Iam incidenter, sed necessario his interpositis, ad proposita me reuerti assumpta principaliter materies cogit. Vnde illa quæ de magnifico  supercœlesti Christi corporis sacramento miracula adhuc dicenda sunt, vltra differenda non sunt. Frater quidam cum honore nominandus, cum dulcedine recolendus Gerardus nomine, magni illius Cluniacensis Monasterij magnus  ipse vitæ merito monachus fuit. Hic a pueritia in clericali habitu ad pedes memorandi sancti Patris Hugonis educatus, virtutum eius imaginem multa ex parte in ipso expressam ostendit. Nam, quod non parum difficile est, in medio seculi constitutus,  in igne non adustus, iuueniles annos absque castitatis naufragio euasit. Coætaneorum quippe lasciuiam innato pudore abhorrens, maturis Clericis siue Monachis adhærebat. Quorum cohabitatione ad potiorem honestatis amorem informatus, ad Ecclesiastica quoque officia frequentanda  amanda, paulatim instituebatur. Vnde contigit vt optimo vsu cum ætate sensim conualescente, tantum erga diuina amorem conciperet, vt præ cæteris virtutibus, hic arctius eius semper animum possideret. In his  huiuscemodi studiis toto pene adolescentiæ tempore decurso, a iam dicto beato Patre Hugone in monachum susceptus est. Qui habitu religionis indutus, seculum se exuisse, bonis  propemodum perfectis actibus demonstrauit. Puræ  simplicis monachus vitæ, vere, secundum Domini dictum, Israelita in quo dolus non est. Iniuriarum immemor patientiam conseruabat: quem si irasci cōtingeret, paulo post iratum fuisse grauiter pœnitebat. Nil simulare nouerat: sed qualis interius existebat, talem se exterius demonstrabat. Ad os eius si accederes, statim quæ dico vera esse comprobares. Diuinarum rerum saporem quem a puero imbiberat, sic tenaciter cōseruabat: vt eius pene vniuersa verba vel facta diligenter considerantibus, nil aliud quam cœlestem fragrantiam redolerent. Ecclesiasticis officiis ita deuotus insistebat, vt nec labor diurnus, nec requies nocturna eum in his aliquando reddere segnē valerent. Graue se incurrisse reputaret delictum, si vel somno coactus, vel cogitationibus aduocatus, de prolixa Cluniacensium psalmodia vnum saltem versum intermitteret. Cumque nihil psalmorum, nihil reliquorum officiorum os eius præteriret, intellectum quoque quem poterat dictis adhibebat,  Deo iugiter immolans sacrificium laudis, iuxta Apostolum spiritu  mente psallebat. Religiosa etiam in exterioribus strenuitate eleganter pollebat: cuius rei gratia in multorum Prioratuum administratione,  subditis vtilis,  omnibus quibus innotescere poterat, carus erat. Obedientiæ singularis conseruator tanto eam affectu colebat, vt nefas duceret, si vel in modico nutum iubentis excederet. Expertus sum ipse magnam in hac virtute eius constantiam: cui cum sæpe grauia,  quæ aliis vix iniungere auderem, facillime imponerem: alacriter iniuncta suscipiebat,  alacrius adimplebat. Romam quodam tempore pergens, illo illisque iter meum comitantibus, Senam quæ de præcipuis Thusciæ vrbibus est, hospitandi causa diuerti. Die sequenti maturius hospitari cupiens, ante lucis exortum iter arripui. Cumque iam duo fere miliaria ex vrbe progressus peregissem, subito post nos vocem currentis equitis velut a longe audiui: eaque audita substiti. Qui cum ad nos se sustinentes peruenisset, insidias nobis in via a duce Conrado quorundam instinctu parari narrauit: eaque de causa reditum persuasit. Quo impetrato, ego quidem cum sociis retro redij: Gerardum vero (quoniam promptior eo ad obediendum non aderat) ad Dominum Papam exigente necessitate direxi. Recedens ille a nobis, nondum plene sex viæ (vt arbitror) miliaribus expletis, insidiantes incurrit. A quibus comprehensus, rebus omnibus ablatis ad deserta  prærupta montium violenter abductus est. Vbi in altissima turri conclusus, multaque incommoda perpessus: postquam pericula carceris euasit, se aliquid propter obedientiam passum fuisse, gauisus est. Super omnia vero salutarium altaris sacramentorum amorem, corpori virtutum suarum velut quendam verticem imposuerat: quo vehementi cordis annisu in alta sublato, ipsa quoque cœli intima penetrabat. Quis enim facile referre valeat, quam claro ille fidei oculo Iesum Dominum sub velamine sacramentorum non velatum admirabatur, sed reuelatum cōtemplabatur? Nullam intellectui eius species exterior caliginem inferebat, sed velut cum Apostolis in terra gradientem, cum beata Virgine in cruce pendentē, cum Maria Magdalene a mortuis resurgētem, intuitu spirituali cernebat. Contulerat ad hoc sacri corporis  sanguinis Christi mysterium totam spem suam,  quotidiana pene oblatione pro suis ac totius mundi peccatis filium patri sacrificans, se quoque ipsum multa cordis deuotione  lachrymarū profusione pariter immolabat. Videres eum assistentem altari, profundo plerumque fletu totum concuti, verba singultibus interrumpi, grauibus pectus suspiriis vrgeri cerneres: vt intelligi daretur prorsus ab humanis alienatum, ad diuina subleuatum, non tantum mente, sed ipso pene corpore sic in cœlestibus cōuersari, vt de illo etiam a Domino dictum videretur, Qui manducat carnem meam,  bibit meum sanguinem, in me manet  ego in illo. Et qui manducat me,  ipse viuit propter me. Et alibi. Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Quam vitam ne quis putaret temporalem, rursum ait: Si quis manducauerit ex hoc pane, viuet in æternum. His Domini nostri promissionibus, vitam in his se sumere certus æternam, insatiabili (vt sic dicam) auiditate, pane cœlesti noster hic Gerardus inhiabat,  beatam animæ suæ esuriem pastu quotidiano recreabat. Istis bonorum operum exercitiis a prima iuuentute ad vltimam vsque fere senectutem perductis, tandem dignus habitus est, cui aliquid secretorum suorum Dominus reuelaret. Quod in his corporis  sanguinis sui mysteriis ideo singulariter agere voluit, vt  eorundem Sacramentorum veritatem ostenderet,  hunc de quo loquimur, non frustra in his spem suam posuisse monstraret. Vnde  animi eius affectionem sibi bene acceptam fuisse ostendit: quando eum congruente eius deuotioni miraculo, tam magnifice decorauit. Testis huius tam admirandi miraculi ipse est, cui vtrum credi debeat, vita præcedens  finis subsequens declarat. Non tamen horum spontaneus relator extitit: sed a me secreto adiuratus, quod prius quasi sub alterius nomine dixerat, sibi reuelatum fuisse indicauit. Et ne aliquis in corde meo scrupulus remaneret, licet de verbis eius simpliciter prolatis in nullo dubitarem: quod de visione aperuit, nominis Dei  Christianæ spei interposita testificatione confirmauit. Extorsit tamen a me prius secreti fidem; vt quoad ipse viueret, alto illud silentio conseruarem. Sed eo iam a vita præsenti morte carnis exempto, oportet ea propalari ad Dei gloriam: quæ ille dū vixit ad sui voluit celari cautelā. Habetur in Cabilonensi Episcopatu villa quæ Bellus mons dicitur, ad ius Cluniacensis monasterij spectans, vbi in honore beatæ Dei genitricis  Virginis est Ecclesia: ob eiusdem singularem memoriam, singularem (vt a multis comperi) orandi dans gratiam. Sunt ibidem  domus paruæ paucis ad manendū monachis satis congruæ. Erat tunc ibi circa natalem Domini iam dictus venerabilis Gerardus,  studiis supra scriptis infatigatus instabat. Aduenerat circuncisionis Dominicæ sacratus dies,  ille nocturnis vigiliis deuote expletis, ad diurna se officia deuotius implenda parabat. Ventum est ad Missam,  more suo vestibus sacris exterius paratus, interius spiritu  fide repletus, ad altare accessit. Cumque cæteris expletis ad Canonem peruenisset,  verba diuina, panis  vini substantiam in Christi carnem  sanguinem commutantia consummasset; paululum ante Dominicam orationem forte oculos ad sacra ipsa conuertit. Et ecce stupeo referens: formam quidem panis quem altari imposuerat non vidit, paruum vero puerulum manibus  brachiis more infantiæ gestientem pro eo conspexit. Hæsit itaque conspiciens debito timore turbatus,  nesciens quid ageret, ad inusitatum  cœleste spectaculum tremens admirabatur. Legi olim quiddam his quæ refero simile, sed dignatio aliquid nostro miraculo voluit addere, propter quod nullum huic inueniretur æquale. Nulla enim ætas præterita hoc conspicere meruit, quod nostris diebus auctor horum sacramentorum Deus Gerardo nostro videndum concessit. Nam dum hoc stupidus miraretur, conuertens oculos ad latus altaris, conspicit mulierem honestissimæ formæ,  vt intellectu conceperat, beatam semper Virginem eiusdem Dei pueruli matrem, diligenti eum  velut materna custodia multa cum reuerentia obseruantem. Iuxta quam cernit angelici decoris virū, immo, vt vere erat, a Deo missum Angelum, cœlestibus sacramentis pariter cum illa astantem. Quantum in corde ista cernentis tunc lætus accreuerit timor, quam multiplicatum fuerit gaudium, qualiter cor eius,  caro eius exultauerunt in Deum viuum, nec ego scribere, nec ille mihi potuit referre. Additur adhuc inaudito miraculo testimonium Angelicum,  eum quem altari videbat assistentem, audit sibi Angelum dicentem. Verba ipsa mihi ab eo sæpe relata, nihil plus minusve continentia, dicturus sum. Quid, inquit Angelus, miraris? hic puer quem conspicis, cœlum gubernat  terram. His dictis, cœlestis visio abscessit. Post hoc dum rursum oculos ad salutaria sacramenta reduxisset, infantem iam videre non potuit. Sed panis speciem vt prius fuerat, altari superimpositam vidit. Hoc tanto miraculo dignus habitus,  eodem Christi corpore quod conspexerat satiatus, missam supernæ gratiæ muneribus donatam ille Dei presbyter consummauit. Et ne forte venerandus vir tanta visione minus dignus ab aliquo fuisse putetur, quiddam non quidem huic miraculo simile, sed tamen non vile per hunc gestum, referendum esse videtur. Regebat aliquando, quod Niuernis habemus, Sancti Saluatoris Monasterium sibi a sancto Patre Hugone commissum. Orta est lis inter eum  quendam suum Præpositum, pro qua, die agendi constituta, ad causam vterque conuenit. Affuit multitudo nobilium, clericorum,  Monachorum non paruus numerus, vulgarium vero constipatio vniuersa replebat. Assedit Prior Gerardus inter medios, reliqui eum vndique ambierunt. Venit  cum suis Præpositus, contra illum causam acturus. Aderant electi iudices, qui vtriusque actione audita, litem iudiciario ordine dirimerent. Rem de qua agebatur nulla nominare necessitas cogit, erat tamen Ecclesiastica, multumque vsibus Monasterij necessaria. Hanc ille, quem dixi, Præpositus, quoniam valde lucrosa videbatur, summo studio sibi vendicare conabatur. E regione Gerardus non acquiescebat, quoniam ad ius sibi commissum Monasterij hanc pertinere sciebat. Data est Gerardo loquendi copia,  coram cunctis qui aderant, vt religiosum decebat, causam suam aperuit. Qui postquam finem dicendi fecit, is qui ei aduersabatur falsa esse quæ ab eo dicta fuerant, exclamauit. Iussus post hæc a iudicibus venire,  ea quæ dixerat comprobare, propius accessit,  iterans quæ dixerat, cœpta temeritate se vera dicere confirmabat. Cumque instaret, rursum ei iudices præceperunt, vt secundum morem regionis illud quod ipsi vocant gadium, rei videlicet ab eo probandæ argumentum, manu propria in eiusdem Gerardi Prioris manu poneret. Qui velut ex bona conscientia audacter gadium in manu eius ponens, ait: huius, vt dixi, rei ego testis sum, aliis quoque testibus vel duello id ipsum probaturus. Sed quia, vt scriptum est, falsus testis non erit impunitus, postquam hæc verba protulit, cunctis qui ad audiendam causam illam conuenerant cernentibus, resupinus ruit,  illico expirauit. Tremefacti omnes surrexerunt,  rem a Deo iudicatam videntes, nihil vltra iudicare præsumpserunt. Nam quidam ex illis prius etiam miserum illum pro certo mentiri nouerant, plurimi suspicabantur, nūc vero vniuersi pariter cognouerunt Deo hunc mentitum fuisse, quem eius iudicio post prolatum mendacium tam subito contigit interisse. In hoc miraculo licet vltrix mendacij diuina veritas magnifice claruerit, cuius tamen meriti Gerardus videri posset, iniuriam eius vindicando monstrauit. Manebat alio tempore in loco Cluniaco proximo, qui Altum-iugum vocatur. Sumpsit autem idem locus nomen ab altitudine, qua omnem circumiacentem terram transcendit. Est enim mons altissimus eleuatus in vertice montium: ipsas sæpe nubium globositates, quando humida qualitate grauatæ ad altiora conscendere nequeunt, sub se conspiciens, vnde  Italiæ Alpes videri,  maxima pars subiectæ Galliæ possit ostendi. Elatus ergo multo in aera spatio mons,  syluarum densitate circumseptus, ventis inclementioribus continue patens, niuibus diuturnis expositus, ascensu  descensu difficilis, popularem habitationem a se longe remouit,  remotiora quærentibus nil vltra se quærere sui solitudine persuasit. Vnde  monachos tantum ad manendum suscepit, quos nec multos esse sui ariditate permisit. Hunc locum Gerardus per diuersas mundi partes obedientia compellente diu fatigatus, circa finem vitæ suæ velut emeritus missione a me impetrata, suscepit. In quo cum paucis fratribus  ipsis Deum timentibus, diuinis operibus solito studiosius occupatus, orationi insistebat, lectioni vacabat, frequenti sacrorum verborum collatione ad diuinum amorem vehementius se accendebat. Sobrio victu contentus, si quid forte in his aliquando deliquerat, parcitate præsenti expiabat. Curis omnibus mundi huius exutus, tanto spiritualibus desideriis Deo fiebat propinquior, quanto ab humanis actionibus factus erat remotior. Ecclesiasticis officiis semper quidem, vt supra dixi, deuotus extiterat: sed tunc eis maxime totis mentis affectibus  corporis viribus deuotissimus insistebat. Altaris sacris pene iugiter assistens, illud suum totius mundi singulare præsidium, corpus scilicet  sanguinem redemptoris, inenarrabili mentis deuotione,  quotidiana Missæ celebratione super omnia percolebat. Diurno tempore sic consummato, nocturnas quoque vigilias obseruabat,  ne intempestiue fratres surgerent, sollicitus prouidebat. Quas semper aut sæpe ipse præueniens, multam noctis partem lachrymis  orationibus exigebat. Quo tempore frequenter in eadem Ecclesia voces cuiusdam cœlestis melodiæ se audisse  mihi retulit,  quibusdam aliis qui postea id mihi dixerunt, narrauit. Nec mirum. Illorum enim est audire cœlestia, quorum aures dedignantur audire terrena. Tanto enim magis sensus humani, quæ supra se sunt percipiunt, quanto minus, his quæ infra sunt, dediti fiunt. Tali Gerardus certamine certans, tali vitæ suæ cursui indefessus insistens, tandem palmam victoribus debitam, brauium perseueranter currentibus promissum adeptus, beato in eodem loco fine quieuit. Qui a vita præsenti subtractus, vitæ se iam æternæ participem, non multo post mortem suam elapso tempore, aperte monstrauit:  veram esse Apostoli sententiam qua dicit, Quæ enim seminauerit homo, hæc in seipso comprobauit. Nam quia, vt sæpe iam dixi, totam spem suam in corporis  sanguinis Christi sacramento, cum bonę conscientię testimonio collocauerat, ostensum est per eum iam defunctum aliud de sæpe nominando Sacramento miraculum, quo  spes eius non irrita fuisse probaretur,  fides audientium firmaretur. Nondum post obitum ipsius dimidius fluxerat annus, cum fratri cuidam, quem quia adhuc superest, nominare nolo, visio memoranda apparuit. Videbat,  ecce dæmon parui  nigerrimi Æthiopis specie assumpta, lecto eius astabat. Qui portentuosa deformitate terrorem conspicienti intentans, manuum formam per aurium foramina emittebat, igneam linguam de baratro putidi oris eiectam, in immensum protendebat, qua totum corpus fratris illius lingendo, se carnes eius prorsus consumpturum esse dicebat. Tremens ille ad aspectum dæmonis, nil aliud quam mortem iam iamque absumendus præstolabatur. Cumque intolerabili horrendæ visionis terrore turbatus nihil vltra remedij se habiturum speraret, ecce Gerardus constanti animo  splendido, vt frater ille asserebat, vultu ei astitit,  Æthiopem illum manibus comprehensum ad terram elisit, ac guttur nefandum viriliter pede compressit. Qui dum fortiter captiuum hostem premeret, ille velut ex violenta compressione, nec nominandum caput ad instar magni cacabi inflans, lingua flammigera, quasi aratro terram proscinderet, circumposita comburebat. Cuius spectaculi horrore iam pene extra se factum, prædictum fratrem Gerardus alloquitur. Vis, inquit, a dæmone hoc liberari? Ad quod cum frater velle se omnibus modis respondisset, adiecit ille. Si, inquit, vis liberari, perge ad Abbatem,  vt quendam fratrem cui fabrile officium est ad se accersiat, ei ex mea parte dicito: a quo sollicite inquirat, vtrum aliquando de veritate corporis  sanguinis Domini dubitauerit,  quid ei ad tollendam eandem dubitationem ostensum fuerit,  qualiter fides eius illa reuelatione confirmata sit. Quæ postquam cognouerit, litteris mandare studeat, quoniam sicut fratri illi profuit hoc vidisse, ita multis proderit audiuisse. Placet enim Deo conuersatio fratris illius, nec pati voluit huiusmodi tentatione labores illius deperire. Hæc si Abbati te dicturum promiseris, continuo ab hoc dæmone liberaberis. Quo rursum spondente, Gerardus dæmone in fugam compulso, fratrem ab eius infestatione eripuit. Qui a somnio consurgens, postquam ad se rediit, tandem se vere mortem euasisse testatus est. Pauci post hoc transierant dies,  frater cui hoc ostensum fuerat ad me veniens, cuncta quæ supra retuli narrauit. At ego nullam adhuc fidem somnio præbens, de fratris illius qui indicatus fuerat totus relatione pendebam. Quem ad me non nomine, sed artis ac vitæ indicio manifestatum accersiens, vtrum aliquid dignum memoria de corpore Domini vidisset, secreto quæsiui. Qui cum aliquamdiu velut peregrinatione attonitus siluisset, me in virtute obedientiæ ne sibi ostensum verbum absconderet præcipiēte, tandem vniuersa aperuit. Longo, ait, tempore super huiusmodi re antiquus hostis fidem meam tentando vehementer agressus est,  pene ab statu suo, nisi gratia Dei iuuisset, concussit. Quam tentationem multum,  supra quam dicere possim mihi molestam cum diu tolerarem,  ea de causa quantumlibet in religione laborem meum me amisisse putarem, cumque iam in desperationem labi me pusillanimitas cogeret, ad beatam Dei genitricem vltimam spem contuli,  vt a tanto malo miseram animam meam eriperet, totis animi nisibus rogare cœpi. Necdum ab incœptis precibus quindecim exacti fuerant dies,  ego ante maius altare maioris Ecclesiæ mihi astare videbar. Super quod velut vnius anni puerulus residens, me ad se accedere præcipiebat. Cumque illi appropinquassem, vt panem sanctum, quem manu prætendebat, ore susciperem, admonebat. Quod vt expleui, adiecit: Accipe, ait, me,  in brachiis tuis per huius Ecclesiæ spatium defer. Hoc ego licet cum multo timore agressus, eum in manibus suscepi:  ab ipso altari vsque ad extremum chori exitum, multa cum reuerentia portaui. Ab illo die ita cor meum omni qua vexabatur tentatione vacuatum est, vt nec vestigium in eo præteritæ conturbationis remaneret, fidemque salutaris sacramenti incōcussa stabilitate retineret. His a fratre illo auditis, vltra de visione dubitare non potui: quando sic in omnibus concordes vtriusque reuelationis relatores inueni. Nam quicquid ille prior de fratre altero a Gerardo audierat, hic totum vltimus suo ipsius testimonio confirmabat. Cumque præcedens nihil de sequentis cogitationibus sciret, ac subsequens prioris visiones penitus ignoraret, alter alterius reuelatione penitus fidem fecit: quia  ille huius tentationes aperuit,  iste illum vera vidisse ex sua confessione omnibus patefecit.