*A*) Ordinatio praesentis Capituli generalis anno Domini 1542. *Diffinitores* : de **Cistercio**, s. th. pr., de Igniaco, de Miratorio, de Albaripa, de Valleclara, monasteriorum abbates ; loco domini de **Firmitate**, de Belloprato, s. th. pr., de Longovillari, s. th. pr., de Sancto Sebastiano, de Lococrescenti, de Cheminione, monasteriorum abbates ; de **Pontigniaco**, de Quinciaco, de Palatio, de de Monte Sanctae Mariae, de Marcilliaco, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Septem fontibus, de Aceyo, de Frigidomonte de Caladia, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, de Bellavalle, de Insula Barrensi, de Theoloco, de Bithania, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Belloprato, s. th. pr., monasterii abbas ; magistri Ioannes et Petrus, de Prulliaco et de Fonteneto monasteriorum religiosi, s. th. pr. *Receptores excusationum* : de Cheminione, de Aceyo, monasteriorum abbates. *Magistri caeremoniarum* : de Morimundo, de Frigidomonte, monasteriorum abbates ; prior et subprior Cistercii. *Notarii abbates* : de Septem fontibus, de Bellevalle, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Cheminione, de Aceyo, monasteriorum abbates ; bursarius Cistercii, et quos voluerit Rmus nominare. *Promotor causarum* : magister Ioannes de Longovado, s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : magister Iacobus, Cistercii professus, s. th. pr. *Notarii ad pedes* : fratres Ioannes de Divione, Hugo de Trevorchio, Cistercii professi. * * * *B*) Nomina abbatum Capituli generalis huius praesentis anni 1542. — Reverendissimus dominus abbas Cisterciensis, s. th. pr., D. de Pontigniaco, D. de Claravalle, D. de Morimundo, de Belloprato, s. th. pr., de Longovillari, s. th. pr., de Sancto Sebastiano, de Cheminione, de Igniaco, de Albaripa, de Miratorio, de Septem fontibus, de Bellavalle, de Valleclara, de Aceyo, de Monte Sanctae Mariae, de Lococrescenti, de Quinciaco, de Frigidomonte, de Bithania, de Theoloco, de Palatio, de Marcilliaco, de Caladia, de Vallibus Cernay. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo secundo, octava mensis maii, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta sunt et diffinita quae sequuntur. ORATIONES 1.  Primo, pro sanctissimo … etc. 2.  Praeterea pro serenissimo … etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos, frater Ioannes, abbas Cistercii in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores … *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster *etc.* necnon in summa … (*locuuslocus vacuus*) approbamus, confirmamus quousque simus certiores summae… pro resta computationum generalis Capituli … etc. 7.  Cum per Summorum Pontificum constitutiones et Ordinis diffinitiones iam amplissime sit constitutum et ordinatum, visitationes monasteriorum haberi quotannis per patres abbates, vel in defectu illorum per Rmi nostri seu generalis Capituli commissarios, hoc denuo renovans praesens generale Capitulum perpendens illos curam animarum gerere debere, pro quibus Dominus noster Iesus passus est et sanguis eius pretiosus effusus, ordinat, praecipit, diffinit, quatinus maiori viligantia et diligentia, fiant in posterum praefatae visitationes per dictos patres abbates, vel commissarios ab ultimo Capitulo seu a Rmo nostro deputatos, seu ab ipso deputandos. Quibus quidem patribus abbatibus seu commissariis tenebuntur rationem reddere religiosi monasteriorum commendatorum de parte eis concessa pro victu necessaria, qui ordinabunt quod necessarium et utile videbunt super resta, si aliqua fuerit. 8.  Quoniam, testante apostolo, tempora mala sunt et his, pro dolor ! vigent in non paucis christianitatis partibus varii errores, tum contra fidem, praecipue contra omni ex parte venerandum et sacrosanctum Eucharistiae sacramentum, ut maior fidelium devotio habeatur, excitetur et augeatur, praesens generale Capitulum renovans diffinitiones praecedentibus annis super hoc habitas, denuo et de novo iniungit, iubet et praecipit omnibus abbatibus, prioribus et ceteris regularibus personis, feria quinta, si illa vacaverit, celebrari missa maior conventualis de ipso venerabili Sacramento, cum versiculis, collectis et ceteris pertinentibus et inter levandum corpus Domini cantabitur *O salutaris hostia etc.* in plenaria, *etc.* 9.  Diebus his, pro dolor ! multos nostrorum effrenata libertatis aviditas eo impulit, ut qui studii gratia ad celebres praesertim Parisiorum academias destinantur, spretis Summorum Pontificum ac nostri generalis Capituli statutis, ad saecularia hospitia, neglecto religioso nostro S. Bernardi collegio, confugiant, malentes evagando libere promissae obedientiae seras effringere, quam in religiosa domo bonorum morum ac litterarum cum fratribus frugem percipere. Quocirca praesens generale Capitulum desiderans in posterum licentiosae suorum inobedientiae et animarum iacturae providere, Rmi D. Cisterciensis aut Capituli generalis in Francia commissario, necnon provisori dicti collegii, et eorum cuilibet districtius iniungit et praecipit, quatinus cum omni qua poterint diligentia, praedictos in saecularibus collegiis aut hospitiis commorantes omnibus iuridicis viis ad ingressum et hospitium dicti nostri collegii compellant, aut a praedictae urbis expellant incolatu. 10.  Conturbatam a multis hoc tempore nostrae religionis pacem, quam dotatam pluribus Sanctae Sedis Apostolicae privilegiis tutam, quietamque patres nostri reliquerunt, volens praesens generale Capitulum per eorum vestigia ad pristinae quietis firmitatem reducere, et per rivos ab eo quo coepit fonte refrigerii soliti consequi puritatem, Rmo domino cardinali a Trivultiis, Ordinis in Curia protectori et benefactori magnificentissimo apud Sanctam Sedem, dirigendas esse litteras decernit, ut eius suffragio concessa iam privilegia confirmentur, et pro patribus filii pari devotione Domino servire in posterum mereantur. 11.  Concitam a triennalibus Ordinis unitatem, cum, teste apostolo, unitatem in vinculo pacis servare sollicite… etc., debeamus, et incautos malignus ille hostis generis humani saepe decipiat, quos a suorum consortio semotos per semitarum devia sentit aberrare, praesens generale Capitulum praecavens ac timens triennalia Ordinis monasteria tam in capite quam membris ubique per universum orbem christianum longe lateque diffusa, dissoluto debitae charitatis vinculo periculose discindi, omnibus et singulis Ordinis commissariis in quorum partibus sita sunt praedictorum triennalium monasteria, districte iniungit et praecipit, quatinus eorumdem triennalium abbates quos iam prioribus generalibus Capitulis citari decernit, iterum ad proximum generale Capitulum citent, et pro viribus ad sanctae obedientiae debitum reducere procurent. 12.  Diffinitiones in novissimis duobus Capitulis praeteritis factas anni 1540 et anni 1541, praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* DIFFINITIONES SPECIALES 13.  Audita mala conversatione et scandalosa abbatissae monasterii de Loco … humiliter praesens generale Capitulum rogat Rmum nostrum super illius vita et moribus se debite informare, et ut animabus Deo dicatis consulatur, ac ceteris cedat in exemplum contra illam, ut res expostulabit, procedere, prout iuris viderit et rationis actitandum, in plenaria, *etc.* 14.  Ad requisitionem Rmi nostri, et perpendens praesens generale Capitulum beneficia sibi, matri nostrae Cisterciensi, et toti Ordini illate, per generosissimum et illustrissimum dominum Philippum Chabot, totius regni Galliae admiraldo, et Burgundiae ducatus gubernatore, et protectore nostro semper potentissimo et benignissimo illum, suamque castissimam et nobilissimam uxorem, eorum progeniem, omnium piorum quae in Ordine *fiunt* suffragiorum, eleemosinarum, ieiuniorum, hospitalitatum, poenitentiarum, laborum, contemplationum, disciplinarum, ceterorumque divini cultus officiorum, participes illos efficit et declarat, in plenaria, *etc.* 15.  Generale Capitulum debite informatum abbates et commendatarios, monasteriis Ordinis nostri in Tholosana provincia praesidentes, usque adeo bonarum litterarum studia neglexisse, ut ne ulli quidem vel paucissimi monasteriorum suorum monachi in celeberrimis nostris S. Bernardi apud Parisios aut Tholosam collegiis inveniantur et studeant, sciens praeterea multorum relaxationem et querimoniam, commandatarium abbatem monasterii de Grandisylva omnes collegii nostri S. Bernardi in Tholosa annuos fructus et redditus levare et percipere, quibus idem collegium manuteneri et conservari ac magistri regentes et ceterorum quorum interest stipendia secundum canonicum *Benedictinae* decretum et Ordinis statuta persolvi debent, priori de Bolbona, s. th. pr., de cuius filiali in Ordinem observantia plenissime confidit, committit et iniungit, quatinus praedictos abbates et commendatarios ad dictum collegium alterum mittendos et in eis instituendos et educandos, praenominatum pariter Grandisylvae [Grandissylvae] commendatarium ad stipendia debite dicto magistro regenti ceterisque in dicto nostro collegio Tholosano studentibus quorum interest persolvenda secundum *Benedictinae* et Ordinis statuta per omnes iuris et iustitiae vias invite, cogat et compellat, in plenaria, *etc.* TRACTATUUM CONFIRMATIONES ET INQUISITIONES 16.  Contractum inter dominum abbatem et conventum de Claravalle ex una, et Nicolaum Largentier, civem Trecensem, ex altera partibus, super quadam domo in via de Croucel Trecis sita, initum et passatum, prout in litteris quibus praesentes annectuntur plenius continetur, visa informatione per abbatem de Bullencuria in Trecensi dioecesi, a generali Capitulo deputatum debite facta, et ad eius relationem praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* 17.  Idem, pro Edmundo Largentier de Trecis, pro simili domo. 18.  Idem, pro Agnete Le Tartier, relicta Petri Largentier, pro simili domo. 19.  Abbatibus de Quinciaco, de Pietate et de Bullencuria, et eorum cuilibet in solidum praesens generale Capitulum committit, ut diligenter inquirant de tractatu inito et transacto inter abbatem et conventum monasterii de Claravalle ex una, et Lupum seu Lupinum Le Tartier, civem Trecensem, ex altera partibus, cui quidem contractui nostrae praesentes annectuntur, et ut fideliter referant in proximo generali Capitulo super illius confirmatione vel infirmatione, prout iuris erit et rationis, in plenaria, *etc.* 20.  Idem, pro Nicolao Le Tartier, cive Trecensi. 21.  Contractum inter dictos abbatem et conventum monasterii de Claravalle ex una et Guillermum Rogier de Dintavilla ex altera partibus, prout in litteris quibus praesentes annectuntur plenius continetur, praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* 22.  Viso contractu et escambio, signato Brossequin, anno Domini 1541, inito et passato inter abbatem et conventum monasterii de Callovio, in Bituricensi dioecesi, et nobiles magistrum Henricum Mareschal, dominum de Corbet, ac Ioannam de Gauvay eius uxorem, super stagno et molendino de Ragnon, dictis nobilibus pro 50 libris turon. annui redditus perpetui relicto et dimisso, duabus litteris admodiationis seu locationis ad firmam per praedictos abbatem et conventum factis, et dictis stagno et molendino pro dictis videlicet turon. singulis annis et dimidio quaterano [quaterno] seu duodecim carpas cum media, quoties dictum stagnum expiscaretur persolvendis ; una de data decimi noni februarii anni Domini 1518, et altera de quinta martii praedicti certa sive lata per Baillivum Montisfalconis, sive eius locumtenentem de data decimae diei mensis maii anno Domini 1540, per quam ordinatum fuit quod dictum stagnum aqua demitteretur, sive dictum stagnum ita abbreviaretur, ut in tali abbreviatione, quod quaedam lata via regia tendens a Biturigine civitate ad urbem Charitatis, et certum pratum, vocatum Lepertuis des rochers, inundata aquis dicti stagni discoperiretur, et in sicco permaneret. 23.  Visa pariter informatione super commodo vel incommodo dicti contractus debite facta per fratrem Nicolaum Guérin, s. th. pr., a domino abbate de Pontigniaco, dicti monasterii de Callovio patre abbate immediato, ad hoc specialiter commissum, et eiusdem contractus per dictum abbatem de Pontigniaco confirmatione, de qua constitit, ac multis aliis titulis et documentis, quibus amplior facta est fides, praesens generale Capitulum ad relationem praedicti abbatis et conventus de Callovio, iam dictum contractum seu excambium cum dicti domini abbatis confirmatione, quem dicto monasterio utilem reperit esse et commodum ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* 24.  Contractum inter Rmum D. cardinalem, abbatem commendatarium et conventum monasterii de Vallelucenti, in Senonensi dioecesi, ex una, et nobilem virum Iacobum de Bereville ex altera partibus, initum et passatum, super grangia medietaria de Biemaes, prout in litteris super eo confectis plenius continetur, visa informatione super eius commodo vel incommodo per abbatem de Quinciaco, a generali Capitulo deputatum, rite et legitime facta, tamquam monasterio utilem et commodum, praesens generale Capitulum ratificat, *etc.* 25.  Item, contractum inter abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti ex una, et nobilem virum Iacobum de Bereville ex altera partibus, initum et passatum, super traditione ducentorum arpentorum bonae terrae sitae in dominio de Serilly. 26.  Item, alium contractum inter dictos abbatem et conventum de Vallelucenti ex una, et dictum de Bereville ex altera partibus, initum super promissione aedificandi unum molendinum super rivo de Serilly, subtus antiquum molendinum ibidem aedificatum. 27.  Item, contractum inter dictos de Vallelucenti ex una, et domicellam Thomasse de Bereville, Iacobum Robertum et Cleriadum, Petrum et Theobaldum de Bereville, Ioannem Bigot et Franciscum Bongars ad causam suarum uxorum ex altera, initum super promissione faciendi unum molendinum in dicto rivo de Serilly, subtus alium molendinum antiquum. 28.  Item, contractum initum inter abbatem et conventum Vallislucentis ex una, et dictum de Bereville ex altera, super traditione unius peciae terrae continentis centum arpenta terrae, sitae in territorio de Fournauldin, in loco dicto le Vieux Vergier. 29.  Item, contractum initum inter Rmum D. cardinalem, abbatem commendatarium, et conventum monasterii de Vallelucenti ex una, et Nicolaum Pierre de Villanova archiepiscopi ex altera, super traditione medietariae seu grangiae d’Arnumtores et pertinentiarum eiusdem. 30.  Item, contractum initum inter abbatem et conventum Vallis lucentis ex una, et Nicolaum Pierre de Villanova archiepiscopi, super traditione unius plateae et antiquae masurae, sitae in loco de dicta Villanova, tenentis ex uno butto vico qui dicitur la rue du Four, ex altero butto vico qui dicitur la rue Pavée. 31.  Item, contractum initum inter dictum Rmum D. cardinalem abbatem commendatarium Vallislucentis ex una, et nobilem virum Petrum de Machault scutiferum, super traditione terrarum de loco dicto le Mol de Poissy, et unius domus sitae in urbe Trecensi in vico qui dicitur la rue des Forges. 32.  Item, contractum initum inter Rmum D. cardinalem, abbatem commendatarium et conventum Vallislucentis ex una, et Laurentium Palene, Anthonium, Desiderium et Ioannem Les Blanchotz, Eligium Besier, Ioannem de Treilles, et eorum consortes ex altera, super traditione terrarum de locis dictis Lyvanne Rougemont, Cournvault et Château Hicton. 33.  Item, alium contractum initum inter dictum Rmum cardinalem et conventum Vallislucentis ex una, et Ioannem de Treilles scutiferum, super traditione terrarum de locis dictis Steylli et Vault Julames. 34.  Item, contractum initum inter dictos Rmum et conventum Vallislucentis ex una, et Blasium Lorrain ex altera, super traditione unius saltus molendini in dominio et terragio villae de Corgenay. 35.  Contractum initum inter dominum abbatem et conventum Pontigniaci ex una, et Nicolaum Dalenroz, civem Antissiodorensem, super traditione medietariae de Fouchières. 36.  Contractum inter eosdem de Pontigniaco hinc, et Nicolaum Berthier, civem et maiorem Noeriensem, super traditione terragii dicti Lebuisson, prope Noerias inde. 37.  Contractum initum inter abbatem et conventum Quinciaci hinc, et Benignum ac Ioannem les Langueraulx fratres, apud medietariam de Toutyfault, a dicto monasterio Quinciaci dependentem commorantes, de traditione dictae grangiae, commissarii abbates de Pontigniaco, de Marciliaco et de Lesiniis et eorum quilibet. 38.  Commissio ad inquirendum et referendum super contractu inito inter abbatem et conventum Pontigniaci ex una, et Ioannem Lemoyne, super molendino de Fricanvault, commissarius abbas de Quinciaco solus. 39.  Item, contractum inter venerabilem fratrem Petrum Ramaille, s. th. pr. ex una, et venerabilem virum magistrum Redulphum … ex altera partibus, initum et passatum die quarta mensis octobris anno Domini 1541. 40.  Contractum inter commendatarium abbatem et conventum monasterii de Bellobecco ex una, et nobilem virum Claudium de Malleterre scutiferum ex altera partibus, initum et passatum anno Domini 1519, sexta die mensis augusti, in plenaria, *etc.* 41.  Contractum inter abbatem commendatarium et conventum de Bellobecco ex una, et nobilem virum Claudium de Malleterre scutiferum ex altera, initum et passatum anno Domini 1541, decima octava die mensis aprilis, in plenaria, *etc.* 42.  Contractum inter commendatarium abbatem et conventum monasterii de Bellobecco ex una, et nobilem virum Claudium de Malleterre scutiferum ex altera partibus initum et passatum anno Domini 1531, decima sexta die mensis maii, in plenaria, *etc.* 43.  Ad relationem abbatis de Loco Dei a Capitulo generali deputati pro informatione facienda de commodo vel incommodo cuiusdam tractatus habiti et passati inter abbatem et conventum Frigidomontis ex una, et Florentium Le Vasser, Robert Lebel et Ludovicam eius uxorem partibus ex altera, super quadam firma de Maulregard dependente ab ipso monasterio Frigidomontis, cui contractui praesentes annectuntur, praesens generale Capitulum illum affirmat et approbat, in plenaria, *etc.* 44.  Contractum seu locationem ad tempus per magistrum Petrum Ramaille, s. th. pr., et provisorem collegii nostri S. Bernardi Parisiensis, et magistrum Ioannem Legrand, eiusdem collegii procuratorem, Petro Balagny et suis haeredibus factum, prout in litteris quibus praesentes annectuntur plenius continetur, praesens generale Capitulum ad relationem abbatis de Belloprato, s. th. pr., ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* CONFIRMATIO PROVISIONIS 45.  Visis provisionibus SS. Patris D. N. D. Pauli, divina Providentia Papae III, super expeditione bullarum in forma coadiutoriae concessarum fratri Marco Cussemenet, abbati de Bellavalle super monasterio de Roseriis, in diocesi Bisuntina, praesens generale Capitulum cum ea qua decuit reverentia et humilitate gratas et acceptissimas habet, in plenaria, *etc.* COMMISSIONES AD VISITANDUM 46.  Cum ex debitae visitationis officio totius religionis vigor et forma conservetur, ne in his modernorum temporum discriminibus nostri praedicti Ordinis decor penitus obscuretur, praesens generale Capitulum nonnullos in diversis regionibus duxit vsisitatores [visitatores] deputandos, inter quos dominum abbatem de Morimundo in dioecesibus et provinciis Coloniensi, Trevirensi et Lugdunensi in Delphinatu et provincia Provinciae, necnon in ducatu Lotharingiae, Barri et Sabaudiae una cum his, quae sunt in comitatu Burgundiae in dioecesibus et provinciis Bituricensi, Turonensi, totiusque Pictaviae ac etiam dioecesi Coloniensi destinavit, ei committens et iniungens, quatinus omnia et singula utriusque sexus monasteria in praedictis provinciis, patriis et dioecesibus constituta, quam citius poterit, visitet, dans idem Capitulum generale praefato domino de Morimundo potestatem et auctoritatem in ipsis monasteriis in spiritualibus et temporabilus [temporalibus], in capitibus et in membris, reformandi, corrigendi, emendandi, instituendi et destituendi, omnia et singula, quaecumque secundum apostolica et nostri praedicti Ordinis statuta, in foro conscientiae et exteriori iudicaverit reformanda, corrigenda et emendanda, instituenda et destituenda, in plenaria praedicti Ordinis potestate. Datum, *etc.* 47.  Ad idem, pro domino de Claravalle pro provinciis Bituricensi et Turonensi, totaque Pictavia, ac etiam dioecesi Santonensi. 48.  Ad idem, pro abbate de Veterimonte pro monasteriis totius Germaniae et illorum contributionibus, et in suo robore remanentibus concessis per Rmum nostrum nunc existentem. 49.  Exigunt probi mores tui, quibus apud venerabilem coabbatem nostrum de Longovillari, s. th. pr., non parum commendatus, ut et ipsum in tua commendatione sequamur adducti, et eius testimonio, operam tuam in vinea Domini exercere decernamus. Hinc est quod de tua probitate, providentia, religionis zelo, et in rebus agendis solerti diligentia confidentes, tibi tenore praesentium damus auctoritatem, potestatem et mandatum speciale, in spiritualibus universos et singulos excessus, defectus, errores et delicta omnium et singularum personarum regularium dicti monasterii nostri de Longovillari emendandi, corrigendi, puniendi, rebelles excommunicandi, incarcerandi, et ad alia monasteria secundum salubria Ordinis instituta transferendi, invocato ad praemissa, si opus sit, brachii saecularis auxilio et favore, in plenaria, *etc.* 50.  Similiter concessum supradicto fratri pro monasterio de Sylva Melonis. IUDICES 51.  Ad humilem requisitionem abbatum de Caladia et de Cheminione asserentum varios processus olim inter esse habitos super quadam obligatione summae 50 libr. quotannis persolvendae per dictum de Chiminione dicto de Caladia, praesens generale Capitulum committit R. de Claravalle ad, praefatis processibus finem imponendo, iudicandum inter illos terminandum, sententiamque diffinitivam ferendum, in plenaria, *etc.* 52.  Praesens generale Capitulum volens piissimi illius pastoris sequi vestigia, qui relictis nonaginta novem ovibus in deserto ovem perditam secutus est, atque ad gregem reportavit, abbati de Bocheto fratrem Ioannem de la Vaure contritum, et ad fratrum suorum gremium sub debitae obedientiae observantia reverti cupientem, salva Ordinis disciplina, benigne et misericorditer recipiendum remittit, abbatibus de Monte petroso, Ordinis in eadem provincia commissario, et de Septem fontibus, et eorum cuilibet districtius iniungendo, quatinus si dictum abbatem de Bocheto supradictum fratrem recipere recusantem compererint seu compererit, vocatis et auditis hinc inde partibus, faciant seu faciat quod iuris viderint seu viderit esse et rationis, et iterum ad providendum dicto fratri de alio monasterio cogant seu cogat, et compellant seu compellat, in plenaria, *etc.* REHABILITATIO 53.  Frater Ioannes, abbas Cistercii, in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, sorori Rosinae de Radingat, monasterii de Parco dominarum prope Crespianum moniali, salutem et religiosae conversationis servare puritatem. Quoniam pia mater charitas vitae emendationem promittentibus benignae indulgentiae beneficium denegare non solet, ad instantiam abbatis de Frigidomonte, qui te, suadente diabolo, contagium carnis, puerperio bis inde secuto, incidisse et iniunctam poenitentiam humiliter peregisse, atque emendationis propositum habere significavit, tibi virtutis exercendae materiam tribuere volentes, tenore praesentium te ab omni irregularitatis et inhabilitatis labe aliisque sententiis et poenis, quas praemissorum occasione ex praedicti Ordinis nostri statutis et diffinitionibus quomodolibet incurristi, misericorditer absolvimus, et ad omnes gradus, actus, voces et officia praedicti Ordinis nostri, abbatiali etiam dignitate inclusa, rehabilitamus, inhibentes omnibus dicti nostri Ordinis personis, ne tibi super his aliquid improperare praesumant, in plenaria, *etc.* SUFFRAGIA 54.  Frater Ioannes, abbas Cistercii, in Cabilonensi dioecesi, totusque conventus abbatum Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, generoso et militissimo comiti domino Philippo Chabot, tum Franciae illustrissimo admiraldo, tum totius Burgundiae gubernatori sapientissimo, necnon gratiosissimae dominae dominae Franciscae de Longwi, eius consorti castissimae, nostrae matris Cisterciensis ac totius eiusdem Ordinis nobilissimis protectoribus, salutem et sanctae devotionis suffragium salutare. Quamvis divinae charitatis lege ad intercedendum pro omnibus generaliter obligemur, pro illis tamen multo singularius astringimur, qui nobis et Ordini nostro necnon locis et personis regularibus pia humanitate affici dignoscuntur, et potissimum pro vobis qui erga matrem nostram Cistercium tantum exhibuistis et favoris et benevolentiae, ut inter Scyllam et Caribdim pene naufragium iam patientem reduxeritis ad optatissimum salutis portum. Exigente igitur piae devotionis affectu, vobis concedimus et visceraliter impertimur communicationem plenissimam et omnimodam participationem omnium bonorum spiritualium, videlicet missarum, *etc.* 55.  Frater Ioannes, abbas Cistercii, etc. nobili viro Ludovico de Bresches, ac eius inclytae uxori Anthonettae de Tarnant, suisque liberis, salutem et sanctae devotionis suffragium salutare. Quamvis divinae charitatis lege, *etc.* ut supra. 56.  Idem factum est pro domino de Civry (relicto nomine eius in albo). 57.  Idem factum est pro nobili viro, domino Ioanne de Iucey. * * * 58.  Nos, *etc.* ad supplicationem religiosorum monasterii de Bonavalle, in Ruthenensi dioecesi, praesens generale Capitulum permittit illis celebrare diem festivum … (*locus vacuus*) cum duabus missis et XII lectionibus, in plenaria, *etc.* LITTERAE MISSIVAE REGI CHRISTIANISSIMO 59.  Sire, nous ne saurions jamais suffisamment remercier votre très chrétienne et très noble Majesté du grand bien et honneur, qu’elle nous a fait de nous pourvoir pour chef d’un pasteur tel qu’est votre très humble et très obéissant subject et serviteur, votre abbé de Cisteaux, et pour ce qui nous a donné entendre, qui se déliberoit vous aler [aller] faire le devoir d’obéissance. Nous vous supplions, Sire, ainsi qui vous a pleu pourveoir au chef, il vous plaise aussi impartir votre benigne grace pour le corps de la manutenance de l’estat universel de votre ordre de Cisteaux, qui est en bien grand danger de bientôt partir, si ne vous plaist en continuant votre singulière bonté luy aider, ainsy que vous porra declarer, si vous plaist l’escouter, notre Père abbé, par lequel Sire, nous vous offrons tant les prières générales de l’ordre, que en particulier d’un chaqu’un supplians le Createur vouloir maintenir votre très chrétienne Majesté avec tout très noble sang en très bonne et très longue prospérité. — Subscriptio : Vos très fidèles et très obéissants chapelains et orateurs les Diffiniteurs du chapitre général de votre ordre de Cisteaux ; et superscriptio : Au Roy. 60.  Très honoré Seigneur, les membres seroient ingrats si ne recognoissoient le bien fait à leur chef, par quoy, nous vos pauvres orateurs et chapelains représentans le chapitre général de Cisteaux étans advertis par notre très révérend père abbé qu’il aloit à la court pour faire la révérence au Roy et à vous, l’avons prié de vous supplier que, comme vous estes montré vray protecteur du chef, il vous plaise aussi vouloir prendre la protection du corps entier, qui est le chapitre général de tout l’ordre, et pour aulcune congnoissance de si grand bien, qui vous a pleu nous faire, outre les prières et suffrages de la congrégation de l’Ordre auxquels nous avons associé vous et toute votre noble famille, nous vous offrons les prières en particulier d’un chacun de nous et de nos maisons, vous supplians croire très honoré Seigneur, si pouvions faire davantage, le ferions de très bon cœur ; ce scait le Créateur. — Subscriptio : Vos très humbles et très obéissans chapelains et orateurs, les Diffiniteurs du chappitre [chapitre] général de votre ordre de Cisteaux. — Et superscriptio : A Monseigneur, Monseigneur Cardinal … (*locus vacuus*) 61.  Reverendissime in Christo pater ac domine, de vestra in religiosos homines humanitate et benevolentia per dilectum nostrum Ioannem de Gaigny, monasterii de Longovillari, Ordinis nostri, abbatem commendatarium, certiores effecti de eiusdem nostri Ordinis negotiis iam pene, nisi Dei in primis ac virorum bonorum auxilio succurratur, deploratis hoc confidentius ad vestram Paternitatem scripsimus, quod eiusdem Ordinis nostri Ioyacense monasterium nostrum obtinet, atque utinam multos haberet vestrae Paternitatis similes Ordo noster administratores, hoc est et religionis christianae studiosissimos, et regularis disciplinae observantissimos, non cogeremur ad virorum bonorum et dignitate atque auctoritate valentium, qualis est vestra Paternitas, imploranda suffragia, sed quoniam Deo ita visum est, vel nostris fortasse demeritis vel explorandorum fidelium gratia Ecclesiae suae navim agitare nihil iam loci superest refugio, nisi in implorando ipsius auxilio, eorumque gratia quos Ecclesiae suae praeesse voluit, atque in primis SS. D. N. Papae, qui iam prope iuvandam Ordinis nostri disciplinam fulcire, et collabentem postet erigere, apud eum vero, eiusque Datarium quum non minuta valeat auctoritate et gratia vestra Paternitas, ac prope diem Romam proficisci decreverit, utique per eumdem dilectum nostrum abbatem a Longovillari intelleximus Reverendissimam Paternitatem vestram in Iesu Christo, supplices obsecramus uti de nostris rebus per eumdem nostro nomine intelligere dignetur, eisque quantas maximas suppetias poterit afferre, qua in re praeterquam quod viri boni efficere iuncta Dei gratia, inibi uniuscuiusque et singulorum nostri Ordinis preces promerebitur, quas quantulumcumque apud Deum valere possunt, vestrae Paternitati lubenter offerimus. Bene vale in Christo, Reverendissime Pater ac Domine. — Et subscriptio : Reverendissimo domino, domino cardinali de Gaddis. 62.  Humillima et supplici commendatione praemissa, Rme Pater, erubesceremus vacui Excellentiae vestrae supplices has destinare litteras, nisi et nostrum Cisterciensem Ordinem sumus residui aut comperta esset, aut miserenda desolatio, neque enim in regno hoc commendarum, quae pene omnia Ordinis nostri monasteria occuparunt, pernicies, neque apud exteros sectarum, bellorumque discrimina, vestro quidquam dignum beneficio, et antiqua nostra unitate praedictum et hactenus facere promiserit, imo omnibus pene exuti gratiis processuum litibus impliciti paucissimi vix primam privilegiorum nostrorum umbram sentire valemus ; quae si integra, firmaque vestro favore haberemus, quemadmodum venerabili coabbati et procuratori nostro abbati Sancti Sebastiani vestrae Reverentiae plenius exponendum et supplicandum commissimus, et temeritati nostrae factum satis esset, ut Rmae Paternitati vestrae et sollicitum praestare officium et debitam reddere gratitudinem possemus adiutore Deo, qui Rmam Dominationem vestram prosperam longaevamque conservet. Ex diffinitorio nostro Cisterciensi, octava mensis maii. EXCUSATIONES 63.  Sequuntur abbates qui fuerunt hoc anno a Capitulo generali excusati. — Abbas de Roseriis, s. th. pr., de Pietate, de Bullencuria, de Monte petroso, de Strata, de Bullione, de Clarofonte, de Charoloco, s. th. pr., abbates Normanniae. 64.  Quoniam propter agendorum multiplicitatem… *etc. ut in anno* 1506 *n°  30. 