Lucius episcopus servus servorum Dei dilectis filiis Petro abbati monasterii Cistercii eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis in perpetuum. Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse subsidium ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet aut robur quod absit sacre religionis infringat. Ea propter dilecti in Domino filii vestris iustis postulationibus clementer annuimus et prefatum monasterium in quo divino mancipati estis obsequio sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes ut ordo monasticus qui secundum Dei timorem et beati Benedicti regulam in vestro monasterio institutus esse dinoscit perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones quecumque bona idem monasterium in presentiarum iuste et canonice possidet aut in futurum concessione pontificum largitione regum vel principum oblatione fidelium seu aliis iustis modis prestante Domino poterit adipisci firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis grangiam scilicet vestram de Gergulio, grangiam Fabrice, grangiam de Cispeio, grangiam de Briteneio, grangiam de Museio, grangiam de Tarsuleio, grangiam Destanneii, grangiam Tanteneii, grangiam de Roseriis, grangiam de Sauleiis cum omnibus appendiciis earum. Cellaria quoque vestra de Vogeto, de Muresaut, de Berna, domum vestram Divionensem, de Alosa cum omnibus appendiciis eorum. Domum eciam quam Rainaldus Belnensis vicecomes et uxor eius Hodierna et eorum filii Hugo, Humbertus, Rainaldus, Hagano eorumque soror Raimuldis in loco qui dicitur Cistercium vobis dederunt et quod Gerunta Divionensis cenobii abbas assensu capituli sui apud Cistercium monasterio vestro concessit. Et omnes consuetudines quas Odo dux Burgundie in possessionibus Cistercii et Tarsuleii et exactiones omnes in vineis territorii de Veona et de Flageio pascua quoque in universa terra sua ceterasque aizencias suas ecclesie vestre donavit, pedagium et eminagium, ventas eciam cum omni alia exactione et costumia que Hugo dux Burgundie cum plenissimo usuario in omni dominicatura sua domui vestre dedit. Et ut omnes fratres de omnibus abbatiis vestri ordinis per omnem terram suam securi vadant absque pedagio, minagio, venta et omni alia costumia res proprias portent et vendant et ad proprios usus necessaria emant. Et quicquid Rainaldus comes Burgundie vobis universoque ordini vestro in publicis vectigalibus ad redditum thelonei sui pertinentibus et quoscumque exactiones que a vendentibus sive ementibus vel transeuntibus sollempniter solent exigi in toto comitatu suo perpetuo remisit. Et quod Amaricus dominus de Miroaldo vobis et universo ordini remisit similiter ut omnes per terram suam transeuntes ab omni pedagio, exactione et costuma sint liberi et quieti et quicquid Stephanus comes Burgundie dedit vobis scilicet hominem unum Giroldum pellificem et eius heredes cum omni hereditate sua apud Ledonium et de muria singulis ebdomadis duas monteias et toti Cisterciensi ordini per universam terram suam pedagium et omnem exactionem et vobis annuatim unam carratam salis. Usuaria et pasturas que per omnem suam Herveus dominus Virgeaci domui vestre donavit XL quoque solidos quos Agnes comitissa de Montepancero et de Grinneaco de costumiis Vitelli singulis vobis reddendos annis concessit. Vineam et veteris clausi apud Muresaut quam Odo dux Burgundie et Hugo filius eius ecclesie vestre perpetuo contulerunt cuius vinee decimam quidam miles nomine Hugo de Cavenniaco rogatu Hugonis ducis domui vestre concessit. Donationem eciam quam super omnibus querelis grangiarum vestrarum Staneii et Roseriarum Wido de Sumbernum domui vestre perpetuo remisit et pasturas villarum suarum Moelem scilicet et Cohuns, Puscis, Arci et Bovi quas vobis omni tempore concessit. Totum quoque clausum vinee quam Hugo Rufus filius ducis Burgundie Castelluli Cabilonensis dominus per manum Petri Cabilonensis episcopi absque retentione et exceptione vobis dedit. Decimas eciam et omnes redditus terre culte et inculte que infra clausum dicti Hugonis Rufi apud Muresaut habetur quos Hugo abbas Sancte Margarete et eius conventus domui vestre concessit calumpnias eciam querimonias Bernardi de Momsechirt et Dominici de Lacraa quas domui vestre per manum Eduensis episcopi benigne et integro remiserunt. Pactum quoque vestrum cum monachis Virgeacensibus idem quicquid habetis ab eis vel acquirere potestis in terris cultis vel incultis a strata publica que a Belna Divionem tendit sicut rua Morlem vadit ab ipsa strata usque in verticem montis qui Belmont vocatur et ab ipsa rua Morlem usque ad fluvium qui vocatur Veoget pro vinea de X iornalibus vinearum IIIIor solidos annuatim monachi Virgeacenses habeant a vobis. Compositionem quoque Johannis prioris Virgeacensis et tocius capituli sui super territorio de Destein tam in terris cultis quam incultis in omnibus denique appendiciis eius in pascuis, pratis, aquis, decimis et in omnibus que ibi possederant quam ecclesia vestra fecit pro XL sextarii annone singulis annis reddendis. Donum quoque Hervei domini Virgeaci qui inde quicquid habebat vel habere debebat in omnibus commodis vel calumpniabatur apud Destagnum et in omnibus appendiciis eius in terris cultis et incultis, in pascuis, pratis, aquis, nemoribus, in iusticia ville et in omnibus aliis rebus vobis donavit. Similiter donum Widonis Virgeacensis castri domini qui quicquid Herveus de Virgeio vel quicumque ibi de ipso tenebant in territorio de Destein et in omnibus appendiciis eius vobis laudavit et concessit pasturas eciam usuaria in omni dominio suo tam in bosco quam in plano ubi vero aliquos participes secum habuerit in fondo possessionis sue quantum ad ipsum pertinet libera vobis usuaria concessit ut a suis participibus quecumque potueritis acquiratis et ubicumque usuaria et pasturas ab hominibus suis de suo inde casamento acquirere poteritis liceat vobis acquirere et acquisita possidere sine contradictione vel sua vel heredum suorum excepto dumtaxat fundo possessionis. Omnia eciam que domus vestra ea die tenebat qua presentem donationem prefatus Wido vobis fecit quecumque ipsa fuerint vel quocumque modo pertinere visa fuerint vel ad dominicaturam vel ad casamentum Virgeaci libere in perpetuum vobis tenenda concessit ut nulla deinceps vel a se vel ab aliquo heredum suorum moveatur calumpnia vel reclamatio audiatur. Donum nichilominus Elisabeth domine castri Virgeaci et multorum aliorum maxime dominorum Marriniacensis castri qui quicquid apud Britiniacum et Giminniacum possederant absque ulla retentione vobis dederunt. Quicquid preterea domini castri Mariniaci Haimo videlicet et uxor eius Agnes et filii eorum Willermus et Walo et eiusdem A de alio viro filii Doo et Warus ac Doo et uxor eius Ricantia et filii eorum Hugo et Haimo in Britiniaco et Giminniaco tenuerant vobis concesserunt ratum et omnino habuerunt et vobis concesserunt si quilibet homo aliquid de eis tenens in predictis vel aliis potestatis eorum locis donum vel compositionem ecclesie vestre inde fecerit. Donum eciam Rainaldi Sancti Germani Parisiensis abbatis et capituli eius qui quicquid sui iuris erat in terris, silvis, pratis que Hergodus in fundo Giminiaco tenuerat vobis dederunt et quicquid spinis vel silvis occupatum invenissetis in illa parte terrarum, silvarum, pratorum que in eodem fundo Giminiaco abbas et monachi Sancti Germani possedeant vobis concesserunt in omni et terra Gilleacensis potestatis usuaria ad pastum porcorum et aliorum animalium et ad omnia vobis necessaria tam in pratis quam in aquis et silvis. Donum eciam Bisuntini episcopi campum scilicet vinosum et duo iugera apud Brenniacum que sine ulla prorsus retentione cuiuslibet exactionis domui vestre donavit. Concessionem quoque Odonis domini Marrinniaci castri quam vobis fecit sopitis omnibus querelis quas adversus vos habebat pro eo quod acquisieratis apud grangiam Britiniaci vel apud Veoget vel in aliis locis potestatis sue sive per emptionem sive per donationem. Elemosinam eciam dominorum castri Marrineaci Aimonis scilicet et coniugis eius Waronis quoque et Widonis filiorum dicte coniugis ac Dodonis et uxoris eius filiorumque eorum Hugonis et Aimonis quam domui vestre dederunt et ratum habuerunt sicut et Arnulfus Cornu si quis hominum aliquid de eis tenent et donationem quoquomodo inde vobis fecerit et quicquid Elisabeth domina Virgeacensis castri in territorio Gergulii vobis contulit integre et pure nichil inde sibi retentans et omnem sensum de territoritorio Gergulii quem pro commutatione parrochie Cambusii canonici Virgiacensis vobis guirpiverunt et quicquid in fundo qui vocatur Vervals et fundo qui dicitur Civeri quem dedit Hugo dux Burgondie et uxor eius ac filii eorum. Et quicquid Warnerus de Sumbernum et uxor eius ac filius eorum Arverius, Albertus et uxor eius Agnes vobis concesserunt et alii multi quibus pro terris istis annuatim V sextarios annone medietatem frumenti et medietatem ordei quale terra illa producit solvere tenemini et eciam terram illam super fluvium Segunnam sitam que Tantenans appellatur quam vobis Hanricus Angelicensis donavit. Similiter terram Lastricii dominatum scilicet ville, nemora, prata, aquas que Boso de Crusillis et uxor eius per manum donni Amedii Laulanensis episcopi vobis concesserunt et decimas grangie vestre de Tantenes ad ecclesiam de Panni pertinentes quas Humbertus Bisuntinus archiepiscopus ecclesie vestre donavit. Et quicquid ecclesia Divionensis et curia Bertoldi in territorio de Saules in pratis, nemoribus, aquis, in omni planicie et ceteris quibuslibet rebus per manum Godefridi Lingonensis episcopi capitulo vestro concessit ita ut singulis annis Divionensi ecclesie X solidos Divionensis monete persolvat et ipsa usus nemorum ad ligna cedenda ob reparationem domus sue retinuit et quicquid iuris canonici Sancti Mammetis Lingonensis ecclesie habent in territorio Tarsule in ea parte aque in qua villa Saluns et ecclesia de Yssorria sita est et ex altera parte aque quicquid de eodem territorio habent a via que a territorio Cistercii tendit ad calciatam molendini fratrum Cistercii quod surper aquam Salun situm est in usum et quedam alia sicut in carta continentur. Quicquid eciam Hoto de Troens dedit vobis in territorio Tarsulle vel quicquid ab ipso illic tenebatur in terris, silvis, pratis, aquis, pascuis, nichil excipiens in omni territorio nisi sicut in carta vestra diffinitur. Similiter quicquid Humbertus Arnaudus de Divione et mater eius habebant in territorio Tarsulle in terris, silvis, pratis, aquis, pascuis que domui vestre omnino dederunt salvo tamen censu annuo VI sextariorum frumenti et totidem annone quale in ipsa terra nascitur. Et quicquid preterea Wido frater Hotonis de Troens habebat in Tarsulla in terris, silvis, pratis, aquis, pascuis vobis dedit nichil sibi retinens. Donum nichilominus Walteri Lingonensis episcopi et tocius eiusdem ecclesie capituli videlicet quicquid ad ecclesiam suam pertinet in finagio de Tarsulla et in omni territorio eiusdem ab Haietis versus ipsam grangiam aquas et prata et terram tantummodo planam que Vevra nuncupatur et alveum in terra sua ad deducendam aquam molendino vestro necessariam. Hoto eciam de Trohens et frater eius Wido nepos quoque eorum Girardus quicquid possedeant in territorio Tarsulle in omnibus commodis et costumiis et quicquid de feodis et casamentis ad eos pertinentibus iam acquisistis et deinceps acquirere poteritis totum domui vestre possidendum perpetuo concesserunt nichil penitus retinentes preter hominum feodatorum et excepto quod homines sui de Cavigne de nemore quod suum fuit si necesse eis fuerit ad usus tantum propriarum domorum accipiant. Elemosinam quoque Godefridi Lingonensis episcopi quam capitulo vestro dedit omnem videlicet partem decime territorii de Roseriis que sui iuris erat et ad presbiteratum Mediolani pertinebat condente Nicholao tunc temporis eiusdem ville capellano et preter hoc quicquid Arnulfus de Ruelea habebat apud Mosaicum et in omni territorio eius in terris, decimis, pratis, pascuis et in omni terra quam possidebatis et excolebatis apud Mariniacum et de casamento quod Bernardus sororius eius ab eo tenebat vineam videlicet unam apud Mosaicum totum vobis donavit et usuaria in pascuis de Ruelea vobis dedit et confirmavit. Comutationem quoque domini Stephani Eduensis episcopi quam assensu tocius capituli sui vobis donavit vallem scilicet de Albana in longum a planga usque ad fundum Crispiacensis territorii nichil in ea sibi retentans preter larricium, cimiterium et aquam que tamen tali pacto sibi retinuerunt ut nunquam ibidem quenquam hominem habitare neque aliquam edificationem excepta sola cultura terre facere permittentur. Concessionem quoque Martelli et Fulconis filiorum Fulconis domini de Malliaco quam vobis dederunt in passagiis et naulis et in piscatura quam ante generale capitulum in aquam eorum ab Ausona in usum singulis annis per VIIIo dies habetis. Helemosinam eciam Henrici Trecensis comitis palatini quam generali abbatum capitulo contulit XXti videlicet libras annui redditus in pedagio pontium ita quod quisque pedagium illud tenuerit Xcem libras in festivitate sancti Petri intrante augusto et Xcem libras XV die post Pentecostem nuntio vestre ecclesie persolvet hoc idem et Maria Trecensis comitissa una cum filio suo Henrico hoc ipsum laudante vobis donavit et assignavit. Similiter et elemosinas Gerardi comitis Viennensis et Masticonensis et fratris sui Stephani quas domui vestre fecerunt hoc ipsum laudaverunt filii eius Willermus et Galcherus et iuraverunt quod quando ad regimen terre pervenerint monachis ordinis vestri in omnibus dictis elemosinis eandem pacem et libertatem tenebunt quam pater eorum G promisit et tenendam iuravit. Donum quoque Stephani comitis Burgundie quod vobis dedit assensu uxoris sue Joete et filii sui Stephani in puteo Ledonii de muria ad ipsum pertinente singulis ebdomadis perpetuo a vobis possidenda et quomodocumque vel quandocumque duas alias monteas possetis acquirere liberam facultatem vobis dedit et in quantum ad ipsum pertinuit laudavit et fundum unius baerne quam a Johanne Barun et uxore eius Cecilia et Duranno genero eorum acquisieratis concessit. Dedit eciam vobis ut per omnem terram suam et per aquas res proprias libere portetis et ducatis vendatis et necessaria ematis absque pedagio venta et eminagio et omni alia exactione et hominem unum Giroldum nomine cum omnibus heredibus suis et omni possessione liberum et emancipatum ab omni costuma que omnia comes Stephanus in generali abbatum capitulo omnibus vestri ordinis dedit. Predictam eciam libertatem quam Ludobicus rex Francorum omnibus fratribus vestri ordinis concessit. Donum quoque Petri Cabilonensis episcopi VIIIo scilicet solidos censuales in ecclesia de Sparna quos vobis dedit ad solvendum censum quem debetis ecclesie Belnensi unde tenetur presbiter qui ecclesiam de Sparna tenuerit annuatim vobis vel ubi vos constitueritis VIIIo solidos de redditibus ecclesie reddere. Et propter hoc donum Guidonis domini Virgeaci qui quicquid habuit in cumba de Albania in sua dominicatura vobis dedit assensu filii sui Hugonis nec non et illud quod alii de ipso tenuerunt ita ut concedat et ratum habeat quicquid vos ipsi ab eis acquirere poteritis. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus aut sumptibus excolitis sive de nutrimentis animalium vestrorum decimas a vobis nullus presumat exigere. Paci quoque et tranquillitati vestre ordinis que vestri paterna sollicitudine providentes auctoritate apostolica prohibemus ut infra clausuram locorum sive grangiarum vestrarum nullus violenciam vel rapinam seu furtum facere vel hominem capere audeat. Liceat eciam vobis et omnibus ordinis vestri abbatibus clericos vel laicos ex seculo fugientes liberos et absolutos ad religionem vestram suscipere et absque contradictione aliqua retinere. Ad hec ne ad perturbationem quietis vestre alicui ecclesiastice seculari ve persone de vicinitate loci ulla prebeatur occasio in terris vestris aut infra leugam ab abbatiis vestris quod inde merito vobis scandalum videatur generari seu quies vestra turbari habitationem aliquam fieri auctoritate apostolica prohibemus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat prefatum monasterium perturbare aut eius possessiones auferre vel ablatas retinere minuere seu quibuslibet fatigationibus vexare sed illibata omnia et integra conserventur eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura salva sedis apostolice auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularis ve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens temere contra eam venire temptaverit secundo tercio ve commonita nisi presumptionem suam congrua satisfatione correxerit potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniquita cognoscat et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et redemptoris Domini nostri Jhesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura servantibus sit pax Domini Jhesu Christi quatinus et hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis inveniant. Amen Amen Amen [Adiuva nos Deus salutaris noster. Sanctus Petrus. Sanctus Paulus. Lucius papa III]. Benevalete. Ego Lucius catholice ecclesie episcopus. † Ego Petrus tituli Sancte Susanne presbiter cardinalis SS. † Ego Vivianus tituli Sancti Stephani in Colio Monte presbiter cardinalis SS. † Ego Centhius presbiter cardinalis tituli Sancte Cecilie SS. † Ego Arduinus presbiter cardinalis tituli Sancte Crucis in Jerusalem SS. † Ego Matheus presbiter cardinalis tituli Sancti Marcelli SS. † Ego Laborans presbiter cardinalis Sancte Marie Transtiberi tituli Calixti SS. † Ego Jac. Sancte Marie in Cosmidyn diaconus cardinalis SS. † Ego Arditio Sancti Theodori diaconus cardinalis SS. † Ego Rainerius Sancti Georgii ad Velum Aureum diaconus cardinalis SS. † Ego Gratianus Sanctorum Cosme et Damiani diaconus cardinalis SS. † Ego Cunradus Sabinensis episcopus et Salzburgensis minister SS. † Ego Theodinus Portuensis et Sancte Rufine sedis episcopus SS. † Ego Petrus Tusculanus episcopus SS. † Ego Paulus Prenestinus episcopus SS. Datum Velletri per manum Alberti Sancte Romane ecclesie presbiteri cardinalis et cancellarii idibus madii indictione XV Incarnationis Dominice anno Mo Co LXXXII pontificatus vero domini Lucii pape III anno primo.