Morem follis habes, charissime, qui spiritu, quo plenus est, emortuam fere scintillam ignescere  in immensas quandoque flammas erumpere cogit. Sic spiritus tuus, non vt ille aerius, sed vt credo diuinus, non quidem erga te emortuum ignem pectoris mei, sed diu silentio tectum vaporem sermonis mei, sæpe scribendo, sicut follis assidue flando, suscitare nititur,  ad verba solita reuocare molitur. Sed nolo, nolo, inquam, hoc æstimet amicus animus: vel tarditatem verborum, defectum iudicet animorum. Neque enim, etsi verba interpollantur, igneus ille vigor  cœlestis origo seminis iam ab antiquo concepti, aut extinguitur, aut consopitur. Nam iuxta scripturam nostram, aquæ multæ non poterunt extinguere charitatem, nec flumina obruent illam. Sed sicut pene vbique cernitur, infra clibani concaua vel fornices deprimentes exæstuans latet incendium: nec tamen foris lapideis repulsum obicibus, ardoris alicuius ostentat indicium. Ita vis charitatis meæ, qua te semper in imo pectoris reconditum teneo, curarum obstaculis, sicut  ipse aliquando vidisti, assidue repressa, inesse quidem, vt est, semper amando potest: sed qualis intus lateat, vix aliquando per verba se prodere potest. Est  aliud, quod per aliquanta tempora mihi silentium suasit,  non quidem, vt dixi, ab amore, sed a sermone spiritum tepefecit: quia spem illam, quam de salute tua in aure loquor, ab ore tuo, quando  vbi sicut nosti, acceperam, differri plusquam olim crediderim video:  iccirco eam non quidem euanuisse, sed elanguisse pertimesco. Aut ergo dabis operam, vt spem, quam de te præsumpseram, resumam: aut quod vnum possum, semel concepti silentij vincla non soluam. Malo enim me cum fructu intra memetipsum concludere, quam ociose me extra memetipsum diffundere. Nam quantum sit negotium, silentij otium, expertus agnoscit: maxime cum arbor operum ex radice prodeat  vigeat meditationum. Cur igitur tibi essem infructuose loquax, cum magis iudicari possem, continuis instans surdo clamoribus, procax? Vt enim audacter vnanimi amico loquar, quis non desperet erga ea, quæ sæpe monui profectum tuum: cum circa eadem, quotidianum videam defectum tuum? Quis iam annosam quercum, altis iam radicibus innitentem, se euellere posse præsumat: cum molle vimen  recenti adhuc natiuitate tenerum, a domestica humo nulla vis studiosior agricolæ abrumpere potuerit? Sed vt iam non parcam  literis fidis, nota tandem nobis duobus secreta committam: vbi est deuotio illa, vbi est affectus ille cœlo appropians, immo ipsum cœlum, vt iam videbatur exuperans: quo te mihi, mihi inquam, immo ipsi, quod magis dicendum est, Deo, non dico in fratrem, sed vt verbis tuis te familiariter arguam, in filium ac Monachum deuouisti? Vbi fides data, vbi tempus constitutū, vbi denominata dies: quando te mundum deserere, regnum Dei rapere, abiicere secularem fastum, humilem  pauperem Iesum sequi, sublimis adhuc  diues Episcopus deuouisti? An oculus ille peruigil,  simul omnia integre cernens, quando hæc facta sunt tunc clausus erat? Auris illa cuncta simul  integre audiens, quando hæc vicissim conferebantur obsurduerat: vt non pro duobus Euangelij vel seculi testibus, in quibus omne verbum stare dicitur, audiantur? An forte irruentibus agminibus episcopalium negotiorum, ista ab animo explosa sunt:  occupantibus aliis cogitatibus locum, ea quasi repulsa cesserunt? Sed ecce redeat, redeat certe ad mentem, fugax, si tamen iam fugata fuerat, memoria: recordetur festiuæ palmarum diei, publici quoque sermonis ad populum, quo a te dies illa solemniter illustrata est, non obliuiscatur, memor sit Capellæ illius Cluniacēsis, quæ longe venustior huius nostræ Burgundiæ Ecclesiis, picturis decentibus decorata,  gestorum Christi clarioribus miraculis insignita, locum nobis secreti colloquij aptissimum præbuit. Nec mente excidat, quod Episcopo locum Abbas, vt dignum erat, in sede propria tribuit, reluctantem sedere coegit: ipse ei in matta Monachica, quæ sedi illi contigua, erat, assedit. Collatio non de imis, sed de supernis habita est: aliquandiu, quia res sic exigebat, protracta est. Eousque ad vltimum deducta est, vt redeundi ad nos a vobis indiceretur dies, a nobis susciperetur, susceptus expectaretur, expectatus differretur:  licet te rogante, me concedente, de tēpore in tēpus dilatus, adhuc tamē a me expectatur, monetur, inuitatur. Sed, o quid faciam? Sacerdotem ab altari, Pontificem a populo, Pastorem ab ouibus, seiungere quæro? Frontem illam auri lamina radiantem, ineffabile nomen Dei gestantem, caput cidari decoratum, rationali pectus, superhumerali humeros adornatos, veste sacra  gemmata corpus præsulgens, ipsos in totius corporis fabrica vltimos pedes sandaliis indutos: ista, inquam, omnia,  adhuc plura supernum sonantia,  hominem illum his indutum non iam terrenum, sed totum cœlestem signantia cœlis detrahere, luto adiungere laboro: dum tantam sublimitatem, tantum fastigium humilitati monasticæ sociari ambio,  hominibus, qui omnium peripsema facti sunt, parem fieri concupisco? Noui, noui sacerdotalis ordinis dignitatem, agnosco sublimitatem: sed altiorem  securiorem his iudico humilitatem. Audio Christum dicentem, Super cathedram Moysi sederunt Scribæ  Pharisæi. Sed recolo eundem adiungentem, Omnia quæcumque dixerint vobis, seruate  facite: secundum vero opera eorum nolite facere. Reminiscor  ipsum, in Scribas  legis peritos inuehendo dixisse. Væ vobis, qui tulistis clauem scientiæ. Ipsi non introistis,  eos qui introire volebant prohibuistis. Item eisdem, Amen dico vobis, quia Publicani  Meretrices præcedent vos in regnum Dei, Item ad ipsos, Væ vobis duces cœci, qui dicitis, Quicumque iurauerit per templum, nihil est. Qui autem iurauerit in auro templi, debet. Item. Væ vobis Scribæ  Pharisæi hypocritæ, qui comeditis domos viduarum, orationes longas orantes. Propter hoc, amplius accipietis iudicium. Rursus eundem per antiquum Prophetam. Væ pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos. Et post pauca, Ecce ego ipse super pastores,  requiram gregem meum de manu eorum. Et cessare eos faciam, vt vltra non pascant gregem meum, nec pascant amplius pastores seipsos:  liberabo gregem meum de ore eorum,  non erit eis vltra in escam. Quorsum ista? vt attendens, charissime, Pontificalis ordinis fastigium, attendas  periculum. Agnoscens honorem, agnoscas  laborem. Diligens forte gradum altiorem, formides, sicut ab antiquis dictum est, casum grauiorem. Si alliciunt aliqua oblectantia, deterreant ab eorum amore longe plura, non solum vbi post mortem sperantur, sed hic etiam, vbi de proximo sentiuntur, pungentia, mordentia, amaricantia. Hæc, inquam,  illa deterreant, hæc  illa inuitent: vt sancta periculosa fugias,  ad sancta securiora confugias. Quia, vt apertius loquar, sicut sanctis Episcopis præparatur in altis superior locus: ita, vt sic dicam, vita  moribus exepiscopis, reseruatur in imis inferior infernus. Et ne forte quilibet me ad ista inconsulte monere Pontificem æstimet: accipiat non solus ille, sed mundus cum eo vniuersus, sole clariora exempla, quibus non solū Regia, sed  ipsa Pontificalis dignitas, hoc est, non tantum secularis, sed  Ecclesiastica sublimitas, esse docetur aliquando contemnenda. Hinc de regia vel seculari Euangelium. Iesus, inquit, cum cognouisset quod venturi essent vt raperent eum,  constituerent sibi regem, fugit in montem. Hinc de Pontificali, vel Ecclesiastica, Puer autem crescebat,  confortabatur spiritu:  erat in desertis, vsque ad diem ostensionis suæ ad Israel. Quod vtique de Ioanne Baptista, filio sacerdotis Zachariæ dicens: ostendit eum in ordine vicis suæ more patrio  sacerdotium habere potuisse,  illud tamen in fastu, luxu  delitiis, vilitate, ieiuniis, solitudine commutasse. Sed si opponatur, Ioannem Baptistam non adeptum, sed adipiscendum Episcopatum fugisse, succurrunt innumera exempla magnorum Præsulum, sanctorum Abbatum: qui non adipiscendos, sed iam adeptos honores fugientes, docuerunt posteros, esse quidem in officio commisso constanter  fideliter standum, sed omni tamen officio, omni gradui, omni dignitati, interno vrgente periculo, esse renunciandum. Sed ne sanctum Iustum Lugdunensem Episcopum, vt de proximo exempla sumantur, cum multis sanctis Coepiscopis, ne sanctum Hilarionem, Sirum Abbatem, cum multis sanctis Coabbatibus producere molestum sit: mitto legentem ad gesta antiqua Sanctorum, vt quæ dico aut nesciens discat, aut sciens, vera me dicere recognoscat. Non autem hoc dico, vt adeo tibi timeam, aut te saluari in instanti ministerio diffidam: sed quia his nostris pessimis temporibus mundi malitiam viribus excreuisse, hominum inertiam a virtutibus defecisse cōsidero: quia abundantiam nequitiæ quasi ex adipe prodiisse, iustitiam  pietatem velut exangues remansisse video: opto tibi non quod fortius, sed quod quietius; non quod gloriosus, sed quod securius est: quia, vt ait pater Augustinus, melius est paruum bonum cum paruo malo, quam magnum bonum cum magno malo. Sed esto, quantum ad animam nihil periculi sit, omnia tuta, omnia secura, maneat pastorem pro ouibus copiosa merces in cœlis: quid de latratibus canum, quid de insidiis, dolis fraudibus, circunstantium, cohærentium, seruientium? Nonne hæc sentiebat, hæc dolebat ille qui dicebat, Domine, libera animam meam a labiis iniquis,  a lingua dolosa? Item cum dicebat, Domine diuide linguas eorum: quoniam vidi iniquitatem  contradictionem in ciuitate: nonne hæc fugere desiderabat, maxime cum superius dixisset, Ecce elongaui fugiens,  mansi in solitudine? Nonne per sapientem ait Sapientia, Melius est ire ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio? Nonne eadem rursum, Melius est, ait, sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa? Nunquid non hanc mulierem litigiosam, Ecclesiam dico tibi commissam, in quadam sui parte, quotidie, immo continue experiris? Nunquid ad lites eius  perpetuas contentiones non obsurduisti? An te solum non quassant, quæ audita amicos tuos defatigant? Hinc annui ad vrbem Romam itus ac reditus, hinc frequentes legati a Galliis ad Italiā, de Italia ad Gallias, ab ortu Solis vsq. ad occasum, item ab occasu ad ortum, omnia lustrant, quietum inquietant,  cum his qui oderunt pacem pacificum esse volentem, gratis impugnare non cessant. Fugienda ergo sunt ista, vt mihi videtur, amice charissime, non amplectenda: beata quies labori, securitas timori, salus periculis præponenda: ab hostibus ad amicos, ab extraneis ad fratres, immo ad filios  famulos veniendum, qui te ambiunt, qui de te longam famem suam reficere concupiscunt. Expectat te in Cluniaco tua ante Paradisum voluptatis, Paradisus charitatis: vbi lignum vitæ, vbi amœnitas iocunda, vbi areolæ aromatum consitæ a pigmentariis: quorum aspectu iocundaberis, odore oblectaberis, gustu satiaberis. Rependes  tu vicem filiis tuis, sacris virtutibus tuis: dum humiliando Pontificalem maiestatem, docebis non superbire monasticam humilitatem. Quod donec gratia Dei dante, Spiritu Dei inspirante sit: interim rogando supplicat tibi semper deuota vnitas multitudinis nostræ, vt te eis tandem post longa secula repræsentes: passionis scilicet  Resurrectionis dominicæ sacratissimos dies sacerdos Dei cum eis peragas,  splendore aduentus tui rutilantium dierum lumen adaugeas. Reliqua, super quæ scripsit paternitas tua, præcipue de domno Theobaudo, Archidiacono, in ore fidi legati posui: quem, quia  meus est professione,  tuus deuotione, dilectioni tuæ mihi super omnia pene ista mortalia care transmittere studiose curaui.