Qvando paternitati vestræ scribo, quia aures vestras toti mundo expositas noui, iuxta quod materies assumpta permittit, prolixitatem vitare soleo. Quod si modo hoc nō potuero, precor ne paterna pietas id ægre ferat. Scripsit sublimitas vestra Archiepiscopo Arelatensi,  Episcopo Viuariensi: vt litem, quæ pro Monasterio sancti Baudilij, inter Nemausensem Episcopum,  Casæ Dei Abbatem surrexerat, loco congruo,  die, vtraque parte aduocata, diligenter audirent:  præter diffinitiuam sententiam, quam vobis reseruari mandastis, cuncta sollicite examinarent,  examinata ad vos nuncio vel literis referrent. Sed quia, Pater, nequaquam omnia, maxime illa quæ remotiora sunt, nisi ab his, quibus ea nota sunt, certificemini, scire potestis: notum facio, quod a multis religiosis, sapientibus,  fide dignis Clericis  Monachis, pro certo comperi: adeo alteri parti hos suspectos esse examinatores, vt pene idem sit hoc imponi Arelatensi, quod esset si imponeretur Episcopo Nemausensi. Et vt me vel ipsos verum dicere, sapientia vestra cognoscat: nouerit Arelatensem natum in Diocesi Nemausensi, oblatum a patre dum puer esset, ecclesiæ Nemausensi, nutritum a puero vsque ad iuuenilem ætatem in Ecclesia Nemausensi, Canonicum fuisse Ecclesiæ Nemausensis. Et postquam Episcopus Agathensis factus est,  postquam in Arelatensem Archiepiscopum promotus est: semper defendisse negotia Ecclesiæ Nemausensis, semper contra aduersarios pugnasse Ecclesiæ Nemausensis. De Viuariensi vero quid dicam? Licet quantum ad propositum religionis spectat, Cluniacensis Monachus sit,  causa Dei ac nostri, in Casæ Dei iustitia claudicare non debuerit: videtur tamen mihi, videtur  omnibus qui rem sciunt,  hoc attendunt: quod quantum ad hanc causam pertinet, magis in eo præponderat affectus carnalis, quam ille qui eum magis nobis ac nostris conciliare debuerat, spiritualis. Fuit enim diu Nemausensibus,  ante,  nunc loco proximus:  nunc,  adhuc familiaritate, affinitate,  ipsi Nemausenfi Episcopo etiam consanguinitate coniunctus. His additur, quod hanc de se opinionem; hoc est quod vel iudices, vel examinatores huius causæ suspecti sint: ipsi propria confessione non oris, sed quod maius est, operis nuper testati sunt. Nam cum discretio iustitiæ vestræ caute præceperit, vt congruo loco,  tempore, vtramque partem ante præsentiam suam euocarent: ipsi non ex parte, sed ex toto fines Apostolici mandati transgressi sunt: cum non solum de vestro, quod summum est, sed etiam de quolibet rationabili mandato, lex vestra Romana,  autentica dicat, quod mandatarius non debet excedere fines mandati. Ex toto plane mandatum Apostolicum transgressi sunt, quia non congruum tempus,  incongruum locum, vel congruum locum,  incongruum tempus: sed vtrumque pariter hoc est,  locum  tempus: non dico tantum incongruum, sed, si dici posset, incongruissimum, Abbati  Monachis præfixerunt. Locum, quia in vrbe, in Ecclesia, in ipsa domo aduersarij: sub potestate, sub armis, sub minis, sub terroribus amicorum, affinium, consanguineorum ipsius, causam tractari decreuerunt. Tempus, quia occupatiore totius anni tempore, quando metendis, colligendis, vel congregandis nouis frugibus, omnis paterfamilias, maxime hi, qui pauperiores sunt, occupantur. De quorum numero, licet magni nominis sit, ex plurima parte Abbas Casæ Dei excipi non potest. Hoc, inquam, tale tempus ad examinandum tantæ rei negotium, examinatores seu iudices iustissimi elegerunt. Mandato tamen vestro, sicut in omnibus semper facere paratus est, Abbas obediens: tam incongruo tempore ad tam incongruum locum, non vt voluit, sed vt potuit, venit. Nam nullum legisperitum, nullum aduocatum, nisi pene prorsus inutilem, de partibus illis Prouinciæ, timore supradictorum hostium vel prece, vel precio habere præualens: cum paucis in Burgundia emendicatis patronis, diei constitutæ interfuit:  licet sub hostibus agens, mandato tamen vestro in omnibus paruit. Questus est coram iam dictis de loco, questus est de tempore: rationem cur quereretur proposuit, sed nihil conquerendo profecit. Data est ei ad agendum altera, nec minus iniqua dies: præfixus est ei,  idem, de quo totiens questus fuerat, locus. Vnde quia se videt, non iam latenter, sed aperte grauari, ad iustitiæ sedem recurrit, ad patrem ab hostibus fugit: apud vos qui Petri, immo qui illius vices in terris geritis, qui facit iudicium iniuriam patientibus, querelam tantam deponit. Orat ipse, precatur  vniuersa Casæ Dei, sicut ipse nostis, non contemnenda Congregatio: precor,  ego de sæpe experta maiestatis vestræ confidens gratia: vt examinatores hos, vel iudices tam aperte, tam sine nube suspectos, ab hac causa remoueatis:  vobis, si placet, eam examinandam, ac terminandam assumatis. Licet enim sit iter a partibus nostris ad vos vsque longinquius, licet sit laboriosius, licet morbis Italicis peremptorium: nihil tamen fratres illos grauare poterit, si vnde certi sunt, rem de qua agitur, aut iure retinuerint, aut iure amiserint. Sperant tamen,  valde præsumunt, Monasterium, quod tam diutina, tamque quieta possessione (vt dicūt) possederunt, quod de paupere, quod de vili, quod de irreligiosa Ecclesiola, comparatione præcedētis egestatis: in diuitem, in nobilem, in religiosam Ecclesiam, immo, quod maius est, Monasterium, multis laboribus, multis expensis, prouexerunt: sperant, inquam,  confidunt, quod iustitię vestrę iudicio repulsis aduersariorum calumniis, sempiterne eis possidendum concedatur.