Acceptis literis charitatis tuæ, quas mihi nuper per filium meum Theobaldum misisti, gauisus sum,  eas mittentis gratia amicabiliter amplexus sum. Volui statim rescribere quod animo insederat: sed impediētibus importunis curarum exactionibus, quibus plerūque, immo pene semper, cedere compellor, nō potui. Vix tamen a tumultibus tandē interpolata die, quod conceperam attentaui. Visum est, vt affectui tuo erga me, quē  tunc ex literis,  prius ex mihi missis xeniis cognoueram, saltem verborum vicem rependere festinarem:  quantum in corde meo locum tibi dilectionis in Domino seruarem, ostenderē. Reuera enim non nunc primum diligere incipio, quā ex multo tēpore me dilexisse reminiscor. Nec dum plene metas adolescentiæ excesseram, nec dum in iuueniles annos euaserā: quando nomen non quidem adhuc religionis tuæ, sed honestorum tamen  laudabilium studiorum tuorum, mihi fama innotuit. Audiebam tunc temporis, mulierem licet nec dum seculi nexibus expeditam, literatoriæ scientiæ, quod perrarum est,  studio licet secularis sapientiæ summam operam dare: nec mundi voluptatibus, nugis, vel deliciis, ab hoc vtili discendarum artium proposito retrahi posse. Cumque ab his exercitiis, detestanda desidia totus pene torpeat mundus:  vbi subsistere possit pes sapientiæ, non dicam apud sexum femineum, a quo ex toto explosus est, sed vix apud ipsos viriles animos inuenire valeat: tu illo efferendo studio tuo,  mulieres omnes euicisti,  pene viros vniuersos superasti. Mox vero iuxta verba Apostoli, vt complacuit ei, qui te segregauit ab vtero matris tuæ, vocare te per gratiā suam, longe in melius disciplinarum studia commutasti:  pro Logica Euangelium, pro Physica Apostolum, pro Platone Christū, pro Academia Claustrum, tota iam  vere philosophica mulier, elegisti. Eripuisti victis spolia hostibus,  thesauris Ægyptiacis per huius peregrinationis desertū transiens, preciosum in corde tuo tabernaculum Deo erexisti. Cantasti cum Maria, demerso Pharaone, canticum laudis:  beatæ mortificationis tympanum, vt olim illa prę manibus gerens, noui modulaminis melos vsque ad ipsas deitatis aures, docta tympanistria, transmisisti. Conculcasti iam incipiendo, quod per omnipotentis gratiam bene perseuerando conteres, vetusti anguis, ac semper mulieribus insidiantis caput: atque ita elides, vt numquā vlterius contra te sibilare audeat. Ostentui facis,  facies superbum principem mundi:  illum, qui diuina voce vocatur rex filiorum superbiæ, iuxta ipsius Dei ad beatum Iob verba, tibi ac tecum cohabitantibus ancillis Dei alligatum ingemiscere coges. Et vere singulare miraculum, ac super omnia miranda opera extollendum, eum, quo iuxta Prophetam, Cedri non fuerunt altiores in Paradiso Dei,  cuius summitatem frondium abietes non adæquauerunt, a fragili sexu vinci,  fortissimum Archangelum a muliere infirmissima superari. Gignitur tali duello maxima gloria conditori, infertur econuerso summa ignominia deceptori. Exprobratur ei hoc certamine, non solum stultum, sed  super omnia ridiculum fuisse, illum aspirasse ad æqualitatem sublimissimæ maiestatis, qui nec breue luctamen ferre præualet femineæ debilitatis. Sustinet caput cuiuslibet victricis illius, merito talis victoriæ, gemmeam a Rege cœlorum coronam: vt quanto in transacta pugna carne infirmior, tanto in remuneratione sempiterna appareat gloriosior. Hæc, charissima in Domino soror, vere non adulando, sed exhortando dico: vt magnum, in quo aliquamdiu perstitisti, bonum attendens, ad caute illud conseruandum animosior reddaris:  sanctas illas, quæ tecum Domino seruiunt, secundum gratiam a Deo tibi collatam, vt in eodem sollicite agone contendant, verbis pariter  exemplis accendas. Es enim vnum de animalibus illis, quæ Ezechiel Propheta vidit: licet sis mulier, quæ non tantum vt carbo ardere, sed vt lampas ardere debes pariter  lucere. Es quidem discipula veritatis, sed es etiam ipso officio, quātum ad tibi commissas pertinet, magistra humilitatis. Humilitatis plane,  totius cœlestis disciplinæ, tibi a Deo magisterium impositum est: unde non solum tui, sed  commissi gregis curam habere,  pro vniuersis maiorem vniuersis debes mercedem recipere. Manet tibi certe palma pro omnibus, quia, vt optime nosti, quotquot ducatu tuo, mundum mundique principem vicerint, tot tibi triumphos, tot gloriosa trophæa, apud æternum regem,  iudicem præparabunt. Sed nec omnino apud mortales insolitum est, feminas feminis principari, nec ex toto inusitatum etiam prœliari, ipsos insuper viros ad prælia comitari. Nam si verum est quod dicitur, Fas est,  ab hoste doceri, Et apud Gentiles, Amazonum regina Penthesilea cum suis Amazonibus, non viris, sed mulieribus, Troiani belli tēpore sæpe pugnasse scribitur:  in populo etiam Dei, prophetissa Delbora, Barach Iudicem Israel contra Ethnicos animasse legitur. Cur ergo non liceat feminas virtutis contra fortem armatum ad prælia procedentes, ductrices fieri exercitus Domini: cum  illa, quod quidem indecens videbatur, manu tamen propria contra hostes pugnauerit:  hæc nostra Delbora viros ipsos ad bella diuina commouerit, armauerit, accenderit? Victo dehinc Iabin rege, occiso Sisara duce, deleto prophano exercitu: cecinit statim canticum illa, illudque Dei laudibus deuota dicauit. Erit Dei gratia hoc faciente, post datam tibi, tuisque de longe fortioribus hostibus victoriam, longe tuum gloriosius canticum: quod sic lęta cantabis, vt nunquam postea lætari, nunquam cantare desistas. Interim eris ancillis Dei, hoc est, cœlesti exercitui, quod illa suo Iudaico populo Delbora: nec a tam lucroso certamine, aliquo tempore, quolibet casu, nisi vincendo cessabis. Et quia hoc nomen Delbora, vt tua nouit eruditio, lingua Hebraica apē designat, eris etiam in hoc  tu Delbora, id est apis. Mellificabis enim tu, sed non soli tibi: quia quicquid boni per diuersos,  a diuersis collegisti, exemplo, verbo, modisque quibus poteris, domesticis sororibus, seu quibuslibet aliis totum refundes. Satiabis hoc exiguo vitæ mortalis tempore,  te ipsam sacrarum literarum secreta dulcedine,  beatas sorores aperta prædicatione: quousque iuxta vocem Propheticam, In illa, quæ per mittitur die, distillent montes æternam dulcedinem  colles fluant lac  mel. Hoc enim licet de hoc tempore gratiæ dicatur, nil obstat, immo  dulcius est, vt de tempore gloriæ accipiatur. Dulce mihi esset, diu tecum de huiusmodi protrahere sermonem: quia  famosa eruditione tua delector,  prædicata mihi a multis religione tua longe magis allicior. Vtinā te Cluniacus nostra habuisset! vtinā te iocundus Marciniaci carcer, cum cæteris Christi ancillis libertatem inde cœlestem expectantibus inclusisset! Prætulissem opes religionis ac scientię, maximis quorumlibet regum thesauris:  illarum sororū illud præclarum collegium, cohabitatione tua clarius rutilare gauderem. Retulisses  ipsa ab ipsis non modicum quæstum,  summā mundi nobilitatem, ac superbiam, pedibus substratā mirareris. Cerneres omnigenos seculi luxus, mirāda parcitate mutatos: sordida quondam vasa diaboli, in mundissima Spiritus sancti templa conuersa. Videres puellas Dei Satanæ, vel mundo, velut furto subtractas, super innocentię fundamentum altos virtutum erigere parietes:  vsque ad ipsa cœli fastigia, felicis fabricæ cacumen producere. Lætareris angelica virginitate florentes, castissimis viduis iunctas:  vniuersas pariter beatæ illius  magnæ resurrectionis gloriam sustinētes, infra arcta septa domorum, etiam corporaliter beatæ spei velut sepulcro iam conditas. Quæ licet omnia,  fortassis maiora, cum tibi datis a Deo collegis habeas: licet forte nihil ad sacrarum rerum studium pertinens tibi addi possit, augeretur tamen augmento gratiarum tuarum, non paruis vt arbitror commodis, res publica nostra. Sed quamuis a dispensatrice omnium rerum prouidentia Dei, hoc nobis de te negatum sit: concessum tamen est de illo tuo, de illo, inquā, sæpe ac semper cum honore nominando, seruo ac vere Christi Philosopho magistro Petro, quem in vltimis vitæ suæ annis, eadem diuina dispositio Cluniacum transmisit:  eam in ipso  de ipso, super omne aurum  topazion munere chariore, ditauit. Cuius sanctæ, humili ac deuotæ inter nos conuersationi, quod quamtumve Cluniacus testimonium ferat, breuis sermo non explicat. Nisi enim fallor, non recolo vidisse me illi in humilitatis habitu  gestu similem: in tantum vt nec Germanus abiectior, nec ipse Martinus bene discernenti pauperior appareret. Cumque in magno illo fratrum nostrorum grege, me compellente gradum superiorem teneret: vltimus omnium vestitu incultissimo videbatur. Mirabar sæpe,  in processionibus eo me cum reliquis pro more præcedente, pene stupebam: tanti tamque famosi nominis hominem, sic seipsum contemnere, sic se abiicere posse. Et quia sunt quidam religionis professores, qui ipsum quem gerunt habitum religiosum, nimis esse cupiunt sumptuosum: erat ille prorsus parcus in istis,  cuiusq. generis simplici veste contētus, nil vltra quærebat. Hoc  in cibo, hoc  in potu, hoc  in omni cura corporis sui seruabat:  non dico superflua, sed  cuncta, nisi valde necessaria, tam in se quam in omnibus, verbo pariter  vita dānabat. Lectio erat ei continua, oratio frequens, silentium iuge: nisi cum aut fratrum familiaris collatio, aut ad ipsos in conuentu de diuinis publicus sermo eum loqui vrgebant. Sacramenta cœlestia, immortalis agni sacrificium Deo offerendo, prout poterat, frequentabat: immo postquam literis  labore meo, Apostolicæ gratiæ redditus est, pene continuabat. Et quid multa? Mens eius, lingua eius, opus eius, semper diuina, semper philosophica, semper eruditoria meditabatur, docebat, fatebatur. Tali nobiscum vir simplex  rectus, timens Deum,  recedens a malo: tali, inquam, per aliquantum temporis couersatione, vltimos vitæ suæ dies consecrans Deo: pausandi gratia, (nam plus solito, scabie  quibusdam corporis incōmoditatibus grauabatur,) a me Cabilonem missus est. Nam propter illius soli amœnitatem, qua cunctis pene Burgundiæ nostræ partibus præminet: locum ei habilem, prope vrbem quidem, sed tamen Arari interfluente, prouideram. Ibi iuxta quod incommoditas permittebat, antiqua sua renouans studia, libris semper incumbebat: nec sicut de magno Gregorio legitur, momentum aliquod præterire sinebat, quin semper aut oraret, aut legeret, aut scriberet, aut dictaret. In his sacrorum operum exercitiis, eum aduentus illius Euangelici visitatoris reperit: nec eum vt multos dormientem, sed vigilantem inuenit. Inuenit eum vere vigilantem,  ad æternitatis nuptias, non vt satuam, sed vt sapientem virginem euocauit. Attulit enim ille secum lampadem plenam oleo, hoc est, conscientiam refertam sanctæ vitæ testimonio. Nam ad soluendum commune mortalium debitum, morbo correptus: eoque ingrauescente, in breui ad extrema perductus est. Tunc vero quam sancte, quam deuote, quam Catholice, primo fidei, dehinc peccatorum confessionem fecerit: quanto inhiantis cordis affectu, viaticum peregrinationis, ac vitæ æternæ pignus, corpus scilicet Redemptoris Domini acceperit: quam fideliter corpus suum  animam hic  in æternum ipsi commendauerit, testes sunt religiosi fratres,  tot9 illius Monasterij, in quo corpus S. martyris Marcelli iacet, Cōuentus. Hoc magister Petrus fine dies suos cōsummauit:  qui singulari sciētiæ magisterio, toti pene orbi terrarū notus,  vbique famosus erat: in illi9 discipulatu, qui dixit, Discite a me, quia mitis sum,  humilis corde, mitis  humilis perseuerans, ad ipsum vt dignum est credere, sic transiuit. Hunc ergo, venerabilis  charissima in Domino soror, cui post carnalem copulam, tanto validiore, quanto meliore diuinæ charitatis vinculo adhæsisti, cum quo,  sub quo diu Domino deseruisti: hunc, inquam, loco tui, vel vt te alteram in gremio suo confouet,  in aduentu Domini, in voce Archangeli,  in tuba Dei descendentis de cœlo, tibi per ipsius gratiam restituendum reseruat. Esto ergo in domino memor ipsius: esto etiam si placet  mei,  sanctis sororibus tecum Domino famulantibus fratres Congregationis nostræ, ac sorores, quæ vbique terrarum pro posse suo eidem cui  tu Domino famulantur, sollicite commenda.