Gaudeo,  vt dignum est, vehemēter exulto, quod inter innumerabiles nostri temporis miseros, pene te solum beatum inuenio. Huius tuę beatitudinis non ego nouus prædicator sum, nec a me primum inuenta loquor: sed vocem Christi Domini tui in te, qui membrum eius es, non incongrue transfundo: qua loquitur in Psalmis, In capite libri scriptum est de me. Dicit caput, quod verum est, de se. In capite libri scriptum est de me. Dico  ego, nec falli me credo, In capite libri scriptum est de te. Si enim beatus dicitur in capite Psalmorum, cuius voluntas in lege Domini, cuius meditatio in lege Domini, die ac nocte est: cur ego te beatum non ęstimem, non dicam, non prædicem, cuius voluntatem in lege Domini, cuius meditationem in lege Domini, cuius oculos in legendo legem Domini, cuius os in sonādo legem Domini, cuius non solum articulos, sed  omnes artus in scribendo legem Domini nocte, ac die persistere, immo desudare video? Beati, inquit alius Psalmus, qui scrutantur testimonia eius: in toto corde exquirūt eum. Nonne igitur secundum has sententias, non meas, sed Spiritus sancti, non hominis, sed Dei, iure te beatum prædico? Quocunque enim me negocia trahunt, quascunque domos adire, quæcūque penetralia vel recessus domorum penetrare cogunt: Gregorium cum sermonibus, Gregoriū cum Epistolis, Gregorium cum diuersis tractatibus, cum infinita scedarum vel librorum congerie inuenio. Istis vndique ac semper latera tua ambiri, sinus impleri, gremium grauari assidue conspicio:  Monachum longe melius Cluniaci, quā quemlibet Philosophum in Academia philosophantem stupeo. Cerno languidos, enerues  miseros orbem terrarum impleuisse: non Deo, sed sibi vacare, studia negligere, talentum iuxta magnum Gregorium in terra abscondere:  secundum alium quendam, cum loquendo vel scribendo quammaxime prodesse possent, veluti pecora inutili vitam silētio transigere. Sed quid est, quod dixi, loquendo, vel scribendo: cum vix etiam legendo sese ad diuina studeant animare? At tu non ita, qui iuxta Hieronymum dicentem, Ama studium scripturarum,  carnis vicia non amabis: non solum a te hoc sancto studio carnis vicia exclusisti, sed insuper gratiarum  virtutum spiritualium fruges de præmisso semine in multam messem consurgere coegisti. Vtinam certe, vtinā sic mea mitigarentur negocia: vtinam sic se offerrent ocia, vt tecum frequenter talia meditari, talia tractare,  meditata ac tractata, possem tibi verbo vel scripto quolibet communicare! Interim quod instat, agatur. Proposuisti tria capitula, tresque de tribus ipsis quęstionum nodos implicuisti: meque ad dissoluendum ipsos, velut solutorem idoneum elegisti. Quod quidem neque in aliis ego sū. Voluntati tamē tuæ,  charitati, qua tibi astringor, pro posse deesse nec debeo, non possum. Prima propositio tua est, qua te  tecum multos alios moueri asseris: vtrum beatæ Virgini matri, cui dictum est, Aue gratia plena, atque adiunctum, Spiritus sanctus superueniet in te:  virtus Altissimi obumbrabit tibi,  in qua, iuxta Hieronymum, tota diuinitatis vnda se contulit: vtrum certe illi in aduentu Spiritus sancti die Pentecostes facto super Apostolos, aliquid gratiarū auctū sit. Sic enim proponis. Si aliquid gratiæ supra, quā prius habuerat, accepit: illud accepit, quod non habuit. Quod si habuit, nō accepit. Et addis. Nec tamē credim9, quod hæc ex aliquo scripturæ diuinæ fonte diriuetur opinio. Ac statim. Si enim totā Actuum Apostolorum historiam reuoluamus, nihil in ea vnde vel leuissimam coniecturam, ne dicam huius rei argumentum quis possit elicere, vt arbitror inueniemus. Nā cum ex auctoritate Euāgelica plenitudo omnium gratiarū fuerit in Maria, in cuius carnem tota se diuinitatis vnda cōtulit,  singulari ac insolita veneratione ab Angelo salutata, gratia plena, spiritu in eam super omnem creaturam superueniente,  virtute Altissimi obumbrata fuerit: mirum atq. stupendum mihi videtur, quomodo alia superueniente gratia indiguerit, quæ Dei filium in vtero virginali de Spiritu sancto concepit. Confirmandi sane  corroborādi, Spiritu sancto adueniente, adhuc infirmi erant Apostoli, adhuc carnales  diuinorum sacramentorum, quæ per orbem terrarum fidelium mentibus infundere debebant, minus capaces. Et quia in omnem terram exiturus erat sonus eorum,  in fines orbis terræ verba eorum, congruum erat, vt omnium linguarum genera cognoscerent: ne in nationes gentium missi, linguarum varietatem aliquatenus ignorarent. Nunquid dicendum est Mariā cū Ioseph  puero, Angelo in somnis apparente, in Ægyptum profectā, ante hunc solemnem Spiritus sancti aduentum, Ægyptiorum linguā ignorasse? Hæc certe verba tua sunt, quæ ex epistola mihi a te missa excerpsi. Hæc verba  ex parte videntur quærere, vtrum aliquid, vt iam dictū est, plus gratiæ sancta illa Virgo  mater Domini in illo Pentecostes die acceperit:  ex parte velle astruere, quod nihil plus quam ante habebat, acceperit. Quod vt absque præiudicio sanioris forte sententiæ loquar, vtrum ita, an aliter sit, clarius videbitur: si gratiæ a gratiis secernantur, si maiora a minoribus Spiritus sancti charismata distinguantur. Maiora vero Spiritus sancti charismata dico, quæ ad perficiendam iustitiam hominis pertinēt, vt ea de quibus Apostolus scribit, Nunc autem manent, fides, spes, charitas, tria hæc. Maior autem his est charitas. De qua ipse alibi apertius. Charitas, inquit, de corde puro,  conscientia bona,  fide non ficta. Hæc est illa charitas, non tantum faciens, sed omnino perficiens iustitiā: ad quam cæteræ virtutes iustitię cooperatrices, velut ad matrem filiæ respiciūt, de cuius radice exoriuntur, de cuius stipite velut fructuosissimæ arboris, ramorum infinitas speciosa dependet. Ibi castitas, ibi humilitas, ibi veritas, ibi sinceritas, ibi obedientia, ibi omnis iustitia. Lege Apostolum,  inuenies cætera singillatim exposita. Lege Euangelium,  audies Christum, In hac vniuersa Lex pendet,  Prophetæ. Hoc est charisma, maius omnib. charismatibus: hæc est gratia, maior, vt sic dicam, omnibus gratiis. Hæc est, inquā, illa maxima  superexcellens gratia: de qua Gabriel beatæ Virgini ait, Aue gratia plena. Hac gratia hanc singularem virginem a tempore prolatæ angelicæ salutationis sic plenam vel repletam esse intelligo: vt ei aliquam creaturarum, siue terrestrium, siue cœlestium præferre nefas sit, conferre insuper absurdissimum sit. Hac virtutū vniuersarum gratia, cunctis creaturis excellentius illud omnipotentis Creatoris, non tantum spirituale, sed etiā corporale hospitiū impleri,  ornari decebat: vt sapientia Dei, quæ se delectari per singulos dies, quæ se ludere in orbem terrarum, quæ delitias suas esse cum filiis hominū per Sapientē fatetur: quæ nec delectari, nec ludere, nec deliciari, nisi in sacris virtutibus,  sanctis affectibus potest, in hac sancta  supercœlesti Virgine matre sua, præ cunctis hominibus vel Angelis virtutum gratia plena, magis delectaretur, luderet, delitiaretur. Præ cunctis plane creaturis,  in terris virtutum gratia exornari,  in cœlis sublimi gloria illā decuit clarificari: quæ sola inter omnes creaturas, matris Dei nomine meruit decorari. Nam cum multi dicantur Martyres Dei, cū multi dicātur Apostoli Dei, cum multi dicantur Prophetæ Dei, cum multi dicantur Angeli Dei, cum multi dicantur diuersorum ordinum sancti Dei: ipsa sola dicitur mater Dei. Vnde iustum erat, vt iuxta quod Apostolus ad Hebræos loquitur, Sicut Moyses fidelis famulus in domo, sicut Christus vnicus filius dominans in domo: sic ipsa eius mater virtutibus  gloria toti familiæ post ipsum in eadem principaretur domo. Sicut igitur est in ipsa singulare, ac super omnia post Deum, nomen matris Dei: ita est singularis,  super omnia post Deum in terris,  in cœlis gratia  gloria eiusdē matris Dei. Vnde quātum ad illam gratiam pertinet, qua per Spiritum sanctum  virtutem Altissimi, vt pote conceptricem, genitricem, ac nutricem omnipotentis Filij Dei, eam decuit purgari, sanctificari, glorificari: die Pentecostes nihil ei additum credo, immo absque omni hęsitatione cōfirmo. Quis enim sani capitis hoc vnquā vel suspicari potuit, vt quātum ad aliquam partem iustitiæ spectat, post filij Dei in ipsa conceptionē,  de ipsa Natiuitatem, aliqua gratiæ portio ei addita fuerit: cum ipsam ante ista Angelus gratia plenā dixerit? Nonne hoc absurdum, immo nefariū esse quilibet etiā valde brutus aduertit, vt concipiēs, vel pariens Deum, imperfecta fuerit: post conceptionem vero vel partum diuinum ad perfectionē ante non habitam peruenerit? Quis hoc non tantum abiiciat, sed non etiam exhorreat? Nihil enim ei vsque ad vltimum vitæ mortalis terminū, gratiæ perfectricis accessit, quod Deum concipiens  pariens non habuit: quia ex quo gratia plena dicta est, semper eadem gratia plena permansisse, absque augmento aliquo credenda est. Quod si nullo tempore vitæ suæ, post sæpe dictam Conceptionē vel Natiuitatem, ei aliquid præfatæ gratiæ additū est: nec die Pentecostes ipsi in talibus aliquid adiunctum est. Quia enim quod plenum est, nulla ex parte vacuum intelligitur: nihil ei addi potuisse cognoscitur, quæ plena gratia prædicatur. Quid enim virtutū spiritualiū ad iustificādā vel sanctificandā animam pertinentiū, die illo Pentecostes acciperet, quæ inter cætera hoc in plenitudine euāgelizatæ gratiæ accepit, quod nullus Apostolorū vel die iā dicto, vel aliquo vitæ suæ tēpore accipere meruit? Nā licet magna  immensa dona Apostoli ea maxime die a datore gratiarū Spiritu Dei acceperint: nullus tamē illorū hoc donū meruit, vt in carne mortali vsq. ad carnis mortē absq. peccato omnino esse potuerit. Hinc verba illa Apostoli Iacobi profusa sūt, In multis offendimus omnes. Hinc  illa Ioānis, Si dixerimus quia peccatum nō habemus, nos ipsos seducimus:  veritas in nobis non est. Hinc  illa magni Apostoli, Nihil mihi cōscius sum: sed non in hoc iustificatus sū. Quod ergo nec die Pētecostes Apostoli accipere meruerūt: hoc multo ante Pētecosten tēpore, de qua agitur mater Virgo, accepit. Vnde Augustinus contra Cœlestium Pelagianū, in libro de perfectione iustitię hominis. Cum de peccatis, inquit, agitur, nullam prorsus de matre Domini volo haberi quæstionem. Vnde enim scimus, quid ei plus gratiæ collatū fuerit ad vincendum ex omni parte peccatum: quæ concipere ac parere meruit, quē constat nullū habuisse peccatū? Hac ergo sancta Virgine excepta, si omnes sanctos  sanctas dum hic viuerent, cōgregare possemus,  interrogare vtrum essent sine peccato: sine dubio respondissent, quod de se Ioānes etiam Apostolus ait. Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus:  veritas in nobis non est. Hucusque Augustinus. Nullo autem pacto esse potuit, vel debuit, ipsa ratione hoc ipsum vociferante: vt Spiritus sancti sacrarium, filij Dei reclinatorium, totius deitatis solium, qualibet vel parua peccati nubecula postmodum subintrauerit:  cor illud conceptæ deitatis luce præfulgēs, aliquis vel modicus tenebrosæ cogitationis fugax saltem volatus fuscauerit. Ergo secundum ea quæ præmissa sunt, beatæ matri Virgini, nec die Pentecostes, nec aliquo post Conceptionē silij Dei die, quantū ad maiora  supra dicta gratiarum dona pertinet, nihil additum est. Sed sicut ei nihil additū in maioribus confirmo: ita ei aliquid in minoribus forte adauctum, non nego. Quæ sint vero illa minora,  sæpe fatus Apostolus docet. Alij, ait, datur per spiritum sermo sapientiæ, alij sermo scientiæ, alij gratia curationum, alij prophetia, alij discretio spirituum, alij genera linguarum, alij interpretatio sermonum:  similia. Dicuntur vero minora respectu maiorū suprascriptorum: quia maiora illa sine minoribus istis saluare possunt. Nam sine sermone sapientiæ vel scientiæ, non dico sine sapientia  scientia: sine gratia curationū, sine prophetia, sine discretione spirituū, sine generibus linguarum, sine interpretatione sermonū saluari possum: sine charitate  ei cohærentibus sacris virtutibus non possum. Maiora ergo sunt, sine quibus salus non est: minora dicuntur, sine quibus salus integra esse potest. Vnde quantū ad illa maiora, nihil, vt iam dixi, die Pentecostes adauctū est beatæ Virgini: quantum vero ad ista minora, Apostolis quidē omnia data sunt, sed nescio vtrū  beatæ Virgini. Decebat enim, vt illis, quorū sonus exiturus erat in orbē, sicut  ipse scripsisti, terrarū,  quorum verba peruētura erant in fines orbis terrarum: daretur sermo sapientiæ, daretur sermo scientię, daretur gratia curationum, darentur genera linguarum,  si qua alia tantæ prædicationis officio necessaria esse iudicauit donorū eorundem distributor Spiritus sanctus. Adiecta est eis ab eodem Spiritu Dei animositas cordium: sine qua nihil profuissent vniuersarum genera linguarum. Quid enim prodesset peritia loquendi, si non adesset virtus audendi? Quid plane prodesset multiplex sciētia verborū, nisi pelleretur timiditas animorum? Vt igitur fortes  inuincibiles animo essent, induti sunt, sicut Christus eis promiserat, virtute ex alto: ne muti coram Barbaris gentibus apparerent,  ad quod mittebantur prædicare sufficerent, impleta sunt ora eorum omnium quæ sub cœlo sunt gētiū verbo. De matre autem Domini quid dicetur? Quid dicetur,  de aliis sanctis mulieribus, quas fuisse cum Apostolis tempore illius magni aduētus Spiritus sancti, quis negare potest? Quis negare, inquā, potest eas tempore illo fuisse cum Apostolis, cum dicat Scriptura, Quod regressi post Ascensionem Domini Apostoli a monte Oliueti Hierosolymam venerunt,  ascenderunt vbi manebant Petrus  Ioannes,  reliqui, ac statim subdat, Hi omnes erant perseuerantes vnanimiter in oratione cum mulieribus,  Maria matre Iesu,  fratribus eius? Neque enim dici potest, quod hæc vnanimitas orationis discipulorum  mulierum sanctarum dissoluta fuerit: vsq. ad diem illū, quo etiam per signa visibilia super Apostolos  alios credentes, Spiritus diuinus descendit. Quod si vnanimitas illa  perseuerantia orationis, ac loci, vsque ad diem illum protracta est: vtiq. mater Domini,  mulieres illæ Saluatoris discipulæ, cū Apostolis  aliis credentibus permanserunt: nec ab ipsis vsq. ad sacram illam diem donis cœlestib. insignem recesserunt. Ibi plane erat iam dicta sancta mater Domini: ibi Maria Magdalene, Iacobi,  Salome,  cæteræ quæ, vt Euāgelium loquitur, eū secutæ fuerant a Galilæa, ministrantes ei. Quid igitur? Accepit sancta illa virgo  mater Domini, acceperunt  aliæ beatę mulieres quę aderant, eā, quam Apostoli, gratiam, vel munera Spiritus sancti? Acceperūt maiorem sanctificationem? Acceperunt maiorem quam habuerant, cordis constātiam? Acceperunt eandem quam Apostoli linguarum gratiam? Et de beata quidē Virgine supra dictum est,  omnino certum est, quod ei nihil ad puritatis, nihil ad sanctificationis, nihil prorsus ad omnium virtutum spiritualium perfectionem accesserit. Nihil enim ei augmenti ad iustitiæ vel sanctitatis plenitudinem, per illum Spiritus sācti aduentum accedere potuit: quam ante conceptū,  in conceptu filij Dei, omnium virtutum sāctificatione  perfectione idem Spiritus adimpleuit. Sed nec de aliis bonis mulieribus dubiū est, quod eis multa de simili virtutum gratia, ante illū Spiritus sancti aduentum deerant: quarum imperfectionem idem Spiritus, qui spirat vbi vult,  prout vult, secundum mensuras sibi tantum notæ donationis suæ perfecit. Cū enim Apostolis ipsis ante diē illum plurima de perfectione defuerint: nō mirum si mulieribus illis multa perficienda restabant. Acceperunt ergo illæ gratiam, quā prius nō habuerāt,  sicut in eodē loco cum Christi discipulis facto de cœlo repente sono inuentæ sunt: sic nec ab eadem collata Apostolis gratia, quantū ad speciales animi virtutes pertinet, exclusæ sūt. Sed quid de miraculis? Quid de linguis diuersis? Et ista cum Apostolis beata Virgo, ac mulieres iam dictæ acceperunt? Et aliorum quidem miraculorū potentiam discipuli Christi,  ante ipsius passionem susceperunt: præcipiente ipso, infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, dæmones eiicite:  post resurrectionem insuper, quando tam de ipsis, quā de credituris dictum est, Signa autem eos qui crediderint, hæc sequentur:  reliqua. Omnium vero linguarum gratiā non alio die, vel alio loco acceperunt: sed die Pentecostes, quādo simul Apostoli  mater Domini, ac sæpe dictę mulieres in cœnaculo vnanimiter in oratione perseuerabant. Apostoli ergo  alij discipuli, qui adfuerūt, gratiā illā linguarū ea die acceperūt. Accepit igitur eam beata Virgo? Acceperūt  sanctę mulieres? Sed certa est causa, qua discipulis hæc gratia data est. Prædicaturi enim erāt, vt supra dictū est, orbi vniuerso Euangeliū. Sed nunquid ad prædicandū idem Euāgeliū, beata Virgo vel reliquæ sāctæ feminæ missæ erant, vel mittēdæ in orbē vniuersum? Non vtique. Mater enim Domini non ad prædicandū verbū Dei, sed ad generandū verbū Dei electa fuerat, nec ad aliquem gentium hac de causa mittenda erat. Sed nec mulieres reliquæ ad simile officium alicubi leguntur destinatæ. Non sexum semineum hoc decebat quod virilem, vt ad prædicandum per diuersa mitteretur: cum mulieres magis debeant parare aures ad audiendum, quam aperire os ad prædicādum, maxime cum Apostolus dicat, Mulieri loqui in Ecclesia non permitto. Et rursus de eisdem mulieribus. Si quid discere voluerint, domi viros suos interrogent. Sed dicet aliquis. Nonne quædam sanctarum mulierum Hymnos, vel Cantica diuina scripserunt? Sed aliud est cātare, aliud prædicare. Aliud psallere, aliud euangelizare. Nam sicut virum sana doctrina, sic mulierem decent religiosa cantica. Inde est quod Maria soror Aaron submerso Pharaone, Delbora occiso Sisara, Anna nato Samuele, hæc ipsa virgo  mater Domini concepto Saluatore exultasse  cantasse leguntur. Nulla tamen harum vel aliarum mulierum in aliquo textu diuino ad prædicandum missa narratur. Sola Maria Magdalene legitur non quidem prædicasse, sed nunciasse discipulis, quia vidi Dominum,  hæc dixit mihi. Mater ergo Domini  reliquæ ei adhærentes sanctæ mulieres, quæ ad nullam mittebantur gentium, quid necesse habuerūt die Pentecostes accipere a Spiritu sancto linguas omniū gentium? Nam quod in Epistola tua legi, quando in Ægyptum cum filio fugit, non ignorasse eam linguam Ægyptiorum: si probatur ex scripturis, tenendum est: si non probatur, non multū instandum est. Quæ enim necessitas fuit scire eam Ægyptiorum linguam, cum nec Iudæi iam per totum orbem dispersi, quorum linguæ erat, Ægypto defuerint, nec interpretes deesse potuerint? Vt ergo breuiter quod sentio exprimam, accepisse eam die Pentecostes gratiam illam linguarum omniū, nec affirmo, nec nego. Non affirmo, quia nullam necessariam vel probabilem causam, qua gratiam illam accipere debuerit, inuenio. Non nego, quia fortasse alius inuenire poterit, ad quod ego nondum sufficio. Hoc tantum constanter astruo, quod tamen supra iam dixi, beatæ Virgini post conceptum Dei filium, nihil de illis excellētibus sancti Spiritus donis, aliquo tempore, dum mortalis vixit, adauctum. De inferioribus vero nihil superfluum aut indecēs additum, sed si quid omnipotentis filij Dei matrem de talium numero habere decuit: absque dubitatione adiunctum. Siue tamen ei de huiusmodi charismatibus, quæ die Pentecostes data sunt Apostolis, totum aut aliquid datum sit:  maioribus, quę prædicta sunt adiunctum, siue non: non idcirco inferior iudicabitur Apostolis, nec aliquis ipsorum propter huiuscemodi dona vel quælibet alia, maior ipsa aut par ei esse censebitur. Nam neque Helisæus Heliæ præfertur: quia duplex in eo non virtutum spiritualium, sed miraculorum extrinsecus apparentium spiritus apparuit: nec, vt æstimo, Iudas proditor aut Petro Apostolo se cōferet, quia par ei in miraculis visus est: aut Ioanni Baptistæ se istorum signorū fastu præferet, de quo in Euāgelio legitur, quia Ioannes Baptista signum fecit nullum. Hæc mihi de proposita prima quæstione, absque melioris sentētiæ, vt supra dixi, præiudicio, ad pręsens vidētur. Secundæ propositionis tuæ hæc summa est. Qua ratione post conceptum Dei filium  naturæ humanæ in aluo virginali personaliter vnitum, gloriosa illa Maria aliquid in creaturis ignorauerit,  illā, in qua omnes thesauri sapientię  scientiæ etiam corporaliter erant absconditi, aliquid in creaturis latuerit: cum scriptum sit de quodam sancto, Animæ videnti creatorē angusta est omnis creatura. Et post pauca subiungit. Ex gratia itaque superaddita  meriti prærogatiua, quæ virgo simul [...]