[Clemens Episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis Hugoni Abbati Cluniacensi, ejusque fratribus tam præsentibus quàm futuris, regularem vitam professis in perpetuum. Religionis monasticæ modernis temporibus speculum, et in Galliarum partibus documentum, beati Petri Cluniacense Monasterium ab ipso suæ fundationis exordio Sedis Apostolicæ in jus proprium est oblatum. Proinde prædecessores nostri sanctæ recordationis Joannes XI. Item Joannes XIX. Agapitus II. Benedictus VI. Item Benedictus VII. Leo VII. Item Leo IX. Gregorius VI. Item Gregorius VII. Alexander II. Stephanus, Victor III. Urbanus II. Paschalis II. Gelasius II. Calixtus II. Ludus II. Eugenius III. Adrianus IV. et Urbanus III. Ecclesiæ Romanæ Pontifices, locum ipsum singularis dilectionis ac libertatis prærogativa donarunt, et universa ei pertinentia privilegiorum suorum sanctionibus munierunt. Statutum est enim ut Ecclesiæ omnes, Cimiteria, Monachi, clerici, et laici universi infra terminos habitantes, qui sunt à rivo de Salnay, et ab Ecclesia Rufiaci, et cruce de Lornant: à termino quoque molendini de Tornesac, per villam quæ dicitur Varenna cum nemore Burseriol à termino etiam qui dicitur Perois ad rivum usque de Salnay, sub Apostolicæ tantum Sedis jure ac tuitione permaneant. Neque ipsius Cluniacensis loci Presbyteri, aut etiam Parochiani, ad cujuslibet nisi Romani Pontificis et Cluniacensis Abbatis cogantur ire Synodum vel Conventum. Sanè pro Abbatis, Monachorum seu clericorum infra prædictos terminos habitantium ordinatione, pro chrismatis confectione, pro sacri olei, Ecclesiarum, Altarium et Cimiteriorum consecratione, Cluniacense Monasterium, quem maluerit Antistitem evocet. Cluniacenses Monachos ubilibet habitantes nulla omninò persona, præter Romanum Pontificem aut Legatum, qui à latere ipsius fuerit destinatus, excommunicet aut interdicat. Sanè terminos immunitatis loci vestri, qui à præfato antecessore nostro Vrbano Papa II. constituti sunt, præsentis decreti nostri pagina confirmamus, ne videlicet ullus homo cujuscumque conditionis ac potestatis invasionem, prædam aut rapinam facere, sive homicidium perpetrare præsumat, infra ipsorum limites terminorum. Itaque termini sacri banni sunt hi: versus Berziacum terminus est ad bivium citra Sarratam, unde una via venit ad Cluniacum, et altare ad Masillias. In strata versus Bellum-jocum terminus est contra Carruvium, quod est desuper molendinum Cellerarii Cluniacensis, citra Viengias ultra Cluniacum versus Masillias terminus est ad Bivium, unde una via tendit ad Masillias, altera ad sanctam Mariam de Bosco. Super Rufiacum terminus est ad summitatem defensi ad Bivium, unde una via tendit ad Besorniacum, altera ad Carellam. Versus Sergiacum terminus est intra Carruvium citra locum ubi dicunt ad Turgum. In Strata versus Cabilonensem pagum terminus est ad grossam Cassaniam super Marziacum. Versus Brancedunum terminus est in via super boscum Bannedum. Versus Trenorchium terminus est super rivulum quem dicunt longam-aquam. Inter Blanoscum et Donziacum versus Perronam vel Lasiacum terminus est ad tres fagos, ubi patiuntur vester boscus de Cluniaco et boscus Comitalis. Versus Igiacum terminus est ad Carmos super montem medium. In Abbatiis, quæ cum suis Abbatibus ordinationi Cluniacensis Monasterii datæ sunt, videlicet sancti Martialis Lemovicensis: Monasterii novi Pictavis, sancti Joannis Angeliacensis: Monasterii Lezatensis, Moysiacensis, Figiacensis in Cathurcensi pago: in Arvernia Mauziacensis, Tiernensis et Minatensis: in Antisiodorensi S. Germani: in Rothomagensi Abbatia apud Ponteseram: in Tervanensi sancti Wlmari sine Abbatis Cluniacensis consilio Abbas nullatenus eligatur. Ad hæc adjicimus, ut in omnibus Prioratibus et Cellis, quæ nunc sine proprio Abbate vestro regimini subjectæ sunt, nullus futuris umquam temporibus Abbatem ordinare præsumat: sed tam Prioratus ipsi et Cellæ, quàm et cætera in quibuslibet locis omnia, quibus Cluniacensis Ecclesia Arvernensis Concilii, quod per supradictum Papam Urbanum II. celebratum est, tempore investita erat, de quibus tunc nulla quæstio mota est, tam tibi quàm successoribus tuis in pace semper et quietè serventur. Pro Altaribus et Ecclesiis, sive decimis vestris, nulli Episcoporum facultas sit gravamen aliquod vobis aut molestias irrogare. Sed sicut eorum permissione quædam ex parte, quædam ex integro habuistis, ita et in futurum habeatis. Ecclesiarum vestrarum decimas, quæ à laicis obtinentur, si secundum Deum eorum potestati subtrahere vestræ religionis reverentia poterit, ad vestram et pauperum gubernationem vobis liceat possidere. Decimas laborum vestrorum, pro quibus tam vos quàm alios monasticæ religionis viros inquietare Episcopi consueverunt, illorum videlicet quos Dominicaturas appellant; qui vestro sumptu à Monasteriis et Cellarum vestrarum clientibus excoluntur, sine omni Episcoporum et Episcopalium Ministrorum contradictione deinceps quietius habeatis, qui vestra peregrinis fratribus et pauperibus erogatis. Ecclesiæ omnes, quæ ubilibet positæ sunt, seu Capellæ vestræ, et Cimiteria libera sint et omnis exactionis immunia, præter consuetam Episcopi paratam et justitiam in Presbyteros, qui adversus sui ordinis dignitatem offenderint. Liceat quoque vobis seu fratribus vestris in Ecclesiis vestris Presbyteros eligere, ita tamen ut ab Episcopis, vel Episcoporum Vicariis animarum curam absque venalitate suscipiant, quam si committere illi (quod absit) ex pravitate noluerint; tunc Presbyteri ex Apostolicæ Sedis benignitate officia celebrandi licentiam consequantur. Ecclesiarum verò seu Altarium consecrationes, si Diœcesani Episcopi gratis noluerint exhibere, à quolibet Catholico suscipiatis Episcopo. Nec cellarum vestrarum ubilibet positarum fratres pro qualibet interdictione vel excommunicatione divinorum officiorum suspensionem patiantur; sed tam Monachi ipsi, quàm et famuli eorum, et qui se monasticæ professioni devoverunt, clausis Ecclesiarum januis, non admissis Diœcesanis, divinæ servitutis officia celebrent, et sepulturæ debita peragant. Præterea quascumque possessiones, quæcumque bona idem Monasterium impræsentiarum justè et canonicè possidet, aut in futurum concessione Pontificum, largitione Regum vel Principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis Deo propitio poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant, in quibus hæc propriis duximus exprimenda vocabulis. In Burgundia Ecclesiam de Villa Franca, Ecclesiam de Barberiaco, Monasterium de Prims, Ecclesiam de Belna cum appendiciis suis. In Francia Ecclesiam Montisdesiderii, Ecclesiam de Domna Petra, Ecclesiam de Crispeio. In Provincia Monasterium juxta montem Pessulanum. In Tholosano Episcopatu Ecclesias sanctæ Columbæ. In Hispanis, Nazaram, sanctum Isidorum, sanctum Zoilum de Carrione, sanctum Romanum de Pennis, Villam-Viridem, Villam-francam, Vallem-viridem, Palumbarium, Bodinum, Vimineriam, sanctum Martinum de Nebda, sanctum Vincentium de Salamantica, sanctum Columbam de Burgis, Cornilanam, quæ propriè Cluniacensi Monasterio datæ sunt. Item in Nivernensi Episcopatu Monasterium de Albiniaco, quod ad Charitatem pertinet. In Francia Monasterium de Causiaco, quod ad sanctum Martinum de Campis, canonicalem Ecclesiam de Abbevilla, item Ecclesiam de Rua, quæ ad Monasterium de Abbevilla pertinet. In Episcopatu de Castro, Ecclesiam sancti Petri de Aliano. In Episcopatu Tusculanensi Ecclesiam sanctæ Mariæ de Pesculo. In Episcopatu de Vrbeveteri, Ecclesiam sanctæ Mariæ de Aqua-mola, et Ecclesiam S. Angeli. Prohibemus autem ne infra Parochias ad jus Cluniacensis Monasterii pertinentes, absque Cluniacensis Abbatis consensu, nullus Ecclesiam vel Capellam ædificare præsumat, salva in omnibus Apostolicæ Sedis auctoritate. Inhibemus autem ne terras, seu possessiones alias, et thesauros Ecclesiarum vestrarum liceat alicui vendere, seu alio modo alienare, vel loco pignoris obligare, vel alicui fratrum vestrorum pro aliquo fidejubere, absque consensu Abbatis et Capituli vestri, aut majoris et sanioris partis; quod si factum fuerit, decrevimus irritandum. Decernimus ergo ut nulli omninò hominum liceat præfatum Monasterium temerè perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura. Si qua igitur in futurum Ecclesiastica sæcularisve persona hanc nostræ constitutionis paginam sciens, contra eam venire tentaverit, secundò tertióve commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se judicio divino existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et à sacratissimo Corpore et Sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtæ subjaceat ultioni: cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatinus et hic fructum bonæ actionis percipiant, et apud districtum Judicem præmia æternæ pacis inveniant. Amen. Ego CLEMENS Catholicæ Ecclesiæ Episcopus. Ego Joannes Presbyter Cardinalis tit. sancti Marci. Ego Laborans Presb. Card. S. Mariæ trans Tiberim tit. Calixti. Ego Albinus Presbyter Card. tit. S. Crucis in Jerusalem. Ego Melior Presb. Card. SS. Joannis et Pauli tituli S. Pammachii. Ego Jacobus Diaconus Cardinalis sanctæ Mariæ in Cosmedin. Ego Octavianus SS. Sergii et Bachi Diaconus Cardinalis. Ego Goffridus sanctæ Mariæ in via-lata Diaconus Cardinalis. Ego Petrus S. Nicolai in carcere Tulliano Diaconus Cardinalis. Ego Radulphus S. Georgii ad velum aureum Diaconus Cardinalis. Datum Laterani per manum Moysi Lateranensis Canonici vices agentis Cancellarii V. Kalendas Martii, indictione IV. Incarnationis Dominicæ, anno M. C. LXXXVII. Pontificatus verò Domni Clementis Papæ III. anno primo.]