Magna multumque amantibus tædiosa terræ marisque intersticia, quæ vestram Britanniam a nostra Celtica Gallia diuiserunt, sicut a mutua visione, sic a familiari colloquutione nos hactenus diuiserunt. Vnde ego metuens, ne diuturna diuisio corporum diuisionem quoque pariat animorum: animi mei abdita, quæ verbis non potui, literis vobis communicare decreui. Nam recordatus pristini amoris,  illo eum tempore perire formidans, quo maxime isdem mutuus vestræ charitatis affectus pluribus proficere posset: quando multorum post Deum salus de vtriusque nostrum moderamine pendet, ignē diu sub cinere cōsopitum ne in toto deficiat, quo possum flabello suscitare contendo. Expectaui quidem,  diu suspensus sustinui, si forte aliquid iocundum a vestris partibus audire mererer: sed vt aliquid vel ludendo dicere liceat, frustra a vestro occidente mihi solem oriri sperabā, in cassum marinos turbines nostri diei obscura serenare credebam, superfluo a lateribus Aquilonis Austrinis flatibus frigora nostra posse tepefieri suspicabar. Sed fortassis,  hunc nostrum ludum dignitas vestra non æquo animo acceptabit. Quid igitur faciam? Si seria dixero, gratus non ero. Si allusero, nec sic placebo. Si questus fuero, asper videbor. Si accessero vt laudator, notabor vt adulator. Quod ergo placendi consilium? Quod, nisi quod ipse dederitis? Date, date, inquam, consilium:  iubentis mādata, mea statim sequetur obedientia. Arbitror tamen,  etiam me scire confido, quid super his vestra mihi præceptura sit sapientia. Et hoc vnde? Quoniam sicut impossibile est, lucem tenebras generare: sic fas non est, sapientem aliquid sapientiæ cōtrarium iubere. Inde certum mihi est, quod nec alludentem, nec querulum, nec adulantē quæ supra posui me esse cēsebitis: sed veri fidem amici a me vobis seruari mandabitis. Fateor, iam quasi ab ore vestro prolatum verbum suscipio,  hoc me seruaturum, si mihi idem repēsum fuerit, modis omnibus repromitto. Teneor iam sponsione mea,  ipse mihi libens quę numquam excutiam, vincula inieci. Fidem veri amici me vobis seruare promisi. Quod si ita est, falsi amici perfidiam me expedit detestari. Falsus vero amicus essem, si in corde  corde loquens, aliud mente tegerē, aliud ore proferrem. Vnde quia inter amicos omnia nuda, nihil vltra illi tegere disposui, cui omnia etiam intima reuelare proposui. Familiari ergo ausu cōqueror, excellentiam vestram citius iusto dudum aduersum me commotam fuisse,  pro re leuissima fixam amicitiæ grauitatem mobili facilitate commouisse. Nostis ipse quid hoc fuerit, quod hac de causa reticeo: quia nec memoria dignum esse iudico. Hoc non dico vile vel leue, sed nihil prorsus fuisse ostenderem, si literarum prolixitatem propter legentis fastidium non vitarem. Quod igitur nec graui causa extante fieri debuisset, nulla præcedente materia factum est:  cor magni illius  singularis amici in contrarium versum est. Vnde qui nil talium merueram, multa pertuli:  quem intimum amicum credebam, ex insperato hostem persensi. Hostem autem voco non mala inferentem, sed bona denegantem: nō inimicitias effectu ostendentem, sed affectum amicitiæ subtrahentem. Nec ego replico frequentes querelas, quibus aures legatorum nostrorum in Angliam transfretantium implere consuestis: nec monstruosa illa, quæ apud Charitatem in nos commissa sunt, memoro: quorum ipse altor, non defensor, vel certe mediator esse debuistis. Ista, inquam,  si qua sunt alia, taceo, ne quem mihi laboro placare, videar forsitan prouocare. Ad hoc solum tota querela mea concurrit, quod me anno præterito per multum temporis in Anglia morante, vobiscum pene iugiter adhærente: habere vos sinistri aliquid aduersum me minime dixistis,  hoc tamen in corde continuistis. Multa de multis inter nos conferebātur, hoc profundo silentio tegebatur. Nihil aliarum rerum a nobis familiaris sermo vester abscondebat: hoc nescio quid meditans mēs vestra summo studio in intimis recondebat. Impendebantur a liberalitate vestra innumera mihi nostrisque beneficia: sed hoc vnum, quod pro munere duceremus, tenax celabat conscientia. Et quid multa? Oportet vt materiam verborum fertilem breuis sermo coartet. Sit iste, si placet, mutuarum finis querelarum. Indulgeo ego prior absque aliqua pœna, multa quæ in me non iure commissa sunt. Indulgentiam  mihi, etiamsi non peccaui, postulo. Pœnam vero peccatorum pro velle sumendam, potestati vestræ concedo. Scio regij sanguinis animum, cum se vicisse cognouerit, tunc multomagis victum. De cætero me  totam Cluniacum melius quoque quam Wintoniam possidete:  nostræ amodo Pater patriæ, Rector, Abbas  Episcopus estote.