Præclaris  in Christi corpore plurimum honorandis Dei Sacerdotibus, Guillelmo Ebredunensi, Vldrico Diensi, Guillelmo Wapincensi, Frater Petrus humilis Cluniacensium Abbas, salutem. QVONIAM inter omnes totius Prouinciæ Septimaniæ, seu Alpium maritimarū Episcopos, religione, scientia, eruditione, ac pastorali sollicitudine, diuina dispositio specialiter per vos Pontificale cacumen exornat: insedit animo reuerentiā vestram  singulari prę cæteris semper affectu excolere,  motus animi mei vobis familiarius aperire. Moueri me nullo temporaliū rerū commodo, nullo ad præsens incommodo suspicemini, sed illam motus huius totam causam esse sciatis, quæ  vos sæpenumero mouit,  propter quam vestra pastoralis sollicitudo non parum hactenus laborauit. Vnde gratias Deo, qui laborem vestrum non omnino irritum fecit, sed sicut ipsa rerum experientia docet, inimicos fidei Christianæ,  idcirco hostes salutis humanæ, vestris sudoribus pene deleuit. Pene, inquam, deleuit, quoniam nuper per diœceses vestras iter faciens, sicut ex plurima parte erroneum dogma cum suis auctoribus a Prouinciis illis expulsum reperi, ita nōnullas eius reliquias, in multis, sed occultis, non tam defensoribus quam susurratoribus inueni. Inueni cōtritum colubri caput, victrici rursum calcaneo insidiari,  nefandum guttur in necem hominum reparata venena frequentibus sibilis præsagari. Quod in talibus exercitatis animis vestris non est aliquatenus contemnendum, quia multo citius rebus pessimis quam optimis incrementa succedunt, longe facilius  feracius zizania diaboli quam triticum Dei in eius agro sese dilatat. Nec quia semel deuictus creditur, velut nil vltra ausurus hostis pertinax contemnatur: quoniam secundum Poetam, Victorem a victo superari sæpe videmus,  febrem diuturno medicorum labore ab ipsis medullis exclusam, acrius irrepsisse,  plerumque animam extorsisse, parua languentis seu medentis incuria, sæpius experti sumus. Oportet quidem, quod non docens, sed consulens dico, aduersus multiformes luporum insidias pastoralem oculum vigilare,  ne in aliquo grex Dominicus lædatur, irrequieto studio satagere. Sed longe studiosius morsus ille ab ouili Christi est repellendus, multo vehementius dens ille belluinus pastorali baculo conterendus, qui oues eius nō quærit laniare, sed iugulare, non crus frangere, sed strāgulare. Hæc est illa non qualiscumque læsura, sed ipsius totius salutis iactura, quam illi præ aliis incurrunt, qui ab itinere rectæ fidei aberrantes, per deuia errorum in barathrum profundæ perditionis ruunt. Si res agitur de adulterio, si de furto, si de periurio, si de fraude, si de homicidio, si certe de quolibet alio crimine lis exorta fuerit, fide integra permanente, ad vitam aditus per eam patebit. Nam si secundum scripturam iustus ex fide viuit, peccator ad vitam per fidem redibit. Nec obesse illi poterunt quantalibet suscepta vulnera, cui vita fidei, quæ per dilectionem operatur, fuerit reseruata. Inde vulneratus a latronibus curari potuit, quia non ex toto mortuus, sed post vulnera peccatorum, fidei vita viuus remansit. Qui si  fidem cum operibus perdidisset, curationis spes vlterius nulla fuisset. Noui equidem quod  infidelis etiam post apostasiam sæpe fidem resumit, sed dum infidelis permanet, quo post pericula recurrat, non habet. Hinc filij Edom Hierusalem persequentes, dicunt. Exinanite, exinanite, vsque ad fundamentum in ea. Exinanitur enim vas quodlibet liquore suo, sed non vsque ad fundamentum, quando peccator quilibet, etsi malis superuenientibus, bonis prioribus diminuitur, vsque ad fundamentum tamen fidei non vacuatur. Quod si  illud exhauritur votis iam hostilibus adimpletis, immundis spiritibus, Deo prorsus Hierusalem vacuata repletur. Liberet in laude fidei diutius immorari, vt  maxima eius vtilitas,  pessima ei detrahentium impietas clarius eluceret, vt quanto ea laudabilior, tanto ei contradicens hæreticus damnabilior appareret. Sed quia scripturarum campi eius vbique floribus respersi sunt, reprimendus est stylus, ne si in superfluis moratus fuerit, ad necessaria tardus veniat. Superfluam vero idcirco dixi de laude fidei disputationem, quia quod omnibus pene fidelibus notum est, velut de re ignota diutius tractare superfluum est. Quis enim tam surdus vt non audierit? quis tam lethargicus vt non meminerit, Christum in Euangelio frequentibus fidem laudibus extollentem,  pene assidue, infirmis peccatoribus, ac singulis dicentem, Fides tua te saluum fecit?  discipulis, Si habueritis fidem, dicetis monti, transi,  transiet.  iterum, habete fidem. dicitur  Petro. Modicæ fidei, quare dubitasti? , qui non credit, iam iudicatus est. , qui credit in me, opera quæ ego facio  ipse faciet,  maiora horum ipse faciet. Quis literatus non a puero audiuit Apostolum clamantem, Sine fide impossibile est placere Deo? Et Psalmistam, Omnia opera eius in fide? Et Esaiam, Si non credideritis, non permanebitis? Quis tonitrua Apostoli ad Hebræos obturata aure transire potuit? quibus fide testimonium consequutos fuisse senes, fide aptata esse secula verbo Dei, fide plurimam hostiā Abel quam Cain obtulisse, fide Enoch translatum ne videret mortem, fide Noe respōso accepto de his quæ adhuc non videbantur, aptasse arcam in salutem domus suæ, fide Abraham obedisse  Isaac obtulisse cum tentaretur,  vniuersos quicunque fuerunt ab initio seculi vsque ad tempus gratiæ sanctos, per fidem deuicisse regna, operatos iustitiam, adeptos repromissiones, copiosissime narrat. Quosdam vero ex ipsis fide obturasse ora leonum, extinxisse impetum ignis, effugasse aciē gladij, conualuisse de infirmitate, fortes factos in bello, alios ludibria  verbera, vincula  carceres expertos, lapidatos, sectos, tentatos, in occisione gladij mortuos, alios circuisse in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiatos, afflictos,  reliqua. Post quæ omnia ita laudem fidei concludit. Et hi, ait, omnes testimonio fidei probati non acceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid melius prouidente ne sine nobis consummarentur. Et post quædam. Curramus inquit, propositū iter, aspicientes in auctorem fidei  consummatorem Iesum. Hæc breuiter venerandi Patres  Sacerdotes Domini, de sacræ fidei laude atque profectu, non tam explicaui quam commemoraui, vt ex paucis istis plurima doctis mentibus vestris occurrant,  quantum malum tanto bono neglecto sequatur, aduertant. Quod vos iam plus nimio expertos esse, nullum fere occidui orbis angulum latet: quando ad iniuriā diuinitatis  contemptum sacræ legis, nouo  apud Christicolas inaudito scelere, in partibus vestris populi rebaptizati, Ecclesiæ prophanatæ, altaria suffossa, cruces succensæ, die ipso passionis dominicæ publice carnes comestæ, sacerdotes flagellati, monachi incarcerati,  ad ducendas vxores terroribus sunt ac tormētis compulsi. Et harum quidem pestium capita, tam diuino auxilio quam Catholicorum Principum adiutorio a vestris regionibus exturbastis: sed supersunt, vt iam dixi, membra, lethifero adhuc, sicut ipse nuper sensi, veneno infecta, ad quæ curanda Dei est misericordia inuocanda,  vestra medicinalis diligentia adhibenda. Quod fortassis fieri poterit, si post alia sapientiæ vestræ concilia, inquantum licuerit, auctoritas religiosis, ratio curiosis non defuerit. His enim duobus omnis tam diuinarum quam humanarum rerum quæstio soluitur, vt iam non homo, sed bestia dici possit, quisquis auctoritati vel rationi non cedit. Eapropter quoniam veritatis discipulis Apostolica voce præcipitur, vt parati sint reddere rationem omni poscenti de ea quæ in nobis est, spe  fide, visum est mihi ratione,  maxime auctoritate, cui præcipue fides innititur, hæreticis calumniis respondere, ne si nemo responderit, iactent vel æstiment erronei homines, non consilio, sed respondendi inopia Catholicos siluisse. Et quidem doctis iam  eruditis in fide Christiana nostris temporibus, magis contemptui habenda, quam responsione digna, hæresis nefanda videretur, nisi  publica pericula  animarum damna,  pertinax erroris ipsius iam per viginti annos perseuerantia, nō dissimulandam, sed increpandam, conuincendam ac detestandam admonerent. Incitat magis ad hæc,  velut adiectis dorso stimulis acrius instigat fama nuper relata, quod scilicet anguis lubricus de regionibus vestris elapsus, immo vobis prosequētibus expulsus, ad Narbonensem Prouinciam sese contulerit,  quod apud vos in desertis  villulis cum timore sibilabat, nunc in magnis Conuentibus  populosis Vrbibus audacter prædicat. Putabam Alpes gelidas,  perpetuis niuibus opertos scopulos incolis vestris barbariem inuexisse,  dissimilem terris omnibus terram dissimilem cæteris omnibus populum creauisse: itaque agrestibus  indoctis hominum moribus, peregrinum dogma facilius irrepsisse. Sed hanc opinionem meam vltima rapidi Rhodani littora,  circumiacens Tolosæ planities, ipsaque vrbs vicinis populosior expurgat, quæ aduersus falsum dogma tanto cautior esse debuit, quanto assiduitate frequentantium populorum,  experientia multiplicium doctrinarum doctior esse potuit. Suscepit enim, quod non improperans, sed condolens, non bonis detrahens, sed malos a malis suis extrahere cupiens dico: suscepit, inquam, nobilis ex se, ignobilis ex errore ciuitas, contra Christum Antichristi præambulos,  oblita diuini lactis, quo imbuta, quo enutrita, quo in robur virile prouecta est, aquas furtiuas dulciores,  panem absconditum suauiorem iudicauit. Non est recordata, iuxta Prophetam, dierum adolescentiæ suæ, nec tantorum testium, Christi in se fusis cruoribus fidei Christianæ testificātibus acquieuit, sed facta est quasi mulier fastidio augens precium, quæ super virum suū inducit alienos. Et o oues Christi, hæccine de vobis meruit Pastor vester, qui posuit animā suam pro vobis? Hæccine de vobis meruit, qui relictis nonaginta nouem ouibus in deserto, venit quærere  saluum facere quod perierat? Ista de vobis sanguine suo lucratus est, vt dimisso bono Pastore, lupis rapaciter vos dissipantibus adhæreatis? Sed quid ego vos oues nomino, nisi forte vt illos, de quibus dicitur, Sicut oues in inferno positi sunt, mors depascet eos? Nam si vere simplicitas  obedientia ouium Christi in vobis perseuerasset, a lupis refugeretis, ad Pastorem confugeretis, impleretur in vobis vox ipsius Pastoris dicentis, Oues meæ vocem meam audiunt,  ego Dominus agnosco eas,  sequuntur me,  ego vitam æternam do eis,  non peribunt in æternum,  non rapiet eas quisquam de manu mea. Qui  de lupis vel mercenariis ait. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo, neque audiunt vocem alienorum. Et, o miseri quicunque estis homines, qui omni veritate  grauitate vacuati, vanitate  leuitate omnem paleam  stipulam supergressi, circunferimini omni vento doctrinæ,  ad singula nouarum spiramēta aurarum, nil solidum vel stabile habentes, vt sidera, secundum Iudam Apostolum errantia, per errorum passim inania raptamini. Si mortis periculū  vltima necessitas vos vrgeret, si cruentus persecutor ignibus, gladiis,  tormentis, vt olim, excogitatis instaret, si ipse, cuius est aduentus in omni virtute, signis  prodigiis mendacibus, qui aureis aggeribus sanctorum paupertatem, qui seculi luxibus frugalitatem, qui tormentis constantiam, qui miraculis fidem, longe aliis ferocius persecuturus est, vrgeret: quid vos? Quid vos, inquam, quid vos tūc ad illa? Qui ad leuis auræ spiritum arundinea fragilitate mouemini, quādo tantos turbines, annosas etiam quercus,  elatas in cœlum abietes auellentes, immoti pateremini? Quando vos pro Christo vestro sapientibus Græcis, potentibus Romanis, crudelibus Persis, prodigiosis Antichristi temporibus resisteretis: qui non multis gentibus, sed duobus tantum homuncionibus, Petro de Bruis,  Heinrico eius pseudo-Apostolo tam facile cessistis? Quorum nulla vos sapientia conuicit, nulla potentia subegit, nulla tormenta terruerunt, nulla vel magica tormenta deceperunt. Sed facti estis velut columba seducta non habens cor,  velut bos ductus ad victimam, qui iam iamque immolandus bruto pectore ad mortem velut ad pascua pinguia currit. Verum quia zelus domus Dei,  tam leuiter desertus a Christianis Christus me paululum digredi,  aliquantum extra metas currum agere coegit: ad propositum stylus recurrat,  quod diu parturiuit, nunc tandem pariat. Vos igitur, vos, quos supranominaui, magistri errorum,  cæci duces cæcorum, fæces hæresum, reliquiæ schismaticorum: vos ego, inquam, seductorum seductores cōuenio,  vt de latibulis vestris ad publicum nostrum prodeatis inuito. Non habet, vt vulgo dicitur, veritas angulos, nec lumen sub modio vult latere, nec ea quæ Catholica dicitur, amat fieri singularis, quia quæ per totum mundū Christi præcepto diffusa est, mundis partibus contenta non est. Venite a maritimis Septimaniæ ad vocem vos vocantis Ecclesiæ,  si quid, vt ipsi dicitis, pro ea, vel, vt nos credimus, contra eam affertis, edicite. Agam  ego econtra, non vt aliis sapientior, sed forte vt effrenatior, paratus pro modulo meo veritati quæ innotuerit cedere, falsitati obuiare. Prima propositio nouorum hæreticorum. Mittens, inquiunt, Christus discipulos suos ad prædicandum, ait in Euangelio. Ite in orbem vniuersum, prædicate Euangelium omni creaturæ. Qui crediderit  baptizatus fuerit, saluus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur. Ex his Domini verbis aperte monstratur nullum nisi crediderit,  baptizatus fuerit, hoc est, nisi Christianam fidem habuerit,  baptismum perceperit, posse saluari. Nam nō alterum horum, sed vtrumque pariter saluat. Vnde infantes, licet a vobis baptizentur, quia tamē credere obstante ætate non possunt, nequaquam saluentur. Ociosum igitur  vanum est, quando eo tempore homines aqua perfunditis, quo carnem quidem eorum a sordibus humano pro more abluere, sed animam a peccatis minime mundare potestis. Nos vero tempus congruum fidei expectamus,  hominē postquam Deum suum agnoscere,  in eum credere paratus est, non, vt nobis imponitis, rebaptizamus, sed baptizamus, quia nunquam baptizatus dicendus est, qui baptismo, quo peccata lauantur, lotus non est.