*A*) Ordinatio praesentis Capituli generalis anni Domini 1526. *Diffinitores* : de **Cistercio**, s. th. pr., de Roseriis, s. th. pr., de Recluso, s. th. pr., de Barbello, de Buxeria, monasteriorum abbates ; de Voto, s. th. pr., loco domini de **Firmitate**, de Caroloco s. th. pr., de Maceriis, de Noa, de Monte Sanctae Mariae, monasteriorum abbates ; de Caroliloco, s. th. pr., loco domini de **Pontigniaco**, de Longovillari, s. th. pr., de Bonoradio, de Quinciaco, de Vallelucenti, monasteriorum abbates ; de **Claravalle**, de Moris, s. th. pr., de Longovado, de Ursicampo, de Longoponte, monasteriorum abbates ; de **Morimundo**, de Belloprato, s. th. pr., de Bellavalle, de Mortuomari, de Regalimonte, monasteriorum abbates. *Receptores excusationum* : de Bullencuria, de Valleclara, de Ioyaco, de Caladia, monasteriorum abbates. *Magistri caeremoniarum* : de Claravalle, de Morimundo, de Bonoradio, de Eleemosina Cistercii, monasteriorum abbates ; prior et subprior Cistercii. *Promotor causarum* : Provisor collegii S. Bernardi, s. th. pr. *Portarius diffinitorii* : frater Ioannes de Longovado, s. th. pr. *Notarii abbates* : de Moroliis, de Septem fontibus, monasteriorum abbates. *Auditores computationum* : de Miratorio, de Aceyo, de Signiaco, de Curia Dei, de Ripatorio, monasteriorum abbates. *Notarii ad pedes* : fratres Ioannes et Guillermus, Cistercii professi. * * * *B*) Numerus abbatum existentium in dicto generali Capitulo. — De Cistercio, s. th. pr., de Claravalle, de Morimundo, de Belloprato, s. th. pr., de Roseriis, s. th. pr., de Voto, s. th. pr., de Longovillari, s. th. pr., de Recluso, s. th. pr., de Caroloco, s. th. pr., de Moris, s. th. pr., de Caroliloco, s. th. pr., de Maceriis, de Bonoradio, de Noa, de Bellavalle, de Longovado, de Ursicampo, de Monte Sanctae Mariae, de Ripatorio, de Longoponte, de Signiaco, de Bullencuria, de Caladia, de Septemfontibus, de Alneto, de Valleclara, de Charmeya, de Marciliaco, de Curia Dei, de Vallelucenti, de Miratorio, de Regalimonte, de Buxeria Eduensi, de Barbello, de Ioyaco, de Moroliis, de Vallibus Sernay, de Eleemosina Cistercii, de Aceyo, de Brolio Benedicti, de Lococrescenti, de Quincaco, de Lezines, de Pontefrigido Metensi, de Insula Barrensi, de Mortuomari : 46. * * * Anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo sexto, die prima mensis maii, in Capitulo generali apud Cistercium celebrato, statuta sunt quae sequuntur. ORATIONES 1.  Pro sanctissimo … etc. 2.  Praeterea pro serenissimo … etc. 3.  Insuper pro burgensibus … etc. 4.  Ceterum pro pace … etc. 5.  Demum pro felicis … etc. DIFFINITIONES GENERALES 6.  Nos, frater Guillermus, abbas Cistercii … *etc. ut in forma consueta*, et est talis : Cum totus Ordo noster … *etc.* … necnon in summa 8127 libr. 13 solid. 11 denarior. turon. pro resta contributionum generalis Capituli praesentis anni … *etc.* 7.  De impetrantibus et appellantibus contra Ordinis instituta. — Nos, frater Guillermus, … *etc.*, et est talis : Transgressionum assiduitas et transgressorum sive ignorantia sive obstinata temeritas exigit, ut praesens generale Capitulum antiquas diffinitiones saepius renovatas, ac Sacrosanctae Sedis Apostolicae robore firmatas denuo approbet et renovet. Inter ceteras autem, contra praesentis temporis effrenam peccandi audaciam, primae ac pernecessariae videntur quae intitulantur : *De impetrantibus et appellantibus extra Ordinem et contra Ordinis instituta*, et habentur primo in *Libello antiquarum diffinitionum*. Distinct. VII, cap. 2°, sub his verbis : Si quis privilegia, indulgentias, vel litteras quascumque contra communia Ordinis instituta impetraverit, vel quoquomodo obtenta retinere, vel eis uti praesumpserit, excommunicationis sententiam ab Ordine latam ipso facto se noverit incurrisse. Abbas vero super praemissis convictus, se ipso facto depositum esse et excommunicatum noverit. Quaecumque vero persona vel quicumque conventus Ordinis ad Capituli generalis vel patris abbatis audientiam contra Ordinis instituta seu contra obedientiam vel correctionem proprii abbatis ausus fuerit appellare, verbo vel facto, vel quoquomodo, sciat se statim ipso facto in excommunicationis, si sit privata persona, et si sit conventus, in interdicti sententiam incidisse, hoc adiuncto, quod si abbas fuerit, se nihilominus esse depositum, si monachus vel conversus poenam conspiratorum sustineat usque ad nutum Capituli generalis. Huic similiter poenae conspiratorum subiaceant omnes illi, qui spreto iudicio in quotidiano capitulo praesidentium, obstinato animo, iudicium patrum abbatum voluerint expectare. Quicumque vero allegaverint aliquas consuetudines contra communia Ordinis instituta, volentes eis pertinaciter adhaerere, si abbas fuerit, per 40 dies sit in abbatia propria extra stallum abbatis, et omni sexta feria sit in pane et aqua usque ad sequens Capitulum generale, super hoc veniam petiturus et graviter puniendus. Si autem monachus fuerit vel conversus, in poena conspiratorum a domo propria emittatur. Quicumque etiam de Ordine litteras impetraverit, vel impetrari procuraverit, quarum auctoritate praeter voluntatem proprii abbatis sive conscientiam, ut suae voluntatis arbitrio sibi eligat confessorem, abbati suo in instanti reddere teneatur, alioquin pro excommunicato habeatur ; et nihilominus careat impetratis, nisi huiusmodi litteras de expressa conscientia Summi Pontificis constiterit emanasse. Et haec per omnia de monialibus observentur. Omnes vero monachi et conversi, qui saltem semel in anno abbati proprio, cuius copiam habuerint, fideliter et integre neglexerint confiteri, vinculis excommunicationis se noverint irretitos ; cui etiam poenae se subiectos cognoscant omnes illi, qui in fraudem aliis quam confessoribus ab Ordine deputatis confiteri praesumunt, et praeter haec, si in hoc deprehensi fuerint, priventur habitu regulari. Visitatores super hoc diligenter inquirant et faciant observari. Si autem apostatae Ordinis litteras apostolicas vel poenitentiariorum eiusdem impetraverint, ut in suis ordinibus, postquam ad Ordinem reversi fuerint, valeant ministrare, ipsis aliquatenus non utantur ; et qui iam impetraverint, careant impetratis. Quando vero scandalum dissolutionis, seu quaecumque querelae in Ordine oriuntur, nunquam extra Ordinem exeant, sed intra Ordinem, et per personas Ordinis sapienter et discrete ac charitative reducantur ad Ordinis unitatem. Ea vero quae aliter congrue terminari non poterunt, in generali Capitulo proponantur, et quod inde per Capitulum fuerit ordinatum irrefragabiliter teneatur. Secunda vero diffinitio habetur in *Libello novellarum*. Distinct. VII, cap. 2°, hoc modo : Cum per Sedem Apostolicam Cisterciensi Ordini sit indultum, ne pro quavis causa in Ordine emergenti extra Ordinem audeat quis appellare, et per canones prohibeatur, ne a correctionibus regularibus quis appellet ; ordinatur quod si quis per iudicem frivole vel temerarie appellasse fuerit sententialiter reputatus, tamquam excommunicatus ab omnibus reputetur et evitetur, et per eum a quo appellaverat usque ad nutum Capituli carceri mancipetur. Qui vero sic temere appellantibus dederit auxilium, consilium vel favorem per se vel per alium publice vel privatim eamdem incurrat excommunicationis sententiam, et poena conspiratorum puniatur. Districte praecipitur abbatibus et iudicibus Ordinis universi, ut in suis correctionibus non excedant, abbates vero qui excesserint a suis superioribus acriter puniantur. Statuitur etiam quod quaecumque persona Ordinis per se vel per alium litteras, preces, minas et querimonias a quibuscumque personis, quae non sunt de Ordine nostro impetraverit, vel impetrari procuraverit, seu uti praesumpserit impetratis, ne pro suis excessibus puniatur, seu quod de poena relaxetur, vel quod ad officia Ordinis promoveatur, ipso facto sententiam excommunicationis incurrat ; et nihilominus si super hoc convictus fuerit, aut monialis convicta, nunquam de cetero ad aliquod Ordinis officium admittatur seu promoveatur, sine speciali licentia Capituli generalis. Praedictas autem diffinitiones idem generale Capitulum, quantum valet et opus est, renovat, approbat et confirmat, districtius praecipiendo omnibus abbatibus, monachis et nuntiis in eodem Capitulo praesentibus, ut praesentem diffinitionem secum ad propria monasteria deferant, eamque in libro *Regulae* abbates cum *Forma visitationis* transcribi, ac quater in anno suis monachis legi et exponi faciant. Omnibus vero patribus abbatibus, visitatoribus et commissariis praecipitur, ut ipsam diffinitionem et singula in ea contenta executioni demandent, et ab omnibus Ordinis utriusque sexus personis faciant inviolabiliter observari, in plenaria Ordinis potestate. 8.  Saecularis astutia, religiosae simplicitati semper adversa, frequenter huius sacrae religionis filios impugnat et multipliciter vexat, quod in simplicitate patrum ambulantes professiones solemnes simpliciter et absque ullo mundanae prudentiae fuco emittere soliti sint. Tali calumniae praesens generale Capitulum obviare volens ac filiorum indemnitati et utilitati consulere, statuit, ut quilibet abbas novitium ad regularem professionem suscipiens, eique clericalem tonsuram conferens, sive solemnem benedictionem, de huiusmodi professione, benedictione et tonsurae clericalis impertitione faciat debita et authentica registra, locum, tempus, diem, testes praesentes, nomina et cognomina profitentium continentia, signata manu et signo alicuius notarii saecularis vel regularis, quatinus cum opus fuerit, praedictarum professionum, benedictionis et clericaturae plenam fidem faciant, et firmitatis robur obtineant. 9.  De professionibus sanctimonialium. — Cum euntibus in salutem non sit standum, sed de virtute in virtutem ambulandum, sancta exposcit charitas, ut observantia regularis, quae in sanctimonialibus Ordinis nostri plantata dignoscitur, a noxiis purgetur offendiculis, novisque extollatur virtutibus, praesens idcirco generale Capitulum districte praecipit omnibus et singulis patribus abbatibus Ordinis, eorumque commissariis, quatinus sanctimoniales Ordinem ingressas, non prius ad professionem regularem admittant, quam capitulum illud *Periculoso* sit eis coram conventu vernacula seu vulgari lingua expositum, et illae cuncta in eo contenta plene observaturas promiserint. 10.  De officiariis monasteriorum commendatorum. — Commendarum pernicies, quae intra muros sanctae religionis serpit, et quotidie ruptis obedientiae claustris Ordinis filios sic effrenes reddit, ut saepe in commendatis monasteriis priore vel subpriore aut aliis in spiritualibus officiariis carentibus, monachi eorumdem commendatorum monasteriorum dictos officiarios, neglectis patribus abbatibus et eorum commissariis, eligant, aut per commendatarios institui procurent vel permittant, sicque perverso ecclesiasticae iurisdictionis ordine, sacrosancta eiusdem Ordinis statuta confundant. Tantae huic temeritati praesens generale Capitulum de remedio opportuno providere cupiens, omnibus et singulis dicti Ordinis personis, sub poenis excommunicationis aliisque Ordinis censuris prohibet, ne priores et dictos officiarios amplius eligere praesumant, aut electis per commendatarios promotis adhaereant, privilegio aut perversa consuetudine non obstantibus ; sed eorumdem institutiones patrum abbatum aut eorumdem commissariorum providentiae relinquentes, quod per eos institutum fuerit a subditis inviolabiliter observetur. 11.  De continuatione Capituli generalis. — Quia bellorum fama percrebuit, ipsiusque tumultus et pericula merito timeantur ac devitentur, idcirco praesentis Capituli generalis celebratio continuatur per dies sequentes, ac transfertur apud Divionem peragenda, ubi singula nondum decisa diffinientur et terminabuntur. Omnibus igitur Diffinitoribus, contributionum receptoribus, auditoribus computationum, ceterisque dicti Capituli officiariis abbatibus ac aliis personis ad ipsum Capitulum citatis, necnon et nuntiis, praecipitur sub poena excommunicationis, quatinus ibidem compareant, nec sine urgente causa dominis Diffinitoribus prius insinuanda inde recedant, donec hoc ipsum generale Capitulum terminatum fuerit et absolutum. Datum in diffinitorio Cistercii, die prima mensis maii, anno Domini 1526. 12.  De postulantibus. — Cum divino munere Ordini videatur reservatum, ut electionum integritas in tam variis rerum turbinibus inconcussa permanserit, sic ut non nisi a nobis laedi possimus, aequum est eorum perditionum filiorum frangere duritiem, qui postposito Dei timore, spretis omnibus sanctorum patrum sanctionibus, et Ordinis honore conculcato, personas quae non sunt de Ordine, nec ullam religionis habent experientiam postulare non formidant. Quo fit, ut praesens generale Capitulum adhaerendo sanctorum Summorum Pontificum privilegiis, necnon et plurimis Ordinis statutis, hoc perpetuo statuto decernit et diffinit : Omnes postulationes aliter quam de personis Ordinis factas, aut in posterum faciendas, ipso facto nullas, nulliusque effectus esse aut vigoris, taliter quod postulantes ex nunc prout ex tunc declarantur excommunicati, ac talia monasteria, in quibus sic per postulationem ad futuri pastoris provisionem processum est, non obstante postulatione, declarat esse vacantia, postulationemque irritam et nullam, postulantesque omni iure eligendi privatos, ac omnimodam talium monasteriorum provisionem, dispositionem et ordinationem ad patres abbates, si de Ordine fuerint, plene devolutam, praecipitque omnibus patribus abbatibus, ut omni diligentia diffinitionem praesentem executioni demandent, in omnibus utriusque sexus monasteriis publicent, et districte observari faciant, in plenaria Ordinis potestate. Datum, etc. [DIFFINITIONES] SPECIALES 13.  Super querela mota per procuratorem inter fratrem Benedictum Perrin, presbyterum monachum de Marciliaco, aut saltem qui monachi habitum in eodem monasterio suscepit, adversus abbatem dicti loci super quibusdam pactis et conventionibus inter eos factis et transactis, praesens generale Capitulum amplius informari cupiens praedicti contractus lecturam ad integrum audivit, deinde ad plenum ipsos praedictos contendentes, quibus auditis, quia late simonia videbantur conscii et irretiti, aliisque gravati defectibus ; et etiam quia idem abbas minus memor propriae salutis ac suorum, quemdam religiosum suum nomine Christoforum de Marcy permisit vagari per saeculum et apostatare demum et uxorem accipere in urbe de Avalone suo monasterio vicina, in grave nedum Ordinis sed etiam totius christianae religionis, populi scandalum et ruinam, nec eum quoque pacto ad ovile et viam salutis reducere sategit. Quia etiam tam arduum videtur hoc negotium, ut totaliter nunc terminari non possit et finiri ; ideo idem Capitulum generale per modum provisionis diffinit et decernit quod saepe dictus abbas de Marciliaco sub poena depositionis ad monasterium Cistercii ire tenebitur, et ibidem sub obedientia manere, donec super casibus promotis contra eum aliter sit ordinatum. Praedictus vero frater Benedictus Perrin ibit ad monasterium de Quinciaco, et ibidem sub obedientia abbatis eiusdem loci usque ad aliam ampliorem super praemissis ordinationem permanebit. Interim autem committitur abbati de Quinciaco ac fratri Ioanni Bartholomei de Longovado, s. th. pr., et eorum cuilibet in solidum, ut infra festum Pentecostes se transferant, vel alter eorum se transferat, ad dictum monasterium de Marciliaco, et super peractis excessibus et delictis praedictorum abbatis et Perrin diligenter inquirant seu inquirat, et religiosos de Rigniaco cogant vel cogat sub poenis et censuris Ordinis inter manus eorum reponere et reddere quidquid per nuper defunctum abbatem de Rigniaco super praemissis actum extitit, qui tenebuntur infra octavas festi Corporis Christi quidquid per eos actum extiterit debite et diligenter apud Cistercium referre et insinuare, ac omnia agenda in monasterio praedicto de Marciliaco, tam in temporalibus quam spiritualibus, expensis ipsius monasterii, componere et ordinare, ac receptorem seu receptores instituere, pro quo vel quibus dictus abbas tenebitur fidem iubere seu fidem facere. Rereverendissimo [Reverendissimo] autem domino Cisterciensi idem generale Capitulum committit reverenter omnimodam potestatem decidendi, iudicandi et agendi in praemissis et ea tangentibus, quaecumquae [quaecumque] sua circumspectissima providentia iudicaverit ordinanda, statuenda et diffinienda, in plenaria Ordinis potestate. Datum, *etc.* 14.  Ad idem, audita supplicatione abbatis de Barzella petentis ut monasterio suo cedere et secundum Ordinis indulta et statuta apostolica resignare posset, praesens generale Capitulum futuris volens obviare periculis, et piae eius petitioni suffragari, salvis Ordinis statutis et privilegiis, benigne annuit, in plenaria, *etc.* 15.  Abbati de Claromarisco nuper ad administrationem seu regimen dicti monasterii promoto, praesens generale Capitulum districtius praecipit, ne super lite contra eum super regimine et administratione dicti monasterii mota sive movenda, cum ulla persona quae non sit de Ordine transigere, concordare seu paciscere praesumat, absque expressa Capituli generalis licentia super hoc petita et obtenta. Hanc autem diffinitionem idem generale Capitulum vult extendi ad omnes Ordinis personas, super iure seu titulo monasteriorum contendentes, seu quas continget deinceps super monasteriis Ordinis lites aut processus habere, cassando et annullando omnes tales conventiones seu concordata privilegiis Ordinis contraria, in plenaria, *etc.* 16.  Praesens generale Capitulum attendens graves labores et onera continua, quae pro Ordinis iuribus et tranquillo statu abbas de Caroloco, s. th. pr., superioribus diebus sustinuit, et in dies indefesse sustinet, tam pro monasterio de Gardo contra commendatarium eiusdem loci, quam contra alios Ordinis adversarios, eidem dat et remittit contributiones duorum annorum praecedentium, expensas vero quas de bonis sui monasterii fecit et faciet futuris temporibus, Ordo refundet. Interim autem si in aliquibus expensis dictus commendatarius fuerit condemnatus, eas in deductionem pecuniae per eum expositae recipiet. 17.  Ad idem, cum anteactis annis multis repetitisque diffinitionibus omnes et singuli Ordinis abbates ad Capitulum generale sub poenis et censuris in *Benedictina* contentis fuerint citati, pluresque statuta apostolica et diffinitiones Ordinis parum reverentes indurato animo negligentiae luto involuti, nec venerint, nec se legitime excusaverint, praesens generale Capitulum omnes et singulos, qui hoc anno non venerunt, et legitime se non excusarunt, praefatas poenas in *Benedictina* contentas incurrisse declarat, et denuo ad proximum generale Capitulum citat, in plenaria, *etc.* ELECTIONUM CONFIRMATIONES 18.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Ioannis Hallery ad abbatialem dignitatem monasterii B. M. de Eleemosina Cistercii, praefati Ordinis, in dioecesi Carnotensi, per viam inspirationis vel quasi, rite et canonice per monachos eiusdem monasterii, praesidentibus in eadem electione Iacobo de Fontanis albis et Iacobo de Landesio monasteriorum abbatibus, per Anthonium abbatem Frigidimontis, s. th. pr., Rmi D. Cisterciensis vicarium generalem, subdeputatis, factam et celebratam, *etc.* approbat, *etc.* supplendo, *etc.* 19.  Electionem, institutionem et installationem de persona fratris Ludovici Hertault ad abbatialem dignitatem monasterii B. M. de Claromarisco, Ordinis Cisterciensis, in dioecesi Morinensi, per viam inspirationis vel quasi, praesidente in ea electione Petro abbate de Caricampo, in dioecesi Ambianensi, commissario domini de Claravalle, patris abbatis dicti monasterii de Claromarisco, rite et canonice, *etc. ut supra.* 20.  Ad idem, de electione facta de persona fratris Ioannis Leduc ad abbatialem dignitatem de Fulcardimonte, in Rothomagensi dioecesi, praesidente in ea abbate de Voto, s. th. pr., domini abbatis de Claravalle commissario. 21.  Ad idem, de electione facta de persona fratris Symonis de May ad abbatialem dignitatem monasterii de Bitania, praesidente in ea domino abbate de Morimundo, eiusdem monasterii patre abbate. 22.  Cum ex statutis patrum, de uniuscuiusque regularis Ordinis personae ad abbatialem dignitatem promotae provisione generali Capitulo constare oporteat, praesens generale Capitulum abbatem de Pratea, qui praepedientibus certis et rationabilibus causis, prout coram patribus Diffinitoribus ipse asseruit, decretum electionis suae praesentare non potuit, excusatum habet, et quod residuum est, Rmo D. abbati Cistercii videndum, examinandum et confirmandum reverenter committit, in plenaria, *etc.* 23.  Electionem abbatis de Castellione ad abbatialem dignitatem nuper promoti, Capitulum in suo vigore relinquit certis causis rationabilibus ad hoc moventibus, et de novo confert, in plenaria, *etc.* 24.  Cum per indulta apostolica et Ordinis nostri instituta, electione canonica fieri debeat dumtaxat monasteriorum eiusdem Ordinis vacantium provisio, quod nihilominus ulli religiosi monasterii de Nisortio contemnentes, per postulationem sive iuris providendi de futuro pastore et abbate ad Summum Pontificem remissionem, postposito Dei timore, ut fertur, processerunt. Verum frater Ioannes de Terrade, eiusdem monasterii religiosus, per canonicam electionem procedere voluit, et ut praedicto Capitulo generali extitit nuntiatum processit, et fratrem Ioannem de Beaune, religiosum dicti Ordinis expresse professum, elegit, praesens generale Capitulum committit abbatibus de Ardorello et de Sylva lata, et eorum cuilibet in solidum, quatinus super electione praedicta et eius subsecuta confirmatione diligenter inquirant aut inquirat, et singula acta super eisdem examinent, easque si iustum duxerint ex abundanti, quantum opus fuerit, absque eo tamen quod discedat praedictus electus a iure suo, sive absque sui prioris iuris praeiudicio, denuo approbent et confirment, seu alter eorum approbet et confirmet, omnesque contradicentes per canonicas poenas et censuras cessare faciant aut faciat, eisdem perpetuum silentium imponendo, in plenaria, *etc.* TRACTATUUM CONFIRMATIONES 25.  Praesens generale Capitulum committit abbatibus de Charitate, de Lococrescenti, de Bullione, et duobus eorum simul, quatinus cum fuerint per abbatem Gratiae Dei, Bisuntinensis dioecesis, requisiti, personaliter transferantur ad dictum monasterium, inquisituri diligenter super certis tractatibus et conventionibus ad numerum quinque tractatuum factis de certis petiis, chasellis et viridariis, quae tradita sunt ad censum annuum et perpetuum a dicto monasterio, certis personis videlicet Petro, Hugoni, Ioanni et Francisco Bruillard de Sancto Ioanne Dardans quoad unum, Ioanni Fournier de Passaneto quoad alium, Claudio et Vincentio Fournier de eodem loco, Claudio Gardot de Asseyo quoad quartum, et Penisise Corunel et Claudio eius filio quoad quintum ; quod si invenerint dictos tractatus fore dicto monasterio utiles, confirment et corroborent, in plenaria, *etc.* 26.  Praesens generale Capitulum abbatibus de Monte petroso, de Bocheto et de Palatio, et eorum cuilibet in solidum, committit, quatinus tractatum seu concordatum passatum et initum inter abbatem et conventum monasterii de Bona aqua, in dioecesi Lemovicensi, et Petrum Chiezo, dictum Carlet, molitorem habitantem in molendinis vocatis Delmelybouel, sitis in pertinentiis villae Upelli, examinent et super commodo vel incommodo dicti monasterii diligenter inquirant, et ipsum contractum, cui praesens diffinitio annectitur, secundum sui exigentiam ratificent, confirment, approbent vel reprobent, in plenaria, *etc.* 27.  Tractatum inter abbatem et conventum monasterii de Claromarisco, in Morinensi dioecesi, ex una, et praeceptoriae seu monasterii Sancti Anthonii iuxta Bailliolum in Flandria ex altera partibus, super nonnulis [nonnullis] terris et possessionibus in emphiteosim perpetuam, per praedictos de Claromarisco datis, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, praesens generale Capitulum, quia praefato monasterio reperit utilem et commodum, approbat, ratificat et confirmat, inhibendo tamen ne praedicti abbas et conventus aliquid census aut redditus ex praelibato contractu debiti alienare aut diminuere praesumant, in plenaria, *etc.* 28.  Ad idem, domino abbati de Morimundo, praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter abbatem et conventum de Insula, in Tullensi dioecesi ex una, et Claudium Liebaud ex altera partibus, inito et passato, prout in litteris super hoc confectis, plenius continetur, inquirat et proximo generali Capitulo referat, in plenaria, *etc.* 29.  Ad idem, domino abbati de Morimundo, praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter abbatem et conventum de Escureyo et Albericum Paget, inito et passato, prout in litteris, *etc. ut supra*. 30.  Ad idem, abbati de Caroloco, s. th. pr., praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter abbatem et conventum monasterii de Sacro portu, alias de Barbello, ex una, et honestum virum magistrum Ludovicum Ruse ex altera partibus, ratione trium arpentorum terrae in confinio de Barbello sitorum, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, inito et passato, secundum quod praedictum contractum praefato monasterio compererit esse utilem et commodum, confirment, in plenaria, *etc.* 31.  Ad idem, domino abbati de Claravalle et abbati de Ripatorio, et cuilibet eorum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super commodo vel incommodo monasterii Morarum, ex contractu inter abbatem et conventum dicti monasterii de Moris ex una, et Nicolaum Le Tartier, civem Trecensem ex altera partibus, passato et inito inquirant, et proximo generali Capitulo referant. 32.  Cum in evidens ecclesiae detrimentum ab abbatibus fratribus Iacobo de Sinemuro et Hugone de Rigniaco et conventu de Quinciaco ex una, et habitantibus de Villari in Bosco ex altera partibus contractum esse acceperit praesens generale Capitulum, laesioni huic volens de remedio providere opportuno, abbatem et conventum praefati monasterii de Quinciaco a votis et iuramenti a praedecessoribus suis, aut se in tali contractu, factis absolvit, in plenaria, etc. 33.  Ad idem, domino abbati de Claravalle et abbati de Quinciaco, et eorum cuilibet praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter abbatem et conventum de Lesiniis ex una, ratione cuiusdam maseriae [materiae] continentis circiter arpentum unum terrae in emphiteosim datae, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, et Ioannem Faillot ex altera partibus, inquirant aut inquirat, et secundum quod dictum contractum praefato monasterio utilem et commodum invenerint, confirment aut infirment, in plenaria, *etc.* 34.  Ad idem, abbatibus de Longoponte, de Signiaco et de Valle clara, et duobus eorum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter dominum abbatem et conventum de Claravalle ex una, et venerabilem virum Petrum Boullet, apud Remos procuratorem regium ex altera partibus, inito et passato, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, attento quod locus, cuius est mentio, est Deo sacratus, et in quo monasterium aliquando constructum fuit, diligenter inquirant, et proximo generali Capitulo referant, in plenaria. *etc.* 35.  Ad idem, abbatibus de Theoloco, de Belloloco et de Valle dulci, et duobus eorum, praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractu inter dominum abbatem et conventum de Morimundo ex una, et nobilem virum Anthonium de Maulnais, scutiferum, ex altera partibus, ratione cuiusdam permutationis reddituum, prout in litteris super hoc confectis plenius constat inito et passato inquirant, et secundum quod rationabile invenerint, confirment aut infirment, in plenaria, *etc.* 36.  Ad idem, domino abbati de Pontigniaco et de Lesiniis et eorum cuilibet, praesens generale Capitulum committit, quatinus super contractibus inter abbatem et conventum de Quinciaco ex una, et Ioannem de Magnicuria, Ricardum de Furno, presbytrum [presbyterum] curatum de Moliseyo, Guidonem Pysot, Petrum Regnard, Anthonium de Lostre, Ioannem Pingat, Petrum Simplote, habitantes in Quinceroto, Franciscum de Lornay et Ioannem Raffarte, ex altera partibus, initis et passatis, prout in litteris super hoc confectis plenius continetur, inquirant aut inquirat, referant aut referat proximo generali Capitulo, in plenaria, *etc.* IUDICES 37.  Abbatibus de Longovillari et de Caroliloco simul, s. th. pr., praesens generale Capitulum committit, quatinus redeund [redeunt] ad propria transeant per monasterium de Moris, et ibidem inquirant profundius super transgressionibus, tam abbatis quam religiosorum eiusdem monasterii, et talium transgressionum origine, et auditis partibus corrigant culpabiles per eliminationem et eiectionem a monasterio, incarcerationem et alias poenas secundum demeritorum exigentiam, etiam eiiciant a monasterio personas saeculares insolentes aut male famatas, et omnia tam in capite quam in membris taliter componant, quod pace ibidem constituta, religiose conversari compellantur, in plenaria, *etc.* 38.  Visa supplicatione fratris Ioannis de Avalone, monachi Cistercii, praesentata contra abbatem de Longovillari, s. th. pr., et audito ipso abbate de Longovillari, praesens generale Capitulum attestationem in primis oblatam et lectam diffinit et determinat esse cassandam, iniungitque ipsi abbati et publice declarat se non intendisse per dictam attestationem, Rmo D. N. Cisterciensi per eum exhibitam, quoquomodo defuncto bonae memoriae Rmo D. Iacobo quondam Cistercii abbati detraxisse, et prout protestatus fuerat, veniam petat a dicto Rmo D. N. si quid proposuerat, quod offendere possit audientes. Et quantum ad debitum in quadam scedula ultimi abbatis de Longovillari contentum, dictus modernus abbas ipsum persolvet duobus terminis, videlicet medietatem infra hunc annum et aliam medietatem infra annum inde proxime sequentem, deducta tamen prius et defalcata summa, quam per quittantias, aut alia instrumenta solutam esse monstrabit ; et ad praedictam solutionem per Rmum Cisterciensem compelletur praedictus abbas de Longovillari, per omnes iuris et iustitiae vias, in plenaria, *etc.* 39.  Ad supplicationem abbatis de Trizayo, in dioecesi Lucionensi, abbatibus de Moroliis et de Gratia Dei in Pictavia, et eorum cuilibet in solidum, praesens generale Capitulum committit, quatinus ad dictum monasterium de Trizayo quamprimum commode fieri poterit, se transferant, aut alter eorum transferat, et diligenti informatione facta super quodam furto per quosdam eiusdem monasterii religiosos, ut dicitur, facto, eosdem audiant et ad eorum punitionem, aut absolutionem, usque ad sententiam diffinitivam inclusive procedant, in plenaria, *etc.* 40.  Audita querimonia super pluribus dissidiis et dissensionibus, quae nuper contigerunt in monasterio de Precibus in Britannia, praesens generale Capitulum talibus cupiens adhibere remedium, abbati de Moroliis committit, et nihilominus iniungit quatinus quamcitius fieri poterit, ad dictum monasterium de Precibus se personaliter conferat, et ibidem visitando quaecumque errata cognoverit, corrigat, instituat et destituat, et cuncta ordinet et disponat in capite et in membris, spiritualibus et temporalibus, quaecumque iudicaverit corrigenda, instituenda et destituenda, ordinanda et disponenda, in plenaria, *etc.* 41.  Ad supplicationem prioris de Bella aqua, praesens generale Capitulum committit abbatibus de Ioayco et de Charmeya, et eorum cuilibet in solidum, quatinus omnes debitores sive detentores bonorum dicti prioratus de Bella aqua, aut qui res eiusdem quoquomodo transtulerunt, et indebite alienaverunt, cogent ad restitutionem et plenam satisfactionem, per omnes iuris et iustitiae vias, in plenaria, *etc.* 42.  Ad instantiam promotoris causarum, praesens generale Capitulum diffiniendo iudicat, quod abbas de Longovillari, s. th. pr., solvat integre contributiones suo monasterio impositas, cum arreragiis, ad quarum solutionem per receptores earumdem cogetur, in plenaria, *etc.* 43.  Audita supplicatione venerabilium virorum Arturi de Besseyo et Francisci Cadet, praesens generale Capitulum committit abbatibus de Ioyaco, de Barbello, de Charmeya et de Pietate, quatinus ipse vel unus eorum, vocatis vocandis et auditis audiendis, quilibet in solidum se informet super debito eisdem praetenso ab omnibus personis Ordinis, et quod iustum invenerit, ordinet et iudicet, in plenaria, *etc.* 44.  Praesens generale Capitulum visa citatione decreta et ordinata per abbatem de Ardorello, auctoritate Capituli generalis in partibus Tholosanis vicarium, ad citandum ad hoc proximum generale Capitulum fratres Arnaldum de Bourgoignano [Bourgoignaco], et Ioannem de Fagia, religiosos monasterii de Nisortio, alias de Benedictione Dei, responsuros ad ea quae per promotorem causarum eiusdem Capituli adversus eos proponentur ; visa similiter et lecta relatione, per quam constat quod dominus de Casa presbyter praedictos fratres ad dictum Capitulum debite citavit, praedicti fratres per portarium dicti diffinitorii vocati fuerunt et debite expectati, nec tamen comparuerunt, nec aliquis pro eis. Ideo praesens generale Capitulum eos declarat contumaces, committit abbatibus de Ardorello et de Sylvalata et eorum cuilibet, quatinus ipse vel alter eorum eos denuo coram se citari faciant aut faciat, et eos pro contumacia et eorum demeritis per censuras et alias canonicas poenas corrigant et puniant, omni dissimulatione postposita, sive alter puniat. Committit ulterius eisdem et eorum cuilibet, ut cogant per omnes iuris et iustitiae vias omnes administratores dicti monasterii de Nisortio ad providendum debite in omnibus necessariis fratri Ioanni de Terrade, religioso praedicti monasterii de Nisortio, sicut religiosis eiusdem Ordinis debet provideri, dummodo per ulterius eorum licentiam maneat in aliquo Ordinis monasterio. Dat etiam eisdem et eorum culibet [cuilibet] plenum posse visitandi monasterium de Nisortio, et ibidem corrigendi et reformandi, quae fuerint corrigenda et reformanda, sive in dicto monasterio, sive in loco ad hoc per eos vel eorum alterum eligendo, ac etiam religiosos eiusdem, si sua exegerint demerita, ad alia monasteria transferendi, et abbatibus Ordinis, ut illos recipiant, et ex suis religiosis bene viventibus ad praedictum monasterium de Nisortio emittant praecipiendi et mandandi ; instituendi similiter in dicto monasterio de Nisortio novos officiarios, si opus sit, inquisitiones seu informationes super pactis, quae in postulatione seu negotii ad Summum Pontificem remissione intervenerunt, faciendi, similiter super minis, violentiis, portu armorum et impressionibus per praetendentes aut occupantes dictum monasterium, factis et peractis huiusmodi inquisitionibus puniant Ordinis personas quas culpabiles in praedictis repererint ; alios autem ad satisfactionem et iniuriarum reparationem per saecularis iustitiae censuram, si opus sit, faciant compelli, in plenaria Ordinis potestate. Omnibus igitur eiusdem Ordinis personis praecipit, quatinus dictis de Ardorello et de Sylva lata in omnibus praemissis et ea tangentibus prompte ac humiliter obediant. Datum, *etc.* 45.  Insolentem, scandalosam, christianae religionis et Ordinis diffamatoriam conversationem monachorum et personarum regularium in monasterio de Boheriis degentium, praesens generale Capitulum aegre ferens et melioris disciplinae volens apponere remedium, abbatibus de Ursicampo, de Valcellis, de Signiaco, de Longoponte, de Valle clara, de Valle regis, et eorum cuilibet committit quatinus, quam citius fieri poterit, ad dictum monasterium de Boheriis se transferant seu transferat, et diligenti inquisitione praevia corrigant, puniant et sanctae correctionis emendationem procurent, in plenaria, *etc.* 46.  Ad idem, audita supplicatione nobilis viri Guillelmi de Fonte, scutiferi, domini de Viermes, petentis abbatem et conventum monasterii de Valle B. M., ad exhibendos titulos et proponendos coram nobis aut a nobis deputatis, qua ratione redditum aliquem annuum super dicto dominio de Viermes petunt et praetendunt, compelli, praesens generale Capitulum iustae annuens petitioni, abbati de Caroliloco, s. th. pr., committit quatinus auditis partibus inquirat, et proximo generali Capitulo referat, in plenaria, *etc.* 47.  Ad idem, cum beneficio pacis vitae humanae, christianaeque religionis nihil sit pretiosius, praesens generale Capitulum sanctae unionis requiem suis impartiri desiderans, abbati de Caroliloco, s. th. pr., abbatibus de Caricampo et de Claromarisco, et cuilibet eorum in solidum, committit et praecipit, quatinus auditis abbate de Longovillari, s. th. pr., et fratribus Petro Teffre et Roberto Lemaire, et aliis praefati monasterii de Longovillari professis, qui eius forum declinare praesumpserunt, diligenti inquisitione praevia iudicent, corrigant et emendent, secundum quod iuris esse invenerint et rationis. 48.  Ad idem, abbati de Caroliloco, s. th. pr., et provisori collegii S. Bernardi Parisiis praesens generale Capitulum committit, quatinus abbatem de Sigilleriis ad refusionem pecuniarum et contributionum quas recepit, et Rmo D. abbati Cistercii, neque Capitulo generali praesentavit, per iustitiae vias cogant et compellant, sub censuris Ordinis et in propriae personae retentione, si opus fuerit, invocato etiam brachii saecularis auxilio, in plenaria, *etc.* REHABILITATIONES 49.  Ad instantiam abbatis de Fusniaco supplicantis pro fratre Andrea Daigremont, dicti monasterii expresse professo, qui monasterium absque licentia egressus est, Romam adiit, et sacros ordines, presbyteratumque sub falso congerio et viatico accepit, noctu per pagos et villas ostia et fenestras frangendo, cum suspectis mulieribus vagatus, et coinquinatus est, et in praedicti monasterii dormitorium mulierem cum qua deprehensus est introduxit, et suadente diabolo fratrem Iacobum de Malda, monasterii priorem, percussit, demum ad cor rediens post aliquot dies correctus, punitus et emendatus est, praesens generale Capitulum de eiusdem fratris perseverantia in Domino confidens, ipsum fratrem Andream rehabilitat ad omnes gradus, officia et dignitates, in plenaria Ordinis potestate. 50.  Ad idem, ad instantiam abbatis de Longoponte supplicantis pro quodam fratre Iacobo Boquet, eiusdem monasterii professo, qui per aliquot dies, absque licentia suo egressus est monasterio, et suspectam in dormitorio introduxit mulierem, et demum ad cor rediens devotam atque humilem sibi iniunctam peregit poenitentiam, praesens generale Capitulum de eiusdem fratris emendatione et perseverantia, *etc.* etiam dignitate abbatiali inclusa. 51.  Ad idem, pro fratre Ioanne de Forneyo, alias Delatre, monasterii Caroliloco expresse professo, ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., qui quidem monachus in confratrem suum sacerdotem manus iniecit, et censuris excommunicationis innodatus missam celebravit. 52.  Ad idem, ad instantiam abbatis de Boheriis, s. th. pr., pro fratre Claudio Leduc, praefati monasterii professo, qui ante 24 annum missarum primitias celebravit, suspectam mulierem in dicto monasterio tam in locis regularibus quam alias continuit, diu et noctu, furtim et publice, absque licentia monasterium egressus est, confratrem et sacerdotem saecularem in conventu dicti monasterii ad sanguinem usque percussit, et ad bella mortalia militiam armatam secutus est, demum ad cor rediens devotam atque humilem, *etc.* abbatiali dignitate exclusa. 53.  Ad idem, ad instantiam abbatis de Maceriis pro fratre Ioanne le Fort, qui tertio apostatavit, et derelicto Ordinis habitu, saecularem induit. 54.  Ad idem, de Ioanne de Wiopan, monasterii de Aureavalle professo, propter contagium carnis, puerperio inde secuto. 55.  Ad idem, ad instantiam abbatis de Caroliloco, s. th. pr., pro sorore Ludovica de Garrand, monasterii de Parco dominarum, in Silvanectensi dioecesi, professa quae, puerperio inde secuto, polluta est. EXCUSATIONES ABBATUM 56.  Attentis legitimis impedimentis allegatis et sufficienter probatis per sequentes nominatos abbates excusantur a via Capituli generalis, dominus abbas de Pontigniaco, abbates de Fonte Ioannis, de Bonavalle, de Fusniaco, de Pietate, de Sigilleriis, de Claroloco, de Pietate Dei in Cenomania, de Tribus fontibus, de Crista, de Oliveto, de Monasteriis, de Strata, de Valle regis, de Bonofonte, de Loco Dei, de Bonoportu, de Laude, de Forda, de Veterimonte, de Bona aqua, de Monte petroso, de Gymonte, de Bonavalle Ruthenensi, de Sylva lata, de Fontanis albis, de Trizayo, de Castellariis, de Ardorello, de Grandisylva. CONTUMACES 57.  Cum anno Domini 1524, facta fuerit diffinitio qua frater Ioannes Bigot, monasterii de Oliveto professus, ad instantiam abbatis et conventus de Pratea legitime citatus et non comparens, contumax fuerit declaratus, ad preces eiusdem abbatis de Pratea, qui sibi suoque conventui plene satisfactum professus est, praesens generale Capitulum oleum misericordiae suis non denegans et de praenominati fratris Ioannis humili proposito bene sperans, eum a sententiis quibus innodatus erat, et ab omnibus, si quas illarum occasione contraxerat irregularitatibus absolvit et absolutum declarat. 58.  Fratres Arnaldum de Bourgoignaco et Ioannem de Fagia, religiosos monasterii de Nisortio, in dioecesi Convennarum [Convenarum], qui citati ad Capitulum generale non comparuerunt, praesens generale Capitulum contumaces declarat, et abbates de Ardorello et de Sylva lata et cuilibet eorum causae, propter quam citati fuerunt, cognitionem usque ad diffinitivam sententiam inclusive committit. SUFFRAGIA 59.  Frater Guillermus, abbas Cistercii, in Cabilonensi dioecesi, ceterique Diffinitores Capituli generalis Cisterciensis Ordinis, nobili et strenuo viro, domino Ioanni de Panaut, et dominae Ioannae eius consorti, sanctae devotionis obsequium salutare. Quamquam divinae legis … *etc. ut in formula consueta* … ad instantiam abbatis de Signiaco, vobis omnium bonorum spiritualium … concedimus participationem et associationem … Datum *etc.* 60.  Ad idem, pro honesto viro Iaquemino Francequin de Maceriis et Poncetta eius uxore, ad instantiam praedicti abbatis de Signiaco. 61.  Ad idem, pro nobili viro Ioanne des Bruyères et eius consorte, ad instantiam abbatis de Septem fontibus. 62.  Ad idem, pro honesto viro Petro Robin, ad instantiam domini Ioannis Achemandi, decani Enysellensis. 63.  Ad idem, pro nobili viro Bartholomeo Du Mex, ad instantiam domini praedicti decani Enysellensis. 64.  Ad idem, pro nobili viro magistro Andrea Fournier, apud Pontisaram procuratore regio, ad instantiam abbatis de Septem fontibus. 65.  Ad idem, pro venerabili viro, Petro Begat, presbytero, ad instantiam abbatis de Quinciaco. 66.  Ad idem, pro honesto viro Ioanne Girardin et eius uxore, ad instantiam praedicti abbatis de Quinciaco. 67.  Ad idem, pro benefactoribus monasterii monialium de Clavas, in Podiensi dioecesi, ad instantiam provisoris Tholosani. * * * 68.  Quia propter agendorum multiplicitatem … *etc. ut in anno* 1506, n° 30. 