*A*) Ordinatio generalis Capituli anni 1522. *Diffinitores* : de **Cistercio* s. th. pr., de Roseriis, s. th. pr., de Miratorio, de Bellavalle, monasteriorum abbates ; de **Firmitate**, de Maceriis, de Septem fontibus, de Aceyo, monasteriorum abbates ; de **Pontigniaco**, de Quinciaco, de Ioyaco, de Belloloco, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Longovado, de Ripatorio, de Bullencuria, monasteriorum abbates ; de **Morimundo* de Lococrescenti, de Bithania, de Clarofonte, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Aceyo, de Belloloco, monasteriorum abbates. *Magistri caeremoniarum* : de Claravalle, de Morimundo, monasteriorum abbates ; prior et supprior Cistercii. *Promotor causarum* : Provisor collegii S. Bernardi Parisiensis. *Receptores excusationum* : de Longovado, de Quinciaco, monasteriorum abbates. *Portarius diffinitorii* : frater Ioannes Bartholomey, s. th. pr., Longivadi religiosus. *Notarii abbates* : de Roseriis, s. th. pr., de Septenfontibus [Septemfontibus], monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Miratorio, de Aceyo, monasteriorum abbates, et quos Rmus dominus noster Cisterciensis voluerit nominare. *Notarii ad pedes* : fratres Guillemus [Guillelmus] de Divione et Petrus de Divione, Cistercii professi. Anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo secundo, et die vigesima prima mensis maii, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta sunt et diffinita quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo (*non citatur nomen pontificis*), *etc. ut in anno* 1521. 2.  Praeterea pro serenissimo … *etc.* 3.  Insuper pro burgensibus … *etc.* 4.  Ceterum pro pace … *etc.* 5.  Demum pro felicis … *etc.* DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos frater Guillermus, … *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa … (*locus vacuus*) pro resta computationum … *etc.* 7.  Praesens generale Capitulum cupiens toto affectu alumnos suos semper regno Dei coaptare, et ideo quos cognoverit semel aratro manum conseruisse, retro nullatenus respicere debere, sed prosequi viriliter, quod felici successu inceptum est, renovat, approbat et confirmat diffinitionem in novissimo generali Capitulo de visitatione et reformatione Ordinis monasteriorum editam, omnes et singulos Ordinis visitatores et reformatores in visceribus charitatis exhortando, et nihilominus districte eisdem praecipiendo, quatinus iuxta eorum claram intelligentiam et promptum religionis zelum, eiusdem diffinitionis tenorem in exsequendis huiusmodi visitationibus et reformationibus prosequantur, in plenaria Ordinis potestate. 8.  Praesens generale Capitulum graviter ferens quorumdam Ordinis duritiam et protervitatem nolentium persolvere quottas contributionum et subsidiorum eis tam discrete, mature et necessarie impositorum ; ideo praecipit omnibus et singulis Ordinis commissariis ubilibet constitutis, praesentibus et futuris, quatinus sub censuris et poenis eiusdem Ordinis contra tales procedant, compellendo eos per omnes iuris et iustitiae vias ad solvendum summas tam contributionum quam subsidiorum eis iam impositas, vel etiam imposterum imponendas, invocato ad praemissa omnia et ea tangentia, si opus sit, brachii saecularis auxilio, consilio et favore, in plenaria, etc. 9.  Quoniam constat multos Ordinis tam abbates quam commendatarios hucusque aegerrime tulisse et conquestos fuisse, dicentes sese gravari in quottatione contributionum suorum monasteriorum, quorum nonnullis in proventibus et redditibus abundanter adauctis, alia notabiliter diminuta sunt, ita ut nonnullorum taxae minus adaequate eisdem respondere facile noscantur. Ideo praesens generale Capitulum omnibus commissariis Ordinis confert auctoritatem eis districte iniungendo, quatinus singuli in sua commissione citent singulos abbates ad comparendum ad proximum generale Capitulum visuros se taxari secundum verum valorem modernum, et ut ad praesens, suorum eorumdem monasteriorum, cum intimatione quod, sive sic vel non comparuerint, nihilominus perficietur per patres praesentes huiusmodi taxae debita aequiparatio, in plenaria, etc. 10.  Sacrae religionis nostrae devotio primitus in fide Christi fundata, et hactenus iugiter continuata, merito nos excitare debet, nequando in posterum eam falsa doctrina obfuscari, laedi, aut diminui quoquomodo contingat ; quapropter praesens generale Capitulum summopere circa suos praecavendo, in virtute salutaris obedientiae, et sub excommunicationis latae sententiapoena, omnibus et singulis Ordinis regularibus personis districtissime prohibet, ne perversam illam doctrinam, cuius fama pene iam omnium auribus percrebuit, et quae dicitur a quodam Luthero nomine emanasse, sectentur aut audiant, seu etiam libros ipsius, et qui distribuuntur, legant, conservent aut habeant ; praecipiendo provisoribus Ordinis universi et praesidentibus collegiorum, ne permittant scolares Ordinis illam doctrinam, seu potius haeresim et errorem studere, seu libros habere aut pertractare, sed quos invenerint, facta diligenti inquisitione, comburant aut destruant ; quod si qui in praemissis, quod absit, fuerint rebelles aut inobedientes, puniant eos aut per emissionem perpetuam ex collegiis seu alias, prout iudicaverint, in plenaria, etc. 11.  Quoniam, docente experientia, compertum est diffinitionem novissime factam de recurrendo in casu electionis faciendae ad proximum abbatem monasterii, cuius facienda electio, vergit in contemptum patrum abbatum, necnon et in religionis non modicum dispendium, quandoquidem nonnunquam ad tales recurritur, qui ad effectum debitae electionis satagere aut nolint aut nesciant, quin potius favent male affectatis eligentibus ; ideo praesens generale Capitulum memoratam diffinitionem cassat irritat et annullat, iniungendo nihilominus patribus abbatibus iurisdictionem habentibus, quatinus deinceps et maxime in partibus longe a se distantibus deputent commissarios idoneos, quibus possint dare potestatem alios in casu substituendi, qui quidem et ipsi substituti possint iuxta formam sibi factae commissionis, quotiens opus extiterit, in huiusmodi electionibus praesidere, in plenaria, etc. DIFFINITIONES SPECIALES 12.  Praesens generale Capitulum debite informatum de virili resistentia facta per abbatem de Ardorello contra commendatarium de Caduino, de facto attentante visitare idem monasterium de Ardorello, laudat in primis huiusmodi resistentiam factam, tamquam ex zelo dilectionis Ordinis procedentem ; deinde irritat et annullat si quas in huiusmodi visitatione sententias excommunicationis in abbatem aut conventum intulerit, seu alias quovismodo ordinationes instituerit, aut sanxerit observandas, quod quanto solum ab eiusdem commendatarii iurisdictione directe vel indirecte per se vel per alium procedere possint et pro refusione expensarum in negotio huiusmodi, quas sibi fieri petit, rogat idem generale Capitulum, meliorem opportunitatem expectet, considerata penuria Ordinis nunc existente, et nihilominus ei spondet in ulteriori petitorum prosecutione adiunctionem una cum sumptuum et expensarum refusione, eidem abbati de Ardorello indulgendo et praecipiendo, quatinus commissarium eiusdem commendatarii de Caduino ad eum missum pro executione eiusdem commissionis, et qui de facto exsecutus est, de Ordine, monachum citet ad futurum proximum generale Capitulum, responsurum sibi obiiciendis per procuratorem causarum in plenaria Ordinis potestate, hortando denique eumdem abbatem, quatinus bene inceptis pro Ordinis tuitione semper viriliter insistere curet. Datum, etc. 13.  Praesens generale Capitulum pestiferas et graves insolentias quotannis per famulos abbatum in egressu et girovagatione monasterii Cistercii fieri solitas considerans statuit, ut qui sine dominorum Diffinitorum et portarii consensu dicti monasterii Cistercii portam egressi fuerint, magistrorum suorum perpetuo abdicentur famulatu ; quod si qui abbates in eorum animadversione et eliminatione negligentes inventi fuerint, poenae subiaceant arbitrariae, in plenaria, etc. 14.  Praesens generale Capitulum, pensata nature horrenda, gravi, periculosa et sanguinea fratris Guillelmi Terroux in abbatem suum de Roseriis, s. th. pr., conspiratione, et eiusdem abbatis suo ductu favore et auxilio enormi et manifesta membrorum mutilatione, visis, lectis et auditis his, quae super ea quarta, quinta et sexta maii hoc anno Domini 1522 in monasterio de Gratia Dei coram abbatibus de Bellavalle et de Monte Sanctae Mariae, Rmi D. N. in ea parte commissariis, et decima nona huius mensis coram patribus Diffinitoribus in diffinitorio, et sequenti die vicesima coram abbatibus de Maceriis et Belloloco, a patribus Diffinitoribus in ea parte deputatis, in camera prioris Cistercii, et subinde vicesima prima hac die dicti mensis maii coram patribus Diffinitoribus in praedicto diffinitorio iterato approbavit et spontanee confessus est, iudicat, profert, sententiat et condemnat praedictum fratrem Guillelmum Terroux ad honorabilem emendam nudis pedibus et capite, taeda accensa hac die hora Capituli Deo, Ecclesiae, Ordini, Rmo D. N., patribus Ordinis et dicto abbati de Roseriis laeso infligendam ; condemnat insuper eum ad reclusionem et incarcerationem per triennium in aliquo remoto monasterio, ter in septimana in pane doloris et aqua tristitiae, quo tempore durante et eodem elapso, declarat eum ad quaecumque Ordinis beneficia et officia inhabilem, eliminatque perpetuis temporibus a praedicto de Roseriis professionis suae monasterio, regressum ad dictum monasterium, patriam et provinciam, sub poena perpetui carceris, ab eodem abbate de Roseriis eidem sine quovis alio processu iustitiae infligenda, prohibendo, in plenaria, etc. 15.  Praesens generale Capitulum non aequanimiter ferens abbatis commendatarii de Fonteneto ingratitudinem, non ferentis habitum Ordinis, non minus contra eiusdem Ordinis regulam et statuta, quam contra SS. D. N. Papae ordinationem, prout constat ex forma provisionis suae de eodem monasterio. Ideo, in virtute salutaris obedientiae, et sub poenis et censuris Ordinis praecipit, quatinus se in moribus et habitu per omnia conformet ipsi Ordini nostro, omnibus et singulis eiusdem monasterii regularibus personis similiter prohibendo, ne in his quae iurisdictionem spiritualem, et officiorum institutionem respiciunt, ei in aliquo obediant, donec et quousque sese, ut supra praeceptum est, saltem in habitu Ordinis, Ordini nostro conformaverit, sed in his iuxta privilegia Ordinis domino de Claravalle patri suo per omnia obedient, et obtemperabunt ; cui quidem domino de Claravalle idem generale Capitulum iniungit, quatinus et officiarios ipsos in eodem monasterio instituat, et in aliis eis subveniat, quae dictam iurisdictionem spiritualem respiciunt. Ut autem praedicta diffinitio debitae executioni demandetur, dictum praesens generale Capitulum auctoritatem committit domino abbati de Pontigniaco, et idem, si opus sit, per omnia faciat idem dominus de Claravalle in ordine ad monasterium de Caroloco, in plenaria, etc. ELECTIONUM CONFIRMATIONES 16.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii, … *etc.* et est talis : Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Guillermi de Cruce ad abbatialem dignitatem monasterii de Castellariis, Ordinis nostri Cisterciensis in dioecesi Pictaviensi, rite et canonice factam per monachos eiusdem monasterii, praesidente in ea abbate monasterii de Moroliis, tamquam commissario domini abbatis de Claravalle, dicti monasterii de Castellariis patris abbatis, factam et celebratam, *etc.* approbat, *etc.* supplendo, *etc.* Datum, *etc.* 17.  Ad idem, de electione fratris Symonis Chartier ad dignitatem abbatialem monasterii de Ioyaco in Senonensi dioecesi, praesidente in ea domino abbate de Pontigniaco. 18.  Ad idem, de electione fratris Michaelis Le Febure ad dignitatem abbatialem monasterii de Fonte Danielis, in Cenomanensi dioecesi. 19.  Ad idem, de electione fratris Ioannis de Duderscardt ad dignitatem abbatialem monasterii de Lapide Sancti Michaelis, in dioecesi Halberstadensi. TRACTATUUM CONFIRMATIONES 20.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii, … *etc.* et est talis : Domino abbati de Pontigniaco praesens generale Capitulum committit, quatinus contractum initum inter abbatem et conventum de Quinciaco ex una, et Claudium Noyrot seniorem, Cladium Noyrot iuniorem, et alios in eodem contractu nuncupatos ex altera partibus, diligenter examinet super commodo et incommodo praedicti monasterii, et secundum quod iuris noverit esse et rationis, confirmet vel infirmat, in plenaria, *etc.* Datum, *etc.* 21.  Ad idem, pro Philippo de Montebeliart super commodo vel incommodo praedicti monasterii de Quinciaco, cuius commissio dirigitur domino de Pontigniaco. 22.  Domino abbati de Claravalle committitur, quatinus facta diligenti inquisitione super duobus tractatibus quorum unus initus est et passatus inter abbatem et conventum de Ripatorio ex una, et Nicolaum de Corberon partibus ex altera, et reliquos tractatus inter eumdem abbatem et conventum et Nicolaum Le Bey, si invenerit dictos tractatus cedere in profectum eiusdem monasterii, approbet et confirmet eosdem, si minus, reprobet vel infirmet, in plenaria, etc. 23.  Abbatibus de Vallelucenti et de Rigniaco committitur, quatinus facta diligenti inquisitione super duobus tractatibus, quorum unus initus est et passatus inter dominum abbatem et conventum de Pontigniaco, et Ludovicum Bertrand et Reginaldum Blault partibus ex altera, si invenerint dictum tractatum cedere in profectum eiusdem monasterii approbent et confirment ; alius inter dictum dominum abbatem de Pontigniaco et conventum ex una, et Ioannem Cabourdin, Petrum Grillot et consortes, facta simili inquisitione, referant proximo generali Capitulo. 24.  Abbatibus de Voto, s. th. pr., et de Bellobecco coniunctim et de Ursicampo, monasterii de Mortuomari patri abbati assumpto secum eorum altero, quatinus facta diligenti indagatione inquirant si monachi, abbas et conventus dicti monasterii de Mortuomari poterunt aliunde debitis mille scutorum, et aliis suis debitis satisfacere, quam per alienationem alicuius mobilis vel immobilis dicti monasterii, et proximo generali Capitulo referant. 25.  Abbati de Bellavalle committitur, quatinus tractatum inter abbatem et conventum monasterii de Bullione et Nicolaum Champyon de Corcellis examinent et super eo generali Capitulo proximo futuro referant. 26.  Abbati de Veterimonte committitur, quatinus inquirat super venditione facienda cuiusdam grangiae nomine Kaldemych ad prioratum de Monte Sanctae Walburgis pertinentis, et referat proximo futuro Capitulo generali. COMMISSIONES 27.  Nos, frater Guillermus, etc. Praesens generale Capitulum religiosos monasterii de Candelio a pristina observantia quam hactenus laudabiliter observarunt, serpente evagationis veneno, deviare, aegre ferens, et sitiens avidissime ut quam illic plantaverat dextera Domini, sanctae religionis forma perseveret, abbati de Ardorello committit, quatinus super excessibus in dicto monasterio factis et hactenus perseverantibus diligenter inquirat et informet, patremque abbatem, si in his negligens aut minus providus inventus fuerit, puniat, secundum quod iuris erit et rationis, eosque Deo et sanctae Ecclesiae, quibus opportunum esse cognoverit mediis reconciliet, in plenaria, etc. 28.  Praesens generale Capitulum legitime informatum super indebito et inordinato utriusque status regimine monasterii de Caroloco, defectu abbatis eiusdem loci, tam per incomportationem et omnimodam abiectionem habitus Ordinis proveniente, quam alias, cupiens, quantum in se est, super eo de remedio providere opportuno, domino abbati de Claravalle committit, iniungit et praecipit, quatinus tam paterna quam totius Capituli generalis auctoritate ita in officiariorum institutione et aliis ad debitam observantiam conducentibus provideat, ut laudetur Dominus, aedificetur populus et sacri Ordinis nostri augmentum conservet. 29.  Rationis aequitas satis expostulat, ut crimina ipsa quae maiori cum deliberatione perpetrata sunt, breviori strepitu concilii et magis de plano puniantur. Hinc est quod praesens generale Capitulum, considerans iniuriae gravitatem, quae in fratrem Ioannem de Maceriis, abbatem de Roseriis, s. th. pr., a nonnullis monachorum suorum eiusdem monasterii a certis mensibus tanta cum malitia, et tam deliberato animo commissa est, volens sibi super hoc, quantum facilius et opportunius potest de remedio providere, committit abbati de Bellavalle, eiusdem monasterii de Roseriis patri visitatori, quotiens et quando opus et requisitus fuerit, ultra et propter iusrisdictionem [iurisdictionem] suam paternam qua etiam in eo uti potest, auctoritatem et plenum posse, advocato secum alio abbate ex vicinis, quem voluerit, districtissimas inquisitiones super praedictae iniuriae commissione, per censuras Ordinis et alias poenas ab his, qui huiusmodi iniuriam fecisse suspicantur, sive etiam suspicabuntur, sive iam fugitivi sint sive non, faciendi et prosequendi contra eos, sive per eiectionem perpetuam ab eodem monasterio de Roseriis, seu alias quomodocumque, pro exigentia demeriti eorum usque ad sententiam diffinitivam inclusive, invocato, si opus est, ad praemissa omnia et ea tangentia brachii saecularis auxilio, consilio et favore, in plenaria Ordinis potestate. Idem generale Capitulum praecipit omnibus Ordinis regularibus personis quatinus in praemissis omnibus et ea concernentibus et tangentibus eidem abbati de Bellavalle humiliter pareant et devote obediant. Datum, *etc.* IUDICES 30.  Domino abbati de Claravalle, assumpto secum domino abbate de Firmitate, cum potestate subdelegandi ubi impeditus fuerit, praesens generale Capitulum committit, quatinus si abbatem et conventum monasterii de Fonteneto a cuiusdam fundationis nobilis viri Hugonis de Veson, et domicellae Annae Butet intentione deviasse, et certis officiis legitimis esse obligatos instrumentis, invenerit, compellant et cogant dictos abbatem et conventum ad reddenda Deo et intentioni fundatorum officii annui debita, in plenaria, etc. 31.  Domino abbati de Pontigniaco cum potestate subdelegandi praesens generale Capitulum committit, quatinus si legitimis instrumentorum aut testium documentis invenerit fratrem Carolum de Baissey, abbatem monasterii de Fonteneto, Anselmo Varin aliquibus pecuniarum summis teneri et obligari, compellat eum per omnes iuris et iustitiae vias ad dictas summas eidem Varin integre persolvendum. 32.  Ad idem, domino de Morimundo praesens generale Capitulum committit, quatinus si abbatem et conventum monasterii de Monasteriis in Argona monasterio Cistercii aliquibus pecuniarum summis, *etc. ut supra.* 33.  Ad idem, praesens generale Capitulum, ad supplicationem Petri Carteron clerici, abbati de Aceyo et omnibus et singulis personis Ordinis mandat citare abbatem de Bullione coram priore de Miratorio, responsurum super proponendis per dictum clericum. 34.  Praesens generale Capitulum abbatibus de Bellobecco et de Gardo, et cuilibet eorum in solidum committit, quatinus si abbatem et conventum monasterii de Longovillari fratri Ioanni de Burreyo, s. th. pr., legitimis pensionis annuae decem et septem librarum, decem solidorum turon. instrumentis debite teneri et obligari compererint, compellant in plenaria, etc. 35.  Ad supplicationem monasterii de Albis petris petentis censuras ratione debitorum Ordinis contractas remitti, praesens generale Capitulum non intendit eos qui nullam administrationem habent temporalem, illa sententia innodari. 36.  Ad supplicationem fratris Ioannis de Tartro, abbatis monasterii de Lococrescenti, petentis litteras commendatitias ad senatum Dolensem in favorem sui processus super dignitate abbatiali eiusdem monasterii de Lococrescenti sibi dari, praesens generale Capitulum annuit eidem petitioni, et litteras favorabiles scribendas notariis committit. REHABILITATIONES 37.  Ad instantiam abbatis de Quinciaco, praesens generale Capitulum rehabilitat, relevat et restituit fratrem Ioannem de Dolo, alias de Calana, ad omnes dignitates, gradus et officia, etiam abbatiali dignitate inclusa, non obstante apostasia quodammodo a se incursa pro eo quod habitu suae religionis relicto, septa monasterii sui, videlicet de Quinciaco, illicentiatus exiverat, persoluto postmodum pro voluntate sui abbatis satisfactionis debito, quamobrem omnibus religiosis Ordinis prohibetur, ne deinceps sibi quid contumeliae ex eo improperent aut quoquomodo nocere praesumant. Datum, etc. * * * 38.  Quia propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1506, *n°  30. 