CREATOR omnipotens,  benignus rerum moderator Deus, inter mirifica  vere magna, ipsaque multa beneficia, quibus hanc Cluniacensem Ecclesiā ab ipso fundamine mirabiliter  fouit,  dilatauit,  extulit, vno tamen quodammodo, magnis præconiis attollendo, nostris eā temporibus, hoc est sub dōno Pōtio Abbate honorificare, ac dilatare dignatus est. Quod cuiusmodi sit, vel quomodo acciderit, iā nunc pandere incipiemus. Ante hos annos, tēporibus scilicet Michaelis Constantinopolitani Imper. cui scilicet successit Alexius, quo tempore homo Dei domnus  venerabilis Hugo Abbas agmen istud gregis Dei pascebat, Turci, gēs execrabilis ac profana, longeque a Deo permissione Dei, de Perfida,  de illis circa regionibus ebullientes, sicut iam pene vniuerso orbi notissimum est, impetu facto, occupauerunt Syriam, Palæstinam, Capadociam, ipsamque opimatissimam ciuitatem Antiochiam, ac Romaniam pene totam, Christianum populum absque remedio affligentes, absque numero perimentes, euertentes Ecclesias, Dei sacraria conculcantes, quicquid de pignoribus sanctorū, quicquid de sacris vasis vel ornamentis Ecclesię in eorū manus venire poterat, absq. cunctatione penitus disperdentes. Sed paucis ante dieb9, qua gēs hæc ferocissima Cæsareā Capadociæ illo suo impetu occupasset, Archiepiscop9 qui tūc illi Ecclesiæ vel Prouinciæ præerat, ex voluntate Dei quieuit in pace. Archidiaconus autem ille, penes quem Ecclesiæ desolatæ cura remansit, vir prouidus  honestus, Mesopotamius, nomine, nepos Episcopi defuncti fuerat. Is barbarorum terrore perculsus cum nullam contra eos defensionem sperare posset, quæque cariora ac sanctiora in thesauris reperit Ecclesiæ secum Constantinopolim detulit. Inter quæ ornamentum quoddam gemmis ac lapidibus, videlicet eis quos Smaldos vocant, preciosissimumque, magna ligni Dominici portione sacratissimum, quasi ad formam libri textus Euangelij factum. Quod opus, vt fertur, magnus ille  sanctus Basili9, Cæsareæ Cappadociæ olim Archiepiscopus, multa diligētia summoque studio composuit,  quoad vixit in magna habuit reuerentia. Post quem eius successores Archiepiscopi vnus post vnum pari reuerentia  obseruatione habuerunt, vsque ad illum quē supra diximus paulo ante barbaricam irruptionem defunctum, a quo iste Mesopotamius nepos eius illud ipsum habuit. Cum quo, vt iam dictum est, regiam vrbem ingressus a prædicto Imperatore tam honorifice susceptus est, vt palatium ei,  dignitatem inter primos tribueret, neptem quoque suam, iuxta Græcorum morem, in coniugium sociaret. Cum vero idem Michael ab Alexio pulsus imperio,  mutilatus esset,  Alexius Michaelis consanguineos ac familiares infestatione acerbissima damnaret  perderet; hunc tamen Mesopotamium semper in honore habuit nec exhæredauit. Verum Mesopotamius ipse post annos aliquantos defunctus, hoc tale, tantumque ornamentum, has sacratissimas reliquias Sancti  magni Basilij opus inter cætera bona sua suæ reliquit vxori. Sed hæc post mortem viri paulatim opibus attenuari cœpit,  paupertate grauari. Dum hæc aguntur, domnus Mauricius, Bracarensis Archiepiscopus post votum Hierosolymam rediens, Constantinopolim cum suis deuenit. Vbi aliquandiu commoratus, maioribus vrbis  palatij, ipsi quoque Imperatori Alexio not9 factus est,  carus. Porro e multis qui ibi eum nosse cœperant  amplecti, vocauit vnum, perquirens ab eo vtrum in tanta vrbe posset aliquid reperiri, quod seu pretio, seu gratia obtentum, admiratione dignum foret ac veneratione, quodque ipse secum reportans in patria sua pro magno  prædicare  commendare deberet. At ille indicauit ei de sacrosanctis reliquiis, quas  nos præsenti scripto indicandas suscepimus. Quid plura? ventum est ad matronam. Interrogauit eam Archiepiscopus quomodo se haberet, vel quomodo sibi esset. Non celauit penuriam suam. Culpauit eam senior  mordacius coarguit, ne forte pro retentis apud se ligni Dominici reliquiis, quas potius in loco celebri  sancto a seruis Dei dignis excubiis  psalmodiis cōcentibusque honorari oporteret, Deus sibi offensus esset,  idcirco ipsa pauperie tam graui premeretur. Nam pauperies ipsa coegerat eam de ipso sacro ac mirifico opere lapides pretiosiores abstraxisse, multoque distraxisse pretio. Verumtamen sic conuenta a sacerdote suam expauit offensam,  agens cum eo, multo leuiori pretio pignus illud sanctitatis ei contradidit, quam Græco cuiquam aut familiari suo, si super hoc secum egissent. Formidabat nimirum, vtpote mulier, Imperatoris vim, qui sæpenumero attentauerat, indesinenterque moliebatur, sub qualibet specie recti sacrosanctum illud pignus suis apponere reliquiis. Sed Imperator,  omnium Dominus, cuius voluntas potentia est, sponsam suam Cluniacensem vtique Ecclesiam tali tantoque monili redimire prædestinauerat. Quo, sicut optauerat, impetrato, senior gauisus est valde. Et maturius petens ab Imperatore commeatum, vnum de Palatinis nomine Bonifacium ab eo impetrauit ductorem sibi suisque vsque ad fines Constantinopolitani Imperij. Vbi cum iam ab inuicem discessuri essent, Archiepiscopus securior factus, ostendit ei in Capella sua quicquid vel dono, vel precio de Græcia reportabat. At Bonifacius visis sæpedictis ligni Dominici reliquiis, conuersus ad eum, Quomodo, inquit, vel quibus suffragiis rem istam sacrosanctam  adorandam obtinere potuisti? Nam hæc est tabula magni  sancti Basilij magnā Dominici ligni portionem in se continens, quam Mesopotamius Archidiaconus a Cæsarea Capadociæ Constantinopolim aduexit. His testificationibus certior factus  lætior, Deo se protegente Archiepiscopus ad Hispaniam. Nec non  Bracarensis Ecclesia tunc temporibus graui admodum inquietudine laborabat, tum quia Ildefonsus Rex nuper obierat, tum quia Eynricus Comes ad regnum aspirabat. Prædictus itaque Archiepiscopus vbi turbatam cōperit patriam, de illo loco incomparabili thesauro plus quam de se ipso sollicitus, sapienti vsus consilio in Monasterio Carrionensi, quod Cluniacensis iuris est, illum occultare disposuit. Sæpiusque interim recogitans tam sanctas atque adorandas reliquias, vbi melius, ac honorificentius collocare potuisset, tandem sedit animo,  voluntari complacuit, vt eas Cluniacum transmitteret ob mercedem bonam animæ suæ ad comparandum sibi in Cluniaco memoriale perpetuum. Vbi per fidelem bajulum fratrem Dalmatium reuerenter præsentatæ sunt,  a domno Pontio Abbate conuentuque Cluniacensi solemniter ac honorificentissime susceptæ, anno ab incarnatione Domini MCXII. v. Kal. Augusti, ad honorem  gloriam Christi Domini Dei nostri, Amen.