Qvoniam charitatis læsio apud Deum tanti penditur, vt, sicut nouit eruditio vestra, nec munus cum ea ad altare oblatum suscipiatur, nec eleemosynæ suffragentur, nec martyrium prosit, nec peccata dimittantur, immo iam dimissa ad actorem reuertantur: non debeo dissimulare, nec animum aduersus fratrem,  maxime Episcopum commouere, nisi forte iusta fuerit zelo iustitiæ commotionis materies. Nam pro iustitia moueri, non est charitatis læsio, sed æquitatis actio. Vellem, si Deus gratiam largiretur, hūc animum erga omnes habere: vellem hunc etiam  vobis integre conseruare. Quod vt melius possim, proposui non occultare animum meum vobis, nec in corde  corde loqui: sed quod me ad commouēdum instigat, sicut amico absque vllo doli velamine denudare. Relatum nobis est, si tamen ita est, non a paucis, non a quibuslibet, sed a pluribus  magnis personis: vos, quod salua fraterna pace dico, ordine monastico derogare, data qualibet vel leui occasione frequenter lacerare, in publicis inde cōuentibus etiam declamare, eius bona etiam maxima extenuare: leues excessus, qui adhuc vt hominibus, non Angelis aliquādo subripiunt, sermonibus rethoricis aggrauare. Dictum est  hoc, in Synodo vestra coram cleri  populi multitudine imprecatum vos esse, vt Clun. superbiā Deus destrueret: populoque a vobis iniunctum, vt hinc Dominū exoraret. Et vtinam misericors Saluator in nobis  nostris, atque in omnibus suis, non solum superbiæ, sed  omnes vsque ad solum Satanæ parietes destruat: muros in eis Hierusalem spiritualis construat, indeque omnium bonorū preces exaudiat. Sed si hoc erat dicendū, non erat deridendum: si erat admonendum, non erat prædicandum: si erat orandum, non erat declamandum. Nā esto. Superbi sumus, rei sumus, peccatores sumus. Sed non tamen erant peccata fratrum in Ecclesia prædicanda, non erāt delicta Monachorum in exemplū populo proferenda: ne Monachos superbos,  maxime Cluniacenses, populus audiēs, ad imitandum traheretur: ne superbiam, quam in Monachis audiebat notabilem, ideo in se minus damnabilem credere doceretur. Non satis idonea ad euitandā superbiā persuasio est, propositū exēplum superbiæ: cū magis contrariis humilitatis  aliarum virtutū exēplis, morbus superbiæ  aliorum malorum ab humanis pectoribus soleat expurgari. Oportuerat, sapientiam vestrā, hoc non in Tarawanensi populo, sed in Cluniacēsi capitulo prædicare:  ad humilitatis viā, fratrū nostrorum superbiā, vt Pontificē decet, sacris persuasionibus reuocare. Fuerat hoc ingerendū sine populis, auribus ipsorū, non sine illis, auribus populorū: vt eos exhortatio corrigeret, non derogatio diffamaret. Nō enim de tam diuersis  remotis partibus terrarū, Cluniacenses fratres audire, nedum exaudire poterant apud Tarwanā Episcopum de eorum superbia disputantē: cum fortassis obtemperassent, si eū audissēt se de talibus in Capitulo suo, cui bis aut ter interfuit, admonentē. In illo, inquam, Capitulo, cui, sicut dixi, bis aut ter interfuit:  vbi superbos illos de amicitiæ, beneficiorū, argumentorumq. promissione, non modicū exhilarauit. Non ita Episcopus Augustinus vera vel falsa fratrum mala populo prædicauit, vel in scriptis suis prædicari mandauit: cum dixit, Vbi oritur peccatum, ibi moriatur, nec ad plures eius correctio quam notitia extendatur. Non ita Patres priores  Magistri Ecclesiarū Dei, nō ita, vt de nostri tēporis singularibus viris loquar, dōnus Guigo prior Cartusiēsis: qui hoc de fonte veræ, nō fictæ charitatis hauserat, vt mala cuiusque auctori suo tātum nota faceret; bona cuiuslibet non ipsi, sed eo absente omnib9 diuulgaret. Sed vnde tamē hæc superbia? Cui Episcoporū Cluniacen. fratres resistūt? cui non obediunt? cui non seruiunt? Cui non obedientiā iustā, non obsequiū pro viribus, non reuerentiā præ cunctis pene aliarū Congregationum Monachis impendunt? Nescio, nescio: Deus scit. Si scirē, non paterer: si nossem, corrigerē. Video res Clunia. velut totius reipublicæ Christianæ ærarium esse: de quo omnes hauriūt, quod pene exhauriūt, in quod rari pauca iniiciūt, de quo plures multa accipiūt. Sed quia per gratiam Dei vniuersos pene Latinæ Ecclesiæ Sacerdotes amicos habemus: precamur vt vos quoq. inter reliquos propitium habeamus, cui  pauca illa nostra, quæ penes vos habentur, exposita sunt:  plurima alia per diuersas mundi partes diffusa, ad obsequendū reuerentiæ vestræ, si tamen ita placuerit, parata sunt. Accedit ad hanc querelā familiarem, quod Canonicam Abba-villæ secularium Canonicorum quā comes de Pontiuo Cluniacēsi monasterio quātū ad ius seculare pertinet, dedit: etiā Episcopus Ambianensis, ad quem ex Ecclesiastica cura pertinet, dedisset, nisi ei a vobis  a paucis aliis dissuasū fuisset. Sed quid ego hinc de aliis queror? Possum quidē de eis iure cōqueri, sed de vobis magis habeo ius querēdi. Cum enim  charitas cōmunis,  amicitia singularis, nil contra amicum facere suaderent: excessistis amicitiæ metas,  nil vos lædentem amicum læsistis. Dumque sub ditione vestra secundum spem a vobis datam, incremēta multiplicia speraremus: cessit nobis spes illa in contrarium, vt non solum nihil infra metas Episcopij vestri vestra largitas nobis conferret, sed  aliorum donis  largitionibus contrairet. Probat hoc, vt accepi, apud Remorū vrbē nuper factus Episcoporū Conuentus: vbi cum Dominus Remēsis Archiepiscopus, Suessionensis, Catalaunensis, Atrebatensis,  alij Episcopi, vtique magni, sapientes  religiosi viri, in negotio iam dicto assensum darent, solus inter omnes ab omnibus dissentiens apparuistis. Quare hoc? Si iusta de causa, bene. Si non, ipse videte. Credo tamen in partibus vestris sanctum Bertinum, Abba-villam, Gastum, Romiliacum,  alia vobis contigua loca hoc iudicare: quod fratres Cluniacenses Episcopalis auctoritas tam facile, tam seuere non debeat condemnare. Parco verbis, ne amicum, quem placare contendo, prouocare videar. Oro igitur in fine Epistolæ, oro ego, deprecantur  nostri: vt quod nobis de amicitia, sicut supra dixi, promisit benignitas vestra, obseruet veritas vestra. Absit enim, vt aliter faciendo quam promittendo sit in sancto ore vestro, est,  non: sed eadem implendo, quæ dicendo, sit semper in illo est.