Veniens ad obitum præfatus, ac venerabilis Geylo Episcopus, cognoscens et ipse multa ad dimittendum seu purgandum in seipso, antequam occurreret cum omnibus nobis in generali resurrectione, ei in cujus conspectu non sunt mundi etiam ipsi cœli, quibus in vita deservierat, in morte non solum animam, sed etiam corpus commendavit. Præcepit itaque corpus suum ad hoc Besuense Monasterium deferri, et se totum Deo, et SS. ejus Apostolis, quibus datum est claudere cœlum, vel aperire quibus voluerint, committens, necnon et gloriosissimo aliorum Sanctorum quorum hic reliquiæ habentur, patrocinio, cum prædecessore suo Alberico Lingonensi itidem Episcopo sepultus est. § Circa idem fere tempus secundum quod scriptum est, risui nostro dolor admixtus est, et extrema gaudii nostri luctus occupavit. Nam venientibus per Franciam in Burgundia Normannis, Monasterium istud Besuense penitus contigit desolatum iri. Et cum septies inveniamus locum istum a perfidis Christianis, seu a paganis violatum, atque destructum, hæc ultima destructio non immerito enphatice a nobis dicitur, Desolatio desolationum. Dicamus igitur, sicut in antiquis menbranulis nostris vix recolligere potuimus, quomodo, et a quibus sexies devastatum sit, ut tandem ad hanc ultimam, et atrocissimam desolationem paulo latius disserendam accedamus. Prima vice a Christianis per intestina bella qui hunc locum invadentes, abstulerunt inde cum aliis rebus, etiam omnes Cartarum auctoritates: unde jam in præcedentibus aliquantulum mentionem fecimus. Alia vice a Wandalis, perfidis paganis. Tertia vice a Sarracenis, quando Augustidunum civitatem destruxerunt, anno ab Incarnatione Domini DCCXXXI. Fertur etiam una vice a Monachis hunc relictum fuisse locum, ob metum cujusdam morbi, qui hanc vastabat regionem. Quarta vice tempore Remigii, fratris Pipini Regis, Magni Karoli patris, pro quadam fœmina, nomine Angla, cui prædictus Remigius hunc locum donaverat: unde et nos in superioribus mentionem fecimus. Cujus rei ordinem qui plenius nosse desiderat, ad eam descriptionis narratiunculam recurrat. Sed et hoc sciendum, quod ex hoc tempore usque ad Domnum Albericum, qui hunc locum reparavit, ab ordine Monastico penitus cessavit. § Jam vero dicendum est de illa ultima desolatione, quæ non solum huic loco obfuit, verum etiam totam Franciam ipsis Normannis vastantibus, neque uspiam Francis tutam resistendi firmitatem repperientibus, multa Sanctorum corpora Divioni castro invecta sunt, eo quod firmissimum, et inexpugnabile videretur, quorum quædam postea sunt relata, quibusdam ibi remanentibus, alia sunt ad alia loca translata. § Delatum est a Suessionicis corpus beati Medardi Episcopi. Delatum est a Tarwanensibus corpus beatissimi Silvini eorum Episcopi. Nostri quoque patroni, beatissimi Prudentii corpus eodem delatum, et in basilica beati Stephani collocatum, multis annis permansit. Tandem Deo nobis propitio, paceque reddita beatissimi Prudentii corpus inde relatum, et beati Silvini corpus cum beata Anglia, ejus familiarissima, nobis a Deo donatum. Sicque factum est, ut cum hujus loci protectionem principaliter habeat cum Paulo princeps Apostolorum Petrus, unum ipsius exornet latus beatissimus Martyr Prudentius, alterum cum venerabili Anglia, beatus Silvinus Episcopus. § Aliquantisper protelavimus desolationis nostræ narrationem, nolentes silentio contegi, qualiter nobis, qui putabamur nostro patrono desolati, postmodum a Deo sint pro uno duo procurati. Nunc ad ea quæ omiseramus redeamus. § Audientes hi qui hic erant Monachi Normannorum adventum, quidam timore pœnæ, ac mortis se occultaverunt, quidam ad alia Monasteria demigraverunt. Nec mirum quoniam qui hic remanserunt, gladio interfecti sunt, quorum nomina hæc sunt. Ayrmannus Monacus, Genesius Monachus, Beraldus Monachus, Sifardus Monachus, Rodco Monachus, Ansuinus Presbyter, Adalricus puerulus. Hi omnes pro Christo pie jugulati talionem ei reddentes, sacrificium Deo effecti sunt, anno ab Incarnat. Dom. DCCCLXXXVIII. § Verumtamen cum nemo repertus sit, qui eis posset vel auderet resistere, fuit isdem temporibus quidam Dux nostrarum partium, Richardus nomine, qui a justiciæ studio dictus est, et ipse justificator. Hic pro libertate patriæ partim zelo succensus, plurimum vero pro Ecclesiis Dei defendendis, Deum habens adjutorem, expugnare illos aggressus est. Et licet usque ad hanc Besuam hostilis impetus procurrerit, et hic rabies insaniæ eorum adeo efferbuerit, ut et Monachos nostros, ut prædiximus, gladiis interemerit, et omnia vastaverit, in tantum ut et fontem ipsum de se gurgitem magni fluvii evomentem, potatione quadrupedum innumerabilium per totum quatriduum exsiccaverit, ad Divionem tantum eos aspirare, nec loci firmitas, nec Ducis nominatissimi permisit metuenda bellicositas. Quin immo occurrens eis præfatus Dux Richardus, in loco vocato Argentoilo, cummisso cum eis prælio cæsa est eorum quamplurima multitudo. Sicque Dani cum Normannis retro redire sunt coacti. § Anno Incarnat. Verbi DCCCXCIII, Odone regnante, etc., ut in Chronico S. Benigni. § Anno DCCCCXI Incarnat Verbi, XIII, Kalend. Aug. in Sabbato, cum obsiderent Normanni Carnotinam urbem, et jam esset penitus capienda, supervenientes Richardus, et Robertus cum suis, Dei auxilio, et Beatæ Mariæ patrocinio roborati, fecerunt stragem maximam paganorum, a paucis qui remanserunt obsides capientes. Habuit isdem Richardus filium nomine Rodulfum, qui fuit Rex Francorum. Alter filius vocatus est Boso, qui Burgundiæ superioris, quæ Gallia Comata dicitur, accepit regnum. Tercius filius dictus est Hugo, cognomento Capito, qui fuit Dux inferioris Burgundiæ. Exorta discordia inter Karolum et Regni principes, lites ac bella, rapinæ et incendia, innumera undique sæviunt mala; tandem Rex facti pœnitens Principes ad concordiam commovet, pacemque exoptatam cum eis firmat.