*A*) Ordinatio praesentis generalis Capituli anni Domini 1531. *Diffinitores* : de **Cistercio**, s. th. pr., de Prulliaco, de Bonoportu, de Alna, de Boneffia, monasteriorum abbates ; loco domini de **Firmitate**, de Longovillari, s. th. pr., de Igniaco, de Monte petroso, de Ursicampo, de Bodelo, monasteriorum abbates ; de **Pontignaco**, de Caroliloco, s. th. pr., de Quinciaco, de Sancto Sebastiano ad Catacumbas, de Valle crescenti, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Boheriis, s. th. pr., de Moroliis, de Valcellis, de Aureavalle, monasteriorum abbates ; de **Morimundo** de Bellavalle, de Theoloco, de Belloloco, de Bethania, monasteriorum abbates. *Confessores* : de Valle Dei, de Cheminione, monasteriorum abbates. *Receptores excusationum* : de Valloliis, de Bullencuria, monasteriorum abbates. *Magistri caeremoniarum* : de Claravalle, de Caroliloco, de Longovillari, monasteriorum abbates.  *Promotor causarum* : Provisor collegii S. Bernardi, s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : de Valloliis monasterii abbas. *Notarii abbates*: de Septem fontibus, de Iardineto, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Bullencuria, de Miratorio, de Igniaco, de Aceyo, de Barbello, monasteriorum abbates, et quos Rmus dominus voluerit deputare. *Notarii ad pedes* : fratres Anthonius de Belna, Ioannes de Divione. * * * *B*) Numerus abbatum Capituli generalis huius praesentis anni — Rmus D. N. abbas Cistercii, s. th. pr., dominus de Pontigniaco, dominus de Claravalle, dominus de Morimundo, de Longovillari, s. th. pr., de Caroliloco, s. th. pr., de Boheriis, s. th. pr., de Prulliaco, de Igniaco, de Ursicampo, de Iardineto, de Moroliis, de Sancto Sebastiano, de Valcellis, de Alna, de Bodelo, de Monte petroso, de Septem fontibus, de Barbello, de Ioyaco, de Quinciaco, de Belloloco, de Theoloco, de Vallecrescenti, de Aureavalle, de Bonoportu, de Boneffia, de Bethania, de Aceyo, de Valle Dei, de Bullencuria, de Cheminione, de Valloliis, de Miratorio. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo primo, et die octava mensis maii, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta sunt et diffinita quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo … etc. 2.  Praeterea pro serenissimo … etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii, *etc.* et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* necnon in summa 9225 libr. 11 solid. turon. pro resta computationum generalis Capituli praesentis anni Domini 1531, etc. 7.  Quoniam ex multiplici librorum et praesertim novorum lectione, non sine maximo universalis Ecclesiae dispendio, et observantiae regularis molestia, simplicium mentes frequenter laedi compertum est, et dum sibi quisque pro arbitrio doctrinam assumit, et suspectas huius periculosi temporis sequitur novitates, plurium animarum timendum est naufragium ; generale Capitulum studens suis spiritualis ruinae offensionis lapidem submovere, et solidae doctrinae praestare pabulum, omnibus et singulis regularibus Ordinis personis, sub poenis et censuris Ordinis prohibet, ne quoscumque libros apud se habeant, aut recipiant in posterum, qui a sui monasterii abbate, aut alio monasteriorum regimini praesidente discussi et permissi non fuerint ; monialibus idem iniungendo et districte inhibendo, quatinus nullos, praesertim in refectoriis et collationibus suis libros vernacula lingua conscriptos recipiant, sed latinos tantum et ab Ordine institutos legant, in plenaria Ordinis potestate. 8.  Quoniam in commissionibus tractatuum in Ordine factorum ad plures abbates directis in relationibus suis opinionem eorum frequenter contingat omitti, generale Capitulum a praedictis commissariis super monasteriorum commodo vel incommodo plenissime volens informari, omnibus et singulis Ordinis abbatibus in futurum committendis iniungit, quatinus in singulis informationibus, inquisitionibus et relationibus fiendis, opinionem suam et quae in commissis viderint expedire inserant, revelent et describant, in plenaria Ordinis potestate. 9.  Licet pluribus et repetitis diffinitionibus, omnibus et singulis monasteriis monialium et abbatissis prohibitum fuerit, conversos aut donatos sine Capituli generalis aut patris abbatis licentia recipere, praesens generale Capitulum neminem volens ignorantiae praetextu in talibus quidquam excusationis amplius in futurum allegare, praecedentes diffinitiones approbando, de novo districte sub poenis et censuris Ordinis praedictis monialium monasteriis et abbatissis prohibet, ne in posterum praedictos conversos aut donatos, sine Capituli generalis aut patris abbatis permissione ad professionem aut quovismodo alias recipiant, neque aliqua alia regularia Ordinis congregatio et persona idem in aliorum monasteriorum donatis, sine Capituli generalis, et eorum ad quos spectat, provisione attentare praesumat, in plenaria Ordinis potestate. 10.  Quia nonnunquam per imprudentiam confessorum Ordinis suam falcem in alienam messem mittentium gravia dispendia provenire possunt ; ideo praesens generale Capitulum eisdem incommodis occurrere volens, inhibet omnibus confessoribus Ordinis in casibus reservatis dispensare, sicut nec pro eisdem beneficium absolutionis cuiquam absque superioris auctoritate praestare possunt ; sic tamen a patribus et commissariis in omnibus monasteriis provideatur, tam religiosorum quam monialium, ut nullum ex hoc animarum dispendium oriatur. 11.  Praesens generale Capitulum diffinitiones anni praecedentis invenit rationabiles et utiles, ideo easdem ratificat, approbat et confirmat, in plenaria Ordinis potestate. DIFFINITIONES SPECIALES 12.  Deflendus et non sine lacrimis referendus obitus illustrissimae principis et Ordinis benefactricis praecipuae, bonae memoriae, dominae, dominae Margaritae archiducissae Austriae, cuius viventis intercessione, nebulosis diebus his optatae pacis nobis lumen illuxit, et religioni nostrae singularis benevolentiae favore arrisit ; qui relatus ad nos dolenter pervenit, pias preces exigit, ut quae temporali munere superstes compensari non potuit, egressa carne, spiritualibus nostris iuvetur obsequiis. Eapropter praesens generale Capitulum tantis volens beneficiis debitae aliquid agnitionis rependere, et gratae voluntatis praestare suffragium, secunda die huius Capituli matutina hora solemnem missam pro defunctis a deputando abbate celebrari, comparentibus omnibus abbatibus, diffinit et ordinat, eamdemque reliogissimam [religiossimam] dominam in Capitulo, prout singulis Ordinis benefactoribus optime meritis fieri consuevit, devote vult et solemniter absolvi, in plenaria, *etc.* 13.  Inimicus ille pacis turbator, qui in agro dominico zizaniam seminare non cessat, quaerens sibi ad ignem ex labore nostro damnationis allegare fasciculos et solutis obedientiae claustris filios a paternae familiae unitate insignis prodigi more separare, quorumdam abbatum regni Angliae protervam adeo licentia excitavit, ut abiecto Dei timore et neglecta superiorum reverentia, diffamatorias in nonnullorum Ordinis patrum honorem litteras et scissuram unionis nostrae spirantes transmittere, imo propriis manibus subsignare non erubuerint ; eorum insolentiam praesens generale Capitulum aegre ferens et refrenare volens, atque per arma militiae spiritualis potentiam habens in promptu ulcisci omnem inobedientiam extollentem se ad destructionem munitionum adversus charitatem nostram erectarum et ruentium animarum levamen, abbati de Caroliloco, s. th. pr., de cuius singulari zelo, diligentia et meritis plenissime confidit, assumpto secum aliquo abbate, si viderit expedire, committit et plenariam dat potestatem omnia et singula regnorum Angliae et Scotiae, Hyberniae, Walliae, transmarina et citramarina viae suae occurentia monasteria, prioratus et quaecumque Ordinis loca, visitandi et reformandi, et super praedictis ceterisque Dei honorem et nostrae religionis puritatem concernentibus inquirendi, puniendi, corrigendi, emendandi, unum vel plures substituendi, et secundum quod iuris esse compererit et rationis instituendi, in plenaria, *etc.* 14.  Capitulum generale plene informatum super duobus cartis ab abbate de Villari in monasterio de Grandiprato relictis, quae in multis statutis Ordinis et regulae contrariantur, nullas eas esse declarat, eidem inhibendo sub poena privationis suae iurisdictionis, vita comite, ne monasteria sibi subdita aut commissa, sine convocatione abbatis in rebus Ordinis periti, visitet aut in posterum reformet. 15.  Diffinitioni olim editae de diffinitionibus in unum compilandis, generale Capitulum hoc addit, quod frater Ioannes Bartholomeus, s. th. pr. eas in unum coadunabit, superflua resecando, et contraria concordando, et mittentur copiae dicti collectorii diffinitionum ad prima Ordinis monasteria, ut videantur a primis vel a deputatis ab eisdem, qui sequenti Capitulo referant, quid eis videbitur circa hoc negotium expedire. 16.  Attento gravi damno, quod impetuosi maris alluvione monasterium de Bodelo his diebus passum est, eidem abbati et monasterio de Bodelo praesens generale Capitulum remittit mediam partem arreragiorum hactenus Ordini debitorum, summa contributionum in sua priori texatione [taxatione] remanente. 17.  Generale Capitulum piae devotioni abbatis de Fusniaco, in Laudunensi dioecesi, monasterii de Boheriis in eadem dioecesi patris abbatis immediati, condescendens, domino abbati de Claravalle committit quatinus super fundatione quam praefatus abbas de Fusniaco praedicto monasterio de Boheriis facere intendit, inquirat et secundum quod eam praedicto monasterio utilem esse compererit aut inutilem confirmet aut infirmet in plenaria, *etc.* 18.  Supplicationi abbatis de Igniaco, petentis pro securitate conscientiae et auferendo scrupulo quando, cum alibi quam ad Ordinis monasteria divertere contigerit, dari licentiam confitendi, et ipsum absolvi faciendi per quoscumque sacerdotes, ubi personam Ordinis in promptu habere nequiverit, praesens generale Capitulum nulli salutis viam volens praecludere, sed quantum potest aperire, benigne annuit, in plenaria, *etc.* 19.  Ad supplicationem abbatis de Caroloco, s. th. pr. petentis controversiam inter se et praedicti monasterii monachos diu agitatam, et in maximam Ordinis contumeliam apud saeculares curias profuse ventilatam terminari, eosdemque monachos pro rerum qualitate ad verae obedientiae observantiam revocari, ne praefatum monasterium diuturni processus et litium gravetur dispendiis, et absente pastore rapacium luporum lacerationi subiaceat, fratri Ioanni Bartholomei, s. th. pr., de cuius virtutibus confidit, committit quatinus tamdiu in spirituali et temporali praenominati monasterii administratione dicti abbatis vices et absentiam suppleat et gerat donec per nos, aut Rmum D. N. Cisterciensem, aliter canonice provisum fuerit. ELECTIONUM CONFIRMATIONES 20.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Godefridi de Presseux ad abbatialem dignitatem monasterii de Aureavalle, Ordinis nostri Cisterciensis, in dioecesi Trevirensi, per viam inspirationis a monachis eiusdem monasterii, praesidente abbate de Caherio, abbatis de Tribus fontibus commissario, rite et canonice factam, *etc.* approbat, *etc.* supplendo, *etc. 21.  Institutionem, provisionem et promotionem abbatissae de Binderen ac omnia concernentis visitationem Rmi in praedicto monasterio de Binderen, Capitulum generale approbat, ratificat et confirmat, prohibendo districtissime abbati de Villari, ne pro electionibus, visitationibus, aut aliis negotiis convocet moniales ad oppida aut urbes, contra statuta Ordinis et capitulum iuris quod incipit *Periculoso*, sub poena privationis iurisdictionis suae, vita comite. 22.  Provisionem, installationem et promotionem dignitatis abbatialis monasterii de Rosendalle, in Cameracensi dioecesi, de persona sororis Margaretae Tsermentens, per abbatem de Loco S. Bernardi, commissarium Rmi, rite et canonice factam, praesens generale Capitulum ratificat, approbat et confirmat ; insuper et concordiam inter antiquam et iuniorem abbatissas dicti monasterii habitam in praesentia abbatum de Loco S. Bernardi, de Boneffia et Iardineto commissariorum, ratificat, approbat et confirmat, salvis in omnibus statutis et diffinitionibus Ordinis universi. 23.  Quia ex bene actis nemo incommodum reportare debet, ideo praesens generale Capitulum pensionem antiquae abbatissae de Loco Dei, per Rmum assignatam, confirmat, ratificat et et approbat, et ad cogendum super illius persolutione ordinentur iudices abbates de Maceriis, de Aceyo et prior Cistercii, ac quilibet eorum, in plenaria, etc. 24.  Attentis actis per Rmum in monasterio de Iardineto circa assignationem pensionis assignatae fratri Iacobo Ravescot, seniori abbati dicti monasterii, Capitulum generale eamdem ratificat, confirmat et approbat, dando iudices abbates de Molinis et de Boneffia, et quemlibet eorum in solidum, in plenaria, etc. 25.  Assignationem pensionis sorori Benedictae Ledoux, seniori abbatissae monasterii de Braiella per Rmum ordinatae, praesens generale Capitulum ratificat, confirmat et approbat, assignando iudices abbates de Longovillari, s. th. pr., de Valcellis et de Laude, et quemlibet eorum in solidum, in plenaria, *etc.* TRACTATUUM CONFIRMATIONES 26.  Ad relationem abbatis de Caroliloco, s. th. pr., specialiter commissi et deputati, et visis informationibus per eum factis, praesens generale Capitulum contractum inter abbatem et conventum monasterii de Ioyaco, in Senonensi dioecesi, ex una, et nobilem ac consultissimum dominum magistrum Ioannem Hannequin ex altera partibus, super quadam permutatione reddituum et locorum, initum et passatum, prout in litteris, *etc.* confirmat, *etc.* 27.  Praesens generale Capitulum permutationem seu escambium quoddam inter abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti, in Senonensi dioecesi, ex una, et magistrum Anthonium Hodouart, in iuribus licentiatum, ex altera partibus, initum et passatum, prout in litteris … *etc.* ad relationem abbatis de Prulliaco, praedicti monasterii patris abbatis, approbat, *etc.* 28.  Contractum inter abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti, in Senonensi dioecesi, ex una, et Nicolaum Pierre, mercatorem commorantem in Villanova, appellatum Carchenesque ex altera partibus, prout in litteris, etc. ad relationem abbatis de Prulliaco, approbat, *etc.* 29.  Contractum inter abbatem et conventum monasterii de Vallelucenti, in Senonensi dioecesi, ex una, et magistrum Matheum Pierre, Nicolaum Pierre, et Petrum Foriot ex altera partibus, prout in litteris, *etc.* ad relationem abbatis de Prulliaco, *etc.* approbat, *etc.* 30.  Contractum inter abbatem et conventum monasterii de Mortuomari, in dioecesi Rothomagensi, ex una, et nobilem virum Robertum Hayes equitem, dominum de Samotlus et de Besancourt, et habitatores dicti loci de Besancourt ex altera partibus, prout in litteris, *etc.* ad relationem abbatis de Voto, s. th. pr. *etc.* approbat, *etc.* 31.  Visis informationibus per abbates de Fusniaco et Valle regis factis, ad relationem abbatis de Claravalle, praesens generale Capitulum contractum inter abbatem et conventum monasterii de Ellancio, in Remensi dioecesi, ex una, et Anthonium Charlier, Ioannem Charlier ex altera partibus, de grangia dicta de Lautreppe, initum et passatum, prout in litteris, *etc.* approbat, *etc.* 32.  Domino abbati de Claravalle praesens generale Capitulum committit, quatinus super tribus contractibus inter abbatem et conventum monasterii de Ursicampo, in Noviomensi dioecesi, ex una, et venerabilem abbatem et conventum monasterii Sancti Leodgarii, Ordinis S. Augustini, ratione cuiusdam domus existentis in civitate Suessionensi et probos viros Reginaldum Tullin et Iacobum Vignon, propter quamdem [quamdam] permutationem grangiae de Vuarvillier, et Anthonium Berthore, de quadam domo in urbe Parisiensi existente, ex altera partibus, initis et passatis, prout in litteris, *etc.* 33.  Abbati de Longovillari, s. th. pr., et abbati de Caricampo, et eorum cuilibet, praesens generale Capitulum committit, quatinus super alienatione cuiusdam molendini pertinentis ad monasterium de Valloliis, ac prope illud situati, et de quadam domo in oppido de Abbatisvilla sita, inquirant et proximo generali Capitulo referant, in plenaria, *etc.* 34.  Abbati de Roseriis, s. th. pr., praesens generale Capitulum committit, quatinus super quodam tractatu habito inter Ioannem Vorrel et Raynardum Vorrel fratres, ex una, et abbatem et conventum monasterii de Bullione ex altera partibus, prout in litteris, *etc.* et generali Capitulo referat. 35.  Tractatum inter abbatem et conventum monasterii de Moroliis, in dioecesi Malleacensi, ex una, et abbatem et conventum monasterii de Iardo, Ordinis Praemonstratensis, in dioecesi Lucionensi, ex altera partibus, super nonnullis terris et possessionibus ad certum annuum proventum, per dictum monasterium de Iardo, praedicto monasterio de Moroliis, datis et per eos acceptatis, ut in litteris super hoc confectis plenius continetur, praesens generale Capitulum, quia ipsum tractatum, cui praesentes annectuntur, ad relationem Rmi D. Cisterciensis, qui super commodo vel incommodo praefati tractatus informationes debitas per abbatem Caroliloci fieri fecit, ipsum secundum suum tenorem ratificat, approbat et confirmat, in plenaria, *etc.* 36.  Quia informationes factae super contractu specificato in litteris quibus praesentes annectuntur, ex parte abbatis et conventus monasterii de Grandisylva, praesentatae sunt insufficientes, praesens generale Capitulum committit abbatibus de Bellapertica, de Gimonte et de Boillanis, et cuilibet eorum in solidum ut super commodo vel incommodo ipsius monasterii inquirant, seu alter eorum inquirat, et super his quod factum sufficienter fuerit, proximo generali Capitulo referant, in plenaria, *etc.* CONTUMACES 37.  Contumaciam abbatissae de Lausduno Capitulum generale indigne ferens, quae compulsa a Rmo ut conversos suos aut reciperet, aut eisdem decem francos secundum antiqua statuta Ordinis tribueret, declarat eamdem male ad Capitulum generale appellasse, et rite per Rmum fuisse ordinatum, vultque Capitulum generale ordinata per Rmum firma teneri, videlicet quod eosdem aut recipiat aut eis secundum Ordinis instituta de decem libris turon. in monasteriis in quibus commorantur, provideat, in plenaria, *etc.* 38.  Volens generale Capitulum vitare errores circa nostram fidem occurrentes, et levitate quorumdam religiosorum Ordinis, quemdam monachum de Laude in fide suspectum iubet arctissimis carceribus detineri ; et quia iniunctum fuerat abbati de Laude, quatinus informationes circa istud negotium Capitulo transmitteret, et facere neglexit, committitur abbatibus de Longovillari, s. th. pr., de Caricampo et de Valcellis, et cuilibet eorum in solidum, ut inquirant causas propter quas non obedivit Ordini, et proximo Capitulo generali referant, ceteraque agant circa praedictum religiosum quae viderint agenda et corrigenda, in plenaria, *etc.* IUDICES 39.  Praesens generale Capitulum ad querimoniam Ioannae Fournier, viduae magistri Petri Martin, petentis fratrem Thomam Guerin, nuper monasterii de Lilio procuratorem, sibi in certis pecuniarum summis, ut asserit, ratione mutui et aliis causis obnoxium, ad debitam persolutionem compelli ; abbati de Caroliloco, s. th. pr. et abbati de Barbello, et eorum cuilibet, committit quatinus si praedictum fratrem Thomam in aliqua pecuniarum summa, testibus, instrumentis, aut quovismodo alias canonice praedictae Ioannae teneri compererint, per omnes iuris et iustitiae vias ad dictam summam persolvandam cogant et compellant, in plenaria, *etc.* 40.  Quum unicuique poscenti quod aequum est reddere teneamur, et subditis nostris praesertim ad debitae iustitiae forum confugientibus paternae provisionis opem denegare nec velimus nec debeamus, ad supplicationem fratris Ioannis Kabel, baccalarii formati in s. th., asserentis se de reverendo patre domino Bangorensi episcopo, monasterii de Belloloco regis abbate commendatario, et abbate de Gratiis multimode laesum et gravatum, prout pluribus testimoniis et argumentis probaturum se affirmat, volens generale Capitulum filiis suis, praesertim afflictis de congruo subventionis providere auxilio, abbatibus de Forda et de Thama, assumptis secum tribus aut quatuor abbatibus, partibus non suspectis, committit et iniungit districtius, ut vocatis et auditis loco et die competentibus hinc inde partibus, iustitiam impendant, et secundum salutaria Ordinis nostri instituta conquerenti, secundum quod canonice invenerint consulendo provideant, et eos ad debitam satisfactionem viriliter per omnes iuris et iustitiae vias compellant, in plenaria, *etc.* 41.  Benignus favor iure his impenditur, quorum diligentia communi Ordinis ministerio inservitur. Quapropter generale Capitulum eorum incuriae obviare volens, qui debitas abbati Caroliloci ratione accommodati, aut alterius rationabilis debiti occasione pecunias aut contemnunt aut nolunt persolvere, abbatibus de Longovillari, s. th. pr. de Regalimonte, de Barbello, et cuilibet eorum in solidum committit, quatinus auditis hinc inde partibus, si aliquas personas eidem abbati in aliqua pecuniarum summa obligari aut alias rationabiliter teneri compererint, ad solvendum per omnes iuris et iustitiae vias cogant et compellant, in plenaria, *etc.* 42.  Accepta querimonia honorabilis viri Colini Querault et domicellae Margaretae Carbonière, super sibi debitis per abbatem de Bellobecco, generale Capitulum abbatibus de Caricampo, et de Longovillari, s. th. pr., et cuilibet in solidum committit plenam auctoritatem cogendi abbatem praedictum, si rite constiterit de debito, ut satisfaciat supplicantibus, prout iuris est et rationis, in plenaria, *etc.* 43.  Cum suscitante humanae naturae inimico, zizaniarum sparsore, nuper ad cognitionem Capituli generalis pervenit abbates de Boneffia et de Grandiprato causam et processum coram iudicibus saecularibus agere contra Ordinis instituta, et in periculum utriusque aut alterius monasteriorum, si breviter non obvietur, praesens generale Capitulum prosecutionem coram talibus iudicibus Ordini et praedictis monasteriis inutilem, sub poenis et censuris ipsis prohibet, eamdem causam committendo abbatibus de Alna, de Valcellis, de Camberone et de Iardineto, et duobus eorum, cum auctoritate dandi alios iudices de Ordine, si opus foret, ad cognoscendum, convocandum et terminandum quidquid in praedicta causa agendum et terminandum fuerit, in plenaria, *etc.* COMMISSIONES 44.  Quoniam ob temporum difficultatem commissiones anno praecedenti datae per Capitulum dominis primis executioni per eos hoc anno demandari non potuerunt, praesens generale Capitulum easdem secundum integras sui formas renovat, confirmat et approbat, in plenaria, *etc.* 45.  Ad idem, de commissione domini de Pontigniaco. — Ad idem, de commissione domini de Claravalle, ad triennium. 46.  Eadem commissio fuit expedita R. D. abbati de Morimundo, ad quadriennium anno 1531. 47.  Nos, frater Guillermus, … *etc. sequitur ad longum textus delegationis, ut habetur supra, anno* 1530, n° 64, *mutato nomine Morimundi, in favorem abbatis Claraevallis.* 48.  Salus redemptarum animarum … *etc. ut in anno praecedenti, n° 67, § 1. *Deinde* : Eapropter generale Capitulum oblatae a Domino universae pacis uti volens beneficio, et de invictissimi Ecclesiae defensoris illustrissimique principis regis Angliae benigno favore confidens, quem insignibus scriptis et virtute toti Ecclesiae ac particularibus eius suppositis semper gratiose totum se effudisse intellexit et sensit, abbatem de Caroliloco, s. th. pr. de cuius zelo, litteris, diligentia et ad procurandum animarum salutem fervore non diffidit, imo docente experientia multa Domino lucrifecisse laetatur, generalem visitatorem et reformatorem in regno Angliae, principatibus Walliae et Hyberniae, ac aliis provinciis transmarinis, etc. sicut in praecedenti commissione domini abbatis Claraevallis. 49.  Cum succrescentibus, *etc. ut in anno praeced. n°  64 § 1 ; *deinde* : Praesens generale Capitulum Deo, in cuius dextera sunt corda principum, agens gratias et obviis amplectens manibus invictissimi et illustrissimi regis Scotiae favorabiles litteras et affectum religiosum, abbatem de Caroliloco, s. th. pr., de cuius zelo, litteris, diligentia et sancto animi fervore plenissime confidit, generalem visitatorem et reformatorem in inclyto regno Scotiae constituit. Eidem, etc. ut in praecedentibus. 50.  Commissionem hoc anno ad visitationem regnorum Angliae et Scotiae et principatuum Hyberniae et Walliae, necnon omnium transmarinarum provinciarum et adiacentium, abbati de Caroliloco, s. th. pr., datam, praesens generale Capitulum timens nimia locorum distantia aut temporum difficultate non posse integre, ut affectuose desiderat, impleri, et volens nihilominus, arridente temporum conditione et devoto principum affectu, utilissimo reformationis ac visitationis beneficio perfecte satisfacere, eidem abbati de Caroliloco, ubi temporum, rerum, aut locorum conditionem exigere compererit, plenam dat auctoritatem unum vel plures abbatem vel abbates committendi, substituendi et ordinandi, qui eamdem vel limitatam potestatem habentes praedictae visitationis, reformationis, commissionis et institutionis munus exsequantur, et in omnibus divini honoris reverentiam ac sacrae religionis observantiam diligenter procurent, in plenaria Ordinis potestate. 51.  Renovata est commissio domini abbatis de Morimundo, sicut commissiones dominorum abbatum de Pontigniaco et de Claravalle. LITTERAE MISSIVAE 52.  Illustrissimo et christianae religionis potentissimo defensori, Angliae regi, frater Guillermus, humilis abbas Cistercii, ceterique Ordinis Cisterciensis abbates in generali Capitulo congregati, promptae devotionis obsequium, cum humillima commendatione. — Quod nunc, illustrissime Rex, Altissimo placuit diu desideratam pacem terris reddere, id ex profunda inscrutabilis consilii sui abysso ea causa factum esse credimus, ut qui in vinea Domini temporum iniquitate vepres succreverunt, ne segetem penitus suffocent, salutaris reformationis sarculo purgentur. Nos igitur, humiles vestrae Celsitudinis oratores, attendentes id potissimum ab hiis praestari debere diligentius, qui relicto saeculo, sanctae religionis iugo colla submiserunt, anno superiore in nostro generali Capitulo visitatores et reformatores monasteriorum ad partes Franciae, Germaniae, Hispaniae et alias, quas mare ab Angliae regno vestro disterminat, transmisimus, qui extinctam pene religionem suscitarent, et eos qui laxatis regularis disciplinae frenis, saecularis vitae desideria sectabantur, claustralibus septis cohiberent. Nunc autem, Serenissime Rex, in hoc nostro generali Capitulo congregati, ne monasteriorum nostrae religionis Cisterciensis in vestro inclytissimo videremur immemores, ad Omnipotentis Dei laudem et conscientiarum nostrarum serenitatem, unum ex confratribus nostris, venerabilem abbatem s. th. pr., vita, moribus, doctrina et sanctae religionis zelo plurimum commendabilem, qui nunc monasterio Caroliloci, prope civitatem Parisiensem, laudabiliter praeest, et cuius singulari diligentia quamplurima in diversis partibus monasteria ad regularis observantiae normam sunt redacta, praefatorum monasteriorum Ordinis nostri Cisterciensis in regno et principatibus vestris consistentium generalem visitatorem et reformatorem constituimus ; ad quod quidem ab inclytissimae memoriae progenitore vestro suis ad nos litteris fuimus incitati ; sed quia id per temporis occasionem tunc impleri non potuit, nunc de vestrae Celsitudinis regali benevolentia confidentes, qui ut paterni regni haeres ita et imitator existitis, vestris pedibus advoluti, per pretiosum Iesu Christi sanguinem humillime supplicamus et obsecramus, ut eumdem abbatem in omnibus agendis, dictam reformationem concernentibus, et aliis Ordinis nostri, ac sui negotii regalis benevolentiae vestrae favorem et auxilium praestari mandare dignemini. Nos, totumque nostrum Cisterciensem Ordinem apud Deum intercessores perpetuo habebitis. >Datum in monasterio Cistercii et diffinitorio nostro, die 9 mensis maii, anno Domini 1531. 53.  Illustrissimo ac gloriosissimo principi Iacobo, Scotiae regi, frater Guillermus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, omnis devotionis obsequium, cum commendatione humillima. — Celsitudinis vestrae litteras, Invictissime Rex, cum summa animae laetitia recepimus, quibus regia vestra Maiesteas [Maiestas] nos hortari dignata est, ut ad visitandum et reformandum Cisterciensis Ordinis monasteria, in inclyto regno vestro consistentia, quorum optimae memoriae progenitores vestri fundamenta locaverunt, et regali munificentia dotaverunt, unum ex nostra congregatione abbatem mitteremus ; ea quidem causa quod monasteria ipsa in spiritualibus et temporalibus celeri reformatione indigent. Egistis, Invictissime Rex, quae vere religiosum principem decent, qui ad id nos impellere dignatus estis, ad quod volentes nolentesque astringimur, et quod libentissime praestassemus nisi temporum obstitisset iniquitas. At quoniam, per Dei gratiam, pax terris reddita est, et vestrae nos vocare dignatur Serenitatis auctoritas, venerabilem abbatem, fratrem nostrum Symonem nomine, s. th. pr., virum eruditione, vita, moribus et sanctae religionis zelo, multipliciter commendabilem mittimus, ut salutare Celsitudinis vestrae desiderium adimpleat, omni cum humilitate deprecantes, ut eumdem regalis dexterae virtute et benivolo favore adiuvare, ac eidem in suis agendis assistentiam opportunam praestari mandare dignemini. Nos autem pro Serenitatis vestrae prospero statu, et inclytissimi regni vestri augmento Deum Omnipotentem sine intermissione rogabimus. — Ex diffinitorio nostro Cistercii, die nona mensis maii, anno Domini 1531. 54.  Reverendissimo in Christo patri et domino nostro, domino Augustino Trivultiis, Dei et Sanctae Sedis Apostolicae gratia, tituli Adriani diacono cardinali, Franciae et Ordinis nostri protectori benevolo, frater Guillermus, abbas Cistercii, ceterique Diffinitores Capituli generalis apud Cistercium congregati, humiles preces et sanctae devotionis obsequium salutare. — Si nesciret Reverendissima Paternitas vestra, quot molestiis aegre afflicta est infelici hoc saeculo omnis pene christiani orbis communitas, quot auxilia foeda illa Lutheranorum colluvies unitati nostrae apud Germanos abstulit, et quantae a communi obedientia nationes, elevante unumquemque supra se bellorum inclementia, desciverunt, deficientibus utpote in Hispania, nectentibus excusationum moras triennalibus ; in Italia, quin etiam patrocinante cuique catholicae pietati male affecto misera temporis huius conditione ; verecundum esset obligatissimo Reverentiae vestrae Ordini, sero adeo a paupertatis suae pulvere exsurrexisse, ac singulari benefactori minus prompte impendisse gratias quam dignitas vestra et liberalis animus promeruerint. At Reverendissimae Paternitati vestrae tenuitatis nostrae humilia ex auctoritatis suae alto clare suscipienti, et pro cardineae Celsitudinis fastigio communes privatasque universalis Ecclesiae non nescienti miserias, cum in excusatione brevis epistola orationis prolixae vicem suppleat, abbatem de Carolicolo [Caroliloco], s. th. pr., in cuius aure plenam fidem intentionis et observantiae nostrae erga Reverendissimam Paternitatem vestram exposuimus eidem transmittimus, ut ex eius ore animi nostri in se devotionem R. P. V. intelligat, et quod dignitatis vestrae beneficio vile est, ex affectu nostro indignum munus accipiat. — Ex nostro diffinitorio Cisterciensi die 8 mensis maii, 55.  Praecordiali et affectuosa salute praevia, Reverende Pater, et carissimi in Christo filii. — In eo conventu, quem hoc anno apud Cistercium, sedente generali Capitulo, fecimus, inter cetera Ordinis nostri negotia aerei publici rationem habentes, nihil cogendae publicae pecuniae gravius comperimus, quam annuum illumque redditum, qui a venerandis monasteriis Cistercii, Firmitatis et vestro Claraevallis quotannis accipitur ; neque enim deficientibus iam ut praefatis patet, a communi contributionum persolutione pene omnibus externis provinciis, et aegre exsolventibus regni huius domesticis, viaeque ad ordinariam Capituli generalis expensam sufficientibus collectis quidquam potest amplius sperari, quo praesentibus futurisque Ordinis negotiis provideatur, nisi a praedictorum monasteriorum reverendis patribus ac eorum conventibus id impendatur sponte et gratiose, ut sublato illo redditu per remissionem ac per … (*locus vacuus) receptionem in toto principalis summae pristinae suae libertati Ordo restituatur, et excusso debitorum onere poterit … viribus subsistat. Qua ratione abbati de Caroliloco s. th. pr., redeundo ad propria praesentes litteras et mentem nostram commisimus, cui vos credere et plenam charitativi responsi vestri intentionem referre, aut si nunc per temporis angustiam non licet, Rmo D. N. Cisterciensi vel eidem abbati tempus quo respondere poterit assignare desideramus. 56.  Nomina eorum qui liberaliter in subsequentibus contribuerunt. — Ad satisfaciendum propinae faciendae Reverendissimo domino cardinali Trivultiis, tituli Sancti Adriani, protectori Ordinis in Curia romana nunc in partibus istis agenti, necnon stipendiis procuratoris Ordinis in dicta Curia patres Ordinis inferius nominati congregati in Capitulo generali anno Domini 1531, apud Cistercium celebrato, dono gratuito ac liberali obtulerunt, ac manualiter tradiderunt inferius descriptas pecuniarum summas, ordinavitque idem generale Capitulum abbates, qui hoc anno Ordinis generali Capitulo non interfuerunt nec se legitime excusaverunt, et huic charitativae propinae noluerunt liberaliter contribuere, poenas in *Benedictina* contentas incurrisse, vultque per commissarios Ordinis ad id districte et indissimulanter compelli. EXCUSATIONES ABBATUM 57.  Excusantur per litteras, procuratoria, etc., subscripti abbates : de Voto, s. th. pr., de Recluso, s. th. pr., de Chalocheyo, s. th. pr., de Maceriis, iuris utriusque doctor, de Tribus fontibus, de Longoponte, de Regalimonte, de Frigidomonte, de Signiaco, de Ellancio, de Vallibus Sernay, de Valle regis, de Strata, de Brolio Benedicti, de Pietate, de Buxeria Eduensi, de Bellabrancha. REHABILITATIONES 58.  Ad instantiam abbatis de Aureavalle supplicantis pro fratre Mathia de Malimundario, praefati monasterii expresse professi, qui suadente diabolo, relicto regulari et saeculari assumpto habitu, monasterium illicentiatus egressus est, demum elapsis quindecim diebus ad cor et monasterium rediens, iniunctam sibi poenitentiam humiliter suscepit, et emendatioris vitae propositum servavit ; praesens generale Capitulum de sancta eius perseverentia, in Domino confidens, ipsum eumdem fratrem Mathiam rehabilitat ad omnes gradus, officia et dignitates, etiam abbatiali dignitate inclusa, in plenaria, etc. 59.  Ad idem, ad instantiam abbatis de Charmeya supplicantis pro fratre Martino Bertault, qui suadente diabolo, crimine furti, apostasia et contagio carnis, pluries infectus, demum ad cor rediens, correctus et emendatus, humilem egit poenitentiam. 60.  Ad idem, ad instantiam domini abbatis de Pontigniaco supplicantis pro sorore Agnete de Lubines, monialis monasterii de Consolatione, in Eduensi dioecesi, quae suadente diabolo, contagio carnis, puerperio inde secuto, promissae continentiae votum violavit, deinde ad cor rediens, *etc. ut supra.* SUFFRAGIA 61.  Frater Guillermus, abbas Cistercii, *etc.* principi illustrissimo, regi Angliae, *etc.* Quum deceat dispensatores multiformis gratiae Dei, unumquemque sicut accepit in alterutrum illam administrare, illis potissimum gratiam referre debemus, et accepti a Domino talenti praesentare obsequium, quibus praesertim commendatam christianae religionis integritatem et nostrae Cisterciensis regularem observantiam expectamus. Excitant nos inclita bonae memoriae praedecessorum monumenta et celebres tituli in propriis sacrariorum nostrorum archiviis reconditi, extructae et coelo ipsi aspirantes basilicae, ubique sumptuoso apparatu sublimes venerari, omnem et totum effundere spiritum … (*locus vacuus*) parte a prioribus gloriae nomen, se innatae et variae … virtutes admirationem pepererunt. Exigente itaque devotionis affectu, quem ad omnes christianae religionis ministros Maiestatem vestram habere intelleximus, et ad nos inutiles Domini servos habituram confidimus, sublimitati vestrae omnium bonorum spiritualium, videlicet … *etc.* concedimus participationem et associationem, *etc.* 62.  Frater Guillermus, etc. Quamquam divinae legis … etc. sicut prius. Et hoc regi Scotiae. 63.  Ad idem, pro domino Bergensi. Frater Guillermus, etc. generoso et potenti domino, domino M. de Bergues, insigni equiti, velleris aurei torque praefulgenti, humiles preces, et promptum sanctae devotionis obsequium. Cum debeat dispensatores … etc. 64.  Ad idem, pro domino Panormitano archiepiscopo. Frater Guillermus, etc. Reverendissimo in Christo patri et summe observando domino Panormitano archiepiscopo, sacrae Maiestatis imperatoriae cancellario, singulari Ordinis benefactori, etc. 65.  Ad idem, pro domino de Chamiaut, fratre praedicti archiepiscopi, etc. 66.  Ad idem, pro domino Ioanne Chamly, Ebroicensis ecclesiae officiali et canonico, et reverendi patris domini episcopi Ebroicensis generali vicario dignissimo. * * * 67.  Quoniam propter agendorum multiplicitatem, *etc. ut in anno* 1506, *n°  30. 