Notum sit omnibus hominibus hoc intelligentibus controversiam fuisse inter priorem Sancte Marie de Villa Franca et priorem de Monte Zebruario, super unum oratorium, quod prior de Monte Zebruario construxerat in Villa Franca. Qua causa istam controversiam dividendi et in pace redeundi placuit regine Urrache, matri domini regis Aldefonsi, facere exquisam, quomodo oratorium illud se habuit in tempore imperatoris, et qualiter construxerat. Quare predicta domina regina precepit inquisitoribus, videlicet Petro de Fonte, et Dominico Johannis, et Pelagio Barragan, et Martino Pelagii, et Helie Archambaldo, et Fernando Gostet, ut inquirerent quomodo predictum oratorium tempore imperatoris factum fuerat. Igitur predicti inquisitores invenerunt quosdam idoneos testes dicentes quomodo factum fuerat oratorium illud et se habuerat in tempore imperatoris. Qorum nomina testium inferius hac in karta invenientur. Igitur ego Petrus Martini dico et in veritate testor, quod in tempore imperatoris in illa casa de Monte Zebruario, quam superius oratorium diximus esse, nunquam vidi campanam, nec audivi neque missam cantare, neque ullas horas dicere, neque sepelire, neque offerre, neque parrochiam habere, neque baptizare, neque forisdare Sancti Nicholai ad Zebrerium, neque partem habere Sanctam Mariam in molendino de Zeberrio, neque decimas dare de Zeberrio ad Sanctam Mariam. Sed vidi in illa casa unum altariolum parvulum, non bene coopertum, et porta, que ibi est modo, solebat esse in alia parte; quod de Perrex veniebant decime et oblationes ad Sanctam Mariam, et capellanus Sancte Marie manifestabat, et communicabat, et sepeliebat homines illius domus de Zebreio in cimiterio Sancte Marie. Quod ego Martinus Vuilelmi dico et in veritate testor quod (reliqua, ut supra.) Quod ego Vuillelmus de Cruce dico, etc. Quod ego Maureton dico, etc. Quod ego Dominicus Neptus dico, etc. Quod ego Johannes dico, etc. Quod ego Geraldus Johannis dico, etc. Quod ego Bonus Mancipus dico, etc. Quod ego Rodericus de Perrex dico, etc. Quod ego Martinus Moz dico, etc. Quod ego Petrus Vassallus dico, etc. Quod ego Ugonet dico, etc. Quod ego Petrus Petri, etc.... nunquam vidi neque audivi campanam, nisi unam parvulam, set non audivi eam tangere, neque missam cantare, etc. (ut supra.) Quod ego dicto Bricion dico et in veritate testor, quod tempore imperatoris vidi priorem Sancte Marie et priorem de Zeberrio stare in pace et in amore et nullus querebat ad alium aliquid foris neque rendam et nunquam vidi campanam, etc. (ut supra.) Quod ego Martinus de Vanciola dico, etc.... set vidi homines qui morabantur ibi in illa casa, quod unos levabant ad Montem Zeberrio, et alios sepeliebant ad Sanctum Nicholaum et ad Sanctam Mariam. Quod ego Didacus Alvitiz dico, etc. Quod ego Martinus Rutura dico, etc.... in alia parte, et vidi quod capellanus Sancti Nicholai, Stephanus Provizo, manifestabat et communicabat et sepeliebat homines illius case ad Sanctum Nicholaum et ad Sanctam Mariam commendabat, et de Perrex veniebant ad Sanctam Mariam audire missam, et ibi offerebant, et medietas sepulture dabatur ad Sanctam Mariam, et alia ad Ziberrium. Quod ego Vuillelmus Pelagii dico, etc. Quod ego Petrus Varenno dico, etc.... alia parte; set vidi sepelire unum fratrem suum rusticum, et dare decimas de Perrex ad Sanctam Mariam, et Stephanus Provizo manifestabat, etc. Quod ego Martinus Banbotam dico, etc. Quod ego Michaelis Pl. dico, etc. Quod ego Petrus de Cabradelo dico, etc. Quod ego Johannes Rebolo dico, etc.... alia parte, et capellanus Sancti Jacobi manifestabat et communicabat, et sepeliebat homines illius case in cimiterio Sancti Jacobi. Quod ego Ciprianus dico, etc. Quod ego Giraldus Sanchavin dico, etc.... et capellanus Sancti Jacobi, etc. Quod ego Petrus Velascus de Corilon dico, etc. Quod ego Johan Conde dico, etc.... et capellanus Sancti Nicholai, etc. Quod ego Sancius Johannis de Vilela dico, etc.... neque sepelire, nisi unam meam germanam, quam sepelivit capellanus Sancti Jacobi in camino sine [nernere?] Petrus Gondisalvis, et capellanus Sancte Marie sepelivit rustican in camino, etc. Et ego Petrus Barrini dico, etc. Et ego Elias d’Angolesma dico, etc.... capellanus Stephanus Proviso manifestabat, etc. Et ego Rodericus Feliz dico, etc.... neque sepelire, nisi rusticum quem sepelivit capellanus Stephanus Proviso, etc. Et ego Johannes Vermudi dico, etc. Quod ego Johannes Diet de Corilon dico, etc. Et ego Petrus Aldefonsus dico, etc.... et Petrus Salvador de Perrex et uxor sua et filium suum jacent in cimiterio Sancte Marie. Et ego Vuillelmus Ferabraza dico, etc. Et ego Petrus Grummarat dico, etc. Et ego Petrus Torto dico, etc.... neque audivi campanam, nisi unam ferream sicuti cincorra de bobus, que stabat fixa in pariete, set nunquam audivi eam tangere, neque audivi missam ibi cantare, neque ullas horas dicere, neque baptizare, neque parrochiam habere, set prior illius domus sepelivit rustican et alios homines illius case; manifestabat et communicabat et sepeliebat capellanus Petrus Gondisalvi in cimiterio Sancte Marie et Sancti Jacobi et Sancti Nicholai, etc. Et ego Giral Torto dico, etc. Et ego Johannes Lupus dico, etc. Et ego Petrus Garete dico, etc.... et in illo altariolo stabant Fave et Manteiga, etc. Et ego Petrus Galego dico, etc.... nunquam vidi campanam neque audivi, nisi unam qualem boves portant, set nunquam audivi eam tangere, etc. Et prior domus illius cantabat missam ad Sanctum Nicholaum, et Sancte Marie, et vidi levare in manu sua ad Johannam Raton, per tres vices vel per quatuor unam oblatam, et porta, etc. Et ego Petrus de Sancto Tirso dico, etc. Et ego Petrus Vuillelmi dico, etc.... et vidi sepelire rustican, quam sepelivit prior illius domus, qui rogavit priorem Sancte Marie ut dimitteret ei sepelire rusticam, et prior Sancte Marie concessit ei hoc facere, et misit suos clericos ad sepeliendum eum, etc. Et ego Petrus Furel dico, etc. Et ego Pelagius Vermudi dico, etc... et quando fratrem levabant ad Montem Zeberrio, clerici Sancti Nicholai ibant cum suis crucibus cum eis, propter honorem usque ad pontem, etc. Et ego Petrus Salego dico, etc.... et Stephanus Provizo et Petrus Scribam manifestabant, etc. Et ego Johannes Corgalin dico, etc. Et Bernardus Agustus, et Gilbert Aust, et Petrus Maestre, et Laurencius, et Bonet, et Bardon, et Gilbert Calvet, et Giraldet, et Berval de Lasana, et Rogel, et Petrus Caurel, jurejurando dixerunt quod nichil sciebant de tempore imperatoris. Et ego Petrus de Faiola dico, etc.... neque audivi campanam, nisi unam ferream, que stabat sub uno banco, de qua fecerunt postea palam ad tapiam faciendam, et Stephanus Provizo sepelivit sobrinam Alemarii Vetuli, et rusticam, et alios homines illius domus manifestabat, et communicabat, et sepeliebat in cimiterio Sancte Marie et Sancti Nicholai, et in cimiterio Sancti Jacobi, et unus clericus obiit in domo illa, et dixit capellanus Stephanus Provizo: «Eamus vigilare eum.» Et in altera die acceperunt eum cum crucibus suis, et venerunt usque ad pontem, et miserunt eum ad Montem Zeberrium. Et ego Guilelmus Babara dico, etc.... set audivi ibi missam cantare molliter sub silentio, et vidi unam campanam ferream, sine corda, stantem in una pertica, set non vidi illam tangere; alias horas nunquam ibi audivi neque alias campanas; et Stephanus Provizo manifestabat, etc., et prior domus illius cantabat missam in festivitatibus ad Sanctam Mariam et Sancti Nicholay, et vidi ad Joan Raton, per quatuor vices levar duas oblatas, et nescio per quod, et sepelire rusticam, et matrem domine Lobe, et Stephanus Proviso sepelivit eos, etc. Et ego Fernandus Petri de Vilela dico, etc.... audivi tangere unam campanam, set non vidi eam, etc. Et ego Rodericus Michael dico, etc. Et deinde Garcia Julianus dixit jurejurando se scire nichil de hoc tempore imperatoris. Et Fernandus Johannis de Vilela dixit similiter. Et ego Martinus Pelagii de Vilela audivi missam cantare molliter sub silentio, etc. Et ego Didacus Petri dico, etc.... et capellanus Stephanus Provizo, et Petrus Monazin, et Petrus Gondisalvi sepeliebant, etc. Et ego Trimudus Setin de Corilon dico, etc... vidi unam campanam ferream sub uno poiodo, et tangebant illam ad missam cantare ad Pedro Bonvezin, set non vidi ibi baptizare, etc., et vidi capellanus (sic) Sancte Marie et capellanus de Zeb[er]rio partir oblatas. Suerius de Curilon dixit jurejurando se scire nichil de hoc tempore imperatoris, et Friola Forlet dixit similiter per sacramentum. Et Johannes Perna de Curilon, de tempore imperatoris dixit per sacramentum, quod nunquam vidit in illa casa de Zeberrio missam cantare, neque offerre, neque decimas dare, set vidi ibi unam campanam, et non audivi eam tangere, et vidi sepelire rusticam, et audivi ibi dicere horas. Et ego Martinus Juliani vidi parietes illius case coopertos et non aliut, preter hec autem que scripto commendata sunt. Omnes qui tempore imperatoris domos illas et ecclesias earumque statum noverant communiter, dixeront foris aliquid dari a domo illa Montis Zebruarii, que est in Villa Franca, ecclesie Sancte Marie, vel ab ecclesia Sancti Nicholai ipsi domui Zebruarii; nec viderunt nec audierunt tunc temporis, nisi tantum moderno tempore, quod illa domus Zeberrii in illo loco habet portam [apertam?] ubi modo habet eam; nec viderunt nec audierunt quod illa domus Zeberrii haberet campanas, vel campanile, vel altare magnum, parrochianos, aut sepulturam, aut quilibet divina officia publice celebraret; nec viderunt, nec audierunt quod nunquam haberet baptisterium, vel aliquam ministrationem spiritualium in peregrinis vel ipsius ville habitatoribus; nec viderunt, nec audierunt quod ecclesia Sancte Marie haberet aliquam partem in illo molendino domus Zeberrii, exceptis personis illis qui contrarium dixisse quodam modo superius leguntur. Facta fuit hujus inquisitionis publicatio IXº kalendas augusti, era Ma CCa XXa VIa. Ego Ramundus, diaconus, monachus Carrazeti, vocatus ab istis inquisitoribus, cum eis in ipsa inquisitione assidue ambulavi, et sicut invenimus in tabulis cereis scripto fideliter commendavi, et hoc scriptum proprie manus subscriptione [confirmavi]. † Ego Fernandus Goestez hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum signo proprie manus, etc., confirmo. † Ego Maurenton, burgensis Ville France, presens fui et confirmo. † Ego Vermudus Causido, burgensis, etc., confirmo. † Ego Petrus de Fonte hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum pro signo proprie manus conf. † Ego Dominicus Johannis hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum pro signo proprie manus conf. † Ego Pelagius Barragan hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum pro signo proprie manus conf. † Ego Martinus Pelagii hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum pro signo proprie manus conf. † Ego Elias Archambal hujus rei inquisitor fui, et hoc scriptum pro signo proprie manus conf. † Ego Johannes Suerii, sacerdos, presens fui et conf. † Ego Petrus Dicz, presbiter, id. † Ego Dominicus, sacerdos, id. † Ego Raimundus, sacerdos, id. † Ego Pelagius Roderici, presbiter, id. † Ego Maureton, burgensis Ville France, id. † Ego Martinus de Narajola, burgensis Ville France, id. † Johannes Rebolo, burgensis Ville France, id. † Giraldus Emerii, burgensis Ville France, id. † Ego Elias de Angolesma, burgensis Ville France, id. † Ego Johannes Baron, burgensis Ville France, id. † Ego Martinus Froile, burgensis Ville France, id. † Ego Joanel, burgensis Ville France, id. † Ego Johannes Muniz, burgensis Ville France, id. † Ego Sancius, sacerdos, presens fui, scripsi et confirmavi. (Au bas pend un sceau sur lequel on lit: Sigillum domine regine Urrache.)