POST Apostolorum  Euangelistarum sacrosancta, diuina,  salutaria documēta; ac victoriosissima  inuictissima beatorum Martyrum gloriosa certamina, tertio (vt ita dicam) loco; præstitit diuina dignatio Ecclesiæ suæ noua solatia, luminaria videlicet amore ardentia, sermone lucentia, Apostolicos dico sacerdotes  illustrissimos viros, humana scientia non vane, sed salubriter præditos, diuina sapientia refertos: per quorum spiritalem intelligentiam,  in diuinis literis perspicacissimam indagationem, legis vmbra lucesceret, sermo propheticus, sui profunditate altissimus, suique altitudine profundissimus, spiritaliter intellectus ad lucem procederet: Euangelici quoque luminis gloria, virtus ac maiestas totius mundi densissimas effugaret tenebras. Per horū etenim sincerissimam industriam, Apostolici actus exponuntur  commendantur fidelibus. Per horum deuotissimum studium, beatorum Martyrum triumphus, Ecclesiæ sanctæ commendatur  meritum. Istorum namque fide, sapientia,  prædicationis instantia, susurrantium  oblatrantium contra fidē Catholicam murmur compescitur,  opprimitur, schismaticorum strepitus sedatur,  os vana loquentium obstruitur, idolorum potestas destruitur, gentilium crudelitas superatur, Philosophorum insania contemnitur, conspuitur  annullatur, omnium hæreticorum falsitas, perfidia, infidelitas, error,  rabies veluti fætor sumosus,  fumus fœtidissimus, vt nunquam  nusquam possit apparere, exsufflatur,  in nihilum resoluitur,  exhalatur. Postquam tales  tātos viros, vtpote ciues suos,  Regis sui domesticos, aula cœlestis lætabunda suscepit, ex ipsa suprema cœlestique republica, diuina censura quarto loco ordine congruo paruulis Ecclesiæ consulere voluit, itaut gratiam quam præstare dignabatur per sublimes  fortes, postmodum præstaret per humiles  innocentes  simplices. Deinde cœpit monasticus Ordo pullulare, , vt verius dicamus, reuiuiscere; quem a beato Helia  Ioanne Baptista nouimus processisse,  ita per Apostolicam  conuersationem  vitam,  incrementa virtutum,  exercitia sanctorū spiritualium Patrum, ad nos vsque gaudemus peruenisse. Per ipsos etenim  ab ipsis perfectissime adimpleta est perfectio illi9 vnius, ac specialis Euangelici, immo Dominici præcepti: quod deerat illi adolescenti, de possessione vitæ æternæ apud Saluatorem conquirenti: respondente sibi eodem Domino Christo ac dicente. Si vis perfectus esse, vade  vende omnia quæ habes,  da pauperibus,  habebis thesaurum in cœlo,  veni sequere me. Inter huius vero salutiferi præcepti intentissimos auditores,  strenuissimos exequutores, beatissimus Pater, merito Benedictus  nomine, quasi quoddam sydus cœleste præclarus enituit. Qui tantus ac talis, vita, moribus,  miraculis extitit, vt eius ortum, vitam,  obitum describendo, sanctissimus Papa Gregorius per omnia vir Apostolicus,  Apostolicæ Sedis Episcopus, testimonium ei præberet, qui inter principales primates Ecclesię insigne quoddam  principale priuilegium,  vita  doctrina dignoscitur obtinere. Processu vero temporis, post trāsitum videlicet supradicti piissimi Patris, per B. Maurum eius discipulum, omnis pene Gallia eius institutionis  religionis suscepit exordium. Deinde per eum,  eos quos ipse ad iustitiam erudiuit, per plurima temporum spacia, eadem religio ad cumulum perfectionis excreuit, eis ab hac vita decedentibus, iustitia rarescente, nequitia crebrescente,  matre omnium bonarum virtutum disciplina tepescente: cœperunt studia Patrum piorum deficere,  sicut per religiosos  seruore sancti Spiritus plenos, sanctæ institutionis norma gradatim perfectionis accepit augmentum: ita per negligentes  desidiosos, paulatim decidit in defectum. Salutaris igitur propositi perniciosa defectio vsque ad tēpus illud irrepserat latitando, quo fauente Wilelmo, Christianissimo Aquitanorum Principe, beatæ memoriæ Abbas Berno nomine, in partibus Burgundiæ, cespite Matiscensi, pago qui vocatur Cluniacus, Monasterium cœpit construere,  in quantum potuit, in eadem constructione elaborare studuit,  piæ deuotionis affectum laborioso certamine ad laudabilē perduxit effectum. Huius enim merito  exemplo, plures trāquillum portum Monasterij requirentes conuertuntur de seculo. Ex quibus omnibus vnum excipiendo recolimus,  recolendo excipimus, quem ad salutem multorum prouenisse comperimus. Fuit vir ille Odo nomine, vir per cuncta laudabilis, beatissimi Martini Ecclesiæ Turonensis Pontificis fidelis deuotissimus,  eiusdem Ecclesiæ Clericus  Canonicus. Hic etenim vir honestus  humilis, admodum in regulari exercitatione edoctus, postquam supradictus Pater ab hac luce discessit, ad regimen Abbatiæ multorum fidelium electione successit. Deinde qualiter ad culmē virtutum peruenit, studiis eius narrantibus, Romanus orbis edidicit. Huic successit fœlicis memoriæ Heymardus nomine, beatæ simplicitatis  innocentiæ filius. Hic in augmentatione prædiorum,  adquisitione temporalis commodi, adeo studiosus fuit,  in obseruatione satis deuotus. Hic  amissionem temporalis luminis,  quidquid sibi aduersitatis accidere potuit, absque omni murmuratione  indignatione patientissime tulit. Hic etenim vir ob meritum patientiæ, simplicis  innocentis vitę, tanto talique a Christo ditatus est munere, vt eius tempore ad amorē Monastici ordinis authorem nostræ salutis beatum Maiolum dignatus sit accersere. In huius vero conuersionis obsequio, multum valuit venerabilis viri Hildebranni dulcis conloquutio,  spiritalis suggestio. Hic cum esset ex Prioribus Cluniensibus Monachis,  eiusdem Monasterij Præpositus bis inuitatus vt officiū Abbatiæ susciperet, sed noluit, quia semper plus obedire quam præcipere,  magis subesse quam præesse voluit. Putat me aliquis forsitan desipuisse, idcirco quia cum de beato Maiolo disponerem scribere, de superioribus me tanta contigit edixisse. Non enim quis credat fortuitu accidisse, sed de industria prouide factum esse. Quicquid enim in superioribus de iustis  sanctis hominibus diximus, totum in isto de quo loqui volumus, vel pleniter, vel ex magna parte redolere cognouimus. Fuit vir iste beatissimus Pater noster Maiolus, præclaro stemmate ortus, ac nobilibus parentibus, peruigili cura ab ipsa infantia nobiliter enutritus. Procedente pueritiæ tempore, addictus est Ecclesiasticis studiis, vt imbueretur literis spiritalibus. Superno igitur nutu,  diuina prouidentia actum est, vt tam bonæ spei puer tunc in diuinis actibus arctius intentus esset: vt totum adolescentiæ tempus sine periculo castitatis transigeret,  ita factum est, vt per totum vitæ suæ spacium, decus in corpore suo retineret virgineum. Iuuenili iam imminente ætate altiora  potiora in diuinis, acriora in humanis studiis  grauiora non distulit attentare,  ideo per vtramque exercitatus doctrinam, non timuit accedere Lugdunensem ad aram. Deinde apud hanc vrbem philosophiæ nutricem  matrem,  quæ totius Galliæ ex antiquo more  Ecclesiastico iure non immerito retineret arcem; Anthonium virum eruditum  prudentem, in liberalibus studiis habere voluit præceptorē. Postea vero multomagis exempla sequutus Anthonij illius magni  solius Christi discipuli, quam studia istius Anthonij seculari professione Philosophi. Postea vero a supradicta vrbe ad ciuitatem Matiscensem a proceribus patriæ  ciuibus suis, videlicet cognatis  amicis inuitatus veniens, vt erat vir religiosus, religiose aliquantulum apud illos manens, cuius vita laudabilis,  admirabile studium, non potuit latere supradictæ ciuitatis Episcopum. A quo humiliter inuitatus, consultu Clericorum  ciuium, vt in eadem Ecclesia non dedignaretur administrare Archidiaconatus officium. Vir quippe vt erat humilitatis gratia præditus parere non distulit, quo sibi diuinitus per ministerium Pontificis imperari cognouit. Et vt res postmodum late patuit, totum illud negotium ad maioris vtilitatis dirigebatur cumulum. Suscepto denique tantæ dignitatis officio, talem se exhibuit, vt Deo placeret  mundo: non mundo in maligno posito, sed mundo per sanguinem Christi reconciliato Deo Patri. Habet enim prædicta ciuitas vicinum Monasterium, quod multis videtur spiritalibus studiis decentissime adornatum, ad quod iam dictus senior a Patre Monasterij  fratribus frequenter accersitus, cum quibus  frequens habebat conloquium  spiritale contubernium. Inter ipsa denique dulcissima colloquia  mutua sincerissimæ charitatis obsequia, videntes fratres supradicti Cœnobij mentis intuitu eius angelicam faciem, audientes cordis auditu mellifluam facundiam, desiderabāt vt eum possent sibi acquirere fratrem, quem postmodum habere mererentur  Patrem. Erat ad hoc intentus grex omnis Dominicus, sed ille senior Eldebrannus, de quo supra diximus, vt euenire posset elaborabat ardentius. Generabat iam in eo gratia Domini contemptū seculi, secundum  votum fratrum supradicti Cœnobij. Quid plura? Deposito Ecclesiasticæ dignitatis officio, spreto mundanæ nobilitatis supercilio, relicto seculari  amicorū  parentum consortio, vt libere posset seruire vero Regi Christo, totum se subdidit cœlesti Magisterio. Nec multo post condicto tempore, certo die ad Monasterium veniens officiosissime suscipitur, regulariter introducitur;  (vt moris est) honorabiliter  charitatiue tractatur. Quam grande fuit gaudium inter fratres de eius aduentu, quam ingens lætitia, quam celebris exultatio, non potest ad plenum noster edicere sermo. Deinceps adfuit ei ad contemptum mundi prompta voluntas, ad amorem Dei firmissima charitas, ad dilectionem proximi chara fraternitas: ad perdiscendum regularis obseruantiæ ordinem, nulla difficultas,  ad exhibendum non solum Abbati, sed etiam fratribus obedientiæ bonum celebris alacritas,  ad dandum omnibus exemplum, regnabat in eo pura simplicitas. Qualis fuit eius conuersatio inter fratres in initio suæ conuersationis, apparuit ex affectu eorumdem fratrum, tempore celeberrimæ suæ electionis. Non erat iam necesse, vt aliquis eum ad obseruantiam regularem instrueret, quem, vt sanctus Euangelista dicit, vnctio gratiæ cœlestis de omnibus erudiebat. Cœpit interea vita  doctrina tam perfecte clarescere, vt in domo Dei laude fidelium omnium primum  præcipuum locū meruerit obtinere. Sic enim placuit diuinitati, vt per diuersos gradus humilitatis ascēderet ad culmen monasticæ perfectionis, vt non iam ex aliis vnus, sed inter cæteros  super omnes videretur præcipuus. Sexto namque anno (vt fertur) conuersionis suæ a sæculo, supra nominatus Abbas felicis memoriæ, domnus videlicet  pius Pater Haymardus nomine (cuius monachus beatus erat Maiolus, cuiusque monitis  iussionibus tota mentis intentione  corporis possibilitate parebat, semperque parere decreuerat) cœpit destitui in terra tota valetudine corporis,  (quod sibi grauius erat, licet patienter ferret) amissione temporalis luminis. Et cum iam se ad occasum vergere præsciret,  cognosceret se nō posse diu tanti Cœnobij, tantarumque spiritualium ouium curam gerere, de ordinatione cœpit Monasterij, suique successoris electione cum spiritalibus  religiosis fratribus spiritaliter tractare,  cum tranquillitate animi patienter disponere. Facta est autem ab omnibus inquisitio,  ad quem omnium fratrum tendebat, ad domnum scilicet Maiolum peruenit electio. De cuius etenim electionis negotio, secundum granditatem sui dicere non sufficio: sed vt eloquio vtar breuissimo, nec ibi nec alibi ad illud officium, beato Maiolo nec potuit nec poterit præstantior inueniri. Quid plura? Electus aduocatur, inuitatus restitit, rogatus contradicit, adiuratus tremiscit, interdictus quiescit. Proinde laudes Deo referimus, quoniā superauit contradictionis decretum obedientiæ prædicabile documentum. Postremo a fratribus eligitur, a populo acclamatur, a pontificibus benedicitur,  a supradicto Patre Monasterij in loco sublimi celeberrime collocatur,  a fratribus officiosissime salutatur,  ab omnibus domnus  Abba honoratur  colitur. Et non solum a suis, sed etiam ab omnibus, qui eum videre  cognoscere potuerūt, vltra omnes sui temporis homines, omni honore  veneratione est habitus, de cuius ortu  vita, moribus, miraculis  obitu, maiorum nostrorum dicta præclaro famine prolata sufficiant. Illi vero qui de magnis maxima dicere potuerunt, clarissimos eius actus  merita a Domino sibi collata magnifice descripserunt. Ego vero vltimus seruorum illius seruulus, non alia, sed ea quæ ipsi præfati sunt, stilo paupere ac breuissimis distinctionibus capitulatim quoquomodo ausus sum adnotare, sequutus Alcuinum, maioris Caroli Imperatoris Magistrum: sic  impar eo, quantum peccator iusto, illiteratus perito, fari nesciens, facundissimo. Ille summi  incomparabilis viri  sanctissimi Sacerdotis Martini vitam, a Seuero Sulpitio altissimo stilo descriptam, dictis plenioribus elucidatam, ad nostram nostrorumque similium destinauit notitiam. Sicut nemo post Apostolos beatissimo æquatur Martino: ita  ego multum me imparem profiteor Alcuino. Dixit ille vtpote magnus, magna de magno: dicam ego paruus, parua de Magno. Dixit ille de suo Martino sicut de summo Sacerdote  incomparabili viro: dicam ego de Maiolo, sicut de piissimo Patre  Abbate sanctissimo, præstantissimo viro,  vere Catholico. Fuit igitur ille clarissimis natalibus ortus,  ex vtroque parēte gemina nobilitate choruscus. Hic ad illuminationem multorum, ab ipso æterno lumine luminum velut astrum persplendidum: humanæ conditionis destinatur ad ortum. Fuit enim ipse nobilis vt erat,  nobiliter nutritus,  solerter eruditus. Et vt ab inferioribus ad altiora conscendere valeamus, erat vir iam dictus, sæpe dicendus, sæpeque recolendus, ingressu grauis, voce sublimis, ore facundus, visu iocundus, vultu angelicus, aspectu serenus, in omni motu, gestu, vel actu corporis, honestatem præsentans. Omnium membrorum conuenienti positione decentissime comptus: omnium mortalium mihi videbatur pulcherrimus. Erat enim fide firmus, spe certus, gemina charitate refertus, sapientia clarus, intellectu mirabilis, consilio prouidus, robustus fortitudine, spiritualis scientiæ assiduus cultor,  charitatiuæ pietatis verus amator. Repleuit eum spiritus timoris Domini: qui vt Dauid Propheta testatur, initium sapientiæ esse dignoscitur: illius videlicet sapientiæ, cuius claritate beatus Maiolus perfusus, cœlestium beatitudinum meruit percipere munus. Huius muneris lumine noster Maiolus accensus, cum pauperibus spiritu pauper voluit fieri, vt a Rege cœlorum regno cœlesti mereretur ditari. Cum beatis mitibus studuit mitescere, vt cum ipsis posset terram viuentium possidere. Cum beatis lugentibus desiderabat filiorum suorum negligentias,  totius mundi discrimina plangere, vt ad æternam consolationem cum suis omnibus posset peruenire. Esurientib.  sitientibus iustitiam, eandē iustitiam esuriendo  sitiendo studuit sociare,  cum ipsis in cœlesti conuiuio epulari, semper  spiritalibus deliciis satiari. Studuit vt miseris misericors esset, vt cum beatis misericordibus misericordiam a Domino consequi posset. In quantam homo intentus assidue cœlesti desiderio, diuinam contemplationem iustis meritis,  iugi deprecatione meruit obtinere, vt cum beatis cor mundum habentibus dignus mereretur Domini visione. Et vt verissime mereretur Dei filius vocari  esse, perfecte didicit esse pacificus, vt non tantummodo ad possidendam animam suam haberet patientiam, sed vt omnes discordantes (vt potuit) ad concordiam reuocaret  pacem. Propter iustitiam persecutiones  passiones ab antiquo hoste  malis hominibus patienter didicit sustinere, vt beatis propter iustitiam patientibus  spiritu pauperibus, ad percipiendum  possidendum regnum cœlorum posset fieri sociatus. Tribus supradictis adornatus virtutibus beatissimus Pater Maiolus,  octo ex Euangelio benedictionibus circunfultus vndique, etiam quatuor cardinales disciplinas feruenti desiderio studuit adquirere,  adquisitas operibus iustis incolere, vt per prudentiam suam suorumque in antea prouideret salutem. Per temperantiam, quæ alio nomine vocatur modestia, temperamento iustę discretionis modeste disponeret spiritalia iniuncta sibi negotia. Per fortitudinem diabolo viciisque eius valeret resistere,  resistendo ipsum authorem malitiæ, decertando legitime, viriliter superare. Per iustitiam vero, quæ per omnia genera virtutum diffunditur,  earumdem virtutum condimentum esse videtur; sobrie,  pie,  iuste viuendo, bonum certamen certando, cursum consummando, fidem seruando, repositam sibi coronam iustitiæ ab ipso mereretur percipere, qui est omnium virtutum largitor  auctor,  ante omnia  super omnia Deus benedictus in secula: cuius benedictionis largitas,  clemens benignitas, contulit nobis in munere, quo tali tantoque frueremur pastore. In quo habemus exemplum quod sequamur,  in quo nobis apposita est forma cui imprimamur, sicut B. Gregorius de capite nostro Iesu Christo Domino nostro dicit, in cuius corporis propagatione beatus Maiolus, veluti sanissimum membrum, optimum locum meruit obtinere. De cuius vita  virtutibus animæ cum quis audierit præscripta prædicamenta retexere, curabit forsitan de miraculis visibilibus  corporalibus signis inquirere, quibus astipulatur,  corroboratur fides illorum qui solent dubitare de meritis  præmiis electorum: quibus B. Gregorij verbis respondendum est. Fides non habet meritum, vbi humana ratio præbet experimentum. Et ne quis dubitet de sanctitate eius  gloria, discat ab eis qui eum visu  auditu nouerunt, qualiter vixit, qualiter docuit,  qualiter plenus dierum, adornatus virtutibus ab hac luce discessit,  cum cognouerit eum fidelium adtestatione sancte vixisse, recte docuisse, credat eum proculdubio ad sanctorum omnium gloriam Christo duce peruenisse. Quanta per eum Dominus  ante  post transitum eius ostendere dignatus est miracula: testantur volumina a doctissimis viris ordinata, sensu Catholico, calamo conscripta rethorico,  in quibusdam locis metro variata dactilico. Et quia Deus omnipotens nullum tempus patitur transire sine testimonio suæ benignitatis, ad corrigendas negligentias nostræ fragilitatis, frequenter renouat exempla sanctitatis. Sed  isto tempore frequentius solito contigit euenisse. Inter omnes titulum sanctitatis præferentes, qui nostris temporibus effulserunt, beatus Maiolus præcipuus apparuit. De cuius honestis moribus,  vitæ honestæ virtutibus, a nobis pro tempore pauca dicenda sunt. Vt vere fatear, fuit ad omnia vtilis,  per cuncta laudabilis. Erat enim honestas in actione, sobrietas in consuetudine, humilitas in prosperitate, patientia in aduersitate. Mansuetis erat affabilis, superbis terribilis, parcus cum debuit, diffusus vt decuit. Non diuersus in habitu, non confusus in actu. Quantum ad hominem vnus semper  idem. Deuotus imitator sanctorum,  eorum maxime intentus auditor esse studuit, quorum seruituti  disciplinis ab obediendum  seruiendum se subdidit. Illam septenariam copulam ab Apostolo Petro in ternario  quaternario numero, ordine mirifico luculenter dispositam, non aure surda audiens, audiendo addidicit,  vt alij discerent, lingua ac manu perdocuit, ministrans in fide virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis, charitatem. Præferebat etiam dialecticis syllogismis,  rethoricis argumentis,  omnibus ingeniis Philosophorum omnium, Apostolicæ simplicitatis prædicabile documentum, dicens cum Paulo. Ego enim didici, in quibus sum sufficiens: scio  humiliari, scio  abundare. Vbique  in omnibus institutus sum,  satiari  esurire,  abundare  penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Tantorum doctorum  diuinorum Philosophorum sapientia perdoctus,  totius Ecclesiasticæ disciplinæ eruditionibus  virtutibus inlustratus, vt de Moyse Ecclesiasticus sermo loquitur. Factus est Deo dilectus  hominibus,  ideo memoria eius in benedictione est. Vere dilectus Deo,  hominibus extitit Pater Maiolus, quia per dilectionem Dei  proximi (quam firmiter tenuit) Deo placuit  hominibus: ita studuit placere hominibus, vt Deo non displiceret, ita Deo vt hominibus prodesset. Placuit Deo bene viuendo,  recte docendo. Placuit hominibus pro posse spiritalia  temporalia eis beneficia exhibendo. Vere enim memoriam eius in benedictione cognoscimus existere: dum recolimus  adhuc perspicue cernimus per eum  eos quos in Christo genuit ædificia fabricæ cœlestis excreuisse, creuisse,  crescere. Et vt pace spiritualium artificum in eadem fabrica laborantium, dicam; vnus præcipue refulsit, qui nuper rebus humanis excessit,  qui plus omnibus nobis laborauit, domnus videlicet  Abba Wilelmus, de cuius clarissimis actibus,  vita laudabili  mirabili conuersatione, paruitas nostra non sufficit, quod sentit, ad plenum referre. Quam perspicue beatissimi Maioli eiusque discipulorum in benedictione existat memoria; respondeant Monasteria ab ipsis alia a fundamentis constructa; alia de corruptione cum incremento virtutum ad meliorem statum reducta. Quantum vir iste, de quo loquimur, Deo placuit, per signa  miracula quæ per meritum eius Dominus operatus est, hominibus manifeste dignatus est demonstrare, dum multorum fidelium, vt fidelissima testatur relatio, multis diuersis infirmitatibus constricti, etiam de vita desperantes, ab eo visitati, per gratiam Domini pristinæ sanitati sunt redditi. Plures, oculorum detersa caligine, per meritum eius clarius cœperunt videre. Multi diuersi generis sebribus afflicti, præstante Domini gratia, eius orationibus sunt liberati. Multi, vt ferunt, a veneno serpentium, morsibus luporum  canum, incursione  inlusione dæmonū, per Dominicæ Crucis signaculum dextera eius expressum, meruerunt recipere salutare remedium. Multi in periculis fluminum, ab ictibus fulgurum,  cæteris incommoditatibus, eius sunt liberati intercessionibus. Aliquando candelæ vel negligentia Cubicularij vel occasione alicuius euentus in noctibus ante lectum eius extinctæ, vt testati sunt qui adsuerunt, diuinitus sunt lumini restitutæ. Cum esset aliquando in Monasterio sanctissimi Martyris Dionysij,  nocturno tempore legeret (vt sui moris erat) eiusdem Martyris  admirabilis vtraque lingua, vtraque conditione Philosophi, librum de [...]