CONGRVE satis  conuenienter videtur a patribus fuisse sancitū, vt in memoria Domini Genitricis, ea recitetur Euāgelica lectio, quæ narrat illas duas mente  carne sorores Dominum Iesum excepisse hospitio. Cui enim illa venienti in mundū templum præparauit virtute cœlesti sacratum,  perpetuæ virginitati dedicatum, huic istæ, vt Euangelium loquitur, temporalis habitationis præparauerunt domum,  piæ humanitatis ac sincerissimæ charitatis præbuerunt obsequium. Harum enim vita  actus ita fuerunt mirabiles,  fidelium recordatione celebres, vt duarum vitarum figuram eas retinere asserant diuinarum literarum Catholici  doctissimi tractatores. Martha igitur quæ curam domus gerebat,  tanto talique hospiti eiusque discipulis, quæ necessaria erāt præbebat, actiuæ vitæ figuram, vt diximus, præferebat. Per Mariam vero, quę ad pedes Domini sedens, instantissime sermonis eius audiebat colloquia, vita perspicue præmonstrabatur contemplatiua. Eia, fratres charissimi, videamus si domina nostra in domo Domini  Dei Genitrix  semper Virgo, Maria, vtramque vitam ad plenū exercuit,  actiuam vitam laudabilem, quā opere Martha excoluit,  contemplatiuam optimā, quam Maria audiendo  eligendo obtinuit. Sane sicut dilectum Domini Ioannem Theologū de humanis  corporalibus actibus Domini Iesu pauca dixisse,  multa de natura diuinitatis eius, potentia  maiestate dixisse  scripsisse, teste sacratissima serie descriptionis eius cognoscimus: ita Domini Genitricem non adeo fuisse credimus intentam actiuæ conuersationi, quam se totā contulit diuinæ conspeculationi. Non enim ad actiuā vltra quam matrem Domini decuit se contraxit, sed toto mentis affectu  desiderio, ad vitam se contemplatiuam erexit:  ne ex toto esset vitæ exors actiuæ, postquam est electa a Domino, salutata ab Angelo, obumbrata a Spiritu Sancto, fœcundata Dei verbo, exurgens de loco, per iter deuium,  abrupta montium veniens vt deferret amicis actualis vitæ laboriosum officium, Zachariæ vatis ingreditur domum, Helisabeth salutans. Cognouit in spiritu in sinum eius nobile pignus depositum,  in his paucis, vt diximus, Marthæ compleuit actum. Si Martha fœlix, quæ actiuæ vitæ præferebat figuram, quantomagis istæ sanctissimæ, de quibus loquimur, personæ extiterunt felices, quæ tātorum gaudiorum  munerum meruerunt fieri compotes? Quæ maior potest esse felicitas, quam cum in matre Domini,  vt ita dicam, in aula regali, in aluo virginali fœcunditas regnat  virginitas? quam cum infœcunda  vetusta generat  parit sterilitas,  cum ætas senectutis  antiquitatis nomen promeruit nouę paternitatis? Et vt B. Hieronymus iocundo sermone prosequitur, Ioannes etiam ad introitum Mariæ exultauit  lusit:  per os Virginis audiebat verba Domini pertonantis,  de vtero matris gestiebat in occursum eius erumpere. Quomodo, quantum  qualiter officiis  obsequiis speculatiuæ vitæ cum altera Maria se subdidit, Gabrielis Archangeli profiteatur assertio, sermonis Euāgelici prosequatur oratio, quiā ad hæc narranda, nostræ paruitatis deficit sermo. Vnum profecto scimus, quia omnis eius vita  actio intenta semper fuit in Domino. Et sicut de altera Maria dictum est. Ista optimā partem elegit, quia prima omnium feminarum, Deo virginitatem obtulit:  idcirco promeruit, vt Dei filius Angelo nuntiante, ex ea corpus nostræ redemptionis susciperet. Diximus eam semper intētam fuisse speculationi diuinæ, sed oportet nos hoc ipsum Catholicis verbis astruere. Vt enim humano vsu loquar, vbi erat corpore, quando a Domino mittebatur Angelus ad eam? vtique in domo parentum. Vbi erat spiritu? vere, vt diximus, in illo diuinæ speculationis intuitu. Quid agebat? Sine præiudicio alicuius irreprehensibiliter viuens, vt suæ professionis proprium erat, orabat, legebat. Quomodo orabat? Canticum quod cecinit tympanizans, exclamat, Magnificat anima mea Dominum. Quid legebat? Forsitan occurrebant ei diuinæ Scripturæ testimonia ad illud ineffabile sacramentum, quod in ea gerebatur, sine dubio pertinentia. Nonne in pignore, quod gerebat, illud impleri posse credebat Mosaicum? Prophetam, inquit, suscitabit Dominus de fratribus vestris, tamquā meipsum audietis. Et multas alias in aperto cernebat Prophetarum sententias, in quibus tanti sacramenti ac mysterij præmonstrabatur,  ad liquidū declarabatur veritas. Nonne ad hoc pertinere videbatur illud Iacob Patriarchæ testimonium dicentis, Non auferetur sceptrum de Iuda,  Dux de femore eius, donec veniat qui mittendus est,  ipse erit expectatio gentium? Quid manifestius quam quod ille fatebatur Balaam ariolus, ex se falsiloquus, Dei nutu veridicus? Orietur, inquit, stella ex Iacob,  exurget homo de Israel. Sciebat enim Dei Genitrix in arce diuinę contemplationis assumpta, Dauidicis edocta testimoniis, processurum de se Dominum, tanquam de thalamo suo sponsum, eundemque speciosum, vt idem Propheta præcinuit, præ filiis hominū. Nō enim dubitabat ad se pertinere, Spiritus sancti illustrata lumine, quod Esaiā Prophetam recolebat dixisse. Ecce Virgo concipiet  pariet filium. Et, Egredietur virga de radice Iesse,  flos de radice eius ascendet. Quid apertius? quid iocundius?  Virginem parituram,  virgam de radice Iesse processuram nobilissimus Prophetarum pronuntiat. Placuit igitur inserere huic nostræ declamatiunculę sententiā Psalmi octogesimi sexti, quam ad memoriam Domini Genitricis,  mysterium Dominicæ Incarnationis,  natiuitatis, B. Ambrosius vir per cuncta laudabilis,  verus assertor fidei Catholicæ, adeo festiue voluit exponere,  idcirco, vt dixi, sententiam tanti Pontificis pauperculo nostro operi apponere volui, vt quod digne non potuit persequi ingenioli nostri paupertas, sentētiæ tanti Pontificis nobilitet  cōmendet auctoritas. Ait enim secundum antiquam interpretationē iā dictus doctissimus doctor. Mater Syon dicet homo,  homo natus est in ea,  ipse fundauit eā Altissimus. Matrem autem secūdum diuinitatē habere non potuit, qui auctor est Matris. Ille factus est nō diuina generatione, sed humana. Quia homo factus est, Deus natus est. Sic  alibi habes. Puer natus est nobis, Filius datus est nobis. In puero enim nomen ætatis, in filio, plenitudo est diuinitatis. Factus ex matre, natus ex patre. Idem tamen  natus  datus, non diuersum, sed vnum putes. Vnus enim Dei filius,  natus ex patre,  ortus ex Virgine. Distanti ordine, sed in vno concurrit nomine, sicut  præsens lectio docet, Quia  homo natus est in ea,  ipse fundauit eam Altissimus. Homo vtiq. corpore, altissimus potestate. Etsi Deus  homo diuersitate naturæ, idem tamen non alter in vtroque. Aliud ergo speciale naturæ suæ, aliud nobiscum commune, sed in vtroque vnus,  in vtroque perfectus. Non igitur mirandum est quia  Dominum eum,  Christum fecit Deus. Fecit ergo Iesum. Eum vtique qui ex corpore nomen accepit, fecit eum a quo etiam Patriarcha scribit Dauid. Mater Syon dicet homo,  homo factus est in ea: dissimilis vtique non diuinitate, sed corpore. Nec discretus a Patre, sed exceptus in munere. Huius etenim muneris gratiā Angelo nuntiante Virgo Maria Dominum cōcipiendo promeruit, pariendo obtinuit,  post partum Virgo perpetuo permanens incorruptā possedit. Eiusdem gratiæ muneribus conferta, vt fas est credere, omne tēpus Dominicæ infantiæ, pueritiæ,  adolescentiæ cum ipso peregit,  obsequium maternæ dulcedinis, vt vera mater, vero humanitatis suæ filio ministrauit. Quę fuerunt illorū inter se colloquia, quam dulcia, quam amabilia, quando in matre fulgebat virginitas,  lętabatur sœcunditas! In filio apparebat humanitas,  latebat diuinitas. Quantum vel quale illud erat Deificum ac virginale consortium? non dico nostrum, sed omnium hominum prorsus excedit intellectum. Deinde idem ipse qui erat vnigenitus Virginis matris, cum voluit apparere vnicus Dei Patris, tempore sui baptismatis hoc ipsum ostendit maiestas trinitatis. Cum Pater auditur in voce, Filius videtur in homine, Spiritus dignatus est in specie apparere columbæ. Est enim huius magnitudinis testis, magnus præ cæteris homo nomine Ioannes a Deo missus. Iste vero tantus homo, qui hactenus erat Dominicæ Incarnationis  Natiuitatis arcani mirabiliter conscius, factus est minister mirabilis mysterij huius. Nos ergo, fratres, vt corde credamus,  ore confiteamur tres denominatiuas  discretas personas, Patris,  Filij,  Spiritus sancti, vnius esse diuinitatis, deitatis, dominationis, essentiæ, simplicisque substantiæ, æqualis etiam maiestatis, virtutis, honoris, potestatis, æternitatis, immensitatis  gloriæ, ammoneant nos  doceant veritatis veracissima verba, Prophetarumque, Apostolorum  Euangelistarum veridica testimonia. Et vt in tribus personis summa, simplex, æterna,  incomprehensibilis credatur, confiteatur  adoretur vnitas, summa etiā, simplex, æterna  incomprehensibilis credatur, confiteatur  adoretur Trinitas: inuitet nos sanctarum diuinarum scripturarū sinceritas,  Catholicorum Patrum, eorum videlicet fidelis auctoritas nos doceat, in quorum intellectu  scriptis fidei pietas  veritas non vacillat. Mysterio itaque baptismatis peracto, ac præsentia totius Trinitatis cōsecrato, Dominus Iesus non alieno, sed suo spiritu  propria voluntate desertū petiit, vbi ad tentādum eū malignus spiritus inuenit. Qui ipsius virtute superatus, Angelis ministrātib9 recessit ab eo cōsusus. Postea a B. Ioāne inuenitur, et ob incōparabilem innocentiā, ab eo Agnus Dei, mundi peccata tollens, appellatur. Et ne lumen diuinitus accensum sub modio poneret, sed nec diutius celaretur, exiuit ad publicum. Et quia totum inuenit mundum peccatis obnoxium, omnibus medicinæ indixit remedium,  in suo aduentu appropinquare dixit regnum cœlorum. Et vt illud Esaiæ impleretur vaticinium. Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam: Habitantibus in regione vmbræ mortis luxorta est eis. Deinde ipso diuinitatis suæ lumine præeunte, ex diuersis huius vitæ conuersationibus  officiis, vt Euangelia loquuntur, discipulos vocauit,  ex illis duodecim elegit, quos  Apostolos vocauit, per quos humano generi salutis iter ostendit. Quorum sacro conuentui,  nobili contubernio, semper adhærebat sanctissima Virgo. Cum illis semper habitabat, seseque dominicis conspectibus frequenter præsentari gaudebat. Eam vero optimam partem quam soror Marthæ Maria in spe  figura gerebat, Dei Genitrix in re vera firmissime retinebat,  cum Apostolis de humanis Christi actibus vt verius ac specialius cognoscebat, verius ac specialiter conferebat, vt ab ea discerent qualiter arcanum tanti mysterij  ipsi crederent,  lucidius aliis enarrarent. Et cum opportunum fieret, sine omni ambiguitate scriptis mundo transmitterent. Ipsa vero, vt sanctus Euangelista Ioannes refert, Domini miraculis nonnumquam interfuit. In his  in cæteris diuinitatis eius operibus  virtutibus, vltra quam dici potest gloriabatur. Et si Maria quondam peccatrix, cui donando peccata erat propitius, intente audiebat verba ex ore eius, quantomagis hæc, quæ erat mente  corpore sancta, audiebat ardentius, cuius idem ipse  Dominus erat  filius? Cæterum vt Symeonis iusti prophetia impleretur dicentis. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, tempore Dominicæ passionis cum dilecto discipulo de ea dictum est. Ecce mater tua. Circa sepulturam vero Dominicam multomagis quam mulieres illas sanctas quidam dicunt fuisse sollicitam, quorum opinionem, ni fallor, astruere videtur bonus ille Sedulius Poeta Euangelicus, Orator facundus, scriptor Catholicus. Si enim scire volumus, quid Dei Genitrix, post Resurrectionem Domini, antequam ipse cœlos ascenderet, agebat: sine dubio loca Dominicæ Natiuitatis, Passionis, sepulturæ  Resurrectionis, frequenter circuiens, inuisere cupiebat. In eisdem etiam locis lachrymas fundebat,  sanctissimi oris sui oscula dulcissima imprimebat. Deinde ad notum sibi refugium, Apostolicum videlicet contubernium, pasta intuitu Dominicorum locorum cum gaudio remeabat. Credimus eam interfuisse gaudiis Dominicæ Ascensionis, in die sancto Pentecostes cum sanctis Apostolis percepisse eam gratiam Spiritus sancti, quam constat eam plenissime habere ab ipsa conceptione Christi. Si quis vero adhuc studio pietatis, vel piæ curiositatis affectu indagare voluerit, quid post Ascensionem Domini egerit, quam sancte  iuste vixerit,  cum quibus habitauerit, soli Deo cognitum esse videtur,  Gabrieli Archangelo, cui eius causa tota commissa esse prædicatur a Domino,  Angelis sibi conlętantibus, secumque conloquentibus, Ioanni etiam dilecto Domini discipulo qui ab ipsa cruce suscepit in sua sollicitudine  cura, videlicet vt Virgo virgini deseruiret,  Domini Matri rependeret seruitutis  dilectionis obsequium, qui eum præ cæteris sua dilectione fecerat dignum. Beatissimo etenim Petro Apostolorum principi cæterisque Apostolis non incognita fuit eius purissima vita  actio: sancta quoque  admirabilis  prædicabilis conuersatio. Quippe quia cum eis semper fuit ab ipsorum conuersionis initio, vsque ad illum diem in quo vnigenitus Dei filius, homo ex ea vera fide genitus, a laboribus huius vitæ voluit eripere,  ad gloriam sibi a seculis præparatam, vt creditur  prædicatur, super choros Angelorum dignatus est eleuare. Huius diei lætitiam hodie totus mundus concelebrat, hodie namque ob venerationem Assumptionis Domini Genitricis Angeli lætantur, Virgines gratulantur, Patriarchæ  Prophetæ Deo gratias referunt, quia præsagia  vaticinia sua per eandem Domini Genitricem completa esse cognoscunt. Apostoli  Euangelistæ tripudiant, cum in carne Dominum venisse,  de Virgine natum vera fide scriptis suis pronuntiant. Gloriātur etiam hodie Martyres, Genitricis Domini sui solemnia dignis laudibus celebrantes. Gaudent summi Pontifices, Confessores  Doctores Catholici, dum per eorum doctrinam fideles Dei credunt  colunt Dei filium suscepisse quod non erat,  non amisisse quod erat;  Genitricem Domini prædicant Virginem peperisse,  post partum Virginem extitisse. Dicam aliquid plus, si audeo: dicam fideli præsumptione, dicam pia temeritate. Totus mundus hodie cōdigna iubilatione lætatur  gaudet, Tartarus tantummodo vlulat, fremit,  submurmurat, quoniam gaudium  lætitia huius diei, claustris infernalibus inclusis, aliquod remedium  refrigeriū præstat. Non audent, vt opinor, ministri Tartarei hodie attingere suos captiuos, quos recolūt redemptos illius sanguine, qui pro mundi salute est dignatus nasci de Virgine. De cuius Virginis meritis  gloriosissima hodierna eius Assumptione, diuinæ legis interpres, sanctus videlicet Hieronymus,  alij Doctores egregij talia ac tanta potuerunt  voluerunt dicere, quibus nos nec audemus aliquid, nec debemus adiicere. Et qui ad plenū vult cognoscere gloriam solemnitatis hodiernæ, legat Sermonem quem supradictus Pater Hieronymus edidit,  ad sanctam Paulam,  ad Eustochiū filiā eius Virginē:  ad cæteras virgines non solum præsentes, sed etiam ad superuenturas transmisit. In eodem vero sermone possunt addiscere virgines feminæ,  non solum virgines feminæ, sed etiam virgines masculi, quomodo debeant virginum virgini, virginaliter ac viriliter militare. Hodie, reuerendissimi Patres  charissimi fratres, domini  seniores, matres  sorores deuotissimæ, beatæ Dei Genitricis,  semper Virginis Mariæ celebremus festum, vt per eius singulare meritum,  orationes omnium sanctorum, sanctarumque Virginum, pium mereamur habere atque propitium Virginis filium,  Virginum sponsum, Dominum nostrum Iesum Christum. Qui viuit  regnat cum Deo Patre,  Spiritu sancto, Per omnia secula seculorum. Amen. Dei vero Genitrix, quæ hodie ad cœlorū gloriam, super choros Angelorum,  vsque ad summæ diuinitatis præsentiam, assumpta esse creditur, veneratur  colitur, ipsa est, vt quidam ex nostris humili deuotione alloquentes soliti sunt dicere. Tu es enim aula Regalis, forma pudoris, id est verecundiæ, quæ semper est comes indiuidua integræ virginitatis,  continuæ castitatis. Tu es enim post Deum causa præcipua humanæ salutis. Tu mater singularis, tu Virgo perennis. Tu mater intacta, tu Virgo fœcunda. Tu mater sine viro, tu Virgo sine exemplo. Tu puerpera sine tuæ integritatis dispendio. Tu tot diuinis muneribus functa, tu tantis muneribus cœlestibus compta. Tu tam granditer gratia Dei es referta, vt per florem tui virginalis vteri omnipotens Pater superaret tenebrarum Principem, mortis auctorem,  amoueret a Paradisi aditu gladium flammeum atque versatilem:  per eum, quem tua generauit virginitas, cœlestis regni fidelibus aperiret portas, quas clauserat hostis antiqui calliditas,  priorum parentum præsumptuosa temeritas. Per has itaque portas, vt credit fidelium fidei firmitas, assumpsit te ad æternitatis suæ solium cum multitudine Angelorum, occurrens tibi festiue ex te incarnata Diuinitas, sicut vniuerso orbi hodie tuæ gloriosæ Assumptionis repræsentat celebritas. Nos vero ad huius pauperculæ declamationis cumulum, nō hymnum, sed ad instar hymnorum, tenuem satis  pauperem composuimus dictionem.