In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, amen. Omnibus presentes litteras inspecturis, frater Gaufredus, humilis prior de Boniaco, et Odo Stampensis archidiaconus, salutem in Domino. Noverint universi quod cum vir religiosus Joannes prior humilis de Charitate, ex una parte, et nobilis vir dominus Odo, dominus Belli-joci, miles, ex altera, super causis seu querelis inferius nominatis, in nobis compromisissent. Nos inquisitione super iis, tam per juramenta partium, quam per instrumenta et testes legitime facta, die mercurii proxima, post testum beati Barnabe apostoli, prefixa ad arbitrium proferendum, nostrum arbitrium seu dictum protulimus in hunc modum: in primis dicimus quod ecclesia de Monesto habet omnimodam justitiam apud les Espaissailles, et apud forestam que dicitur Gacelini, et apud Brociam. Item habet omnimodam justitiam apud Malumboscum et in terris ecclesie de Monesto, eidem menilio coherentibus seu continue sequentibus. Item habet omnimodam justitiam in villa de Monesto et in terris ejusdem ecclesie, ville de Monesto coherentibus seu continue sequentibus, scilicet infra metas quas posuimus. Dominus autem Odo extra metas predictas habet totam magnam justitiam, etiam in terris que sunt de censiva vel in dominio monachorum, super quibus metis ponendis nobis fuit a partibus alta et bassa concessa potestas. Et sic, ut dictum est, de consensu partium pronunciavimus, et per hoc etiam pronunciamus, quod quilibet in justitia sua magna potest ubi voluerit furcas facere et habere. Item pronunciamus per dictum nostrum quod prior de Monesto habet et potest exercere omnimodam justitiam in homines domini Odonis commorantes seu cubantes et levantes in villis et terris predictis, in quibus diximus ecclesiam de Monesto habere omnimodam justitiam et quod dominus Odo non potest homines suos justiciare, nec impedire quominus prior vel ministri sui justicient eosdem homines domini Odonis in villis et locis predictis, hoc salvo, dicto domino Odoni quod ipse suos homines cubantes et levantes in magna justitia de Monesto ibidem pro sua tallia poterit gagiare, sine licentia prioris, et similiter pro duodecim denariis a quolibet suorum hominum qui laborat cum carruca boum, et pro sex denariis a quolibet suorum hominum qui sine carruca laborat, suo preposito debitis annuatim, ut dicit idem Odo. Ita tamen quod pro duodecim denariis non potest capere gagium quod valeat ultra duos solidos, nec pro sex denariis, non potest capere gagium quod valeat ultra duodecim denarios. Si autem dicti homines domini Odonis contradicunt gagiationi, sive pro tallia, sive pro dictis duodecim vel sex denariis, opportebit quod idem dominus Odo gagia recredat hominibus quos gagiaverit, et quod assignet eos coram priore de Monesto. Ita tamen quod si sine duello poterit probare legitime quod ipse ab illis contradictoribus habuerit talliam per duos annos vel per tres precedentes, licite pro tallia poterit gagiare, et similiter et pro duodecim et sex denariis antedictis. Item pro censu de Balene ita est a partibus concordatum, et de consensu partium pronunciamus quod prior et conventus de Charitate ac prior de Monesto quitabunt per literas suas dicto domino Odoni censum de Balene, vel de Petraria et de Herdon et de Jarset et de Molendinonovo et decem solidos de pratis de Tou et de Dardoncel cum omni justitia et relevationibus, ac laudibus et ventis, et plus si plus ibi habent; quemquidem censum dederat Archimbaudus de Soliaco ecclesie beate Marie de Charitate et pro omnibus dictis, ac pro quinque sextariis quos percipiebat ecclesia de Monesto annuatim, in terragio domini Odonis, percipiet de cetero imperpetuum annuatim eadem ecclesia de Monesto unum modium bladi, medietatem siguli et medietatem avene, ad mensuram Sacri-Cesaris, qua scilicet mensuratur emendo et vendendo in granchia de Croteto, de terragiis domini Odonis que habet idem Odo in parrochia de Monesto, et in locis vicinis a dicto domino Odone, in crastino beati Michaelis reddendum. Item super eo quod idem prior de Charitate dicebat quod dictus dominus Odo, vel mandatum suum, domum de Monesto et domos hominum ecclesie de Monesto violenter ingressus, eis multa damna intulerat, cum de fractione illa facta, scilicet quando porci fuerunt occisi, nobis constiterit, et per juramenta eorum qui tunc in dicto prioratu morabantur ac hominum predictorum, nobis similiter constiterit, quod usque ad summam valoris quadraginta librarum Turonensium damnificati fuerunt, tam monachi quam homines antedicti, taxatione a nobis super hoc facta in hoc, dictum dominum Odonem condemnavimus quod ecclesie de Monesto pro hoc viginti libras Turonenses persolvat, de quibus prior duas partes, ac eorum homines qui damnum passi sunt, quilibet pro rata sua tertiam partem percipient et habebunt. Item, super eo quod dicebat prefatus prior de Charitate, quod Renaudus Marescallus et quidam alii, priorem de Monesto et Petrum Picardum monachum ejusdem domus, quiescentes in lectis suis de nocte, enormiter vulneraverant et male tractaverant, recepto juramento prioris de Monesto et taxatione legitima precedente, cum idem prior de Monesto juraverat ecclesiam suam expensas fecisse et se damnificatum occasione hujusmodi in quinquaginta libris Turonensibus, dictum dominum Odonem in hoc condemnavimus quod propter hoc priori de Monesto et de Charitate quinquaginta libras Turonenses, de bonis prefati Renaudi Marescalli persolvat. Item super nemora de la Chapellete, sic est a partibus concordatum, et sic de consensu partium pronunciamus, quod per quatuor bonos viros de quibus duos nominabit dominus Odo, et alios duos nominabit prior de Monesto, juratos super hoc quod bona fide inquirent et pronunciabunt super divisione seu metis nemoris antedicti, bona fide negotium terminabitur, ac partes quod super hoc fecerint predicti quatuor homines ratum habebunt et gratum. Item super hoc quod dicebat dictus prior de Charitate quod dominus Odo quemdam hominem ecclesie de Monesto per biennium injuste detinuerat, cum hoc coram nobis probatum non fuerit, et super eo quod dicebat dictus prior de Charitate quod dominus Odo non permittebat quod prior de Monesto essertet et accenset nemus de Malo-Bosco, ipsum Odonem duximus absolvendum. Actum est etiam et a partibus concordatum quod pactiones initas inter defunctum Odonem de Soliaco patrem domini Odonis et Savaricum tunc priorem de Charitate et conventum ejusdem loci tenebunt, et de eis tradet dictus prior dicto domino Odoni literas sigillatas sigillis ipsius prioris et conventus Charitatensis et dominus Odo similiter vice versa. Consenserunt autem in hoc partes quod ratificatione presentis arbitrii et pronunciatione, sicut in presenti pagina continetur, tradat dictus prior litteras sigillo ipsius ac sigillo conventus Charitatensis sigillatas, ac dominus Odo literas suo sigillo, et uxor ipsius literas sigillo reverendi patris archiepiscopi Bituricensis vel officialis ejusdem archiepiscopi sigillatas. Nos autem eisdem injungimus quod infra instans festum beati Remigii, tradent alter alteri literas prenotatas, et eidem Odoni quod solvat priori Charitatensi dictas summas pecunie infra terminum prenotatum. Hec autem omnia acta sunt et hec pronunciamus salvis literis et cartis et juramentis precedentibus istam diem ac articulis comprehensis in eis, nisi quatenus per presentes literas est aliquid innovatum. In cujus rei testimonium presentem paginam sigillorum nostrorum munimine duximus roborandam. Actum apud Monestum anno Domini millesimo ducentesimo quadragesimo nono, die mercurii supradicto.