In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, amen. Nos Inguerranus dominus de Couciaco, comes Sussionensis, sanus mente quamvis infirmus corpore, considerantes nichil cercius esse morte, nichil autem incercius hora ejus, de bonis a Deo nobis collatis fecimus et ordinavimus testamentum seu ultimam voluntatem nostram in hoc presenti codicilli modo et forma continentis: primo et ante omnia animam nostram altissimo Creatori totique curie supernorum recommandamus sepulturam nostram, eligentes in ecclesia et loco per nos alias nominato in testamento nostro seu ultima voluntate in Francia ordinato, cui nullo modo volumus hic presens codicille derogare seu prejudicare, sed intencionis nostre est quod suum valeat plenarie sortiri effectum et hoc presens codicille seu testamentum ordinamus ad ejusdem ampliacionem et augmentum. Item, volumus et ordinamus ac eciam obligamus omnia jocalia ceteraque bona mobilia nostra, ymo eciam terras nostras de Couciaco et comitatum Suessionensem, et principaliter predictum comitatum aliasque possessiones nostras ubicunque sint, et taliter quod nullus heredum nostrorum aut causam nostram habentium eisdem possit uti vel gaudere quoquo modo, donec monasterium Sancte Trinitatis prope civitatem Suessionensem per nos fundatum fuerit perfecte completum sicut jampridem in precedenti jamdicto testamento lacius ordinavimus. Item, volumus quod per ordinacionem executorum nostrorum fiat in eodem monasterio una notabilis crux de argento, ponderis quadraginta marcharum Parisiensium, unum thuribulum de argento, buretas duas pro vino et aqua cum pelvi ad lavandum manus, cum uno pulcro calice argenti deaurati et quatuor ornamentis ad celebrandum, quorum tria communibus diebus servient et quartum fulcitum pro diacono, subdiacono et presbitero, pro festis solemnibus. Item, legamus fabrice ecclesie Beate Marie de Lieuce, diocesis Laudunensis, mille florenos ad scutum de cugno regis Francie; item, Beate Maria de Nogento, mille florenos ad scutum de cugno predicto; item, ecclesie Beati Johannis Ambianensis, pro perficiendo capellam per nos alias in eadem ecclesia ordinatam, octingentos florenos auri ad scutum ut supra; item, ecclesie Beate Marie de Bolonia, pro consimili opere, octingentos florenos auri ad scutum ut supra; item, fabrice ecclesie Beate Marthe de Tharriscone, sex centos florenos ut superius; item, capelle Beati Petri de Luxembourg in Avinione, centum florenos ad scutum; item, Sancto Anthonio Vianensi, ducentos florenos ad scutum, etc. [sic]; item, fabrice Beate Marie Carnotensi, que, ut firmiter credimus, fecit pro nobis miraculum appertum, sexcentos florenos ad scutum; item, Beate Marie de Monteforti, centum florenos ad scutum; item, fabrice beate Katharine supra Rothomagum, centum florenos ad scutum; item, fabrice ecclesie Beati Michaelis in periculo maris, in confinibus Normanie, centum florenos ad scutum; item, fabrice ecclesie Beate Marie Parisiensis, ducentos florenos ad scutum; item, hospitali pauperum [domus] Dei Parisiensis, juxta ecclesiam predictam, octingentos florenos ad scutum, ut supra; item, pro distribuendo Parisius pauperibus Dei, mille florenos ad scutum. Item, si capella quam dudum ordinavimus in ecclesia fratrum heremitarum Sancti Augustini Parisiensis non sit facta et completa, volumus quod compleatur et fiat ultra pro eadem in predicto testamento nostro ordinata adhuc in ejusdem capelle augmento tres centos florenos legamus. Item, volumus quod debita nostra legitime probata solventur. Item, ultra alias ordinaciones in priori nostro testamento ordinamus dare pauperibus in terra nostra mille florenos ad scutum. Item, legamus ecclesie abbacie Sancti Johannis in Vineis, pro celebrando unam missam annuatim et orando pro nobis, centum florenos ad scutum; item, ecclesie Beati Marci Suessionensis, pro simili causa, centum florenos, etc. Item, ecclesie Sancti Crispini Suessionensis, pro simili causa, centum florenos, etc.; item, ecclesie monialium Beate Marie Suessionensis, pro simili causa, centum florenos ad scutum; item, ecclesie cathedrali Suessionensi, pro simili causa, centum florenos, etc.; item, ecclesie Sancti Crispini in Chaya, centum florenos, etc.; item, Sancto Leodegario juxta castrum nostrum Suessionense, centum florenos, etc. Item, legamus ecclesie Beati Dominici in Pera decem ducatos auri; item, ecclesie Beati Lazari Eduensis, centum florenos ad scutum. Item, ordinamus et volumus quod dantur adhuc pro salute anime nostre ultra alias per nos ordinatas secundum discrecionem et bonam voluntatem executorum nostrorum sex mille florenos ad scutum. Item, legamus fratri Anthonio de Thabaidis viginti ducatos auri. Item, legamus domino Jacobo d’Amance, militi et marescallo Lotharingie, executori nostro, mille florenos ad scutum; item, magistro Gaufrido Malipiperis, in artibus et medicina magistro, executori meo, ducentos florenos ad scutum. Item, legamus robam nostram quam hic habemus servitoribus nostris hic presentibus, et cum hoc volumus quod tapiceria que hic habemus vendentur per nostros executores supranominatos, et de pecunie ex eis percepta solvatur Abraham apotecarius et mercator in Bursia, et residuum detur servitoribus nostris secundum discrecionem predictorum executorum nostrorum. Item, volumus quod per ordinacionem executorum nostrorum cor nostrum et ossa nostra portantur in Francia ad sepeliendum in ecclesia et loco in testamento ubi alias per nos nominato. Item, volumus quod executores nostri solvent domino Morrello de Amia centum et quinquaginta ducatos quos nobis concessit, et damus uxori ejusdem quinquaginta. Item, dimisimus plura jocalia nostra in Veneciis in domo et custodia domini Martini Cathuche, amici et factoris Digni Raponde, et de predictis aliqua concessimus filio nostro domino Henrico de Barro que impignoravit pro tribus milibus ducatis, et eciam predicto filio nostro concessimus in pecunia numerata in isto viagio mille ducatos ad scutum Francie, que omnia volumus et ordinamus per eum reddi et restitui predictis executoribus nostris ad complementum testamenti nostri predicti seu codicilli. Item, ordinavimus et fecimus seu constituimus executores nostros, una cum in alio nostro testamento nominatis, dominum Jacobum d’Amance, militem, et magistrum Gaufridum Malipiperis supranominatos, ad omnia in dictis testamentis nostris exequenda. Volumus tamen pro celeri expedicione nostre executionis seu voluntatis [quod] quatuor de nostris executoribus sufficiant, inter quos semper sit unus eorum baillivius noster de Couciaco vel Johannes Pontein in absencia ejus. Et ut ista voluntas seu ordinacio nostra ultima suum, prout ordinamus, sorciatur effectum, domino nostro regi requirimus quod terram nostram de Couciaco et comitatum Suessionensem quoad tria castellania in manus suas ponat et teneat, et proventus et redditus predictarum nostrarum terrarum tradi et deliberari faciat predictis executoribus nostris. Rogamus insuper in tuicione predictorum executorum et executionis dominum nostrum Philippum de Arthesio, comitem Augi et Francie constabularium, dominum marescallum Bouciquaut et dominum de Tramoillia, quod ipsi executoribus nostris in predictis et aliis exequendis, consilium, auxilium et juvamen prestare velint et dignentur. Item, ulterius volumus et ordinamus ad breviacionem hujus ultime voluntatis nostre, execucionem seu persolucionem quod terra nostra de Hem in Virimandia, quam propriis denariis nuper comparavimus, vendatur per predictos executores, et pecunia inde recepta in hujus testamenti nostri persolucione impleatur, et de hoc eis damus plenariam potestatem, predictam terram de facto ponentes in manibus eorum. Item, rogamus Dignum Raponde quod in complendis per nos legatis superius et debitis ibidem solvendis et eciam in facto jocalium nostrorum predictorum in Veneciis existentium interponere velit vices suas. Et ut omnia per nos in isto testamento codicilli seu ultime voluntatis ordinata firma sint et stabilia remaneant et de nostra mente procedere appareant, actente requisimus dominos constabularium predictum, dominum Jacobum de Borbone comitem de Marchia, dominum Johannem le Mangre alias Bouciquaut Francie marescallum, dominum de Tramoillia, Johannem de Haugest, militem, dominum Johannem de Roichefort, Jacobum de Courtianble, Johannem de Sancto Albino, Johannem des Bordes, Guillelmum de Tramoillia, milites, et Johannem Sifrevast, armigerum, testes ad infrascripta, quod in absencia suorum sigillorum et nostri et in deffectu notarii publici, huic codicilli [sic] seu testamento nostro velint manibus propria nomina sua suscribere. Acta et facta in Bursia, decima sexta die mensis februarii, anno Domini millesimo trecentesimo nonagesimo septimo. Collacio facta cum originali in papiro confecto, subsignato et subscripto nominibus que dicebantur signa manibus militum et scutiferorum premissorum, litteris prorsus disimilibus scripta, videlicet: Philippe d’Artois, conte d’Eu et conestable de France. — Jaques de Bourbon, conte de la Marche. — La Trimoille. — Jehan de Roichefort. — Jehan des Bordes. — Bouciquaut, mareschal de France. — Jehan de Haugest. — Sifrevas. — Courtiambles. — Jehan de Saint-Aubin. — Guillaume de la Trimoille. Supradicta collacio facta anno Domini millesimo quadringintesimo primo, die vicesima secunda mensis aprilis.