INCIPIUNT ECCLESIASTICA OFFICIA PER TOTUM ANNUM 1. De Adventu Domini Sabbato ante primam dominicam Adventus dimittitur commemoratio sancte Crucis, ad vesperos non dicenda deinceps nisi in crastinum Purificationis sancte Marie. Ipso vero sabbato, si festivitas sancti Andreę evenit, vespertinum officium de eodem Adventu erit, commemoratio de apostolo. Primum autem responsum prime et secunde dominice uni maiorum datur. Sciendum vero quod in toto Adventu non celebrentur misse in conventu nisi de ipso Adventu et de festis sanctorum, exceptis duobus primis sabbatis in quibus de sancta Maria canitur missa Rorate, et exceptis anniversariis defunctorum si evenerint, et semel pro fidelibus defunctis per unamquamque septimanam. Si vero istis diebus aliquis frater de hoc seculo transierit, septenarium cum tribus lectionibus ex more agatur, in quibus, missa de Adventu omissa, et Requiem eternam canatur. In tertia vero septimana eiusdem Adventus ieiunia Quatuor Temporum omni anno sunt agenda, et omelie evangeliorum, ad ipsos tres dies Ieiuniorum pertinentes, ad vigilias legende, et feria quinta eiusdem septimane sermones sancti Augustini de Incarnatione Domini, videlicet Legimus sanctum Moysen et Vos inquam convenio, ad vigilias recitandi sunt. Si quando vero festum sancti Thome apostoli in eadem feria quinta evenerit, tertia feria eiusdem septimane prenotati sermones legantur. Preterea si festum sancti Thome occurrat sexta feria [Fol. 1v] ieiunii Quatuor Temporum, celebratur in precedenti quinta feria. Quod si evenerit sabbato Ieiunii aut dominica, agatur ipsa celebritas sequenti secunda feria. De festis vero trium lectionum fit mentio tantum. Sciendum tamen quod a. illa quę quinto die ante diem Nativitatis intitulatur ad Benedictus, sicut in antiphonario notatur, id est Nolite timere, etiam si ipsa dies quarta dominica evenerit, non omittatur, sed dicatur ad Benedictus; de illa vero de dominica, id est Ave Maria, secundum quod cantor ordinaverit fiat. Et sciendum quod in prima dominica Adventus, in prima lectione legitur totus prologus in Ysaiam ab uno maiorum, Nemo cum prophetas, et cum ipso prologo legendus est in refectorio totus Ysaias. Et est etiam notandum quod privatis diebus, ubi propheta ex parte Domini loquitur, lectiones nocturne cum Hec dicit Dominus terminantur, quod etiam in Ieremia et Iezechiel prophetisque duodecim observatur. Porro Aspiciens et Ierusalem, primum r. prime et secunde dominice que in suis dominicis cum tribus versibus canuntur, quotiens privatis diebus repetentur, cum solo ultimo versu cantabuntur. 2. De Vigilia In vigilia Nativitatis Domini, si non est dominica, usus ferialis usque ad laudes non mutatur, quamvis genua non flectantur, preter invitatorium quod a duobus canitur, et versiculos, lectiones et responsoria, quę de ipsa vigilia dicuntur. Si autem dominice Nativitatis vigilia in dominica evenerit, invitatorium et versiculi de ipsa vigilia sunt, sex prime lectiones et sex prima ra. non mutantur, sed deinceps cetera omnia erunt de vigilia. At tamen, post collectam de vigilia, dicto Deo gratias, sequitur dominicalis a. Ave Maria, cum versiculo [Fol. 2r] Vox clamantis et collecta Excita Domine. Porro invitatorium et tria ra. et ae. ad laudes quę de dominica supersunt, iuxta providenciam cantoris competentibus retro diebus cantantur. Si vero dominicus non fuerit, missa post primam celebrabitur, ad quam una tantum oratio dicatur, nisi forte missa de anniversario alicuius defuncti, vel missa de septem officiis plenariis illa die dicenda occurrerit. Et prophetia Ysaię ante epistolam a quolibet fratre, rogato a cantore, legatur. In capitulo autem, post primum versum prime lectionis, totus conventus pro veneratione sancte Nativitatis prostratus orationem brevem faciat, et abbate, vel priore si abbas defuerit, surgente, ceteri etiam se erigant et resideant, lectorque tunc reliqua lectionis prosequatur. Si autem vigilia Nativitatis Domini die dominica evenerit, missa matutinalis erit de dominica, id est Memento nostri, cum omnibus collectis que in novem lectionibus solent dici, sed tamen coll. de vigilia, id est Deus qui nos, non dicatur. Maior vero missa de vigilia, id est Hodie scietis, Alleluia dicatur et Credo in unum, verum prophetia Ysaie ante epistolam non omittatur. His itaque peractis, agendum est de vespertinis officiis. A domno abbate vespere incipientur, ad cuius etiam pertinet officium non solum celebrare missas trium sequentium dierum cum ceteris horis, sed etiam in omnibus duplicibus festis. Cui obsequetur eiusdem ebdomade septimanarius in libro tenendo, capitulum et orationem, et lumen si indiguerit, preparando, thuribulum vero ei et incensum ministrando. Qui etiam assistet ei dum maius altare incensaverit, eique honestissime obsecundaverit, deinde vero accepto ab abbate thuribulo, et in choro revertente, cetera altaria, incipiens a Sancto Iohanne, thu[Fol. 2v]rificabit, inclinans ante altare thurificaturus, similiter faciens rediturus. Quibus expletis, rediens in choro, domno abbati deferat eundem honorem. Cantore vero prius incensato, impendat hoc idem utrique choro, omnibus inclinans, eique ab omnibus inclinetur. Istis eciam diebus cantor chorum tenebit, antiphonas distribuens, psalmos intonans, versiculos et Benedicamus iunioribus iniungens. Terminatis vesperis egrediuntur a choro ordinati bini et bini in procedendo. Qui modus processionis est servandus quoties a monasterio pergitur in capitulum, seu refectorium ad potandum, vel in dormitorio pausatum. 3. De Natali In sacratissima nocte Natalis Domini, priusquam ad nocturnos surgatur, lumen usque in diem arsurum in claustro ante capitulum a cellarario procuretur. A quo etiam providendus est unus frater laicus, qui predictum lumen quoties necesse fuerit clarificet, ignem in calefactorio si tempus exegerit preparet, aquam canonicis manus abluentibus religiose subministret. Inchoata itaque nona lectione, diaconus evangelium lecturus et subdiaconus, induti albis, se preparent. Dum ergo nonum r. canitur, procedit diaconus ad domnum abbatem, benedictionem petiturus, precedente se subdiacono et deferente incensum cum thuribulo. Tunc domnus abbas, offerente diacono, thus benedicit et thuribulo imponit. Diaconus autem, antecedente subdiacono, ad maius altare progreditur, et incensato altari, post responsum legit evangelium. Lecto [Fol. 3r] itaque evangelio, incipit domnus abbas Te Deum laudamus. Post Te Deum laudamus statim officium imponitur. Sacerdos interim, scilicet prior, ad missam canendam paratus, procedit ad altare Sancti Iohannis Evangeliste, ibique missam celebrat. Ibidem quoque legitur epistola, prophetia et evangelium, quod et in subsequenti missa servatur, que ad Sanctum Laurentium celebratur. Sacerdos ergo, post Kyrieleison, innuente sibi precentore, Gloria in excelsis incipit, item, percepta communione, ad nutum precentoris, imponit ad laudes antiphonam Quem vidistis, et consueto more laudes dicuntur, sine capitulo et sine versu. Eodem modo ad Benedictus imponit sacerdos antiphonam Gloria in excelsis Deo, et ita post completam missam laudes complentur. Post Ite missa est qui opus habent vadunt ad ignem, a cellarario regulariter procuratum. Calefacti vero redeant in chorum, aliis supervenientibus. Imminente autem die, secretarius ad convocandos fratres, repetitis paulatim ictibus, signum concutit. Interea sacerdote ebdomedario cum ministris preparato, missa pulsatur, et eo ad Sanctum Laurentium procedente, Lux fulgebit incipitur. Post offerendam privatas volentibus licet canere missas, inter quas et primam et capitulum nullum relinquitur intervallum, capituloque terminato, reliqui sacerdotes cantare possunt. Pulsato subinde signo, indutoque abbate cum ministris, tercia canitur, deinde missa, ad quam una tantum coll. dicitur, et eodem modo tribus diebus sequentibus agitur. Ad vesperas a. Tecum principium cum ceteris, quę cotidie similiter canuntur usque ad octavas Apparitionis. [Fol. 3v] Dictis vesperis, sequitur commemoratio beati Stephani. 4. De Octavis Domini In tribus autem sequentibus diebus missa matutinalis erit Puer natus est. In prima die istorum trium dierum, scilicet in die sancti Stephani, ad hanc predictam missam prima coll. erit Concede quesumus, secunda vero Da nobis quesumus, Deus qui salutis, deinde epistola Apparuit gratia, evangelium Exiit edictum. In secunda autem die, videlicet in die sancti Iohannis Evangeliste, prima coll. erit Concede quesumus, secunda vero Ecclesiam tuam, tercia Da nobis quesumus, quarta Deus qui salutis, deinde epistola Apparuit benignitas, evangelium Pastores loquebantur. In die sanctorum Innocentum prima coll. Concede quesumus, secunda Deus cuius hodierna, tercia Da nobis quesumus, quarta Ecclesiam tuam, quinta Deus qui salutis, epistola Apparuit gratia, evangelium Exiit edictum. Duobus item diebus qui festum Innocentum secuntur, nisi dominica fuerit, sic misse celebrantur: prima die Puer natus est, collecte Concede quesumus, Da nobis quesumus, Ecclesiam tuam, Deus cuius hodierna, Deus qui salutis dicantur, epistola Apparuit gratia, evangelium Exiit edictum. Secunda vero die Puer natus est et supradicte collectę dicantur, epistola Apparuit benignitas, evangelium Pastores loquebantur. 5. Quomodo a Nativitate Domini usque Septuagesimam diebus dominicis officia missarum disponantur singulis annis Si dominica evenerit in natali sancti Stephani, vel sancti Iohannis, sive sanctorum Innocentum, officium Dum medium differtur in dominicam que Circumcisionem sequitur, nisi propinquitas Septuagesime compellat ut celerius dicatur. Si autem dominica dies in aliis tribus diebus natalem Innocentum sequentibus, vel in ipso die Circumcisionis evenerit, nullo modo amplius differtur, sed [Fol. 4r] ad matutinalem missam cantatur. Et cum illa duo officia que secuntur Dum medium silentium, scilicet In excelso throno et Omnis terra, canuntur, ille tantum collecte, epistole et evangelia que ad illa officia intitulata sunt dicantur. Cum vero introitus Adorate Deum iterato cantatur, collectę et epistole et evangelia que secuntur vicissim sibi infra ebdomadam subrogantur, ut nisi angustia temporis obsit cuncta dicantur. Sed quoniam hec dispositio quatuor officiorum non semper sic observari potest, quando ista impossibilitas acciderit, disponantur sicut ratio et tempus dictaverit. Considerandum est iterum quod, infra octabas Natalis et Epiphanie, quandocumque dominica dies inciderit, post generale officium matutinum sive vespertinum agitur commemoratio de ipsa dominica cum antiphona, versiculo et collecta. Preterea de sancto Silvestro novem lectiones fiunt, de eodem confessore missa celebrabitur cum predictis collectis, sed ad vesperas de eo penitus tacetur. Ad ipsas vesperas r. Gaude Maria, ad Magnificat a. Qui de terra est, in crastino missa matutinalis Vultum tuum, nisi dominica sit, collecte Deus qui salutis, Deus qui nobis nati, Da nobis quesumus, Ecclesiam tuam, Deus cuius hodierna, epistola Apparuit gratia, evangelium Pastores. Ad maiorem missam officium Puer natus est, coll. Deus qui nobis, epistola Apparuit benignitas, evangelium Postquam consummati sunt. 6. De officiis defunctorum post Circumcisionem Domini [Si tribus diebus, qui Circumcisionem Domini sequuntur, anniversarius dies alicuius defuncti, seu septem plenaria officia supervenerint, missa de octavis dicatur et] coll. pro defuncto. 7. De Theophania In vigilia Epiphanie invitatorium Xristus natus ab uno cantatur, [Fol. 4v] hymnus ad nocturnos A solis ortus usque Enixa est, psi. et ae. de Nativitate cum responsoriis, evangelium Defuncto Herode, Te Deum laudamus non dicitur nisi dominica sit. Ad laudes a. Germinavit, ymnus in laudibus Enixa est, ad Benedictus a. ..., coll. Corda nostra. Ad missam officium Lux fulgebit, sequitur Gloria in excelsis, epistola Apparuit benignitas, r. Benedictus qui venit, Alleluia, Dominus regnavit, evangelium Defuncto Herode, offertorium Deus enim firmavit, communio Tolle puerum. Ad vesperas ae. et psi. sicut die Natalis Domini, r. Reges Tharsis, a. Venit lumen. Sequenti tamen die, et cotidie infra octavas, cantatur super nocturnos hymnus Enixa est, ad laudes et vesperos Hostis Herodes. Enimvero evangelium Factum est nocte legitur eo loco et ordine et processu quo Liber generationis. In crastino autem incipiuntur epistolę Pauli ad nocturnos, legiturque per totam ebdomadam tota epistola ad Romanos. Verumtamen in refectorio inchoantur ipse epistolę infra octabas dominici Natalis, post sermones de festivitatibus ipsius temporis. Quod si infra has Apparitionis octavas dies dominicus evenerit, nocturnale officium totum de ipsa Epiphania erit, legeturque omilia evangelii dominicalis. De dominica quoque erit missa matutinalis, meridiana de octabis. Post octabas Theophanie repetuntur psalmodie et de Nativitate nulla fit mentio amplius. 8. Capitulum de «Domine ne in ira» Ab octabis Theophanie usquę Septuagesimam, dominicis diebus ad vigilias dicuntur ra. Domine ne in ira. Si autem tempus fuerit breve, et festivitates sepius acciderint in dominica die, dif[Fol. 5r]fertur aliqua earum in secundam feriam propter inceptionem responsę. Rursum, si post octabas nulla dominica cantari potuerit, dominico die infra octabas cantari debebit. 9. De Purificatione sancte Marię In die Purificationis sancte Marię, post terciam, abbas, accepta pastorali virga, benedicat candelas, a secretario iam antea in presbiterio delatas. Post benedictionem ergo aqua benedicta aspergat. Cantor itaque, cum abbati candelam accensam obtulerit, imponat antiphonam Lumen ad revelationem, cui etiam subiungat versum Nunc dimittis servum tuum uti in libris invenitur. Interim secretarius, suo adiutus suffraganeo, reliquas candelas canonicis, conversis, familie atque hospitibus si affuerint, distribuat. Quibus distributis, sequitur Dominus vobiscum cum collecta Erudi quesumus, deinde fiat processio per claustrum. Ad quam diaconus crucem et subdiaconus aquam benedictam baiulent. Porro cantor ad exitum processionis antiphonam imponat Ave gratia plena Dei, qua finita, sequatur alia a. Adorna thalamum, post quam subrogetur a. Responsum accepit, et fiant tres stationes per viam, quaque scilicet antiphona una statio. Ad introitum vero ęcclesię abbas incipiat antiphonam a cantore prenunciatam Hodie beata virgo, et omnibus introgressis et predicta antiphona finita, missa solempniter celebretur. Igitur, postquam diaconus evangelium legerit, et abbati munus Deo sacrandum obtulerit, ipseque idem diaconus munus more solito super altare ordinaverit, abbas candelam suam reddat sacriste, et diaconus suam abbati offerat, et postea subdiaconus, [Fol. 5v] deinde ceteri omnes, a prioribus incipientes. Has candelas sacrista et suffraganeus suus a manu abbatis suscipientes, extinguant. Si vero die dominica festum Purificationis sancte Marię evenerit, more solito ante terciam abbas exorcismum faciat aque, et post terciam fiat processio. Prior autem provideat ne quid inconveniens inveniatur in claustro dum ista processio vel alie aguntur. 10. De Septuagesima Sabbato precedente Septuagesimam, ad vesperas Benedicamus cum alleluia canitur, et exinde usque in paschale sabbatum alleluia dimittitur, loco cuius Laus tibi Domine frequentatur. Prologus Geneseos a quodam maiorum totus ad nocturnos in prima lectione legitur, et deinceps usque ad Quadragesimam lectiones de Genesi continuatim in choro terminantur. Responsorium In principio dicitur in Septuagesima et Sexagesima, tam privatis quam dominicis diebus. De festis autem trium lectionum annuus usus tenetur usque in Capite Ieiunii. Preterea Eptaticus totus in refectorio legitur. Verumtamen in dominica die prius leguntur omilie, vel si de aliqua festivitate aliquid fuerit legendum qualibet die. Si vero in dominica Septuagesime evenerit Purificatio sancte Marie, feria secunda inchoatur hystoria ad vigilias, videlicet liber Genesis cum prefatione, et ra. In principio, versiculus ad lectiones, in tribus dominicis, Domine refugium. Si in hoc tempore evenerit festivitas sancti Valentini, martyris, non dicatur tractus ad missam, id est Desiderium anime, quia non est consuetudo ut in privatis diebus, [Fol. 6r] vel matutinalibus missis, quando duę misse canuntur, extra Quadragesimam dicatur tractus, exceptis sabbatis Quatuor Temporum et missis defunctorum precipuis et privatis. 11. De Capite Ieiunii Feria quarta in Capite Ieiunii incipitur genuflexio a nocturnis, et ita fit usque in Pasch in omnium horarum initiis, nisi in novem lectionum nataliciis. Ipso die, dicta prima, exeant canonici in claustrum, et altaris ministris, ut in ceteris diebus, ad missam celebrandam preparatis, sacerdote alba cum manipulo, et ministro suo alba et manipulo induto, signoque pulsato, in claustro se discalcient, atque in eodem calceamenta dimittentes loco, ęcclesiam intrent et, in ordine suo, versis vultibus ad altare stent. Altaris itaque ebdomadarii, in vestiario se discalciantes, in chorum veniant. Postquam ergo abbas, accepta a secretario stola et pastorali virga, in presbiterio benedixerit cineres, antea in ipso presbiterio a secretario positos, atque aqua benedicta asperserit, verso vultu ad aquilonem cantetur a. Exaudi nos Deus et ps. Salvum me et Gloria, et alia a. Iuxta vestibulum, et Immutemur habitu. Ipse vero abbas, stans super gradum et versus ad chorum, super singulorum capita mittat cineres benedictos, incipiens a ministris altaris, omnibus flectentibus genua in terra. Cumque omnes per impositionem cinerum suę corruptionis memores esse ammoniti fuerint, tunc abbas, stola deposita, ab ebdomadario misse sacros recipiat [Fol. 6v] cineres, eo modo quo ceteri. Sciendum autem quia dum hoc officium cinerum agitur, minister altaris eos ante abbatem tenere debet. His itaque peractis, sacerdos et ministri calcient se, et signo pulsato, accedant ad missam celebrandam. Ceteri vero omnes discalciati remaneant donec missa peragatur, tuncque se calcient in claustro. Quod si abbas defuerit, misse ebdomadarius totum cinerum adimpleat officium. Porro cineres hos extra chorum familie et hospitibus, si affuerint, prior, adiuncto sibi aliquo fratre, imponat. Sciendum est quia tractus Domine non secundum peccata tam in hac die quam in aliis tribus diebus in Quadragesima, scilicet secunda et quarta et sexta feria, usque ad quartam feriam ante Pascha dicitur, excepta tantumodo feria quarta post primam dominicam Quadragesime, quia in ipsa feria quarta tractus De necessitatibus canitur. Collecta autem de dominica hac die, et deinceps per totam Quadragesimam, privatis diebus in septimana omittatur. Canonicalis prefacio, videlicet Qui corporali ieiunio, exceptis dominicis diebus, usque ad Cenam Domini dicatur. Illud autem non debet a memoria excludi quod festum novem lectionum non fit apud nos in Capite Ieiunii, sed si eo die occurrat, celebratur in feria sequenti sive precedenti. 12. De tractibus In Septuagesima et dominicis diebus usque ad Pascha, et in Parasceve Eripe me, omnes tractus alternatim chorus canit. In precipuis vero sollempnitatibus duo fratres ante presbiterium, ceteros totus insimul chorus. 13. De festis infra Quadragesimam Dum festum in quo non laboramus in Quadragesima evenerit, [Fol. 7r] missa matutinalis de Ieiunio erit, ad quam tantum fiet commemoratio de festo. Post terciam autem subsequetur de eodem festo, inter quam missam et sextam nullum remanebit intervallum. Quod si festum in quo laboramus fuerit, post missam de Ieiunio celebrabitur missa de eodem festo, nullo relicto intervallo. Sciendum quod septem psi. penitentiales, quos cum letania eodem tempore privatis diebus dicere solemus, post terciam ante capitulum subnectentur. 14. De Quadragesima Sabbato precedente primam dominicam Quadragesime mutantur secundum tempus ymni, versiculi et collecte. In crastino, post cenam servitorum, fit vigilia pro requie omnium fidelium defunctorum, exceptis laudibus, quę usque post matutinos differuntur. Et perseverat usus iste usque in quartam feriam ante Pascha. Hac die, post completorium, cruces cooperiantur, et cortina ante presbiterium tendatur, que ita omnibus privatis diebus per Quadragesimam usque ad quartam feriam ante Pascha, post completorium, remanebit. In sabbatis vero, et in vigiliis sanctorum novem lectionum, ante vesperas a conspectu presbiterii est cortina retrahenda, et in crastino post completorium est remittenda. Ad missam vero, privatis diebus, ut sacerdos libere ab abbate, si affuerit, ad evangelium legendum benedictionem petat, subdiaconus cornu cortine in parte abbatis modice retrahat, et data benedictione, ut prius erat remittat. Diaconus vero accedat ad cortinam ubi sublevata est, querens benedictionem. His vero sanctis diebus Quadragesime orationi frequentius insistere debemus, et ideo omni die unusquisque fratrum certa consuetudine orationem privatam, tempore lectionis, in ecclesia Deo offerat. Et sciendum quod nulla missa privata, his temporibus, diebus privatis canenda sit, nisi post [Fol. 7v] generalem missam. Si acciderit per hos dies Quadragesime ut crux, que est retro altare cooperta, tollatur inde pro quolibet defuncto, vel infirmo communicando sive inungendo, discooperiatur quoadusque proprio loco, scilicet super altare, restituatur. Est autem memorie commendandum quod, privatis diebus, a prima secunda feria usque in quintam dominicam, expositio canticorum graduum iuxta Patrem Augustinum ad nocturnos legitur, nisi in Ieiuniis Quatuor Temporum, quando evangelia leguntur. Quę Ieiunia omni anno fiunt in prima Quadragesime septimana. Est autem notandum quod in quarta feria, ad missam ieiunii Quatuor Temporum, [non] premittitur [...]