Alio quoque tempore alter quidam frater lignorum artifex nocturnis horis, in loco aliquantulum ab aliis sequestrato iacebat. Quem locum vt in Monachorum dormitoriis moris est, lampas accensa illustrabat. Dum ergo ille in lecto nondum soporatus iaceret, conspexit immanem vulturem, immensi corporis onus vix alis pedibusque ferentem, velut ex labore anhelum occurrere,  contra lectum eius astare. Quem dum frater admirans intueretur, ecce duo alij in hominum specie dæmones aduenerunt,  vulturem illum, immo dæmonem ita affati sunt. Quid, inquiunt, hic agis? Potes ne hic aliquid operari? Nihil, ait, possum, quoniā  crucis protectione,  aquæ aspersione,  psalmorum insusurratione ab omnibus repellor. Tota quippe hic nocte laboraui, frustraque vires meas insumpsi. Vnde nihil agere præualens, huc fatigatus deueni. Sed vos iter vestrum mihi narrate,  si quid vobis prosperum cessit, intimate. Nos, aiunt, de Cabilone venimus, vbi militem quendam Gaufredi de Donziaco, cum vxore hospitis sui in adulterium labi compulimus. Item per quoddam Monasterium transeuntes, magistrum scholæ cum vno puerorum fornicari fecimus. Sed tu iners quid agis? Surge,  huius saltem Monachi, qui nos aspicit, pedem, quem inordinate extra lectum tetendit, abscinde. Quod vbi dixerunt, ille dolabro ipsius fratris quod sub lecto latebat arrepto, in ictum totis viribus insurrexit. Sed dum frater eleuatam super se vidisset securim, timore actus pedem retraxit,  sic dęmonis ictus effectu frustratus, in vltimam lecti partem delapsus est. Quo facto statim maligni spiritus disparuerunt. Frater vero qui hæc viderat, sæpe dicto Patri Hugoni mane festinus vniuersa retulit. Qui ad rei certitudinem explorandam Cabilonem atque Trinorchium misit,  subtiliter quæ a dæmonibus dicta fuerant inuestigans, veridicos fuisse mendacij ministros inuenit. Sed dicet aliquis. Cum maligni spiritus malitiæ subtilitate longe humanæ astutiæ calliditatem superent; vtpote quos naturæ leuitas nulla corporis mole depressa, ad omnia expeditos, longaque rerum experientia sagaciores reddit: quomodo nequitiæ suæ consilia seu opera, audientibus hominibus produnt? An non perpendunt, patefactis insidiis suis a quantis eorum laqueis sæpe homines sint eruti,  quoties ipsi earumdem sint insidiarum effectu frustrati? Quomodo ergo audiente fratre supradicto,  ea mala quæ fecerant aperuerunt,  cur alia quæ optabant, facere non posse dixerunt? Ad quod respondendum, quia licet multa eis insit nocendi facilitas,  prompta ad fallendum voluntas, occulta tamen Dei dispositione, ita miris  incomprehensibilibus modis in ipsa sua falsitate plerumque falluntur, vt humanæ saluti, cui sponte semper infesti sunt, inuicti quandoque deseruire cogantur. Cōprehendit quippe, vt scriptum est, vera sapientia falsos sapientes in astutia eorum: vt vnde fallere volunt, inde fallantur,  vnde perimere cupiunt, ipsi potius perimantur. Vtitur eis sane more prudentis patrisfamilias vt malis seruis, qui cum nullo ad seruiendum amore moueantur, seruili tantum terrore dominicis imperiis obsequuntur. Vnde aliquando scientes, aliquando nescientes, semper autem nolentes, ea quæ ad hominum pertinent salutem, operantur. Quod autem semper nolentes operentur, omnibus certum est. Quod vero aliquando scientes Euangelium loquitur, vbi ait: Exibant autem dęmonia a multis, clamantia  dicentia, quia tu es filius Dei. Nam credere Christum esse filium Dei ad salutem hominum pertinere, dęmones ista clamantes non ignorabant. Sed quia hanc confessionem non fidei deuotio proferebat, sed tormentorum acerbitas extorquebat, ipsi indicant dum subiungunt: Venisti ante tempus torquere nos. Nolentes ergo pariter,  scientes salutis humanę præcones fiebant. In Actibus quoque Apostolorum quando per energumenum dæmon clamabat, Iesum noui  Paulum scio; vtique nolens  veritati attestabatur,  quod audientibus prodesse poterat fatebatur. Rursus in Euangelio, rogante legione dæmonum,  dicente ad Dominum, Si eiicis nos, mitte nos in gregem porcorum;  propriam impotentiam testabantur, qui nec porcis nisi permissi dominari poterant,  homines a se pessimis videlicet hostibus salutis suæ fugere, atque ad saluatorem suum confugere, talibus verbis inuiti scientesque monebant. Quod vero aliquando nescientes ea quæ hominibus prosunt operentur, innumera quidem sunt exempla sanctarum scripturarum, sed tamen hoc specialiter beati Iob tentatio  Domini Passio manifestant. Nam neque Iob Sathanas tentasset, si eius se vincendum patientia præscisset, nec Iudæos vt Dominum crucifigerent instigasset, si morte illius se multomagis damnandum, mundumque saluandum pręuidisset. Nam  Apostolus diuinæ incarnationis,  Passionis mysterium absconditum dicit a seculis, quod nemo Principum huius seculi cognouit. Ita ergo vt dictum est, aliquando scientes, aliquando nescientes, semper tamen nolentes nequam spiritus supernę sapientiæ acti dispositionibus, aut loquentes aliquid aut operantes, siue latentes humanos oculos siue coram apparentes, vtilitatibus humanis inseruiunt. Vnde quando Dei ordinatione aliquibus apparentes vel faciunt aliqua vel loquuntur, manet quidem in eis auida nocendi voluntas, sed eam legibus suis subactam, refrænat quæ cuncta moderatur potestas. Quicquid enim furiant cuncta subuertere quærentes aeriæ potestates, sapientia tamen vincit maliciam, attingens a fine vsque ad finem fortiter,  disponens omnia suauiter. Inde namque sapientia fortiter pertingere a fine vsque ad finem dicitur, quia sapientia æterna hostium versutias sapienter capit,  virtus inuicta eorum fortitudinem subigit. Certum est igitur, quod quando supradicto fratri apparentes, ea quæ iam memorata sunt retulerunt: aut scierunt qui boni inde futurum esset, aut nescierunt. Diuinæ tamen voluntati,  aliquorum saluti nolentes inseruierunt. Hoc ad ea quæ de insinuatione dæmonum dicta vel forte dicenda sunt interserui, vt nemo consilia seu opera sua eos quasi sponte prodere miretur: quoniam non ipsorum hoc opus, sed diuinæ dispensationis est consilium, quæ ad ampliorem nominis sui gloriam etiam malis bene vtitur,  de ipsorum malitia, multam erga suos benignitatē operatur. Quomodo enim humana infirmitas tanto hosti resistere posset, de quo dicitur: Non est potestas super terram quæ comparetur ei, nisi se contra tam robustum aduersarium, ille qui Dei virtus dicitur, pro nobis opponeret? Quomodo depressa in imis humanæ mentis stoliditas, tot dolositatis eius versutias cauere valeret, nisi ille qui Dei sapientia vocatur, eas nobis detegeret? Quos eius dolos seu conatus quibus sancto Cluniacensi Cœnobio sæpe irrequietus institisse, aliquantis reuelationibus manifestatus est, dignum videtur, vt cœperam, exequi.