LICET bestialis insipiētia, profunda stultitia,  omnimoda ineruditio tua erraticos sensus tuos cōtemnere, nec saltem vili responsione dignos esse persuadeant: sunt tamen duo, quæ ad tibi respondendum, animum erga te nauseantem instigant. Vnum, quo gregis mei infirma curare, confracta solidare, perdita requirere, debilia confortare præcipior: alterum, quo consociatas tibi simplices ouiculas diutina cohabitatione tabe tua infectas esse formido. Non quod talis sis, cui fidem accommodare aliquis, aut possit, aut debeat: sed quia tuo illo insulso,  ridiculoso eloquio, sicut nullum attrahi potuisse confido, sic forte incautis aliquibus te materiam illicita cogitandi talibus næniis dedisse, non nego. Vnde vel te, si legere volueris,  intelligere valueris, scriptura hæc breuis ad salutem, a qua excidisti, reuocare poterit: vel ab aliis conceptam forsitan scādalorum materiam amputabit. Vetustissima hæc tua hæresis est,  ab Apollinari quodam erroneo antiquitus adinuenta. Quæ mox, vt spirare visa est, Patrum est validis rationibus  innumeris auctoritatibus suffocata. Quas quia nec ad manum habere, nec forte intelligere bruto pectore posses, hunc tibi breuem, satisque, vt ęstimo, cuilibet clarum cōfeci tractatum: vt aut meo, si fieri potest, labore a tam scelesta opinione resipiscas, aut si in reprobum sensum datus es, absque meo discrimine pereas. Et ne vltra rem differam, velut scarabeus de veteri putredine creatus mussitas,  stridore dissono aures fratrum exasperas: dicens Saluatorem nostrum humanam non habuisse animam, cum in eo carnis humanæ non neges naturam. Monstruosum quidem hoc tempore de fide disputare, quando iam princeps mundi de mundo eiectus est: quando iam dominatur Christus a mari vsque ad mare, quādo iam omnes docibiles Dei facti sunt: postquam secundum Esaiam, repleta est terra scientia Domini sicut aquæ maris operientis: postquam Sathanas diuturno tempore Paganis impugnantibus, Hæreticis disputantibus fidem Christi persequens, ita pharetram nequitiæ suæ exhausit, vt nulla, qua eam lædere possit, ei iā sagitta supersit. Ita eius omnibus retecta est fraus, sic maligni spiritus dolus ad lucem sancto Spiritu prodente perductus: vt simplices quique dolosissimo illi quasi aui illudant,  ille fortissimus iam nec dignus a viris superari, iuxta beati Iob verba, ancillis Dei ligatus,  subditus ingemiscat. Quod si te, aut seruum Dei, aut ancillam talia suggerens inuenisset: sicut ab aliis, sic a te labore victus facili recessisset. Sed quia te neutrum, hoc est, nec virū, nec feminam reperit: vt iumentum vilissimum incustoditas mentis tuæ fores effringēs, a stabulo Samaritani fur nocturnus abegit,  per vallium concaua, per montium aspera cursitare violenter coegit. Ea de causa dum te ad gregem, a quo aberrasti, reducere satago, pręsumptuosus forsitan fio: dum eam fidem, quæ super Christum Dei viui filium fundata, Prophetarum vocibus prædicta, Apostolorum ministerio tradita, martyrum sanguine consecrata, gentium plenitudine, angelorū congratulatione est celebrata, meis velut rudē firmare rationibus quæro. Sed excusabit, vt credo, temeritatem meā charitas: quā, si de corde puro,  conscientia bona,  fide nō ficta procedit, nulla poterit temerare iniquitas. Audi ergo iam,  si homo es, humanos saltem indue animos: vt si ea, quæ Dei sunt, non potes, vel ea quæ tua, id est, hominis sunt, aduertas. Hominem te esse, vt credo, agnoscis: ex quibus substantiis constes, intelligis. Dei filium ad terras descendisse de cœlis,  hominem assumpsisse, nec ipse dissiteris. Hominem, inquam, eum ad saluādum hominē factum, vt  nos te credere dicis. Cum hæc ita sint, tua te credulitate cōuenio. Hominem Dei filius assumens, totum an dimidium assumpsit? Respondes, dimidium. Rursum interrogo. Hominem Dei filius saluans, totum an dimidium saluauit? Respondes totum. Vide iam saltem bouinis oculis, in quod te baratrum nefanda professio proiecit. Dicis filium Dei, hominem dimidium, hoc est, solam carnem, absque rationali anima induisse: totum vero hominem, hoc est, simul animam  carnem saluasse. Et quæ ratio, vt interim auctoritates scripturarum taceam, o hominum stolidissime, quæ, inquam, ratio patitur, vt quod non assumpsit, Saluator saluauerit: cum tota ratio saluationis fuerit, veritas assumptionis? Nā nihil humanitatis diuinitas assumpsit, nisi quod saluare disposuit: nec rursum aliquid saluare disposuit, nisi quod assumpsit, Paria sunt hæc duo, nec ab alterutrum seiungi possunt: dum nec natura saluatur, nisi quæ suscipitur, nec econuerso suscipitur, nisi quæ saluatur. Vnde tuam satis mirari non possum insaniam,  animum altissima stoliditate sepultum: qui cum corpus  animam humanam a Christo saluanda fatearis, solam eum carnem suscepisse contendis. Elige tibi horum alterum quod volueris: quia quicquid elegeris, pari a me laqueo constringeris. Quoniam quicquid hominis a Deo est susceptum, totum necesse est esse saluatum: vel quicquid saluatum, totum necessario oportet fuisse susceptum. Sed scio, quia hoc vltimum eligis: vt non omnia quidem hominis suscepta, sed omnia dicas esse saluata. Si ergo secundum te omnia saluata sunt, secundum me omnia suscepta sunt. Nam si nihil saluatum est, nihil susceptum est. Si aliquid saluatum est, aliquid susceptum est. Si totum saluatum est, totum susceptum est. Sed te etiam, vt dixi, concedente, totum saluatum est. Igitur velis, nolis, inuincibili ratione cogente, totum susceptum est. Quod si totum susceptum est, anima dignior pars hominis exclusa non est. Dignior, inquam, carne anima est. Sine qua quid aliud caro, quam truncus inutilis est? Et vt melius intelligas, quā peruerse desipias, scrutare quid carni, quid animæ creator vtriusq. indiderit,  tunc forsitan quod volo suggerere, apparebit. Distinguens quippe auctor naturæ rerum visibilium  inuisibilium partes, multiplicem rerum creatarum infinitatem sub speciebus tantum quatuor coartauit: vt quibusdam essentiam, aliis vitam, melioribus sensum, optimis largiretur rationem. Quæ tria sequentia  potiora animæ, primum, solum  vilius carni humanæ concessit. Fecit vt esset anima vitalis, sensibilis, rationalis: cum nihil carni præter luteam originem,  membrorum corporalium cōgruētem harmoniam tribuerit. Cumque ab humo eius materiam sumens, hominem in principio sic orsus esset, nihilque humana caro nisi ociosam essentiam retineret: inspirauit in faciem eius spiraculum vitæ,  factus est homo in animam viuentem. Quo facto collatum est carni ab aliena, quod ex propria substantia non habebat: vt viuere, sentire, atque vti ratione ad omnia posset, sine qua non solum ista non habere, sed nec etiam illam suam vilem diu integram conseruare materiam valuisset. Nam quid carnalis remota spirituali substantia valeat, ipsa humana caro spiritu absēte declarat. De quo si non meis rationibus, tuis saltem, vt puto, obtutibus credes. Quomodo ergo fieri potest, vt ad saluandum totum hominem Deus hominem assumens, partem, quæ minima est hominis, assumpserit:  eam, quæ excellentissime maior est, dereliquerit? Quo certe ordine fieri potuit, vt sūma contēnerentur, infima susciperentur? Qua ratione fieri potuit, vt natura, quæ per se, nec ratione intelligere, nec sensu sentire, nec qualibet vita viuere potest, summæ illius maiestatis capax esse valuerit: cum constet, quod nulla creatura creatoris susceptibilis esse possit: nisi eum  intellectu agnoscere,  amore diligere,  spontaneo valeat obsequio venerari? Et cum secundum Scripturā, Nō corpus, sed anima iusti sedes sapientiæ esse dicatur, nec nisi per imaginem suā, quę nō in corpore, sed in anima humana est, Deus in sanctis hominibus sedere, ambulare, inhabitare, gratia mediante scribatur: quid de homine illo sentiēdum est, quē nō vt alios sanctos sola gratia repleuit, sed in quē, secundum Hieronymum, tota diuinitatis vnda se contulit,  in quo secundum Apostolum. Omnis plenitudo diuinitatis inhabitat,  ipse personaliter totus Deus totum hominem de massa hominis assumptum replet. Nunquid ita apud rationale animal ratio sopitur, vt gratiam Dei non nisi rationali anima mediante hominibus credat infundi: ipsum autem Deum remota anima brutæ carni in sempiternum personaliter fateatur vniri? Sed quid ego ad ea, quæ forte non intelligis, declaranda laboro? Attende ipsum hominem quem confiteris:  ex verbis tuis te condemnari agnosces. Hominem certe Saluatorem esse fateris. Quod si hominem fateris, cur hominem negas? Cur in eodem verbo, tibi te contrarium non aduertis? Hominem enim, vt dixi, fateris,  hominem negas. Negas plane hominem, dum animam negas. Quando namque stulte, vt aliquid secundum te dicam, hominem sine anima vidisti? Aut igitur ostende mihi sine anima hominem, aut si Christum dicis hominem, ex carne  anima eum fatere hominem. Nisi enim æquiuoce dicatur, quando solum nomen commune est, vt cum dicitur, aut pictus, aut sculptus, aut synecdochice, vt exanimis homo: nulla ratione vocare poteris hominem, quem anima subtracta facis semihominem. Vide ergo quam apostatico spiritui te hucusque deludendum præbueris, quantisque te nesciens diabolicæ impietatis laqueis implicaueris: vt eam in Christo neges substantiam, qua remota non pars tantum fidei adimatur, sed tota simul humanæ restaurationis veritas perimatur. Si enim Christus animam humanam nō habuit, aut belluinam habuit, aut ipsa diuinitas, quod te sentire persensi, vitalis  sensibilis spiritus officia expleuit. Quod vtrumque ita consimili absurditate horrescit, vt qui alterutrum de Christo senserit, Christianus iam esse non possit. Nam si eum belluinam habuisse animam dixero, belluam quantum ad animam fuisse fatebor. Belluā vero Christum dicere, quis vel infidelium auditus poterit tolerare? Hoc concesso,  bellua Christus erit:  sicut bellua humana ratione carebit. Quod si humana ratione caruerit, quis nostræ fidei veritatem, quis salutis humanæ spem, quis cœlestium litteratum auctoritatem defensabit? Ait enim Euangelium, Iesus proficiebat sapientia, ætate  gratia, apud Deum  homines. Ait item. Iesus autē plenus Spiritu sancto, regressus est a Iordane. Et propheta. Requiescet super cum spiritus Domini, spiritus sapientiæ,  intellectus, spiritus consilij  fortitudinis, spiritus scientiæ  pietatis:  replebit eum spiritus timoris Domini. Et alius. Vnxit te Deus, Deus tuus oleo lætitiæ: præ consortibus tuis. Idem  Petrus Apostolus. Quem vnxit, inquit, Deus Spiritu sancto,  virtute. Et ætatis quidē incrementis, naturæ ordine paulatim corpus animatum  sensibile augeri, anima quoque bruta, quoniam vitalis  sensibilis est, ipsorum mutorū animaliū corporibus confert. Quæ si  in Christo fuit, idem carni eius præstare potuit. Sed nunquid sapientia  gratia apud Deum  homines proficere potuit? Nunquid Spiritu sancto plena ab Iordane reuersa est? Nunquid spiritum sapientiæ, intellectus, consilij, fortitudinis, scientiæ,  pietatis,  timoris Domini super bestialem animam requieuisse:  eam tātis gratiæ donis repleuisse fatebimur? Nunquid iuxta Prophetam, vnctam oleo lætitiæ, hoc est, secundum Apostolum, Spiritu sancto  virtute præ consortibus, id est, præ cunctis electis hominibus dicemus? Oportet sane ista quæ dixi,  innumera alia quę prætermisi: aut carni aut animæ, aut, deitati Saluatoris tribuere. Nam nihil in Christo præter hæc tria fuisse, quisquam hæreticorum ausus est, vel potuit commentari. Sed carni soli ista dare quis poterit, quæ non dico sanctum Spiritum, sed nec aerium spiritum, vt supra dictum est, per se suscipere idonea est? Quis vero deitati profectum sapientiæ  gratiæ seu aliarum virtutum augmentum tribuet, quæ nec detrimentis minui, vel quibuslibet incrementis potest augeri: nisi qui in cœlum os suum ponens, impie in Deum blasphemus est? His duabus substantiis exclusis: remanet de qua agebam bestialis anima. Hanc autem quis non videat charismata ista non potuisse percipere, quā certum est omni ratione carere? Nam quæ temporalium causas rerū non potest discernere, multo magis æternarum  diuinarum impos  incapax probatur existere. Quod si nec caro sola, nec bestialis anima, nec deitatis substantia dona illa spiritus in se suscipere, natura contradicente potuit: consequens  necessarium est, vt ea rationalis anima, carni coniuncta susceperit. Iam anima belluina a Saluatore explosa, restat vt diuisionis supra factę reliquam partem prosequar. Et ne exciderit, ipsam diuisionem, quam secularis disciplina disiunctam vocat, replico. Dixi. Si Christus animam humanam non habuit, aut belluinam habuit, aut ipsa diuinitas vitalis  sensibilis spiritus officia expleuit. Sed quia belluinam non habuit, vt puto probatum est: iam quod Deitas animæ officia non expleuerit, probandum est. Nam si deitas animæ officia in Christi corpore expleuit, vitale  sensibile corpus effecit, hoc est viuere  sentire caro Christi a deitate percepit. Vt enim viuat  sentiat, confert, vt sæpe dictum est, omnis anima corpori. Dedit igitur vice animæ, vt viueret  sentiret, deitas corpori Christi. Quæ si ita se habent, cum anima per corpus,  corpus ex anima sentiat,  patiatur: iam quicquid caro Christi passa est, oportet  deitatem simul passam fuisse. Iā quā late pateat cāpus blasphemiæ, quilibet, etiam me tacente, aduertere potest. Quia enim, vt dictū est, quicquid sētit caro vel patitur, anima per eam sentit, vel patitur: necesse est vt deitas, quæ vicem animæ tenere dicitur, per carnem sentiat  patiatur. Patietur igitur deitas mœrores infantię, labores pueritiæ: esuriet panis, sitiet fons, fatigabitur virtus, laborabit requies, tristabitur gaudiū:  ad vltimum tormentis durissimis impassibilis torquebitur, æternus deficiet, vita morietur. Et hæc omnia quidem Deum, sed per hominem passum, Catholici confitemur. Aliud est enim, ex adiunctione vnius personæ Deum in homine humana passum dicere, aliud in natura impassibili aliquid doloris, aut iniuriæ pati potuisse. Quod ille astruit, qui Deum pro anima in humano corpore extitisse dicit. Et quoniam apertis immorandū non est, compendio res terminanda est. Aut enim in carne assumpti hominis Deus pro anima fuit,  idcirco passionibus humanis succubuit: aut si hoc sentire impium  detestabile est, eam Christi caro animam, quæ absque deitatis iniuria humana passa sit, habuisse credenda est. Et quia bestialem non habuisse probatum est, non nisi rationalem habuisse confitendum est. His de rationali Saluatoris anima rationibus præmissis, quæ aut mentibus, vt credo, rationalibus satisfacere, aut bestiales animos cæteris ostentui facere valeant: iam ea quæ in diuinis dogmatibus principalem obtinet locum, scripturarum auctoritas proferatur: vt gemino, rationis scilicet  auctoritatis remedio, vel si infidelis fuerit, rationi necessario cedat, vel si fidelis, sacris auctoritatibus adquiescat. Mirum sane, vnde surda hæresis aliquando emergere potuit: cum sicut carnem, sic  animam Saluatoris, Prophetica, Euangelica, Apostolica vox ita pari  pene continuo clamore loquatur, vt vel aures non habere, vel eas more venenatæ aspidis obturasse, eam non exaudiens videatur. Nonne Dauid in ipsius Christi persona loquens, ait, Non derelinques animam meam in inferno? Et, Erue a framea Deus animam meam:  de manu canis vnicam meam? quæ verba sunt de eius passione. Et, Anima mea illi viuel: quod est de resurrectione. Et, In manus tuas commendo spiritum meum, qui vtique spiritus in homine nō nisi anima est. Et Esaias, Pro eo quod tradidit in mortem animam suam. Et Hieremias. Foderunt foueam animæ meæ? Nonne in Euangelio Dominus mentionem animæ suæ pene semper assiduat, dicens, Potestatem habeo ponendi animam meam,  iterum sumendi eam. Et, Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam,  iterum sumo eam. Et, Nunc anima mea turbata est. Et, Tristis est anima mea vsque ad mortem. Et, Maiorem hac dilectionem nemo habet, quam vt animam suam ponat quis pro amicis suis. Et, Animam meam pono pro ouibus meis? Et cuius memoria vniuersa enumeret? Sufficiunt hæc,  superabundant: vt  animā Christum habuisse,  eam rationalem fuisse, cęcis quoque palpantibus demonstretur. Et vt ea, quæ principalia, hoc est, euangelica sunt, magis assumam: quando turbatam  tristatam animam suā Saluator dicit, deitatem, in quam turbationis vel tristitiæ accidentia cadere non possunt, pro anima fuisse negat: quando potestatem se habere ponendi animam suam,  sumendi dicit, irrationalem nullo modo existere potuisse declarat. Irrationalem quippe animam moriendo ponere bruta animalia possunt: resumere vero eam, quoniam post corpus nulla eius substantia est, omnino non possunt. Spiritus enim post carnem deficiens, non habet iam ad carnem reditum: quia communem moriens habuit cum carne defectum. Proprium est igitur irrationalium spirituum, nunquam extra proprium corpus subsistere: sicut rationalium nec post corpus vnquam deficere. Quædam namque imago vel similitudo deitatis rationali substantiæ a creatore indita est: quam vel beatā, vel miserā, semper tamen necesse est esse æternam. Quæ quia in bestali spiritu nō est, cum suo corpore pariter eam interire necesse est. Vnde anima a bono pastore pro ouib. in mortem posita resumi nō posset, si post mortem non extitisset: nec post mortē subsistere potuisset, si rationalis vt homini nō fuisset. Quid vero aliud  illa vox crucifixi Domini, quam præmissam in Psalmo supra posui, quid plane aliud indicat, cum ait, Pater, in manus tuas commēdo spiritum meum? Nunquid non paucis verbis vniuersas talium errorum opiniones vno velut impulsu præcipitat, vnoq. gladij ictu ceruicē erectā in communem perniciē secat? Neq. enim in manus Patris commendauit spiritum, qui nihil post mortem existeret: nec deitatem commisit, quę nil minus, nil maius recipiens, parque per omnia Patri, commendatione non indiget. Qua spirituum, hoc est, bestialis  diuini, opinione seposita: restat vt spiritum, videlicet animam rationalem, in manus Patris commendasse,  eum iuxta Euangelium inclinato capite tradidisse credatur. Sed  si ad Apostolicum Symbolū sermo recurrat, omnis Christiana lingua Dominum Iesum Christum mortuum,  sepultum,  ad inferna descendisse fatetur. Qui quoniam in carne non descenderit, triduana corporis indicat sepultura. Nec quia in sola diuinitatis natura, inuicta ratio manifestat. Prudentia quippe, non potētia, percussisse superbum scribitur: quem sola potentia percussisset, si damnatum Archangelum percussurus, in sola deitate ad inferos descendisset. Oportebat autem,  hoc æternum consilium exigebat, vt superbus mundi princeps a natura quam vicerat superādus, iactantiam dolosæ suæ victoriæ sæpe victus amitteret:  sicut de eo humana caro per Christum in terris triumphauerat, ita  apud infernos per ipsum humana anima triumpharet.