In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Ego Guillelmus, Dei gratia comes Nivernensis, notum fieri volo hominibus tam presentibus quam futuris quod ego et Guichardus, Pontiniaci abbas et fratres ejusdem ecclesiae, ad nostrum commodum utrique respicientes, fecimus commutationem de grangia quae dicitur Lorant. Pro qua grangia ego Guillelmus comes Nivernensis predictis monachis donavi quod sequens pagina declarat: scilicet quicquid apud villam, quae Sancta Porcaria vocabatur, ego ipse comes habebam et ad me pertinebat et alii a me ibidem tenebant et possidebant, eis ipsis possessoribus laudantibus et concedentibus. Quicquid igitur Guiardus Catus, quicquid Bartholomeus tunc vicecomes Lanniaci Castri, et si qui alii in toto territorio villae illius habebant, et ad eos eorumque successores ac filios pertinebat sive in dominio sive in casamento; quicquid et alii tenebant ab eis in eodem territorio, in nemoribus, in planis, in pratis, in aquis, concedentibus atque laudantibus tam ipsis quam uxoribus eorum ac filiis atque Guiardi filia Aramburge, totum ego comes dedi Pontiniacensi ecclesiae libere et quiete jure perpetuo possidendum, exceptis V solidis de census aquae quos predictus Guiardus sibi retinuit; et excepto quod nemus quod dicitur Revisiacum et nemus quod dicitur Vallis pagana et nemus Sancti Stephani et foresta de Contest, sicut ipsa se continet, in planitiem vel agriculturam non redigent Pontiniacenses; Guiardo autem, pro supra memoratis rebus quas in illo territorio habebat, XII libras pruviniensis monetae in peagio meo apud Autisiodorum assignavi, concedens ei ut ex illis XII libris de casamento Bartholomei vicecomitis [fº 12 vº, 1re col.] VII libras acciperet, propter id quod tenebat ab eodem Bartholomeo apud memoratam villam Sanctam Porcariam. Sed quoniam fratribus Pontiniacensibus nimis durum videbatur ut propter se habitatores villae illuis a suis possessionibus excluderentur, placitam illis hominibus feci recompensationem ita ut sponte discederent et in pace monachis locum dimitterent. Quia vero servientibus Deo pax et quies maxime necessariae sunt, ne fratres a transeuntibus molestiam aliquam aut inquietudinem patiantur, viam quae Lanniacum ducebat per Revisiacum Vallemque paganam feci transmutari ab inferiori plano in nemus superius; firmavique Pontiniacensibus conventione incommutabili ut, quemadmodum a me transponi jussa est eadem via, ita in posterum perpetua diuturnitate remaneat. Illud quoque supradicta conventione confirmationeque constitui, ut intra subscriptos terminos nulla quorumcumque aliorum hominum animalia ingrediantur, scilicet intra terminos planitiesque memorati territorii Sanctae Porcariae et grangiae quae dicitur Avaranda et ejus quam Buinionem appellant, et exinde, sicut mortuum de Boi venit a matre aqua, et inde, sicut mater aqua venit usque ad caput fosseii, inde quoque, sicut fosseium portat ad fontem Letardi, et inde, sicut fosseium idem vadit usque ad Argillerias, et inde, sicut tendit usque ad viam quae ducit a Pontiniaco Autisiodorum, intra hos terminos firmavi atque constitui ut nulla aliorum hominum animalia ingrediantur, sed Pontiniaci fratres libere et quiete possideant. Item sciendum quod ego comes dedi memoratis Pontiniacensibus terram et nemus; quae terra his terminis continetur, videlicet sicut via ducit de Pontiniaco ad Sulliacum, et inde Venussiam versus Pontiniacum, ita ut intra hos terminos, in terra quae Communia dicitur nemo aliorum hominum habitationem unquam habeat aut agriculturam exerceat, sed fratres Pontiniacenses libere semper et quiete possideant. Propter quam terram ipsi Pontiniacenses concesserunt mihi terram quam habebant in finagio de Mairé extra fosseios, excepto censu et coustumis eorum. Adjeci dare Pontiniacensibus, pro supradicta grangia de Lorant, terram quandam et nemus, quam terram et nemus acceperam mutuo a monachis Sancti Michaelis de Tornodoro, sicut in cartula domni Petri, abbatis ejusdem ecclesiae, scriptum esse volui nostroque sigillo communitum; hec terra et nemus est intra terminos qui subscribuntur: videlicet a via quae ducit de Nuceriis Autisiodorum, usque ad viam Poliaci et inde usque Lescherias et de Lescheriis usque ad viam quae de Nentreio per Vallem Carmi ducit usque ad supradictam de Nuceriis tendentem Autisiodorum, quicquid intra has quatuor vias habebat ecclesia Sancti Michaelis, cum ab abbate et conventu ejus mihi concessus esset et traditum, pro mutuo quod eis commutaveram, totum dedi Pontiniacensi ecclesiae. Quicquid et intra has quatuor vias, quas proxime diximus, Guillelmus Grossium Brachium habebat, laudantibus et concedentibus fratribus ejus, Hugone et Philippo, et uxore ejus quae Damnos vocabatur, dedi memoratae Pontiniacensi ecclesiae. Tam dedi Pontiniacensi ecclesiae quicquid Molismensis ecclesia et heredes Poliaci, videlicet Albericus et Garinus, fratresque eorum habebant de memorato alodio inter Lescherias et Sanctas Virtutes, preter prata et oscas quas predicti fratres in villa Sanctarum Virtutum possidebant, laudantibus uxoribus, filiis et filiabus [fº 12 vº, 2e col.] eorum. Concessi quoque Pontiniacensibus quicquid poterunt acquirere in terris vel pratis vel nemoribus et pascuis ad opus grangiae de Acri Monte que in proximo dicto territorio sita est, quod sit de feodo meo. Hec omnia, sicut hic scripta et digesta sunt, laudante uxore mea, Itta nomine, et filiis meis, Guillelmo et Guiardo, ego Guillelmus, comes Nivernensis, dedi Pontiniacensi ecclesiae quiete ac libere et sine omni contradictione perpetuo possidenda. Quae videlicet, ut in posterum semper rata permaneant, hanc cartulam, uti scripta sunt, nostro sigillo munivi; sed et domnum Alanum, tunc Autisiodorensem episcopum, ut eandem suo quoque sigillo muniret ipse, precatus sum, ut tam episcopali quam nostra auctoritate munita, hec pagina majori certitudine ac firmitudine contra omnes omnium hominum calumnias ac violentias, si quae forte emerserint, omnia nostra dona, sicut ea scripta continet, inconcussa defendat in perpetuum; tradatque memoriae posterorum nullatenus infringenda. Quod si forte aliqui contra fratres Pontiniacenses super his donis nostris calumniari quippiam vel aliquam vim inferre temptaverint, ego et heredes mei pro me contra omnes homines garentire habemus omnia Pontiniacensi ecclesiae memoratae. Grangiam autem et ea quae a predictis fratribus in commutationem recepi, iidem fratres in pace possidebant et longo tempore possederant. Unde si quis mihi vel heredibus meis calumnia moverit, fratres toties dicti in verbo veritatis, tamen sine alio gravamine, testificabuntur quod hec omnia quae mihi commutaverunt ipsis diebus commutationis tenebant et longo tempore ante libere et quiete tenuerant. Testes sunt: Stephanus cellerarius et Radulfus de Tociaco, canonici Sancti Stephani Autisiodorensis; magister Stephanus et Gaufridus, clerici comitis; Willelmus capellanus, Milo de Nuceriis, Bartholomeus vicecomes Laniaci, Columbus prepositus, Rodbertus prepositus, Petrus scriptor, Gaufridus camerarius. Actum est anno ab Incarnatione Domini Mº Cº Lº VIº, epacta XXVI, indictione IIII, Adriano papa, regnante Ludovico rege Francorum.