CVNCTIS sane considerantibus liquet, quod ita Dei dispensatio quibusque ditibus consulit, vt ex rebus quæ transitorie possidentur, si eis bene vtantur, semper mansura valeant præmia promereri. Quod videlicet diuinus sermo possibile ostendens, atque ad hoc omnino suadens, dicit. Diuitiæ viri redemptio animæ eius. Quod ego VVILLELMVS dono Dei Comes  Dux solicite perpendens, ac propriæ saluti, dum licitū est, prouidere cupiens, ratum, imo pernecessarium duxi, ut ex rebus quæ mihi temporaliter collatæ sunt, ad emolumentum animæ meæ aliquantulum impertiar. Quippe quia in his videor excreuisse, ne fortassis totum ad curam corporis redarguar in supremo expendisse, quin potius cum suprema sors cuncta rapuerit, quiddam mihi gaudeam reseruasse. Quæ scilicet causa nulla specie vel modo congruentius posse fieri videtur, nisi vt iuxta Domini præceptum, Amicos mihi faciam pauperes eius, vtque huiusmodi actio, non ad tempus, sed continue peragatur, monastica professione congregatos ex propriis sumptibus substentem. Ea siquidem fide, ea spe, vt quamuis ipse cuncta contemnere nequeam, tamen dum mundi contemptores, quos iustos credo, susceperint: Iustorum mercedem accipiam. Igitur omnibus in vnitate fidei viuentibus, Christique misericordiam postulantibus qui sibi successuri sunt,  vsque ad sæculi consummationem victuri, notum sit, quod ob amore Dei,  Saluatoris nostri Iesu Christi, res iuris mei sanctis Apostolis PETRO videlicet  PAVLO, de propria trado dominatione, CLVNIACVM scilicet quæ sita est super fluuiū qui Grauna vocatur, cū cortile  manso indominicato,  capella quæ est in honore Sanctæ Dei Genitricis Mariæ,  Sancti Petri Apostolorū principis, cum omnibus rebus ad ipsam villam pertinentibus: villis siquidem, capellis, mancipiis vtriusque sexus, vineis, campis, pratis, syluis, aquis, aquarumque decursibus, farinariis, exitibus  regressibus, cultum,  incultum cū omni integritate. Quæ etiam res sunt sitæ in Comitatu Matisconēse, vel circa, suis vnaquaque terminis conclusæ. Dono autem hæc omnia iam dictis Apostolis ego VVILLELMVS  vxor mea INGELBERGA, primum pro amore Dei, deinde pro anima senioris mei ODONIS Regis, progenitoris ac genitricis meæ, pro me  vxore mea, salute scilicet animarum nostrarum  corporum: pro AVANÆ nihilominus, quæ mihi easdem res testamentario iure concessit, pro animabus quoque fratrum ac sororum nostrarum, nepotumque atque omniū vtriusque sexus propinquorum, pro fidelibus nostris qui nostro seruitio adhærent: pro statu etiam ac integritate Catholicæ Religionis. Postremo vero sicut omnes Christiani vnius compage charitatis ac fidei tenemur, ita pro cunctis præteritorum scilicet, præsentium siue futurorum temporum Orthodoxis, hæc donatio fiat. Eo siquidem dono tenore, vt in CLVNIACO in honore sanctorum Apostolorū PETRI  PAVLI Monasterium regulare construatur, ibique Monachi iuxta regulam B. Benedicti viuentes congregentur, qui ipsas res perenni tempore possideant, teneant, habeant, atque ordinent. Ita duntaxat, vt ibi venerabile Orationis domicilium, votis ac supplicationibus fideliter frequentetur, conuersioque cœlestis omni desiderio  ardore intimo perquiratur,  expetatur. Sedulæ quoque orationes, postulationes, atque obsecrationes Domino dirigantur, tam pro me, quam pro omnibus, sicut eorum memoria superius digesta est. Præcipimus siquidem vt maxime illis sit hæc nostra donatio ad perpetuum refugium, qui pauperes de seculo egressi, nihil secum præter bonam voluntatem attulerint, vt nostrum supplementum fiat abundantia illorum. Sint ipsi Monachi cum omnibus præscriptis rebus sub potestate  dominatione BERNONIS Abbatis, qui quandiu vixerit secundum suum scire  posse eis regulariter præsideat. Post discessum vero eius habeant iidem Monachi potestatem  licentiam quemcumque sui Ordinis, secundum placitum Dei atq. Regulam S. Benedicti promultam, eligere maluerint Abbatem atque Rectorem, itaut nec nostra nec alicuius potestatis contradictione contra religiosam duntaxat electionem impediantur. Per quinquenniū autem Romæ ad limina Apostolorum ad luminaria ipsorum concinnanda, decem solidos præfati Monachi persoluant, habeantque tuitionem ipsorum Apostolorum, atque Romanum Pontificem defensorem,  ipsi Monachi corde  animo pleno pręlibatum locum pro posse  nosse suo ædificent. Volumus etiā vt nostris sucessorumque nostrorum temporibus prout oportunitas atque possibilitas eiusdem loci se dederit, quotidie opera misericordiæ pauperibus, indigentibus, aduenis, peregrinantibus, summa intentione exhibeantur. Placuit etiam huic Testamento inseri, vt ab hac die nec nostro nec parentum nostrorum, nec fascibus regiæ magnitudinis, nec cuiuslibet terrenæ potestatis iugo subiiciantur iidem Monachi ibidem congregati. Neque aliquis Principum secularium, non Comes quisquam, nec Episcopus quilibet, non Pontifex supradictę sedis Romanæ, per Deum,  in Deum omnesq. Sanctos eius,  tremendi iudicij diem contestor, deprecor, ne inuadat res ipsorum Dei seruorum. Non distrahat, non minuat, non procamiet, non beneficiet aliquam personam, non aliquem Prælatum super eos contra eorum voluntatem constituat. Et vt hoc nefas omnibus temerariis ac improbis arctius inhibeatur, adhuc idem inculcans subiungo. Et obsecro vos o Sancti Apostoli Petre  Paule,  te Pontifex Pontificum Apostolicæ sedis, vt per auctoritatem canonicam  Apostolicam quam a Deo accepisti, alienes a consortio sanctæ Dei Ecclesiæ  sempiternæ vitæ prædones  inuasores atque distractores harum rerum, quas vobis hilari mente promptaque voluntate dono. Sitisque tutores ac defensores iam dicti loci CLVNIACI  seruorum Dei ibi commorātium ac commanentium; harum quoque omnium facultatum propter eleemosynam  clementiam,  misericordiā piissimi Redemptoris nostri. Si quis forte quod absit,  quod per Dei misericordiam  patrocinia Apostolorum euenire non æstimo, vel ex propinquis vel extraneis, vel ex qualibet conditione, siue potestate, qualicunque calliditate contra hoc Testamentum, quod pro amore Dei omnipotentis ac veneratione principum Apostolorum Petri  Pauli fieri sanciui, aliquam concussionem inferre tentauerit, primum quidem iram omnipotentis Dei incurrat, auferatque Deus partē illius de terra viuentium,  deleat nomen eius de libro vitæ: fiatque pars illius cum his qui dixerūt Domino Deo, Recede a nobis,  cum Dathan  Abiron, quos terra aperto ore deglutiuit,  viuos infernus absorbuit, perennem incurrat dānationem. Socius quoque Iudæ Domini proditoris effectus æternis cruciatibus retrusus teneatur,  ne ei in pręsenti seculo humanis oculis impune transire videatur, in corpore quidem proprio futuræ damnationis tormenta experiatur, sortitus duplicem direptionem cum Heliodoro  Antiocho, quorum alter acris verberibus coercitus vix semiuiuus euasit; alter vero nutu superno percussus, putrescentibus membris,  scatentibus vermibus miserrime interiit: cæterisq. sacrilegis qui ærarium domus Domini temerare præsumpserunt, particeps existat, habeatque, nisi resipuerit, Archiclauum totius monarchiæ Ecclesiarū, iuncto sibi Paulo obstitorem,  amœni paradisi aditus contradictorem, quos si vellet, habere poterat pro se piissimos intercessores. Secundum mundialem vero legem, his quibus intulerit calumniā centum auri libras, cogente iudiciaria potestate compulsus, exsoluat,  congressio illius frustrata nullum omnino obtineat effectum. Sed huius firmitas Testamenti omni auctoritate suffulta semper inuiolata ac inconcussa permaneat, cum stipulatione subnixa. Actum Bituricæ ciuitatis publice. Vvillelmus. Ego hanc auctoritatem fieri  firmari rogaui, ac manu propria roboraui. Sigillum Ingelbergæ vxoris eius. Sigillum Madalberti, Peccatoris Bituricensis Archiepiscopi. Signum Adalardi Episcopi. P. Alto. Peccator Episcopus. S. Vvilelon, nepotis eius. S. Armanni. S. Vvigonis. S. Vgberti. S. Stephani. S. Veracli. S. Gotbransin. S. Eufredi Vicecomitis. S. Gentardi Comitis. S. Ignardi. S. Vrsonis Græci. S. Rataldi. S. Rumberti. S. Ismengrij. S. Botberti. S. Otberti. S. Guiberti. S. Bermondi. S. Girardi. S. Ambladi. S. Aleardi. S. Achedei. S. Vvindonis. S. Grimberti. S. Vmberti. S. Arnaldi. S. Armandi. S. Vvalonis. S. Roberti. S. Bodonis. S. Athonis. S. Girbandi. S. Ismendonis. S. Lotberti. S. Tertberti. S. Bernardi. S. Geraldi. S. Truanni. Anno vndecimo, regnante Carolo Rege. Indictione XIII. Ego Oddo Leuita, ad vicem Cancellarij scripsi  subscripsi.