Vere Sanctis,  Angelica veneratione colendis Cluniacensis monasterij Fratribus, Petrus peccator Monachus iugem in Domino seruitutem. Nolo vos lateat, dilectissimi, quia reuertentem a vobis, grauis me tædij mœror absorbuit: ac multa cogitationum caligo pusillanimitate deiectum, cor impatiens tabefecit. Plane dum me recolerem velut puerum ouo seductum,  ita de lenificis verbis tamquam blattinis, vel delicati hyacinthi mollibus institis obligatum, aliud denique sermone promissum, aliud omnino rebus exhibitum, fluctuabam animo;  oberrantes quilibet a veritatis linea tunc, fateor, plus solito displicebant. Nam, vt vnum dumtaxat annotare sufficiat, quo cætera coligantur, promissum mihi est, quod in Kalendis Augusti forem regressus ad propria, sed profligato postmodum trimestri fere curriculo,  quanta potui celeritate cucurri,  tamen vix quinto ante Kalendas Nouembris die, fontis Auellani vnde processeram, cacumen ascendi. Vnde noster animus dum per tot intumescentium vada torrentium, per tot niualium Alpium scopulosa pręripia, per tot etiam, quod peius erat, Cadaloici furoris conglobatas insidias, suspectus incederet, densam, vt ita loquar, intestini certaminis grandinem pertulit. Et quamquam in hoc rigidus semper,  inflexibilis permaneret;  quod nimirū decreuerat, malum pro malo non reddere; obliuionem tamen iniuriæ quamtumlibet niteretur, non potuit funditus obtinere. At postquam ad cellulam peruentum est, immo postquam in me ipse, qui fueram exclusus, intraui, mox æstuantis animi feruor extinguitur; contētiosi litigij querela sopitur; tumor, clamor,  indignatio præsto deponitur,  omne, quod in meis visceribus amarum fuerat, diuinitus obdulcatur. Nam velut ad tribunal Iudicis contentiosus litigator adductus, querelam inutilem non sum ausus exponere ante districtæ cellulæ maiestatem. Et tanquam si languidus quilibet aromaticam ingrediens officinam, antequam antidoti medicamenta percipiat, deposita languoris ægritudine, conualescat, ita ego protinus, vt cellulæ meæ limen attigi, nec dum librum quemlibet aperueram:  o benefactum! tanquam virtute loci, sanum me, atque incolumem, compositis animæ meæ vulneribus, reperi: sicque ad diuinorum librorum, qui adhuc clausi tenebantur, aspectum velut ante medicinæ poculum, salutem hausi, spirantibus dumtaxat odoribus fragrantium pigmentorum. Quapropter sancto Rectori vestro, qui mihi tantæ calamitatis pondus inuexit, non modo vicem læsionis, sed eū quoque in ius veteris amicitiæ pro vestra charitate reduco. Qui enim non absolute, sed sicut ipsi dimittimus, ita nobis a Deo dimitti peccata rogamus, dū nos cū relaxatione peccati, Dei quoque gratiam quærimus, dignum est, vt nos etiam inimicos nostros post offensionis veniam, in pristinæ prorsus amicitiæ plenitudinem referamus. Sicut enim obliuio mādatorum Dei proculdubio vitium est, sic illatæ calamitatis obliuio non parua virtus est. Præterea illi, qui me pressura tanti laboris attriuit, etiam gratiæ referendæ sunt, quia illo disponente, qui nostris bene vtitur malis, per eius offensam in sanctitatis vestræ me contigit deuenire notitiam:  in hoc propensius gaudeo, quia meus labor otium vobis amœnæ securitatis impertiit, mea vexatio laboriosæ quieti vestræ dulces ferias procurauit. Hoc itaque modo me piis operibus vestris inserui, quorum  si sancte viuendi vestigia non eripui, vt tamen viuere sancte possetis, auxilium tuli. Sic ille domus Achab dispensator Abdias, dum a gladiis Iezabel fugientes Prophetas in specubus quinquagenos abscondit, ipse postmodum gloriosa vicissitudine prophetici spiritus gratiam meruit. Et nunc Ecclesiam spiritalis edulij dapibus reficit, qui tunc panem,  aquam esurientibus ministrauit. Sic Elisæus dum magistro suo deuotæ sedulitatis exhiberet obsequium, duplicem cōsecutus est gratiam in virtute signorum. Sic Raab, quoniam exploratores Israel a facie tyranni furentis occuluit, gladios Ierechontinæ cædis euasit;  gentile prostibulum in Israelitarum est translata cōsortium, dum eorum nunciis vitalis aufugij præbuit argumētum. Ego etiā, vt spero, meritis me vestrę sanctitatis ingessi, dum Maticensis Ecclesiæ iugum, quod vobis imponi tentabatur, abegi: tuendumque me credo per vos a versutiis dæmonū, qui vibratam in vos clauam Herculis rapui de manibus clericorum:  tamquam Iesbidenob in Dauid insurgentem, perculi, ac ne lucerna Israel extingueretur, occurri. Porro autem, dum tam districtum, tamque frequentem sanctæ vestræ conuersationis ordinem recolo, non adinuentionis humanæ studium, sed sancti Spiritus magisterium inesse perpēdo. Nam tanta erat in seruandi ordinis continua iugitate prolixitas: tāta præsertim in Ecclesiasticis officiis protelabatur instantia: vt in ipso cancri, siue leonis æstu. cum longiores sunt dies, vix per totum diem vnius saltem vacaret horæ dimidium, quo fratribus in claustro licuisset miscere colloquiū. Hoc autem tam continui laboris exercitiū ad hoc est, vt reor, solerti satis, ac prouida magisterij arte prouisum: vt leuium, atque infirmorum fratrum fragilitatem reprimat,  delinquendi propemodum occasionem tollat, quatenus etiam si velint, præter cogitationem, peccare vix possint. Fragilium igitur imbecillitati consulitur, dum in persoluendo continui ordinis penso totum, non modo diurni, sed  nocturni temporis spatium profligatur. Nam  ipse omnipotens Deus hoc humanæ salutis vti dignatus est argumento, cum populo per deserta gradienti tot mandata proposuit: operosum videlicet, atque inexplicabile tabernaculum fabricari, diuersa sibi sacrificia per tot cerimonias, ac ritus offerri, ipsum castrorum ordinem siue residētium, siue commeantium tam artificiosa; quam mystica varietate distingui, quatenus dum sese in his iugiter exerceret, resolui carnalis plebs ad idola colenda non posset. Sane dum populus ille non operibus textrinis insisteret, non contrariæ arti operam daret, non denique studium agriculturæ dependeret, non vllis prospiciendæ necessitatis laboribus insudaret, multiplicibus occupandus erat, Deo legem promulgante, mandatis: vt dum hæc cum labore persolueret, nequaquam otio resolutus, in sacrilegium declinaret. Nec mirum, id ipsum etiam Pharao tentabat vsurpare, dum diceret: Vacatis otio,  iccirco dicitis, eamus,  sacrificemus Domino. Nam, quod non indigebat terrenum quid agere, nisi indictæ tantummodo legis præcepta seruare, testatur Moyses, qui eum alloquitur, dicens: Dedit tibi Dominus cibum manna, quod ignorabas tu,  patres tui, vt non ostenderet tibi, quod non in solo pane viuit homo, sed in omni verbo, quod egreditur ex ore Domini: vbi  præsto subiungit: Vestimentum tuum, quo operiebaris, nequaquam vetustate defecit,  pes tuus non est subtritus. En quadragesimus annus est, vt recogites in corde tuo, quia sicut erudit homo filium suum, sic Dominus Deus tuus erudiuit te, vt custodias mandata Domini Dei tui,  ambules in viis eius,  timeas eum. In quibus verbis illud est solertius attendendum, quod ait: Dedit tibi manna, vt ostenderet, quod non in solo pane viuit homo, sed in omni verbo, quod egreditur ex ore Dei. Vbi luce clarius constat, quia illud manna, quo illi carnaliter alebantur, hoc diuini verbi significabat pabulum, quo nunc in anima recreamur. Et notandum, quod de hoc manna in libro Exodi legitur: Quod cum vidissent, inquit, filij Israel, dixerunt ad inuicem: Manhu? quod significat, quid est hoc? Illi ergo manna, id est, quid est hoc, veraciter comedunt, qui dum legunt, vel audiunt, diuini verbi mysterium solerter inquirunt. Qui nimirum intra litteralis paleæ thecam, dulcem intelligentiæ spiritalis ambiunt enucleare medullam. Hic certe, quid est hoc, veraciter vescitur, qui in assidua Scripturæ sacræ solerter inquisitione versatur. Quasi enim quæstionem quamdam,  quid est hoc auido cordis ore comedimus, cum ad penetranda mysteria Scripturarum vigilanter insistimus, cum epulas cœlestis eloquij subtiliter ruminamus. Et quam bene Israelitico illi populo monachica possessio congruit, quia vnde illi tunc alebantur in deserto, modo nos epulamur in claustro? Quid enim desertum, nisi ab humana sonat habitatione discretum? Quid etiam claustrum, nisi ab omni negotij secularis actione conclusum? Et sicut per deserta gradientibus lux ignea inter nocturnus tenebras infulgebat, sic etiam commorantes in spiritualibus claustris supernæ lucis sæpe radiis illustrantur, qui  carnalium passionum tenebras abigant, eosque contemplationis intimæ nitore perfundant. Fugiendus est ergo mundus, qui tenebras parturit, petenda remotio, vbi tamquam in deserto verum lumen erumpit. Prorsus a nostra repellendus est amicitia, qui nimirum dum tenebrarum in quibus semper est, caligines inserit, consentientibus sibi atque obedientibus lumen extinguit, immo debemus ei semper infœderabile bellum, qui suorum oculos obruit amicorum. Hinc est, quod sacra Regum historia narrante didicimus, quia cum Naas Ammonites ascenderet, vt Iabes Galaad cum suis agminibus expugnaret, omnes viri Iabes ad Naas vna voce dixerunt: Habeto nos fœderatos,  seruiemus tibi. Quibus ille respondit: In hoc feriam vobiscum fœdus, vt eruam omnium vestrum oculos dextros, ponamque vos opprobrium vniuerso Israeli. Dixeruntque ad eum seniores Iabes: Concede nobis septem dies, vt mittamus nuncios in vniuersos terminos Israel,  si non fuerit, qui defendat nos, egrediemur ad te. Audiens hæc Saul, exercitus multitudinem congregauit, arma corripuit,  ex Ammonitis, graui admodum cæde percussis, cum gloria triumphauit. Quid itaque per Naas Ammonitem, superbum videlicet Regem, nisi vel mundum Creatori suo rebellem, vel diabolum eius intelligimus principem? De quo nimirum dicitur, Quia ipse est Rex super omnes filios superbiæ. Et quia Naas serpens interpretatur, recte per hūc venenosus ille  lubricus anguis exprimitur. Quid vero per Iabes, quæ ciuitas erat Israelitica, nisi anima innuitur Christiana ad videndum Deū per studium contemplationis intenta? Et quia Iabes interpretatur exsiccata vel siccitas, congrue per Iabes illa intelligitur anima, quæ supernæ gratiæ pinguedinē deserit,  in æstu concupiscentiæ carnalis arescit. Recedens quippe ab inhiando diuini muneris rore sit sicca, quam antea dū perciperet, vigebat salubriter irrigata, Domino per Esaiā dicente: Essundā aquam super sitientē,  fluenta super aridam. Sed Naas cum Iabes fœdus aliter dedignatur inire, nisi oculum dextrum paciscatur eruere, quia quisquis vel antiquo hosti in peruersa suggestione substernitur, vel mūdi huius inquietis actionibus implicatur, dū se tamquā superbo Regi turpiter fœderat, necesse est, vt dextrū oculum, hoc est, lumen contemplationis, amittat:  sic opprobrium in Israel ponitur: quia dum a cōtemplationis arce ad terrena vel immunda quælibet exequenda deuoluitur, consequens est, vt in Ecclesia probosę derisionis obtrectationibus mordeatur. Petunt autem illi septē dies inducias,  quia Deus septimo die requieuisse a conditis operibus legitur, quid per septenarium numerum, nisi requies designatur? Istum numerū Saul inobediens ignorauit, cum per eum se Samuel præstolandum esse præcepit: Septem, inquit, diebus expectabis, donec veniā ad te.  ostendam tibi, quæ facias. Sed quia spiritalem requiem vir reprobus spreuit, exagitandum eum spiritus malus arripuit. Per septenarium ergo dierum numerū ab iniquo rege Iabes ciuitas liberatur: quia quælibet anima, quam suadente diabolo mundus ad se conatur attrahere, ac negotiorū sæcularium tenebris excæcare, illæsum contemplationis oculum seruat, si omnino resistens, in suæ quietis proposito perseuerat: eamque Redēptor noster de tentatione, quam patitur, eripit, cū eam in remotionis suæ censura quiescere deprehēdit. Vnde illic scriptū est: Cum venisset, inquit, dies crastinus, constituit Saul populum in tres partes,  ingressus est media castra in vigilia matutina,  percussit Ammon vsque dum incalesceret dies. Quid enim per Saul, qui Christus Domini dicebatur, nisi is, qui verus Rex est Israel, Dei hommumque mediator innuitur? Quid est, quod populum in tres constituit partes, nisi quia tres sunt principales animæ virtutes, Fides scilicet, Spes,  Charitas? In trisariis itaq. bellatorum partibus victoria certaminis obtinetur, quia trib9 his virtutibus, duce Christo, omnis diabolica tētatio vincitur. Porro nec ipse a mysterio vacat pugnatorum numerus, quē Scriptura pronunciat: Fuerunt, ait, filiorum Israel trecēta millia: virorum autē Iuda triginta millia. Millenarius autē, atque denarius, quia perfecti sunt numeri, Sanctorū perfectionem, trecenti vero vel triginta, quia a tribus oriuntur, diuinam significant Trinitatem. Quid itaque per trecenta millia, vel triginta millia bellatorum, nisi sancti Doctores intelliguntur Ecclesiæ, qui  fide sunt orthodoxi,  religiosis operibus consummati? Cum his ergo Saul hostiles Regis Naas acies superat, quia cum Doctoribus Ecclesiæ suæ Christus de veternosi serpentis versuta machinatione triumphat. Nā cum eorū præcepta, vel exempla subtiliter attenduntur. mox corda torpentia, quæ iam noxius tepor inuaserat, recalescunt:  ad obtruncandas impugnantium vitiorum acies velut elato mucrone spiritus inflāmatur. Vnde  ipsi bellatores Israel  Iuda nunciis, qui ad se venerant, dicunt: Sic dicetis viris, qui sunt in Iabes Galaad, Cras erit vobis salus, cum incaluerit sol. Nam cum mēs per desidiam primitus tabefacta,  iam in se reuersa ad Conditoris sui desiderium recalescit: cū torporem negligentiæ deserit,  frigus insensibilitatis pristinæ flamma sancti amoris accendit, tunc velut incalescente sole, victoria de hostibus sumitur,  obsessa ciuitas de superbi Regis manibus liberatur. Hinc est, quod de Abraham scriptum est: Quia apparuit ei Dominus in conualle Mambre in ipso seruore diei. Hinc est, quod de Loth: Sol, inquit, ortus est super terram,  Loth ingressus est Segor. Recte igitur siue mundi, siue Principis eius amicitias dedignamur,  cum eis simul societatis fœdus habere contemnimus: ne dum tenebris iūgimur, luce priuemur. Et notandum, quod iniquus Rex non duos inimicis eruere, sed vnum dumtaxat oculum flagitat, vt eos in Israel opprobrium ponat: quia sæpe malignus hostis consentienti sibi cuilibet reprobo homini potiorem partem sanctitatis ac lucidi operis adimit, minorē vero artificiosa quadam suæ calliditatis industria derelinquit; vt in eo quod tollitur, sit occasio dānationis, vt pereat: in eo vero, quod remanet, de spe fiduciæ præsumatur: vt peccator ad pœnitentiam non recurrat, sed ex ipsis sanctitatis amissæ reliquiis, quibus tāquā baculo transgressor innititur, ab his, qui eum cecidisse nouerunt, infamia laceratur: sicque pij operis detrimentum dignæ fit irrisionis opprobrium. Huic etiā illud non dissimile est, quod Dauid nūciis contigit. cū eidem Naas mortuo, filius eius ad obtinenda Regni sceptra successit: Faciam, inquit, misericordiam cum Annon filio Naas, sicut fecit pater eius mecum misericordiam. Misit ergo Dauid consolās eum per seruos super patris interitu, vtque historiam compēdiosa relatione succingam, tulit Annon seruos Dauid, rasitque mediam partem barbæ eorum,  præcidit vestes eorum medias vsque ad nates,  dimisit eos. Quid enim per Annon, nisi nequitiæ spiritus? quid per barbam, quæ virorum est propria, nisi sanctarum fortitudo virtutum? quid etiā per vestes, nisi sanctitatis intelligitur indumentum? Psalmista perhibēte, qui ait, Sacerdotes tui induantur iustitiam. Anno ergo fœdus amicitiæ reposcentibus mediā barbæ partem radit, quia hostis antiquus aliquādo fortiter operantis robur imminuit; sed postquam barbam rasit, etiam vestimenta præcidit, quia mox vt malignus spiritus interiorem adimit fortitudinē, consequenter etiam exteriorem conspicuæ conuersationis exuit honestatem. Quid est enim vestes hominum ad nates vsque pręcidere, nisi eos a superducto velamento iustitiæ vsque ad obscœni  inuerecundi operis turpitudinem denudare? Audiat hoc Andreas, qui nuper de contubernio vestræ sanctitatis egrediens, cum Ammonitarum Rege fœdus amicitiæ contulit,  nunc per Romana mœnia tamquam rasus barba,  detruncatus habitu, non sine Dauid pudore discurrit. Audiant  ij, qui prodire fortassis adhuc in publicum concupiscunt, ne dum inania cernere liberis obtutibus inhiant, dextrum oculum, hoc est, vim intimæ contemplationis extinguant. Nec pruriat eorum gula cum illo carnali Israel, porros, cepas, quarum videlicet herbarum vehemens acrimonia oculos turbat,  ad lachrymas prouocat: quia nimirum sæcularis actio dum multis pressurarum angustiis cingitur, dum laborum ingruentium crebra perturbatione vexatur, quibus gaudere promisit, sæpe flere compellit. Plane si laboris delectat exercitium, habet sancta quies laborē suum. Vnde Dominus ad Moysen: Vade, inquit,  dic eis, Reuertimini in tentoria vestra: tu vero hic sta mecū,  loquar tibi omnia mandata, cerimonias, atque iudicia. Cæteris quippe in carnis suæ tentorio delectabiliter quiescentibus, seruus Dei nō residere iubetur, sed stare cum Domino, vt quo remotius a mundi laboribus cessat, eo vigilantius in diuinis obsequiis ipse se sanctæ quietis feruor exerceat. Sed iam ad me redeo, me vestigiis vestræ sanctitatis aduoluo, vt sicut in os mihi vnanimiter promisistis, in hiantē peccatorum voraginē merso sedulæ orationis brachiū porrigatis. Nam etsi vobis cohabitare non potui, habitationi tamen vestræ quietudinē procuraui. Berzellai sane Galaadites descēdens de Rogelim, præbuit alimēta Dauid, dum fugeret a facie Absalō. Quem cum peracta victoria, Rex inuitaret, vt ad quiescēdū cum eo in Hierusalē ille transiret, acquiescere noluit, sed filium suum illi sua vice commisit: Obsecro, inquit, vt reuertar seruus tuus,  moriar in ciuitate mea,  sepeliar iuxta sepulchrū patris mei.  matris meæ. Est autem seruus tuus Chamaan: ipse vadat tecum, Domine mi Rex,  fac ei quod tibi bonum videtur. Ego etiam Berzellai non sum impar exēplo; in hostili vobis persecutione succurri, sed Deo largiēte triumphum, ad propria repedaui; hoc Cluniacensibus inquiēs, quod Colossensibus Paulus dicebat: Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens,  videns ordinem vestrum. Sicut ergo ille Regi tradidit filium, ita ergo propriam animā vestris manibus trado, atque, vt ad mensam vestræ orationis alatur, imploro. Enimvero cum bona pro malis iubeat lex diuina restitui, quanto magis bona bonis præcepit redhiberi? Quid enim mirum, si hoc humana ratio ex indicta sibi lege persoluat, cum idipsum aliquando etiā bruta animalia nullis obnoxia legibus impleant? Nam, sicut fraterna mihi constat relatione vulgatum, Veneti quidam institores marina discrimina remigij labore sulcabāt: cumq. applicuissent, formidolosum. stupendumque conspiciunt non procul ab ipsa litoreę crepidinis arena portentum; Leonem scilicet trabalis, vt videbatur, draconis spiris obeuntibus inuolutum. Cumque illinc draco captum ad speluncam suam violenter attraheret, hinc miserabilis leo, quibus valebat nisibus reluctaret; tandē quo Leo cœpit desperata reluctatione desicere, tanto magis draco inextricabilibus eū nodis innectens animabatur victoriam obtinere. Sed Pandoces, qui repente huic spectaculo superuenerant, miserantes infelicem leonis vicem, audenter arma corripiunt, draconem perimunt, leonem de faucibus mortis ereptum abire permittunt Sed leo, vt ita dicam, nobilissimus bestiarum, gratus vitæ suæ auctoribus extitit,  per aliquos dies, quibus illic remorati sunt, vnam illis quotidie pellem capti a se animalis aduexit. Quid ergo mirum, si sancti homines,  diuinis legibus eruditi, percepto charitatis officio, grata vice respōdeant; cum idipsum  brutum animal videatur implesse? Et hoc fortassis exemplum quadam vobis valeat ratione congruere. Vos enim leo non sine causa significat, qui sic dormitis a seculo, vt peruigiles semper oculos habeatis in Deo; cum Sponsa cantantes, Ego dormio,  cor meum vigilat. Qui super aspidem  basiliscum ambulatis,  conculcatis leonem  draconem, qui denique vt leo sine terrore confiditis,  occursum aduersantis nequitiæ non pauetis. Pellem autem Michol ad caput Dauid posuit, per quam ille gladios Saul Regis euasit; pelliceis quoque tunicis primos parentes nostros Deus omnipotens induit, quibus vtiq. mortales effectos, reatu trāsgressionis exigente, signauit. Vos itaque draconæis per me nexibus expediti, pellem pro beneficio reddite, vitalemque mihi mortificationē vestris orationibus impetrate; ne mihi de cætero mundus aduiuat, sed siquid adhuc huius mihi reliquum est, in acquirenda salutis æternæ lucra proficiat. Sed quamquam Apostolus dicat; quia absque vlla contradictione, qui minus est, a meliore benedicitur: tamen, quia charitate compellor, benedictionem prohibere non valeo. Omnipotens Deus a cunctis improbi Satanæ vos infestationibus protegat,  omnia carnis ac spiritus a vobis inquinamenta detergat. Amen. Extinguat in vobis æstuantium fomites vitiorum,  florere vos faciat vernantium decore virtutum. Amen. Per intercessionem Apostolorum suorum Petri,  Pauli, ab omnibus vos peccatis absoluat,  electorum suorum secum sine fine regnantium conciues efficiat, Amen. Benedictio Dei Patris omnipotentis,  Filij,  Spiritus sancti descendat,  maneat super vos. Amen.