† In nomine sanctę et individuę Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti, amen. Anno Domini millesimo ducentesimo nonagesimo octavo, mense januarii, ego, Guillelmus, dominus Montis Acuti, miles, Cabilonensis dyocesis, sanus mente, debilis corpore ac etiam in bona et sana memoria per Dei gratiam existens, cum propter delicta primi parentis generis humani successio quelibet sit transitoria et mortalis et quilibet sit certus de morte et de hora mortis incertus, ne decedam intestatus, de rebus meis dispono, ordino de bonis meis, et meum testamentum facio in hunc modum. In primis sepulturam meam eligo in ecclesia Maceriarum, Cisterciensis ordinis, Cabilonensis dyocesis, et do et lego abbati et conventui ejusdem loci seu monasterii decem lib. vien. pro pitancia in die obitus mei redditus [perso]lvendas. Item do et lego ecclesię supradictę et monachis ibidem Deo servientibus quinquaginta lib. vien. ad emendum redditus pro anniversario meo et antecessorum meorum in dicta ecclesia annuatim perpetuo faciendo. Secundo heredes meos instituo, videlicet heredes Alexandri de Maalain primogeniti mei de prima uxore mea, Odardum, Agnetam et Aalidem, liberos meos [de secunda u]xore mea, quemlibet ipsorum pro rata seu porcione ipsos secundum usus et consuetudines Burgundię contingente in bonis meis quę infra aliis non legavero, ita tamen quod ipsi omnia onera a me imposita bonis et rebus meis subeant, sustineant et subportent. Item debita et legata mea et clamores meos solvi et pacificari precipio per manus exequutorum meorum quos inferius nomina[bo, t]anquam heredes mei, ad perceptionem seu ad divisionem bonorum meorum procedant. Item do et lego ecclesię Firmitatis supra Groonam et monachis ibidem Deo servientibus viginti et quinque lib. vien. ad emendum redditus pro anniversario meo et antecessorum meorum annuatim in dicta ecclesia perpetuo faciendo. Item do et lego fabricę ecclesię Sancti Vincencii Cabilonensis centum sol. vien., operi ec[clesię] Sancti Nazari Eduensis centum sol. vien., operi ecclesię Sancti Petri Cabilonensis centum sol. vien., operi ecclesię Sancti Juliani monialium, Eduensis dyocesis, sexaginta sol. vien., operi ecclesię Sancti Theobaldi de Ausois sexaginta sol. vien., operi ecclesię Sanctę Marię de Sinemuro sexaginta sol. vien. Item do et lego ecclesię de Toiches, Cabilonensis dyocesis, ad emendum redditus ad opus luminaris dictę ecclesię et pro absolutione mea et antecessorum meorum in dicta ecclesia annuatim perpetuo facienda centum sol. vien. Item do et lego ecclesię de Sancto Medardo in Vallibus quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię Sancti Martini subtus Montem Acutum quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Alusia quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem; ecclesię de Saissenay do et lego quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię Beatę Marię de Parre quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Gerge quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Sarrigne quadraginta sol. vien. ad emendum calicem. Item do et lego ecclesię de Marrigneyo le Qaroer centum sol. vien. ad emendum redditus pro anniversario meo et antecessorum meorum in eadem ecclesia annuatim perpetuo faciendo. Item do et lego ecclesię de Aubigneyo, Eduensis dyocesis, quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem. Item do et lego ecclesię de Aubigneyo, Eduensis dyocesis, decem lib. vien. ad emendum redditus pro remedio anime Gileti de Aubigneyo, quondam clerici et pro anniversario suo in die obitus sui in eadem ecclesia annuatim perpetuo faciendo. Item do et lego ecclesię de Santosses quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Dimigne quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Marsu quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Corcellis Arsis quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Chaudenay quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Dunevi viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Meliceyo quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Mercureyo viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Montoillot quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem, ecclesię de Maalam quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem. Item do et lego monialibus de Praalon centum sol. vien. pro pitancia. Item do et lego ecclesię de Savigne desuper Maalain viginti sol vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Saveranges viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Sumbernon quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem. Item do et lego monialibus de Molesia quadraginta sol. vien. pro pitancia. Item do et lego Fratribus Minoribus Belnę decem lib. vien., Fratribus Minoribus Divionis sexaginta sol. vien., Fratribus Predicatoribus Divionis quadraginta sol. vien., Fratribus Minoribus Matisconis sexaginta sol. vien., et Fratribus Predicatoribus Matisconis quadraginta sol. vien. Item do et lego fabricę ecclesię Fratrum Minorum de Castellione sexaginta sol. vien. Item do et lego ecclesię Sanctę Marię de Chimino pro reparatione domus dictę ecclesię quadraginta sol. vien. Item do et lego ecclesię de Chaaigneyo sexaginta sol. vien. ad emendum unum calicem et pro absolutione mea et antecessorum meorum annuatim in dicta ecclesia singulis diebus dominicis perpetuo facienda. Item do et lego Domui Hospitalis Bellę Crucis sexaginta sol. vien., ecclesię de Ruilleyo viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego capellę de Haigneu viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę capellę. Item volo et districte precipio quod unus presbyter annis singulis perpetuo celebret divina in capella mea Montis Acuti, et unus alter presbyter in capella mea de Marrigneyo le Qaroer quilibet ipsorum ter in ebdomada pro remedio animę meę et antecessorum meorum, et quod quilibet ipsorum habeat decem libratas terrę ad vien. annui redditus, quas assedeo et assigno supra misiam meam de Marrigneyo le Qaroer vel de predictarum misiarum exitibus, anno quolibet dictis presbyteris persolvendas quousque ab heredibus meis in alio loco sufficienti dictę decem libratę terrę ad vien. cuilibet dictorum duorum presbyterorum assignentur. Et si dominus dux Burgundię nollet quod predictę viginti libratę terrę ad vien. annui redditus essent assessę supra predictas misias, volo et precipio quod heredes mei alibi assedeant sufficienter, vel emant redditus ad opus dictarum capellarum valentes plenarie dictas viginti libratas terrę ad vien. et exequutores mei possint heredes meos compellere et facere compelli, et quilibet eorumdem exequutorum meorum; et volo et precipio quod ille qui dictas capellas tenebit et erit dominus dictorum locorum pro tempore dictos duos presentes presbyteros episcopis dictorum locorum tanquam patronus, ita tamen quod si deficeret in aliquo quod dominus episcopus Cabilonensis in capella Montis Acuti et dominus episcopus Eduensis in capella de Marrigneyo le Qaroer dictos duos presbyteros instituant, prout cuilibet competit, et ponere possint et debeant contradictione non obstante aliqua in hoc facto. Item do et lego ecclesię de Sancta Columba, Eduensis dyocesis, viginti sol. vien. ad emendum aliquod ornamentum ad opus dictę ecclesię. Item do et lego ecclesię de Chaceyo quadraginta sol. vien. ad emendum unum calicem. Item do et lego ecclesię de Branliis, Senonensis dyocesis, sexaginta sol. vien. ad emendum aliqua ornamenta ad opus dictę ecclesię et pro absolutione mea in dicta ecclesia annuatim perpetuo facienda. Item volo et precipio quod triginta presbyteri apud Montem Acutum et alii triginta presbyteri apud Marrigneyum le Qaroer annis singulis et in perpetuum convocentur qui celebrabunt divina officia pro remedio animę meę et antecessorum meorum et quod quilibet ipsorum habeat duodecim denarios cum plenaria refectione. Item volo et precipio quod de misia seu taillia quam consuevi facere hominibus meis de parrochiatibus de Saissenay, de Santosses et de Aubigneyo, quod medietas dictę misię seu taillię primo anno post obitum meum immediate sequenti dictis hominibus remittatur. Item do et lego Guillemetę filię domini Alexandri de Sancta Helena militis, viginti lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego Marię et Guillemetę, filiabus domini Petri de Essarto, militis, cuilibet ipsarum decem lib. vien. pro ipsis maritandis. Item do et lego Perronetę, filię Hueti de Vaublain decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego filię Richardi de Monte Acuto, domicelli, decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego Margaretę, filię Colini Morelli de Marrigneyo decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego filię Petri de Aties primogenitę decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego filię domni Johannis de Sancta Columba primogenitę decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego Sybillę filię quondam Stephani dicti Quine decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego filię domini Johannis de Edua, militis, decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego Hugonino dicto Jobelat triginta lib. vien. Item do et lego heredibus domini Guillelmi de Chamille, militis, viginti lib. vien. Item do et lego filię quondam Guioti de Sarci, domicelli quindecim lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego heredibus domini Johannis de Morogiis, militis, quindecim lib. vien. Item do et lego filię domini Haymonis de Bille, militis, decem lib. vien. pro ipsa maritanda. Item do et lego domino Alexandro de Sancta Helena, militi, triginta lib. vien. Item do et lego Guillelmo Gaidet, clerico meo, et suis viginti lib. vien. Item do et lego Petro dicto Vilain, de Curtinyaco, clerico meo, decem lib. vien. et eidem remitto si quid indebite erga me commiserit penitus et absolvo. Item do et lego Johanni de Montaigneyo, domicello, quindecim lib. vien. Item do et lego domino Haymoni de Bille, militi, quindecim lib. vien. Item do et lego heredibus Guillelmi quondam barberii mei decem lib. vien. Item do et lego heredibus Johannis de Ripparia a prima uxore susceptis decem lib. vien. Item do et lego Guillelmino Berer decem lib. vien. Item do et lego heredibus Guioti de Faverne decem lib. vien. Item do et lego monachis ecclesię Sancti Petri de Curtiniaco quinquaginta sol. vien. pro anniversario Johannis de Harrissart in eadem ecclesia perpetuo annuatim faciendo. Item do et lego viginti presbyteris celebrantibus pro Jaqomardo Flamigo in ecclesia de Marrigneyo le Quaroer cuilibet duos sol. vien. Item do et lego heredibus Hugonis de Biart viginti sol. vien. et remitto eidem viginti sol. vien. quos mihi debebat. Item do et lego heredibus Anserini Nani de Monte Acuto quinquaginta sol. vien. Item do et lego Jaqueto de Monte Acuto, celerario meo, centum sol. vien. Item do et lego dicto Monacho de Marrigneyo centum sol. vien. Item do et lego heredibus Pariseti le Tarreillon centum sol. vien. Item do et lego Petro de Sarrigne, domicello, viginti lib. vien. Item do et lego Perrino de Limain, domicello, decem libratas terre ad vien. annui redditus in feodum vel centum lib. vien. pro predictis decem libratis terrę. Item do et lego monachis Maceriarum celebrantibus pro anima Petri de Verneyo quadraginta sol. vien. pro pitancia. Item do et lego Girardo, qoco meo, decem lib. vien. Item do et lego Petro dicto Saige centum sol. vien. Item do et lego Stephano dicto Brule centum sol. vien. Item do et lego dicto Amour de Monte Acuto sexaginta sol. vien. Item do et lego Petro dicto Savereous triginta sol. vien. Item do et lego Marescallo de Sarrigne sexaginta sol. vien. Item do et lego Johanni filio Marescalli de Marrigneyo centum sol. vien. Item do et lego domino Girardo de Sarrigne, presbytero, curato ecclesię de Chamille quadraginta lib. vien. Item do et lego Bauduino de Sauci, domicello quadraginta lib. vien. Item do et lego domino Galtero de Mimandes, militi, viginti lib. vien. Item do et lego Stephano, filio quondam Johannis de Valerot, domicello, quindecim lib. vien. Item do et lego dicto Michat, servienti meo, quadringinta sol. vien. Item do et lego Petro dicto Colardat quadraginta sol. vien. Item do et lego Stephano, somulario meo, sexaginta sol. vien. Item do et lego Valiot, somulario meo, sexaginta sol. vien. Item do et lego Girardino, mimo meo, decem lib. vien. Item do et lego Haymoneto dicto Joli de Monte Acuto, clerico, decem lib. vien. Item volo et precipio quod si quis de heredibus meis contra presens testamentum meum, seu contra dictam disposicionem et ordinationem rerum predictarum venire presumpserit, tam in parte quam in toto, quod ab omni successione mea penitus sit privatus, et ipsum propter hoc facio alienum. Hujus autem testamenti mei, disposicionis, et ordinationis rerum predictarum exequutores meos constituo, videlicet religiosum virum et honestum abbatem Maceriarum, Cisterciensis ordinis, Cabilonensis dyocesis, venerabilem virum et discretum, Johannem de Novo Castro, canonicum Cabilonensem, dominum Petrum de Pomarco, canonicum Belnensem, Petrum de Sinemuro, officialem Flavigniaci, dominum Girardum de Sarrigne, presbyterum, curatum ecclesię de Chamille, et nobiles viros dominum Guillelmum de Dervain, dominum Hugonem de Castro, militem, et Bauduinum de Sauci, domicellum, ita tamen quod si omnes simul et semel interesse nequierint aut noluerint, unus eorum, duo, vel tres predicta omnia exequantur, dans et concedens predictis exequutoribus meis aut uni eorum, sive quatuor, vel tribus, vel duobus, si non possent aut nollent insimul interesse, generalem, plenam et liberam potestatem, et mandatum speciale intrandi, auctoritate propria occupandi omnia bona mea mobilia, debita mea et legata solvendi, et clamores meos pacificandi, et omnia alia et singula specialiter et expresse faciendi quę meis exequutoribus aut eorum alteri placuerit quę melius saluti animę meę viderint expedire, invitis heredibus meis et minime requisitis, tenendi, possidendi et habendi predicta bona mea, disponendi prout sibi placuerit et utilitati animę meę melius viderint expedire, et quicumque heredum meorum contradixerit exheres esto, cujus contradicentis porcionem importo heredibus meis volentibus tenere meam ultimam voluntatem et sibi acrescat et etiam ad eos plenarie devoluatur. Item ipsis exequutoribus meis, aut quatuor eorumdem, vel tribus, vel duobus, aut uni ipsorum, cedo omnes actiones et omnia jura mihi competencia, et in ipsos transfero, vel alterum ipsorum, si aliquas expensas contingat fieri pro executione hujus testamenti mei seu disposicionis aut ordinationis rerum predictarum, volo et districte precipio quod fiant plene et integre de bonis meis, et de eisdem expensis non teneantur exequutores mei alicui reddere rationem, sed credatur eisdem aut alteri eorum simplici juramento absque alia probatione super hoc facienda. Item volo et precipio quod heredes mei vel aliquis eorum non intromittant se de rebus meis mobilibus et de redditibus et exitibus terrę meę, sed volo quod volo quod exequutores mei aut unus eorum levent, colligant et colligi faciant predicta bona mea mobilia, redditus, proventus et exitus meos, et quod sine dilatione demandent executioni ad meam ultimam voluntatem adimplendam, pro quibus siquidem omnibus et singulis supradictis melius adimplendum trado et delibero specialiter et expresse in manibus exequutorum meorum predictorum omnia bona mea mobilia quecumque sint, et si predicta ultima voluntas mea non posset de dictis mobilibus adimpleri, obligo, obligationis nomine trado et delibero specialiter et expresse in manibus eorumdem exequutorum meorum quicquid jure habeo, habere possum et debeo in villis de Sarrigne et de Chaaigneyo, finagiis, parrochiatibus, pertinentiis et appendiciis dictarum villarum, videlicet in terris, pratis, domibus, nemoribus, vineis, aquis, aquarum decursibus, hominibus, tailliis, misiis, corveiis, censivis, costumis, decimis, redditibus, proventibus, exitibus, juridictionibus, feodis et retrofeodis, quam in aliis universis et singulis quibuscumque et misiam meam de Marrigneyo le Qaroer specialiter et expresse, de quibus autem omnibus et singulis in dictis obligatione, tradicione et deliberatione contentis me penitus devestio, dictos exequutores meos per presentis instrumenti et clavium mearum tradicionem investiens, de eisdem mittens eos in veram possessionem, contraria consuetudine non obstante. Volo insuper et precipio quod dicti exequutores mei predicta omnia et singula, de quibus ipsos investivi, teneant et possideant in manibus suis pacifice et quiete, donec clamores mei, debita et legata mea solvantur et restituantur, tenorque hujus meę ultimę voluntatis executioni fuerit plenarie demandatus. Si autem interim per me vel per alium aliquid de predictis perciperem vel levarem non meo fiat, sec exequutorum nomine predictorum, quorum nomine confiteor me tenere predicta omnia et singula, ipsos veros in premissis constituens possessores. Cuilibet autem exequutorum meorum predictorum executionis onus in se volenti suscipere et esse in executione hujus meę ultimę voluntatis do et lego pro pena sua et labore suo triginta lib. vien. Hanc autem meam ultimam voluntatem solam et unicam, omni alia revocata, si unquam feci, seu meum ultimum testamentum volo valere jure testamenti, et si non valet jure testamenti in scriptis, valeat jure testamenti nuncupativi, vel jure codicillorum, vel ratione seu jure cujuslibet ultime voluntatis, et si non valet etiam secundum leges, valeat secundum canonicas sanctiones, et si non valeat etiam ut testamentum vel ut ultima voluntas, volo quod valeat jure donationis inter vivos vel causa mortis, vel ut legatum ad pias causas, vel alio jure scripto seu consuetudinario quibus melius valere poterit et debebit, et in hac mea ultima voluntate simplicitas veritatis amica et equitas attendantur, omni legum subtilitate et rigore penitus remotis. In quorum omnium predictorum testimonium et etiam munimentum, sigillum meum presenti testamento apposui, et rogavi religiosum virum abbatem Maceriarum, Cisterciensis ordinis, Cabilonensis dyocesis, et venerabilem virum et disertum dominum Petrum de Pomarco, magistrum Renaudum Barrot, canonicum Belnensem, dominum Girardum de Sarrigne, presbyterum, curatum ecclesię de Chamille, et magistrum Philibertum dictum de Trenorchio, clericum, ut sint testes hujus mei testamenti, et ut ipsi presenti testamento sigilla sua apponant. Rogavique et obtinui apponi presenti testamento sigilla curiarum domini ducis Burgundię, Cabilonensis, Eduensis et Flavigniacensis officialium, quorum juridictionibus et ipsorum cuilibet suppono omnia bona mea mobilia et inmobilia, presencia et futura, ubicumque sint et quecumque, et heredes meos predictos et quemlibet eorum, et omnes et singulos ab ipsis tam habentes seu etiam habituros quod omnia universa et singula predicta tenenda firmiter observanda et adimplenda, volens eos et quemlibet eorum de plano sine strepitu et figura judicii compelli per curias predictorum, seu alterius eorumdem, ad quas curias vel ad quam exequutores mei tres, duo, aut unus eorum recursum maluerint obtinere. Nos vero predicti testes ad hoc vocati et rogati a dicto testatore presentes fuimus et ad requisicionem dicti testatoris sigilla nostra una cum sigillo dicti testatoris presenti testamento duximus apponenda. Nos vero, Johannes de Edua, officialis Cabilonensis, ad rogatum Guillelmi dicti Champiun, clerici, jurati nostri, cui fidem super hoc adhibemus sigillum curie Cabilonensis, et nos, Bartholomeus de Ripparia, officialis Eduensis, ad relatum domini Haymonis de Chaaigneyo, presbyteri, jurati nostri, cui fidem super hoc adhibemus, sigillum curie Eduensis, et nos, Petrus de Sinemuro, officialis Flavigniacensis, pro nobis sigillum curie Flavigniacensis, presenti testamento apposuimus in testimonium veritatis. Actum ex parte curie domini ducis Burgundię, in presencia Stephani dicti Champiun, clerici, notarii de Chaaigneyo, Guillelmi dicti [...]