PROLOGUS. [1] Hugoni  carissimo Fratri Almanno, Odilo Presbyter, in Domino salutem. Cum residerem præterito tempore Paschali in Claustro Romani monasterii, pridie quam Patris nostri Maioli superveniret solennitas ; unus e Fratribus, nomine Joannes (qui secundum sui nominis congruam interpretationem, Domini gratiæ ditatus est munere) incepit inquirere, in quo volumine eadem nocte lectiones deberet annotare. Ad quem ego : Consequens est ut in hujus Patris memoria beatissimi Patris Gregorii recitentur eloquia : quippe quia idem Pater dum advixit, eadem studiosissime frequenter  audivit  legit,  cum libuit de eisdem facundo sermone disseruit. Exempto post modicum Vespertinali officio, ac præfinito diurnæ servitutis tempore, tam ordo quam necessitas invitabat nos ad stratum accedere. Eram tunc temporis lugens  deflens, non modo damnum rei familiaris, sed  insolitæ calamitatis  inauditæ miseriæ ingens periculum,  quod magis urgebat, totius patriæ  omnium pauperum grande lamentabileque dispendium. Tanti vero discriminis tantique mœroris anxia cogitatio, per plures jam me noctes insomnem reddiderat. Sed eadem denique nocte, cum solito more mordax cogitatio sensibus nostris importune se vellet ingerere, ut mihi a Domino deposceret consolationis auxilium, Beatum cœpi exorare Maiolum. Post paululum vero mihi suggerere cœpit tanti Patris dulcis memoria,  quodammodo promittendo dicere, ut si animum in ejus laudibus occupare satagerem, cælestis consolationis præsidium quantocius procul dubio invenire possem. Idcirco, dilectissimi Seniores  Fratres, etsi non secundum magnitudinem sui, tamen secundum parvitatem intellectus nostri, opus subjectum scribere curavi. Qualecumque etenim istud opus sit, ignis spiritualis sensus vestri ut examinet, discernat  corfigat, nostra fraternitas optat  orat. CAPUT I. Introductio ad S. Maioli ætatem. Hujus virtutes in seculo, Monasterio,  cura Abbatiali. [2] Post Apostolorum  Euangelistarum sacrosancta, divina,  salutaria documenta, ac victoriosissima  invictissima beatorum Martyrum gloriosa certamina, tertio (ut ita dicam) loco, præstitit divina dignatio Ecclesiæ suæ nova solatia, luminaria videlicet amore ardentia, sermone lucentia : Apostolicos dico Sacerdotes  illustrissimos viros, humana scientia, non vane, sed salubriter præditos, divina sapientia refertos : per quorum spiritalem intelligentiam,  in divinis litteris perspicacissimam indagationem, Legis umbra lucesceret ; sermo Propheticus, sui profunditate altissimus, suique altitudine profundissimus, spiritaliter intellectus ad lucem procederet ; Euangelici quoque luminis gloria, virtus ac majestas totius mundi densissimas effugaret tenebras. Per horum etenim sincerissimam industriam, Apostolici actus exponuntur  commendantur fidelibus. Per horum devotissimum studium, beatorum Martyrum triumphus Ecclesiæ sanctæ commendatur  meritum. Istorum namque fide, sapientia,  prædicationis instantia, susurrantium  oblatrantium contra fidem Catholicam murmur compescitur  opprimitur, schismaticorum strepitus sedatur,  os vana loquentium obstruitur, idolorum potestas destruitur, gentilium crudelitas superatur, Philosophorum insania contemnitur, conspuitur  annullatur ; omnium hæreticorum falsitas, perfidia, infidelitas, error  rabies, veluti fœtor fumosus  fumus fœtidissimus, ut numquam  nusquam possit apparere, exsufflatur,  in nihilum resolvitur  exhalatur. [3] Postquam tales  tantos viros, ut pote cives suos  Regis sui domesticos, aula cælestis lætabunda suscepit ; ex ipsa suprema cælestique republica, Divina censura quarto loco ordine congruo parvulis Ecclesiæ consulere voluit, ita ut gratiam quam præstare dignabatur per sublimes  fortes, postmodum præstaret per humiles  innocentes  simplices. Deinde cœpit monasticus Ordo pullulare, , ut verius dicamus, reviviscere ; quem a beato Helia  Joanne Baptista novimus processisse,  ita per Apostolicam  conversationem  vitam,  incrementa virtutum  exercitia sanctorum spiritualium Patrum, ad nos usque gaudemus pervenisse. Per ipsos etenim  ab ipsis perfectissime adimpleta est perfectio illius unius ac specialis Euangelici, immo Dominici præcepti : quod deerat illi adolescenti, de possessione vitæ æternæ apud Salvatorem conquirenti ; respondente sibi eodem Domino Christo ac dicente ; Si vis perfectus esse, vade  vende omnia quæ habes,  da pauperibus,  habebis thesaurum in cœlo,  veni sequere me. [Matth. 19] Inter hujus vero salutiferi præcepti intentissimos auditores,  strenuissimos executores, beatissimus Pater, merito Benedictus  nomine, quasi quoddam sidus cæleste præclarus enituit : qui tantus ac talis, vita, moribus,  miraculis extitit, ut ejus ortum, vitam,  obitum describendo, sanctissimus Papa Gregorius, per omnia vir Apostolicus  Apostolicæ Sedis Episcopus, testimonium ei præberet, qui inter principales Primates Ecclesiæ insigne quoddam  principale privilegium,  vita  doctrina, dignoscitur obtinere. Processu vero temporis, post transitum videlicet supradicti piissimi Patris, per B. Maurum ejus discipulum, omnis pene Gallia ejus institutionis  religionis suscepit exordium : deinde per eum,  eos quos ipse ad justitiam erudivit, per plurima temporum spatia, eadem religio ad cumulum perfectionis excrevit. [4] Eis ab hac vita decedentibus, justitia rarescente, nequitia crebrescente,  matre omnium bonarum virtutum disciplina tepescente, cœperunt studia Patrum piorum deficere :  sicut per religiosos  fervore sancti Spiritus plenos, sanctæ institutionis norma gradatim perfectionis accepit augmentum ; ita per negligentes  desidiosos, paulatim decidit in defectum. Salutaris igitur propositi perniciosa defectio usque ad tempus illud irrepserat latitando, quo favente Wilelmo, Christianissimo Aquitanorum Principe, beatæ memoriæ Abbas Berno nomine, in partibus Burgundiæ, cespite Matiscensi, pago qui vocatur Cluniacus, monasterium cœpit construere ;  in quantum potuit, in eadem constructione elaborare studuit,  piæ devotionis affectum laborioso certamine ad laudabilem perduxit effectum. Hujus enim merito  exemplo, plures tranquillum portum monasterii requirentes convertuntur de seculo : ex quibus omnibus unum excipiendo recolimus,  recolendo excipimus, quem ad salutem multorum provenisse comperimus. Fuit vir ille Odo nomine, vir per cuncta laudabilis, beatissimi Martini Ecclesiæ Turonensis Pontificis fidelis devotissimus,  ejusdem Ecclesiæ Clericus  Canonicus. Hic etenim vir honestus  humilis, admodum in regulari exercitatione edoctus, postquam supradictus Pater ab hac luce discessit, ad regimen Abbatiæ multorum fidelium electione successit. Deinde qualiter ad culmen virtutum pervenit, studiis ejus narrantibus, Romanus orbis edidicit. Huic successit felicis memoriæ Heymardus nomine, beatæ simplicitatis  innocentiæ filius. Hic in augmentatione prædiorum  acquisitione temporalis commodi adeo studiosus fuit,  in observatione satis devotus : hic  amissionem temporalis luminis,  quidquid sibi adversitatis accidere potuit, absque omni murmuratione  indignatione patientissime tulit. Hic etenim vir, ob meritum patientiæ, simplicis  innocentis vitæ, tanto talique a Christo ditatus est munera, ut ejus tempore ad amorem monastici ordinis auctor nostræ salutis B. Maiolum dignatus sit accersere. In hujus vero conversionis obsequio, multum valuit venerabilis viri Hildebranni dulcis collocutio  spiritalis suggestio. Hic cum esset ex prioribus Cluniacensibus monachis,  ejusdem monasterii Præpositus, bis invitatus est ut officium Abbatiæ susciperet ; sed noluit, quia semper plus obedire quam præcipere,  magis subesse quam præesse voluit. Putat me aliquis forsitan desipuisse, idcirco quia, cum de B. Maiolo disponerem scribere, de superioribus me tanta contigit edixisse : non tamen quis credat fortuitu accidisse, sed de industria provide factum esse. Quidquid enim in superioribus de justis  sanctis hominibus diximus, totum in isto de quo loqui volumus, vel pleniter, vel ex magna parte redolere cognovimus. [5] Fuit vir iste beatissimus Pater noster Maiolus, præclaro stemmate ortus,  a nobilibus parentibus pervigili cura ab ipsa infantia nobiliter enutritus. Procedente pueritiæ tempore, addictus est Ecclesiasticis studiis, ut imbueretur litteris spiritalibus. Superno igitur nutu  divina providentia actum est, ut tam bonæ spei puer tunc in divinis actibus arctius intentus esset, ut totum adolescentiæ tempus sine periculo castitatis transigeret ;  ita factum est, ut per totum vitæ suæ spatium, decus in corpore suo retineret virgineum. Juvenili jam imminente ȩtate, altiora  potiora in divinis, acriora in humanis studiis  graviora non distulit attentare ;  ideo per utramque exercitatus doctrinam, non timuit accedere Lugdunensem ad aram. Deinde apud hanc urbem, philosophiæ nutricem  matrem,  quæ totius Galliæ ex antiquo more  Ecclesiastico jure non immerito retineret arcem, Antonium, virum eruditum  prudentem, in liberalibus studiis habere voluit præceptorem. Postea vero multo magis exempla secutus Antonii, illius magni  solius Christi discipuli, quam studia istius Antonii seculari professione Philosophi ; a supradicta urbe ad civitatem Matiscensem, a proceribus patriæ  civibus suis, videlicet cognatis  amicis, invitatus veniens, ut erat vir religiosus, religiose aliquantulum apud illos mansit : cujus vita laudabilis  admirabile studium, non potuit latere supradictæ civitatis Episcopum : a quo humiliter invitatur, consultu Clericorum  civium, ut in eadem Ecclesia non dedignaretur administrare Archidiaconatus officium. Vir quippe ut erat humilitatis gratia præditus, parere non distulit, quod sibi divinitus per ministerium Pontificis imperari cognovit. Et ut res postmodum late patuit, totum illud negotium ad majoris utilitatis dirigebatur cumulum. Suscepto denique tantæ dignitatis officio, talem se exhibuit, ut Deo placeret  mundo : non mundo in maligno posito, sed mundo per sanguinem Christi reconciliato Deo Patri. [6] Habet enim prædicta civitas vicinum monasterium, quod multis videtur spiritalibus studiis decentissime adornatum, ad quod jam dictus Senior a Patre monasterii  Fratribus frequenter accersitur ; cum quibus  frequens habebat colloquium  spiritale contubernium. Inter ipsa denique dulcissima colloquia  mutua sincerissimæ caritatis obsequia, videntes Fratres supradicti cœnobii mentis intuitu ejus Angelicam faciem, audientes cordis auditu mellifluam facundiam, desiderabant ut eum possent sibi acquirere Fratrem, quem postmodum habere mererentur  Patrem. Erat ad hoc intentus grex omnis Dominicus, sed ille senior Hildebrannus, de quo supra diximus, ut evenire posset elaborabat ardentius. Generabat jam in eo gratia Domini contemptum seculi, secundum  votum Fratrum supradicti cœnobii. Quid plura ? Deposito Ecclesiasticæ dignitatis officio, spreto mundanæ nobilitatis supercilio, relicto seculari  amicorum  parentum consortio, ut libere posset servire vero Regi Christo, totum se subdidit cȩlesti magisterio. Nec multo post condicto tempore, certo die ad moansterium veniens, officiosissime suscipitur, regulariter introducitur,  (ut moris est) honorabiliter  caritative tractatur. Quam grande fuerit gaudiū inter Fratres de ejus adventu, quam ingens lætitia, quam celebris exultatio, non potest ad plenum noster edicere sermo. Deinceps adfuit ei ad contemptum mundi prompta voluntas, ad amorem Dei firmissima caritas, ad dilectionem proximi cara fraternitas, ad perdiscendum regularis observantiæ ordinem nulla difficultas,  ad exhibendum non solum Abbati sed etiam Fratribus obedientiæ bonum celeris alacritas,  ad dandum omnibus exemplum regnabat in eo pura simplicitas. [7] Qualis fuit ejus conversatio inter Fratres in initio suæ conversationis, apparuit ex affectu eorumdem Fratrum tempore celeberrimæ suæ electionis. Non erat jam necesse, ut aliquis eum ad observantiam regularem instrueret, quem, ut sanctus Euangelista dicit, unctio gratiæ cælestis de omnibus erudiebat. [1 Joan. 2] Cœpit interea vita  doctrina tam perfecte clarescere, ut in domo Dei, laude fidelium, omnium primum  præcipuum locum meruerit obtinere. Sic enim placuit Divinitati, ut per diversos gradus humilitatis ascenderet ad culmen monasticæ perfectionis ; ut non jam ex aliis unus, sed inter ceteros  super omnes videretur præcipuus. Sexto namque anno (ut fertur) conversionis suæ a seculo, supra nominatus Abbas felicis memoriæ, Domnus videlicet  pius Pater Haymardus nomine (cujus monachus beatus erat Maiolus, cujusque monitis  jussionibus tota mentis intentione  corporis possibilitate parebat, semperque parere decreverat) cœpit destitui interea tota valetudine corporis,  (quod sibi gravius erat, licet patienter ferret) amissione temporalis luminis. Et cum jam se ad occasum vergere præsciret,  cognosceret se non posse diu tanti cœnobii tantarumque spiritualium ovium curam gerere ; de ordinatione cœpit monasterii, suique successoris electione, cum spiritalibus  religiosis Fratribus spiritaliter tractare,  cum tranquillitate animi patienter disponere. Facta est autem ab omnibus inquisitio ;  ad quem omnium Fratrum tendebat, ad Domnum scilicet Maiolum, pervenit electio : de cujus etenim electionis negotio, secundum granditatem sui dicere non sufficio ; sed, ut eloquio utar brevissimo, nec ibi nec alibi ad illud officium, B. Maiolo nec potuit nec poterit præstantior inveniri. [8] Quid plura ? Electus advocatur, invitatus resistit, rogatus contradicit, adjuratus tremiscit, interdictus quiescit : proinde laudes Deo referimus, quoniam superavit contradictionis decretum obedientiȩ prædicabile documentum. Postremo a Fratribus eligitur, a populo acclamatur, a Pontificibus benedicitur,  a supradicto Patre monasterii in loco sublimi celeberrime collocatur,  a Fratribus officiosissime salutatur,  ab omnibus Domnus  Abba honoratur  colitur. Et non solum a suis, sed etiam ab omnibus, qui eum videre  cognoscere potuerunt, ultra omnes sui temporis homines, omni honore  veneratione est habitus : de cujus ortu vita  moribus, miraculis  obitu, majorum nostrorum dicta præclaro famine prolata sufficiant. Illi vero qui de magnis maxima dicere potuerunt, clarissimos ejus actus  merita a Domino sibi collata magnifice descripserunt. Ego vero ultimus servorum illius servulus, non alia sed ea quæ ipsi præfati sunt, stylo paupere ac brevissimis distinctionibus capitulatim quoquomodo ausus sum adnotare, secutus Alcuinum, majoris Caroli Imperatoris Magistrum : sic  impar eo, quantum peccator justo, illitteratus perito, fari nesciens facundissimo. Ille summi  incomparabilis viri  sanctissimi Sacerdotis Martini vitam, a Severo Sulpitio altissimo stylo descriptam, dictis plenioribus elucidatam, ad nostram nostrorumque similium destinavit notitiam : sicut autem nemo post Apostolos beatissimo æquatur Martino, ita  ego multum me imparem profiteor Alcuino. Dixit ille, utpote magnus, magna de magno : dicam ego parvus, parva de magno. Dixit ille de suo Martino, sicut de summo Sacerdote  incomparabili viro : dicam ego de Maiolo, sicut de piissimo Patre  Abbate sanctissimo, præstantissimo viro,  vere Catholico. [9] Fuit igitur ille clarissimis natalibus ortus,  ex utroque parente gemina nobilitate coruscus. Hic ad illuminationem multorum, ab ipso æterno Lumine luminum, velut astrum persplendidum, humanæ conditionis destinatur ad ostum. Fuit enim ipse nobilis ut erat,  nobiliter nutritus,  solerter eruditus. Et ut ab inferioribus ad altiora conscendere valeamus, erat vir jam dictus, sæpe dicendus, sæpeque recolendus, ingressu gravis, voce sublimis, ore facundus, visu jucundus, vultu Angelicus, aspectu serenus, in omni motu, gestu vel actu corporis honestatem præsentans. Omnium membrorum convenienti positione decentissime comptus : omnium mortalium mihi videbatur pulcherrimus. Erat enim fide firmus, spe certus, gemina caritate refertus, sapientia clarus, intellectu mirabilis, consilio providus, robustus fortitudine, spiritualis scientiæ assiduus cultor,  caritativȩ pietatis verus amator. Replevit eum spiritus timoris Domini : qui ut David Propheta testatur, initium sapientiæ esse dignoscitur : illius videlicet sapientiæ, cujus claritate B. Maiolus perfusus, cælestium beatitudinum meruit percipere munus. [Psal. 110] Hujus muneris lumine noster Maiolus accensus, cum pauperibus spiritu pauper voluit fieri, ut a Rege cælorum reg o cȩlesti mereretur ditari. [Matth. 5] Cum beatis mitibus studuit mitescere, ut cum ipsis posset terram viventium possidere. Cum beatis lugentibus desiderabat, filiorum suorum negligentias  totius mundi discrimina plangere, ut ad æternam consolationem cum suis omnibus posset pervenire. Esurientibus  sitientibus justitiam, eamdem justitiam esuriendo  sitiendo studuit sociare,  cum ipsis in cælesti convivio epulari, semper  spiritualibus deliciis satiari. Studuit ut miseris misericors esset, ut cum beatis misericordibus misericordiam a Domino consequi posset. In quantum homo intentus assidue cælesti desiderio, divinam contemplationem justis meritis  jugi deprecatione meruit obtinere, ut cum beatis cor mundum habentibus dignus meretur Domini visione. Et ut verissime mereretur Dei filius vocari  esse, perfecte didicit esse pacificus, ut non tantummodo ad possidendam animam suam haberet patientiam, sed ut omnes discordantes (ut potuit) ad concordiam revocaret  pacem. Propter justitiam persecutiones  passiones ab antiquo hoste  malis hominibus patienter didicit sustinere, ut beatus propter justitiam patientibus  spiritu pauperibus, ad percipiendum  possidendum regnum cælorum, posset fieri sociatus. Tribus supradictis adornatus virtutibus beatissimus Pater Maiolus,  octo ex Euangelio benedictionibus circumfultus undique, etiam quatuor Cardinales disciplinas ferventi desiderio studuit acquirere,  acquisitas operibus justis incolere, ut per prudentiam suam suorumque in antea provideret salutem ; per temperantiam, quæ alio nomine vocatur modestia, temperamento justæ discretionis modeste disponeret spiritalia injuncta sibi negotia ; per fortitudinem, diabolo vitiisque ejus valeret resistere,  resistendo ipsum auctorem malitiæ, decertando legitime, viriliter superare ; per justitiam vero, quæ per omnia genera virtutum diffunditur,  earumdem virtutum condimentum esse videtur, sobrie  pie  juste vivendo, bonum certamen certando, cursum consummando, fidem servando, repositam sibi coronam justitiæ ab ipso mereretur percipere, qui est omnium virtutum largitor  auctor,  ante omnia  super omnia Deus benedictus in secula : cujus benedictionis largitas  clemens benignitas contulit nobis in munere, quo tali tantoque frueremur Pastore. In quo habemus exemplum quod sequamur,  in quo nobis apposita est forma cui imprimamur : sicut B. Gregorius de capite nostro Jesu Christo Domino nostro dicit, in cujus corporis propagatione B. Maiolus, veluti sanctissimum membrum, optimum locum meruit obtinere. CAPUT II. Miracula. Conversio multorum. Obitus. [10] De cujus vita  virtutibus animæ cum quis audierit præscripta prædicamenta retexere, curabit forsitan de miraculis visibilibus  corporalibus signis inquirere, quibus astipulatur  corroboratur fides illorum, qui solent dubitare de meritis  præmiis electorum : quibus B. Gregorii verbis respondendum est : Fides non habet meritum, ubi humana ratio præbet experimentum. Et ne quis dubitet de sanctitate ejus  gloria, discat ab eis, qui eum visu  auditu noverunt, qualiter vixit, qualiter docuit,  qualiter plenus dierum, adornatus virtutibus, ab hac luce discessit :  cum cognoverit eum fidelium attestatione sancte vixisse, recte docuisse, credat eum proculdubio ad Sanctorum omnium gloriam Christo duce pervenisse. Quanta per eum Dominus  ante  post transitum ejus ostendere dignatus est miracula, testantur volumina a doctissimis viris ordinata, sensu Catholico, calamo conscripta rhetorico,  in quibusdam locis metro variata dactylico. Et quia Deus omnipotens nullum tempus patitur transire sine testimonio suæ benignitatis, ad corrigendas negligentias nostræ fragilitatis, frequenter renovat exempla sanctitatis. Sed  isto tempore frequentius solito contigit evenisse. Inter omnes titulum sanctitatis præferentes, qui nostris temporibus effulserunt, B. Maiolus præcipuus apparuit : de cujus honestis moribus,  vitæ honestæ virtutibus, a nobis pro tempore pauca dicenda sunt. Ut vere fatear, fuit ad omnia utilis,  per cuncta laudabilis. Erat enim honestas in actione, sobrietas in consuetudine, humilitas in prosperitate, patientia in adversitate. Mansuetis erat affabilis, superbis terribilis, parcus cum debuit, diffusus ut decuit : non diversus in habitu, non confusus in actu ; quantum ab hominem, unus semper  idem. Devotus imitator Sanctorum,  eorum maxime intentus auditor esse studuit, quorum servituti  disciplinis ad obediendum  serviendum se subdidit. Illam septenariam copulam, ab Apostolo Petro in ternario  quaternario numero, ordine mirifico luculenter dispositam, non aure surda audiens, audiendo addidicit,  ut alii discerent, lingua ac manu perdocuit ; ministrans in fide virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis caritatem. [2 Pet. 1, 6] Præferebat etiam dialecticis syllogismis,  rhetoricis argumentis,  omnibus ingeniis philosophorum omnium, Apostolicæ simplicitatis prædicabile documentum, dicens cum Paulo : Ego enim didici, in quibus sum sufficiens : scio  humiliari, scio  abundare : ubique  in omnibus institutus sum,  satiari  esurire,  abundare  penuriam pati. Omnia possum [...]