De translatione corporis beate Marie Magdalene Nunc ergo largiente Domino aggrediemur exponere, qualiter gleba corporis eiusdem sacratissime MARIE Magdalene, ad locum in quo hodie ueneratur, translata sit. Anno igitur passionis uel resurrectionis dominice, plus minus septingentesimo quadragesimo nono, regnante Ludouico regum piissimo, necnon et filio eius Karolo, uiguit pax atque profectus Christi ecclesie in orbe terrarum, preter infestationes gentis Sarracenorum, que fiebant precipue a partibus Hispaniarum. Eo quoque tempore, partem maximam tocius Burgundie GIRARDUS comitum nobilitate, et armis copiaque diuitiarum prestantissimus, ac predictorum regum affinitate proximus, iure hereditario possidebat. Erat enim illi uxor, non dispar natalibus admodumque egregia. Qui scilicet sexus utriusque prole destituti, res proprias larga manu Deum timentibus eiusque pauperibus impendebant. Dehinc quoque omne patrimonium suarum possessionum, ad ecclesiarum domos omnipotentis Dei // (f. 143ra) construendas, summa cum deuotione transcripserunt, potiore denique utentes consilio, ut propter carnalem prolem Deum eligerent coheredem. Edificantes autem quamplurimas ecclesias ac monasteria in suis latifundis, in quibus nondum fuerant, stabilierunt in eisdem Deo famulantes quamplurimos, ditantes ex rebus propriis, ut absque ulla penuria regulariter degerent. Sub eodem quoque tempore, tam a rege Francorum quam ab eodem Gerardo comite, Iohannes papa romanus accersitus deuenit in Gallias. Inter cetera celebria opera que exercuit, monasteria que isdem Gerardus comes edificauerat, eiusdem precatu in honorem Dei et eius genitricis Marie, sanctorumque Petri et Pauli consecrari fecit. Qui Romam regressus, multorum pignora sanctorum ob amorem predicti comitis, ad loca que consecrauerat retransmisit. Post aliqua uero temporum curricula, deficiente regum Francorum ualitudine, cepit gens barbarorum a transmarinis partibus ueniens per uniuersas Galliarum prouincias clades exercere permaximas, tam in cedibus hominum quam in depredationibus rerum ac concremationibus domorum. Ecclesias quoque ac monasteria dissipans ignis consumpsit. Tunc denique inter cetera, monasterium Uiceliacum, quod a predicto comite Gerardo cum ceteris ut premisimus iamdudum iuxta Chore fluuium constructum fuerat, permissum est solotenus destrui. Post hec uero, ob defensionis tutelam, in artissimo colle qui iuxta eminebat conuenientissime ab eodem Gerardo reedificatum est. Quod etiam uocabulo eiusdem loci honorifice congruit. Dicitur enim Uiceliacum, quasi inde uideatur orizonta celi circumtuentibus per amplissima. Seu etiam Uiceliacus, quod exinde uideatur amplissimum celi latus, potest intelligi. Ubi reedificatum, ut primitus in honore genitricis Dei Marie et sanctorum apostolorum Petri et Pauli fuerat, innumerabilibus signis et uirtutibus Deo operante claruit. Sub eodem fere tempore contigit, ut egressa gens Sarracenorum ab Hispanie partibus, depopulans exterminauit pene Aquitaniam, ac maximam Prouincie partem. Interea Aquensem metropolitanam ciuitatem aggressa, ipsamque capiens, uniuersam suppellectilem illius diripuit, captiuorumque multitudinem inde educens, reliqua autem gladio et igne consumpta sunt. Uirorum namque et mulierum quamplures uiuos decoriantes, ut mos est Sarracenorum hominibus nostre gentis facere, ut ipsimet postmodum uidimus qui uidere. Cuius cladis cede peracta, quam ut (f. 143rb) credimus propter peccata illius terre inhabitantium contigisse, in sua recesserunt. Compertum namque iam olim a multis longe lateque habebatur, quod beata Maria Magdalene ut superius digestum est, in prefata ciuitate Aquense a sancto pontifice Maximino sepulture tradita fuerat, ibidemque illius sacratissima ossa seruarentur. Hac denique fama instigati, tam comes Gerardus, quam abbas Heudo predicti monasterii Uiceliacensis, delegauerunt satis accurate ad ciuitatem Aquensem fratrem quendam, cui nomen erat Badilo. Ea scilicet deuotione, ut si annuente Domino illis in partibus aliquod pignus e corpore sacratissime Marie Magdalene repperire ualeret, reuertens ad illos deferret. Qui arrepto itinere, fultus honesto famulorum comitatu, tam prospere quam deuote ad Aquensem peruenit ciuitatem. Quam cum introisset, nichil ei omnino in ea uisum est apparuisse, nisi extreme pestis et mortis imago. Cernensque predictus Badilo inmane christiane plebis iudicium, cepit edere grauissimos lacrimarum ex pietate singultus. Tamdemque memor deuotionis sui itineris, curiose deambulabat, quorsum inuestigans si quempiam repperiret, qui eum ad indaginem desiderate rei perduceret. Uentum est ergo ad mausoleum, quod erat intra sacrarium principalis ecclesie, honorificentissime editum, de quo fore non poterat dubium, quin celeste seruaret premium. Sculptura denique mausolei eiusdem preferebat, cuius corporis gleba intus seruaretur. Erat enim per totam superficiem ipsius instar anaglifi operis, qualiter illa gratissima Ihesu Christi Domini Maria, in domo quondam Simonis pedes illius suis lacrimis lauans, capillis detersit, ac quomodo eius caput, omnium sacerrimum, manibus suis perungens, dulciter liniuit. Similiter quoque ichona eiusdem Marie, ubi Dominum interrogans ortolanum putabat, «Si tu sustulisti eum, etc.» Deinde tenens pedes eius, adorat eum. In dextro quippe latere, ueluti cum ad sepulcrum Domini ueniens aromata deferebat, angelica collocutione frui meruit. Deinde uero ad apostolos ueniens, que uiderat nuntiauit. Hec omnia cernens Badilo, talium sedulus perscrutator, ultra quam confiteri poterat letabatur. Arreptisque scopis, tam ipse quam sui sequaces, fragmenta carbonum et cineres a loco expulerunt, et prout ualuerunt ab omni spurticia eundem mundissimum fecerunt. Interea cepit uir Deo deuotus pertimescens intra se cogitare, ne forte more solito inuidia crassante patrioticorum se mordente, seu Sarracenorum infestatione perurgente, non foret commoda sibi habitatio illius patrie. Re uera quod sibi maius expediebat, ob reuersionem ad suos qui eam (f. 143va) miserant acrius angebatur. Rursusque capiendi oportunitatem pignora sacratissima, que toto optabat conamine, minime repperiebat. Constitutus uero in huiusmodi mentis luctamine, contulit se obnixius ad orationis confugium, Dei omnipotentis inuocans auxilium, ipsamque Ihesu Christi dilectricem atque ab eodem misericordissime dilectam Mariam, ut quod illis congruentius sibique salubrius expedire uideretur quantocius foret. Dehinc ieiuniis et orationibus magis sedulus quam frequens, celeste prestolabatur auxilium. Tandem diuinitus inspiratus, oportunitate reperta, nocte quadam accedens ad sibi optime notum mausoleum, pius uiolator a parte pedum effregit, et que intra habebantur prospexit. Cernitque corpus cute integerrima superductum, manibus pectori inpositis, ex more iacens extensum. Odor namque tante suauitatis exinde efferbuit, ut nemo mortalium ualeret affari. Quod nimirum satis iuste contigit. Illius enim corpus que Deum corporatum aromatibus perungere meruit, odoratissimum omnium esse debuit. Hoc denique et beatus presul Maximinus eam sepeliens intellexit, dum plurimis aromatibus illius corpus infecit. Interea nocte insecuta, uidebatur sibi aspicere quandam religiosissimam candidissimis uestibus indutam, satisque accurate a capite circumamiciebatur. Cuius etiam uox eidem Badiloni huiusmodi intimabatur: «Ne formides, inquiens, quoniam eundum nobis est una tecum ad locum a Deo predestinatum.» Mane autem facto, huiuscemodi aromate fortificatus, suos secrete conuocans, indixit eis ut sequenti nocte forent parati, qualiter repatriandi iter arriperent. Illi quoque hec audientes, opido letabantur. Ingruentis quippe noctis, facto conticinio ac preparatis utensilibus, accessit ad sepulchrum, extrahens inde corpus ut erat sicut diximus ex omni parte integerrimum. Pannisque mundissimis inuoluens, cum cetera suppellectili quam asportare nitebatur, uehiculo imposuit. Dehinc arripiens iter cum suis, auidissime temptabat remeare ad propria. Sicque ueloci cursu properantes, uenerunt ad Nemausiam ciuitatem. Erat enim illis timoris causa permaxima, quoniam proceritas extensi corporis, quod ut diximus confectione aromatum, ut mos est, perdurabat solidum, idcirco non quibat paruo seu angusto abscondi locello. Communi autem consilio decernentes, noctu in quandam ecclesiam diuerterunt, orandi gratia commanentes. Ibidemque longiora corporis ossa separantes, reliquo corpori applicuerunt (f. 143vb) ac sic minori locello composito, iter quod ceperant expeditius peregerunt. Qui uenientes sani et integro numero uniuersi, usque infra miliarium Uiceliacensis monasterii unde profecti fuerant, ad locum qui nunc usque Coriletus Badilonis dicitur, leti perueniunt. In quo loco cepit sanctissimum corpus tanto pondere deprimi, ut quamlibet plurimi accessissent, nullatenus inde ferre ualerent. Pro qua re ammiratione concepta, mittentes ad monasterium qui nuntiarent abbati fratribusque ceteris aduentum eorum, necnon impedimentum itineris, quod repente acciderat illis. Qui statim gaudenter cum turribulis thimiamate uaporantibus cereisque accensis, preeuntibus crucibus, niueis induti uestibus, occurrerunt illis in predicto loco, inuitis adhuc degentibus. Quo uenientes, cuncti sese humi prostrauerunt, orantes omnipotentiam diuine maiestatis, ipsamque amicissimam Domini Ihesu Christi Mariam, attentius obsecrantes, ut a loco illo deferri ad monasterium glebam sui corporis permitteret. Qui ilico ab oratione surgentes, ut egredi temptauerunt, tanta agilitate perrexerunt, nullum pene pondus sentientes, ut magis ipsimet portari, quam ut quippiam ferrent estimarent. Ac cum summa exultatione tinnulis signorum perstrepentibus, melodiisque monachorum resonantibus, pluribus accensis luminaribus, intromittentes illud in ecclesiam Dei genitricis sanctorumque apostolorum Petri et Pauli honore a principio sacratam, atque ibidem, uti decebat, honorifice XIV. Kal. aprilis reposuerunt. Quo in loco, exhinc diuersis atque innumerabilibus, Domino cooperante, signorum uirtutibus claruit. Si quispiam uero insollerter cuiusque gradus hominum, in rebus ad eundem locum pertinentibus aliquam uiolentiam intorsit, extitit ultrix diuina ultio. Fuere namque aliqui etiam prelationem loci eiusdem arroganter preripere gestientes, quos itidem in breui uindex ira cohercuit. Furta nempe aut luxuriosas obscenitates, ita locus isdem abhorret, ut si perpetrata ibi fuerint, manifestissimo Dei iudicio quantocius ulciscuntur. Sanitates etenim uniuersarum inualitudinum illo in loco creberrime a uiris et mulieribus sunt assecute. Tum etiam quique quorum mens grauabatur pondere peccaminum et flagitiorum, confitentes que illicite ibidem perpetrauerant, saluberrimum inuenire leuamen. Extat quippe ad hoc informandum uenerabile et uniuerso orbi pereuidens illic exemplar, Maria scilicet que Magdalene, id est florida uel illumi-//(f. 144ra)-natrix potest intelligi. Illa utique cuius piissimam sacrum euangelium facit mentionem, taliter ut uel saxeum quispiam cor gerat, qui non protinus ut audiuerit compungens molliatur. Condonat nempe certe spei ac perfecte fidei emolumentum, ad impetrandam delictorum ueniam, ipsius confidentissima prudentia. Qua nimirum ad Dominum Ihesum accedens, sincerissime humanitatis illi obsequium prebuit atque exinde suorum omnium delictorum remissionem obtinuit. Credi etenim debet absque ullo cunctamine, quoniam pro quibus ipsa uoluerit Christum rogare offensis, sine difficultate impetrabit. Facit huiusmodi fidem, in necessitatibus diuinum per inuocationem eiusdem presens auxilium.