De miraculis S. Germani ep. Autissiodorensis Selebiensibus. Praefatio Dilectionis tuae precibus infinitis, virorum mihi carissime, quibus me historiographum creare non desinis, plurima sunt, quae me huc usque parere vetuerunt. Talibus siquidem ac tantis passim obedire rogatibus aetas immatura me vetuit, parvitas imperita prohibuit, ignorantia tenebrosa retraxit. Haec sunt meae obstinationis causae praecipuae, hae excusationes justae silentii, hae ad excusationem compulsiones violentae. Ceterum tua sagacitas quod amica simplicitate non valuit impetrare per se, astuta calliditate pene violenter extorsit per alium; quippe dum tuis precibus illius, domni scilicet Prioris, imperia sociasti, cujus jussionibus obviare nec patitur ratio, nec sinit institutio regularis. sic conjunctis viribus, tu precibus amicis invitas ad studium, ille imperiali obedientia compellit ad obsequium: tibi quippe, quia amicus es, resistere obstinate non debeo; illi, quia dominus et pater est, obviare nec volo, nec valeo. [2] Negotium igitur curabo, quod imponitis; aggrediar hoc opus arduum hebes et inscius, vestra sane merita meis viribus anteponens, et plus in vestris orationibus, quam in mea possibilitate confidens; aggredior, inquam, opus egregium puer et parvulus, qualiterque ecclesia Selebiensis fundata sit, quae causa, quis modus fundationis extitit, qui et fundatores fuerint, sicut ex ipsius domni Prioris ceterorumque seniorum relatione investigare potuero, Domini Dei nostri gratia adjuvante, litteris insinuare curabo. Precor autem omnes hujus opusculi nostri lectores, eorum vestigiis mente provolutus et animo, quatinus meam pusillitatem in caritate, quae Deus est, supportantes, meae infirmitati compatientes, nec inordinate positis obloqui, nec pueriliter studeant derogare tractatis. Satis est, me meo proprio judicio judicari: praeterea rusticitatis est et inclementiae illum accusare vel obloqui, qui primitus accusator est sui. Praesumptionis autem calumniam obedientia regularis, quae ad hoc opus me compulit, refraenabit, simplicitatemque calami agrestis, aetas tenella, quae vix vicesimum secundum annum ingreditur, excusabit. [3] Prima quidem lectione, de venerandi patris et patroni nostri Germani digito, qui totius pene nostrae narrationis causa est et materia, qualiter eum de dextera Praesulis olim violenter quidam decerpserit, manifestare dignum duxi. Quod quidem tibi, lector, ideo prima lectionis fronte insinuare curavi; ut cum historicam narrationem inchoavero, sine digressionis habitu continuetur oratio, nec sit necesse de historia ad alia narranda digredi, cum, quod scire oportet de digito, tibi praecedenti relatione fuerit antea patefactum. Fuit in Autissiodorensi cœnobio, ubi beatissimi Germani corpusculum incorruptum requiescit et integrum, frater quidam, qui etiam inibi subsecretarii a fungebatur officio, qui in beatissimi Confessoris amorem specialis igne dilectionis accensus extitit, in ejus laude continuus, in memoria sedulus, in obsequio studiosus. Hic, ut ei esset memoria Praesulis de frequenti frequentior, spes ex certa certior, cultus ex devoto devotior, nescio cujus spiritus suggestione concepit, ut aliquid monumenti de sanctissimo Sancti corpore furtivus invasor abstraheret. [4] Hoc facile quidem crediderim, hunc animum sinistri spiritus persuasione conceptum; cum eum et amoris incendium ad culpam compulerit, et ad praesumptionis ausum simplex et pia intentio animaverit. Hujusmodi affectu mente concepro, ad effectum opus affectum perducere totis desideriis anhelabat; temporis opportunitatem expectat, horae congruentiam praetolatur. Nec mora; nocturnum silentium monachorum, et custodum absentia, sociorum et custodum subtractio, ad conceptam animo rem exequendam horam congruam, constantem animum, silentii fidem contulerunt. Credebat homo latere debere rem factam sub tenebris, mortaliumque devitare notitiam, quod sub solius Dei perficeretur aspectu. Hac spe confirmatus in anima ad factum, locum, quo sanctissimi Praesulis corpus requiescit, adivit; praemeditatusque, ut credo, quid eripere voluisset, digitum medium manus dexterae sacrilegii reus vel morsu, vel abscissione destruxit. [5] Vix se temerarius ab ausu praesumptuoso retraxerat, cum Confessoris offensi admirabilem et inauditam seculis in se praesensit ultionem, quae tam admirabilis est, et plena stupore; ut difficile sit agnoscere, utrum in ea plus ira Praesulis, quam clementia; plus misericordia, quam judicium commendetur. Mox namque ut reatum reus admiserat, divinitatis quodam agitatus impulsu, virtuteque coactus, reum pectus infatigabiliter pugno tundere cœpit utroque, semper voce flebili, continua lamentatione declamans: Sancte Germane, miserere mei. Postea quamdiu supersuit, ab hoc mirabili satisfactionis genere cessare non potuit, nisi cum corpusculum aut soporis quiete foveret, aut ciborum perceptione reficeret. Respice, quaeso, et mirare, mirabilem Germanum fecisse mirabiliter; respice et mirare, clementem Pontificem erga filium non immisericorditer injuria commoveri; et si commotus injuria, sat tamen clementer et paternae commotionis repressit incendium; dum non ad salutis virtutisve dispendium, sed ad obtentum veniae, ad satisfactionem offensae, ad beatitudinis meritum ultionis exercuit disciplinam. [6] Sic igitur dum se reus deprehensum a Divinitatis majestate sentiret, digitum super altare necessitate coactus reposuit, in satisfactione praenotata notata continua lamentatione perdurans. Nec intercessit dilatio, cum ad eum quosdam de fratribus conduxit fortuna: aspiciunt et mirantur miraculum omnibus seculis admirandum: non diu celari potuit res digna spectaculo; paucis primo praecognita, ad plurimorum notitiam in momento pervenit: accurrunt monachi, dumque passum accelerant singuli, in hora congregantur universi: in conventu publico reus de eventu conventus, causam edisserit; exposuit modum; confitetur admissum; ostenditur digitus in altari, quem rapuit; manifestatur sententia, quam ex rapina promeruit: plangunt monachi Praesulem tam vehementer offensum, plangunt errorem fratris immensum, plangunt filii Patris injuriam, plangunt fraterni reatus incuriam. [7] Communi subinde fratrum consilio corpus Praesulis in tali loco reponitur, sic aptatur; ut sine plurimorum consensu nec aspici valeat, nec adiri: circumcluditur siquidem usquequaque forti muro sarcophagus, uno tantum ostio ferreo admittente accessum ad requiescentis honorem: indeficienti lumine lampas ibi perseverat accensa; quae ut illius, cujus deservit honori, circa sacri sepulcri ambitum praesentiam commendaret, visa quindecim diebus ferme totidemque noctibus, dum semper arderet, nihil imminutionis praetulisse. Nec illud silendum est, quod si fortuito casu per noctem illam extingui contigit, sicut in libro Miraculorum ejus scribitur, nulla indulgeatur custodibus requies, nulla potiendi somno facultas, donec defecti luminis obsequium reparetur: interdum cujusdam manus impulsu molestius impetuntur; ut nemini impune dubitare liceat, debita loco servitia non inepte, non segniter exercenda. Digitus autem in eburnea pyxide compositus, honorifice vice corporis altario superpositus eminebat; qui ad incorrupti corporis invincibile argumentum, ita carnis et cutis integritate perseverat ornatus; ut pili etiam infra mediam juncturam tam firmiter cuti adhaereant; quod ad intuentium admirationem per eos in sublime digitus possit et soleat elevari. Iis ita digestis, ad hostoricae narrationis accedamus exordium. [8] Eodem ferme tempore, quo Angliam dux Normanniae willelmus invaserat, potentique dextera suo subjugavit imperio, fuit in praedicto Autissiodorensi cœnobio frater quidam, nomine Benedictus; nec immerito sane tali nomine vocitatus; nam, tamquam de re nomen sortitus, habere meruit benedictionem a Domino et misericordiam a Deo salutari suo. Hic in eodem educatus cœnobio, loci illius abbati d sub seculari habitu diu multumque servierat; jamque tempus advenerat, quo et egregii juvenis obsequia, sua sibi praemia postulabant, et benignus Dominus non ejus ingratus obsequiis, illum honorifice remunerare parabat; et ne remuneratio juvenis animum vel votum offenderet, duarum illi rerum proposuit optionem; ut scilicet quod mallet e duobus eligeret, vel militiae cingulum in seculo, vel militiam monachatus in monasterio. [9] Optionem ergo hujuscemodi proponente , respondit abbati Benedictus, Melior est, inquit, dies una in atriis tuis, Domine, super millia; elegi providus abjectus esse in domo Domini Dei mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum; quia misericordiam et virtutem diligit Deus; gratiam et gloriam dabit Dominus. Infinita est in seculo militantium multitudo; verum, quod pudot est dicere, vitiis potius, quam virtutibus servientium: infamis est militia solo nomine militare, et dedecus indecens vitiis et inertiae servire sub armis: ad haec spiritalia castra me confero, ubi nec virtus praemio, nec honestas reverentiae carebit honore: illi Domino militabo, qui suos milites virtute corroborat, quiete laetificat, gloria et honore coronat. Nec mora, monachicis disciplinis Benedictus injectus, litterisque appositus, ordinem monachorum et servitium in brevi didicit; quia in lege Domini voluntas ejus, et in mandatis ejus meditabatur die ac nocte. Sic ergo dum ambularet de virtute in virtutem, dum ascensiones in corde suo disponeret, dedit ei Dominus fungi sacerdotio, et habere laudem in nomine ipsius; ac deinde, tamquam moribus et genere fuerit levita, sacrorum secretorum custos et conscius, ejus pro vitae merito, pro morum honestate, praelatus. [10] Quo officio dum tempore plurimo fungeretur, fidelisque servus et prudens in modico et in majori probaretur, beatus Germanus ei nocturna visione apparuit, talibusque eum, tamquam alterum Abraham, est allocutus affatibus: Egredere, inquit, de terra tua, et de cognatione tua, et de hac domo Patris tui; et veni in terram, quam monstravero tibi. Est locus in Anglia, vocaturque Selebia, meo provisus honori, meae laudis praedestinatus obsequiis, mei nominis titulis celebris futurus et gloria: qui super ripam Usae fluminis situs, non plurimum distat ab Eboraca civitate e. Hujus te loci providi et praeelegi meo nomini fundatorem; fundabisque tibi cellam in possessione regali, quae scilicet prope pertinet ad jus regis. Et ne tantam talemque peregrinationem solus formides arripere, meo, crede, comitatu consolaberis, meo consilio confirmaberis, mea protectione munieris. Digitum etiam meum, qui super altare est, in mei memoriam tecum asportabis; quem ut secure et sine amissionis periculo ferre valeas, brachium tuum inter cubitum et scapulam cultello aperies, et infra illud digitum collocabis. Nec hoc facere trepides, quia nec effundes sanguinem, nec pœnam tolerabis. [11] Iis dictis, visio sacratissimi Confessoris ablata. Mane ergo facto, nolens Benedictus observare somnia, quae multos multoties errare fecerunt, neglexit visionem, nec attendit. Cui se beatus Germanus iterata visione demonstrans, increpavit, cur neglexisset, quod viderat: imperavit, ut omnia quam citius implere satageret. Neglexit adhuc Benedictus visionem, sicut antea jam fecerat, nec aliquid de visionis executione cogitabat. Nec immemor suscepti negotii, tertio se monacho, sicut primo et secundo jam fecerat, beatus Confessor ostendit: quem solito severius affatus, taliter aspera ratione convenit: Heus, inquit, num tanti a te habitus sum; ut visionem meam digneris implere? Jam tertio tibi frustra apparui, votum et velle meum aperui; nec tamen hactenus imperiis meis parere parasti. Praedico igitur, et in veritate pronuntio, quod, nisi citius jussionem meam adimpleveris, inobedientiae tuae gravem excipies et perferes ultionem. [12] Hac Benedictus voce perterritus, exinde cœpit secum de profectione tractare. Et quoniam discessionem suam rationis et licentiae libertate munire volebat, ingressus capitulum, licentiam petiit abeundi; causam tamen discessionis miraculumque visionis omnino dissimulans. Nec impetrare valens vice prima, quod petiit, patienter suspendit negotium; dieque crastina licentiam iterum satis avide postulabat; reclamant singuli, resistunt universi, et in contumelias monachi monachorum omnium voces una prosiliunt, clamores perstrepunt, jurgia proferuntur, Voces immites, convitia, jurgia, lites, Lis creat, Ordo movet, fert furor, irafovet. Contumeliosam itaque passus repulsam, necessitate compulsus, clanculo discedere cogitabat; digitum gloriosi Praesulis, sicut ei jusserat ipse, nocturno silentio rapuit; apertoque brachio suo, digitum infra reposuit. In quo solo facto miracula plurima coruscant; quia nec vulnus invenit sanguinem, nec vulneratus cruciatus incommodum: accessit etiam ad haec non inferioris prodigii splendor et gloria, quia cum pretiosum pignus ad brachium admovisset, ad illius susceptionem continuo se vulnus hiatu citissimo sufficienter aperuit, susceptoque digito iterum se recenti reclusione recepit. Ligavit tamen ille vulnus linteolis, ac si brachium cauterarium a haberet. [13] Quo facto, factisque ceteris, quae facere compulit itineris apparatus, Deo se commendans, et sanctissimo patrono suo Germano; media nocte monasterium egressus, iter ingreditur, quod Gallicana ducebat ad littora. Jamque crastina dies illuxerat, nec illius absentia diutius latere valebat: primo quidem sociis et sacrorum custodibus, ac deinde fratribus omnibus illius discessus innotuit: quaeritur in monasterio, nec invenitur: inquiritur per civitatem, nec ulla de eo certitudo cognoscitur: exploratur per ecclesiam sat solicite, si salva sint omnia; si, illo discedente, cuncta, quae sub cura ejus fuerant, intacta rem anserint. Dum ergo considerantur omnia, singula pertractantur, ad extremum pretiofum Praesulis digitum abesse compererunt. Tunc clamor per ecclesiam oritur, et turbatio per monasterium funditur; tunc gemitus et lamenta per civitatis ambitum elevantur; Tunc doluit quivis, mulier; mas, advena, civis; Hinc gemitus juvenum personat, inde senum: Doctus, hebes, stultus; sensatus, parvus; adultus, Femina, vir flebant, fletuque fluente madebant. [14] Ad persequendum postremo monachum per itinera plurima plurimi destinantur: Insequitur monachum monachorum turba furentum, Atque minans caedes hinc eques, inde pedes. Unum plurimi prosequuntur: unanimes persequentes inveniunt, invenientes capiunt, capientes clementer arguunt, indignanter increpant, vehementer objurgant; sacrilegii demum Benedictus arguitur, de digito sacratissimo secrete palamque convenitur: diffitetur imposita; constanti ratione se nec sacrilegum nec sacrilegii conscium, viva voce testatur: sed illi, quorum cor induratum, quorum fuit manus extenta, nec ejus excusationem accipiunt, nec ullam approbant rationem. Ceterum vim et violentiam ingerentes, manus injiciunt; vestibus eum expoliant; omnia perscrutantur incassum; tandem consummato labore, quia scrutati sunt inique, dispendioso defecerunt scrutantes scrutinio; nec super eum, quod quaerebant, reperire valentes, maxima perturbatione confusi, Autissiodorum redierunt. Benedictus autem ad mare perveniens, prospero et felici cursu cum pretioso thesauro devenit in Angliam. [15] Secundis itaque ventorum afflatibus Anglica Benedictus ad littora pro Selebeia Salesbyriam cœpit inquirere; quam ab insulanis edoctus, ad eam, quasi ad locum sibi divinitus praedestinatum, festinabat; Dum citus accelerat, ut, quod mens, pes quoque quaerat, Consummans breviter abbreviavit iter. Fuit tunc temporis in Salesbyria civis quidam, Edwardus nomine, vir omni morum honestate praefulgens, et inter secularia vitam et morem diffitens secularem; habitu tamen et specie specimen in eo secularitatis apparebat; qui etiam non minus census, quam sensus locupletatus honore, propter diversarum opum affluentem congeriem dives cognominabatur. Hic ergo Salesbyriam advenientem Benedictum solemni suscepit officio, susceptum devoto relevavit obsequio, relevatum fideli et amico consortavit consilio. Cumque diebus paucis apud eum perendinaret Benedictus, tam familiaris, tam amicus ei effectus est; ut eum semper de reliquo, quamdiu superfuit praedictus Edwardus, ut amicum coleret, ut fratrem diligeret, ut patrem et dominum honoraret: Haec tria veridicum servant constanter amicum; Usus in iis clamat; semper amicus amat. [16] Testantur hoc illius non minus pretiosa, quam speciosa munuscula quae caritate ductus, ad decorem domus Domini, ad sanctissimi praesulis Germani reverentiam, Benedicto postea delegavit: siquidem ei contulit ad pretiosi digiti repositionem phylacterium quoddam aureum, rotundum, quantitate praecipuum, qualitate perspicuum, caelatura mirificum, opere pretiosum; quod usque hodie in monasterio Selebiensi conservatum, omnes se contemplantes non minus in sui ipsius laudem; quam admirationem pro antiqui operis accendit dignitate. Dedit ei etiam ad altare operimentum linteum quoddam, opere mirifico decoratum, majestatis Domini cum Euangelistis quatuor, sed et crucifici Domini, nec non etiam duodecim Apostolorum continens imagines opere plumario supertextas. Longum omnia retexere, quae Benedicto contulit. Haec tantum ad fidelis viri monimentum memorasse sufficiat, maxime cum usque hodie in monasterio conservetur utrumque. [17] Cum igitur, ut dicere cœperam, ab hoc viro perenni memoria digno Salesbyriam adveniens Benedictus exciperetur hospitio, venerabili hospiti suo cuncta, quae sibi contigerant, seriatim exposuit; gloriosi scilicet Praesulis apparitionem; apparentis allocutionem, alloquentis jussionem, jussionis executionem. Suspendit tamen aliqua, nec plura de visionis jussione narravit, quam vera et firma experientia certam probaverat. Summa totius narrationis hoc extitit, quod eum beatus Germanus in Angliam ad Salesbyriam delegaverat: sic quippe putabat dixisse Confessorem, quia nomen Salesbyriae percelebre fuit; Selebiae vero tunc temporis satis incognitum; et quia Salesbyriam prius saepe nominari Benedictus audierat, illo se putabat a beato Germano transmissum. Igitur ut fidem audientibus faceret, Benedictus brachium suum ostendit, digitum Praesulis continens pretiosum. Grates summas et gratias omnes Deo et beato Germano persolvunt; illum bene venisse, proclamant; felicem fore locum tam gloriosi Praesulis patrocinio profitentur. Ac tum putabat Benedictus, se ad locum sibi a Deo predestinatum pervenisse. Cum neque civitatem Eboracam, neque Usam fluvium in illis finibus esse deprehendit, tunc admodum contristatus, cœpit intra se valde scandalizari, et a fide deficere; maxime quia locum, quem per visionem, ut putabat, audierat; sed loci signa non invenisset; laetitiam tamen et gaudium vultu praeferens, anxietatem et scandalum, quod patiebatur, callide dissimulabat, Vultus laetitia mœstos simulata serenans, Scandala dissimulat mentis amara viri. [18] Jam exorto vespere, se tardior hora protraxerat, et Benedictum itineris fatigatio, mentis anxietas, cogitationum molestia ad refectionem, ad soporem, ad requiem invitabant: Cum labor, anxietas, vaga mens monuere soporem, Dormit hono, valeat ut sic reparare vigorem. Quem altius sopore depressum beatus Germanus apparens subridensque paululum, talibus allocutus affatibus, Quid, inquit, Benedictus , tam novus hospes et advena, tam abundanti tristitia, subitoque mœrore confunderis? Dic, quid agis, quid habes; dic, quae tibi causa doloris? Sunt mala, quae pateris intus, aperta foris. Num tuae habitationi locum congruum invenisti? Si sedule petisses, solicite quaesisses, instanter pulsasses; de acceptione certissima, de inventione promptissima, de apertione et congauderes. Non dixi tibi Salesbyriam; sed ut requireres Selebeiam. Quod nomen beatus Germanus, septus syllabarum producendo, repetens, Verum, inquit, ne tibi rursus elapso loci nomine, error avertat a pervio; jam tibi locum ipsum ostendam; ut, cum ad illum iterato perveneris, cespitem scias, quem elegi, cognoscere. Sic fatus, raptum hominem universum loci situm illi demonstrans, Haec, inquit, requies mea in seculum seculi; hic habitabo, quoniam elegi eam. His dictis, visio disparuit Confessoris. [19] Mane autem facto, quae viderat, hospiti suo Benedictus exposuit; interjectisque diebus non plurimis, accepto ab eodem hospite suo clerico quodam, Teobaldo nomine Lumam Benedictus usque pervenit. Quo cum pervenisset, navem inibi reperit onerariam, quae cursum Eboracam destinabat ad urbem. Verum inclementia demorata ventorum, quindecim dierum intercessu vel amplius illic oneraria jacuerat. Crediderim sane, nec immerito, ventorum hanc adversitatem caelitus commoveri; quatenus, sic rate retenta, Benedicto illuc advenienti non evectionis praesto deesset obsequium: quod ex ipsa aëris immutatione sat patenter datur intelligi; quia in secunda die, qua illo Benedictus advenerat, mox aëre mutato, ventorum opportunitas, aurae serenitas, aequoris tranquillitas ad navigationem provocabat ituros. [20] Asserit se domnus Prior haec apud Lumam a quadam matrona valde decrepita didicisse, quo se juvenculam in domo patris sui Benedictum vidisse perhibuit hospitatum, et, cum eumdem Benedictum infirmitas fortasse coëgisset ut balneis uteretur, brachium suum dexterum, in quo digitus gloriosus continebatur, jugiter ab aquis in sublime suspendens, praecavit summopere ne aquarum injuria digitus offenderetur; quod cum vidissent, qui aderant, et, cur hoc faceret, inquirerent, prius infirmitatem quamdam dixit se habere in brachio; sed postmodum rei veritatem et ordinem hospiti suo narravit, seque illo dixit advenisse, ut ibi navem conscendens, per aquarum fluxum locum sibi praedestinatum adiret. [21] Igitur nautae praedictae navis, Benedicti voluntatem cognoscentes, et se ad illius ingressum benedici confidentes, illum cum maximo gaudio in eam suscipiunt, omnia, quae ei erant necessaria, devote conferentes. Benedicto itaque eorum aggregato consortio Aura datur lenis; volat undis cymba serenis; Transvolat alta ratis aequora sana satis. Nil grave, nil triste monstrat mare, te duce, Christe: Rector, ut optarat, aequora primus arat. Sicque prospero ventorum impulsu mare pervolantes, in Usam fluvium elapsi sunt. Nec mora; loco, qui Selebeia dicitur, appropinquant: quem eminus Benedictus intuitus, eumque continuo ex pristina visione recognoscens, Hic, inquit, hic ad terras reducite; quia hic locus, quem elegit Dominus. Sicque ad terram cum sociis demissus a nautis, e vestigio super ripa fluminis ad honorem Domini signum Crucis elevavit, ac deinde sub quadam mirae magnitudinis quercu, quae a patriotis Strihac vocabatur, in regali possessione frondibus et foliis parvulum construxit [...]