Existente in possessione seu quasi meri imperii et ejus exercicii castri sui Margaritarum et ejus territorii, domino Giogone, domino de Ruppe et Posqueriis, patre istius domini Guigonis qui nunc est, in qua ipse et sui fuerunt predecessores per tantum tempus etc quidam vocatus Monachus de Aquilerio, vicarius regius Nemausi, cuidam leproso qui dicebatur quandam deflorasse puellam in districtu dicti castri genitalia amputari fecit. Item quandam hominem acusatum de nephando crimine, videlicet quod carnaliter quandam asinam cognoverat, captum per gentes dicti domini de Ruppe pro demeritis justiciam recepturum, vicarius Nemausi, per mulctas et comminationes criminosum voluit habere, et furcas erectas in dicto territorio seu districtu de Margaritis dictus vicarius dirui et evelli fecit. Item subsequenter contra quosdam delatos de homicidiis et aliis delictis gentes regie multas preconizationes fecerunt in prejudicium dicti domini de Ruppe et ipsum expoliando a possessione seu quasi meri imperii antedicti, gentibus dicti domini de Ruppe contradicentibus et conquerentibus de predictis. Super quibus procurator dicti domini de Ruppe coram senescallo Bellicadri libellum porrexit procuratori regio, petens adjudicari et restitui possessionem seu quasi meri imperii et ejus excercicium castri memorati et prestari patientiam per gentes regis tunc, et lite contestata legitime et articulis traditis, producti fuerunt testes pro parte domini de Ruppe et examinati anno Domini millesimo CCC. V. per magistrum Bernardum Orsoni, notarium tunc senescalli, et per ipsum ad hec comissarium deputatum, cui procurator regius commisit testium juramenta. Quorum plures deponunt se vidisse dictas furcas erectas, 30 anni sunt lapsi, pro domino de Ruppe et predecessoribus suis, videlicet domino Poncio de Montelauro, ad causam habuit domina Jordana, avia paterna istius domini Guigonis, ex quibus testibus multi depponunt de 40 et de 50 annis et quod nunquam viderunt nec audiverunt quod gentes regie se intromiterent in dicto castro et territorio de Margaritis, donec contigit ille casus de leproso predicto, quo casu fuit predictus dominus de Ruppe primo spoliatus, que spolatio probatur per visum plurium testium. Deponunt etiam aliqui dictorum testium quod gentes dicti domini de Ruppe virilia absiza illi leproso suspensa in quadam arbore per vicarium Nemausi amoverunt et depposuerunt de arbore predicta tamquam appensa et posita in prejudicium domini de Ruppe. Et de fama depponunt sufficienter. Item depponit quod viderunt et audiverunt pluries conquerentes dominum de Ruppe et ejus gentes coram senescallis et aliis curialibus de expoliatione et injuria antedictis. Item ad probationem juris domini de Ruppe fuit productum quoddam cartularium continens quasdam inquestas factas apud Margaritas per curiales ipsius domini de Ruppe, ad merum imperium pertinentes, quarum una est de fractione muri publici et evultione terminorum et de plurium delictorum comissione facta anno Domini MoCC. septuagesimo tercio, tempore Domini Poncii de Montelauro ; alia est de morte cujusdam pueri, facta MoCCLXXV, tempore domine Jordane predicte; alia vera est antiquior, de depredatione seu furtiva substractione 54 sestariorum frumenti facta tempore dicti domini Poncii de Montelauro predesessoris, anno Domini MoCCLXV ; alia autem est de violenta occupatione cujusdam localis, eodem anno facta, alia autem inquisitio est de expugnatione cujusdam domus et janue fractione et rapina de quadam muliere violenter cognita, facta MoCCIo, XVI kl. decembr. Item fuit productum quoddam publicum instrumentum factum MoCCLXXVIIo, tempore domine Jordane, continens inquisitionem de morte cujusdam pastoris et multa alia instrumenta que infra in rationibus nominantur. Alia etiam est inquisitio in dicto cartulario de furto cuniculorum. Item fuit predictus processus supradictus habitus coram senescallis successive (phrase rayée). Item ad ostendendum titulum dicti domini de Ruppe et Posqueriis fuerunt producta duo instrumenta quorum unum est sub data MCXXI continens donationem quam fecit vicecomes Nemausi inter cetera de castro de Margaritis cum omnibus juribus suis cum filia sua domino de Posqueriis. Item aliud instrumentum confirmationem comitis Tholosani. Item est productum aliud instrumentum continens recognitionem quam fecerunt domino Poncio de Montelauro, domino de Posqueriis, conparerii de Margaritis pro parte qualibet sibi contingente, salvo sibi domino Poncio mero imperio et alta senhoria, sub data M CC LXV. Subsequenter fuerunt producti et nominati testes pro parte regia, anno Domini Mo CCC VIIIo, super unica intentione quam tradidit procurator regius, continente quod dominus rex est et sui predecessores fuerunt in possessione seu quasi meri imperii castri de Margaritis et fuerunt tanto tempore etc, qui mirabiliter nisi fuerunt loqui et depponere pro parte regia, tamen descendentes ad speciem, depponunt de illo leproso et de illo asinario et de multis preconizationibus. Que omnia confessa est pars domini de Ruppe conquerendo et litigando de eis et de injuriis propter premissa sibi factis et sic depponunt a tempore spoliationis citra. Ad quorum reprobationem fuerunt traditi articuli pro parte domini de Ruppe, continentes quod aliqui eorum sunt infames perjuri, ebriosi, excommunicati et unus sortilegus, alter eorum est ille asinarius, alii parum vel nichil depponunt contra dominum de Ruppe. Post hec fuit comissum liberatorie et mandatum per dominum regem domino Adzemario de Pictavia quod vocato secum senescallo et aliis evocandis faceret super dicto processu justicie complementum, quod, quia cum dominus Adzemarus vacare non posset, fuit iterum sibi mandatum et comissum et domino Johanni Marci, judici majori Tholoze, quod, resumptis processibus, coram senescallo et dicto domino Adzemario ita quod alter alterum non expectaret, questionem, adjuncto sibi senescallo, fine debito terminarent. Rursus fuit comissum per predictum dominum nostrum regem domino Johanni predicto et judici Riparie, subrogato loco domini Adzemari predicti, adjuncto eisdem senescallo et juxta tenorem precedentis comissionis procederent in negotio memorato. Coram quibus comissariis una cum adjuncto fuit productus processus supradictus habitus coram senescallis successive. Fuit etiam producta informatio facta per dominum Adzemarium de Pictavia, per quam reperitur advocatum regium et alios quamplures judices regios dicte senescallie depposuisse per juramenta quod secundum conscientias eorum et secundum quod eis videbatur, magna injuria fiebat domino de Ruppe de premissis, et aliqui eorum reddunt causas dicti sui utpote, quia audiverunt dici ab illo Monacho de Aquilerio quod multum dolebat quia inceperat explectare de alta justitia in castro seu territorio de Marguaritis in prejudicium domini de Ruppe, et hanc eandem causam aliqui ex testibus reddunt. Insuper depponunt aliqui ex judicibus quod pluries audiverunt inter conciliarios senescallie loquendo et conferendo de ista materia, quod injuria fiebat ipsi domino de Ruppe. Coram quibus etiam comissariis et adjuncto seu ejus subdelegato procurator regius tradidit articulos ad reprobandum testes domini de Ruppe, continentes quod aliqui sunt de Margaritis et alii feudatarii domini de Ruppe, et propter hoc non possunt ferre testimonium pro ipso, alii pauperes, alii tabernarii, aliis familiares domini de Ruppe, et alier eorum fuit hereticus. Super quibus fuerunt testes producti pro parte regia que pauca depponunt que jus offendant domini de Ruppe, nisi forte in hoc quia aliqui sunt feudatarii ejusdem. Item esto quod aliqui sint oriundi de Margaritis et propter hoc subditi domini de Ruppe, ratione partis sue basse jurisdictionis occuppate, qui dominus rex probavit ea que probavit in presenti processu per illos solum de Margaritis. Senescallus vero negociis regiis occuppatus utpote propter guerram Vasconie, propter quam profectus fuit in Franciam, adjunctus predictis comissariis comisit vices suas et ipsum loco sui literatorie instituit in hac parte, quam comissionem dixit procurator regius dictum senescallum non posse nec debere fuisse. Et ideo dicti comissarii sine presentia senescalli procedere non possunt, ut dixit, multasque rationes tradidit infra per diversas partes dictus procurator regius, necnon pro parte dicti domini de Ruppe multe fuerunt tradite rationes quas non attemptabo summare. Rationes procuratoris regii Prima, quia petitio est inepta et sibi contraria reddita per partem domini de Ruppe ad incar. possessionem seu quasi meri imperii et ejus exerxicii castri Margaritarum, deinde eandem possessionem seu quasi petiit sibi restitui, que predicta simul sibi contraria. Nam in eo quod petit eam, judicari posset seu quasi dicti meri imperii petit quod non suum duit, et in eo quod petit possessionem seu quasi sibi restitui, petit sibi restitui quod fuit suum. Quare predicta petitio est contraria sibi et inepta et ideo reppellenda ut c. de et servo cor. l. i et justi, de acto c. sit itaque. Posito absque prejudicio quod dicta petitio fuisset abta, adhuc pars domini de Ruppe debet subcumbere. Nam cum petatur sibi in libello possessionem seu quasi restitui et ipse dominus de Euppe non probaverit possessionem neque derectionem, non vendidit sibi locum, restitutio, cum ille qui petit restitutionem alicujus rei seu quasi duo habet probare de necessitate, possessionem et derectionem, ut de vi. et vi ar. l. i s. i. et extra de restitutione expol. c. olim. Item posito sine prejudicio quod pars domini de Ruppe aliquid probasset de intentione sua per testes per ipsos productos, adhuc testimonia dictorum testium non prejudicant procuratori regio tam ratione generali quam ratione particulari, ratione generali quia probatum est per procuratorem regium, et in actis apparet evidenter quod omnes testes producti per partem domini de Ruppe oriundi castri Margaritarum sunt, eidem domino de Ruppe subditi et subjecti, et tales qui necesse habent parere domino de Ruppe quantum ad bassam jurisdicionem, et tales a testimonio repelluntur. Item in speciali anullantur quia sex primo testes producti anullantur quia sunt feodatarii et qui fidelitatem cum juramento prestiterunt domino de Ruppe, quia pro eo ferre non potuerunt testimonium cum talis obligatio sit quoddam genus servitutis, et sicut servus non potest ferre testimonium pro domino ita nec isti ut c. de test. l. servus. Item non nocent testimonia aliorum sex testium que dicuntur se nichil scire omnino nec nocent etiam testimonia 4 testium cum sint ignoti et eorum natio ignota. Ceteri vero testes non prejudicant quia sunt reprobati evidentissime : quidam sunt reprobati ut condempnati de heresi, quidam reprobati ut familiares et domestici et curiales et not. dicti domini de Ruppe, ut per acta apparet. Item posito sine prejudicio quod dicti testes non essent reprobati, adhuc eorum testimonia non prejudicant procuratori regis rationibus infrascriptis. Prima quia testes producti per partem domini de Ruppe aliqui deponunt quod viderunt fircas que dicebantur esse domini de Ruppe, quidam deponunt quod dominus de Ruppe habebat ibi furcas. Interrogati de excercicio dicunt quod nullum exercicium fieri meri imperii ibidem, unde si signum furcarum inducat (sic) merum imperium vel probet merum imperium, dicendum est quod non, quia signum non probat id quod designat, sicut nec anulus probat matrimonium, nec instrumenta dotalia faciunt matrimonium, ut c. de nuptiis, l. itaque, et melius ex. de preseumpt. c. illud et probatio debet fieri de necessariis, ut Nov. de legibus, l. non omnium, et furoe non probant illum actum qui probare debet in mero ut pura, membri absisione vel ultimum supplicium. Item testimonia istorum testium non valent quia non depponunt quod viderunt furcas erectas illo tempore quod premititur et tamen possessio debet esse continua, ut jus aliquod ex prescriptione acquiratur ex ea ut de usu l. sine possessione et de divers. et tempore prescripto, l., nec talis possessio potest prejudicare procuratore regio cum de jure communi sit fundata intentio domini nostri regis et ideo partes obtinent possessoris, ut servitus deu, l. sicuti. c. aristo. Item posito absque prejudicio quod pars domini de Ruppe aliquid probasset in effectu, adhuc tamen pars domini regis plus et melius et longius [2o peau] probavit de intentione sua. Nam certum est quod pars domini de Ruppe non probavit aliquid excercicium meri imperii et tamen pars domini regis probavit pluribus modis excercicium. Nam probavit qualiter cuidam leproso gentes regie fecerunt amputari virilia in castro de Margaritis qui defloraverat quandam virginem. Item probatum est per regium procuratorem quod, cum plures essent delati de omicidiis et de aliis maleficiis perpretatis infra jurisdictionem Margaritarum, curiales regis citabant preconizationes, fieri faciebant, et sententias promulgabant, ut apparet evidentissime per processum qui ymo probant esset procurat. regis, a tempore Beatissimi Ludovici citra et ultra, et per tempus 30, 40, 50, 60, 70 dominus rex et gentes sue sint in possessione seu quasi cognoscendi de hiis que tangunt merum imperium de quo dominus de Ruppe facit questionem. Item hodie certum est de jure quod si dominus rex concederet aliquod castrum alicui militi, nunquam transferretur merum imperium nisi expresse ageretur in concessione, et ita determinant hodie nostri doctores per l. de offi presi. l. per vult. et de hiis que in Fran. credi ali l. aut l. si pr. Si ergo generalis concessio principis non transfert merum imperium nisi expresse agatur. Quomodo ergo signum furcarum transferret non video, preterea jura dicunt quod servitus, quam habet causam interpaulatam et non naturalem non prescribitur, nisi tanto tempore cujus memoria in contrarium non existit, ut de aqua co et esti. l. i, c. i et servitus ven. l. si quis et l. hoc jure, c. ductus. Sic dicendum est ut in proposito. Unde si hoc non probaverit pars domini de Ruppe, debet subcumbere, maxime quia si posset dici signum furcarum possessio, quod non potest, et apparet per acta, aliter intervenit interruptio civilis et naturalis. Quare petiit idem regius procurator ut suppra, vel saltim exspectare dominum senescallum, tamquam adjunctum dominis comissariis, sine quo non videtur posse procedi in hoc presenti negocio cum industria persone, sensciatur electa, nec concensciens idem regius procurator alicui comissioni facte per dominum senescallum super isto negocio, nisi si et in quantum esset utile domino nostro regi et nisi si et in quantum dicta comissio de jure posset sortiri effectum. Que quidem omnia supradicta idem regius procurator petit in actis inseri presentis cause, et nichilominus petit de contentis in presenti cedula sibi fieri, si necesse sit, publicum instrumentum. Post predicta, alia die, dictus regius procurator excepit de messium feriis, quod admissum non fuit. Et procurator domini de Ruppe tradidit rationes que sequntur. Rationes procuratoris domini de Ruppe Petitio domini de Ruppe concipitur super utili interdicto, videlicet in eo quod narratur quod dominus de Ruppe fuit per gentes regie spoliatus, et petitut possessio restitui, videlicet quod gentes regie prestent patientiam ut ipse possit possidere, non obstat quod pars regia dicit ibi esse contrarietatem in eo quod petitur adjudicari ut videatur quod hec petatur, proprietas jurisdictionis in dictum dominum de Ruppe transferri. Nam ratus intellectus exorbitatur quia verbum adjudicari est generale, se extendens ad omnia, q. nichil aliud petere adjudicari quam judicium dici. Et ideo secundum quod apparet intentas. per presedentia vel sequentia, ad omnia potest adaptari. Cujus quidem petitionis intentio plene et sufficienter probatur. Pro parte dicti domini duo enim probantur que sufficiunt, videlicet possessio et spoliatio. Possessio enim plene probatur, dupliciter, uno modo per dictum efficax, non specificatum, alio modo per dictum specificatum. Per non specificatum autem quia plures testes pro parte dicti domini absolute depponunt verum esse quod dictus nobilis fuerat in possessione vel quasi meri imperii, ut in prima intentione continetur. Que intentio ponit quod dictus dominus seu pater suus et ejus antecessores fuerant in possessione vel quasi meri imperii per 10, 20, 30 etc. Et hoc deponit dominus Bernardus Mascaroni, miles, primus testis, et idem deponit Paulus de Convenis, sextus testis, et idem magister Guillelmus.XV. testis, et hoc idem deponit Raimundus de Fayo, domicellus, XXIII testis, per modum aut specificate, quia multi testes depponunt specificate quod predictus dominus seu sui predecessores fuerant in dicta possessione pro eo quia habebant furcas erectas in tenemento Margaritarum. Et hoc deponit expresse dominus B Mascaroni, primus testis, et dictus G. Ricavi, secundus testis, et Bernardus Arbosseti, tertius testis, G. Bloquerii, quartus testis, et Bernardus Nuberti, sextus testis, et Paulus Camenus, VII testis, et Raimundus Crocelli, IX testis, et Vesianus Portalis, XI textis, et Guillelmus Bamo, XII testis, et Raimundus de Margaritis, XIII testis, et Petrus Deodati, XIIII testis. Que quidem furce sufficienter meri imperii possessionem probabant. Nam per diversos actus quis habet et retinet possessionem meri imperii, quandoque per actus parativos seu preparativos, quandoque per actus excequtivos, quandoque per utrosque. Actus enim preparativi sunt furcas habere, homines capere pro criminibus, incarcerare, inquirere, condempnare et consimiles, actus vero excequtivi sunt suspendere, mutilare et consimiles. Qui quidem actus preparativi ita bene probant possessionem, sicut et excequtivi, si excequtivi non sequantur vel ex non causa, ex causa justa, et non causa. Enim, ut puta furce erecte tenebantur, vel preconizationes fiebant spectantes ad merum imperium et actus excequtivi non fiebant quia casus non contingebat, vel pro criminibus homines capiebantur et subsequenter non condempnabantur quia non apparebat causa non procedendi, et h etiam mu jura a consimilibus. Nam si quis foramen inmitendi signi causa paratum haberet quamvis tignum non inmisit, possessionem nichilominus habere et retinere videtur servitus signi inmitendi. Et idem est si quis fundamenta edifficii construxerit quamvis non edificaverit, possessionem tamen edifficandi, et demum construendi habere et retinere videtur. Nam modica aut nulla differencia est in habendo et retinendo possessionem sive per actus preparativos, sive exequtivos, nisi post preparativos ad excequtivos non perveniretur casu contingente vel quia impediretur. Item multi testes depponunt quod officiales domini Margaritarum ceperunt quendam hominem qui rem cum quodam asino habuerat. Hoc enim depponunt primus, II, IX, XVIII et plures alii. Item aliqui depponunt quod officiales domini Margaritarum fecerunt fieri fustigationes pro adulteriis in dicto loco, prout depponunt VI testis et XX. Item non solum per testes, sed etiam per instrumenta probatur possessio dicti meri imperii, prout apparet per quedam instrumenta producta, quorum primum incipit Anno Domini Mo CC XXXVIII, secundum vero incipit Anno ab Incarnatione Domini Mo CC LXXVIIIo. Item probatur per inquisitiones factas per curiales dicti domini Margaritarum per plura publica instrumenta quorum primum incipit Anno Domini Mo CC LXXIII, secundum vero incipit Anno Domini Mo CC LXXIIII, tertium vero incipit Anno ab Incarnatione Domini Mo CC LXV, quartum vero incipit Anno ab Incarnatione Domini Mo CC Io, quintum vero incipit eodem modo sicut quartum, sextus vero incipit Anno Domini Mo CC I. In quibus quidem instrumentis plenissime continetur quemadmodum officiales domini Margaritarum plures inquisitiones fecerunt contra criminosos in casibus ad merum imperium pertinentibus et plura etiam alia instrumenta sunt producta casus consimiles continentia. Item probatur per duo publica instrumenta quorum primum incipit In nomine Domini, ego Bernardus, Nemausi, Agatensis, Biterrensis vicecomes et aliud incipit Anno ab Incarnatione Domini Mo C LXXXXV in quibus continetur quod dictus vicecomes donavit in dotem cum filia sua castrum Margaritarum cuidam predecessori dicti domini Margaritarum et quicquid dictus vicecomes habebat, et quemadmodum comes Tholozanus subsequenter dictam donationem confirmavit, per que instrumenta manifeste probatur proprietas jurisdictionis dicti castri fuisse predecessoribus dicti domini, quod probatur ex duobus : uno respectu persone donantis nam satis apparet quod ille qui erat dominus totius terre haberet ibi altam justiciam, alio vero respectu ferme donationis quia generaliter castrum donavit et quicquid [...]