PROLOGUS. [1] Vitam Beatissimi Patris Maioli, confusa diffusione dispersam potius quam digestam, ut simplici brevitate colligerem  expedirem, Fratrum studiosa caritas imperavit : caritas injunxit ut scriberem,  ut præsumerem tantum opus, piæ securitatis audaciam inspiravit : ipsa quoque, quæ numquam excidit, felicem exitum pietatis proposito non negabit. In hoc ergo spiritu libertatis atque fiduciæ dilucida veritate breviter deflorabo, quos per B. Maiolum sol justitiæ radios suæ virtutis infuderit huic mundo ;  propositis auctoribus qui de illo scripserunt, sicut ex eorum tractatibus deprehendere potero, sensum veritatis eorum meo loquendi genere palliabo : nec opus erit compendia virtutum ejus rhetoricis coloribus investire, ne gloriam tanti viri non meritorum radiis illustrasse, sed verborum nebulis videar obruisse. Ipsa per se sobria nuditas gestorum ejus habet plurimum claritatis  luminis, cui certe si alienos colores induxeris, non amplificas gratiæ dignitatem, sed obumbras  minuis gloriæ majestatem. Auro quippe suus splendor omnino detrahitur, si argenti claritas inducatur ;  argenteæ puritati non mediocrem injuriam irrogas, si ei vilitatem plumbeam superducas. Non indiget vita Maioli ut urbanæ facundiæ titulis coloretur, quæ variis  festivis cælestium signorum splendoribus mirabiliter insignitur. Sed nunc ad ipsam pietatis historiam maturetur accessus : faveat huic operi simplex Spiritus veritatis, qui voluntaria oris mei sic bene disponat  ordinet, ut me  a vitio superstitionis immunem,  a culpa mendacii faciat innocentem. CAPUT I. Ortus. Studia. Archidiaconatus. Eleemosynæ. Vita monastica. [2] Beatus itaque Pater Maiolus, major meriti dignitate quam generis, transcendit suorum natalium claritatem nobili privilegio sanctitatis. Provinciæ regionis indigena, usque ad ipsos Galliæ Proceres affinitatis suæ terminos dilatavit,  a linea sanguinis Gallicani magnum sibi nobilitatis apicem comparavit : illustrior tamen fide  religionis honore nobilior, quidquid sibi ad luxum  superbiam vitæ contulerat gratia carnis  sanguinis, prudenter transtulit in argumenta virtutis. Nutritus tenere parentum cura, litteratoriis artibus traditur informandus : processu temporis cum ætas in eo adolesceret  facultas, liberalibus studiis liberaliter imbuendus : cui etiam in scholaribus disciplinis gratia præsto fuit, quæ vivacitatem ingenio, tenacitatem memoriæ subministrans, vas electionis suæ thesauris cælestibus cumulabat. Mira facilitate animi combibebat omnia, assignabat memoriæ universa, ut quidquid semel in pectoris armarium trajecisset, perennis memoriæ laqueis irretiret. Coætaneis   conscholaribus exemplo erat : eis vero, qui in illo cælestis gratiæ præludia noverant auspicari, miraculo habebatur. [3] Cumque adhuc sub annis puerilibus, ætatis impotentia teneretur,  ipsa debilitas pupillaris virtutis studium propulsaret ; concepto spiritu fortitudinis cœpit pueriles ineptias declinare,  lenocinia verborum manu sanctæ gravitatis abigere, Jam tunc Spiritus adoptionis eum in filium lucis adoptans, cœperat apud eum familiariter conversari ;  ponens in ejus pectore thronum suum, in illius conscientiæ tabula amoris sui rudimenta sculpebat. Innatus est ei amor perpetuæ castitatis : devovit Domino primitias carnis suæ ;  seipso melius nihil habens, seipsum obtulit, præparans Deo virgineam in suo corpore mansionem. Horrebat divinitus informata voluntas blanditias carnis ; votis puerilibus blandientes satellites voluptatum delicias, quasi venena mortifera fugiebat : quidquid immunditiæ vicinum fuerat  cohærens, amicus munditiæ respuebat : verecundus pudor faciem nobilis pueri venustabat,  pudicus oculus pudicæ conscientiæ nuntium se præbebat  testem. Videres in virgine puero lascivam pueritiæ levitatem censoriæ gravitatis acrimonia condemnari : videres insolentiam puerilem  motus incompositos ætatis illius matura morum canitie castigari. Hæc in eo, mater gratia, seminaria virtutum spargens, suis eum artibus imbuebat, suis disciplinis  legibus informabat : præsignans qualis postmodum futurus esset, cujus infantiam tanta compositionis arte Spiritus sanctus informasset. [4] Jam pueritiæ metas evaserat,  in florem adolescentiæ ferebatur ; cum parentes illius mortis publicum iter ingressi, eum sibi reliquerunt superstitem  heredem. Sed cum violenta Saracenorum manus, a finibus suis ebulliens, Provinciam occuparet, vastaret, dirueret atque diriperet ; relictis fundis, qui sibi ex paterno jure numerosiores obvenerant, Matisconam Burgundiæ civitatem advenit : ubi a quodam suorum affinium, qui inter urbis Proceres nobilitate  opibus eminebat, gratanter exceptus,  illo medio apud Episcopum conciliatus in gratia, divinis deinceps ministeriis mancipandus, ordinatur in Clericum  in Canonicum majoris ecclesiæ promovetur. In quo dum Pontifex pietatis auspicio primitias bonæ spei ex ipsa honestatis claritate colligeret, sæpius inculcans  repetens miscebat cum eo de servanda integritate sermonem : hortabatur eum familiari colloquio, ut nitorem munditiæ  sanctimoniæ candidatum integro corpore custodiret  corde : decere puerum, qui puritatis Auctori sacramento Clericatus fuerat dedicatus, virgineam carnem  mentem integram retinere ; primogenitum castitatis, ne a contrario spiritu suffocetur, sigillo fidei muniendum. Quod libenter audiens devotus puer, in custodiam castitatis tanta ambitione concaluit, ut minus honestas confabulationes  suspecta consortia fugiens, honestis  gravibus personis adhæreret,  suos quoque contubernales honestos faceret  pudicos; terram quoque cordis sui  agrum conscientiæ spiritalium virorum doctrinis spiritalibus compluebat :  mentem suam, ne otiantem  oscitantem spiritus malignus irrumperet, honestis occupationibus exercebat. [5] Qui etiam sapientiæ zelo ductus, amore  desiderio litterarum, Lugdunum, Galliæ primam Sedem, expetiit ;  sub Antonio quodam, sub quo Philosophiæ studia præcipue tunc florebant, disciplinis liberalibus operam dedit : multumque in brevi proficiens, discipulum exuit,  in Magistri vocabulum  honorem felici transitu convolavit. Inde quoque rediens Matisconam, cum celebris odor virtutum ejus circumjacentium aures  animos solenni opinione compleret, imponitur lucerna candelabro :  juvenis totus ex merito subsistens  gratia, invitus  nolens subit Archidiaconii personatum. Diaconii suscepto gradu, legibus Apostolicis se totum collineans  conformans, talem se vita  moribus exhibere curabat : qualem esse debere Diaconum Paulus in suis Epistolis præfigurat. Fit Maiolus, juxta nominis sui allusum, major oculus Episcopo Matisconensi : qui non tantum privatis actionibus exequendis, sed toti Ecclesiæ dispensando, curam provisionis impendebat ;  acceptæ administrationis officium viva diligentia prosecutus, studio prædicationis insudabat ; cumque plura ageret quam doceret, seipsum illis, cujus imitatores deberent fieri, proponebat. [1 Tim. 3, 8] [6] Caritas, quæ sibi in illo summum vendicaverat principatum, sua negligens, aliena curabat, magis eligens communis fieri quam privata. Tam vera condescensione affluebat in pauperes, ut compassionis igne super afflictorum miseriis ureretur. Nihil illi gratiæ cum turpi lucro ; sed quod sibi refundebat personalis officii ratio, in usus pauperum misericordi providentia diffundebat. Si vocem pauperis ad ostium clamantis audisset, ipsum Jesum in illius miseria peregrinari cognoscens, ad tantam misericordiam flectebatur, ut non requiesceret spiritus ejus, donec ex sua copia illius inopia suppleretur. Multa cum frequentia pauperum diversi sexus  generis sequebatur, ut si benignitatis ejus affectum aspiceres in egenos, virum cum misericordiæ non negares. Gaudebat se contingere vir beatus fimbriam vestimenti Jesu,  extrema in corpore Ecclesiæ Christi membra humilibus obsequiis excolebat ; non ad libidinem, sed prout cuique expediebat ; totus ad singulos, totus ad omnes, singulorum opportunitatibus totus accurrens, studebat omnibus prodesse pariter  adesse. [7] Eo tempore quo vir Domini Maiolus his invigilabat misericordiæ disciplinis, corrupti aëris intemperies agros regionis illius infœcunda sterilitate damnaverat. Exhauserat in usus  subsidia pauperum, quidquid in horreo  promptuario potuit inveniri : nilque fere supererat, quod non in operam pietatis adolescentis pietas insumpsisset. Accessit œconomus, cui domus dispensatio credebatur, anxius  contestans omnem in pauperes substantiam distributam ; pauca in horreis resedisse, quæ in stipendia quotidiana familiæ partirentur. Quem vir Domini, qui sibi nec de crastino cogitabat, blande consolatum dimisit, asserens, nihil Deum timentibus defuturum, sed ipsum diligentibus omnia cooperari in bonum. Instabant vocibus pauperes ; viduæ  pupilli lacrymosis vocibus inclamabant; pietatis ardorem, qui numquam tepuerat in viro Dei, suis clamoribus suscitantes. Quid faceret ? Quo se conferret ? Liberalis animus, qui se dudum offerebat, etiam non petenti, toties  tot vocibus imprecatus, quod porrigeret non habebat. Contulit se ad Deum misericordiæ fontem, ut quod sibi in seipso defecerat, in illo qui numquam evacuatur hauriret. Ingreditur oratorium, quod in honore S. Michaëlis trans Ararim ipse construxerat, in quo a seculi tumultibus se conferre  privatæ orationis studio consueverat incubare. Accumbit precibus, suspiriis Dominum interpellat,  solutus in lacrymas pauperibus, quibus victualia non ministrat, orationum suffragia devotior elargitur. Adest Divina pietas famulo deprecanti,  septem solidos, Maioli suspiriis  singultibus fabricatos, oculis jacentis supposuit. Caput ab oratione sustollens, videt solidos, miratur  refugit ;  ne illusio fieret inimici, aut eos aliquis perdidisset, æstuans cogitatio reveretur. Avertit oculos tertio,  tertio reflectit in solidos: procumbit tertio ut oratione solveret phantasiam. Erat quasi miraculum, ante faciem ejus solidos, a nemine deportatos, a nullo depositos, post orationem inibi perdurare: quæsitum est,  inventum neminem perdidisse. Lætus igitur donum supernæ benedictionis accepit :  per manum Grimaldi, qui hujus facti fuerat occultus  familiaris inspector, quod diei sufficeret reservato, reliquum in pauperes præcipit dispartiri. Cumque domestici suaderent ut totum in usus proprios detorqueret, ac futuræ provideret inopiæ ; Deus, inquit, noster amplius consuevit tribuere quam rogatur : qui circa nos hodie solicitudinis curam exhibuit, crastino quoque providentiam adhibebit. Quæramus primo studio regnum Dei,  secundo ordine necessaria tempori subsequentur. Gratias agamus Domino de impensis,  necessario impendenda bonæ illius fidei committamus : non deerit ipse nobis, non deerit, qui se in veritate poscentibus assistere consuevit. His verborum blanditiis vir mansuetudinis atque modestiæ, querulosæ familiæ satisfecit. Sequenti die plaustra vino onusta deducuntur ad virum Dei, quæ sibi  domui ejus sufficerent in multos dies: quæ ipse cum gratiarum actione suscipiens, largitori bonorum omnium Deo laudis sacrificium obtulit, qui benedictioni primæ donum secundæ benedictionis apposuit. O bonitas nullis temporum angustiis coarctanda ! Nudis  simplicibus Maioli verbis condescensio divina subservit, parique diligentia nec dissimili studio tam verba quam preces ipsius provehit ad effectum. Ne videretur forsitan minus dignum  quasi minus conveniens Majestati, solidos præstitisse, adjecit  vinum. Rem magnam majore miraculo cumulavit, ut utroque conjuncto famulum suum in facie totius Ecclesiæ faceret clariorem. Hoc vero probabili argumento probavit se Dominus,  ostendit Maioli devotionem  studium approbasse. [8] Per idem tempus civitas Vesontionensis, suo viduata Pastore, cum de substituendo Episcopo diversa inter se studia partium conflictarent, in hanc sententiam tota consensit, ut sibi Domnum Maiolum præficeret Sacerdotem : felicem se fore, si juvenem spectabilem genere, prædicabilem meritis, litteris eruditum, in Pontificem sortiretur, cujus ope  industria sciret sibi vitæ victualia ministrari. Quod ubi comperit vir beatus, se imparem tanto oneri, se indignum tanto honore conclamans, tota vocis  animi libertate, linguaque  manu ne fieret obviabat bonus discipulus bonum imitatus Magistrum, qui omnem hominum gloriam fugiens, ne a turbis Rex constitueretur aufugit. Numquam potuit libera voluntas ejus ad consensum provectionis inflecti, ut Sacerdotio fungeretur ; qui ipso quoque Diaconii gradu se penitus fatebatur indignum. Nolebat vir Deo dignus surgere ante lucem, sed sedere  humiliari cum Christo ; ut ei in convivio locum ultimum occupanti cæleste oraculum insonaret ; Amice ascende superius. [9] Toto hoc tempore honestus juvenis scholas rexit, liberalibusque disciplinis  artibus suos imbuens  informans ; ut calicem Philosophiæ, quo ipse ab ineunte ætate fuerat debriatus, caritative in alios docendo transfunderet. Nec illud faciens, ut avaritiæ suæ consuleret, qui præsentia prorsus aspernans, futura votis solennibus ambiebat ; sed ut providus dispensator, talentum quod acceperat distribuens ad usuram, ut traditam aliis pecuniam cum multo fœnore reportaret. Nec humani gloriam favoris aucupari, aut sui nominis terminos dilatare quærebat : sed eorum utilia magis affectans, thesaurum desiderabilem, qui ejus requiescebat in ore, dispensative in alios dividebat. [10] Hinc jam Maiolus in oculis suis minor, sed in oculis hominum major apparens, puritate vitæ  gravitate operum ab ipsis æmulis  invitis magnæ sibi reverentiæ gratiam exigebat. Cœpit ardua sequi, majora tentare,  currens in odorem cælestium unguentorum toto ad æterna desiderio contendebat. Prægustabat jam, quam bonus sit Deus Israël rectis corde :  vitæ dulcedinem naribus pietatis odorans, totus in Deum virtutis amore  gratia ferebatur. Magnus quippe consilii Angelus hunc spiritum infuderat cordi ejus, ut Ægyptum mundi hujus mente  corpore deserens, ad vicina cœnobialis Ordinis deserta migraret : hoc sibi utile apud se judicabat : hæc pia deliberatio mentem juvenis occupaverat, ut spreta libertate carnis in monachi puritatem transieret,  ab Hierico in Jerusalem, a terra miseriæ  tenebrarum in regionem quietis ac lucis, felicem sibi præpararet ascensum. Erat locus in territorio Matisconensis, in valle, quæ dicitur Cluniaca, privatus quidem situ, sed opinione  fama toto jam orbe celeberrimus  solennis. Qui longe ab humana communione semotus, tantum habebat solitariæ quietis  pacis, ut cælestem quodammodo videretur solitudinem imitari : ubi etiam ab antiquo monasterium fundatum fuit, in quo sub vito vitæ venerabilis Aymardo numerosior conventus Fratrum, cura morituræ carnis abjecta, victuro in æternum spiritui militabat : apud quos religio  honestas tanto fervore  studio colebatur, ut vivere homines more divino,  in corporibus positos præter corpora fieri mirum esset. Virtus quippe monasticæ professionis, quæ in negligentiam tota deciderat,  in Ecclesiis Gallicanis præcipue frigescebat, sic per eos est ad suum reformata principium, ut fere totus orbis religionis inde  ordinis veritatem se gaudeat consecutum. Hinc in Ecclesias Galliæ rivi sanctitatis  gratiæ defluxerunt : hinc in Occiduas mundi partes regularium præceptorum  rigoris monastici fluenta manarunt. Huc bonæ indolis adolescens Maiolus, non animum deponens sed habitum, inter scholares tirocinii cælestis alas Domino militaturus intravit. Videres juvenem more aquilæ renovatum, pennarum deposita vetustate plumescere,  ad virtutum gratiarumque reflorescere novitatem. Videres adolescentiam meritis pubescentem, pallio vetustatis exui,  ad cælestis sponsi suspirantem amplexus, in veram Christi plenitudinem reformari. Pannis infantiæ Jesu  vestibus humilitatis indutus, sacramenta ordinis, humilitatem scilicet  obedientiam, miro fervore animi sequebatur ;  in his viriliter exequendis nullum sibi patiebatur æqualem. Puritati cordis  corporis ordinatæ scientiam caritatis annectens, funem, qui difficile rumperetur, intextor subtilissimus triplicabat; totus in monachum transiens, totus monachum redolebat ;  monachi lege vivens, ad summum monasticæ religionis culmen evasit. [11] Responsa Cluniacensis Ecclesiæ ad Sedem Apostolicam delaturus Maiolus, vere monachus, Romam dirigitur ab Abbate : qui negotio fideliter  prospere terminato maturans reditum, Yporediam Italiæ civitatem devenit, ubi unus ex ejus sociis monachus subito languore correptus, acri cœpit ardore febrium fatigari. Indignata febris invaserat omnia membra jacentis, ut fere jam moriturus in proximo videretur. Anxiabatur spiritus viri Dei,  morienti pœne commoriens dolorem suum lacrymis  singultibus solabatur. Sustinuit per tres dies :  ægrotus in nullo melius se habebat. Insecuta nocte, cum defatigatis artubus soporis gratiam indulsisset, quidam ei reverentiæ personalis apparens, hortatur ut Oleo sancto perungat ægrotum,  sicut Jacobus attestatur, oratio fidei salvaret infirmum. Surgit congratulans visioni,  infirmum perungens Oleo, totum hominem qui tota desperaverat de salute in spatio unius diei reformat integræ sospitati. Multum quidem valuit Unctionis sacramentum : sed non minus Maioli lacrymæ meruerunt, quibus datum est ut tam veloci remedio infirmitati corporeæ corporalis unctio mederetur. [Jac. 5, 14] Quibus reversis Cluniacum, cum Fratribus innotuisset hoc factum ; qui prius servum Domini pro vitæ meritis honorabant, nunc per manifestam gratiam invitati, majori eum reverentia  miraculo habere cœperunt. CAPUT II. Abbatis munus impositum. Illustres virtutes. Cæci illuminati. Alia miracula. Monasteria reformata. [12] Interea venerabilis Aymardus, attendens in se naturalem occasum ætatis pariter  virtutis ; ne defectus ruina fieret ordini,  ipsius debilitas remissionem pareret disciplinæ, pia formidine verebatur. Advocat in Capitulum virtutis  sanctimoniæ legionem, cunctisque in unum corpore  animo congregatis, in suspensas circumsedentium aures hujus orationis formam deposuit. Ex magnanimi Regis audacia novimus, ait, in milites spiritum fortitudinis derivari, sicut ab opposito negligentia remissi Ducis collateralibus animum dissolutionis inspirat : adversa capitis valetudo toto redundat in corpore, sicut eo incolumi permanente membra cetera sospitate  gaudio penitus hilarescunt. Rex etenim formidolosus  pavidus, si terga vertat, si fuerit elapsus in fugam, numquid non statim quisque fortissimus  virilis femineo pavore solvetur ? Quis in capite molestiam sustinens  in membro patiens principali, non illico totis animi  corporis viribus elanguescat ? Quorsum evadat oratio perspicuum est. Ego enim vobis in cælesti militia ducatum præstans,  more capitis toti Cluniacensis Ecclesiæ corpori providentiam exhibens generalem, senio  debilitate confectus, officio meo responsum operis exhibere non possum. Processi in dies multos,  jam grandævus  senex totius virtutis in me defectum sentio naturalem. Facilis excursus annorum me ignorante deprædatus est vires meas ; caligant oculi, luminum acies tota retunditur,  sensuum veritas imminuta sentit dejectionis suæ injuriam. Licet sit animus perseverans  spiritus victor annorum, totius corporis tamen ruinam passus excubias ordinis celebrare non possum. Provideat sibi discretio vestra Pastorem, qui præcedat vos in via Dei,  veluti columna luminis in nocte offensionis dirigat gressus vestros. Navis sine remige commissa ventis, non enavigare ad portum, sed illidi scopulis  mediis insepeliri fluctibus consuevit : castrensis militiæ multitudo, nisi Ducis legibus informetur, præsentia muniatur, firmetur auxilio, sævas circum frementium hostium manus incurrit : Ecclesia viduata Rectore, dum non habet oculum providentiæ quo regatur, foveam præcipitationis offendit. [13] Cum hæc  his similia venerabilis Senex in virtute spiritus loqueretur,  ad ejus vultum  verba circumsedentium mentes  oculi raperentur; adjecit : Vobis quidem Abbatis incumbit electio,  vestrum erat communi providentia præfecisse Pastorem. Sed quoniam in nostræ discretionis judicio vestri quoque posuistis arbitrii libertatem, de Domini misericordia pie præsumens, hortor atque commoneo, ut Fratrem Maiolum in custodiam gregis Domini substituatis vigilem  rectorem ; cujus honestas  gratia, frequentibus virtutum indiciis approbata, totius ei auctoritatis exigit personatum. Hunc nobis amor conciliat, commendat prudentia, sanctitas reconsignat ; ut qui in Domino est adeptus gratiæ plenitudinem, consequatur etiam dignioris officii claritatem. Ad hanc Senioris vocem omnium qui aderant pectora Spiritus unitatis implevit,  pariter concurrentes in unum, simili voluntate  animo, Domnum Maiolum protinus in Abbatem elegerunt. Nulla ibi diversitas partium, nulla dissonantia voluntatum : sed pari devotionis affectu renitentem  invitum ad officium pietatis impellunt. Vir autem Domini, tanto violentius, quanto humilius se excusans, suam verbis aperit indignitatem,  curæ Pastoralis attollit  prædicat dignitatem. Cumque in hac repudii voluntate humilitas obstinata duraret,  Conventus pro eo triduanæ orationis ad Dominum vota fudisset ; vidit personam in visione noctis, quæ libellum Regulæ manibus præferens hortabatur, ut Fratribus consentiret,  in testimonium virtutis suæ eamdem sibi Regulam perenni matrimonio desponsaret. Evigilans post quietem timore concutitur,  de inobedientia satisfaciens fraternæ se subjicit voluntati. Ascendit invitus locum Abbatis ;  in Domino vitam ducens, mensuram impositæ dignitatis meritorum floribus exornavit. [14] Promotus igitur,  gratiæ privilegiis cathedram Abbatis implens, Deo placuit innocentia cordis  operis,  hominibus profuit doctrina  magisterio pietatis. Speculum fuerat humanæ vitæ conversatio  vita ejus, in quam si diligentius vultum intenderes, omnium deformitatem  formam plenissime pervideres. Nihil illi commune cum seculo, sed totum se ab illo exhibens alienum, [...]