Martinus episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio, nobili viro, Roberto, duci Burgundie, salutem et apostolicam benedictionem. Petitio tua, nobis exhibita, continebat quod dudum venerabilibus nostris Claromontensi et Autissiodorensi episcopis litteras sub certa forma direximus inter alia continentes quod inter prelatos cathedralium et aliarum ecclesiarum ac monasteriorum aliorumque locorum ecclesiasticorum necnon et capitula, conventus et alias personas ecclesiasticas et etiam seculares ducatus tui ex parte una, et te ex altera, pro communi utilitate habitus dicebatur esse tractatus, ut tu conquiescens a monetarum mutatione frequenti, que prelatis, capitulis, conventibus et personis ac ecclesiis, monasteriis et locis predictis ac universaliter omnibus ipsius ducatus incolis, sicut asseritur, est dampnosa, ex tunc per te ac successores tuos monetam immutabilem, forma, lege ac pondere cudi et fabricari faceres, sub certo valore habendam, tenendam et perpetuo immutabiliter observandam: hoc eidem adjecto tractatui, quod de immutabilitate hujusmodi per nos et carissimum in Christo filium nostrum Philippum, regem Francorum illustrem, solide cautionis remedium preberetur, et quod propter hoc omnes viri ecclesiastici in ducatu existentes eodem de omnibus proventibus, redditibus et obventionibus ecclesiasticis tibi decimam per biennium continuum exhiberent colligendam et solvendam per episcopos in suis civitatibus et diocesibus vel per viros ydoneos ab ipsis episcopis deputandos, ad valorem et taxationem quibus taxati fuerunt in decima concessa subsidio terre sancte, nostro in hiis beneplacito reservato, quiquidem clerici et laici, nobiles et innobiles conditionis libere de aliis suis proventibus darent tibi similiter per biennium continuum decimam; populares vero talliabiles laici quilibet locum et focum tenens per biennium continuum quinque solidos solvere tenerentur; super quibus cum nonnulli ex prelatis, capitulis, conventibus et personis eisdem nobis suas patentes litteras destinassent, nos predictis Claromontensi et Autissiodorensi episcopis, per nostras sub certa forma litteras, duximus committendum ut, vocatis omnibus prelatis, capitulis, conventibus et personis eisdem ac aliis personis ecclesiasticis ducatus predicti quos hujusmodi negotium contingebat, et super hiis eorum requisito consensu, si id de ipsorum vel trium partium eorumdem et prefati regis communi voluntate et consensu procederet, et alias secundum Deum viderent expediens, super quibus omnibus oneravimus episcoporum conscientias eorumdem, receptis a te cautionibus ydoneis, decentibus et honestis tractatui memorato, et quod dicta decima de prefatis proventibus, redditibus et obventionibus ecclesiasticis taxandis juxta valorem et taxationem, habitos, olim circa collectionem decime concesse subsidio terre sancte, colligeretur et solveretur tibi per continuum biennium per episcopos in suis civitatibus et diocesibus vel per viros ydoneos ab ipsis episcopis deputandos, predicti Claromontensis et Autissiodorensis episcopi suum auctoritate nostra preberent assensum. Et si dictas tres partes et regem eundem velle ac consentire contingeret sicut predicitur, reliquam quartam partem singulariter vel communiter ad id, monitione premissa, per censuram ecclesiasticam, appellatione postposita, dicti episcopi coartarent, non obstante si aliquibus ab apostolica Sede indultum existeret quod excommunicari vel interdici aut suspendi non possent per litteras dicte sedis non facientes plenam et expressam de indulto hujusmodi mentionem ac nobis intimarent fideliter per suas litteras predictarum litterarum nostrarum seriem continentes quicquid per ipsos fieri contingeret in premissis; et licet per eosdem Claromontensem et Autissiodorensem episcopos in predicto negotio fuisse processum in aliquo diceretur, nos tamen prefatum Claromontensem episcopum a prosecutione ipsius negotii ex certis causis ammovimus, bone memorie Nivernensem episcopum tunc viventem in dicto negotio eidem Claromontensi episcopo per alias nostras litteras subrogantes. Cum autem memoratus Nivernensis episcopus viam fuisset universe carnis ingressus, nec per eosdem Autissiodorensem et Nivernensem episcopos, prout asserebatur, fuisset in negotio ipso processum, venerabilem fratrem nostrum archiepiscopum Senonensem predicto Nivernensi episcopo in eodem negotio per alias nostras litteras duximus subrogandum, mandantes eisdem archiepiscopo et episcopo Autissiodorensi ut legitimis in dicto negotio per ipsos Claromontensem et Autissiodorensem episcopos habitis et servatis processibus, ipsi archiepiscopus et Autissiodorensis episcopus in negotio predicto procederent juxta earumdem litterarum nostrarum continentiam prefatis Claromontensi et Autissiodorensi episcopis directarum, ita tamen quod negotio decime memorato regi Francorum pro prosecutione negotii regni Aragonie ab eadem sede concesse, nullum per hoc prejudicium pararetur. Iidem vero archiepiscopus et Autissiodorensis episcopus in hujusmodi negotio procedentes, et tandem attendentes quod omnes persone ecclesiastice infra fines existentes dicti ducatus quarum consensus requirebatur consenserant, licet diversis temporibus, negotio memorato, nec contradictor aliquis apparebat injunxerunt tibi ut cautiones ydoneas, legitimas et decentes ac sufficientes prestares eisdem, et te ac successores tuos quo ad premissa omnia et singula obligares, tuque benigne respondens quod omnia contenta in nostris litteris apostolicis adimpleres, satisfactiones quas ipsi a te necnon a dilecta in Christo filia Agnete nata clare memorie Ludowici regis Francorum, consorte tua, iidem archiepiscopus et Autissiodorensis episcopus requirebant, una cum dicta consorte tua dictis archiepiscopo et Autissiodorensi episcopo prestitisti, prout in litteris inde confectis tuo et consortis ejusdem sigillis signatis quas memoratus Philippus rex Francie per suas sub certa forma litteras, ut asseris, confirmavit, plenius continetur. Quibus cautionibus a memoratis archiepiscopo et episcopo sic receptis, iidem archiepiscopus et episcopus predicto tractatui auctoritate apostolica eis in hac parte commissa suum prebuerunt assensum, et quod decima ipsa de dictis proventibus, redditibus et obventionibus ecclesiasticis taxandis juxta valorem et taxationem habitos olim circa collectionem decime concesse subsidio terre sancte predicte colligatur et solvatur tibi per biennium continuum per episcopos in suis civitatibus et diocesibus vel per viros ydoneos ab ipsis episcopis deputandos, beneplacito nostro in omnibus reservato, eo tamen adjecto quod concessio decime predicte negotio decime a nobis concesse memorato regi Philippo pro prosecutione negotii regni Aragonie nullum prejudicium generaret. Quare nobis humiliter supplicasti ut predictis conventionibus inter te ac prefatas personas ecclesiasticas ejusdem tui ducatus habitis, prout in dictis tuis et ejusdem consortis tue litteris continetur, robur adhibere confirmationis apostolice dignaremur. Nos itaque tuis supplicationibus inclinati, quod inter te ac ipsas personas ecclesiasticas in negotio supradicto taliter actum est, et in alterius prejudicium non redundat, ratum habentes et firmum, id auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Nolumus tamen per hoc prefato regi Philippo in dicta decima, ut predicitur, sibi concessa prejudicium aliquod generari. Tenorem autem dictarum litterarum a te et memorata consorte tua, ut premittitur, super predictis satisfactionibus prestitarum de verbo ad verbum presentibus inseri fecimus, qui talis est : Universis presentes litteras inspecturis, Robertus dux Burgundie, et Agnes ejus uxor, filia bone memorie Ludowici quondam regis Francie, salutem in Domino. Expediens rei publice et animabus nostris salubre fore credimus, si statum ducatus nostri et terre nobis subjecte in melius deducamus. Hinc est quod universis presentibus et futuris serie presentium intimamus, quod cum tractatus esset habitus pro communi utilitate et prelocutus inter nos Robertum ducem predictum ex una parte, et reverendos patres Eduensem, Lingonensem et Cabilonensem episcopos, et capitula ecclesiarum cathedralium Eduensis et Cabilonensis et quedam alia capitula earumdem diocesium, necnon et quosdam abbates, priores et alias personas ecclesiasticas tam religiosas quam seculares ducatus nostri Burgundie, super eo quod persone ecclesiastice predicte requirebant a nobis quod nos et heredes nostri ac successores universi et singuli et a nobis causam habentes a monetarum mutatione frequenti que prelatis, capitulis, conventibus et personis ac ecclesiis, monasteriis et locis eisdem et universaliter omnibus incolis ipsius ducatus asseritur esse dampnosa, cessaremus omnino, et quod decetero nos et heredes nostri et successores vel a nobis causam habentes monetam immutabilem forma, lege et pondere cudi ac fabricari faceremus sub certo valore habendam, tenendam et perpetuo immutabiliter observandam. In recompensationem vero hujus monete immutabilis faciende tam prelati quam capitula, abbates, conventus et alie persone ecclesiastice in nostro ducatu predicto existentes de omnibus proventibus, redditibus et obventionibus ecclesiasticis darent nobis decimam per biennium continuum colligendam et solvendam per episcopos in suis civitatibus et diocesibus, vel per viros ydoneos ab ipsis episcopis deputandos, ad valorem et taxationem quibus taxati fuerunt in decima concessa subsidio terre sancte; nobiles viri et innobiles, clerici et laici conditionis libere existentes de suis proventibus et redditibus darent nobis similiter decimam per biennium continuum tantummodo. Populares vero laici talliabiles, quilibet locum et focum tenens, daret nobis quinque solidos per biennium similiter continuum, summi pontificis super premissis bene placito reservato. Tandem accedente consensu excellentissimi domini nostri Philippi Dei gracia Francie regis, accedente etiam consensu episcoporum, prelatorum ac personarum ecclesiasticarum tam religiosarum quam secularium ducatus nostri super premissis tenendis hinc inde et complendis, nos Robertus et Agnes predicti promittimus, nos facturos decetero et imperpetuum monetam immutabilem et eam facere cudi ac fabricari legitimam forma, lege et pondere, scilicet quod moneta nostra decetero immutabilis continebit impressionem solitam; item, erit talis ponderis, videlicet quod decem et novem solidi et octo denarii Divionensium faciant marcham Trecensem; item, quod in ipsa marcha decem et novem solidorum et octo denariorum erunt due uncie argenti puri de Montepesulano, et sex uncie metalli quando exibunt de fabrica, et hec erit lex; item, valor et status monete erit talis: scilicet quod quindecim denarii Divionensium valebunt duodecim parvos Turonensium communiter currentes, et sic immutabilis perpetuo permanebit; item, quod de moneta sub forma, lege et pondere predictis tantum faciemus quod sufficiet ad usum patrie; item, volumus et consentimus quod moneta hujusmodi de biennio in biennium examinetur, quando exibit de fabrica, per Eduensem et Cabilonensem episcopos vel alterum eorumdem, convocatis duobus castellanis ducatus nostri predicti quos viderint ad hoc ydoneos, et si inveniatur suo pondere, lege vel aliquo predictorum defraudata, volumus et consentimus quod dicti episcopi seu alter ipsorum nos et successores nostros et a nobis causam habentes possint sine strepitu judiciario excommunicationis vinculo innodare et terram nostram supponere ecclesiastico interdicto. Volumus etiam et consentimus quod potestatem faciendi et fabricandi monetam ac ipsam monetam amittamus et ad regem Francie devolvatur moneta in suo statu et robore permanente; item, promittimus in omnibus quod super hoc non petemus gratiam nec recipiemus eam si nobis vel successoribus nostris facta fuerit a regia majestate; item, promittimus omnia dampna restituere que incole ducatus nostri propter hoc sustinebunt, omni strepitu et lite semotis. Volumus etiam et consentimus quod si in premissis vel aliquo premissorum deficeremus, quod absit, per dictum dominum regem, per captionem bonorum nostrorum et sasinam ducatus nostri, nos et successores nostri possimus compelli ad observationem premissorum; item, volumus et consentimus quod sanctissimus ac dominus papa qui pro tempore fuerit nos et heredes nostros ac successores valeat excommunicare et ducatum nostrum supponere ecclesiastico interdicto; item, volumus et consentimus quod heredes nostri et successores qui pro tempore fuerint in novitate sua, prestent juramentum hujusmodi de premissis observandis episcopis predictis vel eorum capitulis, sedibus vacantibus, infra tres menses postquam ducatum intraverint, et litteras suas tribuant dupplicatas super premissis inviolabiliter observandis; item, promittimus nos daturos litteras dupplicatas domini Pape ac etiam litteras domini nostri Philippi Dei gratia regis Francie, seriem presentium continentes de premissis omnibus et singulis inviolabiliter observandis; item, volumus et consentimus quod heredes nostri et successores, qui pro tempore fuerint in novitate sua renovent litteras presentes dupplicatas, cum a predictis episcopis vel eorum altero fuerint requisiti, et litteras regis Francie, qui pro tempore fuerit, renovare procurent; item, volumus et consentimus quod nullus usus, nulla consuetudo, nulla prescriptio possit nobis prodesse et incolis ducatus nostri obesse in premissis seu aliquo premissorum. Et hec omnia nos Robertus et Agnes prenominati promittimus ad sancta Dei evangelia nos firmiter, fideliter et legitime servaturos, et pro premissis omnibus et singulis observandis obligamus nos et heredes et successores nostros universos et singulos et omnia bona nostra mobilia et immobilia, presentia et futura, necnon et nostrum ducatum et omnes proventus et exitus ipsius et omnia feuda nostra et retrofeuda et alia jura personalia et realia ubicumque sint et in quibuscumque locis existant, et super hiis omnibus et singulis supponimus nos jurisdictioni domini Pape ac domini Regis Francie et episcoporum predictorum ubicumque fuerimus commorantes. Renuntiantes quo ad premissa et singula premissorum omnibus privilegiis et indulgentiis concessis et concedendis, ac omnibus exceptionibus juris et facti ac consuetudinis que nobis et nostris possent in hac parte prodesse et incolis ducatus nostri obesse. In cujus rei testimonium et munimen sigilla nostra presentibus litteris duximus apponenda. Datum Parisius, die jovis post Assumptionem beate Marie Virginis, anno Domini Mº CCº octogesimo quarto, mense augusti.