In nomine Domini amen, per presens publicum instrumentum cunctis pateat euidenter quod anno a natiuitate Domini millesimo trecentesimo quadragesimo sexto die sabbati post festum beati Mathei apostoli circa horam uespertinam ipsius diei que fuit uicesima tertia dies mensis septembris indictione quartadecima pontificatus sanctissimi patris et domini nostri domini Clementis diuina prouidencia pape VI anno quinto, in mei presencia notarii et testium subscriptorum ad hec uocatorum et rogatorum presencia propter hoc personaliter constitutus discretus uir dictus Bertrandus de Edua curatus de Cancellis eduensis diocesis procurator et procuratoris nomine uenerabilium et religiosorum uirorum dominorum abbatis et conuentus monasterii sancti Stephani dyuionensis lingonensis diocesis cum litteris procuratoriis sigillis ipsorum dominorum abbatis et conuentus ut prima facie apparebat sigillatis quarum tenor inferius est inscriptus personaliter accessit ad presentiam uenerabilis et religiosi uiri domini Hugonis de Fonteromano prioris prioratus sanctorum Geminorum prope Lingonas ordinis sancti Augustini executoris una cum quibusdam aliis cum illa clausula quatenus uos uel duo aut unus uestrum et cetera gratie a sede apostolica nuper fratre reuerendo in Christo patri ac Domino domino Guillemo Dei gratia lingonense episcopo super eo quod semel duntaxat uisitare possit per personam seu personas idoneas quam uel quas ad id duxerit deputandas ecclesias monasteria et loca ecclesiastica eorum quas personas exemptas et non exemptas suarum ciuitatis et diocesis in quibus ei uisitationis officium competit de consuetudine uel de iure ac procuratores sibi ab ecclesiis monasteriis locis et personis taliter uisitationis racione uisitationis huiusmodi debitas secundum morem antiquitus laudabiliter et racionabiliter obseruatum recipere in pecunia numerata a sede apostolica sub prioris nomine specialiter deputati ac protestans idem procuratorio nomine quo supra coram eodem domino executore quod per comparitionem suam aut per aliqua que tunc faceret uel diceret coram ipso non intendebat renunciare cuidam appellationi per ipsum nomine quo supra ab ipso domino executore et eius processibus super executorem dicte gratie factis ad sedem apostolicam interiette significauit et dixit et quod religiosus uir dominus Guillemus de Chaissiaco olim officialis lingonensis gerens se pro procuratore seu commissario dicti domini episcopi ad dicte uisitationis officium exercendum nuper declinauerat ad dictum monasterium necnon ad domos Dei de Broichons et de Thilicastro dicto monasterio annexas et unitas ibique sue uisitationis completo officio procuratores predictas non secundum morem predictum sed pro sua libera uoluntate taxauerat requerrendo dictos dominos abbatem et conuentum ut infra quindecim dies tunc sequendos sub penis et sentenciis in dictis processibus contentis redderent et soluerent Lingonis procuratori dicti domini episcopi ab ipso super hoc deputato pro procuratoribus predictis summas pecunie infrascriptas uidelicet pro dicto monasterio uiginti libras turonensium paruorum et pro qualibet domo Dei predicta decem libras turonensium paruorum que taxationes si tenerent erant et sunt ut dicebat minus temerarie ac etiam excessiue cum re uera ipsi abbas et conuentus ab antiquo pro consimili procuratore soluissent et soluere consueuissent episcopo lingonensi qui fuit pro tempore uel eius procuratori huiusmodi procuratorem in pecunia per hunc modum uidelicet pro dicto monasterio decem libras turonensium pro dicta uero domo de Broichons sexaginta solidos turonensium et pro dicta domo de Thilicastro quadraginta solidos monete prelibate et de huiusmodi pecuniarum summis se tenuerant ipsi episcopi uel eorum procuratores ad recipiendum dictas procuratores deputati pro bene pagatis et contentis prout dicebat apparere per plures litteras super huiusmodi solutionibus confectas per ipsum tunc coram eodem domino priore exhibitas et ostensas ad informandum ipsum de premissis, unde cum paratus esset idem procurator et paratum se offeret nomine quo supra soluere dictas pecunie summas secundum morem antiqum pro monasterio et domibus predictis racione procurationis huiusmodi debitas nec inueniret qui eas recipere uellet nisi soluere summas predictas per dictum procuratorem seu uisitatorem taxatas ut prefertur requisiuit idem procurator eodem nomine cum instancia dominum executorem predictum quatinus huiusmodi pecuniarum summas per ipsum oblatas per gentes dicti domini episcopi recipi ipsumque ipsis mediantibus de procuratione huiusmodi quittari faceret et mandaret ac dictos processus suos inquantum dictos domino tangebant ac temerariam et excessiuam taxationem predictam per dictum dominum Guillemum factam reuocaret ac eciam adnullaret et cum idem dictus prior et executor peteret sibi fieri et tradi per dictum procuratorem copiam litterarum super dictis solutionibus confectarum ut deliberare posset quod super hoc facturus esset antequod dictos processus suos reuocaret idem procurator uidens quod idem prior predicta per ipsum petita non faciebat sed dictam copiam ut supra petebat senciens ex hoc dictos duos suos esse grauatos et opressos ut dicebat ab ipso domino executore nomine procuratio predicto ad sanctam sedem apostolicam prouocauit et appellauit in scriptis ac apostolos sibi dari petiit iuxta modum et formam contentos in quadam cedula papirea quam tunc in manibus suis tenebat quam idem executor pro littera habuit cuius tenor sequitur in hec uerba: Coram uobis religioso et honesto uiro fratre Hugone et Fonteromano priore prioratus sanctorum Geminorum prope Hugone executore sub uestre dignitatis nomine cuiusdam gratie a sede apostolica reuerendo in Christo patri ac Domino domino Guillemo episcopo lingonensi concesse unacum quibusdam collegis uiris sub illa clausula quantum uos uel duo aut unus uestrum super ecclesiis monasteriis et locis ecclesiasticis eorumque personis ciuitatis et diocesis lingonensis exemptis et non exemptis in quibus ipsi domino episcopo uisitationis officium de iure uel consuetudine competit per aliquam uel aliquas personam uel personas ideonas quam uel quas ad id idem dictus episcopus duxerit deputandum seu etiam deputandas semel duntaxat uisitandi ac procuratoribus ratione uisitationis huiusmodi ipsi episcopo debitis ab eisdem eeclesiis monasteriis locis et personis taliter uisitatis secundum morem antiquitus laudabiliter et rationabiliter obseruatum in pecunia numerata moderatis recipiendis specialiter deputato; dico et propono ego Bertrandus de Edua presbiterus rector parochialis ecclesie de Cancellis eduensis diocesis procurator et procuratorio nomine religiosorum uirorum abbatis et conuentus monasterii sancti Stephani de Dyuione lingonensis diocesis et ad infrascripta facienda sufficienter et legitime fundatus quod uos nuper id est anno presenti dum currente millesimo trecentesimo quadragesimo sexto indictione XIIII pontificatus sanctissimum in Christo patris ac Domini domini Clementis digna Dei prouidencia pape VI anno quinto uicesima die mensis iulii circa horam uesperarum monuistis ut dicitur et generaliter neminem specialiter nominando omnes et singulos abbates priores et ecclesiasticas personas seculares et regulares exemptas et non exemptas cuiuscumque ordinis uel condicionis existant in eisdem ciuitate et diocese lingonense constitutas in quibus tam exemptis quam non exemptis eidem domino episcopo uisitationis officium de iure uel consuetudine competit quantum personam seu personas quam uel quas idem dictus episcopus ad predictum uisitationis officium duceret ut premittitur deputandam uel deputandas semel duntaxat liberaliter et sine contradictione qualibet admittant ac uisitationis officium exercere permittant dictosque domino episcopo uel procuratori suo de procurationibus ratione uisitationis huiusmodi debitis ab ecclesiis et ecclesiasticis personis taliter uisitatis secundum morem antiquitus laudabiliter et rationaliter obseruatum infra quindecim dies a die huiusmodi exerciti officii respondeant et satisfaciant in pecunia numerata alioquin excommunicationis sententias in singulares personas suspensionis in capella conuentus et collegia et interditi in ecclesias et monasteria sententias promulgastis; postmodum uero dictis indictione et anno nona die septembris uidelicet die sabbati post festum natiuitatis beate Marie uirginis circa horam terciam ipsius diei religiosus et honestus uir dictus Guillemus de Chaissiaco licenciatus in decretis prior prioratus sancti Uictoris Niuerney comissarius ut dicebat a dicto domino episcopo ad huiusmodi exercendum uisitationis officium specialiter deputatus ad dictum monasterium sancti Stephani dyuionensis personaliter declinauit et in absencia dicti domini abbatis in presencia tamen plurium personarum dicti monasterii litteras super dicta gratia confectas uiros quod exinde subsecutos prefactos processus ac litteras commissionis sue predicte oretenus intimauit ac dictum monasterium uisitauit deinde domum Dei de Broichone undecima die dicti mensis circa horam terciam ipsius diei et postea domum Dei de Thilicastro quartadecima die dicti mensis circa horam uesperarum ac eciam iniunxit idem dictus Guillemus dictis religiosis sub penis in dictis processibus contentis significauit et dixit eisdem quatinus prefato domino episcopo seu procuratorio suo ad huiusmodi procurationes recipiendas specialiter deputato uidelicet Nicolao Huonis de Lingonis satisfacerent Hugoni dicti abbas et conuentus pro procuratore et ratione uisitationis eiusdem domini episcopi de summa uiginti librarum turonensium paruorum quas ratione uisitationis monasterii et pro procuratore taxauit imposuit eisdem significauit et debitas declarauit et dixit et sub penis predictis ut infra quindecim dies a tempore uisitationis a dicta die nona continue numerandos satisfacerent prout et cui supra. Item dictis religiosis ratione dicte domus Dei de Broichone decem libras taxauit imposuit significauit et iniunxit prout supra e ratione domus Dei de Thilicastro decem libras turonensium et predicto domino episcopo fore debitas ac dictas uiginti libras pro dicto monasterio de facto declarauit et eos uiua uoce monuit et sub penis in dictis processibus contentis ut infra quindecim dies a diebus uisitationum predictarum continue numerandos dicto domino episcopo seu eius procuratori predicto satisfacerent Hugoni dicti abbas et conuentus pro procuratore et ratione uisitationum predictarum de summis predictis ex quibus processibus uestris licet generalibus secutis specialibus dicti domini Guillemi prefatis iniunctione taxatione significatione monitione et aliis predictis specialiter subsecutis declaratione et iniunctione prefatis ac termini prefixione et sub penis in dictis processibus contentis quas etiam sententias et penas predictis religiosis intimauit per uos fuisse latas et promulgatas sencio sicut et uerum est prefatos dominos meos abbatem et conuentum et ipsorum ecclesiam et monasterium ac domos eorum predictas meque quo supra nomine multipliciter pregrauatos et oppressos. Primo quod eo quia dictus dominus Guillemus motu suo proprio uoluntario dictam pronunciacionem taxauit ad uiginti libras turonensium paruorum ut prefertur pro dicto monasterio et pro dictis domibus ad dictum monasterium pleno iure spectantibus cum fructibus et pertinenciis earumdem et quibus faciunt per alterum ipsorum seu alteros desseruiri taxauit et iniunxit prout supra quod tamen est et fuit contra iurium et dicte gratie intellectum uult cum dicta gratia procuratores taxari secundum morem antiquitus laudabiliter et rationabiliter obseruatum secundum quem supposito sine preiudicio quod huiusmodi esset in casu presenti facienda aliqua taxatio deberent sufficere de iure attentis dicto more termibus dicti monasterii facultatibus et dicte monete fortitudine decem libre monete memorate pro procuratore ratione uisitationis dicti monasterii. Item pro procuratore dicte domus de Broichone sexaginta solidi et pro procuratore dicte domus de Thilicastro quadraginta solidi turonensium paruorum quas pecunie summas episcopus lingonensis pro procuratore ratione uisitationis sibi debita ac dicti domini episcopi predecessores duntaxat recipere consueuerunt et secundum morem antiquitus laudabiliter et rationabiliter obseruatum publice et notorie ab antiquo et pacifice usque nunc et etiam a tanto tempore de cuius contrario hominis memoria non existit obseruatum dicti episcopi pro tempore per dicta eorum procuratione ratione uisitationis eorumdem duntaxat pecuniarum summas predictas recipere consueuerunt et dicti religiosi tantum soluere consueuerunt per dictis monasterio et domibus prout supra et summas predictas et idem de uisitatione archiepiscoporum Lugduni qui duntaxat pro procuratione ratione uisitationis a dicto monasterio decem libras recipere consueuerunt ac summas predictas de domibus predictis et idem de legatis sedis apostolice cardinalibus et hec sunt notorie adeo quod non possunt aliqua tergiuersatione celari sic ergo dicta taxacio contra dictum morem antiquitus laudabiliter et racionabiliter obseruatum ac ita notorium et de quo dicti religiosi in promptu obtulerunt se informaturos legitime dictum dominum Guillemum tam per testes quam per litteras et aliium debite legitime quos tamen audire noluit dicens quod habebat ita in mandatis a dicto domino episcopo uicariis eius et a uobis fuit iniqua et inique facta et ambitiosa nec fuit nec est tenenda contra dictam antiquitatem et morem predictos ac contra gratiam predictam attento eius ferie diligenter. Item dicta taxacio attenta tenuitate dicti monasterii ualde aliter oppressi tam pro decimis domini regis Francie quam pro procuratione domini archiepiscopi lugduney quam pro iucundo aduentu plurium episcoporum lingonensium a tribus annis citra quam pro oneribus legatorum curie romani et nunciorum sedis apostolice ad partes gallicanas pluries missorum quam pro multis oneribus incombentibus et necessario supportandis que sunt in euidenti etiam fuit et est iniqua et excedens supposito etiam sine preiudicio quod ratio precedens cessaret que non cessat cum nec sit intentionis dicti domini nostri pape nec fuerit imponi dicto monasterio uel iniungi pro dicta procuratione importabile onus prout de facto factum fuit attentis taxationibus predictis a tempore nimis breui uos etiam dicte prior sanctorum Geminorum in dictum dominum meum abbatem uirtute gratie seu eius executorie uobis et dicto domino meo ac decano ecclesie sancti Mathuti de Barro super Albam directe sub certa forma in dictum dominum meum executorem uestrum nullam habuistis iurisdictionem certum est etiam quod huiusmodi taxacio est contra iura scripta ac contra constitutionem Benedicti pape duodecim et licet dictus dominus noster papa in dicta sua gratia minime taxauit quantum pro dicta procuratione solueretur sed secundum morem antiquitus laudabiliter et rationabiliter obseruatum solui uoluerit ut dictum est non fuit eius intentionis quod aliquis iniuste solueretur uel exigeretur seu quod ob hoc dictum monasterium et domus grauarentur ultra modum et gratia que est contra ius facta seu preter in suis terminis est tenenda et non amplianda et applicto non est danda applictio ex quibus rationibus et earum qualibet euidenter constat dictos dominos meos grauatos fuisse et esse nos etiam ego procurator predictus et procuratoris nomine quo supra instant requisiui tempore et loco opportunis et infra tempus dictorum quindecim dierum a die uisitationis predictarum numerandorum quanta dicta grauamina ut supra illata per dictum dominum Guillelmum et de mandato uiro ut dicebat et uicariorum dicti domini episcopi dictis dominis meis reuocaretis de quibus etiam uos informatur me obtuli tam per testes quad alia debite et in promptu die uicesimatercia dicti mensis septembris uidelicet die sabbati post festum beati Mathei apostoli dicto anno Domini currente millesimo trecentesimo quadragesimo sexto me tamen audire denegatis factum dicti Guillemi et facta penitus approbando tam tacite quam expresse licet de facto et iniuste et que magistri Guillemi facta potuistis et debuistis reuocare saltum in eo quod facta erant contra iustitiam et iniqua et contra morem antiquitus racionabiliter obseruatum unde ex predictis et eorum singulis ego procurator predictus senciens dictos dominos meos et me quo supra nomine multipliciter pregrauatus cum predicta sint notoria et magnifesta et sic de ipsis publica uox et fama et que confessus est idem dictus episcopus ac ipsius predecessores pluries competenter fore uera timens ex uerisimilibus coniecturis imposterum amplius pregrauari et ne contra prefatos dominos meos eorumdem monasterios et domos predictos ac personam meam de facto procedatis ad alia per speciales processus per excommunicationis suspensionis uel interdicti sententias aut aliter quouismodo imposterum procedatis seu procedant aliqui college seu subexecutores uestri aut alteros dictos dominos meos seu eorum alterum monasterium eorum et loca predicta ac me grauetis seu grauent de facto cum de iure non possitis seu possint idcirco ego procurator predictus procuratorio nomine quo supra a uobis ac a dicto domino episcopo a dicto domino Guillemo commissario et uicariis uel domini et eorum processibus et uestris quibuscumque factis et faciendis contra dictos dominos meos a prefatis iniunctione taxatione declaratione significatione monitione denegatione sententiarum fulminatione termini prefixione publicatione dictorum processuum et maxime prout specialiter et ad specialitatem sunt redacta tam per uos quam per dictum dominum Guillemum et alios predictos et ne contra me ulterius aliqualiter procedatis seu contra dictos dominos meos contra uos et alios predictos ab audiencia uestra et quorumcunque collegarum et subexecutorum uestrorum pro prefatis dominis meis et quibuscumque eisdem et michi ac appellationi presenti adherentibus et adherere uolent ad sedem apostolicam in hiis scriptis prouoco et appello et a uobis peto, peto ac iterum et cum instantia cum qua possum apostolos michi dari quo supra nomine, supponens me et dictos dominos meos eisdem adherentes et adherere uolentes monasteria ecclesias domos predictas personas et loca ac bona quecunque eorumdem et mea protectioni dicte sedis protestans de hac appelatione mea innouenda intimanda mutanda reformanda et in melius corrigenda ubi quibus et quando uidebitur intimanda et a te tabellione publico habito presente peto michi nomine quo supra super hiis fieri et tradi publicum instrumentum et testes hic astantes inuoco. Quaquidem appellatione sit interposita Iohannes de Cabilone procurator et procuratorio nomine magistri et fratrum ac sororum domus Dei de Accellis dicte lingonensis diocesis cum litteris procuratoris maiori sigillo curie lingonensis ut prima facie apparebat sigillum quare tenor inferius continetur tunc eorum dicto domino executore personaliter constitutum predicte appellationi nomine procuratorio dictorum magistri et fratrum ac sororum et pro ipsis se adhesit coram domino executore predicto et ex causis et rationibus in eadem appellatione contentis ad dictam sedem appellauit petendo ab eodem domino executore super huiusmodi suis appellatione et adhesione apostolos sibi dari. Quiquid dictus executor prenominatis procuratoribus dixit quod sibi tradentur sub forma publica ad expensum eorumdem copiam procurationum suarum ac appellationis predicte dicens quod eadem copia sit sibi tradita ipse deliberaret super dictis apostolis sibi dandis, tenores nostri litterarum procuratorii predictarum secuntur in hunc modum et primo tenor procuratorii dictorum abbatis et conuentus: Uniuersis presentes litteras inspecturis nos frater Regnaudus humilis abbas totusque conuentus monasterii sancti Stephani de Dyuione ordinis sancti Augustini lingonensis diocesis notum facimus quod nos dilectos nostros religiosos uiros fratres Henricum Alemani cantorem, Otthonem de Haicheyo infirmarium Petrum de Seigneyo concanonicos nostros dominum Bertrandum de Edua curatum de Cancellis Symonem de Gastmeyo et Guietum Charger clericos exhibitores presentes et eorum quemlibet insolidum ita quando sit melior conditio occupantis sed quod unus ipsorum inceperit prosequi ualeat et finire nostros facimus constitimus et ordinamus procuratores nostros generales et nuncios speciales in omnibus et singulis causis et negociis nostris quas habemus et habituri sumus contra quascumque personas tam ecclesiasticas quam et secularees eorum quibuscumque iudicibus tam ecclesiasticis quam secularibus quacumque auctoritate fungentur et quocumque nomine censeantur, dantes et concedentes dictis procuratoribus nostris et eorum cuilibet insolutum plenarie potest et speciale mandatum agendi pro nobis et nostro monasterio predicto nostrosque et dictum nostrum monasterium deffendi excipiendi proponendi replicare duplicare triplicare quadruplicare litteram contestatam iurandi in animas nostras de calumpnia et ueritate dicenda tam super principali quam accesorio et expenso et prestandi cuiuslibet alterius generis sacramentum quod in causis exigitur et postulat ordo iuris ipsas expensas petendi taxare uidendi et recipiendi ponendi positionibus partis aduerse seu parcium aduersarium respondendi testes et instrumenta in modum probationis producendi in testimonium eorum dicta instrumenta si qui et que contra nos producti uel producta fuerunt dicendi concludendi et remanendi interlocutores et diffinitiuas sententias audiendi ab eisdem et quolibet grauamine appellandi appellationem suam prosequendi et innouandi apostolos petendi et obtinendi beneficium absolutionis nostre et omnes litteras tam simplices quam legendas si necesse fuerit impetendi curiam et recredentiam bonorum et hominum nostrorum petendi et si necesse fuerit fidemiubendi et omnia alia et singula faciendi que nos faceremus [...]