Qvartum iam  pene vltimum contra te, Iudæe, mihi bellum restat: de quo mihi qui priores contulit, facilem vt æstimo palmam dabit. Non deerit mihi (vt spero) ad te perimendū, si viuere nolueris, gladius Goliæ, quo te prostrato, in plenam tui perniciem vtar: vt blasphemum caput mucrone, quo contra Deum accinctus processeras, resecem. Hac enim, quæ sola pene restat, pugna finita, vltra spirare cessabis: hoc prælio consummato, nunquam  nusquam mutire audebis. Est autē causa, vnde hic præsens conflictus agendus est, hæc. Dico ego Christum a Prophetis prædictum iam venisse, negas tu,  dicis, non; sed esse venturum. Dico ego, Venit: dicis tu, Veniet. Incumbit ergo mihi, vt quod proposui, probem. Et ne diu differam, ne diu te suspensum teneam, audi: audi, inquam, non quemlibet Prophetam, sed ipsum magnum Prophetarum Patrem, magnum Prophetam, immo magnum Patriarcham Iacob. Audi illum, de cuius progenie ac nomine gloriaris, a quo Israel diceris: a quo, vtinam sicut nomine, sic  re vir Deum videns voceris! Si ergo vir videns, vide, intellige, aduerte quod dicit. Non auferetur sceptrum de Iuda,  dux de femoribus eius, donec veniat qui mittendus est. Et ipse erit expectatio gentium. Eia, quid vltra quæruntur ambages? quid subterfugia? Non est qua euadas. Nam si hoc de Christo dictum est, aut sceptrum mihi regale de Iuda, siue de Iudæ femoribus ducem ostendes, aut Christum iam venisse concedes. Sed quod de Christo dictum sit, nullus, vt æstimo, Iudæus contradicit. Contuli aliquando de hoc sermone cum quibusdam Iudæis, qui hunc non de alio, quam de Christo prolatum se sentire, atque in hanc sententiam omnes Iudæos conuenire dixerunt. Quod si quis ex illo perfidorum numero, tantæ Prophetici sermonis euidentiæ se resistere posse desperans, de quolibet altero istud interpretari voluerit, irrito fallendi labore victus deficiet. De quo enim præter Christum, tam singularia, tam solemnia verba accipi possunt? De quo Prophetarum præter Christum, de quo Regum præter Christum, accipi potest, donec veniat qui mittendus est? De quo intelligi potest præter Christum, ipse erit expectatio gentium? Cum enim omnes Prophetæ a Deo sint missi, quis erit iste, de quo singulariter dictum est, donec veniat qui mittendus est, nisi Christus? Nouerat certe sanctus Patriarcha, hoc missionis nomen commune esse omnium Prophetarum. Quod ergo commune esse sciebat, hoc de vno specialiter proferebat. Cuius missio, nisi maior Propheticis missionibus esset, non eam vt singularem singulariter protulisset. Quam quia singulariter protulit, eum, quem mittendum esse dixit, maiorē omnibus missis vel mittendis ostendit. Maiorem vero cunctis mortalibus Christum, etiam tu, Iudæe, fateris. Constat igitur, quia quod de illo, qui maior est omnibus, dictum est: non nisi de Christo, quem  ipse profiteris maiorem, accipiendum est. Quis vero, præter Christum, dici potuit expectatio gētium? Non est paruum quod profertur, non est paruus de quo res tanta profertur. Magnum, cunctisque maiorem hunc esse, necesse est, qui a gentibus expectari dicitur, qui futurus expectatio gentium prædicatur. Non est plane de vulgo, non est de communi hominum numero: in quo  Iudaicus Principatus defectum,  gentium saluandarum expectatio sumit exordium. Vide, Iudæe, ne forte idem sit, qui a Patriarcha dicitur expectatio gentium,  a Propheta stare scribitur in signum populorū. Hæc quippe verba sunt Esaiæ. In illa die radix Dauid, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Quem ergo Iacob a gentibus dixit expectandum, hunc Esaias ab eisdem gentibus dixit adorandum. Scrutare totum textum diuinæ scripturæ,  de quolibet Iudęorum vel gentium Rege, de quolibet Iudæorum vel gentium Principe, talia vel similia dicta esse ostende. Sed scio, quia deficies: noui, quia præter Christum, nullum, cui ista congruere possint, inuenies. Et quia hoc perspicuum est, ad proposita reuertere:  qui Christum nondum venisse asseris, iuxta Patriarchæ tui sententiam, sceptrum de Iuda, vel ducem de femoribus eius ostende. Ad hoc quippe te cogit Prophetica vox. Aut enim, vt dictum est, Christum venisse, nobiscum fateberis: aut si venisse negas, Regem vel Principem de tribu Iuda demonstrare cogeris. Nam, vt nosti, per sceptrum, quo Regum solummodo insigniri solet dextera, Rex: per ducis nomen, inferioris dignitatis Princeps: per femur Iudæ, posteritas eius signatur. Produc igitur mihi de propagine Iudæ regem, aut si hoc non potes, saltem ostende ducem. Sed non ego, vt aliquid ridendum ponam, regem illum suscipiam, quē quidam tuorum apud Narbonam Galliæ vrbem, alij apud Rothomagum se habere fatentur. Non ego, inquam, quemlibet in Gallia, quemlibet in Germania, quemlibet in Italia, seu in remotis Orientis, Africæ, aut Aquilonis partibus, vel vbilibet habitantem Iudæum, pro rege Iudæorum suscipiam. Non suscipiam Iudæum pro rege Iudæorum, nisi habitantem  regnantem in regno Iudæorum. Iudæorum antiquum regnum illud esse non ignoras, vbi Dauid, vbi Salomon, vbi reliqui Iudæorum reges olim regnauerunt: ad quod tu inueterato iam gemitu suspiras,  a quo te exulem, numquam finiendis lamentationibus deploras. Nolo mihi nomen regis inane prætendas: nolo, etiam si de ipsa tribu Iuda ortus sit, quemlibet mihi de tuis obiicias. Nolo solo nomine regem, nolo nec de ipsa stirpe, sine regni potentia regem. Et, o animæ variis Satanæ phantasiis delusæ! quæ, quia de rebus non possunt, de rerum vanis nominibus gloriantur. Sequuntur vmbras corporum, nihil solidum præ manibus habētes:  dum more canum fluuiales imagines captant, escam, quam iam dentibus pressam mandere poterant, oris inconsulto hiatu amittunt. Numquid pro felice miserum, numquid pro indigena captiuum, numquid pro rege suscipere debeo seruum? Nam non dico regem, non dico ducem, saltem vel vnum in toto orbe mihi absque seruitutis probro ostende Iudæum. Quæ enim gentes Iudæis non imperāt? Quibus populis Iudæi non seruiunt? Quod genus hominum non eos vt vilissima mancipia conculcant? Vere sicut olim eis in Deuteronomio interminatus est Deus, cum quantum ad religionem, cunctorum populorum caput extiterint, nunc in caudam omnium gentium conuersi sunt. Qui nihil sibi tutum alicubi arbitrantes, etiam non metuenda timentes, atque ad omnes rerum euentus suspēsi, vt fratricida Cain, vagi  profugi sunt super terram. Pendet assidue, vt in iam nominato libro scriptum est, vita eorum ante ipsorum oculos,  multa vi formidinis tremefacti, non credunt vitæ suæ. Dabis ergo mihi, Iudæe, de talium numero regem? dabis pro rege exulem? Produces pro rege seruum? Propones pro duce mācipium? Dices in talibus adhuc manere Prophetiam, Non auferetur sceptrum de Iuda,  dux de femoribus eius? Et quoniam clarum est, quod absque regia dignitate, vano regis nomine gloriari puerile ac stultum est, si fateri non vis Christum iam venisse: cum regio nomine regalis quoque potentiæ regem ostēde. Si non potueris, saltem ducem Iudæorum exhibe. Sed quoniam Christo adueniente,  regni gloria,  ducatus potentia prorsus apud Iudæos periit: intellige Christum venisse, quem Iacob mittendum, quem ante multum iam temporis a Deo credimus,  dicimus missum. Et missum quidem iam docui, quo vero tempore docui, nondum probaui. Sed hoc lucide Prophetia præmissa demonstrat. Eo quippe tempore Christum dixit mittendum, quo sublatis regibus vel ducibus, principatus esset Iudaicus auferendus. Rimare ergo mecum generationis Iudæ seriem,  quando regnum vel ducatum tribus Iudæ cessasse cognoueris, tunc Christum venisse agnosce, tunc adora, tunc suscipe. Quamuis autem ipsum Iudam, dum viueret, digniorem fratribus extitisse, quamuis tribum ipsius insigniorem cæteris fuisse, quibusdam priuilegiis scriptura non taceat: regnum tamen eius vel principatus, a Dauid maxime cœpit,  ad Christi vsque tempora perdurauit. A Dauid ergo primo rege tribus Iudæ, numerare incipe,  quod exinde sceptrum de Iuda,  dux de femore eius non defecerit, agnosce. Discurre per singulos,  Salomone, Roboam, Abia, Asa, numeratis, per subsequentes vsque ad Ioachim, vel Sedechiam, vltimum ante captiuitatem Babylonicam tribus Iudæ regem, perueni. Inde per Salathiel,  eius filium Zorobabel, templi Dei reparatorem, primumque post regiam dignitatem de tribu Iuda ducem, ac per eos, quos Iudaicæ antiquitatis relator Iosephus  ipse Iudæus describit, vsque ad Herodem cursum continua. Cumque vniuersos duces illos, qui populo Iudaico, toto illo tempore principati sunt, de tribu Iuda propaginem traxisse cognoueris: vide quod in iam dicto Herode, non tantum regnum, sed  ducatus de eadem tribu defecerit. Si legisti, recole: si nō legisti, lege  disce, toto illo tempore, quod a Zorobabel vsque ad Herodem medium extitit, nunc Ducum, nunc Regum, frequentius vero Pontificum nomine, de prædicta tribu Iudæ descendentes, principatum Iudaicum obtinuisse. Quod si dixeris, eos qui principati sunt a Zorobabel vsque ad Herodem, non posse ex historiis liquido comprobari, originem de tribu Iuda traxisse: respondeo. Et si hoc ex historiis aperte non colligitur, tamen ex iam dicta Prophetia, quæ cunctis huiusmodi historiis pręcellit, lucide comprobatur. Licet enim Iosephi vel aliorū historiæ, de qua Iudæorum tribu prædicti Principes genus traxerint, nominatim non expresserint, tamen quod non affirmant, nullatenus negant. Supplet ergo plenissime quod deest historiis Prophetia, quia longe maiori fide dignus est spiritus Dei in Prophetia loquens, quam scriptor quilibet, more humano quæ sibi vidētur describens. Quod ergo scriptor historiæ tacuit, spiritus dixit: quod illi defuit, Deus suppleuit. Vt ergo dictum est, a Zorobabel vsque ad Herodem, nunc Ducum, nunc Regum, nun Pontificum nomine, Iudæis, ex tribu Iuda genus trahentes Principes pręfuerunt. Qui licet illicite Pontificatum, quod scilicet Leui filiis lege debebatur, ambitiose inuaderent: Iudęis tamen toto illo tempore, hoc vel illo dignitatis nomine principati sunt. Nam quando Persis vel Macedonibus, quorum imperio subiacebāt, prohibentibus, nomine vel fastu regio vti non poterant: vel simplici ducatu, vel sacerdotij honore, Iudæis præsidebant. Horum si vis etiam nomina nosse, audi. Zorobabel Principi Iudæ, Ioachim filius Iesu sacerdotis magni, qui in Aggæo Propheta legitur, Pontificij honore successit. Huic Heliasu, Heliasu Ioiada, Ioiadæ Ioannes, Ioanni Iudas, Iudæ Onias, Oniæ Eleazarus, Eleazaro alter Onias, Oniæ Simon, Simoni tertius Onias, Oniæ in principatu absque sacerdotio Iudas Maccabæus, Iudæ,  in ducatu,  in sacerdotio, eius frater Ionathas, Ionathæ in vtroque Simon frater vtriusque, Simoni Ioannes, Ioanni Aristobolus. Hic primus post Sedechiam diadema regium assumens,  honorem sibi Pontificalem retinens, vno tantum, vt supra dictum est, anno, populo præfuit. Aristobolo Alexander, vt ille rex pariter  sacerdos, successit. Post quem etiam Alexandra vxor eius principata est. Dehinc duo iam dicti Alexandri  Alexandræ filij, in Pontificatu Hyrcanus, in regno Aristobolus successerunt. Aristobolo a Pompeio Romano Cōsule victo ac vincto, Romamque transmisso, Herodes a Iudæ vel Iudæorum genere prorsus alienus, interfecto iam fratre Aristoboli Hyrcano, iussu Romani senatus, regnum Iudæorum obtinuit. Crede tuo Iosepho, qui ipsum Herodem, ex patre Idumæo, qui Antipater dicebatur, matre Arabica, quæ Cypris vocabatur, progenitum scribit. Quo Herode regnum Iudaicum obtinente, Christum natum non solum vox Euangelica prædicat, sed iam dicti Iosephi historia, ac multorum tam Christianorum quam Paganorum relatio certa declarat. Ab illo ergo Herodis tempore vsque ad hunc, in quo ista conscripsi, millesimum centesimum quadragesimum quartum annum: adhibito omni conatu tuo, saltem ducem vnum, ne dicam regem, vel de Iuda; vel de qualibet Iudæorum tribu, si potes, ostende. Nonne idem tuus refert Iosephus, quod defuncto Herodi primo, Archelaus eius filius in totius Iudaici regni principatum, Romani Cæsaris præcepto, successit? Nonne illo amoto, alij ipsius Herodis filij, vel sanguinis proximi, in idem regnum per Tetrarchias, vel diuisiones multiplices successerunt? Nonne  hi omnes a Natiuitate Christi, vsque ad vastum  vltimum Hierosolymitanæ vrbis, totiusque Iudaici regni excidium, vix annis sexaginta principati sunt? Exinde postquam terra illa olim a Deo data Iudæis, Iudæos vniuersos velut inutilia pectoris purgamenta exspuit, eosque per vniuersum orbem terrarum disseminans, pedibus omnium gentium conculcandos exposuit: nosti quod non solum ad regnum vel principatum aliquem aspirare, sed nec etia ab ignominiosa seruitute respirare modo quolibet potuerunt. Quid igitur restat? Hoc plane. Aut enim, vt supra iam dictum est, sceptrum regium vel ducatus honorem, ex Iudæ progenie adhuc permanere monstrabis: aut iam ablato sceptro de Iuda, ac duce de ipsius semore, Christum iam venisse fateberis. Nec id solum. Nam necesse est te, aut cuncta quæ diuinis libris vel veracibus historiis protuli, rationabiliter improbare: aut, si hoc non potueris, Christum sub Herode rege natum fuisse fateri. Sed vere, , vt etiam lippientibus  cæcis oculis clarum est, nulla Iudaica peruersitas, nulla cuiuslibet erroris insania tam robustæ veritati resistere potest. Concidat igitur rigida ceruix, obmutescat lingua blasphema:  mundi Saluatorem Christum, non quasi eum, qui nondum venit, venturum expectet: sed sicut eum, qui iam claro aduentus sui lumine mundum irradiando perfudit, adoret. Quid de his omnibus tibi videtur, Iudæe? An tanto diuinarum sententiarum aggere, Iudaicum in te cor nondum obrutum est? An quicquam damnandæ perfidiæ adhuc superest? Sum fortasse aliis nimius, dum tuam suspectam habens duritiem plus forte iusto videor in loquendo profusus. Tendat ergo ad finem oratio,  in vltimo Prophetarum, rem diu productam concludat. Veni ergo post alios,  tu nulli præcedentium Prophetarum inferior Daniel,  quid de Christi aduentu tibi a Deo per Gabrielem reuelatum sit, prome. Explica cuncta inuolucra, declara obscura, resera clausa. Coge Iudæos confiteri quod negatur,  non eis solummodo Christum venturum, sed  ipsum, quo venturus erat, tempus enarra. Et ne ipsorum obstinatæ tergiuersationi aliquod diffugium pateat, vel locus vspiam causandi supersit: ipsos eis a tempore tibi ostensæ visionis vsque ad Christum enumera. Audite ergo Iudæi Prophetam Dei,  cum lapillis vel ipsis manuum vestrarum digitis, a Daniele vsque ad Christum annos Propheticos computate. Nolite iam vltra citraque Christum quærere, certissimum aduentus ipsius annum tenete. Audite igitur Gabrielem, Danieli loquentem. Daniel animaduerte sermonem,  intellige visionem. Septuaginta hebdomades adbreuiatæ sunt super populum tuum,  super vrbem sanctam tuam: vt consummetur præuaricatio,  finem accipiat peccatum,  deleatur iniquitas,  adducatur iustitia sempiterna,  impleatur visio  prophetia,  vngatur sanctus sanctorū. Scito ergo,  animaduerte ab exitu sermonis, vt iterum ædificetur Hierusalem, vsque ad Christum ducem, hebdomades septem,  hebdomades sexaginta duæ erunt. Et rursus ædificabitur platea  muri, in angustia temporum. Et post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus,  non erit eius populus qui eum negaturus est. Et ciuitatem,  sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo,  finis eius vastitas. Et post finem belli, statuta desolatio. Confirmabit autem pactum multis hebdomada vna,  in dimidio hebdomadis deficiet hostia  sacrificium,  in templo erit abominatio desolationis. Et vsque ad consummationem  finem perseuerabit desolatio. Quid agitis Iudæi? Ecce non solum annum aduentus Christi, sed  passionis ac mortis eius tempus vester Propheta describit. Nec istud tantum, sed  quicquid vobis ex illo tempore contigit. Quod ciuitati vestræ, quod sanctuario, quod toti Iudaicę stirpi vsque in hodiernum accidit, prædicere vel describere non omisit. Redite ergo ad annorum numerum,  ab hac Danielis visione vsque ad Christum, non solum tempus,  ipsum, in quo natus est, accipite annum. Sed ne forte moderni relatoris verba vobis vilescant, accipite eumdem numerum non a moderno, sed ab antiquo,  doctissimo viro Tertulliano. Cui, licet de nostris fuerit, non credere nō poteritis: cum ex Principum tempore,  veracium historiarū fide, ab eo veritati cedere coacti fueritis. Audite ergo ipsum. Vnde, inquit, ostendimus, quia Christus venit intra septuaginta hebdomades? Numera a primo anno Darij, quoniam ipso tempore ostenditur Danieli visio ipsa. Dicit enim ei. Intellige  coniice, a prophetatione sermonis respondere me tibi hæc. Vnde a primo anno Darij debemus computare, quando hanc vidit visionem Daniel. Videamus anni quomodo impleantur, vsque ad aduentum Christi. Darius regnauit annis decem  nouem. Artaxerses quadraginta vnum. Ochus, qui  Cyrus annis viginti quatuor. Argus anno vno. Alius Darius, qui  Medus nominatus est, annis xxij. Alexander Macedo, annis xij. Deinde post Alexandrum, qui  Medis  Persis regnauerat, quos deuicerat,  in Alexandria regnum suum firmauerat, quando  nomine suo eam appellauit: post eum regnauit illic in Alexandria Sother, annis xxxv. Cui successit Philadelphus regnans annis xxxviij. Post hunc Euergetes regnauit annis xxv. Deinde Philopator, annis x.  vij. Post hunc Epiphanes, annis xxiiij. Item alius Euergetes, annis xxviiij. Sother, annis xxxviij. Ptolemæus, annis xxxviij. Cleopatra annis xx mensibus v. Item Cleopatra conregnauit Augusto annis xiij. Post Cleopatram, Augustus aliis annis xlij. imperauit. Nam omnes anni Augusti fuerunt numero lvj. Videmus autem, quoniam in quadragesimo  primo anno imperij Augusti, qui post mortem Cleopatræ imperauit, nascitur Christus. Insuper vixit idem Augustus, ex quo natus est Christus, annis xv. Et erunt reliqua tēpora annorum in die Natiuitatis Christi in annum Augusti xlj. post mortem Cleopatræ anni cccxxxvij.  menses v. Vnde adimplentur lx duæ hebdomades  dimidia, quæ efficiunt annos ccccxxxvij. menses sex in die Natiuitatis Christi. Et manifestata est iustitia æterna,  vnctus est sanctus sanctorum, id est Christus,  signata est visio  Prophetia,  dimissa sunt peccata, quæ per fidem nominis Christi omnibus in eum credentibus tribuuntur. Quid est autem signari visionem  Prophetiam? Quoniam omnes Prophetæ nunciabant de ipso, quod esset venturus,  pati haberet. Igitur quoniam adimpleta est Prophetia per aduentum eius, propterea signar visionem  Prophetiam dicebat: quoniā ipse est signaculum Prophetarū omnium adimplens omnia quæ retro Prophetæ nunciarunt. Post aduentū enim  passionē eius, iam non visio, neq. Propheta est, qui Christum nunciet esse venturū. Et post paululū. Videamus, inquit, quod aliæ vij.  dimidiæ hebdomades, quę sunt subdiuisę in abscisione priorum hebdomadarū, in quo actu sint impletæ. Post Augustū enim, qui superuixit post Natiuitatem Christi, anni xv. efficiuntur. Cui succedit Tyberius Cæsar,  imperiū habuit annis xxij. mensibus vij diebus xxviij. Huius nonodecimo imperij anno patitur Christus, annos habens quasi xxxiij. cum pateretur. Itē Gaius Cæsar, qui  Caligula, annis tribus, mensibus septē, diebus xiij. Tyberius Claudius, annis xiij, mēsibus vij. diebus xx. Nero, annis octo, mensibus ix. diebus xiij. Galba, mensibus vij. diebus xxviij. Otho, mensibus iij. diebus v. Vitellius, mensibus viij. diebus xviij. Vespasianus, anno j. imperij sui debellauit Iudæos,  fiunt anni numero quinquaginta duo, menses sex. Nam imperauit annis x. Atque ita in diem suæ expugnationis, Iudæi impleuerunt hebdomades septuaginta prædicatas a Daniele. Quid iam, o Iudæi errori vestro, quid obstinationi nefandæ, immo quid insaniæ condemnandę reliqui est? Ecce numerum annorum exponēte ac distinguente veraci,  docto viro, cernitis ab anno, quo hæc visio Prophetæ reuelata est, vsque ad vltimam ciuitatis ac regni vestri euersionē, infra septuaginta hebdomades, hoc est ccccxc. annos consummatam præuaricationem, finem accepisse peccatum, deletam iniquitatem, adductam iustitiam sempiternam, impletam visionē  Prophetiam,  vnctum sanctum sanctorū. Hoc quomodo? Proferte si quid habetis,  ostendite quando, aut qualiter, vel per quem, infra hoc præscriptum tēpus, hæc tanta, tam admiranda, tam amplectenda completa sint. Dicite, quomodo consummata præuaricatio sit, quomodo peccatum finem acceperit, quomodo infra eundem terminum adducta sit iustitia sempiterna, quomodo impleta visio  Prophetia:  tandem quis fuerit, qui eo tempore prædicatur vnctus, sanctus sanctorum. Et his quidem diebus, sicut supra alterius sententiæ causa dictum est, fuerunt quidam, qui cum [...]