SVMMA totius hæresis, ac diabolicæ fraudis sectæ Saracenorum, seu Ismahelitarum, hæc est. In primis, primus,  maximus ipsorum execrandus est error, quod Trinitatem in vnitatate Deitatis negant. Sicque dum in vna diuinitatis essentia trium personarum numerum non credunt, in vnitate numerum euitantes, dum ternarium numerum, inquam, omnium formarum principium atque finem, sicque rerum formatarum causam  originem atq. terminum non recipiunt, Deum licet ore confitentes, ipsum penitus nesciunt. Ipsi autem deuij, ipsi variabiles, principium varietatis,  alteratis omnis, videlicet binarium solum in vnitate confitentur, scilicet ipsam diuinam essentiam,  eius animam. Vnde Deum pluraliter loquentem introducit suum Alcoran, quo nomine legem suam nuncupant. Et interpretatur Alcoran ex Arabico, Collectio præceptorum. Illi autem cæci Deum creatorem patrem esse negant: quia secundum eos nullus fit pater sine coitu. Christum itaque licet ex diuino spiritu conceptum, Dei filium esse non credunt, nec etiam Deum, sed Prophetam bonum, veracissimum, omnis mendacij atq. peccati immunem, Mariæ filium, sine patre genitum, nunquam mortuum, quia morte non est dignus. Imo cum illum Iudæi interficere vellent, de manibus eorum elapsum, ascendisse ad astra: ibique nunc in carne viuere in præsentia Creatoris, vsq. ad aduentum Antichristi. Quem, dum venerit, Christus idem gladio suæ virtutis interficiet,  Iudæos residuos ad legem suam conuertet: Christianos autem, qui iam a longo tempore legem eius atque Euangelium perdiderunt, tum propter eiusdem discessum, tum etiam propter Apostolorum atque discipulorum mortem, legem suam perfecte docebit. In qua omnes Christiani, sicut  illi primi discipuli, saluabuntur. Cum quibus simul  omnibus creaturis, Seraphim, quem ipsi dicunt Archangelum vnum, sonante buccina, morietur  ipse Christus: postea resurrecturus cū cæteris,  ad iudicium suos ducturus, eisque auxiliaturus, sed nequaquam iudicaturus. Deus enim solus iudicabit: Prophetæ vero  legati singuli cū suis,  pro suis, intercessores aderunt,  auxiliatores. Sic enim docuit eos miserrimus atque impiissimus Machumet, qui omnia Sacramēta Christianæ pietatis, quibus maxime homines saluātur, abnegans, iam pene tertiam humani generis partem, nescimus quo Dei iudicio, inauditis fabularum deliramentis diabolo  morti æternæ contradidit. De quo, quis fuerit,  quid docuerit, propter eos qui librum istum lecturi sunt, vt scilicet quod legerint, melius intelligant,  quam detestabilis tam vita quam doctrina ipsius extiterint, sciant, dicendum videtur. Putant etiam quidam hunc Nicolaum illum, vnum ex septem diaconibus primis extitisse,  Nicolaitarum ab eo dictorum sectam, quæ  in Apocalypsi Ioannis arguitur, hanc modernorum Saracenorum legem existere. Somniant  alij alios,  sicut lectionis incuriosi,  rerum gestarū ignari, sicut  in aliis casibus falsa quælibet opinantur. Fuit autem iste, sicut etiam Chronica ab Anastasio Romanæ Ecclesię Bibliothecario de Gręco in Latinum translata apertissime narrat, tempore Imperatoris Heraclij, paulo post tempora magni  primi Gregorij Romani Pontificis, ante annos quingentos fere  quinquaginta, Arabs natione, vilis genere, antiquæ primum idololatriæ cultor, sicut  alij Arabes tunc adhuc erant, ineruditus, nullarum pene litterarum. Strenuus in singularibus,  calliditate multa, de ignobili  egeno in diuitem  famosum prouectus. Hic paulatim crescendo,  contiguos quosque ac maxime sanguinis propinquos insidiis, rapinis, incursionibus frequenter insistēdo: quos poterat furtim, quos poterat publice occidendo, terrorem sui auxit. Et sæpe in cōgressionibus factus superior, ad regnū suæ gentis aspirare cœpit. Cumque vniuersis pari modo resistentibus, eiusque ignobilitatem contemnentibus, videret se hac via non posse cōsequi quod sperabat: quia vi gladij non potuit, religionis velamine,  diuini Prophetæ nomine, Rex fieri attentauit. Et quia inter barbaros barbarus, inter idololatras  ipse idololatra habitabat, atque inter illos, quos, vt pote præ cunctis gentibus, tam diuinæ quam humanæ legis expertes  ignaros, faciles ad seducendum esse nouerat, conceptæ iniquitati dare operā cœpit. Et quoniam Prophetas Dei magnos fuisse homines audierat, Prophetā eius se esse dicens, vt aliquid boni simularet, ex parte illos ab idololatria, nō tamen ad Deum vnum, sed ad suæ, quam parturire iam cœperat, hæresis fallaciam, traducere conabatur. Cum interim iudicio illius, qui terribilis in consiliis dicitur super filios hominum,  qui miseretur cui vult,  quem vult indurat, dedit Satan successum errori,  Sergium Monachum hæretici Nestorij sectatorem ab Ecclesia expulsum ad partes illas Arabiæ trāsmisit,  Monachum hæreticum pseudoprophetæ coniunxit. Itaque Sergius coniunctus Machumet, quod ei deerat, suppleuit,  scripturas sacras tam veteris Testamenti quam noui, secundum magistri sui Nestorij intellectum, qui Saluatorem nostrum Deum esse negabat, partim prout sibi visum est, ei exponēs, simulque apocryphorum fabulis eum plenissime imbuens, Christianum Nestorianum effecit. Et vt tota iniquitatis plenitudo in Machumet conflueret,  nihil ei ad perditionem sui vel aliorum deesset, adiuncti sunt Iudæi hæretico. Et ne verus Christianus fieret, dolose præcauentes homini nouis rebus inhianti, non scripturarum veritatem, sed fabulas suas, quibus nunc vsque abundat Machumet, Iudæi insibilant. Sic ab optimis doctoribus Iudæis  hæreticis Machumet instructus, Alcoran suum condidit,  tam ex fabulis Iudaicis, quam ex hæreticorum næniis confectam nefariam scripturam barbaro illo suo modo contexuit. Quod paulatim per tomos a Gabriele, cuius iam nomen ex sacra Scriptura cognouerat, sibi allatū mentitus, gentem Deum ignorantem lethali haustu infecit,  more talium, oram calicis melle liniens, subsequente mortifero veneno, animas  corpora gentis miseræ, proh dolor! interemit. Sic plane ille impius fecit, quando  Christianam  Iudaicam legem collaudans, neutram tamen tenendam esse confirmans, propriando,  repropriauit. Inde est quod Moysem optimum Prophetam fuisse, Christum Deum maiorem omnibus extitisse confirmat, natum de Virgine prædicat, Nuncium Dei, Verbum Dei, Spiritum Dei fatetur: nec Nuncium, Verbum, aut Spiritum, vt nos, aut intelligit, aut fatetur. Filium Dei dici, aut credi, prorsus deridet. Et de humanę generationis similitudine vaccinus homo filij Dei æternam natiuitatem metiens, vel gignere, vel generari Deum potuisse, quanto potest nisu, denegat,  subsannat. Resurrectionem carnis sæpe replicādo adstruit. Iudicium esse in fine seculi nō a Christo, sed a Deo exercendum esse non negat. Illi tamen iudicio Christum, vt omnium post Deum maximum, ac seipsum, ac gentis suæ præsidium affuturum, væsanit. Inferni tormenta, qualia sibi libuit,  qualia adinuenire magnum pseudoprophetam decuit, describit. Paradisum non societatis Angelicæ, nec visionis diuinæ, nec summi illius boni, quod nec oculus vidit, nec auris audiuit, nec in cor hominis ascēdit: sed vere talem, qualem caro  sanguis, immo fæx carnis  sanguinis cōcupiscebat, qualemque sibi parari optabat, depinxit. Ibi carnium  omnigenorum fructuum esum, ibi lactis  mellis riuulos,  aquarū splendentium, ibi pulcherrimarum virginū  mulierum amplexus,  luxus, in quib. tota eius paradisus finitur, sectatoribus suis promittit. Inter ista omnes pene antiquarum hæresum fæces, quas diabolo imbuente sorbuerat, reuomens, cum Sabellio Trinitatem abnegat: cum suo Nestorio Christi diuinitatem abiicit, cum Manichæo mortem Domini diffitetur, licet regressum eius non neget ad cælos. His  similibus non acquisitionis, sed perditionis, populum imbuens, a Deo plenissime auertit. Et ne Euangelicus sermo vltra in eis possit habere locum, velut omnia quæ sunt Euangelij  Christi sciētibus, cordis eorum aditum ferreo impietatis obice obturauit. Circumcisionē insuper velut ab Ismahele gentis illius primo sumptam, tenendam esse docuit. Et super hęc omnia, quo magis sibi allicere carnales mentes hominum posset, gulæ ac libidini fræna laxauit,  ipse simul decem  octo vxores habens, atque multorum aliorum vxores, velut ex responso diuino, adulterans, maiorem sibi, velut exemplo prophetico, numerum perditorum adiunxit. Et vt non ex toto inhonestus proderetur, studium eleemosynarum  quædam misericordiæ opera cōmendat, orationes collaudat. Et sic vndiq. monstruosus, vt ille ait, humano capiti ceruicem equinam  plumas auium copulat. Qui quoniam suadente iam dicto Monacho, ac præfatis Iudæis, idololatriam ex toto  reliquit,  relinquendam quibus potuit persuasit, atque vnum Deum, Deorum multiplicitate relicta, colendum esse prædicauit, hominibus agrestibus  imperitis inaudita dicere visus est. Et quia rationi eorum hæc prædicatio concordabat, Propheta Dei primo ab eis creditur. Dehinc processu temporis  erroris in Regem ab eis, quod concupierat, sublimatus est. Sic bona malis permiscens, vera falsis confundens, erroris semina seuit,  suo partim tempore, partim  maxime post suum tēpus segetem nefariam igne æterno concremandam produxit. Nam statim Romano languescēte, imo pene deficiente imperio, permittēte eo per quem Reges regnant, Arabum vel Sarracenorum hac peste infectorum surrexit principatus. Atque vi armata, maximas Asiæ partes, cum tota Africa, ac partem Hispaniæ paulatim occupans, in subiectos sicut imperium, sic  errorem transfudit. Hos licet hæreticos nominem, quia aliqua nobiscum credunt, in pluribus a nobis dissentiunt: fortassis rectius paganos aut ethnicos, quia plus est, nominarem. Quia quamuis de Domino vera aliqua dicant, plura tamen falsa prędicant, nec baptismati, sacrificio pœnitentiæ, vel alicui Christiano sacramento, quod numquam vllus, præter hos hæreticos fecit, communicant. Summa vero huius hæresis intentio est, vt Christus Dominus, neque Deus, neque Dei filius esse credatur: sed licet magnus, Deoque dilectus, homo tamen purus,  vir quidem sapiens,  Propheta maximus. Quæ quidem olim diaboli machinatione concepta, primo per Arrium seminata, deinde per istum Satanam, scilicet Machumet, prouecta, per Antichristum vero ex toto secundum diabolicam intentionem complebitur. Cum etiam dicat beatus Hilarius, Antichristi originē in Arrio extitisse. Dicit quod ille cœpit, vnum filium Dei Christum esse negando,  creaturam esse dicendo: Antichristus tandem nullo modo illum Deum, vel Dei filium, sed nec etiam bonum hominem fuisse asserendo consummaturus est. Merito impiissimus Machumet inter vtrumque medius, a diabolo prouisus ac præparatus esse videtur, qui  Arrij quodammodo supplementū,  Antichristi peiora dicturi apud infidelium mentes maximum fieret nutrimentum. Nihil quippe ita contrarium humani generis inimico, sicut fides incarnati Dei: per quem præcipue ad pietatem excitamur, ex Sacramentis cælestibus renouati, Spiritus sancti gratia operante, illuc, vnde nos deiecisse gloriabatur, ad visionem scilicet Regis  patriæ nostræ ipso Rege,  conditore nostro Deo ad nostrum exilium descendente, nosque ad se meritum reuocante, iterum redire speramus. Hanc pietatis  diuinæ dispensationis finem pariter  amorem, simpliciter ab initio in cordibus hominum molitur extinguere. Hanc etiam in principio adhuc nascentis Ecclesiæ, si tunc permittetur, subtilitate versutissima,  pene hoc eodem modo quo postea gentem istam infelicissimam seducere permissus est, eradicare tentauit. Dicit etiam beatus Augustinus Porphyrium Philosophum postquam a Christianitate miserabiliter apostatauit, hoc in libris suis, quos aduersus Christianos edidit, retulisse, quod scilicet oracula Deorum consuluerit,  de Christo, quid esset, interrogauerit. Responsum vero a dæmonibus fuisse, quod Christus quidem bonus vir fuerit, sed discipulos eius grauiter peccasse, qui ei diuinitatem ascribentes, rem, quam ipse de se non dixerat, confinxissent. Quæ sententia pene iisdem verbis in istis fabulis inuenitur sæpissime. Quanta autem hæc diaboli subtilitas extitit, vt de Christo aliquid boni diceret? de quo si ex toto male dixisset, nullatenus iam sibi credi sciebat, non curans quicquid Christus putaretur, dūmodo diuinitas, quæ maxime saluat homines, in illo non crederetur. Si quis plenius vult intelligere, legat xviij. librum eiusdem Patris Augustini,  xix. de Ciuitate Dei,  j. de Consensu Euangelistarum. Ibi enim, si boni ac studiosi ingenij est, coniiciet pro certo,  quid diabolus tūc machinatus sit facere, sed non permissus:  quid tandem occulto iudicio permittente, in hac sola miserrima gente fecerit relaxatus. Nullo enim modo tales fabulas, quales hic scriptæ sequuntur, aliquis mortalium, nisi diabolo præsentialiter cooperāte fingere potuisse. Per quas post multa ridicula,  insanissima deliramenta, hic præcipue omni modo Satanas intendit perficere, ne Christus Dominus Dei filius,  verus Deus humani generis esse conditor  redēptor credatur. Et hic est vere, quod per Porphyrium tunc persuadere voluit, sed per Dei misericordiam ab Ecclesia eo adhuc tempore Spiritus sancti feruente primitiis exsufflatus, tandem miserrimo homine isto Machumet,  vt fertur a multis, arreptitio  cadente, quasi instrumēto  organo sibi aptissimo vsus, proh dolor! gentem maximam,  quæ iam pene dimidia pars mūdi reputari potest, secum in æternam perditionem demersit. Quod quare isti permissum sit, ille solus nouit, cui nemo potest dicere, Cur ita facis?  qui de multis vocatis paucos electos esse dixit. Vnde ego magis eligerem contremiscere, quam disputare. Ista breuiter prænotaui, vt qui legerit, intelligat. Et si talis est, qui cōtra totam hęresim istam scribere  velit  possit, cum quali hoste pugnaturus sit, agnoscat. Erit fortaue adhuc, cuius spiritum Dominus suscitabit, vt Ecclesiam Dei a magna, quam inde patitur, ignominia, liberet. Quia scilicet cum omnes siue antiquas, siue modernas hæreses vsque ad nostra tēpora respondendo cōfutauerit, huic soli, quæ super omnes alias tam in corporibus quam in animabus infinitam humani generis, ruinā dedit, non solum nihil respondit, sed nec quid tanta pestis esset, aut vnde processerit, inquirere saltem vel tenuiter studuit. Nam  hæc tota causa fuit, qua ego Petrus sanctæ Cluniacensis Ecclesiæ minimus Abbas, cum in Hispaniis pro visitatione locorum nostrorū, quæ ibi sunt, demorarer, magno studio  impensis totam impiam sectam, eiusque pessimi inuentoris execrabilem vitam de Arabico in Latinum transferri, ac denudatam ad nostrorū notitiam venire feci; vt quam suspecta  friuola hæresis esset, sciretur,  aliquis Dei seruus ad eam scripto refellendam sancto inflammante Spiritu incitaretur. Quod quia, proh dolor! iam pene huiusmodi studiorum sanctorum vbique in Ecclesia tepefacto feruore, non est qui faciat: (expectaui enim diu,  non fuit, qui aperiret os,  zelo sanctæ Christianitatis moueret pennam,  ganniret) ego ipse, saltem si magnæ occupationes meæ permiserint, quandoque id aggredi, Domino adiuuante, proposui. Simpliciter tamen, a quocumque altero melius, quam a me deterius, hæc fieri, gratum haberem.