Anno Domini millesimo quadringentesimo sexagesimo secundo, statuta sunt haec apud Cistercium, decima quarta die mensis septembris, in eiusdem Cisterciensis Ordinis Capitulo generali. ORATIONES 1.   Pro beatissimo… *etc. ut in anno* 1458. 2.   Praeterea pro christianissimo… *etc. ut in anno* 1461. 3.   Insuper pro burgensibus… *etc. ut in anno* 1449. 4.   Ceterum pro pace… *etc. ut in anno* 1449. 5.   Postremo pro felicis… *etc. ut in anno* 1449. [DIFFINITIONES] GENERALES 6.   Cum Ordo noster… *etc. ut in anno* 1456. 7.   Lamentabilem litteratorum ac sufficientium virorum inopiam, quibus Ordo noster veluti iubare clarissimo illustratus tamquam stella matutina in medio nebulae huius mundi supra ceteros effulsit Ordines, praesens generale Capitulum non absque gravi cordis amaritudine revolvens, attendensque et alta mente considerans, quanta sit ipsi Ordini his diebus malis, quibus ab exteris et aemulis undique insidiose impetitur, et amplius solito verisimiliter impetetur, indita providendi necessitas, quibus quidem salubris et efficax provisio minime posse existimatur adhiberi, nisi probissimos viros salutaribus scientiis eruditos ac inflexibili virtute conspicuos, quorum doctrina et exemplo, personae Ordinis aberrantes ad rectitudinis semitam reducantur exteri propulsentur et Ordo ipse in suis libertatibus et privilegiis protectus et defensus in pulchritudine pacis sedeat, et salutiferis iugiter proficiat incrementis ; ad huiusmodi litteratorum virorum sanctis Ordinis moribus scientiis virtuosis rutilantium plantationem, educationem et culturam, praefatum generale Capitulum omnem suam solertiam adhibere, omnesque potestatis suae nervos ad hoc viscerabiliter intendere satagens, statuit, ordinat et diffinit, quod omnia et singula Ordinis monasteria cuiuscumque generationis aut provinciae existant, in quibus sunt vel erunt aut esse poterunt octodecim monachi et supra usque ad triginta, unum, ubi vero sunt vel erunt aut esse poterunt triginta monachi et supra usque ad quadraginta monachos, duos ad Parisiense studium, quod est fons et origo omnium studiorum, transmittere teneantur ; ubi vero aliqua Ordinis monasteria ita forent exilia quod ad huiusmodi octodecim monachos habendos, sicque ad unum monachum Parisius transmittendum et tenendum minime sufficerent, praesens generale Capitulum vult et ordinat duo aut tria ex ipsis coniungi ad mittendum et tenendum communiter et communibus expensis ipsorum huiusmodi unum studentem Parisiis ; vult praeterea, ordinat et statuit praesens Capitulum generale, quod si in quibuscumque aliis a Parisiis generalibus studiis, in quibus collegium aut domus habetur pro studentibus Ordinis specialis, aliqui studentes morigerati studiosi et ad proferendum fructum dispositi inventi fuerint, tales ad perficiendum se et sumendum gradus suos Parisiis transmittantur. Et quia frustra conduntur leges, nisi sit qui eas faciat observari, ne hoc saluberrimum et tam necessarium reparationis et relevationis honoris Ordinis statutum, per incuriam aut negligentiam debitae executionis, optato fructu careat et frustretur, dominum Cisterciensem, s. th. pr., praesens generale Capitulum benigne monet et hortatur et quantum potest praecipit et mandat, quatinus diffinitionem et statutum huiusmodi ad singulas faciat deferri provincias et regiones, eamque per bonos et probos executores, de quibus sibi videbitur expedire, zelum honoris Ordinis habentes, sub poenis et censuris Ordinis debitae executioni faciat et procuret demandari, propriis tamen sumptibus et expensis illorum abbatum, quos sic oportebit per huiusmodi diffinitores compelli, revocando per hanc diffinitionem omnes alias in contrarium factas in favorem nolentium mittere scolares Parisiis, in Normannia aut alibi ; ad cuius quidem, etc. [DIFFINITIONES SPECIALES] 8.   Capitulum generale committit abbatibus de Valle regis et de Ellantio, quatinus diligenter et debite se informent de querelis et controversiis motis seu moveri paratis inter abbatem et conventum monasterii de Fusniaco, et abbatem et conventum de Signiaco, et utriusque partis iura inspiciant, vocatis secum iurisperitis et antiquis ac probis viris, et si possibile est, negotium terminent, aut si non possint, proximo generali Capitulo referant, in plenaria Ordinis potestate. 9.   Ad idem, pro abbate et conventu Fonteneti, cum nobili viro Hugone de Dampierre commorante à Laignes. 10.   Generale Capitulum districte mandat et praecipit omnibus et singulis abbatibus Ordinis, et praesertim domino Firmitatis, in episcopatu Cabilonensi, abbatibus de Regalimonte, de Nigrolacu, de Bellobecco, de Bullencuria, de Misericordia Dei, de Gratia Dei, … (*locus vacuus*), quatinus strictissimis carceribus mancipent fratrem Ioannem Maillou, monachum de Gratia Dei, si illum apprehendere valeant, nec eum relaxent sine Capituli generalis, aut saltem domini Cisterciensis licentia. 11.   Electionem, installationem et confirmationem domini Theobaldi de Luxemburgo, nuper abbatis Igniaci, in abbatem Morimundi per dominum Cisterciensem, patrem abbatem eiusdem monasterii, prout patet, *etc.* approbat. 12.   Ad idem, pro fratre Yvone Troussoni, in s. th. bacc. formato, in abbatem de Claromonte, Senomanensis dioecesis, per dominum abbatem de Begario, s. th. pr., commissarium domini Claraevallis, patris abbatis immediati eiusdem monasterii. 13.   Ad idem, pro fratre Iacobi de Fontanis promoto et electo per viam compromissi in abbatem monasterii de Vaucellis, Cameracensis dioecesis, per abbates de Fusniaco et Valle clara, commissarios domini Claraevallis, patris abbatis eiusdem monasterii. 14.   Ad idem, pro fratre Ioanne Chaumart in abbatem monasterii de Fontemorum, per abbatem de Nigrolacu, commissarium domini Claraevallis, patris abbatis eiusdem monasterii. 15.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Baigneux, in abbatem de Fonteneto, Eduensis dioecesis, per dominum abbatem Cisterciensem novissime defunctum. 16.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Montigny, alias de Cameraco, religioso monasterii Igniaci, ad dignitatem abbatialem eiusdem monasterii, per abbatem de Bullencuria, commissarium domini Claraevallis, patris abbatis eiusdem monasterii. 17.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Sancto Gengulpho, religioso monasterii Firmitatis, ad dignitatem abbatialem monasterii Beatae Mariae de Vallibus Sernay, Parisiensis dioecesis, per dominum abbatem de Curia Dei, commissarium domini Cistercii, cum plenaria Capituli generalis potestate. 18.   Ad idem, pro fratre Arnaldo de Clavaria, professo monasterii Beatae Mariae de Fullentiis, in dignitatem abbatialem eiusdem monasterii, per dominum abbatem de Bolbona, commissarium domini Cistercii reformatoris totius Ordinis, absque tamen praeiudicio iurisdictionis paternae abbatis de Crista, patris abbatis eiusdem monasterii. 19.   Ad idem, pro fratre Ioanne Laisne, professo monasterii de Thorigneyo, ad dignitatem abbatialem eiusdem monasterii, per abbatem de Alneto, patrem abbatem eiusdem monasterii. 20.   Ad idem pro fratre Guillelmo Pinolis, monasterii de Fonte frigido professi, ad dignitatem abbatialem monasterii de Valle magna, per abbates de Bolbona, s. th. pr., et de Fonte frigido, commissarios Capituli generalis. 21.   Ad idem, pro fratre Arnaldo Guillelmo de Maloleone, in dignitatem abbatialem monasterii Bonifontis, Covennarum dioecesis, per abbatem Fontis frigidi, commissarium domini Morimundi, patris abbatis eiusdem monasterii. 22.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Vaisseyo, in priorem et administratorem monasterii seu prioratus de Roseriis, per dominum abbatem Claraevallis, s. th. pr., patrem abbatem eiusdem monasterii. 23.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Rulliaco, abbate Vallium Sernay, electo ac promoto in dignitatem abbatialem monasterii Beatae Mariae de Valle nostrae Dominae, Parisiensis dioecesis, per abbatem de Curia Dei, patrem abbatem eiusdem monasterii. 24.   Ad idem, pro fratre Petro de Loir, alias Multoris, monacho de Iardineto, ad dignitatem abbatialem monasterii quondam monialium Beatae Mariae de Boneffia, per abbates de Molinis et de Iardineto, commissarios Capituli generalis. 25.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Gilbevalle, ad dignitatem abbatialem monasterii de Claroloco, per dominum abbatem Cistercii, tunc abbatem Morimundi. 26.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Parisiis ad dignitatem abbatialem monasterii de Rigniaco, per abbatem Longivadi, commissarium domini Claraevallis, patris abbatis eiusdem monasterii. 27.   Ad idem, pro fratre Martino de Envilla, professo monasterii Belli prati, electo in abbatem monasterii Altae silvae, Tullensis dioecesis, per abbatem de Theoloco, patrem abbatem eiusdem monasterii. 28.   Generale Capitulum benigne compatiens infirmitati abbatis de Nigrolacu, qui hac detentus viagium per eumdem inceptum veniendi ad Capitulum implere non potuit, misericorditer secum dispensat, quatinus ipse a confessore per eumdem eligendo possit absolvi pro semel ab omnibus casibus, peccatis et excommunicationum sententiis, generali Capitulo reservatis, quodque simile beneficium possit suis religiosis pro semel conferre. 29.   Abbatibus de Iardineto et de Bullencuria per generale Capitulum praecipitur et mandatur, quatinus quamcitius commode poterunt, se personaliter transferant ad monasterium de Grœninghe prope Cortracum, et ibidem terminent processus graves motos inter sorores Margaretam Strukes, ibidem per dominum Claraevallis institutam abbatissam, et Margaretam de Duaco per eumdem ab abbatiali dignitate destitutam, et ipsas partes ad bonam concordiam reducant et ponant, in plenaria ordinis potestate. 30.   Diffinitionem alias per generale Capitulum qua praecipiebatur, ne aliquis religiosus vel religiosa possit rehabilitari, nisi eidem Capitulo constaret de petitione huiusmodi et debita poenitentia peracta, per litteras patentes sub sigillis abbatis vel abbatissae ; idem generale Capitulum certis ex causis renovat, et ipsam diffinitionem ratificat, confirmat et approbat. 31.   Abbati de Charitate per generale Capitulum committitur, quatinus compellat abbates de Aceyo et de Altaripa ad solvendum certam quotam et portionem, scilicet quilibet octo scuta auri pro manutenentia studii scolaris de Caroloco, propter egestatem et indigentiam eiusdem monasterii Cariloci, quodque eosdem ad eidem de Caroloco satisfaciendum de eadem portione pro anno praeterito similiter compellat. 32.   Visitationem et reformationem omnium et singulorum monasterium in regnis et dominiis Hungariae, Bohemiae et Poloniae, ac in omnibus provinciis totius nationis germanicae, et cuiuscumque generationis existant, et in Hispaniae, Arragoniae, Navarrae et Cataloniae partibus, et in tota sua generatione, ubicumque existat, generale Capitulum committit domino Morimundi, cum clausulis opportunis per dominum Cisterciensem addendis. 33.   Generale Capitulum committit abbati de Mulbruna [Mulbrunna], quatinus diligenter et debite se informet super quadam permutatione quorumdam praediorum et aliorum bonorum, pertinentium monasterio Campi principium, et ab eodem, ut fertur, longe distantium, cum quodam alio monasterio illis bonis viciniori, et si utrique parti commodam esse repererit, illam confirmet, ratificet et approbet, in plenaria Ordinis potestate. 34.   Abbatibus de Regalimonte et de Valle Beatae Mariae, et eorum cuilibet per se et in solidum, per generale Capitulum committitur, quatinus audiant et determinent quamdam contoversiam [controversiam ] et querelam quam praetendit frater Ioannes Douchin, religiosus professus monasterii Bellibecci, contra priorem de Penthemonte, praecipiendo tamen primitus et ante omnia ipsi fratri Ioanni Douchin, antequam in hac causa audiatur, quatinus removeat omne impedimentum potestatis saecularis per eum praestitum et appositum ad temporale eiusdem loci, et quod ipsum priorem seu quamcumque aliam Ordinis personam non trahat coram alio iudice qui non sit de Ordine, sub poena excommunicationis. 35.   Committitur per generale Capitulum abbatibus de Theoloco, s. th. pr., de Charitate, de Crista, et eorum cuilibet per se et in solidum, quatinus omnes et singulos Ordinis regulares utriusque sexus personas, quos invenerint abbati et conventui monasterii Morimundi, in aliquibus pecuniarum summis, *etc.* 36.   Ad idem, pro abbate et conventu monasterii Caroliloci, Silvanectensis dioecesis, abbatibus de Regalimonte, de Vallibus Sernay et de Valle Beatae Mariae. 37.   Ad idem, pro abbate et conventu monasterii Frigidi montis, abbatibus de Caroliloco, s. th. pr., de Regalimonte et de Belloprato Belvacensi. 38.   Ad idem, pro abbate et conventu Vallium Sernay, Parisiensis dioecesis, abbatibus de Caroliloco, s. th. pr., de Regalimonte et de Valle nostrae Dominae. 39.   Ad idem, pro collegio Sancti Bernardi Parisiensis, abbatibus de Caroliloco, s. th. pr., de Regalimonte et de Vallibus Sernay. 40.   Ad idem, pro abbatissa et conventu monasterii monialium Beatae Mariae de Argensol, abbatibus de Igniaco et de Pietate Dei. 41.   Ad idem, pro abbatissa et conventu monasterii monialium Sancti Iacobi … (*locus vacuus*) abbatibus de Ripatorio et de Moris. 42.   Ad idem, pro abbate et conventu monasterii Claraevallensis, abbatibus de Longovado, de Moris, de Vaucellis et de Ursicampo. 43.   Ad idem, pro abbate et conventu Ursicampi, abbatibus de Caricampo, de Longoponte, de Gardo et de Fusniaco. 44.   Ad idem, pro abbate et conventu Maceriarum, dominis abbatibus de Cistercio et de Firmitate, s. th. pr., ac de Buxeria. 45.   Ad idem, pro abbate et conventu de Curia Dei, abbatibus de Eleemosina, et de Valle Beatae Mariae. 46.   Generale Capitulum matura deliberatione attendens bonam et ordinatam dispositionem membrorum ex bona dispositione capitis provenire, quodque ex collegio studii Tolosani retroactis temporibus exierunt notabiles et litterati viri in nostro Ordine sicut lilium in domo Domini florescentes, sed proh dolor ! dudum ad aures ipsius Capituli pervenit eiusdem domus in profectu scolastico desolatio ex defectu sufficientis provisionis in eodem, de provisore sufficienti et idoneo, qui scolares eiusdem in moribus et scientia dirigens notabilem formam vivendi inducat ; quare ipsum generale Capitulum abbati de Grandisilva anno elapso districte praecipiendo mandaverat, quatinus diligenter et debite de bono provisore eidem domui provideret, sed quia, auctoritate Ordinis contempta, id facere praetermisit, idem Capitulum ipsum ex nunc privat usque ad eius nutum auctoritate providendi illi collegio de provisore, fratrem Nicolaum, monachum de Gemundo et Parisiis in artibus magistrum, ipsius collegii Tolosani provisorem instituit, praecipiendo abbatibus de Bolbona, s. th. pr., et de Gemundo, quatinus ipsum fratrem Nicolaum in provisorem eiusdem domus instituant in plenaria Ordinis potestate, et ipsum collegium reforment, et in optima dispositione ponere studeant, puniendo malos iuxta eorum demerita, ut ad laudem cedat bonorum, et sub poenis excommunicationis eidem abbati de Grandisilva inhibendo ne ipsum ab huiusmodi provisoratus officio quovismodo destituat aut deponat, sub eadem poena excommunicationis praecipiendo scolaribus eiusdem collegii ipsi fratri Nicolao tamquam suo vero provisori humiliter et devote obediant. 47.   Pensionem per abbatem et conventum monasterii de Valloliis fratri Hugoni Dourvel, dudum eiusdem monasterii abbati, et per abbatem Ursicampi, s. th. pr., commissarium domini Cistercii confirmatam prout in litteris… *etc.* approbat. 48.   Praecipitur per generale Capitulum abbati de Aquabella, ut ad minus teneat sex monachos in suo monasterio ad debitae servitutis obsequium Deo praestandum. 49.   Generale Capitulum districte praecipit abbati de Fusniaco, s. th. pr., quatinus infra annum a data praesentium computandum solutionem et satisfactionem faciat abbati de Misericordia Dei de summa duodecim scutorum auri, per ipsum eidem de Fusniaco concessorum, alias vendatur thuribulum argenteum propter hoc invadiatum. 50.   Abbati et conventui monasterii de Alta crista per generale Capitulum conceditur, quatinus possint et valeant de cetero celebrare officium XII lectionum unius confessoris pontificis ob reverentiam Theodoli [Theoloci], Eduensis episcopi, in crastino festi Assumptionis B. M. V. 51.   Generale Capitulum concedit de gratia speciali abbatissae de Oliva, ut non obstantibus diffinitionibus et statutis Ordinis alias in contrarium factis, quamdam iuvenculam ad religionis ingressum satis dispositam, illegitimam, ad professionem regularem ipsam possit et valeat recipere. 52.   Generale Capitulum propter excusationes et causas sibi praesentatas hoc anno, a via eiusdem Capituli excusatos habet abbates de Dunis, de Laude, de Cambrone, de Gardo, de Ripatorio, de Ursicampo, de Valle regis, de Valle clara, de Alna, de Villari, de Capella Thosan, de Frigidomonte, de Belloprato Belvacensi, et de Barbello. 53.   Abbatibus de Theoloco, s. th. pr., de Charitate et Caroloco, praesens generale Capitulum committit in plenaria eiusdem potestate, quatinus diligenter et debite audiant, sententient et terminent de iure per fratrem Andream de Castellione, monachum de Alpibus, in dignitate abbatiali monasterii de Bullione, virtute certarum litterarum apostolicarum, praetenso ; assumpto ad hoc, si opus est, aliquo iurisperito, et debite coram se vocatis moderno abbate eiusdem loci et eodem fratre Andrea, et partibus ad plenum auditis, ministrent brevis et bonae iustitiae complementum, iuxta Ordinis nostri censuras quibus se quoad hoc plene et totaliter submiserunt, omnis appellationis beneficio renuntiando ; committit praeterea idem Capitulum eisdem commissariis abbatibus, quatinus debite se informent de regimine, vita et moribus praefati fratris Andreae… (*locus vacuus*), et prout invenerint, iuxta salubria Ordinis nostri instituta, ordinent et faciant, in eadem Capituli potestate. 54.   Abbati de Asilio per generale Capitulum committitur visitatio et reformatio omnium et singulorum Ordinis monasteriorum utriusque sexus in provinciis et regnis Daniae, Sueciae et Norvegiae, dehinc ad quinquennium, adiuncto et assumpto secum aliquo Ordinis religiose graduato, eidem etiam in eisdem provinciis collectionem contibutionum [contributionum ] committendo, et ad compellendum per censuras Ordinis illarum provinciarum abbates ad solvendum ipsas contributiones, in plenaria Ordinis potestate. 55.   Abbati de Nigrolacu per generale Capitulum praecipitur, quatinus per censuras Ordinis compellat abbatem Septem fontium ad mittendum ad Sanctissimum Dominum nostrum Papam, ad obtinendum et impetrandum propriis expensis sui monasterii rescriptum seu provisionem apostolicam pro absolutione et rehabilitatione fratris Petri de Chausseriis, monasterii sui professi, et quorumdam aliorum suorum religiosorum indigentium ab aliquo casu seu casibus reservato seu reservatis Sedi Apostolicae. 56.   Ad instantiam et petitionem illustrissimi domini ducis Burgundiae et dominae ducissae seu consortis, praesens generale Capitulum zelo et affectu verae aequitatis et iustitiae motum, visitationem, correctionem et reformationem monasterii monialium Beatae Mariae de Belloprato prope Grandimontem, quam nonnulae [nonnullae]… personae regulares et saeculares impedire nitebantur, committit abbati de Iardineto, in plenaria Ordinis et eiusdem Capituli potestate, et ad eidem Capitulo quid super hoc fecerit referendum. 57.   Per generale Capitulum praecipitur abbati de Fontemorum, quatinus sufficienter et debite provideat fratri Ioanni… (*locus vacuus*), suo religioso et scolari Parisiis studenti, ordinato per Ordinem ad lecturam bibliae in proximo ordinario, nec eum revocet sine licentia Capituli generalis. 58.   Generale Capitulum de medio tollere cupiens gravem abusum et damnabilem quorumdam Ordinis religiosorum per mundum evagationem, in suarum grave periculum animarum, districte praecipit et iniungit omnibus et singulis Ordinis abbatibus, ne faciliter et sine causa rationabili licentiam exeundi, et alibi proficiscendi a monasteriis propriis, suis religiosis tribuant, imo et indebite et sine iusta causa petentibus denegent, eos strictis carceribus mancipando. 59.   Generale Capitulum committit domino Pontigniaci visitationem et reformationem omnium et singulorum monasteriorum suae generationis utriusque sexus ubicumque existant, dehinc ad triennium, in plenaria Ordinis potestate. 60.   Abbatibus de Esrom et Herivado per generale Capitulum committitur, quatinus diligenter et debite se informent, an frater Petrus, quondam abbas Sorensis dum vivebat, esset obligatus fratri Iacobo quondam abbati Regalis Curiae, in summa 20 florenorum renensium, pro venditione unius equi, et comperta rei veritate, si ita repererint, abbatem modernum praefati monasterii ad solvendum praefatam summam compellant, in plenaria Ordinis potestate. 61.   Universis praesentes litteras inspecturis, frater Hymbertus de Cistercio, Thomas de Pontigniaco, Philippus de Claravalle, Theobaldus de Morimundo et Guillelmus de Bellobecco monasteriorum Cisterciensis Ordinis, Cabilonensis, Antissiodorensis, Lingonensis et Rothomagensis dioecesium, abbates, salutem in Domino sempiternam et rei gestae notitiam. Notum facimus quod, cum ad Capituli generalis, hoc anno apud Cistercium celebrati, audientiam, certus satis gravis processus inter abbatem et conventum monasterii de Boudelo, nostri Cisterciensis Ordinis, Tornacensis dioecesis, actores ex una, et abbatem et conventum monasterii de Loco Sancti Bernardi eiusdem Ordinis, Cameracensis dioecesis, defensores, ex altera partibus, per coabbates nostros de Villari et de Cambrone iudices a generali Capitulo novissime lapso deputatos, fuisset destinatus, et propter materiae gravitatem et prolixitatem huiusmodi processus, necnon propter alias arduas et graves materias ipsi Capitulo incumbentes, idem Capitulum prout optabat dictum processum ad plenum visitare et commode terminare minime valeret ad visitandum et discutiendum praedictum processum et super eos peritos consulendum in Divione nos deputavit, prout per diffinitionem in ipso Capitulo editam potest apparere, cuius tenor sequitur et est talis : Nos, frater Hymbertus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitores Capituli generalis Ordinis Cisterciensis, notum facimus universis, quod in eodem generali Capitulo die 14*a* mensis septembris, anno Domini 1462 apud Cistercium celebrato, facta fuit quaedam diffinitio, cuius tenor sequitur et est talis : Capitulum generale committit dominis Cisterciensi, Pontigniacensi, Claraevallensi, Morimundensi et de Bellobecco abbatibus processum inter abbates et conventus de Boudelo et de Loco Sancti Bernardi motum in Divione cum iurisperitis visitandum, terminandum et sententiandum, in plenaria auctoritate ipsius Capituli generalis. Datum sub sigillo Diffinitorum eiusdem Capituli anno, die, mense et loco supradictis. Nos vero in Divione existentes et praedicto processu examinato diligenter, et discusso, maturaque super ipso cum iurisperitis deliberatione praehabita, propter graves et pregnantes materias, non repente aut properanter in huiusmodi processu per nos sententiandum visum est, sed vocatis per nos procuratoribus utriusque praedictarum partium ad ipsum Capitulum pro hac re specialiter destinatis, sciscitavimus ab eis, an se nostro iudicio et arbitrio, omni appellatione remota, se submittere vellent ; qui procuratores super hoc deliberatione praehabita modo et forma praedictis, nobis nostroque dicto iudicio in praesentia notariorum et testium inferius subscriptorum, se submiserunt per se et procuratorio nomine promittentes, se nullatenus nostro iudicio in aliquo contraire. Quo facto eosdem procuratores ad partem se retrahere et an in aliquam de se vellent pacem aut concordiam condescendere avisarent et meditarentur interrogavimus, qui procuratores ad partem se retrahentes post longam et maturam super his deliberationem habitam, ad nos redeuntes, procurator praefatorum abbatis et conventus de Loco Sancti Bernardi pro se et procuratorio nomine praefato procuratori praedictorum abbatis et conventus de Boudelo coram nobis, notariis et testibus infrascriptis summam duodecim centum coronarum auri de regno Franciae pro damnis interesse ac universis quae ipsi de Boudelo a praedictis de Loco Sancti Bernardi petebant et requirebant, ac petere et requirere possent in futurum ultro et sponte obtulit et praesentavit, dehinc ad sexennium quolibet anno ducentas coronas solvendam, videlicet in duobus terminis, scilicet Nativitatis Christi et beati Ioannis Baptistae, quorum duorum terminorum primus erit in Nativitate Domini proximo venturum ; et sic deinceps continuendo de termino in terminum usque ad plenariam solutionem ipsorum mille et ducentorum scutorum aureorum ; quam quidem oblationem et procurationem, sic ut praemittitur, per eumdem procuratorem praefatorum abbatis et conventus de Loco Sancti Bernardi praedictus procurator antedictorum abbatis et conventus de Boudelo pro se et procuratorio nomine acceptavit in forma et gratam habuit. Nos igitur, visis et auditis huiusmodi oblatione ex una et acceptatione ex altera partibus, attendentes longe fore melius lites et processus per concordiam partium terminari, quam districtionem subire iudicii, huiusmodi oblationem et acceptationem laudando, eas auctoritate totius Capituli generalis nobis in hac parte commissa ratificavimus, approbavimus et confirmavimus, ipsasque ratificamus, approbamus et confirmamus per praesentes eadem auctoritate, condemnantes praedictas partes et quamlibet ipsarum ad praemissa omnia, prout quamlibet ipsarum concernit inviolabiliter observandum, de Dunis et de Cambrone monasteriorum abbatibus, et eorum cuilibet in solidum dantes in mandatis, quatinus ad omnia et singula praemissa inviolabiliter observanda praedictas partes et quamlibet earum per censuras Ordinis compellant, in plenaria Ordinis potestate. In quorum omnium fidem et testimonium, quia auctoritate Capituli generalis in hac parte fungimur, sigillum Diffinitorum eiusdem Capituli praesentibus duximus apponendum. Acta fuerunt haec in domo habitationis domini Cisterciensis Divione, praesenti die 17*a* mensis septembris, anno Domini 1462, praesentibus ibidem venerabilibus et discretis magistris Ioanne de Vandenesse et Petro Bouffeau iurisperitis, et fratre Guidone de Laude, religioso professo Cistercii, testibus ad praemissa vocatis specialiter et rogatis. 62.   Committitur abbati de Sconavia per generale Capitulum, quatinus diligenter se informet de facultate monasteriorum de Bildhusen, Brombach, Speciosae vallis, Bebenhusen, Salem,… (*locus vacuus*) Erbacon, Veteris montis quorumcumque, Montisbodi et Heggena [Hegena], et ubi illa invenerint ad mittendum scolares in collegium Edelbergense potentia, abbates eorumdem monasteriorum ibidem, auctoritate Capituli generalis celeriter compellat ad mittendum [cf.*Cist.Cistercienser-Chronik*, t. 48, p. 108]. 63.   Capitulum generale committit abbati de Heymelrode [Heymerode], ut possit inter suos religiosos Willermum, ordinis Eremitarum Sancti Augustini professum, recipere, dummodo ipse Willermus ad hoc licentiam a Domino nostro Sanctissimo Pontifice obtineat. 64.   Capitulum generale, cassata et annullata quadam appellatione per abbatem Sancti Ioannis Baptistae in Stams, Brixinensis dioecesis, occasione compulsionis ad mittendum scolarem ad collegium Sancti Nicolai in Vienna, emissa, statuit, praecipit et ordinat, quatinus infra dimidium annum a die intimationis praesentis diffinitionis compellatur realiter et de facto per censuras Ordinis ad mittendum scolarem ad dictum collegium, cuius diffinitionis executionem idem Capitulum committit abbati Sanctae Crucis in Austria. 65.   Committit generale Capitulum dominis Claraevallis, s. th. pr., et de Bullencuria, quatinus informatione facta super debato et controversia motis inter abbates et conventus de Tribus fontibus, et de Caherio, et Henricum Le Bruc, mercatorem de Reigny les Vaiches, et eos concordent, praefatasque controversias pacificent, sententient, et cum plenaria Ordinis potestate finaliter iudicent et determinent. 66.   Capitulum generale praecipit abbati de Valleta, quatinus sub censuris Ordinis recipiat Antonium Combabessosa monachum suum, cum nil eorum probet quae praefato Antonio ad negandum ingressum imponit, maxime cum iam eidem abbati id idem fuerat per generale Capitulum retroacto anno iniunctum. 67.   Domino Claraevallensi, s. th. pr., per generale Capitulum committitur visitatio omnium et singulorum monasteriorum utriusque sexus suae generationis, usque ad triennium, in totius ipsius generalis Capituli plenaria potestate. 68.   Capitulum generale, salvo iure patris abbatis, praecipit abbati Caroliloci, vocato secum alio abbate, quatinus se transferat ad monasterium Vallis Beatae Mariae, ut illud auctoritate Capituli generalis visitet et in spiritualibus et temporalibus universaliter, secundum constitutiones Ordinis reformet et ordinet, compellatque fratrem Martinum Hamon, ut sub censuris Ordinis bona ad dictam Vallem Beatae Mariae, si quae inde tulerit, referat, ad plenum satisfaciat, idemque et eodem modo praefato abbati respectu abbatiae Vallium Sernay, ubi prius abbatiali dignitate fungebatur, per idem Capitulum districte praecipitur, ut praefatus commissarius, si alium secum commode commissarium habere nequiverit, solus poterit negotium terminare. 69.   Capitulum generale explusionem [expulsionem ] fratris Martini Mancipi a monasterio de Grandisilva per dominum… (*locus vacuus*) factam propter casus contentos in litteris suis patentibus, quibus haec praesens diffinito annectitur, ratificat et approbat, et si opus est renovat. 70.   Generale Capitulum benigne dispensat cum abbate de Sancto Sulpitio, quatinus semel hoc anno possit in foro conscientiae absolvere suos religiosos ab omnibus casibus generali Capitulo reservatis ; illum etiam a via huius Capituli excusando, et nihilominus eidem in virtute salutaris obedientiae et per censuras Ordinis eidem praecipiendo, ut illico dimisso studio, ubi in praeiudicium sui monasterii residet, ad regendas animas sibi commissas revertatur. 71.   Capitulum, domino Ioanni de Chamlito, quondam abbati Theoloci, pensionem sibi per dominum Morimundi, ut in suis patentibus… *etc.* approbat. 72.   Capitulum generale per supplicationem abbatis de Alna misericorditer dispensat cum fratribus Ioanne de Gravio, Ioanne de Monte, Ioanne de Binchio, Nicolao Tibal, et Henrico de Tudinio, suis monachis expresse professis, quatinus non obstante contagionis carnis vitio in quo convicti reperti sunt, et de quo salutarem egerunt poenitentiam, dignitate abbatiali seclusa, etiam ad omnes Ordinis gradus, dignitates et officia promoveri valeant. 73.   Ad idem, pro fratre Hugone Ioux, qui per sex menses, per mundum apostatice non timuit evagari. 74.   Ad idem, pro fratre Nicolao Mahe, diacono monacho Ioyaci, qui in contagio carnis convictus est. 75.   Ad idem, pro fratre Guillelmo Ogier, monacho Bellibecci sacerdote, pro carnali contagio. 76.   Ad idem, pro fratre Leone Cauteleur, sacerdote eiusdem monasterii, qui occasione apostasiae et descriptione libelli infamiae, infamiam suam non timuit denigrare. 77.   Ad idem, pro fratre Ioanne Scheny, religioso de Dunis, qui per sex menses in habitu saeculari apostasiam incurrit. 78.   Ad idem pro sorore Cornelia, professa monasterii de Westines, cognomine Moenaca, quae de puerperio convicta est. 79.   Ad idem, pro fratre Vincentio Gravier… monacho monasterii de Fontemorum, super apostasia et irregularitate contracta celebrando in saeculo, in habitu saeculari. 80.   Ad idem, pro fratre Philippo de Barlin, monacho monasterii Ursicampi, qui tribus vicibus, qualibet vice per quatuor menses, non relicto habitu, apostatavit evagando per saeculum. 81.   Ad idem, pro fratre Arnulpho, monacho Ursicampi, qui tribus vicibus, per quatuor menses vice qualibet, per mundum evagando apostatavit. 82.   Ad idem, pro fratre Gerardo de la Raye, professo Ursicampi, qui convictus est inter septa monasterii mulierculam suspectam introduxisse, qui ea de causa per abbatem suum denuntiatus est infamis. 83.   Ad idem, pro fratre Guillelmo Daudayne, religioso de Valloliis, qui per quinquennium, habitum relinquendo, per saeculum continuo apostatavit. 84.   Ad idem, pro fratre Ioanne Breot, monacho monasterii de Boudelo, qui fractis carceribus apostasiam incurrit. 85.   Ad idem, pro fratre Matheo Lamorry, religioso Frigidi montis, qui illicentiatus octo diebus mansit extra monasterium suum, non dimisso habitu regulari, inclusa dignitate abbatiali. 86.   Ad idem, pro fratre Egidio Colet, eiusdem monasterii professo, qui nocte exivit monasterium, et in habitu saeculari per octo dies apostatavit. 87.   Ad idem, pro fratre Ioanne de Puteolis, monasterii Signiacensis professo, qui apostatando per tres menses, etiam de conspiratione convictus est, seclusa dignitate abbatiali. 88.   Capitulum generale audita reclusione monialium monasterii Beatae de Mariae Succursu Nostrae Dominae facta per abbatem de Alna illam habet ratam et gratam et ipsam confirmat, approbat et ratificat. 89.   Idem Capitulum confirmat et approbat translationem monialium monasterii Beatae Mariae de Felici prato et introductionem monachorum in eodem monasterio per abbatem de Alna factam, patrem abbatem eiusdem monasterii. 90.   Idem Capitulum committit abbatibus de Grandi prato et de Iardineto, quatinus diligenter et debite se informent super quadam commutatione terrarum et reddituum inter ecclesiam de Alna et ecclesiam monialium de Marchia dominarum, per dictas partes requisita, et si illam utrique parti fore utilem invenerint, Capitulo generali proximo fideliter referant. 91.   Idem Capitulum confirmat et approbat translationem monialium monasterii de Claromarisco Remensi, et introductionem monachorum per dominum Igniacensem factam. 92.   Generale Capitulum, visa quadam concordia habita de consilio proborum virorum inter abbatem monasterii Igniacensis, et monasterium monialium de Monasteriolo, per abbates Fusniaci … (*locus vacuus*) commissarios Capituli generalis in hac parte, facta, ut patet in litteris… *etc.* approbat. 93.   Abbatibus de Pigno et de Valentia committit praesens generale Capitulum, quatinus diligenter et debite se informent super debatis, querelis et controversiis motis seu moveri paratis inter abbates de Sancto Leonardo et de Gratia Dei, et illas gratiose et amicabiliter pacificent et sedare studeant, in plenaria Ordinis potestate. 94.   Generale Capitulum considerata et attenta paupertate monasteriorum de Dulci valle et de Bello loco, Lingonensis dioecesis, per triennium, eorum contributiones pro dimidia parte dumtaxat remittit. 95.   Generale Capitulum per abbatem Caritatis commissarium in hac parte debite informatum super damno, quod occasione manus mortuae et excessivarum decimarum super vineas Vallis Bethaniae ab antiquo existentium, monasterio de Bethania accidit, statuit, diffinit et ordinat quod manu mortua ab eisdem vineis sub certis conditionibus omnimodum dominium supra praefatas vineas ad utilitatem eiusdem monasterii illibatum conservantibus remota, decimae ipsae, quae prius erant ad octavum transeant in decimum. 96.   Capitulum generale confirmat et approbat pensionem fratri Symoni Evrardi, quondam de Fonteneto abbati per dominum Cisterciensem ultimo defunctum assignatam, salvis tamen manu mortua et dominio et iustitia temporali, quas relinquit ei qui nunc in praedicto monasterio praesidet. 97.   Capitulum in plenaria Ordinis potestate committit domino Morimundi, quatinus super quibusdam contractibus inter abbatem et conventum monasterii Theoloci, parte… (*sic desin. stat.* 98.   Generale Capitulum lamentabiliter et ultra quam fari possit doloroso corde considerans enormitatem pariter et criminositatem atrocissimam cuiusdam fratris Ioannis Theobaldi, monasterii Beatae Mariae de Lanneyo professi, qui diabolico spiritu accensus, proprium abbatem vita privare satagens, manus sacrilegas adeo enormiter in eumdem suum patrem spiritualem iniecit, quod privatus usu suorum digitorum unius manus, atque laetabiliter in latere confossus, debilis et mutilatus in aevum permanebit, ideo ipsum attentis una cum suis aliis criminibus, quibus pluries convictus fuit, conformiter ad *Antiquas* et *Novellas Diffinitiones*, perpetuis carceribus, pani doloris et aquae tristitiae sententiat et condemnat mancipandum, ulterius committendo et stricte praecipiendo abbatibus de Bello becco, eiusdem monasterii patris abbatis, et de Caroliloco, s. th. pr., quatinus diligenter et debite se informent de omnibus et singulis eiusdem monasterii regularibus personis seu de aliis quibuscumque de huiusmodi criminoso horrendoque scelere suspectis et complicibus, et quidquid damnosi scandalosi casus complices fautores, aut quomodolibet culpabiles repererint, puniant et corrigant, in plenaria Ordinis potestate. 99.   Praesens generale Capitulum praecipit abbati de Tribus fontibus in virtute salutaris obedientiae, quatinus cum primum venerit ad suum monasterium, strictis carceribus mancipet fratrem Robertum de Terines, repertum culpabilem in mutilatione nuper et per fratrem Ioannem Theobaldi abbati de Lanneyo inflicta. 100.   Praesens generale Capitulum praecipit abbati de Fonte Danielis in virtute salutaris obedientiae, quatinus cum primum venerit ad suum monasterium, strictis carceribus mancipet fratrem Ioannem Fruffier… *etc. ut supra*. 101.   Capitulum generale praecipit et mandat omnibus et singulis Ordinis abbatibus, quatinus quotquot religiosos Ordinis invenerint per saeculum vagari, apostatare, seu quomodolibet irregulariter et sine licentia propriorum abbatum seu superiorum incedere, capiant, detineant et carceribus mancipent, talesque ut alias propriorum abbatum expensis puniant, quod ceteris cedat in terrorem. 102.   Capitulum generale praecipit abbati monasterii de Petris, ut fratrem Ioannem Bernardi, monachum sui monasterii, non obstante professione per eum abbati Aquaebellae apostatice facta, inter suos benigniter recipiat. 103.   Capitulum generale committit dominis Cisterciensi, Pontigniacensi, Claraevallensi, Morimundensi et de Bellobecco abbatibus processum inter abbates et conventus de Boudelo et de Loco Sancti Bernardi motum in Divione cum iurisperitis visitandum, terminandum et sententiandum, in plenaria auctoritate ipsius Capituli generalis. 104.   Capitulum generale attenta gravitate criminis fratris Ludovici de Monasterio, alias de Calsino, Montis Sanctae Mariae monachi, qui litteris apostolicis falsificatis eisdem conatus est, et ulterius conabatur uti indebite, sub inobedientiae poena praecipit abbati praescripto, ut cum is criminator suus primo extitit professus, cum sufficienti quam meruit victus provisione, diligenter et stricte ad nutum Capituli generalis carceribus recludat, domino Cisterciensi iniungendo, quatinus ipsas litteras falsificatas procuratori Ordinis in Curia romana transmittat, ut casu comperto Sedes Apostolica Capitulo interim praecipiat quid in re hac sit agendum. 105.   Capitulum generale attento quod frater Iacobus Ioannis, quondam abbas Regalis curiae, ex pacto symoniam redolente, suum monasterium resignavit, decernit illum absque provisione remanere, et quia abbas de Sora huic pacto, sic ut dictum est, indecenti consensit, Capitulum praefatum eumdem abbatem de Sora proprio stallo per mensem privat. 106.   Capitulum generale consideratis senio et gravissimis infirmitatibus fratris Petri de Pontisara, quondam abbatis Vallis Sanctae Mariae, praecipit sub poenis in statutis Ordinis contentis, abbati eiusdem Vallis ut praefato (Ioanni) Petro cum portione conventuali duodecim scuta absque difficultate annuatim tradat et solvat, cassando et annullando aliam pensionem sibi alias indebite assignatam. 107.   Capitulum generale benigniter dispensat cum abbate de Callovio de via praesentis Capituli, largiturque eidem potestatem ut semel hoc anno omnes et singulos suos religiosos de casibus Capitulo generalis reservatis absolvere possit et valeat. 108.   Capitulum generale praecipit abbatibus Claraevallis, Theoloci et de Moris, ut auctoritate ipsius Capituli plenaria omnes personas Ordinis et alias cuiuscumque conditionis, quae iocalia, bona mobilia, fructus et proventus ad monasterium Trium fontium pertinentia, citra reversionem nuper abbatis eiusdem monasterii per Capitulum generale aspotaverint [asportaverint], invadiaverint, vendiderint, receperint, aut quomodolibet a dicto monasterio alienaverint, ad restituendum iuridice compellant [*sic.* cf. 1463, n° 121]. 109.   Capitulum generale contributiones monasterii Sacrae cellae, Senonensis dioecesis, pro uno franco annuatim solvendo per quinquennium misericorditer relaxat. 110.   Capitulum generale praecipit abbati de Iardineto commissario monasterii de Marchia, ut se de valore fundationis cuiusdam missae per hebdomadam quamlibet in praedicto monasterio de Marchia celebranda, diligenter se informet, et quod invenerit, proximo generali Capitulo fideliter referat. 111.   Capitulum generale contributiones monasterii Ioyaci pro hoc anno, pietatis intuitu, ad unum francum moderatur. 112.   Generale Capitulum praecipit et ordinat commissario futuro monasterii monialium de Biache, quatinus Ioannam Warine, ipsius monasterii professam, cum religiosa sit atque plurimum inquieta, ad aliud monasterium regulatum, auctoritate Capituli transmittat. 113.   Abbatibus de Bellobecco et de Claromonte praecipit generale Capitulum, quatinus ad monasterium Sancti Andreae accedentes, se de rebellionibus, dissensionibus, controversiis, aliisque insolentiis in eo monasterio per quoscumque perpetratis diligenter et studiose informent, et quidquid invenerint ibidem corrigendum, tam in capite quam in membris, iuridice et districte corrigant et reforment, cum plenaria Ordinis potestate. 114.   Pensionem 40 scutorum auri anno praeterito, intuitu pietatis et gradus doctoratus, magistro Egidio de Roya, s. th. pr., super monasterium Regalismontis concessam et assignatam, praesens generale Capitulum confirmat et approbat, et praesentis diffinitionis executionem abbatibus de Ursicampi et de Bellobecco, s. th. pr., et cuilibet eorum in solidum, idem generale Capitulum committit, in plenaria Ordinis potestate. 115.   Quia venit ad notitiam generalis Capituli quod dominus Morimundi et alii Ordinis abbates quosdam conspiratores criminosos, et ovium Christi turbatores a monasterio Campi principum expulerunt, et praedictum Capitulum abbati nunc in dicto monasterio praesidenti, cum sit novella plantatio sibi commissa, districte mandat talibus criminibus implicatos ne audeat praescriptos conspiratores et criminosos, aut alios quoscumque inter sibi commissos Christi servulos quomodolibet recipere. 116.   Per generale Capitulum abbati de Bolbona, s. th. pr., committitur, quatinus citet personaliter et peremptorie ad secundam diem Capituli generalis proxime futuri abbatem de Grandisilva, ad plenius informandum dictum generale Capitulum super certis rebus et negotiis in praesenti Capitulo tractatis, respondendumque ad omnia et singula quae per promotorem causarum ipsius Capituli sibi tunc proponentur. Datum, etc. 