Mos est eiusdem monasterij natiuitatem saluatoris cæteris solemnitatibus singulari affectu deuotius agere,  cantuum melodiis, lectionum prolixitatibus, cereorum multiplicium accensionibus,  quod longe præstantius est, speciali deuotione, multaque lachrymarum profusione, cum angelicis spiritibus alacriter solennizare. Qua temporis reuolutione redeunte, fratres more solito se suaque omnia parauerunt,  ecclesias ornando aliaque monasterij loca aptius componendo, intus  extra festiui apparere satagebant. Supererat adhuc beatus ille ac venerabilis pater Hugo, vltimo senio morti quidem corporeæ, sed  vitæ post mortem æternæ vicinus. Qui iam instante ipsa solennitate, capitulum vbi fratres conuenerant ingressus, hæc ad omnes protulit verba. Noueritis, fratres, Iesum benignum saluatorem nostrum suæ natiuitatis vestræque liberationis solenniis interesse disposuisse, vestræque deuotionis obsequium multo cum gaudio præstolari. At contra sciatis nequam hostē vestræ felicitati inuidentem, laborare quatenus aliquas tenebrarum suarum nebulas, tanto si possit splendori intermisceat, tantæque festiuitatis gloriam saltem quantulumcunque imminuat. Frater enim (ait) quidam, se vtique dans intelligi, hac ipsa nocte vidit ipsius misericordiæ matrem, perpetuam virginem, filium quem præsenti nocte genuit, dulcissimo gremio continere, eique sanctorum angelorum multitudinem, cum immenso lumine astare. Lætabatur autem idem Deus puer,  immenso gaudio exultabat, atque cordis lætitiam gestu gloriosi corporis,  ipsarum plausu manuum demonstrabat. Et conuersus ad matrem, aiebat ad illam. Cernis mater noctem, quæ imminet, meæ natiuitatis gaudiis illustrandam, in qua  prophetarum oracula  angelorum præconia renouabuntur,  meo de te exortu, omnia simul cælestia atque terrestria lætabuntur? Vbi est nunc hostis damnati perfidia, vbi eius potestas, qua ante hoc singulare gaudium mundo dominabatur? Quo ille impudens audito, de latibulo suo egressus a longe se præsentabat,  ignominiose deturpatus, cum multo planctu atque eiulatu, vt admitteretur orabat. Quod eo voto dicebat, vt tantæ claritatis gaudia quibus inuidebat, suo more vel in aliquo obfuscare valeret. Et si, ait, in nulla ecclesiæ parte admittor, in aliquo saltem reliquarum officinarum loco suscipiar. Vade (ait filius virginis) furcifer,  ne te mea potentia præiudicatum lamenteris, tenta quod poteris. At ille solutus, arcum Capituli petiit,  ingredi conatus non potuit. In tantum namque  se tumidum,  Capituli introitum angustum inuenit, vt nullatenus intrare valeret. Vere vetusta superbiæ peste inflatus, per humilem aditum transire non poterat, quia non idem aditus superbum erectum,  humilem capit inclinatum. Inde ad fratrum dormitorium gressum conuertit,  phantasiis solitis eos se posse inquietare confidens, introire tentauit. Sed eadem grossitudine sua ab ostio repulsus recessit. Postremum ad refectorium nocendi spem contulit, ibi propter aliquantam corporum curam, maiorem suspicatus mentium incuriam. Ibi etiam tot obices diuinorum ex lectione verborum, tot trabes ex deuotionibus auditorum, tot repagula offendit ex caritate sibi seruientium, ut nullo modo vltra procedere præualens, retro cogeretur redire. Sic quoque ab omnibus monasterij officinis reiectus, a conspectu piissimi Redemptoris  gloriosæ Virginis matris, cum ea qua dignus est confusione, pestifer ille recessit. Cauti igitur estote,  immensas gratias omnipotenti ac misericordissimo Saluatori agite, qui  nequissimum hostem a vobis expulit,  ipse nobiscum festum suum celebraturus remansit. Hæc a sancto viro fratribus dicta, furentium aduersus locum ipsum malignorum spirituum ostendunt nequitiam, ac Domini eundem protegentis clementiam. Qui nequam hostes quamuis vniuersis generaliter insidiarentur, nouiter tamen conuersis amplius infesti, instabant. Dolebant quidem veteranorum profectibus inuidentes, sed tyronum superaddita conuersione, quasi recenti suscepto vulnere, acrius indignabantur. Et velut longi temporis desperatione, prioris prædæ spolia postponentes, contra ea quæ ab oculis rapiebantur, longe vehementius accendebantur. Hinc aduersus nouitios bella valida commouebant, hinc tentamentorum diuersis telis armati, totis eis conatibus insistebant.