In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Omnibus presentes litteras inspecturis, G. decanus, totumque capitulum Autissiodorense salutem in vero salutari. Noverit universitas, vestra quod omnes homines et femine nostri de Monestallo et de tota parrochia ejusdem loci, pro quadam servitute sive consuetudine que manus-mortua vulgariter appellatur, quam in eis habebamus propriis et eorum posteris, a nobis in forma que sequitur remittenda imperpetuum et quitanda, dederunt nobis totum nemus quod ipsi habebant in nemore de Barro; et cesserunt omne jus quod in toto dicto nemore possent aliquatenus reclamare. Dederunt etiam centum libras turonenses, et promiserunt se daturos nobis, interveniente stipulatione sollempni, mille et ducentas libras Turonenses, hiis terminis exsolvendas: videlicet trecentas libras in festo Purificationis beate Marie virginis, quod erit in anno Domini M° CC° sexagesimo tercio, et sequentibus annis in eodem festo, de anno in annum, alias trecentas libras, donec tota predicta summa integraliter fuerit persoluta. Et nos, prefatis omnibus hominibus et feminis nostris de Monestallo et de tota parrochia predicta, predictam servitutem sive consuetudinem, in forma subscripta, remisimus omnino et quitavimus imperpetuum, salvis et retentis nobis in eis talliis, costumis, terciis, censibus, decimis et quibuslibet altis et bassis justiciis, juribus, honeribus et consuetudinibusque et quas habebamus in rebus et personis eorum. Volentes et eisdem concedentes ut ipsi et eorum heredes, sive successores, ubicumque mansionarii fuerint, et ubicumque bona eorum qui decedent extiterint, excasuras seu bona parentum, fratrum, consanguineorum et predecessorum suorum de Monestallo et de tota parrochia ejusdem ville, sine aliqua perturbatione a nobis vel successoribus nostris eis facienda, vel etiam inferenda, et absque alio novo interventu pecunie de cetero, libere habeant, capiant et possideant pacifice et quiete. Videlicet in rebus et possessionibus universis quas predicti homines vel femine impresentiarum habent vel possident, aut imposterum acquirent in locis quibuslibet, etiam si in locis et villis nostris in quibus habemus manum-mortuam, possessiones emant vel acquirant; dumtamen eas emant vel acquirant a personis talibus in quibus manum-mortuam nullatenus habemus. Ceterum si predicti homines vel femine, post confectionem presentium emerent vel acquirerent quoquo modo in locis et villis nostris que sunt conditionis manusmortue, ab aliquo vel aliquibus hominum nostrorum quibus manus-mortua a nobis nundum esset remissa, eedem possessiones legi et consuetudini locorum et villarum hujusmodi subjacerent. Preterea volumus et concessimus quod homines vel femine quicumque fuerint, qui, vel que, de terra nostra non venerint sed de altera, se apud Monestallum et in tota parrochia de Monestallo causa manendi transtulerint, et se pro hominibus nostris reclamaverint, quantum ad nos pertinet, hoc est sine perturbatione qualibet a nobis ipsis super hoc facienda, quitationem et libertatem obtineant supradictam. Si vero aliquem vel aliquos seu aliquas de hominibus nostris vel feminis quibus manum-mortuam nundum remisimus, apud Monestallum, seu in parrochia, venire contigerit, predictam libertatem non habebunt, nisi sese matrimonialiter copulaverint aliquibus personis de Monestallo et apud Monestallum, seu in parrochia de Monestallo, mansionarii efficiantur. Illi vero, vel ille, qui vel que apud Monestallum, vel in tota parrochia de Monestallo, sicut statutum diximus, per matrimonium venerint et ibi mansionarii fuerint a quocumque loco venerint, sive de terra nostra in qua manus-mortua adhuc non est remissa, sive etiam aliunde, predictam libertatem quamdiu ibi manserint, quantum ad nos pertinet, obtinebunt de omnibus bonis suis, preter quam de hiis que haberent tempore mortis in aliqua terra nostra in qua manus-mortua nundum esset remissa: Que res legi et consuetudini loci in quo essent site subjacerent. Preterea condictum fuit et ordinatum quod si aliqui vel alique de predictis hominibus de Monestallo ad aliquem locum vel villam ubi manum-mortuam in hominibus nostris habemus, causa manendi se transtulerint, licet quamdiu ibi mansionarii fuerint legem et consuetudinem illius loci debeant sustinere. Attamen si ad aliquam villam nostram ubi manus-mortua sit remissa postmodum se transtulerint, vel apud Monestallum seu in parrochia de Monestallo causa manendi redierint, loci ipsius libertate gaudebunt. Porro in eo casu in quo excasuras decedentium in forma premissa transmitti concessimus ad heredes, si contingat quod alique excasure ab herede requisite non fuerint, justo heredi, per annum et diem reservabuntur in manu camerarii loci ejusdem et duorum burgensium dicte ville fide dignorum. Et elapso anno et die, excasure que requisite non fuerint, canonicis ibidem suas prebendas tempore decedentis percipientibus, vel eorum mandato, integre tradentur. Si vero contentio fuerit inter heredes defuncti quis sit propinquior, aut quis debeat defuncto succedere, cum nichil de justicia nostra intendamus remittere, ipsi ante nos venient et judicio nostro vel mandati nostri contentio illa terminabitur. Demus, concessimus prefatis hominibus nostris de Monestallo et de tota parrochia ejusdem loci, quod ipsi, de communi vel saltem majoris et sanioris partis eorum consilio et assensu, aliquos viros bone opinionis eligant, que jurati, bona fide, pecuniam nobis datam et premissam pro obtinenda libertate predicta, singulis eorum juxta possibilitatem singulorum imponent et levabunt. Si autem aliquis summam sibi ab electis impositam reddere contradixerit, nos de ipso, si in aliqua justicia nostra manseret, maturam justitiam faciemus; et si ad aliam villam que in potestate nostra non est transierit, bona fide, sine nostro mittendo eis erimus coadjutores ut reddat quod super eum fuerit impositum; nec libertate predicta gaudebit donec totam summam sibi impositam reddiderit. Et similiter si apud Monestallum redierit ad manendum, non habebit libertatem predictam donec totum persolverit quod super eum impositum fuerit ab electis. Quod si aliquis eorum beneficium hujusmodi quitationis habere non vellet, et pecuniam sibi ab electis impositam reddere contradiceret, si de eo vel de suis excasuram accideret, pacienter sustinebimus quod communitas aliorum in qua honus recideret non solventis, excasuram illam haberet sicut nos habere solebamus, donec exinde summa sibi ab electis imposita totaliter et integre fuerit persoluta. Actum in capitulo nostro, anno Domini millesimo ducentesimo sexagesimo tercio, die martis post exaltationem Sancte-Crucis, continuata a die lune precedenti, vocatis canonicis absentibus qui fuerant evocandi.