In nomine Domini, amen. Omnibus præsentes litteras inspecturis, notum sit et evidens quod anno Domini millesimo sexcentesimo sexagesimo quarto, die prima mensis julii (S. Theobaldi confessoris memoria sacra), hora secunda pomeridiana, pontificatus sanctissimi domini nostri papæ Alexandri VII, anno decimo, et illustrissimi domini Autissiodorensis episcopi Petri de Broc, anno vicesimo-quarto et clarissimi domini abbatis commendatarii hujus monasterii Sancti-Germani Autissiodor. Caroli Francisci de Lomenie de Brienne, possessionis adeptæ anno quarto, et christianissimi Franciæ et Navarræ regis Ludovici decimiquarti Deodati, regni anno 23, et reverendissimi patris domini Bernardi Audebert, congregationis S. Mauri in Francia, ordinis S. Benedicti, dicti superioris generalis, anno quarto, reverendi patris domini Gregorii de Vertamont, hujus provinciæ Burgundiæ visitatoris, anno secundo, et reverendi patris domini Anselmi Claire, hujus percelebris monasterii Sancti-Germani Autissiodorensis, dictorum ordinis et congregationis ab ordinarii jurisdictione exempti, sanctæque sedi apostolicæ et Romanæ immediate subjecti prioris anno quinto, dum magistri Guillelmus et Joannes Burgos, arte latomi de pago Lemovicensi oriundi, ad evertendum antiquum parietem, quo planities ante dormitorium extensa sustentabatur, eumdem postea statim reædificandum ad hoc mercede conducti laborarent, circa medium et in eodem fere loco in quo aliàs sancti Christophori nomine consecrata extabat ædicula, iidem Guillelmus et Joannes, in quasdam lapidis moles quarum forma aliquid insolitum præ se ferebat, ex improviso inciderunt; quibus statim demisso opere quos hujus veluti prodigii certiores facerunt monachos inquirentibus occurrit dominus Antonius Brugniart, hujus prædicti monasterii subprior quo comite ad dictum locum reversi eidem crassiores illos lapides præmonstrarunt, quos præfatus dominus Antonius Brugniard sarcophagos esse agnovit, qua de re prædictum reverendum patrem priorem dominum Anselmum Claire certiorem reddidit, cum quo accersitis secum dominis Georgio Viole, Hieronymo le Vacher, Paulino Frangier, Michaele Maillet et aliis præfati monasterii monachis, ad jam dictum locum nulla interposita mora se transtulit, qui omnes, diligenti adhibito examine, ingentes tumulos lapideos sibi collaterales et in recta quasi linea dispositos, quorum sola pars superior versus caput apparebat, animadverterunt, reliqua parte in ipsius plateæ arena remanente, sepulcra agnoverunt. Præterea eum qui inter tres primos medium tenebat locum altitudine et amplitudine præcellere cæteros ac unumquemque eorum amplo lapide imposito, et quasi de lapidicina recens exciso operiri, quorum unus (is nimirum qui majorem tegebat tumulum cum in angulo fractus appareret) ab iisdem latomis divisus per factam aperturam ad semipedem regalem in triangulum extensam, dictus reverendus pater prior immissa virgula longiore candela accensa in summitate armata, quam primo ad medium usque, deinde ab extremo ad extremum duxit et reduxit, oculo interim virgulam eandem dirigente, cognovit ibidem jacere corpus cujusdam veluti monachi longitudine circiter sex pedum regalium, veste sua atra quam cucullum vocamus omnino coopertum, quæ cum altera virgula tangeretur, in pulverem reducebatur, quo per aliquod spatium cum reliquis monachis attentius considerato, accensa prædicta favente candelula partem unam prædictorum vestimentorum nigri coloris naturalis latitudini et longitudini manus correspondentem ad se cum labore et industria attraxit, reliquis partibus solo virgulæ contactu in cinerem abeuntibus, quod fragmentum attentius considerantes, manibus palpantes cilicii cujus pila sparsim conspersa distinguere licebat, partem esse agnoverunt, quo factum est, ut alicujus sancti vel insignis meriti viri aut saltem monachi, cujusdam in cinere et cilicio juxta antiquum et usitatum in ordine S. Benedicti morem fato functi ab octingentis circiter annis corpus ibidem asservari judicaverint, non reserato per id temporis sepulcro ossibusque pro potiori parte integris, ac in suo situ nativo constitutis veritatis ulterius indagandæ cupiditate moti, tam dictus reverendus pater prior quam cæteri monachi reliquos duos tumulos priori, de quo supra, adjacentis versus angulum et in eodem loco quos superior divisus est aperiri jusserunt, à quo etiam eminentiori sepulchro in suprema scilicet ejus parte remota est terra ad duos circiter pedes scripturam alicujus vel alterius antiquitatis monimenti inquirendi gratia, ac adhibita licet maxima qua fieri potuit diligentia nihil tamen, nec intus nec desuper, aut versus jam dictos sarcophagos lapideos inventum est, unde nomen, ortum, mores vel dignitatem eorum quorum hic asservantur corpora, vel a quo tempore ibidem fuerint inhumata dignosci potuerit, quodlibet enim aliorum duorum sepulcrorum suum habet corpus eadem nigra veste hirsuta involutum, nec quicquam habens dissimile in his omnibus quæ supra relata sunt, sed his perquisitionibus nec contenti, nec animo fracti, tam dictus reverendus pater prior quam reliqui monachi, pro investiganda facti veritate omnem suam diligentiam et curam adhibere cupientes, dominos Andræam Percheron, cathedralis Autissiodorensis ecclesiæ archidiaconum et Petrum le Venier pœnitentiarium et me subscriptum Ludovicum Noel Damy, seniorem, omnes canonicos in hujus diœcesis Autissiodor. historia peritos, in prædicti monasterii locum honorifice convocarunt, quibus statim præsto factis et in locum perductis reverendus pater omnia ibidem reperta sigillatim demonstravit, oblataque virga longiori armata candelula ardente pia curiositate ducti, unum post alterum, eorumdem tumulorum claustra perlustrarunt, ad quorum medium cum accessissent se odore persuavi ex eodem manante circumfusos palam testati sunt: qui a dicto reverendo patre priore interrogati num in historia, horum quorum hic habentur corpora vel saltem loci mentio fieret, negative responderunt, existimantes locum hunc fuisse primum hujus monasterii cœmeterium ab anno scilicet quadringentesimo nonagesimo secundo, quo tempore sanctus Lupus superioris Burgundiæ episcopus sumptibus beatæ Clotildis reginæ hanc basilicam in honorem S. Germani episcopi Autissiod. ædificari curavit, ad hoc judicium eos provocante quinto sepulchro non longe ab his quatuor, de quibus supra invento, juxta effossam humum à quo jamdudum remotum fuerat operculum sola terra in eo remanente, ossibus vero, sive in alium decentiorem locum transtatis, vel certe, quod probabilius est, aëris injuria et lapsu temporum in pulverem resolutis, nec-non diversa corporis humani ossa quæ terram effodiendo sparsim ibidem sunt reperta. Cum autem crederent his quatuor sepulchris in certa linea compositis multa alia adjacere, quæ absque muri superstitis pilarum quæ eumdem et totam planitiem in qua condita apparebant eversione minime aperiri poterant, circa ea quæ inventa fuerant, nec a domino Georgio Viole, licet monasterii diœcesis et comitatus historiæ actualiter operam dante, nec ab aliis etiam peritissimis quicquam dignosci, hoc unum conclusere nihil in supradictis sepulchris innovandum, sed constructa desuper testudine notis etiam adhibitis quibus de eo quod ibi latebat certior fieret posteritas, quod et factum est: nam et post ædificatam cameram in superficie anteriori versus orientem, appositus lapis sacro redemptionis nostræ signo impressus hanc continet inscriptionem. «Hic, cum muri hujus fundamenta ponerentur, inventa sunt quatuor corpora aliquarum ut apparet majoris notæ personarum, vel, ut probabilius est, quorumdam sanctioris vitæ monachorum, veste quasi atra superinduta, rudi autem subtus involuta cilicio et velut in recta linea ad muri rectitudinem composita. In cujus rei memoriam appositus est hic lapis signo sanctæ crucis decoratus, anno Domini millesimo sexcentesimo sexagesimo quarto, die primamensis julii, trigesimo vero quarto ab introductione monachorum congregationis S. Mauri in hoc regali S. Germani Autissiodorensis cœnobio.» Et ego Ludovicus Noël Damy, presbyter canonicus, senior, ecclesiæ supradictæ cathedralis Autissiod., et ego Carolus Charles, presbyter, etiam canonicus semipræbendatus ejusdem ecclesiæ cathedralis Autissiodorensis, ambo notarii apostolici in curiis officialatus et baillivatus Autissiodorensis inscripti et immatriculati, qui omnibus et singulis supradictis dum sic agerentur, dicerentur et fierent præsentes interfuimus vocati; ideo in hanc formam hoc præsens instrumentum publicum fecimus et conscripsimus. Datum et actum in prædicto monasterio S. Germani Autissiodorensis die, mense et anno prædictis. Signé: Noël Damy.