Anno Domini millesimo quadringentesimo tertio, statuta sunt haec apud Cistercium in Cisterciensis Ordinis Capitulo generali. ORATIONES. 1.  Pro sanctissimo… Benedicto XIII… *etc. ut in ann.* 1401. 2.  Pro serenissimo… *etc. ut in anno* 1401. 3.  Pro burgensibus… *etc. ut in anno* 1401. 4.  Pro pace… *etc. ut in anno* 1401. 5.  Pro felicis… *etc. ut in anno* 1401. [DIFFINITIONES GENERALES]. 6.  Abbates Ordinis universi… *etc. ut in anno* 1401, *n° 6. Solos autem et dumtaxat abbates infrascriptos habet dictum Capitulum excusatos, videlicet de Valle Richerii, de Altofonte, de Laude, de Valcellis, de Capella Thosan, de Claromarisco, de Bodello, de Prulliaco, de Barbello, de Moroliis, de Pietate Dei, de Oratorio, de Persenia, de Trappa, de Trizagio, de Pinu, de Bonavalle in Pictavia, de Valentia, de Bonavalle Viennensi, de Ré, de Gratia Dei, de Charone, de Bullencuria, de Castellariis, de Misericordia Dei Pictaviensi, de Ponte Oltrani, de Mellereio, de Buzayo, de Stella, de Calloviis, de Rupibus, de Fontemorum, de Valle Beatae Mariae, de Bono radio, de Boheriis, de Campania, de Caherio, de Caladia, de Insula Barrensi, de Rigniaco, de Vallibus in Ornesio, de Clarofonte, de Escureyo, de Altacumba, de Altacrista, de Altaripa, de Sancto Sulpitio, de Chassania, de Belloprato in Lotharingia, de Bonomonte, de Alpibus, de Tela, de Signiaco, de Elancio, de Valloriis, de Caricampo, de Regalimonte, de Frigidomonte, de Claritate, de Buxeria Andegavensi, de Barzella, de Pratea, de Oliveto, de Landesio, de Sancto Leonardo. 7.  Cum Ordo noster… *etc. ut in anno* 1402, *n° 7, *receptoribus additur Procurator generalis in romana curia*. 8.  Ad requestam… *etc. ut in anno* 1390, *n° 19. 9.  Abbates et conventus monasteriorum de Belloprato in Lotharingia, de Vallelucenti, de Noa, de Trappa, de Albis fontibus, de Fonte Ioannis, de Tribus fontibus, de Boheriis, de Altofonte, de Begar, de Bona requie, de Loco regio, de Sancto Leonardo, de Pinu, de Sancto Sulpitio, de Bonofonte, de Stamedio, de Altacrista, de Monte Sanctae Mariae, et personas omnes et singulas… *etc. ut in anno* 1402, *n° 12. 10.  Attestante scriptura sacra, qui honorat patrem suum iucundabitur in filiis et in die orationis suae exaudietur ; et, qui honorat patrem suum vita vivet longiore ; et, honora patrem tuum ut superveniat tibi benedictio ; et consequenter, gloria, inquit, hominis ex honore patris sui, et dedecus filii pater sine honore. Quae de patribus spiritualibus sicut et corporalibus dici vel intelligi satis possunt. Unde et apostolus ad Timotheum scribit : qui bene praesunt presbyteri duplici honore digni habeantur. Ut ergo patribus et superioribus abbatibus, qui subditos suos in tantis et inevitabilibus sollicitudinibus et laboribus, ut constat, notorie gubernarunt et gubernabunt in futurum, vices aliquae impendantur, generale Capitulum ordinat, statuit, ac omnibus et singulis abbatibus et aliis personis regularibus Ordinis nostri, prout eorum quemlibet negotium istud tanget, praecipit et iniungit de cetero in perpetuum ut in omnibus et singulis monasteriis et locis conventualibus ipsius Ordinis ubi primum de cuiuscumque abbatis monasterii Cistercii obitu certitudo claruerit, in quolibet dictorum monasteriorum pro eo solemnes exsequiae, vesperae videlicet seu vigiliae, laudes et missa conventualis alta voce devotius celebrentur. Et donec de ipsius monasterii provisione indubitanter rumor protulerit veritatem, humiles preces fundantur ad Dominum, et apud eum devotis orationibus insistatur, quod provisio celeris, concors et utilis quantocius subsequatur. Et consimiliter per omnia fiat de quatuor primorum abbatum obitu et subsequenda provisione monasteriorum eorum, et etiam de omnibus abbatibus Ordinis habentibus generationem magnam seu parvam in monasteriis subiectis eisdem in eorum generationibus et a personis regularibus eorumdem. DIFFINITIONES SPECIALES. 11.  Tractatum initum super quodam excambio contento in litteris quibus praesens diffinitio inseritur, inter abbatem de Escharleis et suum conventum ex una parte, et venerabilem virum magistrum Ioannem Fagoli, regis Francorum domini nostri clericum et suum receptorem Senonensem ex altera, committit generale Capitulum terminandum per dominum Pontigniaci, s. th. pr. et abbates Ioyaci et de Fonte Ioannis ac quemlibet eorumdem, dum tamen diligenter inquirant, si tractatus huiusmodi secundum Deum et iustitiam riteque ac rationabiliter processerit, quo agnito suas conscientias onerando, auctoritate generalis Capituli eumdem tractatum ratificent, approbent et confirment. 12.  Ad petitionem abbatissae et conventus monasterii de Portu regio dispensatur misericorditer per generale Capitulum cum sororibus Beatrice Fauresse et Pierreta de Himal, suis conmonialibus, ut non obstante quod earum quaelibet fuerit bis convicta de puerperio, ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos admitti valeant, citra tamen abbatialem dignitatem. 13.  Si de consensu abbatis et conventus monasterii de Igniaco processerit et dignum iudicaverint fratrem Ioannem de Carbonis monachum dicti monasterii, dispensatur per generale Capitulum ut non obstante quod semel quamdam mulierem famae levis sui monasterii portas introduxisse convictus extiterit, et exinde suspectus de carnali contagio, ad omnes status, gradus et honores Ordinis legitimos admittatur, seclusa nihilominus abbatiali dignitate. 14.  Cum sorore Quintina de Noroy moniali monasterii de Sarvachiis dispensatur gratiose per generale Capitulum, ut non obstante puerperio pluries post violati propositi discrimen subsecuto, et apostasia propter hoc occasionaliter contracta, ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos admitti valeat, citra nihilominus abbatiatum, attento quod poenitentiam devote peregerit post delictum. 15.  Ad idem similiter pro sorore Coleta Dassonville moniali de Farnarsiis. 16.  Quia frater Stephanus Bartholomei monachus Igniaci iuvenilibus in annis Ordinis disciplinam reformidans in suo habitu rediit ad parentes, moram trahens quasi per tres hebdomadas, compassive dispensat generale Capitulum cum eodem, ut hoc non obstante ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos etiam abbatiatum admitti valeat et assumi. 17.  De Fusniaco et de Valle clara monasteriorum abbatibus et cuilibet eorumdem in solidum per Capitulum generale committitur, quatinus per censuram Ordinis et alia iuris remedia omnes personas Ordinis sexus utriusque quas abbati de Signiaco et conventui vel suis personis teneri vel alias obligatas efficaciter repererint per legitima documenta, coerceant et compellant ad satisfactionem plenariam cum effectu. 18.  Dispensatur gratiose per generale Capitulum cum fratre Roberto de Meldis monacho de Longoponte, ut non obstante apostasia quam incurrit per tres dies exeundo monasterium sine licentia, ut ad suos parentes in suo habitu declinaret iuvenilibus in annis et alias quasi per annum derelicto habitu, rigorem disciplinae super quibusdam excessibus reformidans, de et pro quibus tamen poenitentiam condignam peregit, ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos restituatur, citra tamen abbatialem dignitatem. 19.  Cum alias fuerit dispensatum per generale Capitulum cum fratre Philippo Piot, monacho Longipontis, ut non obstante apostasia quam incurrerat quasi per annum, regulari habitu derelicto, ad omnes gradus et honores Ordinis citra tamen abbatiatum admitti valeret, gratiam amplians dictum Capitulum concedit praefato Philippo de speciali gratia, ut si sua merita suffragentur in posterum, etiam ad abbatialem dignitatem admitti valeat et assumi. 20.  Ad idem et per omnia sicut de isto fiat pro fratre Adam Malin, monacho Longipontis. 21.  Committit generale Capitulum abbatibus de Campis bonis, de Valle benedicta et de Bonavalle Ruthenensi, vel eorum duobus, tertio legitime impedito, quatinus personaliter accedant ad monasterium Mansiadae, et ibi fideliter ac plenarie se informent an grangia de Butergiis, de Lichereto et de Saccoburzili sint maioris utilitatis monasterio Mansiadae si tradantur in perpetuam emphiteosim quam sunt nunc, et si sic statutis Ordinis non omissis, concedit generale Capitulum de hinc ad triennium plenariam potestatem dictis commissariis praefatas grangias ad emphiteosim perpetuam concedendas. 22.  Emptio viginti florenorum per abbatem et conventum Bellae vallis acquisitorum facta et annuatim solvendorum in festo Omnium Sanctorum, super quamdam curiam vocatam Fasens et quamdam grangiam Michelebachi nuncupatam ad abbatem et conventum de Lucella spectantibus, nec non super et de omnibus ipsius monasterii de Lucella bonis mobilibus et immobilibus, prout in litteris super hoc confectis, quibus praesens diffinitio annectitur, continetur, si tamen et in quantum alias rite, iuste ac canonice processerit, et facta sit emptio supradicta per generale Capitulum approbatur, ratificatur et irrevocabiliter confirmatur. 23.  Fratrum Ioannis Gossé et Nicolai de Sancto Iusto, monachorum de Recluso petitio continebat quod, cum dudum iuvenilibus in annis apostataverunt aliquamdiu religionis habitu derelicto, dignetur de speciali gratia generale Capitulum de sua misericordia impertiri, quatinus hiis non obstantibus ad omnes status et gradus admitterentur. Quapropter concedit idem Capitulum praedictis delinquentibus, si tamen de beneplacito sui abbatis et conventus processerit voluntatis, quatinus ad omnes gradus, status, dignitates et honores Ordinis legitimos admittentur, abbatiali dignitate seclusa. 24.  Abbatis de Pinu senio et gravitati compatiens, generale Capitulum ipsum habet a via generalis Capituli de cetero favorabiliter excusatum. — Ad idem de Caherio. — Ad idem de Stella. — Ad idem de Aceyo. — Ad idem de Vallibus in Ornesio. 25.  Cum fratre Ioanne Castellani, monacho de Oliveto, qui pluries apostatans etiam irregularitatem incurrit divina celebrando in saeculo, dispensat misericorditer Capitulum generale, ut hoc non obstante ad omnes Ordinis dignitates, citra tamen abbatiatum valeat promoveri. 26.  Idem et similiter fiat pro fratre Philippo Gedeti, monacho de Oliveto. 27.  Quia frater Ioannes de Montefalconis, monachus de Monasteriis in Argona, pluries convictus fuit de latrocinio et carnis lapsu dum iuvenis esset, et in melius suos mores correxerit, ad petitionem sui abbatis dispensat Capitulum generale, ut hiis non obstantibus valeat ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos promoveri, abbatiali nihilominus dignitate seclusa. 28.  Reformationem monasterii de Valle benedicta, in quo regulares observantiae prout generalis Capituli pervenit ad aures, pene penitus ruinantur, committit idem Capitulum de Mansiade et de Benedictione Dei monasteriorum abbatibus et eorum cuilibet in solidum, cum omnimoda ipsius Capituli potestate et clausulis opportunis et rationabiliter requisitis. 29.  De malo regimine et administratione tam spirituali quam temporali abbatis de Campania, Cenomanensis dioecesis, informatum plenarie generale Capitulum, abbati de Curia Dei licentiato in decretis reformationem dicti monasterii pro ipso anno duxit idem Capitulum specialiter committendum, mandans eidem, praecipiens et iniungens, quatinus ad dictum monasterium personaliter accedens ibidem visitet, corrigat, reformet, statuat, destituat tam in capite quam in membris tam in spiritualibus quam temporalibus quaecumque in eodem instituenda et destituenda, statuenda, corrigenda, visitanda et reformanda viderit secundum Deum, papalia et nostri Ordinis instituta, in plenaria Ordinis potestate, invocato ad hoc, si opus fuerit, auxilio brachii saecularis. Decernens idem Capitulum fratrem Henricum Magistri et Gervasium Songusses monachos praefati monasterii de Campania nullas excommunicationes, infamiae vel alias poenas incurrisse occasione sui adventus ad generale Capitulum vel ad dictum abbatem Curiae Dei reformatorem in illis partibus auctoritate Capituli generalis. 30.  Annuens generale Capitulum gratiose petitioni domini Morimundi et sui conventus qua requirunt excambium per ipsos factum perpetuo de quibusdam salis portionibus, censibus redditibus ac haereditagiis, quae habebant sibi non multum utilia in villis, salinis et territoris de Xamey, de Genercourt, de Vico, de Mediano, vico de Marcello, ad abbatem et conventum monasterii Belli prati Tullensis dioecesis, ius et dominium quoddam habebant in praemissis, in manus praedictorum, de Bello prato transferentes pro uno modio salis cum dimidio ad mensuram de Mediano vico, de sale meliori de Mediano vico vel alio aeque bono, quos modium cum dimidio solvere tenentur annuatim monasterio Morimundi in octavis Nativitatis beati Ioannis Baptistae, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, per dictum Capitulum ratificari et confirmari. Cum igitur decernat idem Capitulum dictum excambium fore partibus fructuosum, eapropter illud idem ratificat, approbat et confirmat. 31.  Cum fratribus Ioanne Charlot et Ioanne Lucas, monachis Fontis Ioannis, si tamen de suorum abbatis et conventus processerit voluntate, per generale Capitulum dispensatur quod non obstante apostasia quam incurrerunt per modicum temporis in saeculo vagabundi, assumi valeant ad omnes actus, status et honores Ordinis legitimos, citra tamen abbatiatum. 32.  Si de consensu processerit et voluntate abbatis et conventus de Begar, dispensatur gratiose per generale Capitulum cum fratre Ioanne Guevenen suo conmonacho, ut non obstante quod ab uno anno citra dicti monasterii gerens claves vinorum, de horreo ipsius unam doliatam bladi extraxerit violenter et in penore cuius claves habebat, animo furandi, reposuerit, cuius facti occasione ad monasterium de Eleemosina fuit missus, eumdem revocat ad proprium monasterium Capitulum memoratum, sibi tribuens de gratia speciali, ut citra dignitatem abbatialem, ad omnes status, gradus et honores Ordinis, legitimos valeat promoveri. 33.  Abbatibus de Oratorio et de Chalocheyo et cuilibet eorum in solidum committit generale Capitulum ut si quas Ordinis personas compererint per litteras aut alia documenta legitima teneri abbati et conventui de Melereyo, dictas personas ad solutionem plenariam coerceant per censuram Ordinis in dicti Capituli potestate. 34.  Licet iuvenilibus in annis animi ductus levitate frater Ioannes de Modiano Belli prati, Tullensis dioecesis, quasi per annum apostataverit habitu Ordinis incaute derelicto, et postmodum ad cor rediens poenitentiam exinde sibi per suos superiores iniunctam devote peregit, dispensat cum eodem generale Capitulum, si tamen suis abbati et conventui placuerit, ut praemissis non obstantibus valeat ad omnes gradus, status et honores Ordinis promoveri, abbatiali dignitate seclusa. 35.  Cum sorore Aegidia de Renis, moniali de Rosariis, dispensat Capitulum generale, ut non obstante violato castitatis proposito, et exinde pluries puerperio subsecuto, admitti valeat ad omnes gradus, status et honores Ordinis legitimos, citra nihilominus abbatialem dignitatem. 36.  Domino Morimundi committitur per generale Capitulum ut si abbatissam et conventum de Bello monte, Lingonensis dioecesis, teneri fratri Ioanni de Monsterello, monacho Clarifontis, pro suo salario et servitio eisdem per ipsum impenso, eosdem ad satisfactionem plenariam coerceat per censuram Ordinis et alia iuris remedia, prout fuerit rationis. 37.  Reformationem omnium et singulorum monasteriorum et locorum conventualium nostri Ordinis sexus utriusque in regnis et partibus Castellae, Legionis, Navarrae et Portugalliae constitutorum, abbati de Spina et fratri Ioanni de Vega monacho Vallis Dei simul et coniunctim, …usque ad immediate sequens triennium, …simul et personaliter accedant, …De contributionibus… Et specialissime compellendi abbates ad mittendum scolares ad Ordinis studia generalia… Et haec omnia faciant …Non est tamen intentionis Capituli memorati quod propter ea visitationes patrum abbatum et iura ipsis pertinentia per dictos commissarios ipsius Capituli quomodolibet impediantur. Universis igitur… *etc. ut in forma consueta ; cf. ann.* 1401, *n° 26. 38.  Iuxta relationem domini Claraevallis, s. th. pr., patris abbatis monasterii Igniacensis, cui per generale Capitulum anni praeteriti commissum fuerat ut inquireret si traditio in emphiteosim perpetuam cuiusdam domus sitae in civitate Catalaunensi esset ipsi monasterio Igniaci utilis et fructuosa, quam reperit per totum conventum in sua plenaria visitatione ipsis fore perutilem dictae domus traditionem ad emphiteosim, eamdem approbat, confirmat et ratificat Capitulum memoratum. 39.  Abbati de Pinu conceditur per generale Capitulum licentia eligendi confessorem idoneum de Ordine quoties voluerit, qui a casibus ipsi Ordini et Capitulo reservatis dictum abbatem absolvat auctoritate dicti Capituli generalis. 40.  Abbatem de Varenis per abbatem Curiae Dei reformatorem monasteriorum Ordinis in provincia Bituricensi peremptorie et personaliter ad hoc praesens Capitulum citatum, se visurum deponi a dignitate abbatiali, reputat contumacem Capitulum memoratum, citans eumdem abbatem de Varenis, et per dictum abbatem Curiae Dei citari mandat ad proximum generale Capitulum, causas suae absentiae allegaturum, seque visurum deponi, et ulterius contra ipsum procedi ut fuerit rationis, cum intimatione quod, sive venerit sive non, procedet ad dictam depositionem et alias contra praefatum abbatem de Varenis dictum Capitulum, iustitia suadente. 41.  Conceditur per generale Capitulum de Fonte Ioannis et de Rupibus monasteriorum abbatibus de speciali gratia, quatinus non obstantibus diffinitionibus, ipsi duo pariter mittant et habeant Parisius unum scolarem, ita tamen quod iuxta statuta papalia taliter provideant misso vel mittendo scolari de suis monasteriis in victu, vestitu et libris, quatinus merito causam non habeant de ipsis conquerendi, vel alias contra ipsos procedendi Capitulum memoratum. 42.  Domino Claraevallis, s. th. pr. et abbati de Caroloco seu alteri eorumdem committitur per generale Capitulum, quatinus per censuram Ordinis et alia iuris remedia omnes personas Ordinis sexus utriusque, quas monasterio Morimundi vel personis ipsius teneri vel efficaciter obligatas esse repererint per litteras vel alia documenta legitima, ad satisfactionem plenariam coerceant et compellant. 43.  Abbatibus de Prulliaco et de Recluso seu alteri eorumdem committitur per generale Capitulum, quatinus per censuram Ordinis et alia iuris remedia omnes personas Ordinis sexus utriusque quas monasterio Ioyaci vel personis… *etc. ut supra n° praeced*. 44.  Domino Morimundi et abbati de Crista seu alteri eorum committitur… monasterio Claraevallis… *etc. ut supra n° 43*. 45.  Supplicationem abbatis et conventus monasterii de Quinciaco admittens Capitulum generale, qua supplicant ipsis dari licentiam vendendi quoddam parvum passagium suum a Ghamprei super Yonam praedictis abbati et conventui, ut asserunt, penitus inutile et damnosum, domino Pontigniaci, s. th. pr., committit idem Capitulum ut super hiis diligenter informatus, si venditionem huiusmodi repererit monasterio praedicto fore fructuosam ac si et in quantum alias rite et canonice processerit, petitam licentiam conferat auctoritate Capituli memorati. 46.  Cum frater Michael Bussoneau, monachus monasterii de Buzayo cuidam mulieri solutae se adhaeserit, eam in quadam grangia praedicti monasterii per aliqua tempora detinendo, et ex ea habuit aliquos infantes, nunquam autem et ab octo annis citra vivit et vixit continenter et honeste, cum delicti prioris tristitiam et dolorem supportat, quatinus cum eodem nunc dispensetur, eapropter cum praedicto fratre Michaele per Capitulum generale dispensatur, ut praedictis non obstantibus, si de sui abbatis et conventus consensu processerit, ad omnes actus et gradus Ordinis legitimos valeat promoveri, citra tamen abbatialem dignitatem. 47.  Sententias excommunicationis dudum latas in abbatem de Dunis et abbatissam de Felinis per abbates Ygniaci, Vallis clarae ac Vallis regis occasione reformationis sibi traditae ad monasterium praefatum de Marketa, declarat et iudicat nullas fuisse tamquam contra iuris ordinem latas, generale Capitulum decernens eosdem nullam excommunicationis sententiam propterea incurrisse, volens, praecipiens et iniungens ultimo praedictis Ygniaci, Vallis clarae ac Vallis regis monasteriorum abbatibus, quatinus reverenter suum patrem abbatem dominum Claraevallis, s. th. pr., quem propterea turbaverunt, pacificent, eidem reverentiam et honorem impendentes de cetero sicut debent ; et quia praedicti abbates iuris ignari simpliciter erraverunt in praemissis, idem Capitulum eis compatiens remittit et quittat omnia quae propterea requirebantur ab ipsis expensae factae per abbates memoratos, ratione reformationis monasterii de Marketa, remanent in dispositione domini Claraevallis. 48.  Cum lis et controversia iam a longo tempore fuisset exorta, praesumpta diutius prolongari nisi de remedio opportuno provideretur, inter abbatem et conventum monasterii Albae ripae actores ex una parte, et abbatem et conventum Longivadi reos ex altera parte, de et super eo quod dicti Albaeripenses requirebant instantissime a Longivadensibus 20 sextarios medietatem bladi et medietatem avenae in granario Longivadi, occasione decimarum Latriceri annuatim per eos e debito recipiendos, ut dicebant, infra festum beati Andreae apostoli annuatim, aliis de Longovado renitentibus et asserentibus quod quamvis prioribus per compositionem factam ex ordinatione bonae memoriae domini Radulphi, olim abbatis Claraevallis, solvere promisissent dictos 20 sextarios in recompensationem certae portionis dictarum decimarum quam in dictis decimis dicebant se habere Albaeripenses, et ab ipsis concorditer habuerunt Longivadenses pro pretio dictorum 20 sextariorum sub hoc pacto, ut quousque per dominum Claraevallis vel suum cellerarium pro tempore, aut per eorum ordinationem fuisset alibi iuxta aliquam portionem, quam habere se dicebant Albaeripenses in dicto decimo per Longivadenses fuisset assignata rei, unde solutio praedictae portionis possit haberi vel persolvi. Cum igitur praefatam controversiam velit generale Capitulum per ipsius Ordinis personas et non alias tractari, eapropter domino Claraevallis committitur per ipsum generale Capitulum, quatinus se informet diligenter de portione praedicta, coercendo abbatem et conventum Albae ripae et ipsius conventus personas singulares de dicta portione, quam super decimas Latriceri habere se dicebant, et iuxta Capituli ordinationem, quam asserunt, vel suam portionem quam dicunt se habere Albaeripenses in dicta decima recipere et habere, vel iuxta receptionem dictarum decimarum pro dicta portione a medio 30 annorum citra valorem infallibiliter reportare, prout etiam in litteris dicti domini Radulphi continetur. De quorum omnium concernentia veritate comperta iuxta dicti generalis Capituli ordinationem ac secundum Deum, conscientiae dictamen ac rationis aequilibram partibus faciat iustitiae complementum, vice et auctoritate dicti Capituli generalis. 