De quo eius fine aliqua subdere, quia iam rei series vel processus admonet, differre vltra nō debeo. Possent quidem adhuc plura de ipso digna memoria literis tradi, sed quia hoc occupatio prohibet, illud saltem, in quo suis vel nostris diebus parem non habuit, tacendum non est. Non ignoro equidem, suis illis nostrisque diebus bonæ vitæ multorum bonorum finem optimum successisse, sed quantum ad aures meas peruenire potuit, nullius iam dicto tempore transitum miris insignibus sic contigit claruisse. Missus fuerat Benedictus vir a Domino Papa pro pace reformanda Mediolanum,  maximā post Romam Italiæ vrbem, vnitati Ecclesiæ, a qua per Anselmum schismaticum defecerat, reddere festinabat. Dedit cito Deus optimum successum eius labori,  multos Liguriæ populos, a pace Catholica auersos, matri Ecclesiæ mira celeritate restituit. Consummato dehinc, vt olim Martinus, Ecclesiasticæ pacis negotio, nutum statim in se aduertit vocantis,  fluxu vētris interioribus dissolutis, viribus corporis paulatim destituebatur. Passus ante fuerat huiusmodi incommoditatem Cluniaci per annum,  graui dissenteria liquefactus, multis fratrum pro eo fusis Deo precibus, vix mortem euaserat. Correptus est itaque, vt dixi, eodem morbo,  tam labore itineris quam ardore Solis (nam tempus tunc æstiuum instabat) eo inualescente, ad defectum naturæ cœpit vrgeri. Reuersus est tandem Pisas,  per aliquot menses, vir animosus cum hac inualetudine luctabatur. Nolebat, licet ægritudine valde cogeretur, lecto decumbere, nolebat de labore solito quicquam intermittere, nolebat corpori suo vel in modico parcere. Tolerabat constanter Apostolicæ curiæ labores, causis Ecclesiasticis nunquam deerat: fratrum se subtrahere vtilitatibus nesciebat. Diuina obsequia, quibus, vt supradictum est, se totum a puero dedicauerat, irrequietus frequentabat. His totum more suo se impendebat, vt quantum ad illa, sic æger esse nesciretur, sospes  alacer putaretur. Orationes continuæ, oculi assidue in lachrymas defluentes; psalmodia vtpote Cluniacensis, totum pene diei noctisq. tempus occupans, cui cor, cui linguā, cui opera, cui tādem se totum deuouisset, id monstrabāt. Illud autem, illud, inquam, singulare suum refugium, quod omni fere vitæ suæ tempore, insatiabili desiderio perpetuauerat, altaris dico sacrificium, nulla vis morbi, nulla debilitas, vt vel vna die intermitteretur, cogere poterat. Pugnabat cum morbo, singulari deuotione pertinaciter, , vt de iam dicto suo Martino legitur, pro modo vel posse suo, inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. Productum est hoc eius salubre certamen, ab Idibus Iulij vsque ad Kalen. Decembris: quo toto tempore, artus languore solutos, violenter spiritui seruire coegit, nec alicuius suasu, ab his diuinis vel similibus sacris operibus reuocari potuit. Tandē prima Aduentus Domini hebdomada, omnimodum iam naturæ defectum ferre non valens lecto decubuit. Et cum iam nō valde remotum, mortalis vitæ suæ finem instare sensisset, aduocat fratres sibi obsequentes, vocat  famulos,  benigne illos alloquens  consolans, adiungit. Oro vos, inquit, fratres  filij, vt quia me in proximo recessurum a rebus humanis intelligo, valedicatis ex parte mea,  affectuose salutetis, in primis Dominum meum  patrem Cluniacensem Abbatem, Priorē  Subpriorem, Hugonem Camerarium,  Arbertum Sacristā, totumque simul fratrum nostrorum Cluniacensiū Conuentum, Abbatem Vizeliacensem Albericum,  Priorem de Charitate. Specialiter autem intimos  præcordiales filios meos, apud sanctum Martinum de Campis Deo seruientes, quos ego provt melius potui, in Dei seruitio educaui. Hæc benedictus vir dicens, non solum quantum in Deum, sed etiam quantum in fratres  filios haberet affectum, ostendit.