1 Nonis novembris in territorio Lingonensi, monasterio Clarevallensi, sancti Malachiae episcopi et confessoris officium sicut in festo sancti Nicolai plenarie agatur. 2 Quarto Idus *septembris* in territorio Bisuntinensi monasterio Bellaevallis, sancti Petri Tarentasiensis episcopi et confessoris officium sicut in festo beati Malachiae. 3 Nulli abbati de cetero alicui personae quotidianam missam concedere, vel annualem, nisi de licentia Capituli generalis. 4 Quia de non aedificando vel non emendo multi nostrum se esse gravatos asserunt, minus plene forsitan eamdem in qua hoc ipsum continetur sententiam intelligentes, ipsam praecipimus amodo in hunc modum universaliter intelligi, ut qui habuerit penes se in quibuslibet mobilibus repositum unde se sub testimonio officialium suorum et cognitione patris abbatis vel visitatoris aquitare valeat et sumptus per annum sibi necessarios providere, sub culpa de non aedificando nullatenus teneatur. Similiter abbates illi ad quos de iure alicuius terrae fundus pertinere dignoscitur, ipsam sine culpa de non emendo in suam potest redigere proprietatem. 5 Commemoratio sancti Martialis Lemovicencis episcopi et confessoris fiat die natalis ipsius cum collecta *Deus qui beatum Martialem*. 6 Abbates de Hispania qui cum abbatissis vel monialibus ibi uno die vel eo amplius equitarint, tribus diebus sint in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Similiter praecipimus de monachis. Conversi vero pro tali culpa tribus diebus sint in pane et aqua. De cetero huiusmodi notabiles cohabitationes et privata contubernia perpetua prohibitione interdicimus ut qui hoc de cetero transgressus fuerit, gravi poena puniatur. 7 Incisi secundum institutionem Capituli generalis de domo propria emittantur. 8 Comitissae Flandriae conceditur quatenus, auditu obitu suo, ab unoquoque sacerdote tres missae generaliter celebrentur. 9 Hostiae non fiant nisi de puro frumento. 10 Antecessoribus et amicis carthuciensibus, episcopis, et omnibus aliis pro quibus rogati sumus et ad praesens Capitulum suas eleemosynas transmiserunt, conceditur una missa supra viginti ; collecta : *Fidelium Deus.* Similiter Guillelmo, quondam domino de Bello-videre, tres missae supra iam dictum numerum conceduntur. Collecta *Inclina, Domine, famulorum famularumque*. 11 In vigilia sancti Jacobi et sancti Bartholomaei, et sextis feriis quibus saeculares ieiunant, nostri qui foris sunt comedunt, non coguntur bis comedere. Qui vero in abbatiis sunt, antiquam consuetudinem ubique communiter observent. 12 Abbatiae Sancti-Sergii Andegavensis et Sanctae-Fidis de Conches et de Lira in commemoratione familiarium nostrorum cum ceteris annotentur. 13 De abbatibus Hispaniae et aliis qui in culpa simili detinentur, videlicet quod in abbatiis eorum ministri saeculares serviunt in coquina et infirmitorio monachorum et conversorum, praecipimus quod tribus diebus sint in levi culpa, et si a modo simile sustinuerint, abbas eiusdem domus, prior et cellerarii, omni sexta feria ieiunent in pane et aqua, quamdiu apud eos eadem culpa duraverit. 14 Monachi qui abbates suos per se vel per alios inquietant ut promoveantur ad ordines, a die qua hoc fecerint, usque ad biennium non ordinentur, nisi forte promoti fuerint in abbates. 15 Abbates qui hospitibus, in feria sexta caseum et ova apposuerunt, tribus diebus sint in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Qui vero de cetero praesumpserint, omnibus diebus quibus hoc fecerint, ieiunent in pane et aqua. 16 In abbatiis Angliae, in quibus conversi contra instituta Capituli generalis cervisiam bibunt et incorrigibiles perseverant, quamdiu apud eos huiusmodi culpa duraverit, nullus conversus recipiatur. Abbates vero qui eiusmodi transgressiones relinquunt incorrectas, poenam quae a generali Capitulo super hoc instituta agnoscitur puniantur. 17 Dominus episcopus de Brunnac, qui a die promotionis suae, Capitulum noluit visitare, per litteras evocetur ut ad sequens Capitulum veniat, et hoc ei per abbatem Sancti-Andreae nuncietur. 18 Negotium abbatum de Biduart et de Basinguer committitur abbatibus Claraevallis et Savigniaci. 19 De conversis Quinciaci qui in eadem domo tumultum excitaverunt, committitur domino abbati de Pontigniaco ut ad locum ipsum veniens de facto illo diligenter inquirat et digne secundum modum culpae corripiat et castiget. 20 Magister grangiae de Villa-sicca qui abbates ad generale Capitulum venientes satis indigne recepit, in Claram-vallem veniat, et in capitulo conversorum verberetur et de cetero stet ad arbitrium domini abbatis Claraevallis et ibi sit per annum. 21 Abbas de Furneis qui, cum obligatus esset debito quinquaginta marcarum, terras emit, et supra aliis excessibus accusatur, eat in Clarem-vallem et ibi stet ad arbitrium domini abbatis Claraevallis. 22 Abbas de Gardo in Claramvallem veniat, et ibi stet ad arbitrium domini abbatis Claraevallis. Quod si infirmitas eius non permiserit eum eum venire, nihilominus ad arbitrium domini abbatis Claraevallis se habeat in loco illo ubi in infirmitate tenetur. 23 Dormitorium Longi-Pontis infra triennium ad formam Ordinis redigatur non obstante sententia quae de non aedificando et debitis continetur. Abbas autem Longi-pontis qui contra formam et consuetudinem Ordinis huiusmodi aedificium construxit, quadraginta diebus extra stallum suum sit et sex diebus in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Quod si forte intra hoc triennium factum non fuerit, nullus ex tunc et in reliquum in eo dormiat, et abbas in sequenti Capitulo super hoc veniat petat. 24 Abbas Vallis-honestae qui contra prohibitionem Capituli mutuo accepit ad usuram, sententiae quae super hoc scripta est, subiaceat. 25 Abbas de Joyaco, provideat quatenus in abbatia sua quae dicitur Risusagni usque ad sequens Capitulum duodecim monachi cum abbate proprio ita honeste et convenienter ordinentur, ut de cetero querela super hoc nullatenus audiatur ; alioquin noverit locum illum alterius iurisdictioni et sine contradictione aliqua resignandum. 26 Gaufridus Percesac conversus Pontigniaci qui anno praeterito tumultum apud Quinciacum concitavit, Claramvallem veniat, ibi mansurus per annum et semel in capitulo verberetur. 27 Abbas de Fontanis, antequam domum suam ingrediatur, ad dominum Eboracensem tanquam ad dominum patrem suum humiliter accedat, et tanquam proprio pastori debitam reverentiam exhibeat et honorem, veniam petiturus de offensa. 28 Quia vero a generali Capitulo hoc ipsum ei alia vice iniungendum est, et contempsit, sex diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua, et quadraginta diebus extra stallum. 29 Abbas de Mellifonte qui visitatorem Domini abbatis Claraevallensis recipere noluit, sed inhoneste tractavit, et nepotem abbatem sine conscientia patris abbatis deposuit et alium loco ejus substituit, et qui super multis aliis excessibus accusatus est et non negavit, usque ad Pascha in Claravalle extra stallum maneat, suspensus ab omni officio abbatis, et de cetero domini abbatis Claraevallis obediat dispositioni. 30 Abbas Septem-Fontium qui infantem baptizavit, et pro tali culpa usque ad praesens Capitulum omni sexta feria ieiunavit, nec celebravit divina, ab huiusmodi poenitentia absolvitur, sed quia sententiam a Capitulo super hoc constitutam adhuc plenarie non perfecit, usque ad Nativitatem Domini maneat extra stallum abbatis. 31 Dominus abbas Claraevallis qui apud Vaucellas visitationis gratia constitutus, quosdam excessus ibi non correxit et praecipue aedificium ecclesiae quod sumptuosum nimis est et superfluum, et multos scandalizavit, tribus diebus sit in levi culpa ; iniungitur ei etiam quatenus ascitis sibi abbatibus de Fusneio et de Ursicampo, ad locum accedat nominatum, et sic emendare quod circa aedificium illud male et contra Ordinis simplicitatem actum est, ut qui audierint similia de cetero non praesumant. 32 Abbas de Savigneio qui monachum peregre profectum et transfretaverat contra Ordinis instituta recepit, tribus diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua, et eumdem monachum in aliam domum remittat, de cetero nullatenus reversurum. 33 Querela quae vertitur inter abbates Trium-Fontium et de Chiminum committitur quatuor abbatibus de Chaladia, de Monasterio, de Altofonte, et de Aureavalle, compositione vel iudicio terminanda, et auctoritate Capituli praecipitur ut quod diffinitum fuerit firmum et stabile perpetuo habeatur. 34 Querela quam proposuit dominus rex Daniae et Norvegiae, contra abbatiam de Alberconen, abbatibus de Blancha Landa, et de Tractus committitur, compositione vel iudicio terminanda. 35 Abbati de Firmitate iniungitur de revocatione monachorum Vallis-Magnae, si honori Ordinis et paci domus viderit expedire. 36 Abbas de Scala-Dei, qui abbatem de Sacra-moenia remisit ad domum suam inordinate, sex diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. 37 Quaestio quae vertitur inter abbates de Hervikesode et de Tinterna, et in praesenti Capitulo multoties est audita, abbatibus de Eleemosyna, et de Qarreira committitur compositione vel iudicio terminanda. Quod si ad sequens Capitulum cum authenticis et instrumentis suis ita sufficienter instructa veniat ut pro qualitate negotii plenam possint et sufficientem sententiam reportare. 38 Quaestio quae vertitur inter abbates de Cumbremar et de Miravalle super quibusdam pasturis eorum terminata est in hunc modum quod ipsae pasturae aequaliter per medium dividentur, et utraque abbatia medietatem earum a parte sua pacifice de cetero possidebit. Quia vero illi de Miravalle maioris quantitate pretii pasturas illas noscuntur emisse quam alii, decrevimus quod illi de Cumbremar domino de Miravalle 25 marchas argenti resignabunt. Huius mandati executio committitur abbatibus de Biduar et de Bordislée ita sane quod auctoritate Capituli generalis abbatibus de Cumbremar et de Miravalle iniungitur quicumque si in aliquo huic mandato duxerint obviare, extra stallum sint et missam non celebrent, nisi pro novitio benedicendo, usquedum ad generale Capitulum veniant, et suam culpam ibi plenius recognoscant. Monachi vel conversi qui in simili culpa fuerint deprehensi, de domo propria penitus expellantur, non nisi per generale Capitulum ad eas de cetero reversuri. 39 Abbas Novaevallis in Suetia qui iam multis annis venire comtempsit ad Capitulum, usque ad Pentecosten ad Claramvallem veniat ; ibidem ad domini Claraevallensis arbitrium super eo et aliis quibusdam quae in eum dicuntur satisfacturus. Si vero venire contempserit, a sede et officio abbatis privetur, donec se generali Capitulo repraesentet. 40 Abbates autem de Esrom et de Vernam hoc ipsum illi denuntient. 41 Pro evocando Joachim dudum abbate et Rainerio monacho, a generali Capitulo litterae dirigantur. Si vero usque ad festum sancti Joannis-Baptistae venire contempserint, omnes abbates et fratres Ordinis nostri eos ut fugitivos devitent. Hoc autem illis denuntiet aliquis ad domini papae curiam dirigendus. 42 Abbas Insulae qui generali Capitulo fuit inobediens de querela quae inter eum et abbatem Monasterii in Argona vertebatur, quercus clx iuxta primum Capituli praeceptum fratribus Monasterii in Argona usque ad festum Omnium Sanctorum ex integro et in pace persolvat. Pro contemptu autem abbas, quadraginta diebus sit extra stallum suum, sex diebus in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Prior vero, subprior et cellerarius tribus diebus sint in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Si vero de cetero contradixerint, Morimundum veniant, et ibi a suis officiis deponantur. Quod si conventus contraire praesumpserit, quod absit, divina ibidem usquedum Capitulo satisfaciant nullatenus celebrentur. 43 Prior de Balerna qui sine consilio abbatis sui dedit viginti quinque libras, in Claramvallem veniat usque ad festum sancti Remigii, et ibi stet ad praeceptum domini Claraevallis abbatis, et hoc illi denuntiet abbas Bullionis. 44 Abbates Bergensis et Aquaebellae, et alii abbates qui hoc anno non visitaverunt filias suas, sex diebus sint in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. 45 Episcopo Eliensi scribatur quatenus libertatem Ordinis nostri diligat, et a suis et ab aliorum pressuris custodiat et defendat ; abbati de Fontanis committitur istud mandatum exequendum. 46 Abbas Bonaevallis in Hispania, qui non venit ad Capitulum suo anno, nec litteras misit, tribus diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. 47 Dominus Cistercii et dominus Claraevallis ad dominum Remensem archiepiscopum et comitissam Flandriae vadant pro Morimundo et pro abbatia Fusnei et aliis quas Nicolaus de Rumilleio vastat et aliis incommodis Ordinis nostri, vel tales mittant abbates qui ad hoc diligenter exequendum idonei videantur. Scribatur autem propter id a Capitulo praenominatis personis. 48 Abbas Novi-castelli et abbas de Mullebrun ex parte Capituli ad comitem Ottonem vadant in instanti pro abbatiis quae in dioecesi Bisuntinea sunt et a Rainaldo praeposito vastantur, ei supplicaturi. Litterae autem a Capitulo super hoc eidem principi dirigantur. 49 Querela de Dalone et de Petrosa, abbates Gratiae-Dei et de Palatio omni occasione postposita usque ad sequens Capitulum compositione vel iudicio decidant. 50 Quoniam mulieres intraverunt in Bellamvallem in festo sancti Petri, abbas tribus diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua ; conventus vero uno die sit in pane et aqua, et privatam accipiant singuli disciplinam. 51 Abbas Rigniaci, qui suos officiales non retinuit ne contra sententiam Capituli facerent emptionem, quadraginta diebus sit extra stallum suum, sex diebus in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. 52 Officiales vero, quia minus acuti fuerunt agnoscere Capituli decreta, usque ad pascha omni sexta feria sint in pane et aqua. 53 Conversus de Prato qui mensam magni altaris movit de loco suo, ut ecclesia iterum dedicaretur in alio tempore, et monachus cuius verbo hoc fecit, a domo propria non reversuri in perpetuum in aliam mittantur, et tribus diebus sint in gravi culpa et ultimi sint semper et uno anno omni sexta feria ieiunent in pane et aqua. Monachus non celebret per annum, et conversus non communicet, nisi in periculo mortis, similiter per annum. Ecclesia vero in eadem Kalenda rededicetur qua prius fuit dedicata, ita sane ut fiat hoc secretissime, et quicquid dedicationis gratia ibidem oblatum fuerit, ad Capitulum ex integro reportetur. 54 Abbas de Crista qui matrem suam visitare contempsit, et priorem Morimundi appellavit ante faciem Dei, usque ad adventum Domini sex diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. Querela vero quae inter Cristenses et Morimundum vertitur, abbatibus Cari-loci, Longi[vadi] et Belliloci committitur irrefragabiliter terminanda. 55 Abbas Sequanae-Portus quia mulieres intraverunt domum eius, sex diebus sit in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. 56 Si data nobis fuerit eleemosyna… etc. *ut ann. 1190, n° 78*. 57 Abstinentia sextae feriae in quadragesima sic teneatur sicut pridem statutum est, ita sane ut si quae facienda est indulgentia, nec pro festo, nec pro alia occasione plus quam tribus feriis usque fiat ab aliquo per totam quadragesimam. 58 De his quae fugitivi furtim attulerint opere mercenario restituendis, sententia sic temperatur ut in providentia abbatis et fratrum sanioris consilii sit, servato vigore tamen Ordinis et meritis personarum. 59 Monachus vel conversus qui per inquietationem suam licentiam extorserit quocumque ire sine utilitate domus, quod fieri non licet, sicut pridem preceptum est in Capitulo generali, non bibat nisi aquam donec ad propria revertatur. 60 Non bibant nisi aquam qui de inquietudine sua equitant ad parentes. *— *Nota quod codices P*3*T*3*anno 1192 tribuunt statuta 34 quae in plerisque aliis fontibus nostris ann. 1195 leguntur. Ideo sub ann. 1195* (*n° 4, 6, 9 ad 42*) *haec invenies statuta cum notis*. 