A) Ordinatio praesentis Capituli generalis anni Domini 1548. *Diffinitores* : Reverendissimus dominus de **Cistercio**, s. th. pr., de Loco Dei, s. th. pr., de Miratorio, de Monte Sanctae Mariae, monasteriorum abbates ; loco domini de **Firmitate** de Ursicampo, de Rota, de Putheo, de Bitania, monasteriorum abbates ; loco domini de **Pontigniaco** de Valcellis, de Maceriis, de Clarofonte, de Gratia Dei, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Frigidomonte, de Caladia, de Loco crescenti, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, de Theoloco, de Sancto Sulpitio, de Sanctis Martyribus, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Caladia monasterii abbas, Prior et subprior Cistercii. *Magistri caerimoniarum* : de Claravalle monasterii abbas, Prior et subprior Cistercii. *Receptores excusationum* : de Frigidomonte, de Monte Sanctae Mariae, monasteriorum abbates. *Promotor causarum* : de Pontigniaco [prior], s. th. pr. *Notarii abbates* : de Loco Dei, s. th. pr., de Sancto Sulpitio, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Valcellis monasterii abbas, cellerarius et bursarius religiosi Cistercii. *Portarius diffinitorii* : de Monte petroso, s. th. pr. [monachus] *Notarii ad pedes* : frater Nicolaus de Parisiis, frater Petrus de Auxona, Cistercii professi. B) Ex parte dominorum Diffinitorum … *etc. ut in anno praecedenti*. C) Nomina abbatum Capituli generalis huius anni 1548. — De Cistercio, s. th. pr., de Claravalle, de Morimundo, de Loco Dei, s. th. pr., de Miratorio, de Monte Sanctae Mariae, de Ursicampo, de Rota, de Frigidomonte, de Caladia, de Sancto Sulpitio, de Loco crescenti, de Valcellis, de Maceriis, de Clarofonte, de Gratia Dei, de Bitania, de Theoloco, de Sanctis Martyribus, de Putheo.  * * * Anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo octavo, et die ultima aprilis, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato statuta et diffinita sunt quae sequuntur. GENERALES ORATIONES 1.  Primo pro sanctissimo … etc. 2.  Praeterea pro serenissimo … etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. [DIFFINITIONES] GENERALES 6.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii… etc. et est talis : Liquido constat ex sacris litteris et canonibus Ecclesiae ac sanctorum patrum regulis, monachos olim cuiuscumque status in simplici habitu coram Deo et hominibus fuisse conversatos. Quapropter minus praeseferunt religionis indicia, qui fastidioso ac nimis pretioso cultu induuntur, quod inhibere volens praesens generale Capitulum die ultima aprilis anni Domini 1548 in Cistercio congregatum ad monasticae religionis honorem et contemptum vitae saecularis statuit, quod omnes et singuli Ordinis nostri monachi cuiuscumque status ac dignitatis fuerint, decenter et honeste secundum antiqua Ordinis instituta et exemplum beatissimi patris nostri Bernardi induantur et vestitantur in cucullis, tunicis et aliis indumentis non nimium longis aut brevibus cum caputiis incedendo, ac sub illis pileis non adeo quadratis ; alioquin praesens generale Capitulum dat auctoritatem et praecipit omnibus patribus visitatoribus et commissariis, ut tales sic in re flexibili et indecenti monachos gloriantes severissime arguantur et corrigantur ; respective iniungens ulterius generale praefatum Capitulum provisori collegii Sancti Bernardi Parisiis, ut hoc diligentissime observari faciat a scolasticis ipsius collegii, ac etiam per alias quascumque nostrae religionis personas, ita quod si aliquos per urbem vagantes monachos indecenter vestitos repererit, aut repertos audiverit, per ipsum provisorem moneantur, vocentur et citentur, atque regulariter per eum corrigantur, invocato etiam si opus fuerit, ad hoc brachii saecularis auxilio, consilio et favore. 7.  Quoniam hac tempestate, quod dolentes referimus, plures monachi a sua concupiscentia abstracti et illecti, imo et suadente maligno spiritu, ad saeculum, ut canis ad vomitum, redire et a suis votis resilire cupientes, Sedem Apostolicam adeunt, et simulatis quibusdam allegationibus dispensationes fallaciter consequuntur et obtinent, in animarum suarum perniciem et praelatorum religionis contemptum. Capitulum generale in Cistercio die ultima aprilis anni Domini 1548 legitime congregatum sanxit super hoc scribendum esse Beatitudini Summi Pontificis, et per Ordinis procuratorem vel alium tunc Romae existentem vivae vocis oraculo tales subreptitias et damnabiles dispensationes pro viribus impediri. Item etiam, Capitulum anno et die praedictis celebratum decernit insinuandum fore Beatissimo Domino nostro Papae infinita calamitates, scandala et alia mala quae in dies pullulant et instar hydrae serpentis succrescunt vehementius a commendatariis et reliquis saecularibus monasteria Ordinis tenentibus, quatinus in posterum eis via praecludatur omnino ad caulas ovium Christi ; et qui nunc ipsa possident monasteria per censuras ecclesiasticas compellantur non excedere contenta in suis diplomatibus, quae exhibere patri superiori monasterii commendati, et aliis quorum intererit teneantur providere necessaria victus et vestimentorum unicuique pro sua qualitate, manutenere aedificia domorum sibi commendatarum, eadem non succidere nemora ultra quod in *Benedictina* continetur, hospitalitatem et eleemosinas pro consuetudine laudabili facere, solvere contributiones subsidii et cetera Ordinis onera, nullomodo se immiscere correctioni religiosorum, quibus plena sit auctoritas penes Ordinis patres, praeficiendi vicarios, priores, subpriores, et alios quoscumque officiarios, potissimum in spiritualibus. Qui quidem vicarii seu officiarii per ipsos commendatarios deponi non possint, et generaliter ad omnia cogantur, etiam per censuras ecclesiasticas, quae iuris sunt et rationis, plenaria Summi Pontificis potestate. 8.  Non ignorans praesentis Capituli generalis patrum congregatio hoc anno Domini 1548 celebrati multa incommoda provenisse monasteriis monialium Ordinis a procuratoribus laicis et saecularibus ; ob id inhibet omnibus et singulis ipsius Ordinis abbatissis, ne admittant ad procuratoris seu receptoris domus suae officium aliquem laicum vel saecularem, sed de Ordine et de consensu superioris auctoritatis vel abbatis fideiussione sufficienti prius accepta ; alioquin gravissime punientur, in plenaria Ordinis potestate. 9.  Frequens generalis Capituli celebratio praecipua status nostri materia est, quae excessus corrigit, deformata reformat et religionem nostram ad uberrimae felicitatis culturam reducit. Quapropter praesens synodus aegre ferens quorumdam abbatum negligentiam, ordinat et diffinit contra absentes qui non comparuerunt in novissimo generali Capitulo et in aliis multis praecedentibus, quod in plenaria Ordinis potestate cogentur ad solvendum triplices contributiones antea suis monasteriis impositas, exceptis tantum senibus et aegrotis abbatibus, cum protestatione quod si non comparuerint proximo generali Capitulo secundum antiqua statuta cogentur solvere in duplum expensarum, quas fecerant eundo et redeundo ad ipsum Capitulum, et ad praemissa facere compellentur sub poenis et censuris. 10.  Clarissime videntes et animadvertentes incommoda quae Ordini nostro undique proveniunt, et quasi hostes armati passim contra ipsum irruunt, etiam ab his, qui religionis zelo et auctoritate privilegia et libertates antea non sine magna Ecclesiae Dei utilitate monasteriis concessas defendere deberent et tueri in Dei honorem et monasticae religionis observationem et augmentum. Hinc est, quod nos, nostraque pro iure et aequitate conservare et defendere volentes, et his qui vineam Domini extirpare volunt resistere cupientes, statuimus et qua valemus auctoritate ordinamus quod omnes et singuli Ordinis abbates, provisor collegii Sancti Bernardi Parisiis ac theologiae doctores, ibidem commorantes vel alibi, habeant procurationem, qua se Ordinis nostri nomine opponant, et tamquam sufficienti procuratorio fundati in omni curia tam ecclesiatica [ecclesiastica] quam saeculari contradicere possint et valeant, quibuscumque personis contravenientibus sive contradicentibus, aut quovismodo volentibus Ordinis nostri privilegia, iura, libertates et statuta infringere, aut aliquomodo minuere, in plenaria Ordinis potestate. 11.  Alia diffinito generalis est talis : Non teneant abbates in monasteriis vel suis domibus urbium mulieres, nisi tales sint, quod de illis nulla possit iusta suboriri suspicio. Datum in diffinitorio nostro apud Cistercium, ultima aprilis anno Domini 1548. [DIFFINITIONES] SPECIALES 12.  Sacrum evangelium praecipit, ut post unam et alteram correctionem dicamus Ecclesiae delictum correcti, si se non emendaverit. Hinc est quod Rmi D. N. Cistercii abbatis audientes querimonias super abbatissa de Loco Dei in Burgundia, quae infamia laborat publica, impudice vivit, statuta Ordinis omnino contemnit, religiosas suas non alit ; nos Diffinitores in Capitulo congregati remedium salubre apponere cupientes in praedictae abbatissae correctionem et aliarum abbatissarum et monialium exemplum ordinamus, quod ipse Rmus dominus sua ordinaria et praesentis Capituli auctoritate contra eam ulterius procedet usque ad depositionem inclusive, si opus sit, approbantes omnia et singula quae ante per ipsum Rmum patrem facta et ordinata, in plenaria Ordinis potestate. 13.  Abbatissam de Oriente, in Leodiensi dioecesi, obedientiam, victima meliorem, contemnentem, sacrae professionis oblitam, impudice viventem, Rmi D. N. correctionem non ferentem, nec eum, ut Ordinis caput, agnoscere volentem et induratam, Rmi D. N. et praesentis Capituli generalis auctoritas committit abbati de Alna, ut eam visitet, corrigat, et si aequum sibi videatur, deponat in plenaria Ordinis potestate. 14.  Cum oculi Domini sint super iustos, vultus vero illius super facientes mala, qui si non iusti, tamen ne mala fieri permittamus, concludit Capitulum generale, quod dominus abbas Frigidimontis visitabit monasterium de Hispania prope Abbatisvillam, reformabit et corriget, quae corrigenda viderit, tam in abbatissa quam patre confessore, monialibus et aliis dicti monasterii personis, prout iuris erit, cum potestate substituendi, in plenaria Ordinis potestate. 15.  Beatos facientes iudicium et iustitiam in omni tempore Psalmista dicit, quod utique imitans Capitulum generale, auditis his quae ad ipsum perlata sunt de monasterio Panthemontis, committit domino Frigidimontis, quatinus visitat illud monasterium, reformet et corrigat iuridice, quae corrigenda viderit tam in capite quam in membris, cum potestate substituendi, in plenaria Ordinis potestate. CONTRACTUUM INQUIRENDORUM COMMISSIONES 16.  Committitur ven. dominus abbas de Valcellis cum potestate substituendi ad informandum et referendum super commodo vel incommodo cuiusdam contractus facti et passati inter abbatem et conventum B. M. de Ursicampo ex una parte, et Iacobum Du Puys ex altera, de quadam domo seu hospitio appellato L’Escu de France, sito in valle Noviomensi, sicut amplius continetur in ipso contractu die 11 aprilis anni 1539 facto et passato, et cui annectitur praesens diffinitio, in plenaria Ordinis potestate. 17.  Nos frater Iohannes, etc. ad informandum, etc. cuiusdam, etc. inter religiosos ex una parte et Gobertum Tiersonne et Iohannetam Clenet eius uxore, de quadam domo, grangia, stabulo et adiacentibus eorumdem, dictis Le Fief de Flavi, sitis in pago de Champieu, cum centum viginti novem iornalibus et paulo amplius terrae arabilis, sicut amplius continetur in ipso contractu sie [die] 22*a* augusti 1544 facto, etc. ut prius. 18.  Ex una parte, et magistrum Iacobum Canet apud Sanctum Julianum Le Pauvre, commorantem de certa portione domus et firmae dictae Sancti Iuliani participando cum Dionisio Canet et Margarita Boucquet eius uxore, sub data 26*a* diei, aprilis 1545. 19.  Et Anthoinetam Clenet Parisiis commorantem de quadam portione domus et adiacentiatis eiusdem ibidem consistentibus et dependentiis domus gallice de Lones, in vico Sancti Anthonii consistentis, prout amplius continetur, etc. 20.  Et Iohannem Berthoul, civem Parisiensem, de certa portione domus de Lones et adiacentiarum eiusdem, sitarum Parisiis in vico Sancti Anthonii, prout amplius, etc. 21.  Et Iohannem Chullir ac Margaritam Boucquet eius uxorem apud Puyseux commorantem, de domo seu grangia des Loges du Puyseux, omniumque terrarum ad eamdem pertinentium et novem falcatarum [falcatorum] prati, prout amplius, etc. die quarta februarii 1546. 22.  Et Philippum Berruyes militem, de firma seu grangia loco et pertinentiis de Gouny les Roys, terris, pratis et nemoribus inde dependentibus, die 19*a* octobris 1545. 23.  Et Laurentium de Sauntgueulx manoperarium, ac Iohannam Taussin eius uxorem, de domibus, hortis et molendinis de Crimait, necnon terris arabilibus, pratis et appendentiis eorumdem, prout, etc. die 8*a* aprilis 1548. 24.  Et Petrum du Goron ac Barbaram de la Fontaine eius uxorem de una domo, firma seu grangia, terris, pratis et pertinentiis eorumdem sitis in pago de Plisec prope Noviomum, die 21*a* novembr. 1544. 25.  Informationes factas super commodo vel incommodo cuiusdam contractus facti et initi inter religiosos viros abbatem et conventum de Ursicampo ex una parte, et quemdam nomine Dionisium Canet, atque Margaritam Boucquet suam uxorem ex altera parte, de quadam firma vulgariter Sancti Iuliani Pauperis nuncupatae, die 15*a* aprilis anni 1535, et cui annectitur praesens diffinitio, approbamus et ratificamus ipsum contractum secundum sui tenorem et contextum, in plenaria Ordinis potestate. 26.  Auctoritate Capituli generalis, in Capitulo Cistercii celebrati committitur dominus abbas de Ursicampo, cum potestate substituendi, ad informandum super utilitate vel incommoditate cuiusdam contractus, initi inter religiosos abbatem et conventum B. M. Frigidomonte, nostri Ordinis in Belvacensi dioecesi, et Iohannem Villiers et Petrum Lejeune, agricolas manentes in villagio Desanodiviller, ex altera, de domo et firma praedictorum religiosorum vulgariter appellata Malaise, et factas informationes referet ad proximum Capitulum generale ad ordinandum quod iuri et rationi consonum fuerit, in plenaria Ordinis potestate. 27.  Auctoritate Capituli generalis in Cistercio celebrati committitur abbati de Ursicampo, cum potestate substituendi, ad informandum super commodo vel incommodo cuiusdam contractus, initi anno 1545, inter religiosos abbatem et conventum B. M. Frigidimontis in Belvacensi dioecesi ex una, et Anthonium Naquet agricolam ex altera, de quadem [quadam] domo sita in terragio de Bailliaco, nominata La Maison rouge, terris et aliis singillatim in contractu ipso explicatis, cum potestate confirmandi vel infirmandi dictum contractum, prout iuris erit et rationis, in plenaria, etc. 28.  Eadem auctoritate Capituli Cistercii generalis confirmatur et approbatur tractatus et contractus initus et passatus inter venerabiles dominos abbatem, religiosos et conventum dicti Frigidimontis, et Hutinum Descoulleurs, alias servitorem et coquum eiusdem Frigidimontis, anno millesimo quingentesimo… 29.  Etiam quoad quamdam particulam in dorso illius appendentem, de quodam loco et terris ad longum in ipso contractu declaratis, et quae sita sunt in territorio seu loco de Maguerie vulgariter nuncupato, in plenaria, etc. 30.  Praesens generale Capitulum audita et visa confirmatione et relatione venerabilis abbatis de Morimundo super commodo vel incommodo cuiusdam contractus initi anno 1543 inter abbatem et conventum de Theoloco ex una, et Iohannem Pauler Le Vieuxl ex altera, approbat, etc. 31.  Praesens generale Capitulum legitime congregatum committit abbatem de Landavalle, qui informet super commodo vel incommodo contractuum factorum vel faciendorum de terris existentibus in parochia de Lannebec, in parochia de Pedernes et de Bargaet et in parochia de Plonier Plogars, et generaliter omnibus, quos religiosi abbas et conventus de Begario asserunt suo monasterio pro nunc esse incultas et inutiles, et factis informationibus, remittat ad sequens Capituum [Capitulum] generale discutiendas super confirmatione vel infirmatione, in plenaria, etc. 32.  Infirmant siquidem, cassant et annullant Diffinitores praesentis Capituli etiam et reprobant contractum initum inter religiosos abbatem et conventum de Sacro portu, alias de Barbello ex una parte, et Petrum de Landa scutiferum, dominum de la Belle maison, super quadam materia et tribus peciis terrae divisis, multa arpenta continentibus et ceteris amplissime in ipso contractu expositis, propterea quod contra iuris aequitatem factus sit. 33.  Satis constat ex Capitulo *Quum ad monasterium* rubrica *De statu monachorum*, etiam Supremum Pontificem indulgere non posse contra votum paupertatis, cui ordinationi in multis locis consonat alia Papae Benedicti XII constitutio. Quapropter generale Capitulum, sive Diffinitores in eo congregati, reprobant et cassant omnino contractum inter quemdam procuratorem Rmi domini cardinalis de Meudon, commendatarii abbatis de Vallibus Cernay et conventum eius ex una parte, et fratrem Petrum de Frenille procuratorem dicti conventus ex altera parte, initum de firma seu villa Sancti Roberti, et passatum anno Domini 1546, die vero 26*a* septembris, eo quod contra praedictas Summorum Pontificum sanctiones factus sit praedictus contractus. 34.  Post informationes factas super commodo vel incommodo ecclesiae Sacriportus alias de Barbello, cuiusdam contractus transacti et initi inter religiosos dicti monasterii abbatem et conventum ex una, et nobilem virum Allodium de Lhospital, dominum temporalem de Seast, capitaneum Fontisclaudi, ex altera partibus, de quadam masura, horto et dependentiis eorumdem, sicut amplius continetur in ipso contractu capitulariter passati, die nona novembr. anni 1545, confirmamus et approbamus ipsum contractum. 35.  Dedimus insuper auctoritatem abbati de Landavalle ad informandum super utilitate vel incommodo alterius contractus, quem iniverunt abbas et conventus de Begario ex una parte, et Artus de Romar scutifer et dominus temporalis de Rivangoff ex altera, super commutatione quarumdam terrarum amplissime in ipso contractu expressarum et expositarum, et qui contractus factus est et passatus in capitulo ipsorum religiosorum die 12*a* aprilis anni … et factas informationes referat Capitulo generali, in plenaria, etc. 36.  Audivimus supplicationem venerabilis in Christo patris et abbatis de Loco Dei, qua humiliter postulabat ut sibi suoque conventui permittere dignaremur prosequi cassationem et annullationem omnium contractuum antea initorum et passatorum in praeiudicium dicti monasterii de Loco Dei, cum absolutione a iuramento eorum religiosorum, qui talibus contractibus suum praebuere consensum, cui dictae postulationi libenter annuimus, in plenaria, etc. 37.  Ad idem, fit pro venerabili domino abbate de Valcellis. 38.  Visis informationibus nobis Capitulo generali praesentatis sumptis per dominum abbatem B. M. de Quinciaco super commodo vel incommodo cuiusdam contractus facti et passati inter Rmum D. cardinalem de Bellayo, Pontigniaci abbatem commendatarium et conventum eiusdem monasterii ex una parte, et honorabilem virum Iohannem Barruet, coquum, anno 1546, et cui annectitur praesens constitutio ipsas informationes declaramus cassas et invalidas, et ad procedendum et informandum ulterius committimus venerabilem abbatem de Loco Dei in Pontino, Ambianensis dioecesis, qui denuo informabit super utilitate et inutilitate dicti contractus, ut per eum relatis informationibus fiat quod iuris et rationis, in plenaria, etc. 39.  Ad supplicationem abbatis de Begario, in Trecorensi dioecesi, et eius conventus, praesens generale Capitulum rescindit, revocat ac irritos decernit omnes contractus initos tam inter eosdem abbatem et conventum et eorum praedecessores a quadraginta annis citra, tam permutationes quam alios non confirmatos per Capitulum Cisterciense aut Rmum D. N. Cistercii, aut suos praedecessores, absolvendo ipsos abbatem religiosos et conventum a iuramento per eos forsitan praestito, in plenaria, etc. 40.  Abbati ipsi de Begario ad humilem supplicationem abbatis et conventus monasterii de Landavalle, praesens generale Capitulum committit, et ipsum commissarium deputat ad se informandum de et super damno et commodo omnium et singulorum contractuum initorum a 40 annis citra per defunctum fratrem Petrum Heligon, dudum monasterii ipsius de Landavalle abbatem, praedecessorem ipsius moderni abbatis, et maxime super contractu per modum escambii et permutationis superioribus annis confecto, inter dictum eumdem Heligon abbatem, et magistrum Ulmerum de Lanvaux, dominum de Belloloco, sub data die penultima aprilis anni 1515, signato per L. de Leymio, G. Rompel, Lisy, de Trengat, dommodo [dummodo] ipsi contractus respective non fuerint confirmati et approbati antea per Capitulum generale ; deinde si videat et cognoscat, quod fuerint passati in detrimentum et damnum ipsius monasterii Landavallis, ipsos infirmet, casset et annullet, et in nihilum reducat, prout iuris erit, dictam commissionem ad haec committentes et dantes in plenaria, etc. SUFFRAGIA 41.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii, etc. Cognoscentes eo plus crescere et apud Deum plus valere charitatem, quo erga plures exercetur et in plures suas mittit scintillas. Quare ad postulationem charitativam venerabilis domini abbatis de Morimundo inclinati, Franciscam d’Amboyse, comitissam de Suntgavia, cum nobilibus suis liberis, omnium suffragiorum et orationum universi nostri Ordinis consortes et participes volumus et declaramus, et praedictam dominam comitissam cum dictis suis liberis, in plenaria Ordinis potestate nobiscum associamus. 42.  Ad idem, pro domina de Maligny, ad requestam domini de Quinciaco. 43.  Ad idem, pro magistro Hugone Jarrinet, secretario Rmi D. N. Cisterciensis. 44.  Idem pro habitatoribus Marcilliae. SUPPLICATIONES 45.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores, etc. Quod inter prima iuris naturalis praecepta unum sit praecipuum, unicuique quod suum est reddere. Hinc est quod nos mature attendentes et secundum iustitiam reiicere non valentes supplicationem a fratre Nicolao Guérin, presbytero monasterii nostri de Pontigniaco religioso expresse professo, ac Parisiensi doctore theologo, nobis oblatam, qua cum decenti humilitate requirebat et rogabat, ut tamquam ordinarii iudices sibi assignare vellemus annonam sive portionem sufficientem, et ultra quam antea illi fuisset assignata ad victum et vestitum, quales decet hominem in suo statu et gradu constitutum, animadvertentesque et perpendentes, quantum necessarius sit ordo doctorum, prout diffuse habetur capitulo *Inter sollicitudines*, et praesertim hoc tempore contra schismaticos, haereticos et morum Ecclesiae subversores, plenaria nostri Ordinis potestate ordinamus et supra hoc matura deliberatione praehabita diffinimus, ut ipse supplicans summam centum librarum turonensium annuae pensionis quamdiu vixerit super quoscumque fructus, redditus aut proventus eiusdem monasterii Pontigniacensis deinceps habeat et percipiat, et ne postponatur, quod oportet praeferri et primum fieri, in cuiuslibet sequentis anni principio de cetero habeat et percipiat dictam summam absque praeiudicio suorum arreragiorum, supplicantes nihilominus cum omni reverentia ac humilitate Rmo cardinali de Bellayo, supradicti monasterii commendatario abbati, ut super praemissa alia, prout melius eius Rma novit Dominatio, considerans praefatam summam centum librarum turonensium eidem fratri Nicolao Guérin de cetero quotannis, ut dictum est, dari et persolvi faciat cum effectu. Eidem fratri Nicolao Guérin pauperi et valetudinario per idem medium succurrere volentes permittimus solutionem dictae summae et pensionis annuae sibi pernecessariae et debitae prosequi, in quacumque curia maluerit, adversus quoscumque dicti monasterii Pontigniaci receptores seu firmarios et admodiatores, ibidem seu ubicumque alibi commorantes, in plenaria Ordinis potestate. Datum in diffinitorio nostro Cistercii sub appensione sigilli Diffinitorum, anno, mense et die praedictis. 46.  Nos frater Iohannes, etc. Ut ea potissimum tum ut unicuique praesupponentes … quod suum est concederemus, hinc est quod condolentes iniustitiae et oppressioni quam audimus ab anno vel circiter cuidam fratri Guillelmo Sorel, Pontigniaci professo, per quemdam religiosum ipsius Pontigniaci vocatum Symonem Coussard, in occupatione camerae et suppellectilis suae, seu mobilium direptione, devastatione et deordinatione, disperditione, auctoritate praefati Capituli mandantes sub poena… praefato Symoni, quatinus intra triduum a die notificationis praesentium sibi factae, dictam cameram indefectibiliter egrediatur, et eam ac mobilia superius nominati Sorel inter manus fratris Nicolai de Franzans deponat aut aequivalentiam infra mensem a dicta notificatione incipientem priori Pontigniaci fratri Iohanni de Greys vel alteri pro tunc fungenti prioris eiusdem loci officio. Hanc praesentem diffinitionem in capitulo coram omnibus die altera, postquam praesentes receperit, legat aut eas legi faciat et exsecutioni demandet, sub poena, etc. Datum, etc. 47.  Super supplicatione fratris Jourdan de Romire, religiosi professi de Bochault, incarcerati Divione, ordinamus ipsum per latorem praesentium requirendum et remittendum, rogantes in Christi visceribus omnes dominos iudices tam in suprema curia Parlamenti quam alios ipsum remittere domino abbati de Claravalle suo ordinario iudici aut eius vicario. Datum, etc. 48.  Audita supplicatione fratrum Iohannis de Mornay, baccalarii theologi, Gabrielis Macon et Symonis du Val, religiosorum expresse professorum de Sacro portu, alias de Barbello, incarceratorum, provisorem collegii Sancti Bernardi Parisiis, necnon alios quoscumque nostri Ordinis viros in hoc negotio speciales procuratores ordinamus et instituimus, in plenaria, etc. 49.  Visa supplicatione prioris monasterii nostri de Mortuomari, per quam nos supplicat et rogat, quatinus rehabilitare dignaremur fratres Stephanum Le Houppero, Nicolaum Valeau et Iohannem Chevallier [Chevalier], religiosos expresse professos eiusdem monasterii, quod quidem absolvendi officium plenarie contulimus et commissimus venerabili patri abbati de Ursicampo, ut informationibus factis et discussis, etiam punitione sufficienti et regulari ipsis inflicta, eos si dignos duxerit, ab omni irregularitate et inhabilitate, ceterisque casibus et censuris Ordinis absolvat, cum potestate substituendi, in plenaria Ordinis potestate. 50.  Audita supplicatione fratris Guillelmi Sorel, presbyteri religiosi de Pontigniaco expresse professi, qua humiliter supplicabat, ut cum a dicto monasterio demissus ad Cistercium migraverat ibidem futuris temporibus moraturus, provideremus ei de sufficienti et rationabili pensione victus et vestitus, nos, secundum iura et regularia instituta procedentes assignavimus ipsi quadraginta libras super fructibus dicti monasterii Pontigniaci, cuius filius est verus et professus, quotannis percipiendas, quamdiu extra dictum monasterium extiterit, cum licentia et facultate dictam quadraginta librarum summam omnibus viis et modis petendi, prosequendi et consequendi in omni foro et contra quascumque personas dicti monasterii conventus percipiendi, Datum, etc. REHABILITATIONES 51.  Frater Iohannes, etc. Audita supplicatione fratris Nicolai Guérin de Pontigniaco religiosi expresse professi, in theologia doctoris, qua humiliter postulabat et rogabat, quatinus a quibuscumque poenis et sententiis et censuris et irregularitatibus, si quas forsan in antea incurrerit, eum absolveremus, et ad omnia ipsius Ordinis officia et beneficia capacem, habilem et ydoneum declaremus. Quam quidem supplicationem benigne recipientes, atque ex profunda reverentia et humilitate procedentem attendentes, eumdem supplicantem plenarie et omnimode absolvimus et absolutum declaramus, et Capituli auctoritate capacem omnium officiorum et beneficiorum ipsum dicimus et declaramus, in plenaria, etc. Datum, etc. 52.  Professionis suae oblitus frater Iohannes Savetier, professus Quinciaci, illicentiatus dictum monasterium abiit et ad saeculum rediit, in quo multis scandalo fuit, ac censuris innodatus primitias suas Domino obtulit, qui tandem divino Spiritu afflatus poenitens rediit ad monasterium Quinciaci, in quo per totam hyemen carceribus mancipatus manibus et compedibus subtentatis, petit se absolvi et rehabilitari, cui iniungit generale Capitulum ut confiteatur uni confessori capitulari, deinde remittit illum domino Quinciaci absolvendum et rehabilitandum, in plenaria, etc. 53.  Ad supplicationem fratris Christofori Cercoleau, religiosi de Begario, factam et porrectam Capitulo, per quam narravit plurimas causas, et inter cetera quomodo pro tuitione sui corporis percussit fratrem Iohannem de Bours, apostatam religiosum ipsius monasterii profugum et vagantem, qui ex ictu mortuus est, requirendo se habilitari et ab irregularitate et censuris ecclesiasticis absolvi. Committitur abbati de Landavalle, quod sumat informationes super dicto homidicio [homicidio], et si videatur per ipsas informationes esse absolvendus, absolvat et rehabilitet, ut in forma, in plenaria, etc. 54.  Committiur [Committitur] insuper praedicto abbati, quod super supplicationibus et innocentia homicidii supradictis fratrum Guillelmi de Tresallio et Oliverii Delot, religiosorum de Begario, se informet, et si sibi constet de eorum innocentia, ab omni irregularitate, et omnibus sententiis, censuris et poenis absolvat, eosque rehabilitet, ut in forma, etc. in plenaria, etc. 55.  Abbati de Monte Sanctae Mariae committitur ut fratres Thomam Laureti et Guidonem Mocher, religiosos monasterii de Caroloco, ab omni irregularitate et poenis ac censuris incursis absolvat eosque rehabilitet in forma, facta tamen prius discussione sufficienti morum et emendationis ipsorum religiosorum. 56.  Frater Henricus Plertius, monachus Camberonensis, propter suam malam vitam fuit, et supplicavit, missus ad monasterium Dunense, in quo correxit, requirens se ad dictum monasterium Camberonense restitui, committitur patri immediato, scilicet domino Claraevallis, ut sibi provideat, prout aequum erit, in plenaria, etc. 57.  Nos frater Iohannes, abbas Cistercii etc. ceterique Diffinitores in Capitulo nostro generali hoc anno Domini, etc. apud Cistercium congregati, notum facimus universis ad quos praesentes litterae pervenerint, religiosos priorem et conventum B. M. de Ripatorio prope Trecas in praefato Capitulo, qua poterant humilitate supplicasse et orasse, quatinus permittere et consentire vellemus quemdam contratum [contractum] inter inclytissimum et nobilissimum virum dominum Iohannem de Luxembourg, abbatem commendatarium praedicti monasterii de Ripatorio et ipsos religiosos anno Domini 1543, die 26*a* aprilis initum super provisione per dictum dominum commendatarium praedictis religiosis facta, sicut amplius continetur in ipso contractu. Nos igitur immemores eiusdem diffinitionis anno Domini 1540 in Capitulo generali factae, cuius tenor sequitur et est talis. Et quia, pro dolor ! multa monasteria … (*cf. ann.* 1540, *n° 12*). Committimus vices nostras et auctoritatem R. in Christo patri abbati Claraevallis inquirendi, discutiendi et informandi de toto ipso contractu et singulis partibus in eo contentis, et ipsum approbandi vel reprobandi quoad totum, vel aliquas eius partes, si ita esse invenerit, sicuti supplicantes exposuerunt in hoc Capitulo generali, nec sit aliud quod repugnet sanctorum patrum aut Ordinis nostri canonibus et statutis, concedendo plenariam nostram potestatem et auctoritatem ut ipsi religiosi B. M. de Ripatorio sequi possint et valeant dictum contractum, et superius insertam diffinitionem, si ita iuri et rationi consonum esse duxerit praedictus abbas de Claravalle, supplendo quos possumus et valemus defectus, in dicta plenaria Ordinis potestate. Datum, etc. 58.  Fuit insuper data Rmo domino nostro Cisterciensi commissio ad visitandum monasteria et alia membra Ordinis nostri existentia in partibus Hispaniae et Portugalliae, ac toto orbe terrarum, bene amplissima, in plenaria Ordinis potestate. 59.  Item, fuit facta confirmatio sententiae eiusdem Rmi D. N. pro abbate de Rota. EPISTOLAE DIVERSAE 60.  Ad Patres in Concilio Tridentino congregatos. — Cum universalis militans Ecclesia, Reverendissimi Patres, complectatur eos qui habent communionem professionis fidei, doctrinae et sacramentorum, secundum catholicam et apostolicam in eaque omnes inchoare debeamus quaecumque peracturi sunt in futura triumphanti. Cumque Cisterciensis Ordo in antiquis Conciliis utilitati, decori et ornamento aliqualiter fuerit, non degenerare volens eiusdem Ordinis caput Cisterciensis abbas, praeteriere tres anni, audito quod evocatum apud urbem Tridentinam generale oecumenicum Concilium esset, humilem devotumque filium Sanctitatis Summi Pontificis, universalisque militantis Ecclesiae ad id peragendum convocatae sese praebens, Tridentum anno 1545 adiit, ut si quid eidem iniungeretur pro viribus perageret. Verum cum pauci admodum adessent, nec et tunc temporis apertum esset Concilium, ad Gallias pro visitationibus eiusdem provinciae peragendis remeavit, quibus peractis, idem sacrum generale Concilium oecumenicum revise revolens fuit a sacra caesarea Maiestate ad monasteriorum visitationes Hispaniae faciendas evocatus, et ob id a praesenti itinere distractus ; quibus consideratis cum tempore tum ceteri Ordinis patres hoc anno Domini 1548 ad generale Capitulum convocati, ne officio nostro defuisse videremur, hanc provinciam suscipiendam venerabili in Christo abbati nostro de Valcellis commisimus, qui iussu nostro vobis exponet eam calamitatem, quam noster Ordo patitur defectu pastorum, qui certe non pastores, sed mercenarii videntur, quaerentes quae sua sunt, non quae Iesu Christi, quae videre est in Dei servitio nedum neglecto sed abiecto, in moribus totaliter perditis malo exemplo eorum qui praeesse deberent, in aedificiis collapsis, eleemosinis et omni humanitate prorsus ablegata, et ceteris quae longum esset recensere per singula. Quapropter egregias, sinceras et aequissimas Vestras Dignitates Venerabiles rogamus illum audire et exaudire de rebus tam sanctis et necessariis loquentem et supplicantem, ac de nostri Ordinis antiqua exemptione, quae sacrosanctorum Ecclesiae Pontificum auctoritate nullum, Deo gratias, hactenus scandalum peperit. Exinde pro ea ratione rogant patres huius generalis Capituli Dignitates Vestras attendere ad huius temporis calamitates christianismum conculcatum et religionem desolatam, velle eorum privilegia, antiqua statuta, consuetudines et indulta approbare, confirmare et ratificare, quae magnam spem illis ingerent futurarum rerum in melius agendarum. Sicque agent Deo perpetuas gratiarum actiones, quod bene vivendi et quietis ansam et anchoram praebueritis, quatinus Optimas Maximas Dignitates Vestras ad longissima sua obsequia diu servet. — Et in subscriptione ponitur : Vestrarum Reverendissimarum Paternitatum humillimi filii et oratores abbas Cistercii et Capitulum generale eiusdem Ordinis. 61.  Alia epistola fuit directa Summo Pontifici. 62.  Ad Cancellarium Franciae. — Cum ex officio nobis commisso obligemur, Clarissime Praetoriae Praefecte, ut circa statum personarum monasteriorum Ordinis nostri in melius reducendum propensius cogitemus, ut qui in eis a sanctorum patrum decretis et ordinatione deviare perpendimus, ad debitam reformationis normam dirigendis eis opes et opera adhibeamus efficaces. Cumque episcopus ille optimus, magnus gubernator et rector omnium coelestium et terrenorum, aequo tramite auctoritatem disponens voluerit et in terris tum spiritualium tum et saecularium negotiorum legum huiusmodi esse seriem, qua in humanis degentes ducti nativa insolentia, quae perpetuo ad malum flexa est postposita a vitiis deterreretur alter ab altero diligeretur adamareturque, ita ut iustitia vindice et duce, omnia iustis ducerentur tramite pacato, et in tuto omnia consisterent, cohibereturque appetitus et libido laedendi proximum, quorum confusione moti, cumque nedum Ordinem nostrum verum etiam universalem romanam Ecclesiam gravissimis tumultuum ac haeresum fluctibus et procellis misere vexatam et afflictam, ita ut omnia susque deque versa sacraque profanis mixta esse videamus, ad honorem Dei omnipotentis pro communi Ordinis nostri utilitate reformationeque quadam, proque sordibus, si quae in eodem Ordine irrepserunt, expurgandis, diffinitiones quasdam omnino aequum et iustum spirantes, religionis decorem honestatemque servantes, et ad Dei cultum, proximique dilectionem deservientes, inter nos observandas edidimus. Verum ne hic labor studiumque nostrum opinione a nobis concepta frustraretur, auctoritatem Celsitudinis tuae nostro nomine implorandam, venerabili in Christo coabbati nostro de Valcellis commisimus, ut iura et privilegia nostra, quasi labentia, tuis ope et favore pristinum robur firmitatemque, quasi nomine quodam adiuvante, obtinere possint, ne qui in pretio fuit Ordo per hanc haeresum potestatem contemptum fiat negotium electi Chassaniae litium ambagibus iamdudum involutum, eidem tuae Celsitudini etiam obnixe commendamus, ut quamcitius fieri poterit expediatur, ne tamdiu pastore careat idem monasterium, aequumque non sit laicos, uxoratosque clero praefici, et ita rem tua Celsitudine dignam feceris nosque obstrictiores reddes ad rogandum Altissimum pro incolumitate eiusdem tuae Celsitudinis, quam nobis longaevam idem Omnipotens conservet. Ex diffinitorio, etc. 63.  Serenissimo invictissimoque Portugalliae Regi. — Cum vota promissa Deo, ipsi reddenda ut sua Caesarisque mandata observanda sint, ut quae sunt Dei Deo, Caesaris Caesari persolvamus. Idcirco cum sacra caesarea Maiestas litteras ad Rmum D. N. Cistercii abbatem pro visitandis Hispaniarum monasteriis direxerit, earumque tenori Rex christianissimus annuerit, nosque ex diversis nationibus patres ad generale Capitulum de more celebrandum convocati, eumdem rogaverimus, ut illam, quamvis difficilem provinciam susceperat ad corrigendum, tollendum et eradicandum quidquid mali exempli, aut improbae consuetudinis apud monasteria nostri Ordinis in Hispaniis sita irrepsisse viderit, idque secundum Ordinis nostri regulam, statuta et privilegia ad pietatem et sanctimoniam dirigeret, ut si quid forte gentibus Hispanicis scandalo fuerit, id per Dei gratiam in salutis vergat exemplum, pro quo tam arduum munus suscipiente commendatitias ad tuam Serenissimam Maiestatem dirigendas duximus, ut eo favore, quo Portugalliae reges christianae religionis ordines prosequi soliti sunt, eumdem Rmum patrem nostrum, Ordinisque dignissimum caput, eadem tua serenissima Maiestas prosequi dignetur. Datum, etc. 64.  Alia epistola fuit directa ad principem Hispaniarum. 65.  Alia ad episcopum Leodiensem. 66.  Alia ad abbatem Sancti Sebastiani, procuratorem Ordinis. 67.  Alia ad Parlamentum Dolae. PROCURATORIUM 68.  Nos frater Iohannes, etc., notum facimus universis quod nos confidentes de sufficientia, religione, zelo et discreta in rebus gerendis prudentia charissimi fratris Baptistae de Caqueranis, religiosi professi de Stafarda, et abbatis Sanctae Mariae de Putheolis, eumdem, citra tamen nostrorum aliorum procuratorum hactenus per nos constitutorum revocationes, fecimus, creavimus, constituimus et ordinavimus procuratorem nostrum specialem et generalem, specialitas non derogans generalitati, nec econtra ad vices, si videat et cognoverit venerabilem dominum fratrem nostrum abbatem Sancti Sebastiani ad Catacumbas, procuratorem nostrum generalem negligentiorem, aut contemnentem procurare negotia Ordinis in Curia romana, et alias ubilibet necesse fuerit, ac etiam exigere et recuperare contributiones annuales nobis debitas, ipsa negotia prosequendum coram S. D. Papa, et alias ubicumque necesse fuerit pro nobis et aliis quibuscumque personis nostri Ordinis utriusque sexus, ac etiam coram quibusvis aliis personis cuiuscumque status, gradus et praeeminentiae existant et fuerint, ipsas quoque contributiones exigendum et recuperandum, deque ipsis quittantias faciendum, et generaliter omnia et singula quae ad profectum, utilitatem et augmentum totius Ordinis et Capituli generalis concernunt faciendum et exercendum, quae ipse procurator noster generalis, etiam et personae, pro quibus procurabis, facerent et facere possent, si praesentes essent. Qui quidem Caqueranis pro stipendiis suis occasione iurium, oneris et procurationum dedimus et constituimus centum libras turonenses sibi accipiendas super suis computis exactarum contributionum, de quibus et aliis negotia Ordinis concernentibus rationem reddere tenebitur in generalibus nostris Capitulis, in quibus comparere tenebitur. Datum, etc. CONFIRMATIO ELECTIONIS 69.  Nos frater Iohannes, etc. ceterique Diffinitores, etc. notum facimus universis praesentes litteras inspecturis, quod viso per nos et diligenter examinato decreto electionis die 22*a* mensis semptembris [septembris], anno Domini 1546 factae, de persona venerabilis et devoti religiosi fratris Dominici Dadonville, monasterii de Belloprato in Lotharingia et Tullensi dioecesi expresse professi, in abbatem ipsius monasterii, quod novissime vacabat per obitum piae memoriae fratris Petri Ramaille doctoris theologi ; viso insuper decreto praecharissimi et venerabilis patris abbatis de Morimundo, eiusdem monasterii de Belloprato superioris et patris immediati, dictam electionem secundum canonicas sanctiones, Ordinis nostri statuta, diffinitiones et laudabiles consuetudines tamquam canonice et a Spiritu Sancto gratiam largiente, seu rite factam, una cum praedicto patris immediati decreto, nostra praedicti generalis Capituli auctoritate approbamus, ratificamus et confirmamus, eiusdemque Capituli confirmationis robur adiicimus, supplendo eadem Capituli auctoritate et potestate omnes et singulos defectus tam iuris quam facti, si qui forsan in praemissis intervenerint, et quos de iure supplere debemus et possumus. Omnibus igitur, etc. Datum, etc. EXCUSATI A PRAESENTI CAPITULO GENERALI 70.  Abbates de Quinciaco, de Stamedio, de Loco Sancti Bernardi, de Alna, de Landavalle, de Bellavalle. * * * 71.  Quoniam propter agendorum … *etc. in anno* 1517, *n° 72. 