In nomine sanctæ et individuæ Trinitatis. Ego Bernardus, Clarævallis vocatus abbas, cognita, quæ inter Hugonem, episcopum Autisiodorensem et Willelmum comitem Nivernensem emerserat discordia, pro quibusdam querelis quæ inter eos agebantur, Autisiodorum veni, et pari amborum consensu et voluntate querelas illas ad concordiam redactas feci terminari hoc modo. In bosco, qui dicitur Brueria episcopi, facient communiter episcopus et comes haiam, factamque communiter custodient: ita quod singuli singulos ministros ejus custodiæ deputabunt, et uterque ab ambobus fidelitatem excipiet; eritque in sacramento eorum quod nullus homo, sive animal, in haia per occasionem capiatur. Forifacta haiæ communiter percipientur; quæ etiam forifacta hac ratione determinantur: porcus, ovis, vaccæ, cum lascivientes fugiunt tauros, si in ea deprehensæ fuerint, nihil emendabunt; boves, vaccæ, equi, asini, capræ et similia animalia, si sine custode in ea inventa fuerint, pro singulis singuli denarii persolventur. Si custos affuerit, tres solidos pro se emendabit. Pro pecudibus nihil exigetur. Si homo ligna cædens in ea inventus fuerit, quindecim solidis emendabit; incendium faciens, sexaginta. Itaque prædicta forifacta haiæ numquam excedent prænominatas summas. Haia non extendetur in latum ultra quadraginta perticas arpennales. Si autem eamdem haiam contigerit aliquando, seu vetustate, seu aliqua occasione, ad id devenire ut non sit; si eam simul ibidem reparare voluerint, licebit; quod si noluerint, terra remanens, sive culta sit, sive inculta, ad dominium episcopi revertetur. Omnia alia forifacta, quæ extra haiam fient, sine parte comitis episcopi sunt. Statutum est de clericis, ut omnino a potestate comitis liberi et immunes exsistant: ita quod nec aliquid juris vel dominationis in eos, ex aliqua occasione, comes exercebit, nec rebus eorum, ubicumque sint, manum aliquo modo mittere sibi, vel alicui ministrorum suorum licebit. Quod si in aperto latrocinii forifacto clericus fuerit deprehensus, absque omni clericalis ordinis injuria, seu indignitate, episcopo, vel ejus ministris, reddetur: ac deinceps siquidem contra ipsum a comite vel ejus ministris aut hominibus expostulabitur; episcopus eis, quantum jus et ratio dictaverit, de eodem faciet satis. Teloneum civitatis et suburbiorum ejus, quia episcopo et comiti commune esse constat, si aliquod forifactum inde commissum fuerit, episcopus capitale suum per se recipiet, cum ea lege qua quisque vivit: et comes pro forifacto, sexaginta solidos. Si telonearius comitis, seu aliquis clientum, primus ceperit eum qui capitale episcopi abstulit, capitale suum cum ea lege episcopo reddere faciet; et si per ejus incuriam cum eodem capitali evaserit, ipse pro illo episcopo de capitali et lege respondebit. Servientes episcopi et quotquot erunt de familia ejus, numquam justitiabunt se per comitem. Omnia forifacta claustrorum, videlicet claustri Sancti-Stephani, et claustri Sanctæ-Mariæ, et claustri Sancti-Eusebii, et Sancti-Petri, et Sancti-Amatoris, et ea quæ claustris continentur, juris episcopalis sunt, nec aliquam in eis exercere poterit comes potestatem, nec pro aliquo forifacto cujuslibet hominis res, quæ in claustris sunt, in suam transferet potestatem. Si aliquis laicus deprehensus fuerit in claustris in latrocinio, cum una quacumque veste sua pro justitia facienda comiti reddetur. Extra claustra autem quicumque laici latrones deprehensi fuerint, et ipsi et res eorum comitis sunt, exceptis illis rebus, quæ in claustris nominatis continentur, quæ proprie ad episcopum pertinent. De terris censualibus manifestum est, quod numquam licet comiti, vel homini suo, eas quæ de fundo sunt episcopi, acquirere, nisi per episcopum, nec etiam aliquam decimam. Bannum comitis observabunt tribus diebus omnes, tam clerici, quam laici, qui in claustris morantur: quibus transactis, libere vendent. Si episcopus vinum aut annonam comparaverit, nihil gellagii, vel alterius consuetudinis ab eo exigetur. Episcopus servientes et homines comitis, tam per se, quam ecclesiasticos ministros, pro christianitate submonebit, et justificabunt se per eum. Domus comitis et munitiones castrorum, quæ ipse dignoscitur tenere ab episcopo, scilicet Castri-Novi, Sancti-Salvatoris, Conadæ, Mailliaci, tradentur episcopo ad ejus beneplacitum: ita tamen quod eo discedente, comiti vel ministerialibus ejus cum integritate restituentur. In boscis comitis episcopus accipiet necessaria sibi et ecclesiæ Sancti-Stephani. Dictum est et concessum de canonicis Sancti-Stephani, quod in bosco de Thul usuarium suum plenarie habebunt. Cognitum est et a comite concessum, quod non licet ei Autisiodori aliquam mutationem vel innovationem facere absque licentia episcopi, de cujus feodo recognoscit se tenere quicquid habet Autisiodori et in circuitu ejus, præter hoc quod continetur infra muros urbis, extra claustrum, quod tenet de domino rege; et præter feodum ducis ultra pontem. Comes res episcopi custodire debet ut suas proprias. Si aliquis de potestate ejus aliquid de rebus episcopi aut hominum suorum ceperit, comes reddi faciet, aut de suo recompensabit. Ad molendinos episcopi de Regioanne tale debet esse bochellum, quod quidem navibus ascendentibus et descendentibus pervium sit. De illis qui pisces vendunt, comes habet quatuor creditarios, in quibus episcopus nihil accipit. Si ad alios telonearius episcopi primus advenerit et primus barguinaverit, tantum accipiet, quantum curia episcopi necesse habebit; et idem telonearius comitis faciet. Si pariter venerint, pariter accipient quod invenerint. Similiter in aliis victualibus facient. Creditariam habet episcopus in omnibus victualibus quadraginta diebus exinde; donec reddiderit, ab eis quibus debetur, nihil ei credetur. Statutum est de mercatoribus qui vendunt in domibus suis, quod a quindecim in quindecim dies, vel a mense in mensem, teloneario episcopi ventas reddent, si quæsitæ ab eis fuerint. In nundinis libertatis calendarum maiarum, telonei et ventarum duæ sunt partes episcopi, tertia comitis. Illique qui hos redditus recipiunt, fidelitatem episcopo et comiti facient. Episcopus in vineis suis propriis, et in censualibus, si illi voluerint quorum sunt vineæ, custodiam ponet: si noluerint, non cogentur. Comes faciet similiter in Brueria tota, cujuscumque fundus sit aut possessio; episcopi et comitis venatio communis est, et forifacta ad venationem pertinentia. Actum Autisiodori, anno ab Incarnatione Domini MCXLV; episcopatus Eugenii papæ III, primo. Huic rei interfuerunt: abbates, Stephanus Regniacensis; Guido de Caroloco; Balduinus de Castellione; Gaufridus de Rupibus; Raynaudus, archidiaconus; Gaufridus, cantor; Hugo, decanus Meldensis; Andreas de Baldement; Landricus; Bernardus; Hugo de Castro-Censurii; Hugo de Tociaco, presbyteri; Gaufridus, cellarius; magister Anselmus; Guido de Bichiaco; Stephanus de Sancto-Germano, canonici; Milites: Guillelmus, filius supra scripti comitis; Hugo de Tilio; Humbertus de Sancto-Germano; Siguinus de Tornella; Odo de Tociaco; Humbaudus Tortus; Servientes: Robertus, præpositus comitis; Humbaudus, pistor; Erveus, præpositus episcopi; Olannus, cellarius; et alii quamplures, hinc et inde.