IGITVR Odilo vir beatissimus nobilitatis schemate procreatus, inter ipsa primordia tāquam alter Isaac, siue Samuel Christo consecratus,  Briuate apud sanctum Iulianum gloriosum Martyrem, Clericali sorte est donatus. Delectabatur in ipsa pueritia, humilitate, castitate, innocentia  puritate,  prout ætas admittebat, misericordiæ operibus insistebat. Superabat coætaneos sapientia  moribus, itaut iam non puer, sed senex, maturitate, nō tempore, ab omnibus putaretur. Decursis itaque puerilibus annis, vbi robur iuuentutis succedere cœpit, tacitus secum deliberat, vt Ægyptias ollas desereret,  per media mundi discrimina, terras repromissionis intraret. Iesu bone, quam suauis tua vocatio, quam dulcis tui spiritus inspiratio, qui mox vt mentem pulsauerit æstus fornacis Babyloniæ, amore transformas cœlestis patriæ. Ecce enim cor nostri iuuenis, dum subito pulsas, mutas:  in veros amplexus Salomonis mirabiliter accendis. Certe dum talia meditatur in animo, magnus ille Maiolus, per totum pene mundum iam famosus, Aruernorum fines ingreditur,  dispositione diuina, is de quo loquimur, ante eum adducitur. Qui considerans in eo præstantem elegantiam corporis,  nobilitatem generis, magnum quoddam,  diuinum oculis interioribus in eo præuidens, totus in eius amorem illabitur,  vicissim inter eos ignis diuinæ charitatis magis magisque accenditur. Fit inter eos familiare colloquium, iunior seniori suum prodit desiderium; senex vt præmeditata perficiat, modis quibus potuit, iunioris instruit animum. His ita inter se dispositis, senex ad propria reuertitur, sollicitudo iuuenis ad ea perficiēda quæ cœperat, præparatur. Non multis itaque interiectis spatiis, nouus miles, tamquam Benedictus Romuleas, deserit  iste Briuatenses seu Anicienses arces, despicit patrias opes, propinquos  fratres,  quasi antiquus Abraham de Hur Chaldæorum egrediens, Cluniacum, quasi quendam terræ repromissionis requirit introitum,  veteri iterum deposita sarcina, Monachicum suscepit indumentum. Iesu bone, quam iocundum erat tunc videre ouem mundano vellere detonsam, de lauacro Baptismatis iterum ascendentem, cum gemellis fœtibus dilectionis vtriusque procedētem, nihil sterile secum portantem, nihilque vanum meditantem. Iam sumpto habitu videres nostram ouem inter alias primam opere, extremam ordine, æternæ viriditatis pascua requirere, lucernarum ministeria concinnare, infantum custodiendorum excubias obseruare, pauimenta verrere,  quæque vilia officia humiliter peragere. Sed non diu latuit margarita, non diu potuit occultari in priuato loco fortis athleta. Euolutis post hoc fere quatuor annis, sanctus Maiolus post multos pro Christo desudatos labores, de tenebris Ægypti egreditur, transitoque maris periculo, Ierusalem ingreditur, atque in ęterna pace a Christo collocatur. Instante vero mortis articulo domnum Odilonem sibi successorem eligit, atque proprias oues Domino,  sibi reliquit. Qui reluctans,  vltra quam credi possit, inuitus, communi omnium voto, communi omnium sententia, ad iniunctum officium ordinatur  tāquam alter Moyses Dei populo præficitur. Quid agis Deo dilecta anima? Quid reluctaris? Quid adhuc vis stare post parietē  respicere per fenestras  cancellos? Egredere iam ad diffusam lucem, egredere, loquitur tibi sponsus tanquam ad sponsam in Canticis Canticorum. Surge propera amica mea, formosa mea,  veni. Videlicet aperte dicens. Surge de statu quietis, in quo tuimet solius curam agere quæris, propera  veni, ad impendendam etiam proximis curam salutis, per studium sedulæ prædicationis. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis, vox enim tua dulcis,  facies tua decora. Suscepto itaque regiminis officio, magis ac magis sanctorum conformabatur exemplo,  in omnibus cœlesti adornabatur Magisterio. Prælucebat in eo quoddam insigne documentū, quod subiectis imitandum esset,  timendum,  qualis esset interius, relucens in eo gratia declarabat exterius. Habitus enim mentis, vt ante nos dictum est, in corporis statu cernitur,  quia ita est, nunc de ipsius corporis positione pauca dicamus. Erat mediocris in eo statura, vultus ipse plenus authoritatis  gratiæ, mansuetis hilaris  blandus: superbis vero,  offensis, vt vix sufferri posset, terribilis. Macie validus, pallore ornatus, canitie decoratus. Oculi illius veluti quodam splendore fulgentes, intuentibus  terrori erant  admirationi, lachrymis assidui, quia sæpius aderat virtus compunctionis, retinebat etiam in ipsius motu, gestu, incessu, species authoritatis, pondus grauitatis, tranquilitatisque vestigium. Occursus illius quasi quidam gratissimæ iocunditatis radius,  insolitæ delectationis euentus. Vox illius virilis,  ita plena decoris, vt mentes audientiū non mediocriter demulceret dulcedine modulationis. Sermo illius plenus suauitatis  gratiæ, prout ratio causarum se habebat, medie temperatus, nec modum progrediens loquendi, nec minus pro tempore improuidus disserendi. Nihil in eo fucatum, nihil affectatum, sed natura mirabiliter reddebat eum corporis positione  ordine vitæ quadratum. Et quamuis secundum beatum Ambrosium in pulchritudine corporis locum virtutis non ponamus, gratiam tamen non excludimus. [In extremis itaque vitæ suæ fœlicis memoriæ Odilo per quinquennium nouis iterum  grauissimis cruciatibus cœpit vehemēter affligi. Qui cum iam mortem vicinam sentiret, sanctorum Apostolorum limina adiit, eo voto, ea spe, vt sibi sub protectione tantorum Apostolorum debitum mortis exsolueret sicut semper in votis habuerat. Sed quia non est in hominis potestate via eius, aliter se res habuit quam sperauit. Mansit itaque ibi per quatuor menses, grauissima corporis detentus infirmitate. Aderat sibi dulcis memoriæ Clementis Papæ, de quo supra memorauimus, desiderabilis conlocutio,  Apostolicæ reuerentiæ benedictio. Frequens etiam Monachorum  clericorum grata visitatio, inter quos sæpius eum reuisebat domnus Laurentius Archiepiscopus de Malsia, vir per omnia sanctissimus, in scripturis vtriusque linguæ, Græcæ videlicet  Latinæ facundissimus, istiusque nostri patris familiarissimus, quorum vterque animus conglutinabatur indiuidui amoris spiritu. Postquam vero contra spem conualuit fultus sanctorum Apostolorum suffragiis,  munitus benedictionibus Apostolicis, ad propria rediit. Cluniacum venit,  ibi per totum fere annum, semetipsum, in quantum infirmitas concessit, vehementer ieiuniis  orationibus  vigiliis afflixit. Fratres ibi manentes  superuenientes piis exhortationibus instruxit,  velocem sui corporis depositionē imminere prædixit. Decreuerat post hæc vt Monasteria sua  Cellas circuiret, fratres visitaret, paternis ammonitionibus instruendo, ad meliora prouocaret,  sic demum quocunque secederet, ibi sollicitus suam vocationem expectaret. Hoc opere incœpto, Siluiniacum venitur, siue prædecessor suus Sanctus Maiolus moritur,  sepultus requiescit. Ibi itaque non paucis diebus commoratus, cum instaret iam Aduentus Dominicæ Natiuitatis,  ipse tanquam vox præcurrens, de die in diem populo gaudia tantæ festiuitatis in sermone publice denuntiaret, subito illi sui diuturni cruciatus  antiquissimi dolores, simul ad vitalia congregantur,  de eius vita, heu pro dolor! desperatur. Vt est Ecclesiasticæ consuetudinis fratres cum Psalmis ante eum veniunt, secundum Apostolicam sententiam Oratio fidei super eum celebratur, mysterium viuifici corporis  sanguinis sumitur, pax fratribus præbetur,  ad vltimum illa salutifera Crux nostræ redemptionis,  imago Crucifixi Domini nostri ad adorandum præsentatur. O Domine Iesu, in illa hora, quæ suspiria, qui gemitus fuerunt, quæ confessio  recordatio delictorum, quæ glorificatio tuæ maiestatis, quæ inuocatio tui nominis,  quæ memoria tuæ Passionis,  nostræ redemptionis! Ita enim suspensis oculis,  lachrymarum imbribus plenis cōtemplabatur,  compatiebatur tui vultus imaginem, quasi iterum te videret crucifigi  mori. Astabat enim totus suspensus cum Maria Matre, pertransibatque animam illius acerrimæ compunctionis gladius. Aduenerat sancti Siluestri Pontificis festiuitas,  vigilia expectatæ circumcisionis, cum subito ante lucem magis ac magis vrgeri cœpit ad extrema mortis. Mysteriū corporis  sanguinis Domini cum festinatione requirit, fideliter agnoscit, deuotus sumit. Et ita sine vlla concussione corporis,  sine aliqua habitudine incompositæ affectionis clausis oculis, in pace quieuit. Decessit vero vir sanctus nocte Circumcisionis Domini nostri Iesu Christi, in prima vigilia noctis, quæ etiam Dominica habebatur, ætatis suæ anno octogesimo septimo, ordinationis vero quinquagesimo sexto. Anno etiā dominicæ Incarnationis millesimo quadragesimo nono.] His vero omissis, ad compositionem morum eius quibus per diuinam gratiam adornatus extitit, redeamus. In quantum humana æstimatio se habet, quatuor in sancto viro principales non mediocriter relucebant virtutes. Prudentia, Iustitia, Fortitudo  Temperantia. Prudentiam Philosophi diffiniunt in veri inuestigatione consistere,  scientiæ plenioris cupiditate. Quo genere virtutis ita enituit, vt non diebus neque noctibus a veri inuestigatione cessaret. Semper ei liber diuinæ contemplationis in manibus: semper ei sermo de scripturis assiduus,  ad ædificationem cunctorum, labor continuus. Vt Hieronymus Eustochium instruit, faciem dormientis interdum pagina sancta suscipiebat. Euigilantem iterata lectio recreabat, nihil ei in hac vita dulcius, nihil amabilius fuit. Lectioni oratio iugis succedebat. Qui gemitus, quæ suspiria, vel affluentia lachrymarum,  præcipue in illo sancto sacrificio agni immaculati erat; Spiritus sanctus author ipsius muneris  gratiæ, nouit. Rem miram dicturus sum,  certe veram. Cum sæpius illum psallentem in stratu somnus exciperet, tamen Psalmus ab ore dormientis non recedebat, vt si nescires, vigilare eum putares. Euigilans vero, ita Psalmum cum festinatione arripiebat, quasi nihil intermisisset. Loquebatur, credo, tunc cum sponsa, in Canticis Canticorum: Ego dormio,  cor meum vigilat. In scripturis quam fuerit eruditus,  in sermone facundus, quamque etiam in recta fide Catholicus, testantur sermones eius  multiplices Epistolæ, quas tanquam fauos dulcedinis pinguissimę videas redolere odore prudentis eloquentiæ decoreque suauitatis  gratiæ. Iustitia est, vt volunt Philosophi, quæ suum cuique tribuit, alienum non vendicat, vtilitatem propriam negligit, vt communem æquitatem custodiat. Hæc omnia in illo non mediocriter, sed profuse noueris reluxisse. Omnibus enim ætatibus, personis,  conditionibus, prout iustitiæ fuit, debitum honorem exhibuit;  omnibus ita se gratum præbuit, vt non aliter quam si ita dicendum est, imo quia ita dicendum est, cunctis charus extiterit. Principibus  potestatibus Christianis, secundum Apostolicam sententiam, in nullo restitit, sed ita amicabilem  officiosum se reddidit, vt tanquam alter Ioseph, ab omnibus amaretur,  celebriter veneraretur. Concurrat in hunc amorem Robertus Rex Francorum, accedat Adhelaida mater Othonum, veniat Henricus Imperator Romanorum, intersint Conradus  Heinricus, videlicet pater  filius, Cæsares  ipsi nobiles inuicti. Quorum omnium amicitiis, officiis,  imperialibus muneribus ita magnificatus est, vt sibi  illis cor vnum,  anima vna fuerit. Hæc ideo in partes iustitiæ posuimus, vt aperte monstraremus illum proprium cuique tribuisse,  idcirco omnium gratiam,  amorem promeruisse. Et vt etiam omnibus declaretur quia necesse erat, vt quem Deus perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. Bene itaque de eo omnes in commune senserunt, quia vbique cunctis  amori  honori fuit. Iam vero de inferioribus, seniores honorabat vt patres, iuniores vt fratres, anus vt matres, virgines vt sorores: omnes tamen æstimans sibi superiores, cunctis in commune præbebat familiare consortium,  salutare colloquium. Nulli onerosus, nulli importunus, nullius honoris cupidus, alienum non vendicabat, imo magis, quod suum erat, hilariter alteri concedebat. Vtilitatē propriam negligebat, vt communem æquitatem custodiret. Beneficentiam  liberalitatem, quæ etiam  ipsæ partes iustitiæ, ita retinebat, vt in eis nostris temporibus, in suo ordine singulariter solus reluceret. Omnibus enim in commune volebat benefacere, sed quibus poterat, liberaliter liberalis existebat. Plus gaudebat datis, quam acceptis, sciens illud fœlicitatis, istud indigentiæ esse:  secundum veritatis Dominicæ sententiam, Beatius esse dare quam accipere. In pauperes itaque munificus erat, vt aliquando non dispensatorem, sed  profusum largitorem videres. Etenim magis delectabatur in faciendis eleemosynis, quam aliquis gratulari possit in adquirendis pecuniis. Et quid dicam? Cæcorum baculus, esurientium cibus, spes miserorum, solamen lugentium fuit. Misericordiæ enim visceribus, vltro quam dici potest, affluebat:  quantum in se posse erat, nullum a beneficio misericordia excludebat. Et sicut in Epitaphio Sabiniani Papæ legitur. Hic hominum vitia blando sermone remouit. Nec culpis iudex, sed medicina fuit. Erat certe in hac virtute in tantum diffusus, ut ab imprudentibus in officio huiusmodi virtutis diiudicaretur minimus. Sed ille ad obiectum, eleganter alludere solitus erat. Ego, inquit, volo magis de misericordia misericorditer iudicari, quam de crudelitate crudeliter damnari. Vt enim ait Ambrosius, Bonum est misericors homo, qui dum subuenit, sibi consulit,  in alio remedio, vulnera sua curat. Agnoscit enim se esse hominem, qui nouit ignoscere. Et vias Christi sequitur, qui carne suscepta, maluit in hunc mundum Redemptor venire, quam Iudex. Vnde  iste vir sanctus, vt prædiximus, malebat esse culparum medicina, quam iudex: at hoc aliquotiens quod offerebatur, libentissime accipiebat, vt haberet, quod pauperibus distribueret. Implebatur semper in eo, quod dicitur in Euangelio, Omni habenti dabitur,  abundabit. Vidimus enim multotiens marsupium illius ita exinanitum, vt quod daret fratribus, non haberet, cum subito ex insperato, veniebat sibi benedicto, vnde sedaretur petentium vociseratio. Et ne generaliter hæc prosequendo eius aliqua misericordiæ opera specialiter ignorare videamur, quædam hic sunt inserenda, satis memoratu digna, quæ fidem præbeant etiam iis quæ nominatim non sunt ponenda. Quodam tempore cum ad sanctum Dionysium Parisius pergeret,  per publicum iter incederet, offendit duos pueros famis  frigoris supplicio occubuisse,  sub oculis omnium, dictu miserabile, nudos  insepultos in media via iacere; erat enim eo tempore fames valida, quæ sui magnitudine pene totas Galliarum siue Aquitaniæ oppresserat Prouincias. Compunctus itaque vir sanctus tali horrore, equo desiliuit, substitit, polinctores mercede quæsiuit: lanea veste, quam vulgo staminam vocant, a dorso abstracta, illorum nuditatem propriis manibus cooperuit, sepeliuit, debitum mortuis obsequium persoluit, sicque cœptum iter tenuit. Si Martinus per totum orbem celebratur in dimidia tunica pauperi diuisa, cur non iste, secundum sui speciem celebris habeatur, in tunica integra, non vni viuo, sed duobus mortuis data? Multa proferri possent similia, nisi succumberent nostræ paruitatis ingenia. Sed tamen ne silentio premantur omnia, tunc tali temporis  deinceps per multos annos incumbente miseria, in vsus pauperum confregit plurima vasa Ecclesiastica  ornamenta insignia, inter quæ etiam Imperialem Heinrici Imperatoris coronam. Indignum iudicans talia denegare pauperibus Christi, pro quibus effusus est sanguis Christi. In thesauris Ecclesiæ pauperibus datis, diuinis  humanis oraculis Laurentius prædicatur mirabilis: cuiuslibet istū æquiparare nō audeamus, tamen cunctis quos audimus moderni temporis hominibus, quod sine præiudicio cuiusquam dixerim, in suo ordine in hac virtute præferimus. Consuluit quibus potuit,  quibus per se non valuit, alios vt misererentur rogauit. Cum enim non sufficeret tam acerbæ famis prædictis temporibus omnium miseriis subuenire, vidimus eum vicos  Ecclesias quas poterat, circuire: ad eleemosynas faciendas Principes, diuites, mediocres suadere, dulcibus sermonibus ad misericordiam prouocare, eosque inde plenissimam peccatorum remissionem, libera voce de cœlis promittere. Ita vir sanctus quos non sufficiebat alere sumptibus, iuuabat apud illos quos poterat sermonibus misericordiam suadentibus. Certe tali consultu, multa millia pauperum cognouimus, famis  mortis euasisse periculum: nullius miseriam præteriuit, nullius necessitatem despexit, nullius infirmitatem exhorruit. Denique quidam sanctæ Dei Genitricis Aniciensis Ecclesiæ Clericus, secundum carnem nobilissimus, lepræ contagio maculatus, priuatim sibi veluti tantæ corruptioni necessarium, iuxta Alexis fluuium, quendam elegerat locum, Monasterio quod dicitur Volta, contiguum. Quo adueniens Dei famulus,  hoc agnoscens, infirmo compatitur, solatiari illi in quibus necesse erat, fratribus imperat, requirit vero ipse miserabilis sancti viri priuatum colloquium,  vt ad se accedat, humiliter rogat per internuntium. Quod sanctus facere non recusauit recolens Dominicæ humilitatis exemplum, qui etiam non rogatus venire, voluit venire ad Cēturionis seruum. Dum vero ad eum peruenitur, illius non exhorrescens miseriam: nobis qui videbamus, valde mirantibus, in oscula ruit, amplexatur,  diu cum illo familiare colloquium participatur. O virū per omnia laudabilem  dignū, qui magis in homine, naturæ diligebat pręrogatiuam, quā alicuius morbi expauescebat accidentem miseriam! In releuatione beati Odilonis, Abbatis Cluniacensis quinti. Temperantia quæ vltima in Catalogo propositarum virtutum est, in sui diffinitione modum  ordinem seruat, eorum quæ dicenda vel agenda. In quo virtutis officio tantum valuit, vt in omnibus actionibus  imperiis modum teneret, ordinem seruaret,  discretus mirabiliter existeret. Ieiunia in aurigæ modum, secundum beatum Hieronymum, pro lassitudine  viribus corporis moderabatur,  sic apposita quæq. libabat, vt  superstitionem fugeret,  continentiam reseruaret. Cultus ipse nec munditiis, nec sordibus notabilis erat. Grauitatem morū hilaritate frontis temperabat. In corrigendis vitiis, pro modo  tempore seuerus: in remittendis, gratiosus,  in vtroque æqua lance libratus. Hæ vero quas proposuimus in eo relucebant virtutes,  in has concurrebant cæteræ omnes. Tota enim cerneres in illo exempla virtutum, ita in singulis eminebat quasi cæteras non haberet, ita omnes retinebat vt nulla deesset. Ita etiam affabilem se  beneuolum subiectis exhibebat, vt magis vellet diligi quam timeri, magis prodesse quam præesse. Quis vnquam de hoc viro, quod displiceret, audiuit? Quis audiuit, vt crederet? quis credidit vt non magis seipsum malignitatis  infamiæ denotaret? Ipse enim authoritatem dabat, qui in omnibus suis actionibus informis  compositus coram Deo  hominibus apparebat,  præter hæc interiora, fuerunt in eo extrinsecus gloriosa studia in ædificiis sanctorum locorum construendis  renouandis,  ornamentis vndecumque adquirendis. Demonstrat hoc Cluniacus, suus principalis locus, (in cunctis ædificiis interius  exterius, præter parietes Ecclesiæ) studiose renouatus,  ornamentis multipliciter adornatus. Vbi etiam in nouissimis suis claustrum construxit columnis marmoreis, ex vltimis partibus illius Prouinciæ, ac per rapidissimos Durantiæ, Rhodanique cursus, non sine magno labore aduectis, mirabiliter decoratum, de quo solitus erat gloriari, vt iocundi erat habitus, inuenisse se ligneum,  relinquere marmoreum, ad exemplum Octauiani Cæsaris, quem describunt Romanæ historiæ inuenisse lateritiam,  reliquisse marmoream. Incœpit etiam ciborium super Altare sancti Petri, cuius columnas vestiuit ex argento, cum nigello pulchro opere decoratas. Iam vero de omnibus Monasteriis suis. Quod Paterniacus, ob Dei amorem Genitricis, sibi delectabilis locus. Romanum Monasterium a fundo constructum, locus sancti Victoris Geneuensis, præter suam antiquam  nobilem Ecclesiam. Ex toto etiam suo tempore constructus Carus-locus. Amberta, valde celebris Ecclesia. Riuus ex toto. Celsinias. Siluiniacus, translata firmitas. Monasterium sancti Saturnini. Apud Papiam sancti Maioli nobilissimus locus. Et præter hæc diuersarum Ecclesiarum multiplex numerus. Hęc omnia illius industria, suo tempore in ædificiis, in possessionibus  ornamentis, amplissime dilatata creuerunt. Cōstruxit etiam in vltimis vitæ suæ, in prædiolo Genitorum suorum, quoddam Monasterium Volta, a reuolutione aquæ circum-currentis nuncupatum, studioso opere decoratum, quod de redditibus suorum auorum antiquorum  parentum, prout potuit ad seruiendum Deo hæreditauit,  competentibus libris vel ornamentis decenter adornauit. Si inimici subsannauerint, vel amici reprehenderint me hæc superflua posuisse, nouerint profecto hæc omnia ad virtutes animi eius spectare,  pro talibus patronicia sanctorum fœliciter promeruisse, atque coronam beatæ retributionis iam a Domino percepisse. Signorum vero inquisitoribus,  meritum cuiusque in miraculi nouitate nescientibus, id dicendum est, quia diuinæ dilectionis prærogatiua ponitur non in ostensione signorum, sed in perfectione virtutum. Neque enim miracula vel signa nos Deo commendant, sed virtutes operum perfectos esse demonstrant. Cum  Iudas simul cum Apostolis signa fecerit,  reprobi in die iudicij foris a regno exclusi, dicant, Domine nonne in nomine tuo prophetauimus,  in nomine tuo multa signa fecimus? Et ipse Dominus in Euangelio sanctis Apostolis a prædicatione redeuntibus, dicat, Nolite in hoc gaudere, quia Dæmonia vobis subiecta sunt, sed in hoc gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in cœlis. Cum ergo hæc ita sint, vanum est pro magno ducere, quod constat reprobos aliquando cum electis habere. Tamen ne noster Odilo ab hac etiam gratia excludatur, dicenda sunt pauca de multis, quæ Dominus noster ad laudem  gloriam suam,  ad illius meritum hominibus commendandum; ante mortem,  post mortem dignatus sit demonstrare. In exordio vero virtutum eius dicendum est quid illi contigerit, cum adhuc puer esset. Quod ne cui videatur incredibile, ab ipsis agnoui, quibus [...]