*A*) Ordinatio praesentis generalis Capituli anni Domini 1518, in die Prothi et Iacinti celebrati in monasterio Cistercii. *Diffinitores* : de **Cistercio**, s. th. pr., de Miratorio, s. th. pr., de Forda, de Calercio, de Neth, monasteriorum abbates ; de **Firmitate**, de Maceriis, de Igniaco, de Longovado, de Locrocrecenti [Lococrescenti], monasterium abbates, de **Pontigniaco**, de Caroliloco, s. th. pr., de Quinciaco, de Palacio, de Villanova, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Frigidomonte, s. th. pr., de Albaripa, de Rigniaco, de Caravalle, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, de Bellavalle, de Tela, de Insula Barrensi, de Fristorf, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Sigilleriis, de Caravalle, de Forda, de Calercio, de Bullione, monasteriorum abbates. *Magistri Cæremoniarum* : de Claravalle, de Morimundo, monasteriorum abbates ; prior et supprior Cistercii. *Promotor causarum* : Nonnus Nicolaus, s. th. pr., de Monastriis [Monasteriis] professus. *Receptores Excusationum* : de Caladia, de Aceyo, de Septem fontibus, de Clarofonte, monasteriorum, abbates. *Portarius diffinitorii* : de Ripatorio monasterii abbas. *Notarii abbates* : de Roseriis, s. th. pr., de Bonoradio, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Ardorello, de Monasteriis, de Cheminione, de Recluso, et quos voluerit Rmus deputare. *Notarii ad pedes* : fratres Claudius de Pontescisso, et Petrus Damant, Cistercii professi. *B*) Numerus abbatum praesentis Capituli generalis. Reverendissimus dominus Cisterciensis, de Firmitate, de Pontigniaco, de Claravalle, de Morimundo, de Frigidomonte, de Caroliloco, de Buxeria, de Recluso, de Quinciaco, de Bellavalle, de Ardorello, de Bullione, de Lococrescenti, de Villanova, de Palacio, de Neth, de Bytania, de Freistorf, de Valledulci, de Sigilleriis, de Miratorio, de Maceriis, de Forda, de Bonoradio, de Roseriis, de Albaripa, de Igniaco, de Longovado, de Ripatorio, de Insula Barrensi, de Cheminione, de Caladia, de Monasteriis, de Tela, de Aceyo, de Calercio, de Septemfontibus, de Clarofonte, de Caherio, de Caravalle Mediolanensi. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo decimo octavo, in generali Capitulo apud Cistercium celebrato, in die Prothi et Iacinti, in mense septembri, statuta et diffinita sunt quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo … *etc.* et maxime pro domino Tiburcio, miseratione divina tituli S. Adriani, S. R. E. cardinali, nostrique Ordinis in Curia protectore benivolo … *etc.* 2.  Praeterea pro serenissimo … *etc.* 3.  Insuper pro burgensibus … *etc.* 4.  Ceterum pro pace … *etc.* 5.  Demum pro felicis … *etc.* DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii, … *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa 12370 libr. 15 solid. 6 denar. turon. pro resta computationum generalis Capituli … etc. 7.  Ut personarum Ordinis regularis observantia protonotarios et alios nostros hostes a malignitate retrahat, cunctosque Christi fideles ad nobis benefaciendum favorabiliter inducat, generale Capitulum districte praecipit patribus abbatibus, ut per se vel suos commissarios monasteriis et personis sibi subiectis superioritatis officium solito diligentius impendant, coabbates suos et religiosos regulariter vivere, tria vota essentialia irrefragabiliter servare, proprietatem radicitus amputare, evagationes effugere, portas monasteriorum clausas tenere, mulieres monasteria nullatenus intrare permittere, saecularitates amputare, moresque pomposos abiicere, indissimulanter compellendo. 8.  Generale Capitulum ad excludendam viam malignantium praetextu diversorum regum et principum concordatorum vel indultorum sacras religionis Cisterciensis libertates praetendentium infringere, diffinit et determinat, ut concordatorum et indultorum huiusmodi per Summum Pontificem concessorum interpretatio sub bulla plumbea quam citius fieri poterit, obtineatur. 9.  Abbatibus absentibus, qui per litteras vel per abbates se fecerunt excusari, datur auctoritas absolvendi per se vel alios ab ipsis deputandos, semel ante proximum generale Capitulum, suos religiosos et conversos a casibus generali Capitulo reservatis, qui abbates poterunt et aliquo suorum religiosorum de similibus casibus absolutionem obtinere. 10.  Electionem abbatum et abbatissarum formam in Ordine hactenus observatam generale Capitulum approbat, ratificat et confirmat. 11.  Diversorum Ordinis necessitatum anfractibus variis locis passim emergentibus, generale Capitulum ad Beatissimam Dei Genitricem confugiens, ordinat et statuit, ut in omnibus et singulis Ordinis universi sexus utriusque monasteriis, singulis diebus cantetur in fine Vesperarum alta voce, ante antiphonam *Spiritus Sanctus*, antiphona *Inviolata, integra*, cum versiculo *Post partum*, collecta *Famulorum tuorum.* 12.  Ad obviandum pernitiosae commendatariorum plagae praetendentium iurisdictionem tam in monasteriis sibi commendatis et aliis ab eis dependentibus, quam personis eorumdem locorum, generale Capitulum approbando, ratificando et confirmando omnia Ordinis statuta seu privilegia et diffinitiones praedictos commendatarios attinentia seu concernentia, statuit, ordinat et districte prohibet, ne monasteriorum vacantium religiosi praesumant aliam quam Ordinis nostri personam eligere, quamcumque personam postulare, vel vota sua sub umbra vulpinae fraudis remittere, quibus casibus emergentibus, electiones, postulationes et remissiones, sic, ut praemittitur, factas aut faciendas, ipsum generale Capitulum ex abundantiori cautela reprobat, damnat et reiicit, provione [provisione] de praemissis monasteriis penes patrem abbatem vel eius commissarium remanente ; religiosi vero procurantes in praemissis seu litteras ad electionem consequendam, vel alias a quibuscumque contra formam iuramenti impetrantes, per ipsos patrem abbatem, vel eius commissarium, sic puniantur quod ceteris transeat in terrorem. 13.  Ne patres Ordinis in diversarum supplicationum et requestarum receptione deinceps frustra graventur, generale Capitulum districte prohibet, ne quis supplicationes aut requestas, nisi prius fuerint signatae, promotori causarum aut Diffinitoribus porrigere vel porrigi facere praesumat. 14.  Personis Ordinis processus contra personas non nostri Ordinis habentibus, generale Capitulum consulere desiderans statuit, ut in earum suffragium procuratores Ordinis, quando requisiti fuerint, causis motis et movendis earumdem Ordinis personarum, ex consilio peritorum se adiungant, dommodo [dummodo] praedictae personae processus habentes sumptus necessarios faciant ; et ipsos procuratores et Ordinem sub obligatione centum librarum secundum processuum exigentiam indemnes illaesos et ingravatos reddere, seu garantizare promittant. 15.  Propter incertitudinem et variabilitatem mundanae mutabilitatis, circa quam vix potest permanens iudicium seu regula infallibilis promulgari, posteaquam diversis et multiplicibus anni terminis tentatum est, quisnam opportunior potuisset reperiri ad statuendos dies Capituli generalis, denique experientia docente compertum est, nullam partem temporis ad id fore convenientiorem, tum pro serenitate aeris, tum pro excrescentia dierum, tum denique pro otio maiore et vacatione ab operibus quibus potissimum aliis anni partibus pene omnes impediuntur, quam ea pars quae veris dicitur ; cuius partes etsi paucis praecedentibus annis visum extiterit patribus Rogationum dies huiusmodi congregationi generalis Capituli debere deputari, et recentius denuo translata sit ad praesentes dies ; nihilominus tamen maturiori super eo habita deliberatione, inspecto scilicet, quod praedicti dies Rogationum proxime admixti sunt praecipuis anni totius festivitatibus, ex nunc decernit praesens generale Capitulum, non ad praedictos dies Rogationum, quemadmodum prius, sed ad feriam secundam quartae hebdomadae post Pascha, in qua dicitur in ecclesia *Cantate*, deinceps perpetuis futuris temporibus esse transferendam ; ita ut feria praedicta summo mane ex Divione egredientes possint ad missam vel ante Cistercium adventare. Quod quidem generale Capitulum primum post haec celebrandum, non post Pascha proxime venturum, sed ad annum post qui dicitur 1520, Deo duce, celebrabitur. De Tricenario autem Ordinis id ipsum tenendum fuerit, quod pro tempore dicto Rogationum iam est institutum, neque ob id intelligendum est, quod advenientibus proximis Rogationum diebus quotta solita contributionum non solvatur. 16.  Quoniam constat quondam fuisse diffinitum ut in monasteriis Ordinis non deberet in officio prioris institui nisi qui ex eodem monasterio professus extitisset ; ex quo nonnullis in locis defectu virorum saepius contingit, ut non sit qui huiusmodi officio valeat institui. Quapropter praesens generale Capitulum praefatam diffinitionem hoc modo censet esse declarandam, limitandam et specificandam : quamdiu videlicet in illis monasteriis idoneus valebit reperiri ; sin autem, iure poterit alio ex loco alius accersiri, qui proprii abbatis interveniente consensu, per omnia subditus sit illi abbati seu praelato, in cuius monasterio fuerit institutus. 17.  Omnibus contributionum collectoribus generale Capitulum districte praecipit, quatinus omnes praedictarum contributionum debitores per omnes censuras, excommunicationes et alias iustitiae vias indissimulanter compellant, quibus commissariis totus Ordo modis et viis debitis suffragari conabitur. TRACTATUUM CONFIRMATIONES 18.  Abbatibus de Claravalle, de Roseriis, de Theoloco, de Clarofonte, et duobus eorum simul, committit praesens generale Capitulum quatinus contractum initum et passatum inter abbatem et conventum monasterii de Claroloco ex una, et habitatores de Prognoy partibus ex altera, manumissionem seu affrangisamentum continentem, prout plenius continetur, diligenti scrutinio examinent, informationes debitas super commodo vel incommodo dicti monasterii faciendo, quod inde fecerint Capitulo generali proxime venturo relaturi. 19.  Abbatibus de Reigniaco, de Vallelucenti, et cuilibet eorum in solidum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super quibusdam contractibus per dominum abbatem Pontigniaci cum diversis personis contractis, passatis et initis, ac de commodo vel incommodo praedicti monasterii … *etc. ut supra.* 20.  Contractus abbatis et conventus de Buxeria initus cum illustrissimo milite domino Gerardo de Vienna, domino de Ruffey, reverenter committitur Rmo D. Cistercii. 21.  Abbatibus de Frigidomonte et Caroliloco, s. th. pr., praesens generale Capitulum committit contractum initum et passatum inter abbatem et conventum de Reigniaco ex una, et Andream Prugnier, civem Parisiensem, partibus ex altera, ad examinandum, confirmandum vel infirmandum, in plenaria, etc. 22.  Abbati de Salem, audita eius relatione super venditione cuiusdam villagii, nomine Balorcheusem, pertinentis monasterio monialium de Bonacella suae visitationis, favorabiliter annuitur, quatinus uno abbate Ordinis secum assumpto, si circumstantiis omnibus attente consideratis, invenerit fore dicto monasterio de Bonacella commodum, dictum villagium vendere possint, dummodo pecunias inde receptas eiusdem monasterii utilitatibus maxime reddituum aliorum et censuum comparationi cum effectu faciat integraliter applicari. 23.  Abbatibus de Signiaco et Igniaco committitur contractus initus cum abbate de Ellancio de quadam grangia dicta Dautreux, ad 25 annos, ad confirmandum vel infirmandum. 24.  Abbatibus de Claravalle, de Tribusfontibus, de Cheminione et de Monasteriis in Argona, et duobus eorum in solidum, committitur contractus abbatis et conventus monasterii de Altofonte, confirmandus vel infirmandus. 25.  Generale Capitulum committit abbatibus de Frigidomonte, Regalimonte, de Barbello, et cuilibet in solidum, ut confirment vel infirment certam concordiam inter sorores Ysabellam Laures et Mariam de la Pralyères abbatissas de Aqua, compositionemque factam de pensione, in plenaria Ordinis potestate. 26.  Praesens generale Capitulum ad humilem supplicationem abbatis de Monte salutis, petentis facultatem permutandi seu dandi in emphiteosim certa dicto monasterio pertinentia, tam mobilia quam immobilia, abbatibus S. Petri de Gomellis, priori de Calatrava, priori de Zaurita, Ordinis Cisterciensis, et duobus eorum simul, committit quatinus si facta diligenti inquisitione, cognoverint permutationem huiusmodi bonorum seu collationem perpetuam in emphiteosim dicto monasterio fore utilem, licentient eumdem abbatem, ut una cum consilio et assensu sui conventus facere possit. 27.  Ad petitionem abbatis de Alba dominorum petentis auctoritatem vendendi de bonis immobilibus praefati monasterii sui, usque ad summam octo millium flor. renentium, praesens generale Capitulum abbatibus de Salem et de Mulbrun committit, ut se informent si praedicta venditio fuerit utilis dicto monasterio vel necessaria, et referant futuro proximo generali Capitulo. 28.  Ad requestam Rmi in Christo patris ac D. D. Georgii episcopi Spirensis, illustris comitis palatini regni, ac Bavariae ducis, consentiente abbatissa de Ponte salutis et hoc ipsum requirente, praesens generale Capitulum committit abbates in Ebrach, Mulbrun, Bebenhusen, et alteri eorum, ad inquirendum si redditio iurisdictionis facta per dictam abbatissam dicto episcopo de pago dicto Odenkoben, sit dicto monasterio de Ponte salutis utilis et commoda ; quod si ita invenerint, facta diligenti et exquisita inquisitione, confirment, in plenaria, *etc.* COMMISSIONES 29.  Generale Capitulum Angliae, Walliae, Scotiae, Hyberniae, et locorum quibus illuc dirigitur, reverenter committit D. N. Rmo Cisterciensi. 30.  Domino abbati Firmitatis committitur provincia Provinciae et Alverniae. 31.  Domino Pontiniaci [Pontigniaci] patria Nivernensis, Pictaviensis, Bituricensis et Britanniae, si sit opus, committitur. 32.  Domino Claraevallis continuatur commissio Hispaniae ad quadriennium. 33.  Eidem domino Claraevallis committitur Italia, cum locis per quae proficiscitur illuc et inde reditur. 34.  Domino Morimundi committitur Alemania, cum suis adiacentibus. 35.  Abbati de Valle lucis in Scotia, generale Capitulum committit per immediatum sequens triennium visitationem et reformationem omnium et singulorum Ordinis nostri monasteriorum et personarum in patria Scotiae, cum potestate visitandi, reformandi, corrigendi, instituendi et destituendi, tam in praedictis monasteriis quam eorum personis, tam in capitibus quam in membris, quaecumque secundum Deum et nostrae sacrae religionis statuta viderit facienda, in plenaria Ordinis potestate, dictorum monasteriorum personis districte praecipiendo, quatinus in his et ea concernentibus eidem abbati de Vallelucis pareant et obediant. CONTUMACES 36.  Fratres Stephanum Dorin et Martinum Caillot, religiosos monasterii de Misericordia Dei, ad instantiam promotoris causarum, citatos et non comparentes, generale Capitulum declarat contumaces. 37.  Abbatem monasterii de S. Mauritio, in dioecesi Corisopitensi in Britannia, et fratrem Silvestrum Mahe, eiusdem abbatis monachum, per dominum Claraevallis legitime citatos, vocatos et expectatos, et non comparentes, neque per se neque per alium, praesens generale Capitulum declarat rebelles et contumaces ; cuius quidem contumaciae et rebellionis declarationem committit abbati de Begario, et iniungendo, quatinus rursus per eum citentur ad secundam diem generalis Capituli proxime venturi ad respondendum Ordinis promotori causarum. 38.  Praesens generale Capitulum maxime aegre ferens rebellionem commissam nuper per abbatem de S. Mauritio, dioecesis Corisopitensis in minori Britannia, in personam domini abbatis de Claravalle, ibidem monasterium auctoritate Ordinis et Capituli generalis visitantis, cum contra conscientiam propriam dictus abbas et rebellis nisus fuerit dicti domini visitatoris commissionem multiplici et exquisita calumnia impugnare, ad excludendum et subterfugiendum effectum dictae visitationis, ideo, inquam, praesens generale Capitulum ex nunc declarat dictam commissionem tempore dictae visitationis fuisse legitimam, ratam et validam, quapropter denuo committit districtius iniungendo abbatibus de Villanova et de Busayo simul, quatinus quamprimum commode per eos fieri poterit, ad memoratum monasterium de S. Mauritio se transferant, ad visitandum cum effectu dictum monasterium, in capite et in membris, reformandum, corrigendum, puniendum et emendandum omnia et singula quae secundum Deum, sancti Benedicti regulam, salutariaque et canonica Ordinis nostri Cisterciensis statuta, in praedicto monasterio S. Mauritii, tam in spiritualibus quam temporalibus cognoverint et iudicaverint visitanda, reformanda, corrigenda, punienda et emendanda, simul et ad compellendum dictum abbatem ad refundendum sumptus rationabiles, quos dictus dominus visitator, tam in accedendo ad dictum monasterium S. Mauritii ex proximo monasterio, quam in recedendo ex eo ad aliud proximum monasterium fecit, in plenaria Ordinis potestate, cum iniunctione quod super praedictis omnibus dicti commissarii et super diligentia eorum circa executionem eorumdem proximum generale Capitulum ad plenum informabunt, invocato, si opus est, ad praedicta omnia et ea tangentia brachii saecularis auxilio et favore. Datum, *etc.* ELECTIONUM CONFIRMATIONES 39.  Licet pro parte fratris Ioannis Burri, monasterii Mulbronnensis, praesenti generali Capitulo fuerit supplicatum, quatinus decretum sui talis qualis electionis sua auctoritate confirmare dignaretur ; nihilominus tamen perpendens idem generale Capitulum quam difficile, imo verius impossibile, sit supra id quod non est, aliquid addere firmitatis, et quod nullus fuit ab initio demum tamquam validum posse subsistere, ad obviandum periculo obruenti, ne videlicet sine iusto titulo veri pastoris, licet forsan ignoranter praeesse velit, utpote cum ex tenore decreti ipsius ad oculum constet resignationem prioris abbatis et inde subsequentem electionem factas extitisse in favorem dicti fratris Ioannis, cuiusmodi favoris conditio ob simoniae vitium nullius alterius auctoritate admissibilis est quam SS. D. N. Papae. Praesens generale Capitulum imprimis dictam electionem censet penitus esse cassandam, irritandam et annullandam, et per praesentes cassat, irritat et annullat ; verum quia sibi ad plenum constat de dicti fratris Ioannis Burri probitate, religione et idoneitate, secum misericorditer et benevole agere volens dictum generale Capitulum, iure sibi hac vice devoluto, dictum fratrem Ioannem de novo nominat, creat et constituit in dicti monasterii Mulbronnensis verum et indubitatum abbatem et pastorem, eidem omnimodam administrationem, praesidentiam, dominium et auctoritatem praesentium receptione conferendo, eadem auctoritate omnibus et singulis dicti monasterii subiectis districte praecipiendo, quatinus eumdem fratrem in verum et indubitatum abbatem recipiant, omnem subiectionem et obedientiam sibi tam in temporalibus quam spiritualibus conferendo, in plenaria, etc. 40.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Ioannis de Lignis ab abbatialem dignitatem monasterii de Clarofonte, Cisterciensis Ordinis, in dioecesi Bisuntinensi, per monachos eiusdem monasterii, praesidente ibidem domino abbate de Morimundo, patre abbate eiusdem monasterii, factas, prout continetur, etc. approbat, etc. supplendo, etc. 41.  Ad idem, de electione fratris Ioannis de Fontanis, ad abbatialem dignitatem de Bithania, praesidente abbate de Clarofonte, tamquam commissario abbatis de Morimundo. 42.  Ad idem, de electione fratris Petri Serviens, ad abbatialem dignitatem monasterii de Nizella, praesidente abbate de Molinis, eius patre abbate. 43.  Ad idem, de electione monasterii de Veterimonte, de persona fratris Gerardi de Novocastro, praesidente ibidem abbate de Vetericampo, per commissionem domini de Morimundo commissarii Ordinis. IUDICES 44.  Viso processu depositionis abbatis de Sigilleriis facto per abbates de Recluso et Ripatorio, et super eodem contentis, hinc inde partibus auditis, generale Capitulum quia eumdem processum in statu iudicandi et diffiniendi non invenit, eo quod dictus abbas de Sigilleriis contra huiusmodi processum multa proponit et proposita probare intendit, abbatibus de Fridigomonte et de Caroliloco, s. th. pr., committit quatinus, si opus fuerit, auditis denuo partibus et aliis hinc inde producendis, aliisque concernentibus debite factis, praedictum processum confirment vel infirment, ita quod quilibet praedictorum abbatum de Fridigomonte et Caroliloco habeat potestatem in solidum faciendi quodcumque concernit praedictum processum usque ad ferendam sententiam inclusive, in plenaria, etc. 45.  Domino abbati de Claravalle et abbatibus de Caroliloco, de Frigidomonte et de Roseriis, s. th. pr., et cuilibet eorum in solidum, praesens generale Capitulum committit, quatinus et legitimis instrumentis … *etc.* monasterio Cisterciensi … *etc. ut in forma consueta.* 46.  Ad idem, pro monasterio Claraevallis, deputantur abbates iudices de Albaripa, s. th. pr., de Longovado, de Ripatorio, et quilibet in solidum. 47.  Frater Guillermus, abbas Cistercii, in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, notum facimis [facimus] universis, quod lite pendente coram nobis inter abbatem de Maceriis actorem, et dominum abbatem Firmitatis, quondam abbatis de Maceriis, reum, super venditione redditus centum librarum annualium, generale Capitulum reverenter committit Rmo D. N. Cisterciensi, quatinus partibus auditis, visisque videndis, decidat et terminet huiusmodi litem et processum in plenaria Ordinis potestate. Quibus partibus vocatis et coram Diffinitoribus comparentibus, ipse Rmus eisdem assignationes sequentes ad locum Cistercii fecit, videlicet domino abbati Firmitatis octavam diem ad producendum et contradicendum productis per abbatem de Maceriis ; abbati vero de Maceriis aliam octavam diem sequentem ad contradicendum, ambabus autem partibus ad audiendum sententiam diffinitivam. Quae partes praemissae consensum libenter praebuerunt. Datum Belnae, sub sigillo Diffinitorum ipsius Capituli generalis, die 16 mensis septembris anni Domini 1518. 48.  Praesens generale Capitulum gratam et ratam habens translationem certarum videlicet quatuor monialium ex monasterio Virginitatis ad monasterium de Ponte dominarum, et e contra totidem monialium ex Ponte dominarum ad monasterium Virginitatis per dominum Claraevallis, commissarium Ordinis, factam ; ne tamen ex diuturniore mora eidem monasterio de Ponte dominarum huiusmodi translatio fiat dispendiosa, committit eidem domino Claraevallis, quatinus praedictis per eum monialibus de Virginitate ad suum huiusmodi monasterium non illico sit necesse eas de Ponte dominarum ad suum remeare, sed in termino eisdem per dictum dominum Claraevallis commissarium praefigendo, cum auctoritate compellendi quascumque Ordinis personas quas active vel passive huius translationis aut remorationis negotium attinebit. Datum, *etc.* 49.  Audito, fama referente, quod soror quaedam nomine Catharina de Baden, monasterii Lucidaevallis, Ordinis nostri Cisterciensis, in dioecesi Spirensi, in multa enormia et gravissima peccata, etiam fidem concernentia inciderit ; ideo praesens generale Capitulum abbatibus de Alba dominorum, de Bebenhusen, de Mulbronn, de Fonte regis, et duobus eorum simul, committit auctoritatem procedendi contra eam, sive per incarcerationem, sive per translationem in aliud monasterium, cum potestate compellendi ad eius receptionem, seu alias quomodocumque per omnes iuris et iustitiae vias usque ad sententiam diffinitivam exclusive, invocato, si opus est, in praemissis et ea tangentibus, auxilio, consilio et favore brachii saecularis, de quorum prosecutione et processu impensis dicti monasterii Lucidaevallis, proximum generale Capitulum debite informabunt. Datum, etc. REHABILITATIONES 50.  Ad instantiam abbatis de Roseriis, pro rehabilitatione duorum ex suis monachis de Roseriis, videlicet pro fratribus Ioanne Landruet et Francisco … qui, suadente diabolo, relicto regulari habitu, accepta secum muliercula, et ablatis furto quibusdam robis ex monasterio, ferme per quinque hebdomadas diversa per loca illicentiati pervagantes, tandem Deo duce, redierunt, et demum super omnibus praemissis peccatis et criminibus poenam eis indictam patienter sustulerunt. Quapropter praesens generale Capitulum cum eisdem misericorditer dispensando praesentium tenore in primis eos restituit ad regularem habitum, dein relevat et rehabilitat ad omnes gradus, officia, beneficia et dignitates, in plenaria Ordinis potestate ; omnibus et singulis personis Ordinis nostri prohibendo ne quoquomodo eos aut aliquem eorum occasione praemissorum aut alicuius eorum impetant, imposterum impediant, seu deinceps factis vel verbis molestare praesumant. 51.  Ad instantiam domini abbatis de Pontigniaco data est eidem potestas rehabilitandi fratres Ioannem de Mare, Edmundum de S. Florentino et Ioannem Drugois, sacerdotes suos suique monasterii religiosos expresse professos, in plenaria Ordinis potestate. 52.  Ad idem, concessum est domino abbati Morimundi pro fratribus Ioanne de Grenoncuria, Nicholao… et Ioanne Virot, sacerdotibus suis religiosis. 53.  Ad supplicationem abbatis de Bonoradio, generale Capitulum rehabilitat fratrem Ioannem de Suris, sacerdotem eiusdem monasterii Boniradii religiosum, eo quod absque licentia monasterium exierit, et extra monasterium dormierit in domo tamen honesta, ad omnes voces, gradus et officia, abbatiali dignitate inclusa. 54.  Ad instantiam domini abbatis Claraevallis, fratrem Hugonem de Barrivilla, sacerdotem religiosum ipsius Claraevallis, eo quod carceribus semel fractis, bina vice sine licentia monasterium exiverit, et semel nocte foris pernoctaverit, generale Capitulum misericorditer absolvit et ad omnes gradus, voces et officia, dignitate abbatiali inclusa, rehabilitavit. 55.  Ad idem, ad supplicationem domini abbatis Claraevallis, pro fratre Ioanne de Tintavilla diacono, qui semel monasterium sine licentia exivit. 56.  Ad idem, ad instantiam domini abbatis de Claravalle et de Roseriis, s. th. pr., pro rehabilitatione trium religiosorum de monasterio Montis S. Mariae, notatorum super contagio carnis, puerperio inde secuto, ad omnes gradus, officia, beneficia et dignitates, dignitate abbatiali inclusa. 57.  Ad idem, ad supplicationem abbatis de Tela pro quodam religioso suo per certum tempus apostatante, et cum in multis praeliis interfuisset, nullum tamen fatetur se aut occidisse aut notabiliter laesisse, qui tamen super huiusmodi apostasia correctus et emendatus, ad omnes gradus, officia, beneficia et dignitates rehabilitatus est. SUFFRAGIA 58.  Frater Guillermus, abbas Cistercii in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, magnifico domino magistro Ioanni de la Haye, praesidenti requestarum Parisiensium, et Aegidiae Clentin eius conthorali, sanctae devotionis salutare suffragium. Quamquam divinae legis … *etc.* ad instantiam domini abbatis Claraevallis, vobis omnium bonorum spiritualium … concedimus participationem… *etc. ut in forma consueta.* 59.  Ad instantiam eiusdem domini abbatis Claraevallis, similiter datum est suffragium, sub eadem forma, magistro Claudio de Boisset, iuris utriusque doctori, decano ecclesiae Poligniacensi. 60.  Item, generoso domino Hugoni de Melun, vicecomiti Gandensi, et domicellae Ioannae de Horne eius consorti. 61.  Item, discreto et scientifico viro magistro Petro Bollet et eius uxori. 62.  Ad instantiam abbatis de Bildhusen datum est suffragium magistro Graiman sacerdoti. 63.  Item, domino Leonardo Merbelin. [DIFFINITIONES] SPECIALES 64.  Auditis abbate Caraevallis Mediolani et fratre Anthonio visitatore, visisque per eos productis in materia concernente abbates annuales et eorum consortes seu congregationem, existentes in Italia locisque circumvicinis, super pactis et concordatis per eos cum Capitulo generali quondam passatis et initis, ipsum generale Capitulum huiusmodi negotium committit fratri Matheo de Paganis, utriusque iuris doctori, procuratori generali Ordinis in Curia romana, et visis pactis et concordatis huiusmodi confrontatis seu collationatis, instrumentis, articulis et memorialibus praedictae congregationis cum nostris, casu quo duplum Capitulo praesentatum, si simile et non plus vel minus contineat quam originale, abbas Claraevallis aut alias Ordinis commissarius, seu ipse procurator bullam apostolicam praemissorum confirmativam impetret et obtineat ; si vero sit differentia, referat Capitulo generali, et non impetretur dicta bulla. 65.  Abbatis de Forda in Anglia supplicationi generale Capitulum rationabiliter annuens, abbati de Bruernia, fratri Ioanni Amesler provisori collegii Oxoniensis, et eorum cuilibet in solidum, committit quatinus abbates Angliae existentes in commissione praedicti abbatis de Forda, per omnes Ordinis censuras compellat ad eidem abbati de Forda persolvendum infra proximum Pascha summam decem anglorum pro praedictis abbatibus magistro Rotulorum domini regis in Anglia datorum, in plenaria, etc. 66.  Generale Capitulum informatum de certa terra monasterii de Bonavalle in Rutheno, sita ad litus fluvii de Boralda, seu ipsum litus ex una parte per abbatem commendatarium et conventum dicti loci contra formam iuris alienata, et ad censum perpetuum tradita, in maximum dicti monasterii damnum et praeiudicium. Ipsum generale Capitulum solens res rationabiles confirmationis robore stabilire, resque dolosas et iniustas studiose revocare, contractum de praedictis terris cum Guillelmo de Mansonville per praedictos abbatem et conventum factum et initum cassat, annullat et infirmat, praedictos abbates et conventum a iuramento super hoc forsan facto favorabiliter absolvendo, eisdem nihilominus districte praecipiendo, quatinus praedictum contractum revocet, et ad praedictum monasterium per omnes iuris et iustitiae vias ipsas terras reducat et recuperet. 67.  Abbatis de Regniaco petitionis quaerentis remissionem et absolutionem contributionum annorum Domini 1509 et 1510, generale Capitulum favorabiliter annuit. Datum, etc. 68.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii … *etc.* et est talis : Audita per generale Capitulum relatione deputatorum ab eo ad examinandum processus et acta causae appellationis abbatis monasterii Montispetrosi hinc contra fratrem Claudium Vagny appellatum, inde auditis etiam responsionibus dicti fratris Claudii ad interrogatoria eorumdem deputatorum medio iuramento factis, praesens Capitulum attenta submissione dictarum partium ad decidendum per ipsum Capitulum, etiam super materia principali facta, bene appellatum fuisse per dictum abbatem dixit et pronuntiat, ut ob hoc censuras quatinus opus esset, remittit, et nihilominus eidem fratri Claudio, in virtute salutaris obedientiae iniungit, quatinus infra 20 dies a data praesentium numeratos, se cum bullis suorum beneficiorum coram dicto abbate personaliter repraesentet, eidem abbati cui professus est et suo conventui de provisione suorum beneficiorum fidem facturus, et si per dictas bullas secum fuisse dispensatum et ipso manente monacho dicti monasterii et sub obedientia abbatis et Ordinis permanendo, dicta beneficia eidem commendata fuisse constiterit, idem frater Claudius nedum summam ab abbate petitam et de qua agitur in processu, sed etiam quidquid habuerit, quoties abbas eidem praeceperit, protinus exhibere teneatur ; si vero secum, ut prius dictum est, per dictas bullas non fuisse dispensatum, visum fuerit, tunc dicto abbati libera sit optio vel dictum fratrem cum honesta concordia inter eos habenda, si fieri posset, in suo monasterio tractare, vel eidem fratri residentiam in dicto monasterio libere denegare, quin potius ut ad deserviendum in suis beneficiis et in eisdem residendum commoneat, salva in isto casu dicto abbati alimonia eiusdem fratris tempore quo ipse fructus beneficiorum suorum percepit, actione et expensis hinc inde ex causa compensatis, in plenaria, etc. 69.  Fratris Ioannis Ilmister, religiosi de Forda, baccalarii formati in theologia, provisoris collegii Oxoniensis in Anglia, querimonia nuper oblata continebat, quod fratres Guillermus … sacerdos religiosus monasterii de Holmes, et Heduardus sacerdos religiosus monasterii de Rievalle, dissolute vivunt in collegio praedicto, collegium ipsum absque praedicti provisoris licentia frequenter die et nocte, maxime Guillermus, exiverunt, portas collegii, cameraeque provisoris fregerunt, pacem communem conturbant, rebelles existunt et alios ad malignandum provocant ; generale Capitulum volens pernitiosam vitam ab Ordinis personis radicitus amputare, abbatibus de Bruernia, de Regaliloco, et cuilibet eorum in solidum huiusmodi causam committit, ipsis praecipiendo, quatinus ipsi citius quam fieri poterit, super praemissis informati, talem correctionem faciant, quod ceteris transeat in terrorem, in plenaria, etc. 70.  Generale Capitulum praevaricationem abbatis de Bokfestria in Anglia molestissime ferens, qui diffinitionem generalis Capituli de commissionibus vel officiis a commendatariis non suscipiendis, temere transgressus est, commissionem a commendatario Savigniaci pro visitanda filiatione Savigniacensi in Anglia recipiendo, ipsam diffinitionem approbat, ratificat et confirmat, ipsamque commissionem a praedicto commendatario emanatam cassat, nulliusque roboris esse declarat, et supradictum abbatem de Bokfestria ad instans generale Capitulum peremptorie citat, visurum se poenas in praedicta diffinitione contentas incurrisse, cum protestatione quod, sive venerit, sive non, nihilominus contra ipsum procedetur prout iuris et rationis fuerit ; praesentis autem diffinitionis executio abbatibus de Forda, de Neth et cuilibet eorum in solidum committitur in plenaria, etc. 71.  Abbatis et aliquorum religiosorum monasterii de Moris verba superba abbati Claraevallis, in superioritatis vilipendium procaciter prolata, generale Capitulum aegre ferens, abbatibus de Albaripa, de Longovado, de Ripatorio, et cuilibet eorum in solidum, mandat quatinus quamcitius fieri poterit, informationibus de praedictis verbis diligenter factis, ipsum abbatem de Moris ac alios quoscumque secundum verborum, personarum et casus exigentiam taliter puniant, quod ceteris transeat in exemplum, in plenaria, etc. 72.  Ruinam ecclesiae, locorumque regularium monasterii de Maceriis generale Capitulum dolenter considerans, ipsius loci abbatem ad omnibus et singulis Ordinis subsidiis impositis et imponendis, tam collegii Parisiensis quam aliis ac missione scolaris, exceptis tamen contributionibus usque ad decennium misericorditer absolvit. 73.  Generale Capitulum abbatis moderni de Roseriis labores, quos in praedicti sui monasterii prosecutione multipliciter pertulit, mature considerans, ipsum abbatem ab arreragiis subsidii collegii Parisiensis suo praedicto monasterio de Roseriis impositi, usque ad praesens tempus favorabiliter absolvit. 74.  Fratris Ioannis Fay, prioris de Savigniaco audita relatione, quod cum a paucis diebus in praedicto Savigniacensi monasterio prioratus officium exerceret, a bonae memoriae defuncto abbate prius institutus, postea vero per dominum abbatem Claraevallis, dicti loci patrem abbatem, continuatus, dicti monasterii Savigniacensis commendatarius multiphariam multisque modis ipsum in tantum afflixit ut fugam inire compelleretur, suis bonis necessitati suae ab Ordine concessis per aliquos dicti loci religiosos praedicto commendatario faventes penitus sublatis, unde generale Capitulum abbatibus de Bonoportu, de Voto, s. th. pr., et cuilibet eorum in solidum committit, quatinus citius quam poterunt de praemissis et ea tangentibus plenam informationem faciant, delinquentes autem secundum casus exigentiam districte puniant et ad instans generale Capitulum, si fuerit opus, citent aut citari faciant, praedicti monasterii Savigniacensis personis districte praecipiendo, quatinus in praemissis et ea concernentibus supradictis commissariis et eorum cuilibet pareant et obediant, in plenaria, etc. 75.  Abbatibus de Valle S. Georgii, de Volkolrode, et cuilibet eorum in solidum, generale Capitulum committit, quatinus citius quam poterunt super commutatione quarumdam possessionum per abbatem de Porta facta seu facienda, se diligenter informent, quidquid super hoc fecerint, generali Capitulo proxime venturo relaturi. 76.  Generale Capitulum abbatibus de Vetericella, de Valle S. Georgii, de Volkolrode, de Buch, et duobus eorum in solidum committit, quatinus citius quam poterunt de causis propter quas abbas de Porta fratrem Ioannem Kall, dicti monasterii de Porta seniorem abbatem incarceraverit, si vero dictum seniorem abbatem iniuste incarcerari fecerit, eumdem educant et emittant, si autem suis sceleribus et iustis causis fuerit carceribus mancipatus, eumdem illic vel in loco securiori detineri faciant, processumque praedicti incarcerati proximo generali Capitulo afferri faciant. 77.  Ad instantiam abbatis de Porta, generale Capitulum citat abbatem de Lubens, eidem abbati de Porta suo superiori super aliquibus irreverentiis, iniuriis, temeritate et inobedientia responsurum ; praesentis diffinitionis executionem omnibus Ordinis nostri personis in ordine sacerdotali constitutis committendo. 78.  Abbates de Mulbrun, de Alba dominorum, de Bebenhusen et de Fonte regis, generale Capitulum absolvit et excusat a missione scolarium ad collegium S. Iacobi Heydelbergensis, per immediatum sequens triennium. 79.  Pensionem fratris Ioannis Entesnes, senioris abbatis monasterii de Mulbrun, per abbates de Novocastro, de Bebenhusen et de Fonte regis commissarios, de consensu moderni abbatis et conventus dicti monasterii de Mulbrun assignatam, una cum clausulis, articulis et conditionibus in instrumento super hoc confecto designatis, generale Capitulum approbat, ratificat et confirmat. 80.  Appellatione pendente coram Rmo D. Cisterciensi interiecta per abbates de Mulbrun, de Bebenhusen, de Alba dominorum et de Fonte regis, propter praeceptum sive compulsorium ad mittendum scolares ad collegium S. Iacobi studii Heydelbergensis factum ab abbate de Schonavia Ordinis in hac parte commissario, generale Capitulum huiusmodi compulsorium et appellationem cum inde secutis usque ad adventum ad illas partes domini abbatis Morimundi, vel alterius commissarii ad hoc et alia terminanda et executioni demandanda potestatem habentis, committitur in plenaria Ordinis potestate. 81.  Quorumdam indiscretioni generale Capitulum obviare cupiens districte prohibet ne deinceps ita facile deponantur abbates, nisi secundum antiquas diffinitiones, abbatibus qui forsan abbatem deposuerunt sub poena suspensionis a stallo abbatis districte praecipiendo quatinus ad proximum immediate sequens Capitulum deferant aut saltem deferri faciant processum huiusmodi depositionis. 82.  Ne statuta nostra videamur pervertentes tolerare, generale Capitulum omnibus et singulis Ordinis abbatibus sub poena depositionis districte prohibet, ne deinceps episcoporum synodis aut iurisdictionibus compareant, nec subsidia seu iucundum adventum dare praesumant ; si vero contra privilegia nostra compellantur abbates illius provinciae vel patriae congregati subsidium caritativum pro defensione simul faciant. 83.  Abbati de Fonte salutis, optimo Ordinis zelatori et commissario in partibus Franconiae, praesens generale Capitulum favorabiliter committit, imo hortatur et praecipit quatinus in virtute suae commissionis, sub Ordinis censuris, prohibeat abbatem de Pelisio, ne deinceps recipiat apostatas Ordinis in suum monasterium advenientes, neque eos amplius attentet absolvere aut rehabilitare, quoniam revera nec ea facere potest, quin potius talibus confert ampliorem malignandi occasionem. Quamobrem si, quod absit, facta diligenti inquisitione, compererit dictum abbatem in eo errore perseverare, citet ipsum quamprimum fieri poterit ad generale Capitulum proxime venturum, idem generale Capitulum de praemissis omnibus debite informando. 84.  Litterae missivae ad dominos consiliarios regni Scotiae. — Frater Guillermus, humilis abbas Cistercii, ceterique Diffinitores inibi in generali Capitulo constituti, reverendissimis ac reverendis in Christo patribus ac aliis domini regis Scotiae spectabilibus consiliariis, humilem commendationem et totius religionis bonorum spiritualium participationem. Reverendissimi et spectabiles viri, grandis accidit nobis desolationis materia cum nobis invicem existentibus relata est eiectio abbatis de Vallelucis in regione vestra, unde et dolentes etiam admiramur, quod iure pleno electionis titulatus, sic impetitus sit, ut quo iniuriae resistat non pateat sibi administrandae iustitiae locus. Et si fundatus divino iure, saltem imitative prout in actibus apostolorum patet de electione Mathiae, et de septem diaconibus ; nam ait Petrus divino Spiritu afflatus : Eligite ex vobis, etc. Naturali vero iure et positivo formaliter plurisque locis, neque in hoc cedere potest dispensatio nisi subsistentibus et rationabilibus causis, quae nondum in aliis regnis, utpote Galliae aut Hyspaniae inventae sunt, et minus in Anglia, vicina vestra, sed nec Dacia, Germania aut Ungaria. Quod si quandoque nonnullorum importunitate obreptitie vel subreptitie dispensatum sit, nihilominus ad oculum constat quanta ad hoc inconvenientia consequuntur, dissolutio scilicet totius religionis, et temporalitatis dissipatio, directa et omnimoda intentionis fundatorum frustatio [frustratio]. Quae quidem nullo pacto admittenda duceret ulla ordinata polliciae, prout in regno vestro etiam vos appetere non dubitamus. Quapropter patres et domini praestantissimi, reverendissimi ac spectabiles viri, vos et unumquemque vestrum respective humiliter supplicamus ac petimus, quatinus convertere dignemini oculos favoris vestri ad correctionem praemissorum, praesertim ad restitutionem praedicti abbatis de Vallelucis, pauperis vestri eiecti, laesi et verberati, cum certe nusquam diu tantae crudelitatis facinus auditum est, et poenae… Petrus divinae maiestatis ultionem cum ait : Nolite contemnere unum ex pusillis istis, qui scandalizaverit, etc. a cuius comminationis maledictione vos vestraque praeservare dignetur Dominus Deus Iesus Christus. Amen. Datum ex diffinitorio nostro Cistercii sub appensione sigilli nostri, *etc.* 85.  Alia epistola. — Praesens generale Capitulum non parvo cum pietatis affectu compatiendo ingentibus laboribus et maximis diligentiis abbatis de Igniaco in prosecutione processus contra impugnantes Ordinem et praesertim commendatarium modernum monasterii de Savigniaco, volentis omnino non modo in temporalibus sed et spiritualibus in praedicto monasterio et ceteris dependentibus usurpare iurisdictionem ordinariam, per hoc privilegia et libertates Ordinis non parva ex parte infringendo. Hinc est quod omnes et singulas Ordinis personas et maxime praelatos, abbates, abbatissas, priores et ceteros omnes in visceribus Iesu Christi hortatur et admonet plurimum, ut quibus suppetit huiusmodi facultas et zelus tenet Ordinis immunitatis servandae et defendendae porrigere dignatur manus ex his ex quibus poterunt adiutrices, quasi obmissis minus necessariis id duxerint faciendum, ipsi tamquam sibi ipsis huiusmodi eleemosinam impendentes et Deo et hominibus nimirum placidiores et commendabiliores accedant, ab eo mercedem certo accepturi, cuius in hoc ipsi ministri fideles probabuntur ; quibus nihilominus abbatibus scilicet et prioribus in monasteriis commendatis, necnon monialium patribus confessoribus hoc modo sibi de bonis suis subvenientibus, praesens generale Capitulum favorabiliter annuit, quatinus ipsi possint infra annum a largitione sua absolvere per seipsos in foro interiori ab omnibus casibus generali Capitulo reservatis, et ultra quam ad abbates et priores praedictos illis quibus voluerint de suis religiosis eamdem facultatem committere, in plenaria, etc. 86.  Ad petitionem abbatis de Calercio, in honorem sancti Hippolyti contemplatione reliquiarum quae eodem in monasterio haberi noscuntur, praesens generale Capitulum annue perpetuis concedit temporibus licentiam ibidem celebrandi officium eiusdem sancti, vesperas scilicet primas et secundas, una cum missa et vigiliis XII lectionum. 87.  Ad idem, ad petitionem abbatis de Salem, de sancto Leopoldo. 88.  Propter multitudinem agendorum praesentis generalis Capituli remittimus computationes collegii ecclesiae sancti Bernardi Parisiis ad Rmum D. Cisterciensem, cum ipse brevi accedet ad illam civitatem, vel cui ipse velit committere. 89.  Ad supplicationem abbatis de Dunis, propter damna monasterio suo occurrentia petenti remissionem contributionum suarum ordinariarum, concedit praesens Capitulum generale ut absolvatur a missione plurium scolarium, et ab accessu ad Capitulum generale usque ad aliam Capituli generalis dispositionem, nihil penitus de quotta praedictarum contributionum suarum diminuendo. 90.  Praesens generale Capitulum aegre ferens admodum insolentiam et dissolutionem monasterii de Alpibus, Ordinis nostri in Sabaudia, cuius rumor ad aures usque domini ducis dicitur pervenisse, in grave non modo dicti monasterii, sed et totius religionis nostrae scandalum, abbati de Tela, de cuius zelo et discretione plurimum confidit, districtius iniungendo committit auctoritatem reformandi dictum monasterium, in capite et in membris, in spiritualibus et temporalibus, *etc. ut in forma consueta.* 91.  Frater Guillermus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitores Capituli generalis Ordinis Cisterciensis, abbatibus de Tela et de Stamedio, salutem et in commissionibus amore Ordinis promptam adhibere diligentiam. Ut vobis nonnihil impertiamur sarcinae quam solis humeris nostris sufferre non possumus, cumque clamor ad aures usque nostras intonuerit super infelici et scandaloso regimine monasteriorum de Altaripa monachorum et de … monialium in dominio Friburgensi constitutorum, hinc est quod de vestris zelo et prudentia et discretione plurimum confisi, vobis duobus simul tenore praesentium committimus auctoritatem, quam celerius fieri poterit et postea toties quoties volueritis, visitandi praedicta monasteria, puniendi, corrigendi, reformandi … *etc. ut in forma consueta.* 92.  Viso processu facto per abbatem de Ardorello super inordinato regimine religiosorum de Fullentiis, maxime fratris Petri de Montegiscardo, de gravibus criminibus accusati, in magnum nostrae sacrae religionis opprobrium, generale Capitulum huiusmodi processum et informationes committit abbatibus de Gratia Dei, de Gimonte, de Bellapertica, et cuilibet eorum in solidum, ipsis nihilominus praecipiendo cum praesentes cum informationibus ad eorum manus devenerint, alter alterum non expectando, quamcitius fieri poterit, praedictum fratrem Petrum enormiter accusatum reponi faciant apud praedictum monasterium, vel alium securiorem locum, in carceribus cum fratre Petro et suis complicibus in praedictis informationibus recensitis super omnibus auditis talem punitionem per perpetuam incarcerationem, si fuerit opus, indissimulanter faciant, quod ceteris transeat in terrorem, in plenaria Ordinis potestate. Datum, etc. 93.  Quia propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1506, n° 30. 