Vt absque proœmio loquar, quid plane, quid est? Et tu ille es, cui dicatur, Modicæ fidei, quare dubitasti? Sed nec ego Christus sum, nec tu Petrus es. An, bone vir, vt cum stomacho loquar, me putasti alium esse factum? Ergo-ne tam firmas radices fixerat opinio mei amoris erga te, vt quem in fortissimam quercum euasisse credideram, vix in vimen tenerrimum coaluisse agnoscam? An forte putasti, cum mutatis regionibus mutasse me  animum,  infectum peregrini aeris tactu (vt aliquid fabulosum interseram) Circe medicaminibus de homine bestiam factum, in monstrum aliquod erupisse: cum dicat quem nosti, Cœlum non animum mutant, qui trans mare currunt? Non adeo, non adeo in me præualuit Romanum vel Campanum littus: vt quod eram me obliuisci cogeret,  non in melius, sed in deterius commutaret. Mirum esset, si longo tempore hoc: magis autem mirum, si in tam breui efficere potuisset. Sed non est ita. Non sum quidem qui fueram, sed corporis, quod momentis singulis in omnibus fit, alteratione, non animi mutatione. Quod si forte, quia silui, mutatus esse credor, credatur idem,  quando loquor, quia non semper loquor: credatur  quando dormio, quia non semper dormio,  sic de reliquis corpori vel animo accidentibus. Sed non fuit causa silendi, imminutio diligendi. Quod silui, quod per tam longum iter de tam longo itinere nihil tibi, charissime, si tamen hoc te esse adhuc non dubitas, scripsi: factum est, non quia nolui, sed quia non potui. Quid poteram positus in itinere scribere, qui vix poteram viuere? Viuere dico, non quod, Deo gratias, amicis, fratribus ac filiis tam orantibus quam studentibus, aliquid mihi præter votum contigerit: sed quia integra pene semper die equitanti, media nocte edenti, valde mane surgenti, in agone continuo desudanti: quis animus ad meditandum, quæ lingua ad dictandum, quæ manus ad scribendum parare se poterat? Hæc præter alia multa quæ commemorare longum est, impedimenta,  Transalpinum,  Cisalpinum mihi silentium indixerit. Fuit  illud, quod domno Abbati actuum meorum vel euentuum primam noticiam, vt par erat, ante omnes alios reseruabam. Iam  si post reditum aliquamdiu silui, mirum non est: sed quia adhuc loqui potui, valde mirandum est. Quomodo istud? Læta quidem, iocunda,  arridentia cuncta repperi,  præter deuotum clericorum,  laicorum occursum: fratrum, quod mihi magis cordi erat, tam vocis canticum quam cordis iubilum inueni. Lætabar in eis,  non in me, sed in Domino gloriabar: quod pium  valde dulcem animorum suorum affectum erga me qualemcumque Pastorem suum oues non meæ, sed Christi, non solum cantibus, sed  lachrymis ostendebant. Mirabar vix quinque mensium absentiam meam in tantam amoris flammam ex occultis subito prodiisse: vt mirum videri posset, si quinquennij mora tantam parere potuisset. In his constitutus, vixque quatridui metas excedens, statim post lilia gaudiorum, spinas intraui negociorum. Inundauerunt aquæ super caput meum,  pene dixi perii. Inuocaui mox nomen Domini, vnde necdum submersus sum: meum erit a modo tuumque ac meorum, ne submergat. Aquæ istæ populi fuerunt,  gentes, ab Italia, Germania, Hispaniis, Anglia, ab ipsa nostra Gallia Cluniacum diriuatæ: ibique simul per totam illam absentiam meam, in immensos causarum cumulos congregatæ. Hæc vt me præsentem senserunt, ac si in caput meum coniurassent, quæcumque diu continuerant profuderunt. Feci quod potui,  euasi vt potui: hæc qui non aduertit, qui non recogitauit, qui non considerauit, quid meruit? Sed indulgebo, dabo veniam, prosequar morem meum. Nolo in vno reo mansuetudinem meam perdere, quam in multis milibus soleo conseruare. Iam vero in itinere meo super quo certificari rogasti, quid egerim, quid dixerim, quid inuenerim: ad literas, quas Domino Clareuallensi facio, per eas de his omnibus instruendum te mitto. Ibi cuncta leges, ibi cuncta reperies. Scripsi ei, vt ostendat eas tibi. De consanguineo meo, Abbate Miratorij mirando,  admirabili, quid dicam non inuenio. Inuenirem vero fortassis, nisi breuitatis studium finire me Epistolam cogeret. Præter hoc tempus breue, Pentecoste vrgens, cursor festinans, cursum verbi impediunt,  animum maximos tumultus suos exprimere gestientem reprimunt. Nec illam Miratorij materiam, etiam si tota ei dicaretur, breuis Epistola expleret, cui vix liber integer sufficere posset. Da operam, quæso, vt dies colloquij inter me,  dominum Clareuallensem, tertia post Pentecosten Dominica apud Diuionem, si fieri potest, habeatur. Dominum Abbatem, vt te nobis citissime mittat, rogaui. Tu vero nullo modo citius venire graueris. Es enim mihi,  propter ista,  propter quædam alia, multum necessarius. Cursori quod tamdiu moratus est, noli imputare: sed mihi, excusaque eum apud cæteros. Vale. Ad explendum Epistolarum huius Libri VI. numerum, quæ L. computantur in Chronic. Cluniac. desiderari videntur adhuc tres: nisi forte quis illas tres, ad Petrum de S. Ioanne,  aduersus Petrobrusianos, quæ Tractatus potius quam Epistolæ censentur a pluribus, eis adnumerandas existimet. Verum quia seiungendas, ac postponendas nos docuit idem Chronicon, earum loco quasdam alias Sugeri sancti Dionysij, Bernardi Clareuallis,  Petri Cellensis Abbatum, ad Petrum nostrum Abba. Clun. eiusdemque Petri ad Sugerum aliquot nondum editas supposuimus.