Venerabili fratri et dilectissimo amico, domino Haimrico Apostolicæ sublimitatis Cardini et Cancellario, frater Petrus, humilis Cluniacensis abbas, salutem, etc... ..... Sed aiunt quidam de alieno munifici: Hi (Cistercienses) pauperes sunt; illi (Cluniacenses) divites. Debent ergo divites pauperioribus subvenire. Et recte, sed attendant quod ait Salomon: Ubi multœ divitiœ, multi et qui comedant eas. Et quia quandoque ditior est pauper in tugurio, quam rex in solio, quia ille si satur est, jam nullius eget: iste multis millibus dum providere non sufficit, mendicat. Novit mundus in quos usus Cluniacus redditus agrorum, in quos pecunias, in quos decimas, in quos quæ habet expendat. Requirat prius et conferat diligenter curiosus indagator Cluniacenses et Cistercienses redditus cum expensis, et demum de divitiis vel paupertate sententiam ferat. Sed esto, pauperes illi, divites isti; Agatur judicio...: etc... Si misericordia impendenda est pauperi, nunquid irroganda est injuria a paupere? Si danda est ei eleemosyna, nunquid exercenda est ab eo rapina? Monstruosum prædæ genus, si laborent divitibus sancti pauperes extorquere quod pessimi divites pauperibus solebant auferre. etc... Contuli ego dum ex charitate rogaverunt, quasdam eis decimas: sed aliud est quod sponte Deo offertur, aliud quod violenter aufertur. Fuisset ut cumque tolerabile certis hoc et paucis locis concedere: sed tanta est per gratiam Dei multiplicatio novæ segetis, ut si velut illi exigunt, novis veteres coguntur cedere, antiquos labores oporteat deperire; etc... ...Jam de sententia super Gigniacenses absque vocatione, absque audientia prælata quid dicam non invenio. Nam excepta tempestate quæ per Dominum Pontium (abbat. Cluniac.) excitata est, nunc primum in monachos Cluniacenses excommunicationis vel interdicti sententia ab apostolica sede promulgata est, etc... Non se putabant nostri tale apud suum dominum meritum reposuisse, pro cujus obedientia, et servitio dicuntur se, suaque pene omnia expendisse. Sed ne jactare propria videar, ista interim conscientiæ ipsis dimitto; pro universis, quæ numerare possem, deprecans, ut Ecclesia (Cluniacensis) sibi a Deo commissa, etsi non augmenta saltem nulla quæ non meruit sentiat detrimenta. Memor sit se propriis manibus illam Ecclesiam consecrasse, quod ejus prædecessores nonnullos certum est præoptasse. Quam si diminuerit, videbitur destruxisse, quod visus fuerat construxisse. Insultabunt, quod jam ex parte cœperunt, nobis inimici ejus: quorum multitudo ubique, etsi non aperte contradicit, tamen aperte odit, nec cessabunt dicere, quod solent dicendo frequentare: «Ecce, Cluniacenses, habete Papam vestrum quem vobis, spreto monacho vestro, elegistis. Talem spem, talis digne sequitur merces.» Sed quid, Charissime, magni quem semper in vobis habui amoris fiducia me diffusius forte quam debui loqui compulit, rogo ne miremini, quoniam et magnum Ecclesiæ nostræ super hac de re murmur, et lingua quæ deerat mediatoris nuntii, me tanta imprimere chartis coegit verba. Nunc igitur ea spe, qua vobis post Dominum Papam universa ecclesia Dei, specialiter Cluniacensis, innititur, laborate, obsecro, ut in melius sententia commutetur: quia mirum sapientibus videri non debet, si homini tantis totius mundi curis in diversa distracto, quilibet sua quærens subripere potuit; sed valde mirum videbitur si postquam perniciosum cognoverit, tantus pastor ovibus non providerit. Quod si præsens aliud non placet, sicut eum litteris propriis rogavi, illius novi interdicti asperitatem usque ad proximum pascha differat, quia usque ad illud tempus mittere ad eum, etiam antequam ista audirem, nuncios idoneos proposueram. Sed tempus præfixum tam breve est, ut nisi cito cum indulgentia nuntius remittatur, Gigniacense monasterium in ipsa Domini Nativitate, quod vix sine lacrymis dico, divinis officiis careat et corda fratrum nostrorum nunquam delendus sævæ amaritudinis dolor inurat. etc.