A) Ordinatio praesentis Capituli generalis anni Domini 1560, die 13 mensis maii, apud Cistercium celebrati. *Diffinitores* : de **Firmitate**, de Charitate, de Clarofonte, monasteriorum abbates ; de Maceriis, loco domini **Pontigniaci**, de Bullione, de Strata, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, s. th. pr., de Septem fontibus, de Valle clara, de Liziniis, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, s. th. pr., de Roseriis, de Bithania, monasteriorum abbates. *Confessores* ; de Valle clara, de Cheseriaco, monasteriorum abbates, prior et subprior Cistercii.  *Receptores excusationum* : de Charitate, de Liziniis, monasteriorum abbates. *Magistri caerimoniarum* : de Morimundo, de Valle clara, monasteriorum abbates, prior et subprior Cistercii. *Notarii abbates* : de Septem fontibus, de Roseriis, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Valle clara, de Clarofonte, monasteriorum abbates. *Promotor causarum* : frater Iohannes Vallandi, s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : prior monasterii de Recluso. *Notarii ad pedes* : frater Franciscus de Normanville, frater Nicolaus de Parisiis, Cistercii professi. B) Numerus abbatum praesentis Capituli generalis : de Firmitate, de Maceriis, de Claravalle, s. th. pr., de Morimundo s. th. pr., de Septem fontibus, de Roseriis, de Valle clara, de Charitate, de Clarofonte, de Bullione, de Strata, de Bithania, de Liziniis. — Numerus praedictorum abbatum tredecim. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo et beatissimo domino nostro Pio divina providentia Papa IV, etc. 2.  Praeterea pro serenissimo et invictissimo domino nostro, domino Ferdinando … imperatore electo … necnon pro christianissimo domino nostro, domino Francisco, Francorum rege, … etc. 3.  Insuper pro burgensibus… etc. 4.  Ceterum pro pace… etc. 5.  Demum pro felicis … etc. * * * 6.  Nos Diffinitores… *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa … (*locus vacuus*) pro resta computationum generalis Capituli anni 1557, immediate praecedentis de et pro toto tempore praeterito, et oporteat Ordinem ipsum varia et gravissima onera quotidie occasione diversarum infractionum privilegiorum Ordinis et plurium insolitarum vexationum succrescentia necessario supportare, quae absque multiplicibus et gravissimis expensis solvi, dirigi, tractari et supportari non possunt, praesens generale Capitulum reductionem contributionum ad antiquam taxam per ipsum generale Capitulum anno Domini 1506, et per subsequens generale Capitulum anni 1507 continuatam et approbatam, praesenti diffinitione ratam et gratam habens, ipsas contributiones sic ad antiquam taxam reductas continuatas, ordinat, statuit et diffinit esse persolvendas et continuatas, universis et singulis abbatibus, commendatariis, prioribus, cellerariis, bursariis, receptoribus, officiariis et procuratoribus monasteriorum sub poenis et censuris tam in litteris apostolicis quam in statutis et diffinitionibus Ordinis contentis praecipiens et iniungens, quatinus summas quottas antiquas ipsos et monasteria sua de dictis contributionibus concernentes et contingentes, secundum quod in registris apud Cistercium existentibus plenius continetur, nisi per Rmum dominum Cisterciensem plenaria Capituli generalis auctoritate moderentur, et sine diminutione tradant et persolvant, alioquin excommunicationis et aliarum sententiarum poenas contra non solventes seu renitentes aut dissimulantes solvere contributiones antedictas, super et propter hoc a Sede apostolica et ab Ordine latas, se noverint incurrisse. Receptores vero … etc. CONTRIBUTIONES 7.  Nos Diffinitores … etc. et est talis : Domino abbati de Claravalle, s. th. pr., salutem, et in commissis adhibere fidelem diligentiam. Cum ad hoc per priores Ordinis patres contributiones singulis annis monasteriis et annuatim impositas fuisse et esse noscantur, ut ipsis mediantibus gravissima Ordinis onera supportari possint. Hinc est quod vobis, de cuius discretione et fideli diligentia plenam in Domino praesens generale Capitulum gerit fiduciam, committit, praecipit et mandat, quatinus omni dissimulatione semota, ab omnibus et singulis monasteriis subscriptis summas contributionum eisdem monasteriis per generale Capitulum impositas et inferius annotatas, necnon restas et arreragia annorum praecedentium, si quae sint, per vos seu deputandos vestros petatis, requiratis, levetis et recipietis, dando vobis et deputandis vestris, occasione huiusmodi contributionum, auctoritatem dandi et expediendi bonas et validas quittantias de omnibus summis et singulis per vos seu deputandos vestros receptis. Contradictores vero ac rebelles, aut dictas contributiones cum earumdem restis ac arreragiis, necnon rationabilibus collectorum earumdem contributionum expensis solvere renuentes aut differentes infra viginti dies a vestra monitione, seu a vobis deputandorum pro peremptorio termino et monitione canonica, interdicti aut excommunicationis sententias, aliasque poenas et ecclesiasticas censuras realiter et ad effectum eo ipso incurrere volumus, atque incurrisse et incidisse declarari, nostramque sententiam declaratoriam in scriptis fieri et promulgari, necnon et per omnes iustitiae vias ad solvendum nihilominus compellendi ; attamen si ad cor redierint, et dictas contributiones cum earum restis et arreragiis ac aliis debitis postmodum efficaciter persolverint, damus etiam vobis et deputandis vestris auctoritatem et potestatem ab huiusmodi poenis cum poenitentia salutari eosdem absolvendi, et generaliter omnia et singula circa praemissa et ea tangentia agendi, faciendi et exercendi, quae potestate et auctoritate nostra fieri et exerceri possunt et debent, invocato ad praemissa, si opus fuerit, brachii saecularis auxilio, consilio et favore. Omnibus igitur, etc. Sequuntur nomina monasteriorum cum taxis eorumdem, a quibus contributiones cum restis et arreragiis eorumdem et aliis debitis, ut praemittitur, recipere debetis. De Bullencuria : 2 libras turon., de Altofonte : 4 libr. turon., de Tribus fontibus : 8 libr. turon., de Cheminione : 3, de Monasteriis in Argona : 5, de Caladia : 5, de Caherio : 3, de Castellione : 6, de Aureavalle : 8, de Ellancio : 12, de Signiaco : 8, de Valle regis : 4, de Bonofonte : 6, de Fusniaco : 12, de Valle clara : 4, de Boheriis : 8, de Vaucellis : 12, de Camberone : 15, de Villari : 15, de Alna : 15, de Iardineto : 3, de Molinis : 3, de Sancto Remigio : 2, de Boneffia : 2, de Nizella : 1, de Valle S. Lamberti : 10, de Valle Dei : 6, de Grandi prato : 6, de Bodello : 15, de Loco Sancti Bernardi : 15, de Capella Thosan : 15, de Dunis : 20, de Valle coeli alias Verguines : 10, de Gronnigues [Gronningues] : 6, de Claromarisco : 15, de Valloliis : 9, de Longovillari : 9, de Gardo : 8, de Loco Dei in Pontino : 2, de Fulcardimonte : 2, de Igniaco : 5, de Valle Nostrae Dominae : 8, de Vallibus Cernay : 4, de Caroliloco : 12, de Regalimonte : 10, de Frigidomonte : 8, de Lanneyo : 6, de Belloprato : 8, de Caricampo : 12, de Laude : 10, de Longoponte : 6, de Ursicampo : 12, de Prulliaco : 10, de Ioyaco : 8, de Fonte Iohannis : 2, de Escallariis : 4, de Sacracella : 2, de Rupibus : 2, de Bonoradio : 2, de Rigniaco : 8, de Marcilliaco : 2, de Fonteneto : 15, de Septem fontibus : 7, de Moris : 5, de Ripatorio : 6, de Valle Lucenti : 4, de Liziniis : 1, de Recluso : 2, de Sigilleriis : 2, de Charmeya : 2, de Barbello : 6, de Pietate Dei de Rameru : 3, de Longovado : 4, de Albaripa : 5, de Maceriis : 6, de Buxeria : 5. Sequuntur prioratus de eadem commissione et eorum taxae : de Roseriis : 2, de Masuris : 2, de Mouciaco : 4, de Gaudio Nostrae Dominae : 2, de Bella aqua : 2. Praesentibus per immediatum sequens triennium in suo vigore duraturis, in plenaria, etc. Datum, etc. 8.  Similis omnino commissio expedita est abbati de Verola pro monasteriis et prioratibus sitis in partibus et regnis Hispaniae quorum nomina cum taxis eorumdem sunt inserta in registris Rmi hac una clausa dempta : Praesentibus usque ad proximum Capitulum in suo vigore duraturis. [DIFFINITIONES] GENERALES 9.  Diffinitiones novissimo generali Capitulo anno Domini 1557, die 10 mensis maii factas, praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat in plenaria Ordinis potestate. 10.  Invidiosus humani generis inimicus, versutus ille serpens similibus insidiis filios hominum prosequi non desinit, quibus primos eorum parentes crudelibus mortis compedibus vinxit et implicuit, et qui vetitis cibis innocentem hominem inescavit, eisdem monasticae puritatis professores contra promissae abstinentiae sanctitatem depravare molitur, accepit enim et cum dolore intellexit praesens generale Capitulum desolatum adeo passim et quasi per universum Ordinem neglectum nostrae regularis institutionis statutum, ut pauci nunc sint in eo, qui non etiam in mensis conventualibus per Adventum et singulis feriis quartis in hebdomada, similiter diebus sabbati post Nativitatem Domini usque ad Purificationem B. M. Virginis saeculari licentia carnibus vescuntur et utantur. Quapropter praesens generale Capitulum omnibus et singulis dicti Ordinis abbatibus et regimini monasteriorum praesidentibus districte praecipit et iniungit, ut debitae visitationi et curae intendentes in eisdem monasteriis aut illicito conventu, alias loco et modo carnes administrari vel a regularibus Ordinis personis comedi praedictis diebus aeque et ceteris prohibitis ullo modo permittant, quin potius id ferri sub poenis et censuris Ordinis, quas ferendas duxit generale Capitulum, inhibeant et avertant ea auctoritate et potestate qua pariter omnibus et singulis praedictis regularibus personis prohibetur, in plenaria, etc. 11.  Toties et tantis sacrorum conciliorum Summorumque Pontificum decretis, nostri pariter Cisterciensis Ordinis statutis et diffinitionibus fuit hactenus prohibitum, ne moniales ipsius Ordinis suae regularis clausurae septa, quae sub pluribus seris et clavibus sub fideli custodia asservari debent, egrederentur, vel et illa ingredi permitterent, et si quid eis cum exteris tractandum esset, id per fenestrae dense spissae ferratae cancellos audiant et perferrent, ut iam solutis effrenae nimium obedientiae claustris et evagantibus libere per saeculum ipsis monialibus earumque abbatissis, atque similiter unumquemque propter honestatis modum in sua loca et cellas regulares admittentibus necessario opus erit remedio, et in eas praesertim debitae provisionis sollicitudo convertatur, quarum malitia aut negligentia tanta pernicies sacrarum virginum pudorem invadit. Eapropter praesens generale Capitulum omnibus et singulis Ordinis patribus abbatibus et visitatoribus districte praecipit et iniungit, quatinus praedictarum monialium et abbatissarum evagationi comprimendae et restituendae stabilitati sollicite provideant, abbatissas et moniales per omnes iuris et iustitiae vias, etiam abbatissas ipsas sub poena suspensionis, et earum quae ex illa dependent, compellant, corrigant, et ita puniant ut terrore poenae tandem resipiscant, in plenaria, etc. 12.  Sancta Sedes romana nostrae Cisterciensis unitatis mater et alumna sic olim observantiae nostrae regularis iecit radices, et ipsius pacificae conversationi providit, ut eumdem Ordinem aut a commendarum servitute liberum, aut earum pernicie tutum esse vellet. Et nunc miseri, quin dicti Ordinis professores conditionis suae obliti vel prorsus ab eius puritate alieni, ita carnis desideriis et propriis cupiditatibus inservire desiderant, ut a nostrae libertatis simplicitate abhorreant, et sua malint vota, quae Deo et patribus suis reddere debent, saeculari potestati prostituere, quam iuxta sacrorum Pontificum decreta et Ordinis proprii instituta, eidem debitae subiectionis affectant praestare obsequium. Quare praesens generale Capitulum omnibus et singulis regularibus personis dicti Ordinis districtissime sub poenis et censuris ipsius inhibet, ne in posterum commendatariis profiteri et monasticae professionis obedientiam exhibere praesumant. Imo in manibus patrum abbatum suorum regularium et ab eis ordinatorum praedictae professionis suae debitum testantur. Prioribus pariter monasteriorum a patribus abbatibus potestatem ad id habentibus peculii sui quotannis more Ordinis solito scedulam proferant et dent. Qui quidem priores habita similiter potestate generales confessiones suo tempore audire, aut aliis audiendas committere, et omnibus dominicis Palmarum in suorum aut in patrum abbatum absentia consuetas excommunicationis sententias fulminare et promulgare poterunt ; profitentes aut novitios sub poenis et censuris Ordinis benedicere non praesument, in plenaria, etc. 13.  Conservandis silvis et nemoribus nostris, quorum ope et medio destitutae res familiares nostrae vix possent subsistere, inter ceteros SS. D. N. Papa Benedictus XII paterne providit et non minus diligenter, ut his priores patres nostri statutis et diffinitionibus multis sollicite caverunt, et quam potuerunt operam praestiterunt. Sed effrenata multorum intemperies ita a nonnullis annis se diffundit per Ordinem ut nisi prompto provideretur remedio, excisis praedictis silvis et nemoribus necessaria multa nobis defutura, cunctis constet et appareat. Quocira [Quocirca] omnibus regularibus Ordinis personis praesens generale Capitulum prohibet et interdicit ne caeduarum arbores sine Ordinis et patris abbatis sui licentia et permissione vendant, aut vendendi consensum ullo modo praestent, in plenaria, etc. 14.  Quoniam attestante beato Paulo acceptum est Deo fieri orationes, postulationes et obsecrationes pro regibus, principibus et iis qui in sublimitate sunt constituti, ut sub illis tranquillam vitam habentes Deo inservire facilius possimus, praesens generale Capitulum dominos abbates primos et alios Ordinis commissarios ac patres alios visitationis munere fungentes exhortatur et admonet, ut in visitationis suae procuratu et labore particulares Ordinis personas ad fundendas Deo preces excitent ; primum pro christianae religionis monastico statu, et praesertim Cisterciensis unitatis conservatione, pro christianissimi regis nostri cum sanguinis et concilii ac aliorum catholicorum principum et magnatum custodia ; illorum vero qui a veritate discesserunt et a sancta matre nostra defecerunt, ad fidem orthodoxam conversatione, in plenaria, etc. 15.  Illustrissimo domino, domino abbati Cisterciensi reverenter ac dominis abbatibus primis et ordinatis cum ipsis aliis abbatibus ad visitationem omnium monasteriorum nostri Ordinis in hoc regno existentium praesens generale Capitulum mandat, iniungit et praecipit ut habito prae oculis Dei timore, animarum saluti invigilantes, quantocius poterunt praedictorum monasteriorum sibi commissorum visitationi se accingant, et in ea divini cultus, honoris et monasticae professionis regularis observantiae restituendae, labore perpetuo insudent, in plenaria, etc. 16.  Statuto papali et pluribus Ordinis diffinitionibus ab antiquo fuit ordinatum ac observatum, quod patribus abbatibus et quod dicti Ordinis visitatoribus et commissariis singulis annis monasteriorum computationes vere et integre redderentur ; quod quia ab abbatissis monialium praesertim negligitur, et neglectum in consuetudinem et relaxationem vergere posset, earumque monasteriis maximam afferre iacturam, praesens generale Capitulum priores diffinitiones suas exhibitione et redditione praedictarum computationum factas, quantum opus est, confirmat et renovat, omnibusque praenominatis patribus abbatibus et Ordinis visitatoribus commissariis ordinat praedictas monialium abbatissas per omnes iuris et iustitiae vias ad reddendas supradictas computationes, rogent et compellant, in plenaria, etc. 17.  Dominis abbatibus de Firmitate et Claravalle, ac aliis abbatibus qui auctoritate et commissione Capituli generalis anno Domini 1557, 17 die mensis maii celebrati, provinciarum sibi iniunctarum monasteria visitaverunt, praesens generale Capitulum potestatem dat et auctoritatem chartarum visitationis ceterorumque ab eis dependentium et ab ipsis visitantibus ordinatorum executionem, per omnes iuris et iustitias vias eadem ac simili qua tunc fungebantur potestate prosequendi et compellendi, in plenaria, etc. [DIFFINITIONES] SPECIALES 18.  Commendata ab omni aevo cunctis hominibus sive divinarum sive humanarum litterarum studia, nemo est qui nesciat. Ex quo constat perspicue, illa esse inter cetera maiore cultu prosequenda, quae ampliores fructus afferunt emolumentorum, et perfectioris vitae praestant effectum. Inter quae, si quis sacrarum litterarum perpendat originem, et ultimi finis bravium consideret, eas profitentibus et de illis benemeritis personis tanto faciet devotius, quanto ad dignioris atque altioris gradus culmen provenerint. Propterea generale Capitulum de fratris Iohannis Wagner, monasterii de Belloprato in Belvacensi dioecesi expresse professi, moribus, studiis melioribus, et doctrina satis superque informatum, etiam sacrae theologorum apud Parisios facultatis, quae ipsum ad venerandum theologiae licentiae fastigium nuper promovit testimonio et iudicio certius factum, omnibus et singulis personis in toto Ordine et extra ipsum quacumque dignitate praefulgentibus, aliisque veritatis cultoribus, praedictum fratrem Iohannem licentiatum theologum sincero quo potest charitatis affectu commendat, quatinus pia piorum subventione ac eorum liberali subsidio ad supremum doctoratus theologici apicem ad Dei, Ordinisque ecclesiastici et Cisterciensis honorem facilius pervenire valeat. Data illi plenaria Ordinis potestate universas et singulas singulares personas dicti Ordinis ab omnibus casibus, criminibus, delictis, excessibus, censuris, a culpa et a poenis, a quibus praedictum generale Capitulum observare potest, audiendi, absolvendi, et in foro conscientiae pro hac vice dumtaxat absolutas declarandi, in plenaria, etc. 19.  Celebre apud Parisios nostri Ordinis collegium ex quo, velut equo Troiano, maior pars heroum et insignium patrum nostrorum veterum et modernorum prodiisse dignoscitur, meretur et exigit, ut illi conservando, et si fieri potest, augendo tanto perspicatiore oculo prospiciatur, quanto ex eo innumerae regulares Ordinis personae ad Dei honorem animarumque salutem maiorem frugem expectant et percipiunt, quin etiam ea fruge successuri privarentur, si veteri sordescente ac neglecta disciplina minor moribus quam litteris favor praestaretur. Sine quorum praecipuo iuvamine et medio non inanes modo, sed periculosae litterae censendae prorsus essent. Eapropter praesens generale Capitulum praedicto desiderans collegio omni cura et studio prae ceteris diligenter providere, ipsasque litteras insignes virtute ad veri luminis culmen perducere, etiam recensitis variis excessibus, quibus dicti collegii status fieri deterior et facile in posterum corrumpi posset, et propter id in gravem ruinam incidere, iuxta priorum patrum statuta idem generale Capitulum statuit et ordinat ut nulla collegii persona regularis quocumque gradu, sive baccalaureatus sive etiam doctorali sit praedita, sub poena eiectionis ab ipso collegio absque provisoris aut in dicto collegio praesidentis facultate, extra ipsum pernoctet. Nemo etiam ad cursum theologicum in scola continuendum aut aliquem propter simplicis baccalaureatus, quem cursorum vocant, gradum percipiendum assumatur et assumi permittatur, nisi qui fuerit a provisore dicti collegii, vocato magistro regente et aliis quos vocandos dictus provisor duxerit, examinatus et dignus habitus, in plenaria, etc. 20.  Conquerentibus abbate et conventu monasterii de Bullencuria, quod per emissionem factam anno Domini 1557, 17 die mensis maii, quibus fuit celebratum generale Capitulum, ipsi a nonnullis partibus quibus contraxerant, fuerunt interpellati de insufficienti dicti Capituli generalis confirmatione, a quo nihil unquam nisi praeviis et visis debitis informationibus confirmatur. Praesens generale Capitulum auditis pluribus patribus, qui eidem Capitulo praesentes fuerant, audito etiam abbate Septem fontium altero illius anni notario, qui visas fuisse informationes dixerunt, et mentionem earum fuisse omissam per oblivionem asseruerunt, ordinat commissiones suas illis contractibus inter praedictos abbatem et conventum ex una, et incolas terragii seu villae de Perthes ex altera partibus, initis et passatis, factas renovari, et in illis visarum praedictarum informationum testimonium reddi, in plenaria, etc. 21.  Domino abbati de Claravalle, s. th. pr., praesens generale Capitulum sui fratris Iohannis de Insula, Claraevallis monachi, ad Carthusianum Ordinem transire et in eo profiteri desiderantis, requisitione remittit eam dare permissionem et licentiam, quam saluti praedicti religiosi conducere et statutis canonicis ac nostris non adversari cognoverit, in plenaria, etc. 22.  Omnibus Cisterciensis Ordinis abbatibus in regno Arragoniae constitutis, qui prioribus annis Capituli generalis aut patrum abbatum commissionibus terrarum, feudorum, possessionum et quorumcumque iurium ad propria monasteria pertinentium alienationes fecerunt, aut alienandi permissionem potestatemque acceperunt et obtinuerunt, ne tanta dispensationis ac libertatis licentia eisdem monasteriis gravia ac metuenda (quae a fide dignis relata sunt) contingere possint futuro tempore detrimenta, utque praecedentibus dispendiis aliquid operis et remedii salubrius afferri possit, praesens generale Capitulum ullas praedictas tales alienationes quovis modo in posterum fieri sine dicti Capituli generalis discussione, licentia et permissione, destruit, vetat et prohibet, secus factas nullas et irritas esse declarat, commissario aut commissariis in eodem regno a praesenti generali Capitulo constituto aut constitutis iniungendo, quatinus vigili oculo illis et similibus alienationibus intendant, easque plenaria Ordinis auctoritate a quocumque abbate aut monasteriorum Ordinis regimini praesidente confici et tractari nullo modo permittant, in plenaria, etc. 23.  Fratri Bernardo monasterii Sanctae Fidis, in Caesaraugustana dioecesi, monacho expresse professo, de cuius in bonas litteras praesertim sacras studio, amore et devotione, fide digno sui abbatis testimonio constitit, praesens generale Capitulum licentiam dat et concedit, quatinus peractis legitime utque decet in celebribus Universitatibus est consuetum, in eaque praesertim, in qua suorum studiorum cursum est prosecutus academia, praestito prius inter manus proprii abbatis solito praestari in ordine iuramento theologici doctoratus gradum percipere, ut ad illum promoveri possit, idque cum libertatibus, favoribus, gratiis, honoribus, ceterisque praerogativis quibus doctores theologi Cisterciensis Ordinis gaudere consueverunt, habitare extra dormitorium, sicut aliis doctoribus est indultum, cum famulo, cella, et primo post priorem ubique loco ipso et abbatialis mensae, cum abbatis proprii benevola gratia participem facto, equo etiam aut competenti alia evectione ad exeundum monasterium, cum sese rationabilis causa obtulerit, et abbas iustum censuerit impertito. Quae omnia habito prae oculis Dei honore et servata Ordinis disciplina ipsa requirit et percipiet, in plenaria, *etc.* 24.  Abbati de Clarofonte, fratri Nicolao Boucheradi, priori de Recluso, et fratri Nicolao Censier, religioso Cistercii, praesens generale Capitulum committit, ut viso antiquo contributionum omnium monasteriorum Ordinis rotulo, viso etiam computationum de receptione praedictarum contributionum libro, eorumque collatione facta ante dissolutum et completum dictum generale Capitulum, de conformitate ipsarum contributionum et computationum referant, in plenaria, etc. 25.  Petitioni domini abbatis de Firmitate exposcentis solutionem cuiusdam annui redditus quem… contributionibus Ordinis ratione sui monasterii sibi deberi praetendit, praesens generale Capitulum satisfacere desiderans, eum ad illustrissimum dominum abbatem Cistercii remittit, ut conferentia inter eos de praetenso iure habita, ad relationem dicti illustr. domini sequens generale Capitulum quod iuris fuerit et rationis debite ordinari possit, in plenaria, etc. 26.  Nobis relatum fuit et expresse ex parte fratris Florentini Le Clerc, monasterii de Pontigniaco religiosi, se a tredecim annis et supra expulsum fuisse a praedicto monasterio cum vacaret tunc negotiis monasterii eiusdem, dictus tamen illustr. domini Caroli a Bellayo eiusdem monasterii commendatarii carceri adductus fuit, eo quod venditioni nemorum et aliarum rerum alienationi contra iura et libertates factis consensum praebere recusavit, mandato dicti illustr. domini Caroli hucusque ingressus monasterii fuit illi denegatus, et per saeculum vagare coactus, nec tam a religiosis eiusdem monasterii obligationes suas, scedulas, memorialia et … apud eumdem Florentinum furtas, obtinere voluit, quibus rationem reddere suarum receptarum posset, quam ab eo exigunt, et totius conventus administrationis sibi commissae. Super quibus praesens generale Capitulum providere volens (ut bonum est), priori et eiusdem monasterii religiosis omnibus mandat et praecipit, quatinus eumdem Florentinum Le Clerc in suum consortium et gremium recipiant, prout de statu religiosorum cum praedicto illustr. domino Carolo convenerunt, et eidem Le Clerc de victu et vestitu honesto et decenti provideant, ac omnes et singulas obligationes et scedulas, memorialia, expensas certas, summas pecuniarum in sua cella derelictas, libros et utensilia illi ad integrum reddant, quo facilius suas iam dictas reddat computationes coram patre visitatore, aut ab eo deputandis, eique Le Clerc cameram et dependentia a fratre Iohanne Dougris eiusdem monasterii quondam priore devolutam reddant, et ea uti permittant, in plenaria, etc. 27.  Visa et audita supplicatione fratris Iohannis Dutartre, religiosi monasterii de Loco crescenti, alias de Tribus regibus, in dioecesi Bisuntinensi, praesens generale Capitulum abbati dicti monasterii de Loco crescenti praecipit et iniungit quatinus dictum fratrem Iohannem pastore et mansione debita destitutum in suum monasterium in quo professus est, et ceterorum fratrum numero per professionem adscriptus, infra festum Pentecostes recipiat, in plenaria, etc. 28.  Venerando fratri Richardo Martin, seniori abbati de Strata, in Ebroicensi dioecesi, intuitu priorum meritorum suorum et charitativae cessionis et resignationis ab eo in favorem Ordinis et personae regularis factae, etiam ad conservandum praesertim honoris divini et regularis professionis in dicto monasterio statum, praesens generale Capitulum, requirente iuniore et eius successore abbate, vicariatum dat et potestatem in praedicto monasterio de Strata, omnia et singula in spirituali et temporali directiones faciendi et agendi, quae a monasteriorum Ordinis abbatibus religiose fieri et curari solent, in plenaria, etc. 29.  Religiosis et conventui monasterii de Escallariis, in Senonensi dioecesi, permittitur fratrem Mathurinum Courtin in negotiorum suorum dispensatione et administratione continuare, et eumdem aut alium, quem rebus suis et monasterii utilem compererint et cognoverint, de novo eligere et ordinare, in plenaria, etc. ELECTIONUM SEU PROVISIONUM CONFIRMATIONES 30.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Nicolai Cotton, s. th. pr., ad abbatialem dignitatem monasterii de Cheseriaco, Cisterciensis Ordinis, in Gebennensi dioecesi, rite et canonice per monachos eiusdem monasterii, praesidente abbate monasterii Sancti Sulpitii, eiusdem Ordinis, in Bellicensi dioecesi, ad id potestatem habente factam et celebratam, prout in decreto et litteris quibus praesentes… approbat, etc. supplendo, etc. 31.  Promotionem et institutionem de persona fratris Iohannis Coquey, s. th. pr., ad abbatialem dignitatem monasterii de [Morimundo]… a Summo Pontifice factam, praesens generale Capitulum cum reverentia recipit et gratam habet, in plenaria, etc. 32.  Ad idem, de provisione abbatis de Leziniis. CONTRACTUUM ET TRACTATUUM CONFIRMATIONES 33.  Abbati de Clarofonte, in Bisuntinensi dioecesi, praesens generale Capitulum committit quatinus super tractatu inito seu passato inter abbatem et conventum de Bithania in eadem dioecesi Bisuntinensi, ex una, et venerabilem virum dominum Iohannem De Falleten, religiosum et praepositum monasterii de Cupen, ex altera partibus, prout plenius continetur in litteris super eo confectis, quibus praesentes annectuntur, diligenter inquiret, et proximo generali Capitulo fideliter referat, in plenaria, etc. 34.  Super contractu inter Rmum D. N. abbatem Cistercii et eius conventum ex una, et consultissimum virum magistrum Godefridum Capreum, in curia Parlamenti ducatus Burgundiae advocatum, Cistercii monasterii consulem, ex altera partibus, inito et passato, prout in litteris super eo confectis, quibus praesentes annectuntur plenius continetur, fratribus Natali Cossart et Gerardo Massille, s. th. professoribus, fratri Petro Crounat, Claraevallis religioso expresse professo, et cuilibet eorum in solidum praesens generale Capitulum committit, ad diligenter super commodo vel incommodo praedicti contractus inquirendum, et sequenti Capitulo referendum, in plenaria, etc. 35.  Super contractu inter Rmum D. abbatem Cistercii et eius conventum ex una, et Remigium Stephanum, alias Parouchat, aromatarium Divionensem, ex alia partibus, inito et passato, *etc. ut in n° praecedenti*. 36.  Ad idem, de contractu inito et passato inter dictos Rmum D. Citercii [Cistercii] et eius conventum ex una, et magistrum Claudium Fabri, doctorem medicum, ex altera partibus, contractum initum et passatum inter Rmum D. cardinalem a Castellione, monasterii de Fonte Iohannis, in Senonensi dioecesi, abbatem commendatarium, et conventum dicti monasterii ex una, et magistrum Stephanum Berthault baillivum Castellionis ex altera partibus, prout in litteris, etc. approbat, etc. in plenaria, etc. 37.  Ad idem, de contractu inter praedictos dominum illustr. cardinalem a Castellione et conventum monasterii de Fonte Iohannis ex una, et Sebastianum Gaudri, mercatorem Castellionis, ex altera partibus. 38.  Ad idem, de contractu inter praedictos illustr. dominum cardinalem et conventum monasterii de Fonte Iohannis ex una, et Claudium Savigon, Castellionis mercatorem, ex altera partibus. 39.  Ad idem, contractum inter praedictos dominum illustr. cardinalem et conventum monasterii de Fonte Iohannis ex una, et Iohannem Troppeau, Castellionis mercatorem, ex altera partibus. 40.  Ad idem, de contractu inito inter praedictos … etc. et dominum Desaleux, Castellionis mercatorem, ex altera partibus. 41.  Ad idem, de contractu inter praedictos … et Crispinum Leguillon, Montis Argilin incolam, ex altera partibus. 42.  Contractum inter abbatem de Bullione, Ordinis nostri, in dioecesi Bisuntinensi, ex una, et Iacobum Matruchet, incolam Montigniaci, ex altera partibus initum et passatum, visis informationibus super commodo vel incommodo eiusdem diligenter per abbatem de Roseriis factis, per quas constat huiusmodi contractum cedere in commodum et utilitatem dicti monasterii de Bullione, praesens generale Capitulum laudavit, approbavit et confirmavit, et per praesentes laudat, approbat et confirmat, in plenaria, etc. 43.  Contractum initum et passatum inter abbatem et conventum de Bullencuria, in Trecensi dioecesi, ex una, et Robertum Lancellot et Iacobam Lapellebrat eius uxorem, ex altera partibus, prout in litteris, etc. approbat, in plenaria, etc. 44.  Super contractu inter dominum abbatem et conventum de Firmitate ex una, et honorabilem Stephanum Egris ex altera partibus, inito et passato de quadam domo in civitate Cabilonensi sita et aedificata, prout in litteris, etc., committit fratri Carolo Monet, monasterii de Maceriis priori, quatinus diligenter inquirat, et proximo generali Capitulo referat, in plenaria, etc. IUDICES 45.  Ad supplicationem fratris Nicolai Le Censier expresse professi certa provisione contra electum monasterii de Aureavalle, in Trevirensi dioecesi, contendentis et petentis in propinquiore et neutra partium suspecta provincia dari abbates iudices, quorum labore et aequitate super iuribus electionis factae de persona dicti electi iudicius et facilius iudicium ferri posset, praesens generale Capitulum abbatibus a Sancto Benedicto et de Villari in Metensi dioecesi, et eorum cuilibet in solidum committit, quatinus auditis utrisque partibus, visa et dicta electione eiusque decreto, et perspectis ac factis his quae iuris erunt et rationis, ad diffinitivam usque sententiam exclusive procedant et iudicent processum, et iudiciorum suorum proximo sequenti Capitulo generali rationem dent et referant, in plenaria, etc. 46.  Abbati de Polplino, in Wratislaviensi dioecesi, praesens generale Capitulum committit, ut assumptis secum duobus abbatibus de quibus partes convenient, ad instructionem processus super provisione litigiosa monasterii de Oliva in Prussia, ac in eadem Wratislaviensi dioecesi, coram dicto Capitulo controversa inter venerabiles Gasparum Teschar ex una, et Nicolaum Docet ex altera partibus, ipse procedat, ac de omnibus circumstantiis et dependentibus et eodem processu usque ad sententiam diffinitivam sequestri tantum inclusive provideant, servato in omnibus praedicis iuris ordine, ipsum denique processum bene et legitime instructum usque ad sententiam diffinitivam exclusive ad Rmum abbatem, infra proximum Dominicae Resurrectionis diem remittant, ut praevia discussione canonica super eodem possit ferri sententia diffinitiva in proximo generali Capitulo, in plenaria, etc. 47.  Audita et considerata oppositione domini abbatis de Morimundo, s. th. pr., conquerentis de confirmatione a praedicto generali Capitulo facta super contractu de alienatione cuiusdam domus apud Divionem sitae, quae ab antiquo fuit praedicti monasterii de Morimundo, praesens generale Capitulum abbati de Lezinis et priori de Maceriis, et eorum cuilibet in solidum committit, quatinus debita inquisitione de commodo vel incommodo praedicti contractus proxime sequenti generali Capitulo referant, et intellecta eorum relatione, quae diffinienda esse idem Capitulum cognoverit, diffiniat et iudicet, in plenaria, etc. 48.  Fratri Francisco de Normanvilla, monasterii Cistercii religioso et Ordinis promotori, generale Capitulum committit et plenam dat auctoritatem informandi ac rationem ab abbatissa monasterii monialium de Consolatione dicti Ordinis, in Nivernensi dioecesi, requirendi etiam si opus fuerit, contra eam super homicidio de persona fratris Claudii de Pomarcho, confessoris earumdem monialium, facto et perpetrato, prosequendi quod iuris fuerit et rationis, cum potestate substituendi aliquem qui parem ab eo limitatam habeat commissionem, in plenaria, etc. CONTUMACES 49.  Abbates ad praesens generale Capitulum citatos et vocatos, qui non comparuerunt nec se debite excusaverunt, idem generale Capitulum vult et ordinat declarari contumaces. 50.  Sororibus Franciscae Deferrières et Ludovicae Charlot, monialibus Pontis dominarum, in Meldensi dioecesi, iniunctione et mandato domini de Claravalle, s. th. pr., et generalis Capituli commissarii legitime admonitis et vocatis, ut post diuturnam nimis et periculosam ipsarum in saeculo stationem, ad dictum monasterium de Ponte dominarum, verum et proprium suae professionis locum infra certum tempus eis praefixum revertantur, quae Deum prae oculis non habentes et postposito promisso obedientiae voto reverti contempserunt, praesens generale Capitulum sub poenis et censuris Ordinis latis praecipit et iniungit, quatinus post praesentis ordinationis denuntiationem infra mensem ad praedictum Pontis dominarum monasterium redeant, et in eo suae absentiae moram reparantes caste et religiose conversentur. Quod si secus fecerint, a fratre Iohanne de Puteo, monasterii de Bonoportu priore, excommunicatae declarentur et denuntientur, in plenaria, etc. COMMISSIONES 51.  Nos Diffinitores … *etc.* et est talis : Salus redemptarum … *etc. ut in formula quae habetur anno* 1557, *n°* 40 *sed commissio praesens directa est ad Rmum abbatem Cistercii*. Praesentibus usque ad proximum generale Capitulum in suo vigore duraturis. Nomina autem provinciarum per dictum illustr. dominum Cisterciensem visitandarum sunt haec : ducatus Burgundiae, Campania, Bria, Francia, Picardia cum adiacentibus, in plenaria, etc. Datum, etc. 52.  Nos Diffinitores… *etc.* et est talis. Salus redemptarum … *etc., ut supra*. Eapropter praesens generale Capitulum de zelo, prudentia, discretione, morum eximiaque excellentia domini abbatis de Firmitate, Ordinis Cisterciensis, in Cabilonensi dioecesi, necnon de abbatis de Roseriis eiusdem Ordinis in Cabilonensi dioecesi, probitate et sufficientia plenissime informatum, ipsis et eorum cuilibet in solidum committit, plenariamque dat auctoritatem et potestatem, quoties opportunum et expediens viderint, aut alter eorum viderit, visitandi et reformandi omnia et singula dicti Ordinis monasteria in provinciis, quarum nomina in praesentibus inserta sequuntur. Nomina autem provinciarum per dictos commissarios visitandarum sunt haec : Lugdunum, Provincia, et Lingua occitana, in plenaria, etc. 53.  Eadem pro domino abbate de Claravalle, s. th. pr., et abbate Septem fontium eiusdem Ordinis, in Lingonensi et Aeduensi respectivis dioecesibus. Nomina autem provinciarum per dictos commissarios visitandarum sunt haec : provincia Bituricensis, Vasconia, Petragorum, Lemovicum, Alvernia, et Borbonium. 54.  Eadem, mutatis mutandis, pro domino abbate de Morimundo, s. th. pr., eiusdem Ordinis, in Lingonensi dioecesi. Nomina autem provinciarum per dictum dominum commissarium visitandarum sunt haec : Vindocium, Andegavia, Pictavia, Britannia, Coenomania, Germania, Lotharingia et comitatus Burgundiae. 55.  Item, eadem pro abbatibus de Charitate et de Cheseriaco, eiusdem Ordinis, in Bisuntinensi et Gebennensi respectivis dioecesibus. Nomen autem provinciae per dictos commissarios visitandae est haec : Sabaudia. 56.  Item, eadem commissio pro abbate de Verola, eiusdem Ordinis, in dioecesi Tirasonensi, demptis abbatibus Sanctae Fidis, de Petra et de Rota, quos non poterit visitare, nisi sumpto secum abbate de Sanctis Crucibus, aut alio de quo convenietur. Nomina autem provinciarum per dictum commissarium visitandarum sunt per principatus Cathaloniae, regnum Valentiae, comitatus Rossilionis, regnum Sevillae, Cordubae, Castellae, Legionis, Gallaciae [Galleciae], Portugalliae, Arragonae [Aragonae], et Navarrae, etiam in Asturia, in plenaria, etc. 57.  Communis nostrae unitatis simplicitas tantis nunc est exposita periculis et assuetis destituta subsidiis, ut nisi provideatur ante maiorem ruinam cautum fuerit remedio, ad interitum res nostrae publicae privataeque inclinare videantur. Quocirca praesens generale Capitulum fratrem Nicolaum Le Censier, Cistercii religiosum, de cuius zelo et experientia ac morum probitate confidit, promotorem et secundum Ordinis Cisterciensis nominat, creat, instituit et ordinat, illique dat auctoritatem et potestatem omnes et singulas causas in universis litibus, querelis, controversiis motis et movendis, contra quascumque personas ecclesiasticas vel saeculares, cuiuscumque dignitatis aut gradus existant, sive in Ordine sive extra Ordinem nostrum Cisterciensem, coram quibuscumque iudicibus tum ecclesiasticis tum saecularibus ordinariis et non ordinariis, et aliis quibuscumque in quocumque foro praesidentibus comparandi, agendi, petendi, prosequendi et defendendi, *etc. ut in forma delegationis ordinaria*. 58.  Ad idem, pro fratre Francisco de Normanvilla, Cistercii religioso. 59.  Ad idem, pro provisore collegii Sancti Bernardi, apud Parisios. 60.  Ad idem, pro fratre Nicolao Boucherat, priore de Recluso, eiusdem Ordinis, in Trecensi dioecesi. EXCUSATIONES ABBATUM 61.  Ad relationem domini abbatis de Claravalle, s. th. pr., excusantur abbates de Toriniaco et de Barbereyo. 62.  Excusantur abbates Sanctae Fidis, de Rota et de Petra, qui se expresso nuntio excusaverunt ab Hispaniis. REHABILITATIONES 63.  Ad instantiam domini abbatis de Claravalle, s. th. pr., supplicantis pro fratre Hugone de La Borde, religioso monasterii de Pontigniaco, qui suadente diabolo diu per saeculum evagatus est et apostatavit, deinde ad cor rediens punitus et correctus emendatioris vitae propositum in Domino strenuum secutus est, praesens generale Capitulum de sancta eius conversatione et devota in Domino perseverantia confidens, ipsum eumdem fratrem Hugonem rehabilitat ad omnes gradus, officia, et dignitates, etiam abbatiali dignitate inclusa, in plenaria, etc. SUFFRAGIA 64.  Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis dilectis in Christo sororibus abbatissae et administranti ceterisque religiosis conventus Sanctae Clarae de Angona, necnon omnibus et singulis utriusque sexus dictis sororibus et conventui eorumdem benefactoribus, et etiam eisdem servientibus et ministrantibus, sinceram in Domino charitatem et sanctae devotionis suffragium. Quamvis divinae legis… *etc. ut forma usitata*. Exigente itaque piae devotionis affectu, quem ab antiquo, ut in his quibus praesentes appendent satis constat et apparet, ad ipsum Ordinem nostrum, et solemne monasterium Cisterciense matrem nostram vos habere intelligimus, requirente etiam Rmo D. abbate Cistercii, vobis omnium bonorum spiritualium, *etc.* LITTERAE MISSIVAE 65.  Reverendissimo in Christo patri ac illustrissimo domino, domino Ferdinando ab Arragonia, praecellenti Caesaraugustanae ecclesiae archiepiscopo, Cisterciensis Ordinis benefactori praecipuo, generale eiusdem Ordinis Capitulum apud Cistercium congregatum, devotas preces et perhumile obsequium. — Acceptis a Rma Paternitate vestra tot beneficiis, quibus illa non communem modo Ordinis nostri statum, sed pene singula illius monasteria et peculiares personas, speciali quodam favore et patrocinio a multis annis protexit, videremur et iuste accusaremur ingrati esse animi, si aliam rependere vitam tenuitatis nostra infirmitate et magnitudinis vestrae excellentiae non valentes, eam saltem non referremus gratiam, quam et opportunitas nuntii attulit, et pro suis benefactoribus unusquisque apud Altissimum effundere potest. Quod quia tanto est Deo acceptius, quanto a pluribus supplici devotione praesentatur. Convenientibus nobis in unum ex vetere patrum nostrorum instituto, aequum duximus ac insigni Paternitatis vestrae humillimas quanto possumus scribere gratias et offerre pro vestra sublimitate apud Deum preces, qui eamdem Rmam et inclitissimam Paternitatem vestram sospitem longaevam, nostrique Ordinis protectricem in ea qua coepit benevolentia et charitate conservet, Ex vestro Cisterciensi diffinitorio ac monasterio, die 13 mensis maii 1560. — Vestrae Rmae Dominationis illustrissimae Excellentiae humillimi et supplices oratores, Diffinitores Capituli generalis apud Cistercium congregati. 66.  Très illustre et sérénissime Seigneur, votre très excellente et renommée maison, de qui par tout le monde entretenez et faites reluire la mémoire non seulement en l’autorité et domination de plusieurs grandes seigneuries, provinces et pays, œuvres belliqueuses et d’armes, mais aussi en l’amour et crainte singulière de Dieu avec l’observance, aide et support de l’Église catholique, nous donne la confiance de mettre nos très humbles prières plus assurément aux pieds de votre grandeur et hautesse, pour vous recommander en général tout notre ordre de Cîteaux, duquel en vos seigneuries appert assez l’affection et dévotion de vos très magnifiques prédécesseurs, et aussi présentes et particulières en la personne de frère Nicolas Cotton, natif et domestique de vos dits pays, naguère éleu de l’abbaye de Chisiry, au diocèse de Genève. Lequel frère Nicolas de la grace divine a si bien conversé en mœurs et profité aux lettres saintes en l’Université de Paris, qu’il a eu le degré doctoral de théologie, et acquis par ce royaume réputation de bonne doctrine, singulière et sainte conversation, tellement que congratulans aux biens qu’il a plu au Créateur nos faire, d’appeler au plus près de la malheureuse cité de perdition, pour y servir de notre part et la sienne à la défense et dilation de la foy, un personnage auquel nous avions si bon témoignage et expectation, supplians en toute humilité votre invictissime puissance, seigneurie et bonté, vouloir avoir pour agréable et tenir en votre protection la promotion et vocation que nous avons trouvée canonique du dessus dit éleu, dont demeurera et tout notre dit ordre, et aux amateurs de la sainte vie et perfection, obligation de prier Dieu dévotement pour la prospérité, gloire, exaltation et continuation de votre sublimité et excellence, en laquelle nous le supplions vous vouloir conserver et maintenir longuement. — En votre maison de Cîteaux, au définitoire de l’ordre de Cîteaux, le 23 jour de may 1560. Les très humbles orateurs et très obéissans serviteurs de votre illustrissime seigneurie, les définiteurs du chapitre général de l’ordre de Cîteaux. 67.  Monseigneur, nous vous présentons par lettres une très humble supplication à Monseigneur le Duc, touchant l’élection faite en l’abbaye de Chisery de la personne de frère Nicolas Cotton, religieux de ladite abbaye et natif de Savoye, docteur en sainte théologie, afin qu’il plaise à l’Excellence dudit Seigneur baisser les yeux de sa Grandeur et Hautesse à l’infirmité de nos humbles prières, pour avoir agréable ladite élection, de laquelle sommes tant plus studieux, soigneux et désirans qu’elle parvienne à bonne fin, que le personnage est réputé et connu de telle recommandation, bonté, vertu et savoir par deça que nous penserions trop heureux d’y en avoir beaucoup de tels et semblables. Aussi, Monseigneur, que nous avons trouvé sa provision tant sainte et raisonnable et selon les canoniques sanctions et ordonnances de notre ordre, que ne pensons pouvoir assez faire pour sa recommandation, à laquelle vous prions très humblement de donner l’aide de votre dextre, et avoir recommandé ledit ordre, duquel nous offrons le service et humbles prières à supplier le Créateur vous donner, Monseigneur, l’accomplissement de vos saints et vertueux désirs. — De Cîteaux, etc. * * * 68.  Quia propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1517, *n°* 72. Sic signatum in fine : N. de Sommerij abbas Septem fontium, et de Poligny abbas de Roseriis. 