In nomine Domini, amen. Anno a nativitate Domini millesimo trecentesimo septuagesimo octavo, indictione prima, die vero secunda mensis januarii, pontificatus beatissimi in Christo patris et domini nostri domini Gregorii divina providentia pape undecimi anno septimo. Noverint universi quod presentibus nobis tabellionibus apostolicis publicis et testibus infrascriptis in capitulo Eduensis ecclesie, hora capituli, pulsata campana, personaliter constitutis circa horam tercie, reverendo in Christo patre et domino domino Petro, Dei gratia Eduensi episcopo, et venerabilibus et circumspectis viris dominis Oliverio de Martrolio, decano, Nicolao de Tolono, cantore, Gaucherio de Musineio, preposito de Susseio, Petro Talepain, abbate Sancti Stephani de Strata, Amedeo de Orgeleto, Hugone de Prisciaco, Reginaldo de Crisseio, Stephano de Vallibus, Petro et Roberto de Flasseleriis, Johanne de Prevano, Johanne Pergamenarii, Guillelmo Cartoris, Petro Andierii, Johanne Talliandi, Johanne de Castrovillano, Henrico Martineti, Girardo de Costa, Galtero de Martiniaco, Petro de Polleio, Guillelmo de Martiniaco et Iterio Putavin, dicte ecclesie Eduensis canonicis capitulantibus et capitulum facientibus ac pro infrascriptis tractandis et peragendis pluribus tractatibus precedentibus ibidem specialiter congregatis. Dudum satore procurante discordie, quia prout ibidem dictum fuit inter bone memorie predicti domini episcopi predecessores et predictos dominos decanum et capitulum suborta fuerat materia questionis multis plena dissidiis et quamplurimis scandalis viam parans, consideraverunt quod virtus unita invalescit per amplius et dispersa collabitur, sub sancte sedis apostolice beneplacito et ipsius sedis supposita licencia transigendo, in unam convenire concordiam per quam ipsius sedis authoritatis munimine roboratam pax mutabilis in immutabilem, universitas temporis in perpetuam felici transmutatione transmigret, et hec erit mutatio dextere excelci, per quam perpetuitas unanimitatem voluntatum suarum et successorum suorum custodiet, divinus cultus augebitur et robur ecclesie tribuet fœdus pacis: nam sicut discordia lapsum parit, sic concordia statum sistit et firmat, et transegerunt, concordaverunt ad invicem, transigunt et concordant, ut ibidem dixerunt sub beneplacito sedis apostolice ut supra, et ipsius supposita licencia, prout in quodam papiri rotulo scripto ibidem nobis notariis infrascriptis tradito et contentis in eo, que ibidem ad mandatum dictorum dominorum per me Jacobum de Foissiaco, notarium infrascriptum, et in eorum presentia perlecta fuerunt publice et alta voce sive intelligibili, cujus tenor talis est et continetur: Universis litteras inspecturis, Petrus de Barreria, miseratione divina episcopus Eduensis, salutem in Domino. Circa illa que pacem conspiciunt, maxime inter nos et capitulum nostre Eduensis ecclesie, libenter intendimus ut virtus capitis et membrorum unita reddatur fortior in temporalibus et devotius Domino in spiritualibus famuletur. Hoc in voto gerimus, hoc toto desideramus affectu ut ecclesia nostris temporibus fructuosis monumentis effloreat et virtuosis successibus prosperetur: nam unita virtus invalescit per amplius et dispersa collabitur; nam sicut concordia parve res crescunt, sic magne discordia collabuntur. Sane sicut Deo placuit, ad regimen ecclesie Eduensis assumpti, dum ad episcopatum accessimus, nos, prout decet et expedit, de statu dicte ecclesie, litigiis, causis, negociis ipsius et meritis litigiorum et causarum earumdem indagantes, reperimus plures et diversas causas et lites coram pluribus et diversis judicibus inter bone memorie dominum Gaudefridum, quondam episcopum Eduensem, immediatum predecessorem nostrum, et decanum et capitulum nostre ecclesie motas et adhuc pendentes causa et occasione quarumdam exemptionum et certorum aliorum jurium infrascriptorum que contendebant ipsi decanus et capitulum habere, de et super quibus causis et litigiis nonnulli dicte ecclesie canonici, etiam in dignitatibus constituti, nos personaliter visitantes nobiscum locuti fuerunt ac etiam, tam ex parte decani et capituli quam sua, nobis exposuerunt quod dicti decanus et capitulum et singulares ipsius ecclesie persone affectabant toto corde nobiscum pacem habere, quam ipsi cum aliquo alio predecessore nostro, nisi cum dicto predecessore nostro immediato, nullam litem habuerunt, nec aliquis predecessor noster, nisi ille, cum ipsis litem aliam habuit, nobis supplicantes, rogantes et cum instantia requirentes de earum exemptionibus, usibus, libertatibus, franchisiis, privilegiis, immunitatibus et aliis juribus quibus uti et gaudere ab antiquis temporibus consueverunt vellemus nos debite informare et jura sua eisdem in pace et sine lite dimittere. Nos itaque prefatus episcopus, tam zelo justitie quam pro bono tranquillitatis et pacis, ipsorum petitionem gratam et justam audientes, multos jurisperitos clericos et laicos nostri episcopatus, ac notarios nostre curie antiquos, de premissis, ut publice sciebatur, habentes noticiam et scientiam plenariam interrogavimus, et per eos nos informavimus cum quanta diligentia potuimus de predictis usu et observantia que circa premissa suis temporibus observari viderant et a suis predecessoribus audierant, et auditis depositionibus et relationibus predictorum, comperimus quod de antiquis usu, observantia et consuetudine prescriptis, a tanto tempore circa cujus contrarii memoria non existit, dicti decanus et capitulum singularesque canonici recepti in ecclesia, prebendati et non prebendati, etiam in dignitatibus, personatibus vel officiis constituti, necnon capellani et clerici ceterique choriales beneficiati et non beneficiati, etiam si curati existant, fuerunt et sunt liberi et immunes ab omnimoda jurisdictione episcoporum Eduensium predecessorum nostrorum et eorum officialium qui fuerunt temporibus retroactis et nostra episcopi predicti, sub modificationibus infrascriptis: quod predicti decanus et capitulum, et etiam capitulum solum decano absente, in singulares canonicos, etiam in dignitatibus, personatibus vel officiis constitutos, capellanos, clericos, choriales et alios superius nominatos, ubicumque in civitate et diocesi Eduensi contraxerunt seu deliquerunt, vel quasi habuerunt et habere debent, exercuerunt et exercere debent soli et in solidum omnimodam jurisdictionem spiritualem et temporalem, fueruntque et sunt in possessione vel quasi utendi jurisdictione hujusmodi et eam exercendi pacifice, citando, excommunicando, absolvendo, mulctando, interdicendo, condemnendo et alios corrigendo et puniendo publice et notorie, nisi in quantum se submittunt jurisdictioni nostre vel officialium nostrorum, et nisi sint curati, qui, quo ad ea que solum concernunt curam nobis subsunt. Item, canonici et alii choriales, si sint in officio nostro vel officialium nostrorum, si in ipso officio deliquerint tunc ad nos et officiales nostros eo casu punitio et correctio pertinet atque spectat. Item, nos episcopus reperimus quod si aliqui canonici, capellani et alii choriales superius nominati fuissent coram predecessoribus nostris vel eorum officialibus ad requestam partis aut alias citati, dum requirerentur per aliquem de choro, vel ipsius forum declinarent, sine difficultate quacumque predictis decano et capitulo remittebantur, nisi jurisdictioni nostre specialiter se essent submissi seu officialium nostrorum, ut est dictum, et idem vice versa, ita quod actor sequatur forum rei. Item, nos episcopus reperimus quod per dicta tempora predecessores nostri episcopi qui fuerunt eorumque officiales consueverunt citationes omnes, interdicta, excommunicationes et absolutiones latas per capitulum in persona subditorum suorum et alia mandata ad rogatum dicti capituli mandare, exequi et facere observari per subditos episcopatus quando et quoties casus contigerunt et fuerunt requisiti. Item nos reperimus quod predecessores nostri episcopi qui fuerunt pro temporibus predictis de dicta consuetudine prescripta canonicos et alios choriales predictos cum litteris testimonialibus capituli ad sacros ordines promoverunt et ordinaverunt ac recipere et promovere litterasque supra promotione ordinum ordinatis hujusmodi gratis sigillare consueverunt et debent. Item, nos episcopus reperimus quod predecessores nostri et eorum curie sigillatores qui fuerunt temporibus predictis omnes litteras, acta et instrumenta predictorum decani et capituli singulorumque canonicorum confectas et confecta per notarios nostros vel dicte curie ac sub nomine nostro vel officialium nostrorum, ut moris est, consueverunt, magno et parvo sigillo dicte curie duntaxat sigillare. Item, predicti decanus et capitulum seu alius nomine ipsorum non recipient seu ponent aliquem chorialem seu aliquos choriales in fraudem nostram. Item, nos episcopus reperimus publicationem testamentorum seu ultimarum voluntatum omnium et singulorum canonicorum, capellanorum, clericorum, chorialium quorumcumque beneficiatorum habitum deferentium in civitate et diocesi Eduensi, aut alibi decedentium, exactionesque juramentorum ab heredibus et executoribus in eisdem statutis, de ipsis fideliter exequendis, computorumque auditiones, aut si heredes et executores hujusmodi testamentorum seu ultimarum voluntatum ordinati noluerint aut non potuerint, nollent aut non possent onus hujusmodi in se suscipere, tunc ipsorum executionem ac bonorum custodiam quocumque loco, etiamsi in nostra civitate et diocesi existat, ad ipsos decanum et capitulum solum et insolidum virtute consuetudinis legitime prescripte competiisse et pertinisse, competere et pertinere. Cum autem aliqui canonici, capellani et choriales de predictis ab intestato decesserunt, decedunt, vel decedent, bona existentia in cura et que ratione cure ab ipsis fuerunt congregata, undecumque dicantur, si curam habent ad predecessores nostros et ad nos pertinuerunt et pertinent, reliqua vero bona ad ipsos decanum et capitulum pertinuerunt et pertinent, undecumque dicantur obvenisse. Si leprosariam vel Domum Dei tenerent, bona talium decedentium, quantum ad illa que concernunt dictas domos et earum administrationem, relinquantur dispositioni juris communis. Item, reperimus nos dictus episcopus quod dicti canonici in capellis domorum suarum seu oratoriis vel alio loco decenti et honesto in civitate Eduensi missas, quandocumque eis placuerit, celebrare et celebrari facere consueverunt. Item, in claustro utantur decanus et capitulum ut retroactis temporibus quantum ad immunitatem et jurisdictionem nichil attribuendo nec derogando, aut de novo concedendo. Sciendum est tamen quod predicti canonici vel alii capellani et choriales supradicti parochiales ecclesias in civitate et diocesi Eduensi obtinentes, ratione curarum, consueverunt et tenentur ad synodos nostras episcopales venire, et, ut supra dictum est, in his que concernunt factum cure nobis et officialibus nostris obedire, nonobstantibus libertatibus et immunitatibus predictis. Item, reperimus nos episcopus quod canonici curati, residendo in matrice ecclesia Eduensi, in eorum curis personaliter residere non tenentur, dum tamen per idoneos presbyteros, nobis vel vicariis nostris presentandos, faciant laudabiliter in eorum ecclesiis in divinis deserviri. Item, omnes archidiaconi, prepositi de Susseio et de Beligneio, abbates Sanctorum Petri et Stephani de Strata, ratione dignitatum seu beneficiorum hujusmodi dumtaxat, tenentur et consueverunt prestare juramentum fidelitatis episcopis Eduensibus, et ab ipsis archidiaconis et officialibus eorum, et eorum sententiis ad episcopos appellare, nonobstante libertate predicta. Item, reperimus quod si lis verteretur inter chorialem et non chorialem clericum vel laicum, si chorialis sit actor cognitio et decisio ad nostram episcopalem audientiam pertinebit; si tamen chorialis sit reus, erit cognitio decani et capituli et decisio, nisi in casu specialis obligationis, aut prorogationis, ut supra. Si vero de crimine criminaliter agatur, omnimoda jurisdictio, cognitio et punitio talium ad dictos decanum et capitulum, vel decano absente, ad capitulum pertinebit, nisi casus adeo sit enormis quod solemni degradatio requiratur, quia tunc ad nos episcopum cognitio et punitio pertinebunt, vel nisi fuerit delinquens ab officio et beneficio prebendarum seu majori beneficio prebendarum ipsarum dicte ecclesie perpetuo deponendus, in quo casu ad nos episcopum, decanum et capitulum simul, et in capitulo, vel ubi commodius conveniemus, inter nos correctio et punitio pertinebunt: si autem sit crimen quod committatur per curatum, concernens directe factum cure, eodem modo cognitio et punitio ac coertio ad nos episcopum pertinebunt. Item, reperimus quod si aliquis chorialis ecclesie predicte impetatur in causa matrimonii per aliquem, eo casu cognitio et decisio ad nos pretinebit. Qua informatione per nos debite facta, et animo nostro de predictis legitime informato, pro parte dictorum decani et capituli nobis extitit humiliter supplicatum ut eorum jura in pace haberemus eis dimittere, ipsaque ac eorum usus, consuetudines et observantias conservare ac etiam declarare, ne super hoc futuris temporibus lis, questio et controversia oriri valeat, et ille que propter hoc orte sunt sapiantur, et ideo premissa omnia et singula prout superius descripta sunt, eorumdem decani et capituli consensu interveniente, ut premissum est, pariter et assensu, ratificavimus, approbavimus, ratificamus et approbamus pro nobis et successoribus nostris, et voluimus que supra, tamen supposita sancte sedis apostolice licentia, eandem habere roboris firmitatem. DE FOISSIACO.