VIDI, Pater charissime, inspexique libellum studiosius, qui vix aliquo temporis interuallo de manu mea recedens, quanto frequentius legitur, tanto amplius legentis animam trahit: quanto subtilius discutitur, tanto dulcius sapit. Et o scriptura omnifaria laude dignissima quæ, vt Flaccus ille ait, Iudicis argutum nusquam formidat acumen, fons sapientiæ, fons eloquentię, fons eruditionis, omnes ingeniorum nostrorum lucernulas subito coruscantis eloquij fulgore reuerberasti. Ego certe me hactenus aliquid scire putabam. Iā vero, vir disertissime, nō solum mei similes, verūetiam omnes nostri temporis, qui vel valent, vel se aliquid valere putant in litteris, in vestri comparatione quid sumus? Vere ego cum vestra lucidissima, sapientissima,  argutissima dicta respicio, ac deinde ad mea inepta, puerilia  insulsa recurro: valde quod me aliquid vnquam scire putauerim, erubesco. Et quidem noueram iam diu est, vniuersis Galliæ nostræ Philosophis, his maxime temporibus, quibus ad occasum cuncta ruunt, sed  ipsa studia, vestri acumen ingenij præminere. Verum ex quo præfatum codicem vidi, non modo istis, quia parum est, vestram excellentiam pręfero: sed  quibusque anteriorum temporum perfectissimis eam comparare non dubito. Ita quippe omnium liberalium disciplinarum scientiam vos assequutum videmus, ut nisi ab illo, per quem dona scientiæ vnicuique distribuuntur, cor vestrum occulta inspiratione iugiter illustrari sciremus: hominē pene adhuc primæuum,  (quod mirabilius est) nostri seculi ætate, quo funditus intermissa  emortua cernimus studia litterarum, tanta comprehendere potuisse, vltra quam credi valeat, miraremur. Nam, vt de diuinis litteris taceam, quas vtrumque Testamentum memoriter retinendo, in promptu semper habetis: quis vnquam Plato subtilius, quis Aristoteles argumentosius, quis Cicero pulchrius aut copiosius aliquando quicquam disseruit? Quis Grammaticus instructior, quis Rhetoricus ornatior, quis Dialecticus fortior, quis Arithmeticus numerosior, quis Geometricus regularior, quis Musicus cantilenosior, quis Astronomicus perspicatior extitit? Sed  si de sanctis Patribus aliquid dicere audeamus, vos ab vnoquoque quatuor fluminum Paradisi, quæ post sanctos Euangelistas totum orbem irrigant, aliquid simile reportastis: quia cum Hieronymo velox, cum Augustino profusus, cū Ambrosio profundus, cum Gregorio clarus inceditis. Expergiscimini ergo, vir eloquentissime,  fidelibus conseruis doctrinæ cibaria, quibus certe cunctis decessoribus vestris plenius abundatis, nō solum loquendo, sed etiam scribendo, erogare studete. Ita quippe non nobis solummodo, verum quibusque remotissimis: nec præsentibus tātum, sed  futuri temporis Christianis multum prodesse valebitis; si more Patrum vestrorum, prout vobis Spiritus diuinus suggesserit, in Sermonib., in Epistolis, diuersisque Tractatibus, tam præclari monumenta ingenij posterorum memoriæ relinquatis. Ad hoc enim sublimi Ecclesiæ suæ specula sanctitatem vestram prouidentia superna constituit, quatinus per viam Sion ad æternæ Hierusalem gaudia festinantes, ab infestātium Babyloniorum incursionibus defendatis, omnesque viatores erraticos, ad viæ regiæ semitam, tota die  nocte non tacendo, reducere valeatis. Date igitur operam, o magnum nostri seculi decus, o clarum sidus mundo diuinitus ortum: ne creditus vobis thesaurus inutiliter lateat, sed magis magisque nummulariis erogatus, perque vestram industriā centuplicatus, nobis  vobis sublimem immortalitatis gradum acquirat. Scio me valde temerarium esse, quia taliter exhortari vos audeo, sed ignoscat mihi serenissima pietas, de qua multum præsumo. Nam quia, Pater amantissime, iactantiā omni studio declinatis, non mediocriter timeo, ne sorte quasi sub hac intentione nimium latere velitis. Prouidendum est, vir discretissime, ne dū laudari ab hominibus nimium fugitis, ea quibus a bono patrefamilias fidelis ille seruus Euangelicus plurimum laudari merebitur, omittatis. Considerate obsecro, quia si sancti Patres nostri huiusmodi occasiones inueniendo nihil olim scripsissent, sed quamlibet bonam vitam inerti silentio transegissent: proculdubio nec tantos Deo populos acquisissent, nec apud nos modo tam celebrem, dulcemque memoriam habuissent. Scribendo autem,  Deo placere meruerunt per duplicem fructum sanctæ prædicationis,  cunctis post se veniētibus exemplum præbuerunt piæ imitationis. Inde est quod tantum sui amorem fidelium cordibus impresserunt, dum in eis Deus loquens attenditur,  doctrina sancti Spiritus honoratur. Fit autem diuina gratia mirabiliter operante, vt dum charitatem Dei legentium vel audientium mentibus accendunt, ipsi etiam apud fideles Dei causa amoris eius amabiles  desiderantissimi existant: quodque pia iocunditate admirari possumus, iāpridem mortui in suis sermonibus viuant:  cum corporaliter non videantur, spiritualiter quotidie præsentiam suam nobis exhibeant. Verum quid facio ego, maiestati vestræ talia persuadendo,  quasi rem difficilem vel alienam a personæ vestræ officio, verborum superfluitatibus extollendo: cū scribendi studium speciali prærogatiua Cluniacenses Abbates a temporibus antiquis obtineāt? Nec certe sola auctoritate compelluntur vt scribant: sed  si non fecerint, sicut degeneres, multumque patriæ formæ dissimiles, necesse est erubescant. De quorum Patribus gloriosissimis, solus ille pro exemplo nobis sufficiat: qui  prima ciuitatis nostræ fundamenta locauit, primusque tantæ Reipublicæ princeps, primus tanti Cœnobij Pater, primus tantorum in Christo filiorum genitor  nutritor esse promeruit. Odonem dico beatissimum, vitæ sanctitate præcipuum, doctrina  miraculis gloriosum. Qui quoniam non solum apud nos: sed  per omnes pene Latinitatis ecclesias, maxime ob istiusmodi studia celeberrimus esse dignoscitur: cunctis successoribus suis huius officij gratiam iure hæreditario transmisisse, suoque principio quasi dedicasse videtur. Quod si quosdam eorum nihil penitus scripsisse obiicitis: excusatur Heimardus cum vtroque Hugone: quibus videlicet illa eruditionis perfectio defuit. Excusatur Maiolus, quia fortassis ad hoc vacuum tēpus non habuit. Vos autem quam excusationem affertis, qui si istis comparemini, solus inter eos linguam habetis? Orantem pro me beatitudinem vestram Deus misericors  omnipotens hic  in æternum custodiat: domine sancte, meritoque venerabilis  dilectissime Pater.