Vna eademque hora, denique  ore vno, saporis dulcedinem a medullis Epistolæ vestræ accepi,  reciproco munere manum ad scribendum deflexi. Semper namque nescio quid plus dulcedinis habet res præsumpta primo voluntatis appetitu, quam post desiderij tempus. Nolui igitur opportunitatem tanquam recalefaciendam in horas differre; vnde fueram quasi monitus ipsa tantę maiestatis dignatione. Et primum quidem moram damnosam, sed bene compensatam, hac satisfactione remitto. Deinde negligens inueniri apud vos in huius officij munere præcaueo. Chartam,  chartæ scripturam satis eleganter compositam suscipiens, semel non aspicio, sed diligentiam hominis, etiam in paruissimis rebus non prætereundam in memetipsum cum admiratione replico. Exemplum est certe compositionis intimæ, refiguratus quandoque habitus in exteriori homine:  vini bonitas calicis accrescit idoneitate. Suggessit ipsa suæ faciei venustate, quod  exhibuit in lectione, magnum quid in absconditis suis repositum apportare. De paradiso, de Ægypto,  de quibuscumque locis scripturarum tam pretiosas merces,  margaritas plenis marsupiis ex se refudit charta vestra, quod ad ipsam coartata sit intelligentiæ nostræ arca. Sed quid mirum, si Dominus Abbas Cluniacensis de thesauris suis tot  tanta proferat, quot  quanta Cellensis vix efferre valeat? Nonne sic a quodam dictum legimus, Ex te non poteris præbere ascensores equorum, quos ego dabo tibi? Ambulant vobiscum innumerabiles forte sicut Monachi, sic  sententiæ. Certe sic est, negari non potest. Res in euidenti. Quis sic ad manum, sic ad nutum cogere tantum exercitum philosophicorum exemplorum tam cito potuit? O vena diues! Beatus qui vigilat ad postes ostij tui. Mane panibus, vespere carnibus edere poterit. Pulsaui,  aperuistis. Vnum locutus sum, quod dixisse me non pœnitet. Vna siquidem  modica punctione tetigi vos, quinimmo tetigi aceruum Mercurij, siue nouarum frugum, sed non modica æstimatione excepi thesaurum multarum sententiarum. Quid? mensuram bonam  confertam,  coagitatam,  supereffluentem remisistis in sinum nostrum. Proinde exulto ad dignationem vestram, stupeo ad eloquentiam, curro sicut ceruus sitiens ad fontes historiarum, ad profunditatem sententiarum, ad suauitatem exhortationum. Interea duo proponitis, sumpta a nomine vno, quod est Petrus, fortitudinem scilicet  agnitionem. De vtraque exemplificatis non auare. Honesto deinde modo qualis esse debeam instruitis,  talem esse dicitis, qualem fieri vultis. Modus hic suadibilis ad docendum. Naturale siquidem est animæ rationali, voluntario motu occurrere de se bene opinanti,  humeros inclinare indubitatæ affectioni. Pronum quoque sibi redhibet animum ad obediendum, qui prius amicitiæ fidem fecerit,  de probitate persuaserit. Crederem vobis, si mihi conscius in contrarium non essem: vtinam sicut a charitate vestra profertur, sic a vobis in veritate perficeretur. Sed vt verum fatear, rara in nobis nominis vestri interpretata veritas. Vnus enim est,  secundum non habet, cui dicitur, Secundum nomen tuum, ita  laus tua in fines terræ. Quod hoc nomen? Iesus. Quæ ista laus? Saluabit Dominus populum suum a peccatis eorum. Reuera hic Iesus, in cuius manu salus nostra est. Hic nomen habet, quod est super omne nomen. Hic denique virtutem nomine suo, non inferiorem implet: quin immo,  tempore,  pondere excellentiorem. Parum dixi, tempore: melius enim dicerem, æternitate. Virtus hæc ab æterno, nomen hoc ab æuo. Virtus sine tempore, nomen ex tempore. In pondere nihilominus omnia virtus diuinitatis operatur, ipsum quoque nomen Iesu. O pondus nominis Iesu! quis appendere, quis dinumerare, quis æstimare valeat hoc nomen in pondere? Nunquam sine pondere nominandus est Iesus. Pondere vtique sanctuarij, quia nemo potest dicere Dominus Iesus, nisi in Spiritu sancto. Et in lege Moysi sic dicitur: Non assumes nomen Dei tui in vanum. Paulus Apostolus ne in vanum curreret, vt potuit in vinculis,  in catenis per passiones quotidianas, hoc nomen semper apposuit  apprehendit. Hoc enim est quod ait, Non sunt condignæ passiones huius,  Et alius de eodem pondere, Stigmata, inquit, Iesu porto in corpore meo. Alibi dicit: Dedit ei pater nomen, quod est super omne nomen,  Præponderat hoc nomen quodcumque creaturæ nomen est. Hoc compendiose dixerim, vt solum designarem, quis scilicet nomen habet  virtutem. Rursus inflecto intuitum ad Epistolam, quæ sicut turris ædificata est cum propugnaculis: mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium. Ad quid tantus apparatus? Opinor voluistis in me aut terrere sensus hebetes maiestate sensuum, numerositate exemplorum, perplexione rationum subtilium; aut inertem prouocare æmulatione studiorum; aut mœstum consolari pulchritudine sermonum; aut indoctum ædificare persuasione adhortationum; aut satisfacere opportunitati meæ abundantiori gurgite auctoritatum. Sed quodcumque horum attenditis, optabile  valde carum habeo, quod occupationibus vestris succensetis,  sicut Rebecca hydriam de scapulis lassitudini nostræ inclinaueritis. Refluentes quippe procellarum reuolutiones, quibus interdum ascenditur vsque ad cœlum,  descenditur vsque ad abyssum, quis vel ad modicum credat abesse Abbati nouo Cluniacensi? Quis de abyssis terræ vel post tertium diem non miretur emergere? Quis non compatiatur gementi sub aquis? Scribere quomodo valet, quem degrandinat sollicitudo continua,  numquam quieta? Sed vbi obstaculum ægrius, ibi necesse est se expediat ingenium egregius. Procul dubio animi elegantis est, curæ sæcularis oneribus indignari,  per medias interpellantium acies ad lectionum amœnissima prata,  solitudinem liberam velut solitarius onager euolare. Contra hanc vim a Prætore nullum proponitur interdictum. Hæc vis probabilior, quam desidiosa patientia. Vis, inquam, hæc non improbabilis, si rumpantur noui funes contexti,  concatenati nexibus causarum, tamquam a profundo maris emergentium. Est  aliud consilium, vt vbi non sunt vires ad vim faciendam, adsit ingenium ad furtum committendum, de quo tamen non nascatur actio furti. In Euangelio enim commendatur mulier, quæ tangens Iesum, virtutem a fimbria vestimenti eius furto subripuisse commemoratur. Furtum prorsus commendabile, si teipsum tibi ipsi,  Deo tuo ab incursu concursantium subduxeris. Aquæ enim furtiuæ dulciores sunt,  panis absconditus suauior. Valde saporabilis lectio, quam interpellata sorbet animæ intentio. Studium, lectio,  oratio turbam non amat. Impediuntur plerumque peregrino superuentu, quia vix patitur non se partiri aduenienti nobili animæ consolatio. Forte onera grauia,  importabilia, quæ nec digitis tangere possum, humeris vestris impono. Quo enim modo Dominus meus Cluniacensis poterit, hæc vnquam vel experiri? Immo viuere quomodo poterit, si hæc non fecerit? Si post omnes habiturus est, quando se habebit? Rursum si eum non habuerint qui sine eo viuere non debent, quanta pestis  iniquitas! Expedit potius vt vnus moriatur homo, quam tota gens pereat. Sed rursum quid prodest, si totum mundum lucretur, se autem ipsum perdat,  detrimentum sui faciat? Ecce vt attenditis res in arto posita est. Neque ad dexteram pro se, neque ad sinistram pro aliis excedendum est. Quid igitur? Medium eligat,  si non potest omnem diem, saltem diem inter diem habeat. Habeant eum alij: sed ipse habeat seipsum: sed  alij. Non diuidat infantem viuum, vt decreuit Salomon: habeat eum vel mater, vel non mater: immo semper habeat mater. Non sibi viuat tantum, non aliis tantum; sed sibi  aliis, ne ipse pereat; sed aliis  sibi, ne oues sine pastore succumbant. Et de his hactenus. Præterea non id indignetur Dominus meus, si dixero quod sentio. Dicam, sed cum licentia dicam. Quid? Quia deest semper aliquid culturæ Dei. Hoc forte apud vos prouerbium est, sed faciam verbum de prouerbio. Laqueum debiti quadam perplexione ratiocinando differtis, ita scribendo in Epistola: Si redditum est, non debemus super hoc inquietari: si propter reddendum quæstio aliqua ventilatur, debet iudiciario ordine diffiniri,  partium allegatione  iudicis sententia terminari. Bone Domine, bene docuit vos magister noster proponere: vtinam sic bene soluere. Soluere dico debitum, non syllogismum. Videritis non extensa disputatione, sed compendiosa relatione,  potius ratione, inter quos quæstio hæc versari dicitur, cui competat actio,  aduersus quem detur. Principalis profecto debitor,  suus creditor adinuicem habent actiones, alius directam, alius vtilem. Sed quid ad fideiussorem? Semper liberandus fideiussor proposita actione pignoraticia a principali debitore contra creditorem, soluto prius dumtaxat debito ad restituendum pignus,  ad liberandum fideiussorem. Hoc fecit Dominus Wintoniensis, sed non effecit: nam creditorem conuenit, sed nobis pignus non restituit. Idcirco dixi quod curta est res, donec restitutum sit nobis quod tenetur pro vobis. Est  aliud notatum in Epistola vestra: quia suspensiue  indefinite dixistis quid agendum esset, sed non quando: neque diem, neque horam posuistis: forte quia non est nostrum scire tempora, quæ in potestate sua habet Wintoniensis. Scio, Domine mi, scio, quia in multiloquio non deest peccatum. Ignoscite si quid egressum est de labiis nostris, quod minus rectum appareat in oculis vestris. Vt vero hoc auderem, vos occasionem dedistis. Valete.