Cunctis sane considerantibus liquet etc... Quod ego Guillelmus dono Dei comes et Dux sollicite perpendens, ac proprie saluti, dum licitum est, providere cupiens, ratum, imo pernecessarium duxi, ut ex rebus quæ mihi temporaliter conlatæ sunt ad emolumentum animæ meæ impartiar, etc... Igitur omnibus in unitate fidei viventibus, etc... notum sit quod ob amorem Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi res mei juris sanctis Apostolis Petro videlicet et Paulo, de propria trado dominatione Clugniacum scilicet villam quæ sita est super fluvium qui Grauna vocatur, cum cortile et manso indominicato, et capella quæ est in honore Sanctæ Dei genitricis Mariæ, et Sancti Petri Apostolorum principis, cum omnibus rebus ad ipsam pertinentibus, villis siquidem, capellis, mancipiis utriusque sexus, vineis, campis, pratis, silvis, aquis, aquarumve decursibus, farinariis, exitibus et regressibus, cultum et incultum cum omni integritate. Quæ res sitæ sunt in comitatu Matisconense, vel circa, suis unaquæque terminis conclusæ. Dono autem hæc omnia jam dictis Apostolis, Ego Willelmus et uxor mea Ingelberga, primum pro amore Dei deinde (VID. ad finem.) pro anima senioris mei Odonis regis, progenitoris ac genitricis meæ, pro me et uxore mea, salute scilicet animarum nostrarum et corporum, pro Avanæ nihilominus quæ mihi easdem res testamentario jure concessit, pro animabus quoque fratrum et sororum nostrarum, nepotumque ac omnium utriusque sexus propinquorum, pro fidelibus nostris qui nostro servitio adhærent; pro statu etiam ac integritate catholicæ religionis. Postremo sicut omnes Christiani unius compage caritatis ac fidei tenentur, ita pro cunctis præteritorum scilicet, præsentium, sive futurorum temporum orthodoxis, hæc donatio fiat. Eo siquidem dono tenore, ut in Clugniaco in honore sanctorum Apostolorum Petri et Pauli monasterium regulare construatur, ibique monachi justa regulam beati Benedicti viventes congregentur, qui res ipsas perennis temporibus possideant, teneant, atque ordinent, etc... (Præcipimus siquidem ut maxime illis hæc nostra donatio ad perpetuum refugium, qui pauperes de sæculo egressi, nihil secum præter bonam voluntatem attulerint, ut nostrum supplementum fiat abundantia illorum). Sintque ipsi monachi cum omnibus præscriptis rebus sub potestate et dominatione Bernonis abbatis, qui quandiu vixerit, secundum suum scire et posse eis regulariter præsideat. Post discessum vero ejus habeant eidem monachi potestatem et licentiam quemcumque sui ordinis secundum placitum Dei atque Regulam sancti Benedicti promulgatam, eligere maluerint Abbatem atque Rectorem, ita ut nec nostra, nec alicujus potestatis contradictione contra religiosam dumtaxat electionem impediantur. Per quinquennium autem Romæ ad lumina Apostolorum, ad liminaria concinnanda decem solidos præfati monachi persolvant, habeantque tuitionem ipsorum Apostolorum, atque Romani Pontificis defensionem, et ipsi monachi corde et animo pleno prælibatum locum pro posse et nosce suo ædificent. Volumus etiam ut nostris successorumque nostrorum temporibus, prout opportunitas atque possibilitas ejusdem loci sese dederit, quotidie opera misericordiæ pauperibus, indigentibus, advenis peregrinantibus summa intentione ibidem exhibeantur. Placuit etiam huic testamento inseri, ut ab hac die nec nostro, nec parentum nostrorum, nec fastibus regiæ magnitudinis, nec cujuslibet terrenæ potestatis jugo subjiciantur iidem monachi ibi congregati: neque aliquis principum sæcularium, non comes quisquam, non Episcopus quilibet, non pontifex supra dictæ sedis Romanæ, per Deum et in Deum, omnibusque sanctis ejus, et tremendi judicii diem contestor, deprecor, (ne) invadat res ipsorum Dei servorum. Non distrahat, non minuat, non procamiet, non beneficiet alicui, non aliquem prælatum super eos contra eorum voluntatem constituat etc.... Actum Bituricæ civitatis publice. † Willelmus ego hanc auctoritatem fieri et firmare rogavi, ac manu propria roboravi. Signum Ingelbergæ uxoris ejus. Madalbertus peccator Biturigensis Archiepiscopus subs. † Adalardus Episcopus subs. Atto peccator Episcopus subs. Signum Willelmi comitis nepotis ejus. S. Armanni. S. Wigonis. etc.. etc.. Data tercio Idus septembris, anno undecimo regnante Karolo rege. Indicione XIII. Ego Odo levita ad vicem Cancellarii scripsi et subscripsi. (Hæc charta varie legitur apud S. Juliannum Balleuræum, præcipue in loco sequenti): .... Pro requie animarum senioris mei Odonis regis, Progenitoris nostri, Genitricis nostræ, et chariss. conjugis meæ Ingelbergæ. Ea lege ut in eodem loco monasterium regulare sub ordine S. dicti Benedicti construatur: cui Berno abbas Balmensis in Sequanis quandiu vixerit præficiatur. Eo vero defuncto, liberæ electionis potestas, monachis concedatur, etc....