EPISTOLA DOMNI SYRI AD DOMNUM ODILONEM ABBATEM DIRECTA. Spirituali Patri domno ODILONI abbati, SYRUS monachorum infimus, quidquid in Christo felicius. Saepe mihi multumque cunctanti beati Maioli venerabiles actus styli prosequi officio, cum ad id operis sanctae recordationis Warnerii importuna perurgeret petitio, multa se objiciebant, quae ne id conarer non modica me formidine deterrebant. Vir quippe ille qui divulgari petebatur, sic virtutis sectantium exstitit imitator, ut earum omnium indefessus esset operator. Unde ei gesta digerere absque cunctarum virtutum conjectura quempiam est impossibile. Recte vero disputare non praevalet de virtutibus, quisquis his fuerit vacuus ; quoniam mens cui caret intelligentia, id discere nequit scientia. Haec idcirco aggredi cunctabar, quibus me nulla virtute dignabar. Rerum denique magnitudo laborque difficilis me rursus movebat, quod multiplices miraculorum actusque virtutum dum mens contemplabatur, suamque scientiam scrutabatur, veritatis territa sententia incipere non audebat quae ingenii parvitate consummare diffidebat. Temeritatis insuper non immerito argui verebar, si audacter praesumerem, quae me perspicacioribus vel ingeniosioribus committenda fore non ignorabam. Sed haec mihi de me cognita praefatio quamlibet vero saepius pro excusatione foret opposita, ille . . . . . . . . . Sub eodem temporis articulo me ad Italiam, illumque vobis dirigere placuisset ad Alsatiam, opus quod relinquebam imperfectum, secum ipse detulit per schedas dispersum. Post ejusdemque lacrymabilem transitum, cum vestrae praesentiae in Morbacensi coenobio fuisset oblatum, injunctum mihi est ex vestra sententia, quo studerem quae deerant addere, et scriptorum vitio depravata ad statum pristinum relegendo corrigere, quod inchoans ut potui pro vestra jussione perficere studui, et utinam tam efficaciter, quam libenter, atque ut debui vestro imperio parui. Ideo . . . . . . . praesumptio contra redargu . . . . . . INCIPIT VITA. LIBER PRIMUS. I. Laudabilis Dei nostri virtus et sapientia aetatis et generationis succedentia sibi tempora mirabili praeordinans saeculorum dispensatione, nullum tempus relinquit vacuum bonitatis suae. Unde sanctae suae Ecclesiae fideles per aquam salutis et regenerationis in filiorum numero annumeratos bono exemplo meliorationis tam praecedentium patrum quam et praesentium semper confirmat, et ad consequenda aeternae haereditatis gaudia invigilare insinuat. In hoc igitur ultimo aetatis termino verum suique fidelem certissimum beatum Maiolum divina pietas mundo protulit, qui claris ortus natalibus, ex Avennicorum oppido parentibus splendidissimis est procreatus, Provincialis quidem genere, nobilium Gallorum clarus generositate. Hic ab ipsis infantiae rudimentis studiis litterarum traditus, superna providente clementia ita in domo Domini lucerna ardens elucens refulsit, ut de eo illud Mosaicum possit dici : Novi te ex nomine. II. Maiolus ex nomine laudatus.---Nam Maiolus, ut jucundo laetemur interprete, quasi magnus videtur dici oculus. Convenienti etenim futurarum rerum praesagio, tali nomine donatur illa veritatis et justitiae columna; quoniam quidem per quadrifida terrarum spatia magna extendit suae beatitudinis lumina. Pro operibus enim iterato praescitae et dispositae sibi divinitus vitae tale ei nomen conveniebat habere, quod in sui memoriale bonum Christi odorem in cordibus fidelium faceret redolere, ut, secundum Apostoli testimonium, Christi bonus odor mererentur fieri, qui vitae et conversationis ejus voluissent vestigia imitari. Hic etenim beatissimus pater Maiolus pro sanctitatis et pietatis suae fructibus inundandis Christi bonus odor permansit, et permanet in his qui pereunt, et in his qui salvi fiunt. Sanctificatum namque thymiama unguentorum suorum secundum Cantica canticorum multos et innumerabiles post se traxit, qui zelo sanctitatis accensi, igne perfectionis fervidi, abjecta inveterati corporis et pigredinis ruga, in adolescentiorum irruerunt fortitudinem. Qui tympanizant illud monachilis perfectionis opere, quod S. Pater Benedictus edocuit divino dogmate, ut, relicta superfluae curiositatis sarcina, transvolent pennis fidei et libertatis ad aethera. III. Puer dat specimina virtutis.---Hic etenim beatissimus ac dilectissimus Maiolus divino praeventus munere, qualia itinera laudum et virtutum sequeretur, praedicebat nomine : et in infantilis aetatis tempore, quasi quoddam praemonstrabat maturioris aetatis irreprehensibile decus, scienter nescius vitae suae primordia coelesti discipulatui, et sapienter indoctus acquirens sibi magistrale decus in novello dierum numero. Sic igitur coelestis pietas in ipsius aetatis termino coaptans eum sibi ad electionis futurae privilegium, scholaribus disciplinis ipsum subdi voluit, per quem postea abundans divinae largitatis thesaurus pleniter mundo aperiretur : multi quoque adjuvante Redemptoris benignitate meliorarentur, qui ipsius sanctitatis laudabili affabilitate fruerentur. Multiplicibus denique virtutum adornatus donis beatus Pater Maiolus, vita operibusque laudabilis, suae aetatis infantilem teneritudinem maturioris animi firmitate reddidit perfectam. Cui in initio viarum suarum praedivinabant coaetanei non deesse ei in futurum quoddam magnificentiae magisterium, eum quoque, ut eorum scire manebat, favoribus magnis extollebant et laudibus. IV. Matisconem accedit, ibique canonicus caste vivit.---Processu itaque temporis decursa pueritia, cum eum jam sibi vindicaret adolescentia, parentibus humana sorte praeventis, paternisque praediis barbarica invasione in solitudinem jam redactis, divina disponente providentia naturale solum coactus est deserere, ac Burgundiae partes expetere ; veniensque ad urbem Matiscensem susceptus est ibi in hospitio a quodam suo propinquo, qui inter reliquos ejusdem urbis proceres, nobilitatis gerebat decus. Cumque aliquandiu in ejus moraretur diversorio, ejus fultus adminiculo, uti coepit ejusdem civitatis episcopo : quem liberali cernens ingenio valere, canonicorum studuit collegio copulare. Qui etiam eum secretins summa hortabatur instantia, ut se virginem conservaret, et velut vas electionis, in Ecclesia dignus Deo fieret. Sed Virginis Filius jam olim castitatis amore pectus ei afflaverat, ut ne puncto quidem temporis ab ejus intuitu pateretur divelli. Dulcorem Domini hic a tenero imbiberat : et ideo pudicitiae nitor in eo incanduerat, auxeratque largitrix gratia pectus infantis muneribus geminis; quodque assolet esse duobus gratum et sufficiens, hoc praecumulaverat uni. V. Lugduni litteris vacat.---Per idem tempus Lugduni Antonius quidam bonis pollebat moribus, in philosophia satis eruditus, quem virtus et religio Insulae-Barbarensi praefecerat coenobio. Hoc vir Dei quorumdam relatione comperto, quia nimio discendi fervebat desiderio, Lugdunum perrexit, ejusque magisterio se ad erudiendum commisit : cujus multum convaluit non modo doctrina, verum moribus et vita. Praedicta quidem tunc civitas omnes excellebat sibi propinquas tam religione virtutum quam studio liberalium artium. Offensa namque sapientia, quae propter se ipsam tantum appetenda est, quorumdam lucris turpibus, multorum indisciplinata vita, omnium postremo tepide se appetentium inhonesta desidia, praeceptorum inopia intercedente priorumque studiis collapsis, hujus nostrae exitialiter perosa regionis, Lugduni sibi aliquandiu familiare consistorium collocavit. Ibi quas dicunt disciplinarum liberalium peritia, quasque ordine currere hoc tempore fabula tantum est, eo usque convaluit, ut quantum ad scholas, publicum appellaretur citra marini orbis gymnasium. Et, ut aliquid rationis afferre videar, eo id argumento colligimus, quod quisquis artium profitendarum afficeretur studio, non ante professis inscribi merebatur, quam hinc explorata diligentia examinatus abiret. Cui rei satyricus quoque astipulatur qui ut exempli circumstantia res eluceat, primo sui operis libro acriter diuque in impudicos invectus, fert eos conscientia frequentati sceleris perinde pallescere, Ut Lugdunensem rhetor dicturus ad aram. In ea itaque urbe, ut diximus, cum philosophos virosque audiret ecclesiasticos, divina inspirante gratia, omnes suos praecessit aemulos sapientia. Facunditas eloquentiae gravitati tunc componebatur sapientiae. Ex materia hujusce compositionis, vas esse coepit electionis. VI. Virtutem jungit studiis.---Cumque jam vestiri coepisset vernantibus juventutis floribus, ita suam adolescentiam bonis instruxit moribus, ut eo tempore jam putaretur monachus. Integrum se et sincerum omni custodia ab his observabat vitiis quibus contaminari solent homines hujus aetatis. His enim imbui timebat, ne tenera in aetate his infectus esset quibus, cum vellet, carere non posset, juxta illud quod scriptum est : Adolescens juxta viam suam, etiam cum senuerit, non recedet ab ea (Prov. XXII, 6). Bonorum virorum et maxime prudentium contubernio potitus, turpitudinis sectatores exosus. VII. Archidiaconus creatus.---Jam vero per cunctos, prout moris est, gradus conscendens ecclesiasticos, cum levitarum potiretur officio, ad ejusdem usque arcem, doctrina id exigente justitiae, ab eodem est sublimatus jam praedicto pontifice. Officio igitur ministrationis acceptae cum cultui vineae manciparetur divinae, ut hujus se assignaret colonum, commune utile multorum magis quaerebat quam proprium. Cunctis benignus, omnibus aequus, nemini nocebat ; quibus poterat prodesse studebat. Sana quippe ei doctrina inerat ; quia suae conditioni quod competebat, illud solerter agebat, propter illud Apostoli : Nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros (II Cor. VI, 3). VIII. Sensus refrenat.---Legerat mortem per fenestras ingredientem, et per easdem domum interius penetrantem. Ideoque suas sic studuit aures oppilare prudentiae pessulo, ne penetral illideretur cruentae mortis jaculo. Nam unaquaeque sui potiens officii, fieri cogebatur alieni. Taliter ejus intuitus a concupiscentia deductus, sincerus reddebatur et purus. A lingua vero carente mendacio procul distabant adulatio et detractatio. Opportunitas tamen si exegisset, severa non deerat correctio ; quoniam quidem si hic est vir perfectus qui in lingua non offendit, nullatenus habetur deterior, qui quempiam fratrum videns peccantem admonendo, exhortando, increpando, juxta Apostolum, ad viam veritatis reducit. Et quia nec lingua, nec oculis facile delinquere volebat, recte illud ei congruere videtur quod dicitur. Quoniam aspectu et auditu justus erat. Scientiis etiam et modestis sermonibus inditus, obscenis et turpibus omnino intercludebatur auditus, propter illud quod scriptum est : Saepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam (Eccli. XXVIII, 28). Jam pedes a spatioso mundi itinere retrahebantur, et arduum callem coelestis patriae jam proficisci nitebantur. Doctrina quidem qua fovebatur justitiae, sibi prudenter ingerente, beatius fore dare quam accipere, suas ipsius manus saepe contractio capacitati, saepius tamen et facilius extensio habebat largitati. IX. Munificus in pauperes.---Charitatis equidem affluens visceribus, pro pauperibus semper erat sollicitus ; Christum vero totis diligens visceribus, dum sicut Martha corporaliter non valebat, in egenis illum quotidie reficiebat, suo ipsius testimonio qui ait in Evangelio : Pauperes semper habetis vobiscum, me autem non semper habebitis (Joan. XII, 8). Unde idem ipse suis dicturus est in fine : Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis (Matth. XXV, 40). Sic igitur in pauperum susceptione Christo suo laetabatur mansore ; sed ad opus exercendae misericordiae illa quamvis impelleretur beatitudine quae inter caeteras in Evangelio Domini denuntiatur voce : Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur (Matth. V, 7), ordinatae tamen charitatis qua stringebatur vinculo, non ad luxuriam, sed necessitatem, prout cuique opus erat, singulis petentibus subveniebat. X. In publica necessitate secedit in S. Michaelis oratorium. Solidos septem reperit in pauperum usus.---Quodam igitur tempore cum rerum victualium fertilitas more solito non proveniret, totamque regionem alimentorum indigentia fames acerba constringeret, ad virum Dei plus solito venire coepit pauperum multitudo. Quorum importuna precatio dum quotidie miserabiliter insisteret ut suae inopiae viri Dei pietas subveniret, charitatis perfossus cuspide, nimia coepit cogitatione aestuare. Larga enim habendi copia in magna penu jam defecerat in similia dispertita opera. Hinc eos qui tuendi cura sibi domestica fuerant alendi necessitas ; istinc omnibus indigentibus subveniendi sollicitabat voluntas : cuncta quibus humanae vitae continetur actio abesse videbantur cellario, suaeque domus praeposito protestante, sibi suisque parva quae superfuerant non suppeditare, nedum tot petentium quivisset penuriam sublevare. Tunc vir Dei oratoriolum quod in honore sancti Michaelis ipse trans Ararim reaedificaverat, et ad quod propter popularem tumultum sese a civitate contulerat, quo secreta quiete pervigil in orationibus divino famulamini manciparetur attentius, ingressus, pauperum miseratione commotus, coepit Dominum enixius exorare. Cumque pronus in terram sese cum lacrymis prosterneret, ac largiter flens diu in oratione persisteret, ut oculos a terra subduxit, ante se septem solidos aspexit, quos quidem tangere noluit, quia sibi metuit ne aut phantastica illusio, aut alienum damnum esset, et culpam velut exactione pietatis perpetraret. Egressus ab oratorio solidos quos reperit per omnes huc adventare solitos direxit, eosque qui perdidisset percontari praecepit. Omnibus negantibus se denarios perdidisse, suosque qui reperti fuerant asserentibus non fuisse, non ad usum proprium, sed eos ad alimenta deputavit pauperum. XI. Alios docet.---Porro divinorum praeceptorum sicut avidus erat indagator, ita studiosus operator, semetipsum ad pietatem exercebat, et quos poterat, ad eamdem trahere procurabat. Adolescentiam suam ut contemni posset a nemine, sic in bonam quam assecutus fuerat doctrinam satagebat informare, ut caeteris esset exemplum bonae vitae in verbo, scientiaque, conversatione (I Tim. III, 13). Apostolum quia legerat promittentem, quod illi qui bene ministraverint gradum sibi bonum acquirent, et multam fiduciam, quae est in Christo Jesu, sic ministerio sibi credito attendebat, ut suis omnibus profectus esset manifestus, omnibusque prodesset se audientibus. Doctrinam quam secundum sibi concessam gratiam fuerat assecutus, ut ad usuram commodaret pluribus, ne de talento sibi credito, torpente damnaretur cum servo, de diversis ad se partibus clericos convocabat : et quos dociles cernebat, eos gratis libenterque docebat. Hoc autem studebat cupiens facere propter illud Danielis prophetae : Qui docti fuerint fulgebunt sicut splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates (Dan. XII, 3). Et hoc ideo, ut non solus, sed suis ipse cum auditoribus inseri sidereis dignus inveniretur splendoribus. XII. Vesontionensem archiepiscopatum recusat. Cluniaci fit monachus.---Vir igitur Dei cum talibus et hujuscemodi polleret moribus, ejusque nomen fama celebri divulgaretur, Vesontiensi archiepiscopo viam universae carnis ingresso, tam ipsius terrae principis, quam totius cleri consensu et populi, ad ejus culmen suscipiendum pontificatus beatus impellebatur Maiolus. Sed ejus animus robore licet firmatus auctoritatis, ac erectus foret culmine virtutis, sub hujus tamen specie ne mundi lucrum cogeretur expetere, et ad mundi gloriam quam mente spreverat, per saeculare negotium delectabiliter tendere, grave pondus procellosi culminis per custodiam refugit humilitatis, Creatoris omnium sequens exemplum, qui cum ante saecula regnaret in coelis regnum percipere vitavit in terris: scriptum quippe est : Jesus cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent sibi regem, ascendit iterum in montem solus orare (Joan. VI, 15). Quocirca beatus Maiolus aeterni Regis magisterio edoctus, qui oblatam gloriam culminis fugit, et postea sponte venit ad patibulum crucis, quatenus ejus membrum fieret, omnem spem suam in eo collocavit : hoc studuit opere adimplere quod ille praecepit sermone. Hoc enim praeceptum est in Evangelio : Qui vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me (Luc. IX, 23). Ita vir Dei per coelestis st dii disciplinam mundi labilem contempsit gloriam, et supernae vitae tactus dulcedine, quae a mundi amatoribus concupiscuntur, omnia a se funditus temperavit abscidere. Igitur coenobium in collis valle quae Cluniaca dicitur, cui vir vitae venerabilis Heymardus praeerat, pro morum honestate et virtutum studiis appetiit, ibique secundum beati Benedicti regulam ab eodem viro jam praefato conversationis habitum petens, ut susciperetur rogavit. XIII. Obedientiae deditus.---Spretis itaque omnibus terrenae possessionis stipendiis ob spem futurae repromissionis, habitum sanctae conversationis sumpsit, sicque deinceps alieno vixit imperio, ut in nullo deviaret a sanctae conversationis proposito. Hic enim procul a se remotis hebetudine et murmure, singularis prae caeteris obedientiae praeeminebat virtute, implens illud in fratribus quod praecipit beatus Benedictus (Reg. S. Bened. c. 71) : Obedientiae bonum non solum abbati exhibendum est, sed etiam sibi invicem obediant fratres. De abbate vero apostolico instruebatur exemplo. Obedite, inquit, praepositis vestris (Hebr. XIII, 17). Enimvero beati Benedicti cujus subjacebat discipulatui imitator existens, induta parvuli humilitate, stulto philosophorum neglecto dogmate, sapientem Dei stultitiam est adorsus, juxta quod praecipit Apostolus: Si quis vult inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (I Cor. III, 18). Unde qui prius doctor grammaticorum, discipulus post coepit esse simplicium virorum. XIV. Bibliothecarius et Apocrisiarius. Auctores profanos rejicit. Monita dat optima.---Haud secus enim ac philosophi ad syllogismorum argumentatoria se conferunt mentis instantia : ita se contulit ad ea dicenda quae quotidianum per usum in monasterio sunt explenda. Quibus omnibus solerti sibi cura cognitis et experimento memoriae commissis, videri jam coepit doctior cunctis. Hunc ergo ut in monachico ordine ita prudentem jam dictus Pater intellexit, bibliothecae praeficiens, apocrisiariatus officium eidem injunxit. Quod ministerium tanta auctoritate tantaque adimplevit sollicitudine, ut omnibus secum conversantibus exemplo fuerit et terrori. Legerat isdem vir Domini libros olim antiquorum philosophorum, Virgiliique mendacia, quae nolebat nec ipse jam audire, nec alios legere. Sufficiunt, inquiens, divini poetae vobis, nec egetis luxuriosa Virgilii vos pollui facundia. Regulari quidem contentus conversatione, sic studebat parcimoniae, ut differre nullatenus videretur a societate communis vitae ; quorum vitia dum conspiceret reprehendenda, hoc exquisito quod unicuique competebat vitio prius in unoquoque laudanda canebat : dehinc velut ignarus reprehendenda carpebat. Cunctos tamen saepius admonebat ut tales se Deo exhiberint interius, quales humana opinio pro religionis habitu ferebat exterius. O virum cui semper summa debentur, qui amore vitae aeternae voluntariam amplexus pauperiem, totum Christo dedit quod in ara cordis invenit, nihil suis meritis tribuens ! XV. Romam missus. Socium oleo sancto sanitati restituit.---Quodam tempore pro monasterii utilitate beatum Maiolum cum altero fratre Romam dirigi contigit ab abbate. Qui expleta legatione dum redirent, ut Yporediem (Yurée) ad hospitium venerunt, frater qui eum comitabatur, nomine Heldricus, febrium correptus langore, fatigari coepit acri ardore. Verumtamen aegritudine ingravescente, cum toto jam pateretur corpore, de vita desperatus, circa mortem tenebatur sollicitus. Vir autem Dei qui nihilominus quam qui patiebatur de fraterno cruciatu tristabatur, duplicato tunc afficiebatur infortunio ; quia hinc eum fratris moestificaverat aegritudo, inde paterna quae incoepta pendebat legatio. Sed quid ageret nescius, divinam clementiam exorare coepit attentius. Tribus tandem diebus peractis, post matutinas laudes cum se sopori dedisset, quidam vir canitie reverendus ei visus est dicens : Quid ignavo moerore deprimeris ? quid a memoria excidit quod frater meus Jacobus de infirmantibus praecepit : Tristatur aliquis vestrum, oret aequo animo, et psallat. Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini ; et oratio fidei salvabit infirmum, et allevabit eum Dominus (Jac. V, 41). Hac visione aliquantulum sublevatus animo, statim ut surrexit e somno, celeri actione duxit ad effectum, quod apostolica fuerat revelatione compertum. Res mira et vehementer stupenda ! eadem quippe die qua sanctificationis oleo qui patiebatur est delibutus, ita sanitati pristinae restitutus convaluit, ac si nullam molestiam corporis pertulisset. Altera die Domini gratulantes virtute, conati sunt iter coeptum perducere ad effectum ; quoniam quidem beati Jacobi voce sanari testabatur infirmus fidei oratione, ideo luce clarius patet beatum virum hoc suis obtinuisse precibus, quod iste tam citae sanitati est redditus. Hoc plane miraculum fratribus fideli relatione cum fuisset agnitum, deinceps in magna veneratione habere coeperunt beatum Maiolum, quem jam ita Deo proximum noverant effectum per signa virtutum. XVI. Humilior inde factus.---Sed vir beatus, gloria laudis abjecta, plus despici quam venerari in hac cupiens vita, quo fratrum devotione attentius honorabatur, eo magis omni se vilitate et extremitate dignabatur. Omnium licet charitate diligeretur, munditiam tamen cordis ne jactantia foedaret, a nemine se laudari volebat. Et ideo hominibus fugiens esse in pretio, sua se conscientia charum Deo exhibebat. Christi quin etiam indutus tunica, cujus sequebatur vestigia, miraque ornatus patientia, meliora secundum Apostolum sectari semper studebat charismata. Ideoque vitia aversando, de virtute in virtutem proficiendo, per obedientiae quadruvium ad humilitatis usque supremum conscendit fastigium. Sed quia obedientiam nemo valet bene imperare subjectis, nisi hanc ipse didicerit prius exhibere praelatis ; ideo hunc [...]