Universis presentes inspecturis, nos frater Hugo divina permissione abbas humilis monasterii Sancti Petri Besuensis, ordinis Sancti Benedicti Lingonensis diocesis totiusque ejusdem loci conventus, salutem in Domino. Sempiternam, et memoriam rei geste non debet reprehensibili judicari, si secundum varietatem temporum statuta variantur humana, maxime cum sopiri potest fomes discordie, et communis utilitas procurari. Hinc est quod nos abbas et conventus monasterii predicti ex una parte, ac homines et burgenses ville Besuensis ex altera, attendentes et considerentes quod a temporibus retroactis actum et consuetum per longa tempora et a tempore a quo non est memoria inter nos et predecessores nostros de una parte et dictos homines et burgenses Besuenses ex altera extitit observatum et per longam prescriptionem potius approbatum, quod aliquis de villa Besuensi nec aliunde in dicta villa Besuensi non possint vendere vinum quod crevisset extra finagium Besuense ab eo tempore quo in vendemiis in dicta villa de vino novo finagii Besuensis possent inveniri tres taberne sufficientes, ne exinde a dicto tempore quod tres taberne sufficientes ut dictum est de vino novo finagii Besuensis possent inveniri, non potest vinum aliunde in dicta villa Besuensi vendi usque ad festum sanctorum Petri et Pauli apostolorum proximo subsequens vendemias antedictas. § Item cum in molendinis nostris Besuensibus non esset nec fuisset a temporibus retroactis usque ad diem confectionis presentium litterarum certa mensura pro motura capienda de bladis que ibi molebantur, nec essent nec fuissent nostra molendina bannalia usque ad ista tempora, sed licebat unicuique dictorum hominum et burgensium Besuensium ubicumque alibi vellent molere blada sua. § Tandem considerata nobis evidenti et probabili utilitate predicti nostri monasterii et nostra et successorum nostrorum omnium in futurum diligenti et solempni super hiis a nobis tractatu habito cum peritis in jure, confitemur spontanei, non coacti, non vi, non dolo seducti nec in aliquo circonventi vel decepti, quod inter nos abbatem et conventum ex una parte, et dictos homines ac burgenses ex altera, actum est et concordatum super predictis et ea tangentibus in modum qui sequitur in hec verba: § Actum est enim pactum, conventum et concordatum inter nos abbatem et conventum ex una parte, et ipsos homines burgenses Besuenses ex altera, pro communi et evidenti utilitate utrorumque quod statutum seu consuetudo diutius observata super vinis Besuensibus vendendis per totum annum et vinis aliunde non vendendis in dicta villa Besuensi, usque ad festum beatorum Petri et Pauli apostolorum, de communi assensu prorogetur usque ad festum beati Petri ad Vincula, videlicet quod vina alia a vinis finagii Besuensis, usque ad dictum festum beati Petri ad Vincula, vendi de cetero non possunt ibidem per quemcumque, cujuscumque conditionis vel status existat. Quod si quis contra fecerit de cetero, teneatur ad emendam sexagenta quinque solidorum turonensium parvorum, seu monete currentis in dicta villa Besuensi, nobis abbati et conventui et successoribus nostris reddendorum et solvendorum et vinum nichilominus quantumcumque dolium teneat effundatur. Super quorum probatione de cetero stabitur affirmanti cum duorum fide dignorum testimonio vel plurium hoc juranti quod de vinis aliis ibidem vendendis ita observatur, nisi, quod absit, tantus deffectus vini seu penuria in dicta villa Besuensi existeret, quod de vinis proprii finagii Besuensis non possent commode sustentari. Quia tunc licebit tempore dicti deffectus remedium adhiberi et de vinis aliunde vendendis ibidem dictis burgensibus provideri, quod tamen per dominum abbatem debebit fieri, et ipsi tenebitur concedere requisitus, nec poterit, nec debebit recusare. Dominus autem abbas tempore bannorum vina sua, vel alia poterit vendere, vel vendi facere, prout ab antiquo extitit observatum; quotienscumque vero tempore vendemiarum invenientur tres taberne sufficientes in villa Besuensi de vino novo finagii Besuensis, ex tunc vinum vetus, seu novum aliunde non debebit, nec poterit ibi vendi et qui contra fecerit emenda et pena supradictis plectetur nobis abbati et conventui persolvendis. § Actum est etiam et concordatum inter nos et dictos homines ac burgenses quod molindina Besuenses de cetero sint et erunt bannalia sicut furni, eo tamen moderamine adhibito, quod molendinarius quicumque fuerit sive sit admodiator molendinorum sive proprius serviens domini abbatis Besuensis, non tenebitur accipere a quolibet habitatore ville et finagii Besuensis pro motura de qualibet mina ad mensuram Besuensem, nisi unum boisseltum ad eandem mensuram, et secundum dictam mensuram certe mensure inferiores sculpabuntur. Que penes dominum abbatem Besuensem, tanquam penes judicem ac dominum, remanebunt, et quolibet anno, si expedierit, inspicientur mensure, ne casu aliquo minorentur, vel etiam amplientur; ita tamen quod quicumque molendinarius in dictis molendinis Besuensibus extiterit constitutus, sive sit admodiator molendinorum sive proprius serviens domini abbatis Besuensis, quod idem molendinarius quicumque fuerit et quotiescumque constituetur molendinarius, jurare tenebitur in manu domini abbatis, quod in dictis mensuris fraudem aliquam non faciet diminuendo easdem, vel etiam ampliando. Et si molendinarius super summa bladi sibi delata a quocumque fidem non adhibuerit, dictum bladum erit sibi licitum mensurare, seu facere mensurari. Et sciendum quod in molendo ordo iste observabitur, quod qui primo bladum suum ad molendinum detulerit, primo debeat expediri. Panifices vero, seu beloingerii pro eodem pretio ad secundum eumdem modum qui hactenus fuerunt observati super motura bladorum suorum in molendo debent perpetuo expediri. Circa moturam avenarum, que solent gruer, gallice, observabitur quod quelibet amina avene moli et gruer debet pro sexdecim denariis parvorum turonensium monete predicte et sic deinceps secundum majus et minus secundum majorem et minorem summam. Et quanquam predicta nobis, nostro monasterio et successoribus suis et censeri debeant utilia in presenti et etiam in futura, nichilominus dicti homines et burgenses Besuenses ex mera gratia et liberalitate sua, propter veram inter nos et ipsos concordiam confirmandam, dederunt et concesserunt nobis centum libras parvorum turonensium, quas confitemur nos recepisse et habuisse ab eisdem hominibus et burgensibus Besuensibus in bona pecunia numerata et easdem totaliter esse conversas in utilitatem et commodum nostrum et nostri monasterii, pro nostris debitis persolvendis. § Quas quidem pactiones et conventiones, confitemur modis omnibus quibus melius possumus et de jure esse utiles et necessarias nobis, nostro monasterio et successoribus nostris et per has novum jus contra ipsos homines et burgenses Besuenses nobis esse et nostro monasterio ac successoribus nostris taliter acquisitum. Promittentes bona fide, et sub voto religionis nostre qua tenemur adstricti pro nobis et nostris successoribus, legitime stipulantes, pactiones et conversiones, concordiam et ordinationem predictas, ratas habere perpetuo, atque firmas, et eas de cetero imperpetuum, prout superius exprimitur, firmiter tenere, adimplere et inviolabiliter observare et contra eas vel aliquam earumdem de cetero non venire, nec alicui contra venienti seu venire volenti, in aliquo consentire, tacite vel expresse. Renuntiantes in hoc facto ex certa scientia sub dicto voto, exceptioni doli mali, vis, motus, circonventionis, deceptionis, restitutionis in integram, exceptioni dicte pecunie non numerate non solute et non tradite, spei solutionis et numerationis future rei non ita geste et omnibus privilegiis, gratiis et indulgentiis a Domino Papa, imperatore, rege vel principe quocumque, seu ab aliis prelatis quibuscumque nomine censeatur indultis seu etiam indulgendis; jurique dicenti generalem renunciationem non valere. In quorum omnium premissorum testimonium et munimen sigilla nostra litteris presentibus duximus apponenda. Actum et datum die lune post Dominicam qua cantatur Quasimodo, anno Domini millesimo trecentesimo primo.