A) Ordinatio praesentis Capituli generalis anni Domini 1546. *Diffinitores* : Rmus Dominus **Cistercii**, s. th. pr., de Monte Sanctae Mariae, de Buxeria, monasteriorum abbates ; loco D. de **Firmitate**, de Bello prato, s. th. pr., de Loco crescenti, de Bithania, monasteriorum abbates ; loco D. de **Pontigniaco,** de Frigidomonte, de Bellavalle, monasteriorum abbates ; de **Claravalle,** de Bullencuria, de Bullione, monasteriorum abbates ; loco D. de **Morimundo,** de Miratorio, de Marcilliaco, de Sancto Sulpitio, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Pontigniaco [prior], s. th. pr., de Fonteneto, Prior et Subprior Cistercii. *Receptores excusationum* : de Bello prato, s. th. pr., de Frigidomonte, monasteriorum abbates. *Magistri caerimoniarum* : de Claravalle, de Bello prato, monasteriorum abbates ; Prior et Subprior Cistercii. *Promotor causarum* : de Pontigniaco [prior], s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : de Monte petroso, s. th. pr. *Notarii abbates* : de Bellavalle, de Sancto Sulpitio, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Quinciaco et quos voluerit deputare Rmus. *Notarii ad pedes* : fratres Hugo de Trevorchio, Petrus de Auxona, Cistercii professi. B) Ex parte dominorum Diffinitorum praesentis Capituli generalis, praecipitur sub poena excommunicationis ac Ordinis censuris, omnibus dicti Ordinis personis, quae pecunias aliquas detulerint pro solvendis contributionibus aut redditibus ad praesens generale Capitulum, easdem ante crastinum prandium tradant auditoribus computationum ab eodem Capitulo deputatis. Datum Cistercii sub affixione contrasigilli dicti Capituli, die vigesima quarta mensis maii, anno Domini 1546. C) Nomina abbatum Capituli generalis huius anni 1546. — Reverendissimus noster de Cistercio, s. th. pr., de Claravalle, de Bello prato s. th. pr., de Frigidomonte, de Miratorio, de Monte Sanctae Mariae, de Buxeria, de Sancto Sulpitio, de Bellavalle, de Loco crescenti, de Bithania, de Bullione, de Marciliaco, de Quinciaco, de Bullencuria. Praedicti abbates sunt numero quindecim. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo sexto, die vigesima quarta mensis maii in Capitulo generali, apud Cistercium celebrato, statuta sunt et diffinita quae sequuntur. ORATIONES 1.  Primo, pro Sanctissimo… etc. 2.  Praeterea pro serenissimo… etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. [DIFFINITIONES] GENERALES 6.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii … *etc.* et est talis. Cum ex ordinationibus Sanctae Sedis Apostolicae et antiquis statutis et diffinitionibus nostri Capituli generalis, sit cautum, etiam sub gravissimis poenis et censuris, et poena perditionis iuris praetensi, si aliqua persona Ordinis, spreto iudicio Capituli quotidiani, patrum abbatum, superiorum et Capituli generalis, ad iudicium saeculare recurrat, vel potentes personas adeat pro quacumque correctione et ordinatione ; nihilominus plures tam monachi quam moniales Ordinis etiam pro levioribus causis passim ad iudicia saecularia recurrant seu appellent, et principes et potentes adeant, ac ab eisdem litteras, preces et minas obtineant ad impediendum processus visitatorum, correctionum vel ordinationum superiorum in grave animarum dispendium et observantiae regularis contemptum, praesens generale Capitulum, renovando praedicta statuta, et in quantum opus est, de novo statuendo, districtissime inhibet omnibus et singulis personis Ordinis, ne de cetero ad iudicium saeculare, contempto primitus iudicio Ordinis, recurrant aut appellent, principes et potentes personas nullo modo adeant, aut ab eisdem litteras, preces et minas, per se, consanguineos suos, aut quovis alio modo, directe vel indirecte obtineant, quibus impediatur libertas praedictorum superiorum Ordinis in correctionibus et ordinationibus. Contrafacientes ipso facto declarat incurrisse sententiam excommunicationis, a qua non nisi per generale Capitulum absolvi possint ; et nihilominus personae convictae huiusce diffinitionis infractae perpetuo a suis propriis monasteriis eliminentur absque spe reversionis, in plenaria Ordinis potestate. 7.  Cum ex ratione status et fragilitatis sexus sacro monialium instituto fortis ac firma clausura annexa sit, approbatis superiorum annorum Capituli generalis ac patrum visitatorum diffinitionibus et sanctionibus, praesens generale Capitulum omnibus nostri Ordinis abbatissis, priorissis et monialibus, quemcumque a monasteriis suis egressum a superiore non concessum, in earumdemque monasteria saecularium ingressum interdicit. Hiisque idem generale Capitulum sub poena excommunicationis latae sententiae prohibet, inconsulto et non consentiente superiore, procuratorem habere saecularem, et sub eadem poena pro quacumque causa contra suorum superiorum consilium et praeceptum a quibuscumque saecularibus, aut etiam regularibus, ullum efflagitare auxilium, neque ullo modo a simplicitate habitus, coloris ac sancta vilitate recedere, aut veluti de quibus nobis a fide dignis relatum est, feminas saeculares et uxoratas imitari, quae capitis ac pectoris superfluo et mundano ornamento et gemmatis, aliisque magni pretii et pluribus annulis ad suum nostrique Ordinis dedecus utuntur, sed studiosius et attentius patrum visitatorum ordinationes tam abbatissae quam moniales frequenter legant et in omnibus perficiant, in plenaria Ordinis potestate. COMMISSIONES AD INQUIRENDUM ET CONFIRMANDUM 8.  Abbati de Pratea, et ab eo deputando, committitur potestas inquirendi de commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem commendatarium et conventum monasterii de Fontmorigni ex una, et Petrum ac Stephanum Pictoureaul ex altera partibus, cui praesentes annectuntur, et secundum quod aequitatis ratio suadebit, ipsum contractum confirmandum vel infirmandum, ipsi abbati de Pratea soli relinquitur, in plenaria Ordinis potestate. 9.  Abbatibus de Frigidomonte et de Bullencuria, et cuilibet eorum committitur potestas inquirendi de commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii Claraevallis ex una, et Leonardum Saulgé scutiferum ex altera partibus, cui praesentes annectuntur, et secundum quod aequitatis ratio suadebit, ipsum contractum confirmandi vel infirmandi, in plenaria Ordinis potestate. 10.  Abbati de Landavalle committitur potestas inquirendi et informandi de quodam contractu inito inter abbatem et conventum monasterii de Begario ex una, et nobilem virum Ludovicum Loz ex alia partibus, cui praesentes … *etc. ut supra*. 11.  Abbatibus de Ursicampo et de Septem fontibus, et cuilibet eorum in solidum, committitur potestas inquirendi et informandi de commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum de Frigidomonte ex una, et honorabilem virum Anthonium Naquet agricolam, cui praesentes … *etc. ut supra*. 12.  Abbati de Frigidomonte committitur potestas inquirendi et informandi de commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii de Caricampo ex una, et honorabiles viros Matheum Escurey et Iohannem Billam ex altera partibus, cui praesentes … *etc. ut supra*. 13.  Abbatibus de Frigidomonte et Bullencuria, et cuilibet eorum, committitur potestas inquirendi super commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii de Claravalle et fratrem Renatum Damoncourt, priorem de Burgo Sanctae Mariae, partibus ex altera, cui praesentes … *etc. ut supra*. 14.  Abbatibus de Claravalle, de Frigidomonte et de Bullencuria, et cuilibet eorum, committitur potestas inquirendi super commodo vel incommodo cuiusdam contractus seu appunctuamenti initi inter nobilem virum dominum Iohannem Damoncourt commendatarium monasterii de Longovado, eiusdemque loci conventum ex una, et Philippam Bourcier viduam relictam Desiderii Jacquenet de Beraulles et alios in praedicto contractu contentos ex altera parte, cui praesentes *etc. ut supra*. COMMISSIONES AD CORRIGENDUM 15.  Abbatibus de Valcellis, de Villari et de Loco Sancti Bernardi, praesens generale Capitulum committit potestatem adeundi monasterium de Alna et inquirendi ibidem de excessibus perpetratis a quibusdam eiusdem monasterii religiosis in coadiutorem dicti monasterii, et secundum quod aequitatis ratio suadebit, omnia ibidem corrigendi et componendi, in plenaria Ordinis potestate. 16.  Cum iuris et rationis unicuique iustitiam praebere, quamvis diligat misericordiam et iudicium Dominus, iustitiae eius tamen sit plena terra, cumque nimia facilitas veniae incentivum praebeat delinquendi, praesens generale Capitulum visis informationibus factis de vita et gestis fratris Stephani Peuvereux, religiosi de Nigrolacu, alias de Domo Dei, Bituricensis dioecesis, declarat et diffinit illum depositum ab omni officio praefati monasterii et non restituendum usque ad aliam generalis Capituli dispositionem, puniendumque, processu suo viso et peracto per R. P. D. abbatem de Pratea, secundum quod suorum exiget iustitia delictorum, et dicto abbati visum fuerit, prout ratio postulabit et suadebit, in plenaria Ordinis potestate. 17.  Visis informationibus factis per R. P. abbatem monasterii Ursicampi contra religiosos monasterii Belliprati, in Belvacensi dioecesi, a dicto monasterio Ursicampi immediate dependentis, praesens generale Capitulum eidem R. Patri dat potestatem et auctoritatem puniendi et corrigendi omnes religiosos dicti monasterii de Belloprato, secundum statuta et sanctiones Ordinis Cisterciensis non viventes, et eosdem si opus fuerit, ad alia dicti Ordinis monasteria transferendi, ibidemque eorum loco alios religiosos deputandi ad divinum officium faciendum, expensis tamen dicti monasterii de Belloprato, et hoc secundum statuta et diffinitiones Ordinis toties quoties opus erit, ac donec et quousque aliter per dictum Capitulum generale ordinatum fuerit, in plenaria Ordinis potestate. 18.  Abbati de Quinciaco, priori de Pontigniaco, s. th. pr., et priori de Eschallariis [Eschalariis], et cuilibet eorum in solidum, committitur potestas, audita prius prioris, ceterorumque officiariorum regularium eiusdem monasterii, in Senonensi dioecesi, querimonia nobisque et Capitulo generali supplicatione ab eisdem praesentata, emendandi, puniendi et corrigendi omnes defectus, quos in religiosis supradicti monasterii invenerint, et eos cogendi ad omnes observantias et constitutiones eiusdem ordinationis observandas luemque proprietatis maxime exterminandi, et sub poenis et censuris iuris et eiusdem Ordinis, rebelles quoque supradictis et contradictores excommunicandi, incarcerandi, et si opus sit, transferendi, in plenaria Ordinis potestate. CONFIRMATIONES 19.  Contractum, cui praesentes annectuntur, initum et transactum inter Rmum D. N. Cisterciensem et conventum eiusdem ex una, et nobilem virum dominum Henricum Colin, Parlamenti Dolani consiliarium, ex altera partibus, super quadam domo et viridario et appendentibus, sitis in oppido Dolano, ad relationem abbatis de Monte Sanctae Mariae ad id specialiter commisso, super utilitate seu damno huiusmodi contractus, praesens generale Capitulum confirmat in plenaria Ordinis potestate. 20.  Contractum initum inter abbatem et conventum monasterii de Claravalle ex una parte, et honorabilem virum Lupinum Le Barbier, civem et mercatorem Trecensem, ex altera parte, cui praesentes annectuntur, ad relationem domini abbatis de Bullencuria ad informandum de commodo vel incommodo eiusdem specialiter deputati, *etc. ut supra*. 21.  Visa et audita relatione ex informatione facta per priorem de Pontigniaco, s. th. pr., specialiter deputatum ad informandum de commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii de Quinciaco, et honorabilem virum Franciscum de Baulrey, cui praesentes annectuntur, *etc. ut supra*. 22.  Audita relatione domini abbatis de Claravalle super inquisitione commodi vel incommodi cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii de Camberone, cui praesentes annectuntur, praesens generale Capitulum ipsum contractum approbat, confirmat et ratificat in plenaria Ordinis potestate. 23.  Cum nobis certo constet fratrem Marcum abbatem B. M. V. Bellaevallis, in Bisuntina dioecesi, fuisse, fore et esse ad causam suae dictae abbatiae immediatum patrem abbatem abbatiae Lucellensis, praedicti nostri Ordinis in partibus Germaniae et dioecesi Basileensi, ipsamque abbatiam Lucellensem a quodam fratre Nicolao Rosberg in eadem intruso minime debite ac praeter ius, prout nobis per dictum patrem abbatem expositum extitit, detineri, nec pateat dicto patri abbati facilis sive tutus ad dictam abbatiam accessus, ipsumque intrusum esse difficilis conventionis, Capitulum generale permittit et impertitur eidem abbati Bellaevallis immediato patri abbati praedicto omnimodam potestatem, facultatem et licentiam dictum Rosberg intrusum in ius super sui ipsius patris abbatis iuribus, omnibus melioribus modo, via, iure, formaque et causa, quibus melius et efficacius poterit coram quibuscumque iudicibus, et in quibuscumque iudiciis spiritualibus et temporalibus, quacumque auctoritate fungentibus et functuris, pro cuius patris abbatis voto eligendis, vocandi et conveniendi ac ius suum in hac parte consummate et ad diffinitivam usque inclusive prosequendi et exsequendi, in plenaria Ordinis potestate. 24.  Audita relatione abbatis de Quinciaco super commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii Cistercii ex una, et honorabilem virum magistrum Odonem Colard, procuratorem in curia Divionensi, ex alia partibus, cui praesentes annectuntur, qui quidem abbas de Quinciaco ad hoc specialiter fuerat deputatus, praesens generale Capitulum approbat, *etc.* 25.  Audita relatione abbatis de Quinciaco super commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi inter abbatem et conventum monasterii Cistercii ex una, et honorabilem virum Sebastianum Trouaille, loci de Divione, ex altera partibus, cui praesentes, *etc.* CONFIRMATIO ELECTIONIS 26.  Viso per nos et diligenter examinato electionis decreto, cui nostrae praesentes annectuntur, quo constat fratrem Iohannem Roset, abbatem de Iardineto, fuisse electum in abbatem et pastorem monasterii de Valcellis, in Cameracensi dioecesi, ab omnibus dicti monasterii de Valcellis religiosis unanimiter Spiritus Sancti via, dictam electionem cum omnibus inde secutis ratam et gratam habendo per praesentes confirmanus, ratificamus et approbamus, eidem confirmationis robur adiicientes, in plenaria Ordinis potestate. COMMISSIONES AD REFERENDUM 27.  Abbatibus de Quinciaco et de Leziniis, et cuilibet eorum in solidum, committitur potestas ad informandum et inquirendum de commodo super transactione facta de silva Sancti Petri, alias Les usages de Vensy, per Rmum D. cardinalem Bellayum, abbatem commendatarium monasterii Pontigniaci, in Antissiodorensi dioecesi, et conventum eiusdem monasterii, cum nobilibus viris dominis de Vensy, necnon et referendum de his quod invenerint, secundum quod iuris erit et aequitatis, in plenaria Ordinis potestate. 28.  Praesens generale Capitulum committit et deputat reverendos patres abbates monasteriorum de Frigidomonte in dioecesi Belvacensi, et de Valcellis in dioecesi Cameracensi, et eorum quemlibet in solidum, super utilitate vel incommoditate cessionis ad certum censum annuum domus scilicet Iuliani Le Pauvre vulgariter nuncupatae, per abbatem et conventum monasterii Ursicampi in Noviomensi dioecesi, Dionisio Bault et Margaretae Bouquet, eius uxori, factae, eisdemque iniungit informationes reportare ad proximum Capitulum generale ad ordinandum inde quod iuri et rationi consonum videbitur, in plenaria Ordinis potestate. 29.  Auctoritate Capituli generalis committuntur R. P. abbates monasteriorum de Frigidomonte et de Valcellis, et eorum quilibet in solidum, cum potestate substituendi, ad se informandum super commoditate vel incommoditate traditionis ad censum annuum domus et molendini loci de Bonnet per abbatem et conventum monasterii Ursicampi, Laurentio Villequey factae, et huiusmodi informationes reportandum ad proximum Capitulum generale, ad ordinandum quod iuris et rationis erit, in plenaria Ordinis potestate. 30.  Praesens Capitulum generale cum potestate substituendi R. P. abbates monasteriorum de Frigidomonte et de Valcellis, et eorum quemlibet in solidum, committit ad informationes faciendum super commodo vel incommodo cuiusdam escambii faciendi inter Rmum D. cardinalem de Lenoncourt tamquam abbatem commendatarium monasterii de Belloprato ac conventum eiusdem monasterii ex una, et abbatem et conventum monasterii Ursicampi partibus ex altera, et ad huiusmodi informationes reportandum ad proximum generale Capitulum, ad postmodum ordinandum quod de iure faciendum videbitur, in plenaria Ordinis potestate. 31.  Abbatibus de Valcellis, de Signiaco et de Valle clara, et cuilibet eorum committitur potestas inquirendi et informandi super commodo vel incommodo quorumdam conctratuum [contractuum] factorum et faciendorum per abbatem commendatarium monasteriorum de Fusniaco et de Boheriis ac conventus eorumdem de quibusdam terris, domibus, praediis et aliis huiusmodi, in terminis Picardiae, praesertim versus Hannoniam situatis ad praedicta monasteria pertinentibus, ex quibus quaedam ad multos annos data sunt ad firmam, sicut apud eos consuetum est, et si praedicti voluerint secum assumere ad hoc negotium convenientius peragendum aliquos viros saeculares permittitur, quod si praedicti aut eorum aliqui sive aliquis invenerint seu invenerit dictos contractus aut aliquem eorum in praedictorum monasteriorum aut eorum alterius utilitatem fore, ad proximum generale Capitulum referatur, in plenaria Ordinis, potestate. COMMISSIONES AD VISITANDUM 32.  Abbatibus de Morimundo et de Crista et eorum cuilibet praesens generale Capitulum committit potestatem se conferendi ad monasterium de Escureyo, in dioecesi Tullensi, ibidemque visitandi, reformandi, corrigendi, puniendi, emendandi, instituendi et destituendi, in spiritualibus et temporalibus, ac ibidem faciendi omnia et singula, quae ad visitationis officium fuerint necessaria, seu quomodolibet opportuna, praecipiendo omnibus dicti monasterii personis, quatinus illis in omnibus pareant et devote obediant, in plenaria Ordinis potestate. 33.  Abbatibus de Loco crescenti et de Monte Sanctae Mariae, et cuilibet eorum, praesens generale Capitulum committit potestatem se conferendi ad monasterium de Caroloco, in dioecesi Bisuntinensi, ibidemque visitandi, *etc. ut supra*. REHABILITATIO 34.  Quia per plures annos frater Ioannes Chardonet [Chardonnet], monasterii Pontigniaci expresse professus, per saeculum absque superiorum suorum licentia evagatus est, et innodatus censura excommunicationis celebravit, praesens generale Capitulum ad supplicationem prioris Pontigniaci eiusdem fratris poenitentiam cognoscens, ab omnibus eum excessibus et irregularitatibus absolvit, ita ut praemissis non obstantibus, ad omnes Ordinis gradus, actus, voces, officia et dignitates admitti possit et valeat, omnibus nostri Ordinis regularibus personis sub poena talionis inhibendo ne illi praemissorum occasione quicquam obiicere seu improperare praesumant, in plenaria Ordinis potestate. CONTRACTUS RESCISSIO 35.  Praesens Capitulum generale abbati et conventui monasterii Ursicampi dicti Ordinis, in Noviomensi dioecesi, dat et concedit tam in iudicio quam extra, et ubi opus erit, licentiam seu facultatem petendi, prosequendi et obtinendi quemdam contractum per eos initum seu factum cum Eligio de la Vaquerie et Maria Blatier eius uxore, et Anneta de la Vaquerie eorum filia, super domo vulgariter dicta de la Malemaison, rescindi et eorum monasterium ob huius contractum laesum in integrum restitui, non obstante iuramento per eos forsan desuper praestito, super quo idem Capitulum dispensat cum eisdem abbate et conventu, et eos absolvit in quantum opus erit ab eodem, in plenaria Ordinis potestate. PRO COLLEGIO PARISIENSI 36.  Generali Capitulo visum est, ob multa contracta debita pro collegii Sancti Bernardi Parisiis aedificiorum instauratione et reparatione, quinquaginta solum libras quibuscumque annis usque ad persolutionem debitorum eiusdem collegii pro stipendiis magistri regentis, sententiarii et biblici, videlicet pro magistro regente viginti quinque, pro sententiario quindecim et pro biblico decem, si praedicti suum in eodem collegio manentes exercuerunt officium, a procuratore collegii distribuendas et primum his, qui praesenti anno huiusmodi functi sunt officio, aliis quoque postmodum ac ceteris debitis eiusdem collegii persolutis, quibus olim ob pecuniarum inopiam non satisfactum est, idem generale Capitulum, ut antea moris fuit, ex integro satisfaciendum instituit, in plenaria Ordinis potestate. 37.  Quam utilis recta educatio, aut perniciosa mala sit, quotque multorum et grandium malorum causa sit a suis legibus recessisse, norunt omnes, qui et sacras et profanes litteras et historias legerunt, quod et recte idipsum experimento cognoscimus nostris maxime temporibus, tum alibi tum in nostro collegio Sancti Bernardi Parisiis contigisse. Quamobrem praesens generale Capitulum ad reformandos eiusdem collegii abusus hanc fecit diffinitionem, videlicet, quod provisori supradicti collegii ceterisque ibidem scolasticis morantibus, atque in posterum moraturis, praesens generale Capitulum districtissime praecipit ad integrum eiusdem collegii statuta servari, vitiosos emendare et corrigere, et rebelles ac contumaces supradictorumque contradictores sine spe reversionis a praedicto collegio expellere, maioribus eiusdem collegii imperando eidem provisori in omnibus adesse, et illi favorem praestare, idque collegium reformandi ab eodem generali Capitulo abbati de Belloprato, s. th. pr., in Tullensi dioecesi, et abbati de Frigidomonte in Belvacensi dioecesi, et cuilibet eorum in solidum potestas committitur, in plenaria Ordinis potestate. ABSOLUTIONES 38.  Visis exhibitis per abbatem de Clarofonte super quodam negotio inter R. P. D. abbatem de Morimundo ex una, ratione cuiusdam citationis ab eo emissae, et dictum abbatem de Clarofonte citatum ex altera partibus, commissioneque super huiusmodi negotio a Rmo nostro Cisterciensi concessa, praesens generale Capitulum non putat praefatum abbatem Clarifontis aliquam incurrisse ratione praetensae contumaciae, excommunicationis sententiam, et in quantum aliqua foret, quod non arbitratur, ipsum ab eadem absolvit et absolutum declarat, in plenaria Ordinis potestate. 39.  Visa supplicatione religiosorum conventus monasterii de Fonteneto, qua nobis exposuerunt, se quandoque consensisse alienationi plurium haereditatum, utpote praediorum dictorum de Ringes, de Fontainnes, les Senches et de Plancy, quam quidem alienationem cognoscunt et asserunt cedere in grave damnum et praeiudicium dicti monasterii ; propterea volentes consulere utilitati ipsius monasterii unumquemque religiosum dicti monasterii absolvimus a praestito iuramento super contractibus, hac de causa factis, volentes et dantes eis potestatem procurandi per omnes iuris et iustitiae vias rescissionem omnium et singulorum contractuum super hoc confectorum et ipsius alienationis, in plenaria Ordinis, potestate. COMMISSIONES 40.  Abbati de Sancto Sulpitio, aut ab eo substituendo committitur potestas compellendi per Ordinis nostri censuras et poenas, ac per omnes iuris et iustitiae vias, omnes personas monasterii de Chassenia, et omnes alias ad quas pertinebit, ad constituendum et ponendum in dicto monasterio tot religiosos quot sufficiens et expediens est pro debita divini servitii persolutione, conformiter ad intentionem sanctae matris nostrae Ecclesiae et fundatorum, in plenaria Ordinis potestate. 41.  Praesens generale Capitulum ordinat et instituit fratrem Baptistam de Caqueranis, religiosum Sanctae Mariae de Stafarda, in dioecesi Saluciarum, Reverendissimi vicarium in omni Sabaudia et Italia, generalem procuratorem totius ipsius nostri Cisterciensis Ordinis, tam in romana Curia quam alibi, dantes illi tenore praesentium auctoritatem et potestatem procurandi, in absentia tamen abbatis Sancti Sebastiani ad Catacumbas, nostri generalis procuratoris, et omnia agendi et faciendi tam pro ipso Ordine, quam personis eiusdem utriusque sexus, quae procuratores facere possunt et debent, et quae personae pro quibus procurabit facerent et facere possent si praesentes essent, necnon et quaecumque praedicti nostri Ordinis generalis procurator abbas Sancti Sebastiani facere potest, non minus quam si omnia ad procuratoris officium debite exercendum requisita essent in praesentibus specialiter et nominatim expressa, in plenaria Ordinis potestate. IUDICES 42.  Praesens generale Capitulum visa supplicatione magistri Iohannis Le Roy, domini de la Cortine, in decretis baccalarii, committit auctoritatem domino de Morimundo cognoscendi et decidendi de lite forsan movenda inter eumdem et abbatem de Theoloco, ratione cuiusdam pecuniarum summae, quam idem magister Iohannes Le Roy asserit sibi a praedicto abbate de Theoloco deberi, et veritate sufficienter cognita cogendi praedictum abbatem de Theoloco per omnes iuris et iustitiae vias ad faciendum quod iuris et rationis, in plenaria Ordinis potestate. 43.  Abbatibus de Barbereyo et de Thorigniaco committitur potestas inquirendi de controversia mota inter fratrem Christoforum Fremin et priorem Savigniaci, necnon ad decidendum de eadem controversia, in plenaria Ordinis potestate. RESPONSIO 44.  Quia nunc propter temporum discrimina paucae admodum levantur contributiones, quibus minime satisfieri potest oneribus Ordinis Cistercii debitis et aliis huiusmodi, praesens generale Capitulum ordinat quod cum commodior temporis opportunitas advenerit, de pecuniis contributionum satisfiet [satisfiat], illaeque debentur domino abbati et conventui de Firmitate, in plenaria Ordinis potestate. SUFFRAGIA 45.  Frater Iohannes, etc. Diffinitores, etc. Illustri ac magnifico domino Nicolao Perenot, domino de Grandivilla, necnon et generosissimae dominae Nicoletae Bonvalot, eius uxori, eorumdem quoque liberis, salutem in Domino Iesu, et piorum suffragiorum meritis et precibus gratiam et vitam promereri sempiternam. Etsi mater omnium virtutum, charitas, nos pro omnibus astringat orare, hocque beneficio reddat devinctos, munera tamen et magna benefactorum obsequia maiori nos vinculo illis devinciunt, qui Ordini nostro, locis et personis eiusdem particulari quadam humanitate et benevolentia affici dignoscuntur. Itaque exigente vestrae charitatis obsequio, quo studium vestrum et labores ad sacrum Ordinem nostrum universum in dies defertis, sicut ipsa rerum experientia cognovimus, ideo quia dominationi vestrae aequivalentes reddere debitasque gratiarum actiones persolvere non valeat totus Ordo, nos tamen id quod possumus permixta devotione exsolventes de Omnipotentis Dei infinita confisi misericordia, vobis omnium bonorum spiritualium, utpote missarum, *etc. ut in forma consueta*. 46.  Ad idem, fiat pro insigni ac spectabili viro magistro ac domino … Soudran, in curia Parlamentea ducatus Burgundiae aequissimo ac sapientissimo praeside, suaque conthorali castissima, omnibusque eorum liberis, etc. 47.  Ad idem, fiat pro christianissimo, insigni ac spectabili viro, magistro ac domino … Patharum in curia Parlamentea ducatus Burgundiae aequissimo ac sapientissimo primo praeside, suaque conthorali castissima, eorumque liberis, etc. 48.  Ad idem, fiat pro nobili ac spectatissimo tum et scientifico viro magistro … Bryer in curia suprema seu Parlamenti Burgundiae consiliario aequissimo, eiusque conthorali castissima et eorum liberis, etc. 49.  Ad idem, fiat pro nobili et sapientissimo, tum et scientifico viro, magistro Iohanni Terrand, in curia suprema Parlamentea Burgundiae consiliario aequissimo, eiusque conthorali castissima, et eorum liberis, etc. 50.  Ad idem, fiat pro nobili et spectatissimo, tum et scientifico viro, magistro Stephano Berbisey in curia suprema seu Parlamentea Burgundiae consiliario aequissimo, eiusque castissima conthorali, et eorum liberis, etc. 51.  Frater Iohannes, etc. totusque conventus abbatum Capituli generalis Ordinis Cisterciensis, etc. Rerevendissimo [Reverendissimo] in Christo patri et domino, domino Anthonio Perenot, episcopo Atrebatensi, etc. Salutem et sanctae devotionis suffragium salutare. Quamvis divinae charitatis lege ad intercedendum pro omnibus generaliter teneamur, pro illis tamen multo singularius astringimur, qui Ordinis nostri fautores et amatores sese probant. Eapropter exigente piae devotionis affectu, vobis tenore praesentium concedimus et impertimur communicationem plenissimam et omnimodam participationem omnium bonorum spiritualium, videlicet missarum, *etc. ut in forma consueta*.  * * * 52.  Nos frater Iohannes, abbas, etc. et est talis : Cum ad conservationem cuiusque reipublicae, concordia sit potior pars et magis necessaria, per quam etiam res parvae crescunt ; nihil autem tam perniciosum quam discordia, per quam etiam res maximae dilabuntur. Unde et antiquissimo Ordinis statuto, quod *Charta charitatis* vocari voluerunt priores patres, qui eumdem Ordinem fundavere, sanxerunt, ut supra charitatem, quae Deus est, et vera petra firma fundatus diutius perseveraret, et impulsum, quorumcumque sive inundationum, sive agitationum [agitationem] firmius repelleret. Inimicus tamen homo, qui nunquam ab impugnatione fidelium quiescit, in sacram domum Cistercii zizaniam discordiarum superseminare attentavit, nec tamen oblitus est Dominus Ecclesiae suae et Ordinis nostri ; sed qui inspirator est pacis et concordiae Deus, cordibus tam Reverendissimi nostri Cisterciensis, quam suorum filiorum religiosorum Cistercii infudit, ut conventus Cistercii die vicesima quinta huius mensis supplicationem nobis porrexit cuius tenor sequitur et est talis. Reverendissimo in Christo patri et domino, domino nostro abbati Cistercii, s. th. pr., ceterisque reverendis patribus huiusce Capituli generalis supplicat humiliter conventus Cistercii dolens et aegre ferens controversiam, quae inter eumdem Reverendissimum ac praefatos supplicantes suborta est occasione cuiusdam processus, eo quod in animarum maximum dispendium huius sacrae domus Cistercii iacturam totiusque Ordinis, et ecclesiis scandalum maxime cedat, quatinus placeat vobis reverendis patribus eumdem Reverendissimum dominum nostrum precari et quibus poteritis precibus flectere, ut nobis de victu et vestitu, ac ceteris necessariis secundum laudabilem consuetudinem et antiquum ritum huius sacrae domus hactenus observatum ab eius praedecessoribus, tam in faciendis correctionibus quam aliis nonnullis rebus, quae si vobis libeat, reverendi patres, paucis articulis concludemus, ut per vestram intercessionem lis eadem non contentiose sed amicabiliter terminetur, promittens idem conventus promptam eidem Reverendissimo obedientiam, qualem pio patri et filiorum saluti novit impendere ; et si quid ab aliquo nostrum qui sumus eius filii humillimi commissum est, unde fuerit offensus, precamur quamobnixe possumus ut dignetur condonare et nobis esse in patrem, qui semper sumus parati illi esse in filios, et ubi, quod absit, aliqua partium nollet parere dictis vel decretis dominorum commissariorum deputandorum, liceat parti acquiescenti libere, impune et absque incursu censurarum recurrere ad iudicium saeculare. Sic signatum : de Normanville et de Divione.  Qua visa, idem Capitulum generale suppliciter et obnixe rogavit praefatum Reverendissimum dominum, ut lis et controversia omnis inter eos exorta amicabiliter terminaretur et non contentiose ; et si quid a quoquam eiusdem conventus, qui se suos humiles filios fatentur, fuerit commissum, quod suam reverendissimam Paternitatem offenderit, dignaretur condonare et se filiis patrem exhibere, qui eum ut patrem reverentur et revereri decernunt. Cui quidem petitioni benigne annuens idem Rmus dominus se et omnem condonare offensam et filios suos paterno sinu obviis manibus suscepturum spopondit, eisque quoad vixerit et affectum patris indulturum, et quae eis in spiritualibus et temporalibus erunt necessaria pro viribus et facultate ecclesiae Cisterciensis exhibiturum. Et quia pro victu, vestitu et ceteris necessitatibus tam spiritualibus quam temporalibus dicebat idem conventus se nonnullos exhibere velle articulos, tres ex Diffinitoribus deputavimus, qui ab eodem scistitarentur [sciscitarentur], si quid haberet ultra praedictam supplicationem proponendum. Cui quidem inquisitioni satisfacientes, alteram supplicationem die sequenti vicesima sexta eiusdem mensis in hunc obtulerunt modum : Reverendis in Christo patribus, dominis abbatibus et Diffinitoribus Capituli generalis Ordinis Cisterciensis, vestri humiles filii religiosi conventus Cistercii, ut veri obedientiae filii in omnibus vobis parere et obtemperare cupientes, necnon se filios perhumiles suo Rmo in Christo domino abbati Cistercii exhibere et praestare exoptantes a vobis hoc unum suarum animarum saluti pernecessarium observant, dignemini pacem componere inter ipsum et Rmum et nos filios eius, qui in cunctis eidem Rmo obedire sumus paratissimi, sperantes quod sua benignitate et clementia, vestraque omnium prudentia, ut proprios natos et filios tractabit, quemadmodum ipse suo tempore educatus est et vidit nostros seniores nutriri in copiosissimo religiosorum numero, qui se invicem supportantes optimo animo et alacri servitium divinum persolvebant, qui excitabantur ad virtutem et honestatem decenti et necessario habitu, tum victu sufficienti aeri huius domus et prolixitati servitii. Qui denique dum delinquerent in hac domo et non alibi corripiebantur. Item, placeat vestris reverendis paternitatibus et suadere ipsi Rmo domino nostro tradere in manibus aliquorum ex vobis informationes et processus factos contra quoscumque religiosos huius vestri monasterii Cistercii, qui secundum delictorum exigentiam poterunt eos punire, easdemque informationes igni tradere, tandemque eidem Rmo nostro lubeat persolvere pecuniam expositam in prosecutione processus contra dominum consulem et commissarium, magistrum Claudium Bourgeois. Quae si dignabitur vestra paternitas exsequi, Deum pro vestra omnium incolumitate exorabimus. Sic signatum : de Normanville, et de Divione. Post cuius lectionem iussi sunt omnes religiosi eiusdem domus professi ad diffinitorium nostrum accedere, qui comparentes et interrogati, an omnes illic praesentes adessent, et se omnes illic esse qui pro tempore in monasterio degerent declarantes, dempto fratre Francisco de Normanville, qui easdem supplicationes proprio manuali signo munierat, febre tamen detentus tunc temporis interesse non poterat. Rursum coram eisdem lecta praefata supplicatione interrogati, an iussu eorum fuisset haec et prior porrecta, et an easdem et in eis contenta rata haberent ; unanimiter annuerunt humiliter deprecantes omnia et singula in eisdem supplicationibus contenta fieri. Super quibus audito Rmo domino nostro, qui se nedum ea quae die praedicto dixerat et superius inserta sunt, verum et quae in posteriori quoque supplicatione continentur adimpleturum promisit, ad cuius effectum inter manus abbatis de Belloprato, s. th. pr., informationes et processus factos contra aliquos ex religiosis eiusdem conventus posuit remittens eis, quod ad se attineret omnia commissa, et rogans a nobis omnia quoque eisdem misericorditer condonari et remitti omnem poenam et culpam, et eosdem suos religiosos extentis brachiis paterno affectu suscipiens, eisdem pollicitus est omnimodum pium patris affectum, curam ac sollicitudinem, etiam usque ad propriae vitae expositionem, quoad vixerit largiturum. Ipsi quoque religiosi humiliter et debite omnem filialem obedientiam et reverentiam quoad vixerint, se eidem Rmo domino praestituros libere professi sunt. Cui quidem paci et concordiae congaudens praesens… (Nota quod folium sequens n° 19 et cetera continens ac referens desit). LITTERAE AD IMPERATOREM 53.  Sire, nous serions très grandement repris d’ingratitude, mère de tous vices, si les bienfaits que de votre bénignité et clemence très sacrée Majesté a toujours impartis à votre ordre de Cisteaux, suivant la trace de très heureuse mémoire nos bons seigneurs vos prédécesseurs, fondateurs, augmentateurs et conservateurs dicelles [d’icelles] ne nous estoient en perpetuelle commemoration d’histoires, vous Sire, le demonstrez, par vraye expérience signamment et recemment au fait de l’abbaye de Vaucelles, qui nous est tant plus obligation accroissante aux aultres tres grandes, que donne la cognoissance de la haute bonté, clemence et justice, dont précellez tous autres princes, et reluisez entre eux comme le soleil entre les estoilles ; de quoi, Sire, vos subjets se doivent réputer heureux d’être en ce tems et sous majesté né, et nous reputans de nombre diceux [d’iceux] très humblement requerons la divine clémence vous a cest effect longuement conserver. Sire, avec ce que déjà avez par sincère affection ledit monastère de Vaucelles pour recommandé et l’abbé dicelle [d’icelle] nommé frère Jean Roset religieux de son jeune âge en votre dit ordre de Cisteaux, canoniquement pourveu de ladit [ladite] abbaye et par election, qu’est la vraye entrée et porte aux benefices, de quoy, Sire, encores [encore] vous supplions avec toute l’humilité à nous possible requerons à votre dite Majesté avoir votre dit ordre tant au chef qu’aux membres en très favorable recommandation. Et vous trouverez, Sire, qu’en notre vie se conformans à vertus comme le désirez, ne cesserons de supplier le Créateur de toutes choses pour la prospérité de votre noble Majesté et des vôtres, lequel très humblement requerons en icelle vous longuement conserver. De votre Définitoire du Chapitre general tenu à Cisteaulx ce penultième de may 1546. Soubscriptum : vos tres humbles et tres obéissants subjets et orateurs les Chapitre et Définiteurs de l’ordre de Cisteaux. Superscriptum : A l’Empereur. [ALIAE LITTERAE] 54.  Sanctissimi, illustrissimi, reverendissimi et potentissimi principes ac domini. — Cum noster Ordo Cisterciensis in vinea Domini floruerit tum devotione tum religione et charitate id efficit congruentes idoneos religiosos, et praefatae religionis zelatores in eadem vinea Domini pastores rite, canonice ac sancte praeficiendo electionis potestate eidem concessa et libertate sibi semper conservata, quibus caput a membris secernitur et idem corpus naturae rerum instar, quae ordine quodam miro, et pulcherrima varietate distincta per medios quosdam gradus resurget ; sic militantis Ecclesiae, ad illius exemplar, religioque praefata carebit ordine, nisi ea ad capita deligenda membris potestas inconcussa relicta sit ; per eam docti, et sancti patres multiplicati sic christiana respublica ad devotionis augmentum invitata pie, iuste ac sincere in fide nostra perseveravit catholica. Verum ubi mercenarii religionis nostrae inexperti monasteriis nostri Ordinis praefecti sunt, accidit quod Dominus in evangelio Iohannis decimo vaticinatus est inquiens, quod mercenarius et qui non est pastor, cuius non sunt oves propriae, ubi lupum cernit venientem, oves dimittit, fugit, et lupus rapit et dispergit oves, quoniam ad eum non pertinet de ovibus ; inde sequuntur scandala, indevotiones, irregularitates, haereses, apostasiae et alia infinita in totius christianitatis et religionis nostrae perniciem et iacturam. Id, sanctissimi, illustrissimi, reverendissimi, protentissimi [potentissimi] principes ac domini, ne sic ibi … tum propter alia tum propter Valcellense monasterium Ordinis nostri in Cameracensi dioecesi, in quo ad oves illius monasterii regendas praefectus fuit in pastorem frater Iohannes a Rosa, nostrae religionis alumnus, canonica electione ac secundum sanctiones, statuta et Ordinis nostri privilegia. Quam electionem, cum in ea nullum vitium sive in materia sive in forma, primum pater abbas dicti monasterii immediatus, ut moris est, tandem nos, Diffinitores humillimi vestri oratores, inveniremus, confirmavimus, atque prius per sanctiones imperiales manutentus in possessione et multis decretis fultus a Caesare ne molestaretur et inquietaretur, ac lis pendeat in eodem consilio imperii indecisa inter Rmum dominum Cameracensem et dictum Iohannem a Rosa. Nihilominus R. P. D. Petrus Vorsatius, episcopus Aquensis, auditor Rotae, monasterium ipsum Valcellense, nunquam commendatum, et cui rite, ut dictum est, provisum impetravit eo colore quod Pontifex reservet omnia beneficia excedentia valorem ducentorum florenorum, dicatque ipsum vacare per obitum et die quarta mensis ianuarii facta sit impetratio, electio autem et confirmatio dicti Iohannis a Rosa die duodecima mensis decembris praeteriti. Eapropter rogamus, et ea humilitate qua decet supplicamus S. M. R. P. Dominationibus vestris, ut admoneant, hortenturque praefatum D. D. Petrum Aquensem, ut suam citationem, revocare et dictum abbatem Valcellensem nec inquietare nec molestare, sed si quid iuris in praedicto monasterio praetendat in dicto imperii consilio, ubi causa iam mota est, prosequatur. Supplicamus itidem omnes S. I. R. D. D. velint defendere immunitates, privilegia et libertates Ordinis ac tueri, in hoc Deo quod gratissimum est, et nos fundemus pro dignitatibus vestris preces assiduas ad Dominum, qui illas in perpetuum conservare dignetur. Ex diffinitorio nostro Cistercii, vicesima quarta maii 1546. 55.  Sanctissimo ac Beatissimo domino nostro, domino Paulo Pontifici maximo. — Ut ea B. P. corporeis cernimus oculis beneficia quae quotidie per superiorum corporum influxum, in inferioribus fieri sentimus, quo cessante cessabit et utilitas, quam inde consequimur, ita spiritualibus oculis videmus ea quae quondam S. R. Pontifices suo Cisterciensi Ordini contulerunt privilegia, quamdiu fuere observata, tamdiu sacrum Ordinem in robore continuasse, ob vero non observata labefactari, quae privilegia quamvis confirmaverit Sanctitas Tua, impietas tamen hominum ea abolere nititur, ni provideas. Periclitanti igitur ac pessum prope labescenti succurrere tuo Cisterciensi Ordini, quod commode faciet Tua Sancta Beatitudo si prohibeat officiariis suis, ne quid in illorum praeiudicium fiat quo maioris militis tranquillitate uberiores in domo Domini fructus afferat, ac pro salute Sanctitatis Tuae clementissimum Deum orare valeat, ut semper facit et pro statu sacrosanctae Ecclesiae romanae. Ex diffinitorio, etc. 56.  Rmo in Christo patri et domino cardinali Trivultiis, Cisterciensis Ordinis protectori. — Quemadmodum officiosi animi est plura velle debere de se benemerito, ita et nos, Reverendissime in Christo pater et domine, in pluribus tibi devincti maiora in dies a te sperantes tamquam ad asylum confugimus, cui sciamus pro magnitudine dignitatis, auctoritatis et officiosae benevolentiae ius et iniurias omnes Ordinis curae esse, quare freti oramus, ut ad nos pro tua singulari benignitate tuos pientissimos oculos convertas, nobis subvenias et ad iuvandum nos respicias quanto in periculo per imminentes haeresum procellas et artificiosam quorumdam avaritiam, qui ius phasque confundunt, versemur sicut ad nos perlatum est, duobus monasteriis in partibus Hispaniae existentibus Ordinis nostri quae a nobis secesserunt, S. P. auctoritate interveniente, quod est contra privilegia per S. S. praedecessores concessa ac per S. S. Cisterciensi Ordini confirmata, quod cum ad aures nostras pervenit doluimus supra modum, et de electionibus abbatum, quae quotidie impediuntur ut illa abbatis Valcellensis, voluimusque tuae Reverendissimae paternitati indicare cum umbra alarum tuarum hactenus delituerimus. Nunc ob hoc ad te prodeuntes, quod privilegia, libertates et immunitates Cisterciensis Ordinis protegas, tuearis et defendas, curesque ut S. D. N. prohibeat officiariis suis, ne quid in illorum praeiudicium admittant. Scimus quidem, id non esse otiosi hominis munus, quod si nos adiuveris, si eadem privilegia pristino nitori restituere curaveris, non ligabimus os bovi trituranti fruges in area, sed de eisdem, quas Dominus Deus daturus erit nobis, pro viribus pensabimus laborem. Dominus autem erit merces tua magna nimis. Bene vale, Reverendissime in Christo pater et domine. Ex diffinitorio, etc. 57.  R. D. abbati Sancti Sebastiani procuratori et confratri nostro, Romae. — Boni pastoris officium esse non perdere quicquam ex sibi commisso grege, nullus ambigit, cum Christus in evangelio palam expresserit. Quare cum perlatum ad nos fuisset monasteria fuisse nobis substracta [subtracta] in Hispania, quotidieque impediri electiones abbatum, ut Valcellensis, doluimus vehementer multis nominibus. Primum quod factum fuerit interveniente S. P. auctoritate, secundum quod contra Ordinis privilegia, tertium quod nobis non vocatis, quartum quod te non opposueris ; satis siquidem persuademus, si te opposuisses, si item privilegia Rmo domino protectori nostro indicasses, S. P. non permisisset nostra membra distrahi nec transfugere a nobis, quin potius sub suis ducibus militare coegisset. Intelleximus tandem tunc temporis te in Italia non fuisse. Id quod leniit dolorem, quem inde conceperamus, lenies tamen magis, si Rmo protectori nostro persuaseris, ut id indicet S. P. et mala quae inde possunt provenire explicet. Olim per Turcam in diversis regnis perierunt multa monasteria, haereses nunc perdiderunt multa, non pauciora commendae, quod si subtrahantur quae restant, iam non erit Ordo, sed sedebit sola civitas plena populo, erit quasi vidua domina gentium et princeps provinciarum sub tributo, quandoquidem contemnuntur privilegia per S. P. concessa, e quibus pendet tota vis unionis Ordinis, quare iam actum erit de illa unione, ni S. D. N. inhibeat officiariis suis, ne quid in praeiudicium illorum attentent. Ex diffinitorio, etc. 58.  Magnifico domino, domino primo Parisiensi Praesidi. — Cum de ratione iustitiae sit, aequissime Praeses, ea reformare quae adversus Dei honorem, ecclesiasticas constitutiones et sanctae religionis instituta pugnant, Cisterciense generale Capitulum humiliter vestrae dignitati supplicat, quatinus vestra auctoritate provisor nostri collegii Sancti Bernardi Parisiis adiutus, dissolutos quosque nostri Ordinis monachos, et sine regulari habitu per urbem Parisinam ceteraque loca divagantes emendare et corrigere possit. Vobis igitur, supreme Praeses, huiusmodi et cetera nostri Ordinis negotia commendamus ; Deum interim omnibus votis comprecantes, vestris in omnibus conatibus faveat. Datum, etc. 59.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii, etc. et est talis : Cum totus Ordo noster … etc. item in summa debita secundum rationem in nostro generali Capitulo anni Domini 1541 redditam, etiam in summa expensarum in hoc praesenti nostro Capitulo habito secundum computationes Divione faciendas, deductis etiam super praedictis deducendis, et pro tempore praeterito, et oporteat Ordinem ipsum … etc. ut in anno 1533. EXCUSATIONES 60.  Sequuntur nomina abbatum qui fuerunt hoc anno excusati a Capitulo generali. De Morimundo, de Gratia Dei, s. th. pr., de Caroloco, s. th. pr., de Stamedio, de Clarofonte, de Igniaco, de Iardineto, de Camberone, de Alna, de Loco Sancti Bernardi, de Villari, de Populeto, de Verola, de Ursicampo. * * * 61.  Quoniam propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1517, *n°* 72. 