[Nicolaus Episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis Abbati Monasterii sancti Petri Cluniacensis ejusque successoribus tam præsentibus quàm futuris regularem vitam professis in perpetuum Religionis Monasticæ modernis temporibus speculum et in Galliarum partibus documentum. Beati Petri Cluniacense Monasterium ab ipso suæ fundationis exordio Sedi Apostolicæ in jus proprium est oblatum; proinde prædecessores nostri Romani Pontifices locum ipsum singularis dilectionis ac libertatis prærogativa dotarunt et universa ei pertinentia privilegiorum suorum sanctionibus munierunt. Eapropter, dilecti in Domino filii vestris justis postulationibus clementer annuimus et præfatum Cluniacense Monasterium quod specialiter beati Petri juris existit ad instar felicis recordationis Innocentii, Alexandri et Clementis IV. et Gregorii IX. prædecessorum nostrorum Romanorum Pontificum sub ejusdem beati Petri et nostra protectione suscipimus et præsentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes ut ordo Monasticus qui secundum Deum et beati Benedicti Regulam ac institutionem Cluniacensium fratrum in eodem loco institutus esse dignoscitur perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Præterea quascumque possessiones quæcumque bona idem Monasterium impræsentiarum justè ac canonicè possidet aut in futurum concessione Pontificum, largitione Regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis justis modis Deo propitio poterit adipisci firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant in quibus hæc propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum ipsum in quo præfatum Monasterium situm est cum omnibus pertinentiis suis. In Burgundia Carumlocum, Marcigniacum, Paredum, S. Marcellum Cabilonensem, Vergiacum, Trualdum et omnes alios Prioratus et cellas possessiones et jura quæ in ea habetis. In provincia Lugdunensi ultra Ararim, Nantuacum, Giniacum, Monasterium de vallibus supra Polligniacum, Monasterium de Alta Petra, Vallem Clusam, Vltrangum. Romanum Monasterium Paterniacum, Insulas et omnes prioratus et cellas, possessiones et jura quæ in illa parte Burgundiæ sive in Theutonia possidetis. In Provincia Viennensi sanctum Victorem, Gebennensem, Condeminam, Burgerium, Domênam, Alavardum et omnia loca et jura quæ in ipsa Viennensi Provincia possidetis. In Provincia S. Saturninum, Tornacum, Podium de Ganagobia extra montem Pessulanum, Clunisetum et cætera loca vestra in Provincia constituta. In Vasconia Carennacum, Moyacum, sanctum Orientium, sanctum Montem et cætera loca vestra quæ in Vasconia possidetis. Præterea Silviniacum Monasterium Celsiniense, S. Florum, Voltam, S. Eutropium, Mongonum, Ajam, Monasterium de Charitate cum omnibus pertinentiis suis. S. Stephanum, S. Salvatorem Nivernens. S. Martinum de Campis, Longum pontem, Gayam, sanctam Margaretam. In Campania cum grangiis de Materturia et de S. Petronilla et omnibus pertinentiis suis, Crispiacum, Comsiacum; Lehunum cum Prioratibus sancti Laurentii et sancti Nicolai quos Prior Lehunensis Monasterio suo cum eorum pertinentiis noviter acquisivit, S. Margaretam in Ceduno, Mondiderium Abbatis villam, sanctum Lupum, Monasterium sanctorum Cosmæ et Damiani Frœuillis, Relangias et quidquid in Bituricensi, Burdegalensi, Remensi, Senonensi, Treverensi, et Rothomagensi provinciis possidetis Monasterium Lebbense, Lantonense, Montemacutum, Tefforde, Lebdecumbam, Opefordum, et Tikefore villas cum omnibus appenditiis earumdem. S. Mariam de Nagera, S. Zoilum de Carrione, Villamfrancam, S. Columbam de Burgis Cornelianam, Monasterium Pontidense, Monasterium S. Mayoli Rapiense S. Gabrielis Cremonensis et Monasterium sancti Pauli de Argona, Cellam de Bertres et Cellam de Manechia et quidquid in Anglia, Hispania, Lombardia et in Leodiensi Diœcesi possidetis. In Tuscia juxta Cryptas sanctam Mariam de Aqua-viva, in Civitate Tusculanensi S. Joannem de Podio, sanctum Petrum de Aliano, et in Sicilia Prioratum de Socco, cum omnibus pertinentiis suis. Sanè laborum vestrorum decimas, pro quibus tam vos, quam Monasticæ Religionis viros inquietare Episcopi consueverunt, illorum videlicet quos Dominicaturas appellant, qui vestro sumptu à Monasterii et Cellarum vestrarum clientibus excoluntur, sinè omni Episcoporum et Episcopalium ministrorum contradictione deinceps habeatis quietius, qui vestra peregrinis et fratribus pauperibus erogatis. Liceat quoque vobis Clericos vel laicos liberos et absolutos è sœculo fugientes ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in Monasterio vestro professionem fas sit absque Abbatis sui licentia de Cluniacensi Claustro discedere; discedentem verò absque communium litterarum vestrarum cautione nullus audeat retinere. Quod si forte quis retinere præsumserit, licitum sit vobis in ipsos Monachos vel conversos regularem sententiam promulgare. Adhuc etiam prohibemus ne aliquis monachus sive conversus sub professione vestræ domus adstrictus sine consensu et licentia Abbatis et majoris partis Capituli vestri, pro aliquo fidejubeat, vel ab aliquo pecuniam mutuò accipiat ultra pretium Capituli vestri providentia constitutum nisi propter manifestam domus vestræ utilitatem; quod si facere præsumpserit non teneatur Conventus pro iis aliquatenus respondere. Licitum præterea vobis sit in causis propriis, sive civilem, sive criminalem contineant quæstionem, fratrum vestrorum testimoniis uti, ne pro defectu testium jus vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper authoritate Apostolica inhibemus ne ullus Episcopus vel alia quæcumque persona ad Synodos vel conventus Forenses nos ire compellat, nec ad domus vestras causa Ordines celebrandi, causas tractandi, vel conventus aliquos publicos convocandi vel Missas etiam celebrandi, nisi ab Abbate fuerit invitatus accedat. Statuimus etiam ut Ecclesiæ omnes, Cimiteria, Monachi, clerici, et laici universi infra terminos habitantes qui sunt à rivo de Salnay, et ab Ecclesia Rufiaci, et Cruce de Lornant; à termino quoque Molendini de Tornasach, per villam quæ dicitur Varenia cum nemore Burserio; à termino qui dicitur Perois, usque ad rivum de Salnay, sub Apostolicæ Sedis tantum jure ac tuitione permaneant; neque ipsius Cluniacensis loci Presbyteri, aut etiam Parochiani ad cujuslibet, nisi ad Romani Pontificis, vel ejus legati, et Cluniacensis Abbatis cogantur ire Synodum vel conventum. Sanè pro Abbatis, Monachorum seu clericorum infra prædictos terminos habitantium ordinatione, pro chrismatis confectione, pro sacri olei, Ecclesiarum, et altarium conservatione, et Cimiteriorum benedictione, Cluniacense Monasterium quem maluerit Antistitem convocet gratiam et communionem Apostolicæ Sedis habentem: Cluniacenses verò Monachos ubilibet habitantes nulla omninò persona præter Romanum Pontificem, et Legatum, qui ad hoc missus fuerit, excommunicet, aut etiam interdicat; ita tamen ut circa legatos Apostolicæ Sedis obedientia, vel reventia debita per hoc nullatenus minuatur. Tibi etiam (fili Abbas) et per te Monasterio Cluniacensi concedimus, ut in processionibus, Missarumque solemniis, tàm tu, quàm successores tui Mitra, annulo, chirothecis, Sandaliis, et aliis Pontificalibus insigniis uti possitis, benedictionemque solemnem super populum facere ad divini nominis gloriam, et Monasterii Cluniacensis honorem. Illud autem districtius inhibemus, ne quis possessiones, jura, vel bona Monasterii vestri, præter Sedis Apostolicæ conscientiam, cui specialiter est subjectum, quolibet modo alienare, vel aliquas et rationabiles Monasterii ipsius consuetudines et hactenus observatas violare præsumat. Si quæ verò donationes, aut alienationes aliter, quàm dictum est, factæ fuerint, eas irritas esse censemus. Decimas prætereà et possessiones ad jus Ecclesiarum vestrarum spectantes, quæ à laicis detinentur redimendi, et legitimè liberandi de manibus eorum, et ad Ecclesias, ad quas pertinent revocandi libera sit vobis de nostra authoritate facultas. Percussuram quoque proprii mumismatis, vel monetæ, sicut hactenus est obtentum, vobis authoritate Apostolica confirmamus. Ad hæc adjicimus ut in omnibus Prioratibus et cellis quæ nunc sine proprio Abbate vestro regimini sunt subjectæ, nullus futuris unquam temporibus Abbatem ordinare præsumat, sed tam Prioratus ipsi et cellæ quam et cætera in quibuslibet locis omnia, quibus Cluniacensis Ecclesia tempore Arvernensis Concilii, quod per felicis memoriæ Urbanum Papam prædecessorem nostrum celebratum est, investita erat, de quibus nulla tunc quæstio mota est, tàm tibi (fili Abbas) quam successoribus tuis in pace semper et quiete serventur; illis dumtaxat exceptis, quæ per authoritatem Sedis Apostolicæ sunt ab illo statu mutata pro altaribus et Ecclesiis sive decimis vestris nulli Episcoporum facultas sit gravamen vobis indebitum irrogare; sed sicut eorum permissione, quædam ex parte, quædam ex integro habuistis, ita futuris temporibus habeatis. Cæterùm omnes Ecclesiæ, quæ ubilibet positæ sunt, seu capellæ vestræ, et Cimeteria libera sint, et omnis exactionis immunia, præter consuetam Episcopi paratam, et justitiam Canonicam in Presbyteros, qui adversus Ordinis sui offenderint dignitatem. In Parrochialibus verò Ecclesiis quas habetis, liceat vobis seu fratribus vestris Sacerdotes eligere, et Diœcesano Episcopo præsentare; quibus (si idonei fuerint) Episcopus curam animarum committat, et ei de spiritualibus, vobis verò de temporalibus respondere debeant; quam si committere illis (quod absit) ex pravitate noluerint, tunc Presbyteri Apostolicæ Sedis benignitate officia celebrandi, dummodo sint idonei, licentiam consequantur. Ecclesiarum verò seu altarium consecrationes, si Diœcesani Episcopi gratis noluerint exhibere, à quolibet Catholico suscipiatis Episcopo gratiam et communionem Apostolicæ Sedis habente, nec cellarum vestrarum ubilibet positarum fratres pro qualibet interdictione vel excommunicatione divinorum Officiorum suspensionem aliquatenus patiantur; Sed tam Monachi ipsi, quàm et famuli eorum, et qui se professioni Monastic? devoverunt clausis Ecclesiarum januis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis Campanis, suppressa voce, divina officia celebrent et peragant debita sepulturæ. Cæterùm Abbatias, quas prædecessores nostri Romani Pontifices vestris prædecessoribus concesserunt, nos quoque vobis, et successoribus vestris duximus concedendas, ut per industriam vestram Religionis status in eis Authore Domino conservetur, videlicet Abbatias sancti Martialis Lemovicensis, Monasterii novi Pictavensis, S. Ioannis Angeliacensis, Monasterii Lezatensis, Moysiacensis, Figiacensis, Mauziacensis, Tyhernensis, et S. Germani Antisiodorensis. Illud nihilominus statuentes, ut in eis sine Abbatis Cluniacensis consilio Abbas nullatenus eligatur. Paci quoque et tranquillitati vestræ paterna imposterum sollicitudine providere volentes, Authoritate Apostolica prohibemus, ut infra terminos Sacri banni, quos supradictus, Urbanus Papa distinxit seu infra clausuras locorum, vel grangiarum vestrarum nullus homo, cujuscumque conditionis aut potestatis existat, invasionem, prædam aut rapinam, vel furtum facere, ignem apponere, sanguinem facere, hominem temerè capere, seu homicidium perpetrare præsumat. Prætereà omnes libertates et immunitates à prædecessoribus vestris Romanis Pontificibus eidem loco concessas, necnon libertates, et exemptiones sæcularium exactionum à Regibus, et principibus, vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas authoritate Apostolica confirmamus, et præsentis scripti Privilegio communimus. Decernimus ergo ut nulli omninò hominum liceat præfatum Monasterium temerè perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva Sedis Apostolicæ Authoritate, Diœcesanorum Episcoporum Canonica iustitia in Ecclesiis non exemptis. Si qua igitur in futurum Ecclesiastica sæcularisve persona hanc nostræ constitutionis paginam sciens, contra eam temerè venire tentaverit, secundò tertióve commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et à sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri IESU CHRISTI aliena fiat, atque in extremo examine districtæ subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri IESU CHRISTI, quatenus et hic fructum bonæ actionis percipiant, et apud districtum Iudicem præmia æternæ pacis inveniant. Amen. Amen. Amen. Ego Nicolaus Catholicæ Ecclesiæ Episcopus. Ego Odonius Tusculanus Episcopus. Ego frater Benteverga Albanensis Episcopus. Ego frater Robertus Portuensis Episcopus. Ego Eucherus tituli S. Praxidis Presbyter Cardin. Ego Guillelmus tituli Marci Presbyter Card. Ego Jacobus S. Mariæ in Cosmedin. Diaconus Card. Ego Matthæus S. Mariæ in porticu Diaconus Card. Ego Gottofridus S. Gregorii ad Velum - Aureum Diaconus Cardinalis. Ego Jordanus S. Eustachii Diaconus Cardinal. Ego Jacobus sanctæ Mariæ in Via-lata Diaconus Cardinalis. Datum Romæ, apud sanctum Petrum. Per manum Magistri Petri de Mediolano S. Rom. ecclesię Vice-Cancellarii XV. Kalendas Aprilis. Indictione VII. Incarnationis Dominicæ anno M. CC. LXXVIII. Pontificatus verò Domni Nicolai Papæ III. anno secundo.]