis suis rationibus suo loco et tempore proponendis et de predictis declarandis si que fuerint dubia vel obscura, cetera suppleat discretio vestra. Super facto de Arcingiis. Dies mercurii post octabas Penthecostes est assignata coram nobis Egidio etc. apud Castrum Novum, procuratori domini regis in baillivia Matisconensi, seu ejus substituto, et Margarite, domine de Arcingiis, in quantum eam tangit ex una parte, et illustri viro domino Guichardo, domino Bellijoci, ex altera, ad respondendum precise hinc inde suplicationibus traditis et tradendis et mutuis articulis hinc inde per octo dies ante in scriptis tradendis quibus de jure fuerit respondendum et ad procedendum ulterius ut juserit. Datum cum supradictis die lune ante Penthecoste, anno quo supra. Articuli domini Bellijoci super facto de Arcingiis. Ad informandum vos, dominum Egidium de Malodumo, dominum Montaign. militem domini regis Francorum, custodem baillivie Matisconensi pro dicto domino rege, dicit et proponit per juramentum suum et probare intendit Johannes de Monte Castri, procurator et procuratorio nomine domini Guichardi, domini Bellijoci, contra virum discretum magistrum Petrum de Cabilone, procuratorem, procuratorio nomine domini regis in dicta baillivia, et contra magistrum Jacobum Albi de Trenorchio clericum, ab ipso magistro Petro, procuratorio nomine predicto substitutum in procuratorio, nec non contra Margaritam de la Sarree, relictam Hugonis, quondam domini d'Arcinges, tutorem ut dicitur et tutorio nomine liberorum suorum quos ipsa succepit ex dicto Hugone, quondam marito suo, quatenus tangit ipsos et quemlibet eorum et tangere potest et debet, ea que inferius continentur : In primis quod dictus dominus Bellijoci et ejus predecessores possederunt, vel quasi, resortem et jurisdicionem seu cognitionem resorti domus de Arcingiis et ejus pertinenciarum seu cognitione resorti inmediate est et fuit in possessione, vel quasi, per se vel per alium seu alios nomine ipsorum et pro ipsis pacifice et quiete per decem et viginti annos et amplius per ultima tempora. Item quod res predicte sunt de feudo domini Bellijoci et fuerunt ab antiquo. Item quod tam de jure communi quam de consuetudine antiqua et approbata et diutius observata dictum resortum et jurisdictio dicti resorti pertinet et pertinere debet inmediate ad dictum dominum Bellijoci. Item quod dictus dominus Bellijoci per se vel per alium seu alios, ejus nomine et pro ipso predicta possidebat vel quasi et de hiis, adhuc habet anum, possidendi, et est et erat in possessione vel quasi pacifice et quiete eo tempore quo castellanus Castri Novi, vel ejus locum tenens, posuit seu poni fecit de novo vexillum regium in dicta domo de Arcingiis et inhibitionem fecit castellano Tisiaci pro domino Bellijoci ne se intromiteret in casu resorti dicte domus de Arcingiis et jurisdicionis ejusdem cum ejus pertinenciis. Item quod predictus castellanus Castrinovi, vel ejus locum tenens, predicta fecit vel fieri fecit, ipso domino Bellijoci non vocato, non ortato non confesso vel convicto in aliquo nec in deffectu aliquo existente, in gravamen et prejudicium dicti domini Bellijoci, et ipsum dominum Bellijoci et ejus gentes in dicta possessione vel quasi, perturbando indebite vel injuste. Item quod de predictis est vox et fama in predicto loco de Arcingiis et in locis et parochiis circunvicinis. Supplicans et requirens dictus procurator domini Bellijoci vos dictum dominum custodem quatenus vos predictum vexillum et inhibitionem predictam de facto potius quam de jure factas et appositas admoneatis et amoneri faciatis ad utilitatem et ad commodum ipsius domini Bellijoci ad eo quod ipse dominus Bellijoci utatur de predicta possessione, vel quasi, libere et quiete, cum ipse sit paratus coram vobis stare jure et facere omnibus de se conquerentibus justitie complementum, offerens se dictus procurator domini Bellijoci, nomine quo supra, probaturum incontinenti et loco et tempore competenti predicta si fuerint per aliquem vel aliquos negata. Et post ejus vel eorum juramentum non omnia sed ea solum que sibi sufficient de premissis. Super recredencia hominum Tysiaci. Egidius de Malo Dumo, etc., castellano Castri Novi vel ejus locum tenenti salutem. Vobis tenore presentium mandamus quatenus homines domini Bellijoci Tysiaco et habitatores usque ad mensem unum, die date presentium inchoandum recredatis, visis presentibus, una cum bonis eorum captios seu detentis pro facto de Arcingiis quoniam dominus Bellijoci pro ipsis cavit in nostris manibus se et sua propter hoc obligando, promittendo quod ad diem mensis predicti futuram, decem ex ipsis hominibus sufficientibus pro se et aliis hominibus apud Matisconem in prisionem domini regis reddet pro stando jure coram nobis super dicto facto de Arcingiis et pro faciende quod de jure fuerit faciendum. Datum die sabbati et anno predicto. Super facto de Arcingiis. Anno Domini MoCCCo octavo, die sabbati post festum beati Luce evangeliste, assignata coram nobis ballivo Matisconensi per nos a mane usque ad horam nonam Margarite, relicte Hugonis de Arcingiis, domicelli quondam, ex una parte, et Perrenino de Kariloco et Johanni de Monte Castri, procuratoribus domini Bellijoci, ex altera, ad interloquendum a nobis utrum dictus Johannes de Monte Castri esset admittends vel non, in quantum tangit partem et non regem, ut deffensor et deffensorio nomine pro hominibus Tisiaci infrascriptis, citatis super invasione domus de Arcingiis et aliis excessibus commissis in loco de Arcingiis, ut dicitur, ipsa die interloquendo pronunciamus dictum Johannem deffensorem nomine predicto esse admittendum cum caup one de judicato solvendo pro dictis hominibus in quantum tangit partem et non in quantum tangit dominum nostrum regem cum pars tantum civiliter agat. Datum sub sigillo nostro ut supra. Anno Domini MoCCCo octavo die sabbati post festum beati Luce evangeliste, in assisis nostris Castrinovi, nos, Egidius de Malo, dominus Montaign., miles domini regis Francorum, custosque baillivie Matisconensis pro eodem, precipimus Perrino de Kariloco et Johanni de Monte Castri, clericis, procuratoribus domini Bellijoci, procuratorio nomine ejusdem, ut ipsi representent coram nobis apud Matisconem personaliter homines nominatos in cedula hic annexa, die martis ante festum Omnium Sanctorum, sub pena mille marcharum argenti, responsuros procuratori domini regis super fractione domus fortis de Arcingiis et depredatione bonorum ejusdem que dictis hominibus imponuntur et super aliis violenciis et excessibus que per eos dicuntur facta fuisse, per armorum potentiom, et manu regia existente in domo predicta precipimus et injunximus domino Gaufrido de Teliz, militi, castellano Tisiaci, ut ipse sub pena predicta personaliter coram nobis compareat dicta die super premissis et aliis procuratori domini regis quod justum fuerit responsurus, inhibentes ex parte domini regis dictis procuratori et castellano coram nobis presentibus et per eos dicto domino Bellijoci quod lite pendente nichil novi fiat per dominum Bellijoci vel ejus gentes contra Margaretam, relictam Hugonis de Arcingiis et ejus filium eorumque gentes et homines dicti loci. Nomina hominum Tysiaco super facto de Arcingiis. Primo Guichardus Persone, item Petrus Oliveti, item Hugo Choffers, item dictus Nagus, item dictus Pignioz, item dictus Borais, dictus Boysson, Perronins a la Rosse, dictus Buise Braz, Gaufridus ejus frater, Martinus Fane, Hugo frater dicti Boysson, Guillelmus de Monte Giraudi, Guillelmus d'Arni voce, Guillelmus ejus frater, filius Guillelmi de Canali, Parvus Guillemetus, filius Guillelmi de Canali, Parvus Guillemetus, filius Roberge, dictus Baylarons, Baronus de Porta, Petrus Charbuils, Thomas Saverii, Johannes filius a la Vacouelli, Felus Li Borlas, duo maignini, magister Hugo de Cluniaco, dictus Li Quais, Petrus Persone, Nicholaus A la Totine, dictus Charboniers, Andreas de l'Ospitaul, Perraudus de Cuilliers, Petrus Vosquans, Guichardus filius Vachon, filius a la Braydine, Perroninus Monteners, Perroninus de Trambase, Perronetus Ponceti, Johannes filius a la Doreri, Johaninus de Jolie, Perroninus Chamayroz, Johannes Chamayroz, filius Aymari, filius Perreti Vasconelle, filius Dionysii Aignon, Li Vaschet, Raymonz et filius Ponceti Lescafor (sic). Anno et die quibus supra pronunciavimus dictos homines non esse remittendos coram domino Bellijoci in quantum tangit regem et partem, factum de quo prosequuntur cum sit factum armorum et factum manu regia existente in loco de Arcingiis, ut dicitur, inmo cognitio et punitio ad nos pertinet et pertinebit tamquam ad superiorem ratione armorum et manus regie. Anno Domini MoCCCo octavo, die sabbati post festum beati Luce evangeliste, nos Egidius de Malo Dumo, dominus Montaign., miles domini regis Francorum, custosque baillivie Matisconensis pro eodem, adimplebimus (sic) contenta in mandato regio cujus transcriptum est hic annexum non obstantibus propositis ex parte gentium domini Bellijoci, maxime cum in littera super concessione resorti domus et terre de Arcingiis facto domino Bellijoci per dominum regem Francorum continetur, salvo jure alieno, et adjornamus viva voce Perroninum de Cariloco et Johannem de Monte Castri, procuratores domini Bellijoci, procuratorio nomine ejusdem, et per ipsos dominum Bellijoci apud Matisconem ad diem martis ante festum Omnium Sanctorum processuros, procuratorio nomine predicto, in dicte inquisitionis negocio in quantum tangit dominum regem et partem, ut fuerit rationis, cum intimatione quod sive venerint sive non, nos nichilominus in dicto negocio procedemus prima ratione. Datum ut supra in assisiis nostris Castri Novi. Transcriptum. Philippus, Dei gratia Francorum rex, baillivo Matisconensi vel ejus locum tenenti, salutem. Margarita de Serrata, domicella, vidua, nobis exposuit graviter conquerendo quod ad requisitionem ipsius, inter procuratorem nostrum ex una parte, et dilectum et fidelem nostrum dominum Bellijoci, tacito quod super hoc questio verteretur, dictum resortum procuravit a nobis sibi concedi, que concessio eidem domicelle prejudicialis extitit plurimum ac dampnosa. Quare mandamus vobis quatenus, vocato procuratore nostro, dicto domino Bellijoci et aliis evocandis, inquiratis super predictis ac eorum circumstanciis universis cum diligentia veritatem, inquestam quam super hoc feceritis nobis mittentes clausam sub vestro sigillo ad dies nostri futuri proximo Parlamenti, ad quos dies citetis procuratorem nostrum predictum pro deffensione juris nostri necnon dictas partes, jus super predictis recepturos dictam inquestam. Actum Pissiaci, die XXa augusti, anno Domini Mo CCCo octavo. Tenor concessionis regie facte domino Bellijoci. Philippus, Dei gratia Francorum rex, notum facimus universis tam presentibus quam futuris quod cum inter dilectum et fidelem nostrum dominum Bellijoci, ex una parte, et procuratorem nostrum ballivie Matisconensis pro nobis, ex altera, super primo resorto domus et terre de Arcingiis quod resortum idem domus ad se pertinere et se et suos predecessores in possessione dicti resorti esse et fuisse dicebat, dicto procuratore contrarium asserente controversia verteretur, nos controversiam hujusmodi amputare volentes eidem domino et suis heredibus quicquid [...]