Quoniam quidem venerabilium virorum pia semper extitit intentio universalis æcclesiæ fundandis monasteriis providere quibus stabilirentur locis, quibus ampliarentur spaciis, quibus ditarentur muneribus: quod ad profectum ejusdem sanctæ ecclesiæ nostro constat actum tempore, litterarum apicibus tradere curavimus, ne viam universæ carnis, omni subeunte materia carnis, tantum bonum traderetur oblivioni, quæ malivolis foret occasio calumpniandi. Quidam igitur miles de Firmitate quæ vulgo dicitur de Loperia, nomine Vivianus, pro remedio animæ suæ et antecessorum suorum, dedit Deo, et sanctæ Mariæ, et omnibus sanctis, et Stephano sacerdoti, sociisque ejus Theobaldo et Warnerio, omnibusque eorum successoribus, locum Scarleias dictum, ad construendam religionis habitationem: fecit autem idem Vivianus, per manum Fulcherii præpositi sui de Seppols, doni sui poni terminos: ex superiori scilicet parte, nam ex inferiori parte, ex parte scilicet prædictæ villæ, ad facienda prata quantum vellent, ad proprios usus de silva absque terminis dedit; insuper autem, dedit eisdem omnes assantias suas per totum illud nemus, pastionem scilicet porcorum, cæterorumque animalium, usum lignaque ad omnes usus, excepto quod exsartum facere non liceret. Hoc donum laudavit frater ejus Stephanus et Aoidis, vulgo vocata Damet, eidem Viviano jam jurata, sed nondum nupta. Testes hujus rei sunt archipresbyter Isambardus, Letericus capellanus, Dodo clericus, Simon de Pruneto, Isambardus Grossus, Isambardus cognomento Manducat-panem, Osmundus cliens ipsius Viviani. Post longum autem tempus, fratres Scarleiarum, adeo Deo propiciante, multiplicati sunt ut jam locus ille strictus eis et incommodus esset; abbatiam igitur suam in commodiori loco construentes, juxta quod eis concessum fuerat, præfato nemore ad opus novæ abbatiæ utebantur. Quod cernens Siguinus prædicti Viviani filius, calumpniatus est, dicens se nolle pati et etiam injustum esse nemus suum alibi transportari: propterea domnus Willelmus, tunc temporis Scarleiarum abbas, et ipse Siguinus ante Senonensem archiepiscopum Henricum convenere, auditaque curia hujus calumpnia et illius responsione, judicavit quod fratres usum quem loco Scarleiarum habebant, ad opus omnium suorum locorum haberent. Huic rei interfuerunt domnus Henricus archiepiscopus, abbates Hugo Pontiniacensis, Stephanus Fontusmensis, Milo Curtiniacensis, Hagano de Malicornio, Siguinus Grossus, Josbertus de Prissiaco, Siguinus Rufinus, Landricus de Blanolio. Siguinus Senonensis vuerpivit partem suam de decima Scarleiarum fratribus ejusdem loci, de rebus dumtaxat eorum; testes sunt Fulcherius de Seppols, carpentarius, Rainardus, et Josbertus de Vova. Isambardus quoque Grossus vuerpivit partem suam de eadem decima, et similiter apud Firmitatem: recognovit autem postea apud Scarleias se vuerpivisse coram fratre Varnerio; testibus Viviano milite et prædictis Fulcherio, Rainardo et Josberto. Nos vero, de manu archiepiscopi, cum cæteris decimis et hanc accepimus. Fromundus de Caarneto, laudante uxore sua, vulgo vocata Belet, et filio eorum Itherio, dedit monachis Scarleiarum in terra Fontanarum, quantum sufficeret ad faciendum viviarium, et molendinum, et hortum, tantumque nemoris quantum his qui ibi manerent sufficeret. Hujus rei testes sunt Siguinus Viviani filius, Josbertus de Prissiaco, Hugo filius ejus, Stephanus de Juliaco. Hoc donum fecit, ex sua parte, Landricus de Bucheto, laudantibus filiis ejus Hatone, Warnerio, Willelmo, Valterio, Fulchone; unde sunt testes Landricus de Ordun et Balduinus. Hoc quoque donum fecit, ex sua parte, Walterius Baderannus, laudante filio ejus Walterio; unde sunt testes Lethericus Jalardus, Herbertus Ripens, Herveius de Firmitate, Josbertus de Prissiaco. Fromundus de Caarneto, laudante uxore sua, vulgo vocata Belet, et filio eorum Itherio; et Landricus de Ducheto, laudantibus filiis ejus Hatone, Warnerio, Willelmo, Walterio, Fulchone, dederunt monachis Scarleiarum pro animabus suis et parentum suorum quidquid habebant apud Fontanas. Annuit hoc dominus Milo de Curtiniaco, et Willelmus filius ejus, et Bauduinus Fuisnardus. Hujus rei testes sunt Siguinus Grossus, Landricus de Ordun, Siguinus infans, Herveus Balena, Josbertus filius Hervei de Firmitate. Walterius quoque Baderanus, laudante uxore sua vocata Bona, et filio ejus Walterio, dedit quidquid habebat ibidem: sed habuit de charitate monachorum XX solidos. Testes sunt Josbertus archipresbyter, Herveus dominus Firmitatis, Josbertus Guifellus, Josbertus de Prissiaco, Seguinus Grossus. Balduinus Fuisnardus pro salute animæ suæ et antecessorum suorum dedit ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis omnem suam partem de Vilers, quicquid scilicet terræ et nemoris in territorio illo habebat. Habuit tamen, pro hac re, a monachis quindecim libras. Huic dono interfuerunt Milo de Curtiniaco et uxor ejus Elisabeth et filii eorum Willelmus, Joscelinus, Rainaldus, et ii omnes laudaverunt: nec hoc solum, sed quicquid de eorum casamento adquirere possent. Concesserunt etiam tunc eisdem monachis liberum transitum rebus eorum per totam terram suam; absque peagio et omni custumia, vendere similiter et emere sine teloneo, aliisque custumis; pastionem quoque porcis eorum in omnibus nemoribus suis absque pasnagio, omnique prorsus custumia. De dono Balduini testes sunt dominus Milo et prædicti filii ejus, Hagano de Castellione, Josbertus archipresbyter, Siguinus Grossus, Gaufridus Sasnellus, Josbertus de Prissiaco. De laude et concessione Milonis et uxoris ejus et filiorum eorum sunt testes isti quos hic nominavimus, Hagano scilicet et subsequentes. Donum Balduini laudavit postea Elisabeth uxor ejus, unde sunt testes Paganus Lisiardus, Willelmus Brisus, Gaufridus de Ducheto et dominus Milo de Curtiniaco. Siguinus Grossus, pro salute animæ suæ et antecessorum suorum, dedit monachis Scarleiarum quicquid frater ejus Waldricus terræ et nemoris in territorio Vilers habebat; sed quia Waldricus tunc temporis in terra Jherosolimorum erat, pepigit idem Siguinus monachis congruum se cambium fratri suo, si rediret, daturum; si vero non rediret, laudante fratre suo Berengario, qui propter hoc a comite Nivernensi Willelmo habuit sexaginta solidos, libera et perenni possessione monachis, ut dictum est, donavit. Actum est hoc Autissiodoro, in presentia comitis Nivernensis Willelmi, in manu domni Johannis abbatis ejusdem cœnobii. Testes sunt dominus Stephanus Funtusmensis abbas, Milo de Curtiniaco, Herveus de Firmitate, Stephanus de Furvui, Josbertus de Prissiaco. Scripturæ vero traditum est in præsentia Siguini Grossi et Walonis avunculi ejus, qui terram illam a Waldrico in vadio pro quinquaginta solidis habebat, quos a monachis recepit. Willelmus de Montecorbun, pro salute animæ suæ et antecessorum suorum, laudante uxore sua Elisabeth et filiis eorum Walterio, Gaufrido, Willelmo, dedit ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis terram in Arebleto et nemus, sicut termini hic scripti dividunt: ex una parte dividit filus vallis Vevræ Joculatoris; ex alia parte dividit grossum nemus, ex parte vero alia Vevra rivisata et rivus qui ab inde venit, sicut est usque ad Vevram joculatoris. Habuit tamen pro hac re a monachis decem libras, et uxor ejus vaccam cum vitulo, et filii eorum quatuor solidos. Testes sunt Isembardus Stultus, Valterius de Montecorbun, Willelmus filius Aden, Odo filius Gaufridi, Rainaldus presbiter de Cuidot, Ernaldus presbiter Villæfrancæ, Fulco clericus et frater ejus, Walterius Bordellus, Willelmus præpositus de Cuidot, Willelmus de Curtivalt. Landrico autem de Ducheto et filiis ejus Hatone, Walterio, Willelmo; Landrico quoque de Barvilla, Lisiardo etiam de Loratorio et Isembardo Stulto contra hanc divisionem reclamantibus, et dicentibus se etiam infra debere participari, facta est talis concordia, quod a Willelmo de Montecorbun habuerunt quinquaginta solidos et a monachis triginta; et laudaverunt ipsis monachis donum suum, sicut Willelmus eis diviserat. Testes sunt Hagano de Castellione qui et hoc laudavit, quia ab eo se tenere illud ex parte dicebant, Siguinus Exul, frater ejus, Siguinus Grossus, Gaufridus Sasnellus, Herveus Balena. Hoc donum laudavit Henricus filius Daimberti a quo etiam ex parte movebat, teste Haganone de Castellione, Borcardo filio ejus et Gaufrido Sasnello: Margarita quoque uxor Fulcherii calumpniata est hoc donum, quia ex parte ad ejus dotem pertinere videbatur, sed postea tamen laudavit. Unde testes sunt Ascelinus de Campoaglonis, Walterius Poretta, Walterius clericus de Montecorbun, Willelmus cliens Willelmi de Montecorbun. Letericus capellanus Firmitatis pro salute animæ suæ et antecessorum suorum, laudante fratre suo Herberto et uxore illius Margarita, quicquid habebant apud Calosam, mansum scilicet Hermengardis cum omnibus appendiciis suis dedit ecclesiæ Sanctæ-Mariæ Scarleiarum: testes sunt Siguinus Grossus, Siguinus Infans, Symon de Pruneto, Josbertus de Prissiaco, Josbertus et Paulinus canonici. Herveus dominus Firmitatis et Josbertus Guisellus dederunt monachis Scarleiarum, pro salute animarum suarum, terram quam habebant in latere montis Boneti, totam. Unde sunt testes Josbertus archipresbiter, Siguinus Grossus, Josbertus de Prissiaco, Rainaldus præpositus, Hisambardus Canis, Stephanus Lantos. Stephanus, cognomento Os-Custoditum, dedit æcclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis totum casamentum de Baisia, sicut eum tenebat a Rainardo Pingui, et habuit pro hac re, de beneficio ecclesiæ, sex libras et pullum viginti solidorum. Hoc donum laudaverunt filii ejus Guarinus et Renardus: testes hujus doni et laudis filiorum sunt Gaufridus presbiter de Septempilis, Siguinus Infans, Bauduinus sororius ejus, Herbertus de Arceis, cliens Siguini Infantis. Hoc donum laudavit Rainaldus Pinguis a quo movebat ex parte uxoris, et ipsa uxor ejus Maria, et Odelina eorum filia: hujus laudis sunt testes prædictus Siguinus Infans de Firmitate, Frehericus, Rainaldus vicecomes, Gualterius Farcitus, Andreas de Dova: hi quatuor de Joiniaco. Huldeardis et Gualterius filius ejus, cognomento Stultus, de Joiniaco, dederunt ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis totam medietatem nemoris de Bornesei, sicut eam tenebant a Philippo fratre Hervei de Firmitate. Pro hac re habuerunt de beneficio ecclesiæ octo libras. Hujus rei testes sunt Rainardus comes Joiniaci, per cujus manum factum est; Siguinus Farcitus, Wido, Narjodus, Andreas de Dova. Hoc donum laudavit prædictus Philippus, et pro hac laude habuit sex libras: testes sunt Stephanus frater Iterii de Tociaco, Odo frater Ernaldi, Herveus Rafars, Herbertus de Porta. Letericus Jallardus et Ermensendis uxor ejus dederunt ecclesiæ Sanctæ-Mariæ Scarleiarum, pro animabus suis et antecessorum suorum, quicquid habebant Bornais et in valle Chalose inter duas vias quæ de Senem tendunt Bornesei. Pro hac re habuerant de beneficio prædictæ ecclesiæ vineam quam habebant apud Firmitatem et decem libras Autisiodorensis monetæ et equum; et singillatim prædicta domina quatuordecim solidos habuit. Hoc donum laudaverunt filii eorum Gualo, Siguinus, Johannes; hoc etiam laudaverunt Gualo, pater prædictæ dominæ et Siguinus filius ejus, et pro hac re habuit decem solidos; hoc etiam laudavit Fulcho Bosserius a quo movebat, et pro hac re habuit de monachis viginti quinque solidos. Hujus rei testes sunt Herveus de Firmitate, Siguinus Grossus: testes sunt etiam prædicti doni Gaufridus presbiter, Gaufridus Turumellus, Fulco Rastellus, Gaufridus nepos Leterici, Humbaldus Siguinus. Domnus Herveus de Firmitate, et Josbertus filius ejus, et Haremburgis uxor ejus laudaverunt ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis totum casamentum de Baisia quod eis dederat Stephanus cognomento Os-custoditum, et casamentum quod eis dederunt Gualterius filius Bovinis Taxerii, de Joiniaco, et Huldeardis mater ejus, totam scilicet medietatem nemoris de Bornesei; et habuit pro hac re centum solidos Autisiodorensis monetæ, et uxor ejus unum talentum. Testes sunt hujus rei Siguinus Grossus, Stephanus Albus, Fulco Bosserius. Stephanus Albus, de Senonis, et Hersendis uxor ejus dederunt ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis, pro animabus suis et antecessorum suorum, omnem terram quam habebant a chimino qui de Arceis tendit Agliniacum susum versus ex parte Borneseti, inter duas vias, unam quæ de Senem tendit Bornesetum, alteram quæ per collem montis Bonen tendit similiter Bornesetum. Hoc donum laudavit Gualterius filius eorum, et Gualterius Gifardus prædictæ dominæ frater: pro hac re habuerunt de beneficio ejusdem ecclesiæ, Hersendis solidos centum, Gualterius filius ejus quinque solidos, et Gualterius frater ejus decem solidos. Testes qui interfuerunt sunt Josbertus Gifel, Siguinus Grossus, Josbertus de Prissiaco. Actum est apud Firmitatem, in claustro, publice, anno ab Incarnatione Domini M. CXXXVII. Habuit quoque prædictus Stephanus Albus, pro hac re, de beneficio jam dictæ ecclesiæ duodecim libras, et tunc similiter dedit, laudavit et confirmavit coram testibus his: Siguino, appellato Infante et Odone Malovicino. Odo de Blanolio dedit ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis, pro anima sua et pro animabus antecessorum suorum, omnem terram quam habebat in valle Chalose et decimam, et omnem illam terram quam habebat secus viam quæ a Chalose tendit Suliacum, sicut erat in tribus locis. Pro hac re habuit de beneficio ecclesiæ centum solidos: testes sunt Galfridus Rufus de Floriaco, et Gualterius filius ejus, Hugo de Pressi filius Josberti, Isambardus de Cripta. Milo Balbus, filius Josberti Gifel, laudavit et concessit ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis, pro animæ suæ salute, quicquid eadem ecclesia de casamentis patris sui habebat. Pro hac re habuit de beneficio ecclesiæ triginta solidos Autisiodorensis monetæ: testes sunt Rainardus comes Joiniaci, Iterius dominus Tociaci, Siguinus de Firmitate, vocatus Infans, Galfridus presbiter Septempilorum. Actum est anno ab Incarnatione Domini M. CXXXIX. Bernardus filius Vaslerii, Anna et Guiburgis filiæ ejusdem Vaslerii, laudantibus maritis suis, Isembardo Tuibus et Henrico, dederunt ecclesiæ Sanctæ-Mariæ de Scarleis unam aream molendini quam habebant juxta Villamfrancam, et partem terræ et prati quam ibidem habebant; pro qua re habuerunt de beneficio ejusdem ecclesiæ centum solidos. Paganus Venator filius Odonis, Stephanus et Girardus cognomento Morinus, filii ejus, dederunt prædictæ ecclesiæ alteram partem prædictæ terræ et prati; et habuerunt de beneficio ejusdem ecclesiæ quindecim solidos. Hujus rei testes sunt, ex utraque parte, Stephanus abbas de Fonte-Joannis, Deimbertus et Landricus monachi ejus, Fromundus de Quercu-Arnulfi, Ascelinus de Campo-Aglonis, Gualterius miles de Muncorbun. Hoc donum laudavit Balduinus Foisnardus et Landricus filius ejus, et Isabel uxor ejus, coram predictis testibus.