DILECTISSIME vir, quid sibi vult quæstio prolata nobis a quodam vestro fideli Clerico, placuit, vt ipse fatetur, paternitati vestræ, me, licet indignū, iudicem fieri vitæ vestræ, mandando mihi, vt literatim describerem vobis quid mihi videtur de vestra, quantum dici fas est, irreprehēsibili conuersatione. Sed oculi caligine cæcitatis obtecti non valent perspicue intueri splendorem firmamenti,  globos stellarum cœli. Splēdorem firmamenti voco  stellam: stellam etiam matutinam te vocabo, Dianelis Prophetæ vsus testimonio, Qui docti fuerint, inquit, fulgebunt sicut splendor firmamenti. Et qui ad iustitiam erudiunt multos, sicut stellæ in perpetuas æternitates. Vos enim, qui talis ac tantus estis, quem nec quidem digne cogitare valeo, nostro debetis ęstimari iudicio? Nos enim, qui ignorantiæ tenebris pressi, nosmetipsos non possumus dignoscere, iustorum vitam nostro arbitrio nullomodo debemus æstimare. Vos omnis homo adeo laude dignum merito iudicat, vt plus de vobis mirari libeat, quam aliquid dicere liceat. Obrueretur intellectus nostræ paruitatis pondere vestræ quæstionis, nisi esset in promptu recordatio diuini sermonis. Vt enim daret exemplum fidelibus auctor vitæ  salutis, vt ipse melius scitis, vtpote vir per omnia Euangelicus, veniens in partes Cæsareæ Philippi, interrogabat discipulos suos, Quem dicunt homines esse filium hominis? Et post pauca. Vos autem quem me esse dicitis? Non idcirco interrogat, quem nemo nouit,  quem nihil latet, veluti qui nesciat, sed vt Prælatis Ecclesiæ exemplum de se interrogādi præbeat. Et ideo unusquisque Præpositus Ecclesiæ a subditis debet exquirere, cuius famæ, cuiusue sit opinionis;  si aliquid de se audierit, Deo, a quo, si quid boni est, habeat gratias  referat, vt de virtutibus in virtutem ipso annuente felici cursu perueniat, vsquequo Dominum Deorum in Sion videre queat: si vero sinistrum aliquid de se audierit, pœniteat,  de cætero sollicite emendare satagat. Sed  si vos mouet, exemplo Doctorum de vobis interrogandi auctoritas, prædicanda a nobis est vestræ sapientiæ claritas, vestræ fidei puritas, vestræque industriæ probitas: quippe quia caret omnino silētio veritas, sed ab homine idiota  sine litteris non potest prædicari Deo amabilis,  in mundo odibilis. Hæc de vobis nunc  alias,  in communi locutione, non aliqua fraude adulationis deceptus, non alicuius muneris, laudis, vel pecuniæ cupidus retuli: sed, quod veraciter credo,  quod vt fiat quam maxime opto, dicere etiam nō recuso, nec recusabo. Si autem me adulatorem iudicaueritis, audite scripturam, Fili mi, si te lactauerint peccatores, ne acquiescas illis. Non est tamen culpabile, si illos laudemus, quos dignos laude credimus, dicēte Scriptura, Laudet te alienum,  non os tuum. Si autem aliquis velit opponere quod scriptura dicit, Ne laudes hominem in vita sua:  ego assentior, quia mortali vita vos mortuos existimo, qui ab Apostolo audistis, Mortui enim estis,  vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Et cum ipso  verbis,  operibus dicitis. Si enim viuimus, Domino viuimus: si vero morimur, Domino morimur. Siue enim viuimus, siue morimur, Domini sumus. De cætero, carissime, vt quidam Sapiens ait, Omnia fugere poterit homo præter cor suum. Non enim potest a se quisquam recedere. Vbicumque enim abierit, conscientia sua illum non derelinquit. Et Apostolus Paulus, Nemo scit quæ sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Dicerem tamen aliquid exhortandi gratia, sed quomodo debet docere indoctus, quem vnctio spiritualis docet de omnibus? Sed illud reticem Euangelicum, Adhuc vnum tibi deest. Quid illud sit, quamoptime nosti. Vale. Venerabili Patri suo Odiloni Fulbertus sacerdos, non meriti confidentia, sed pietatis affectu præsumptum orationis suffragium. Magnum mihi desiderium fuit,  adhuc quidem est ad vos veniendi, sed obortæ nuper in nostro Episcopatu dissentionum causæ propositum iter omittere coegerunt. Quod vobis quāprimum his pauculis apicibus significare curaui, ne sublimitas vestra sit ad pręsens de meæ pusillitatis expectatione suspensa. Veniam autem aliquando, si licuerit, ad vos, quos vere inhabitat Spiritus sanctus, consilium diuini oraculi petiturus. Valete in Domino semper, iterum dico valete. Prudenter  præclare magnifico Patri O. Fulbertus suus. Vt ab alio liberaliter acceptus, sic numquam quas opere nequeo, affectu saltem gratias recompenso. Tali enim apparatu in Epistola tua dignatus sum, quali non festiuior expectetur in ferculo Salomonis inter organa vatum,  ardentes cincendelas virginum. Angelicum mihi manna posuisti, non sine mystica dape columbarum ac turturum. Propinabas interea charitatis nectar. Quo inhianter hausto,  ad cordis interiora transmisso, si non Prophetice, vt Dauid, verbum bonum, panegyrice tamen, vt fit,  imprecatorie, sicut filio refocillatus Israel tibi Patri filius eructare gaudebam. Paterna deinde cura significasti, te meæ valetudinis habitum sagaciter explorasse, atque vbi vitalis calor aliquod in me dabat sospitatis indicium gratulari, dolere morbi signum,  formidare periculum. Nec vero tandem benignitas tua plagam meam relinquere passa est suæ curationis exortē, quin arte diuina mirabiliter vsus, liquorē quēdā instar vini Samij prius infudisti qui indigestū humorem excoqueret: dehinc alterū oliuo persimilē, quo totus omnino tumor atq. dolor mitigatus abscederet. Nunc ergo tua curatus industria, tuis epulis recreatus, dignum duco vt omnes meæ vires tuæ voluntatis semper adminiculētur effectui. Nec aliquatenus a sua sentētia discrepatū ire statuo, qui te cum Domino, quantum homini datur, idem velle atque nolle confido. Decet itaque, Pater, vt tu quoque vicissim me tuum seruulum, de te pendentem, teque non sine magna fiducia respectantem, sacris intercessionibus adiuues. Sum enim valde miserabilis homo, qui cum ad propriam non sufficerem, ad publicā curam nescio qua, seu ratione, seu temeritate perductus sum: idque certe est, neque dissimules, quod te specialiter mihi facit consilij atque auxilij debitorem, quod te suasore non desero hunc laborem. Vale. Sanctissimo atque dilectissimo Patri O. Fulbertus humilis sacerdos Orationis suffragium. Volebam vobis occurrere, Pater, vt mandaui per R. diaconem meum: sed domestici mei nouo quodam rumore permoti, nec me iter ad præsens agere, nec se itineris mei fore comites adquiescunt, donec tutius id fieri posse perpendant. Fulbertus indignus Episcopus ineffabiliter claro Patri,  domino suo O. cum Cherubin  Seraphin odas loqui. Qvantas animo concipere possum tibi gratias habeo, sancte Pater, qui meo arbitratu tædiosam,  vix tolerabilem importunitatem meam quasi pro deliciis habes, seruoque  sua tibi debenti omnia versa vice dominus paras obsequia. Vere viuit hic,  fulgurat illa fortis  speciosa charitas, quæ, secundum Apostolum, patiēs est, benigna est,  cuius vigor numquam excidit: hac denique præsentialiter fruendi desiderio maceror, sed graui ad præsens difficultate detineor. Malefactor enim ille Gaufridus, quem pro multis facinoribus excommunicaueram, incerto vtrum desperatus, an versus in amentiam, collecta multitudine militum quo ducendi essent ignorantiū, villas nostras improuiso incendio concremauit, nobisque quantas potest machinatur insidias. Super his itaque, ne tantæ causæ indiscussæ, vel inultæ remaneant, necessario mihi conueniendus est penitus Odo Comes. Quod si dissimulauerit, restabit Regis  Richardi rogare patrocinia. Quod si isti quoque opitulari neglexerint, quid melius mihi restet non video, quam hæc missa facere,  Christo secretius deseruire. Valete. Quem super omnes Abbates diligunt sanctissimo Patri O. Canonici sanctæ Mariæ Carnotensis, omnium virtutum gratia præfulgere. Obsecramus vos in nomine sanctæ Trinitatis ne faueatis contra ius  fas Theodorico simulato Episcopo, neque suadeatis Odoni Comiti facere cum eo concordiam, contra sanctorū Canonum auctoritatem. Clarissimum speculum posuit vos Deus in mundo, videte de qualibet nigredine obscuremini, qua offuscantur alij, sed sēper vero lumine resplendeatis, quo  alij possint illustrari. Valete beatissime Pater,  rescribite nobis, quid melius de hac causa vobis videtur. Clarorum virorum illustrissimo Odiloni Cluniensis Cœnobij Patri, Glaber Rodulphus. Ivstissima studiosorum fratrum querimonia interdumq. propria sæpius permotus, cur diebus nostri temporis non quispiam existeret, qui futuris post nos multiplicia hęc quæ videntur fieri tam in Ecclesiis Dei, quam in plebibus, minime abdenda qualicumque styli pernotatione mandaret, præsertim cum, Saluatore teste, vsque in vltimam extremi diei horam sancto Spiritu cooperāte, ipse facturus sit in mundo noua cum Patre. Et quoniam in spatio fere ducentorum annorum nemo ista appetens extitit, id est post Bedam Britaniæ Presbyterum, seu Italiæ Paulum, qui historialiter quippiam posteris misisset scriptum: quorum vterque Historiam propriæ gētis, vel patriæ condidit, dum videlicet constet tam in orbe Romano, quam in transmarinis seu barbaris Prouinciis perplura deuenisse, quę si memoriæ commendarentur, proficua nimium hominibus forēt, atque ad commodandum quibusque cautelæ studium potissimum iuuarent. Non secus ergo quæ dicuntur, quin solito multiplicius circa millesimū humanitatis Christi Saluatoris contigerunt annū:  iccirco prout valeo, vestræ præceptioni ac fraternæ voluntati obedio primitus duntaxat ostensurus, quāquam salus annorum a mundi origine pernotata secundum Hebræorum historias a septuaginta Interpretum translatione discrepet. Illud tamē certissime commendamus, quod annus incarnati Verbi millesimus secundus ipse sit regni Henrici Saxonum Regis primus. Idem annus Domini millesimus fuit regni Roberti Francorū Regis tertiusdecimus. Isti igitur duo in nostro citramarino orbe tunc Christianissimi atque præmaximi habebantur. Quorum primus, videlicet Henricus, Romanum postmodum sumpsit Imperium. Iccirco vero illorum memoriale seriei temporum stabiliuimus. Præterea, quoniam de quatuor mundani Orbis partium euentibus relaturi sumus, dignum videtur,  cordi est, qui vtique Religiosis loquimur, vt vim diuinæ  abstractæ quaternitatis, eiusque conformem conuenientiam, Domino præeunte, suscepto Operi inseramus. Feruntur  Abbonis Floriacensis Epistolæ aliquot ad Odilonem: sed quia nunc ad manum non sunt, hic desiderabuntur.