ODO igitur vir beatissimus, ex Francorū prosapia extitit oriundus: sed intra domum Vvillelmi robustissimi Ducis Aquitaniæ est alitus. Nonodecimo ætatis suæ anno apud Beatum Martinum Turonis est tonsus, ibique Grammaticæ laribus educatus, deinde apud Parisium Dialectica, Musicaque a Remigio doctissimo viro est instructus,  tricesimo ortus sui anno Burgundiam petiit, ibique per quindecim annos, sub Bernone Abbate, Monasticam vitam duxit in Balmensi Cœnobio. Postmodum vero Abbas ordinatus, Franciarum, Aquitaniarum, Hispaniarumque partium, atque Romanæ vrbis circumstantium Cœnobiorum, effectus est dux  pater dulcissimus. Anno itaque Incarnationis Dominicæ octingentesimo tricesimo nono,  eius ætatis sexagesimo, in Monastica Religione tricesimo, Romam veniens, me miserum terrenis inretitum nexibus, reperit: miseransque suo rete piscatus est, atque Cœnobium S. Petri, Ticini positum, vsque perduxit, paruoque ibi tempore ab Hugone Rege detentus, prædicto viro domno Hildebranno regularibus disciplinis me tradidit educandum. Non multo post, Romam veniens, me infelicem dignatus est sibi socium assumere:  quem Canonicum parentibus abiens rapuit, rediens postmodum Monachum reduxit. Illis præterea diebus dum iter carperemus simul, loquelis alternantibus, postposito pudore,  veluti monachico procul posito tramite, audacter erupi in vocem, atque sui ortus  habitus vitam conuersationemq. nec veritus sum ab eo diligēter inquirere, pariterq. vt mihi dignaretur exponere, procliuius cœpi rogare: ille quippe (vti semper solitus erat) paululum conticuit, deinde terso faciei rubore, atque ab intimo suspiria trahens, suam mihi originem cœpit exponere: sed tamen illius verba lachrymis  gemitibus erant plena. Pater, inquit, meus Abbo est vocatus, sed alterius moris esse videbatur  actus, quam nunc homines præsentis temporis esse videntur. Veterum namque historias,  Iustiniani Nouellam memoriter retinebat; in suo namque conuiuio Euangelicus semper resonabat sermo. Verum si quando lis quoquomodo inter parentes fuisset exorta, tanta in eum censuræ excreuerat veritas, vt vndique omnes ad eum ob diffiniendi proficiscerentur gratiam. Qua de causa omnibus charus erat, pręcipueque apud Vvillelmum Comitē robustissimum, qui eo tempore Aquitaniam, Gothiamque suo iure tenebat. Multo quidem assueuerat Sanctorum peruigil celebrare vigilias. Noctem vero illam qua Angelis  hominibus pax reddita est,  Christus Dominus mundum visitans, a virginali vtero est egressus, tanquam sponsus de thalamo: summo in silentio cum lachrymis  orationibus transigebat. Dum ergo has celebraret excubias diligenter, menti suæ suggestum est, vt Dominum peteret, ob Virginis partum, sibi condonari filium: talique instantia precum, maternum denuo iam emortuum meruit suscitare vterum. Sæpius enim retulit pater meus nonnullis, talem fuisse ordinem meæ natiuitatis. Per illud namque infantiæ meæ tempus, cōtigit illum ingredi intra septa cubiculi, meque ibi super cunabulum sine custode reperit, huc illucque circumspiciens, cum neminem videret, suis manibus eleuauit,  corde sursum respiciens, Suscipe, ait, gemma Sacerdotum Martine, hunc puerum. Deponensque me super eundem, a quo eleuauit, stratulum, abiens recessit, sed quod gesserat, nemini prodere voluit. Post hæc ablactatum cuidam suo presbytero remotiori manente loco, me tradidit educandum,  literarum studiis imbuendum. [Fatebatur postmodum ipse presbyter, quod his diebus talem vidisset visionē. Videbam,  ecce Ecclesiarum Principes cœperunt mihi puerum petere, etiam exacte. Cumque sciscitarer quid de eo fieri vellent, an patris domum reducere? Non ita se inquiunt venisse, sed vt in Orientis partibus eum ducerent. At vero Presbyter cum eum dimittere nollet,  eis resistere nequiret,  quid amplius ageret, nesciret, terræ prostratus, conuertit se ad preces, deprecans vt prius in eum vltionem exercerēt, quam puerum tollerent. Nunc vindictam patris se dicebat perpeti, nunc se a parentibus dicebat vocandum proditorem pueri. Ad hæc ferebatur respondisse vnus eorum. Ne forte vindicet pater pueri in presbyterum, dimittamus eum vsque ad tempus. Hanc reuelationem ipse presbyter addiscens, restituit me quidem meis parentibus. Hæc omnia quæ a me requiris, o fili: ita ego a patre meo audiui. Factum est ergo cum adoleuissem ego, quem modo vetulum intueris ac turpem: strenuum prædicabant  conspicabilem iuuenem, cœpitque pater meus per incrementa temporum, me ab Ecclesiastico subtrahere ordine  militaribus exercitiis applicare. Qua de re, intra domum Vvillelmi me tradidit, seruiturum Comiti. Relictis tandem literarum studiis, venatorum, aucupumque cœpi deseruire officiis. Sed Deus omnipotens qui inuitis salutem præstat,  vocat ea quæ non sunt, quasi ea quæ sunt, cœpit me in somnis terrere,  vitā meam pronam ad malum ostendere,  insuper totam meam venationem vertebat in fatigationem, nam quanto amplius me ingerebam huiuscemodi lusibus, tanto redibam mœrens sine omni effectu  fatigatione confusus. His vero diebus suasit mihi pater meus celebres habere vigiliarum excubias, quas ipse celebrare consueuerat. Euolutis autem aliquot annis, vigilias Natalis Domini me celebraturum pręparaui,  cum partem noctis duxissem peruigilem, subito menti meæ comparuit obsecrare pro vita mea, Domini Iesu Genitricem. Tunc siquidem orans, cœpi dicere. O Domina  mater misericordiæ, tu nocte ista mundo edidisti Saluatorem, oratrix pro me dignanter existe; ad tuum gloriosum  singularem consugio partum piissima:  tu meis precibus aures tuæ pietatis inclina. Vehementer expauesco ne vita mea tuo displiceat filio,  quia Domina, per te mundo se manifestauit, propter te quæso absque dilatione misereatur mei. Inter has preces  matutinas laudes, Missarumque solemnia, dies crastinus illuxerat. Et ecce (vt solebat) Canonicorum dealbatus affuit Chorus,  dum (vt solebat) in laudibus tantæ solemnitatis, diuersarum fieret vocum modulatio, velut impatiēs iuuenis, in medio eorum prosiliui, vnaque cum ipsis, mundi Regem laudare cœpi. Scio enim  confiteor me improbe fecisse, sed tamen Dauidicum illud corde quod scriptum est, retinens: non immerito hoc agere præsumpsi. Laudate Dominum omnes gentes: laudate eum omnes populi. Statim vero capitis me inuasit nimius dolor, qui paulisper me contriuit,  recessi. Perlecta itaque Euangelica lectione, denuo me inuasit prędictus capitis dolor,  nisi extensa brachia ad cancellos applicuissem Ecclesiæ, mox a summo statu velut exanimis ruerem. In tantum enim excruciabat me dolor ille, vt eo veniente, nec ad momenti spatium, vlla spes vitæ in me remaneret. Sexto instante  decimo ætatis meæ hoc mihi contigit anno,  tribus sequentibus isto sum vomere sulcatus. Ob hoc parentum reductus sum domum:  per biennium omne genus curationis adhibuerunt mihi. Nam quanto ampliora  omnigena sumebam medicamina, toties eminus salutis a me remedia fiebant. Illis in diebus cum graui mœrore largoque suspirio, pater meus prædictus meam huiuscemodi exponebat fuisse natiuitatem, addens insuper, Ecce beate Martine, quod grate obtuli, exacte requiris, vere, vt decet, exaudibilis es in voto: sed carus in negotio. Desperato tandem salutis remedio, vnum fore putaui solatium, si anhelanter confugerem ad eum; nempe vt cui traditus fui nesciens, deposita capitis coma, illi seruirem sciens. Quod  ita factum est]. Ecce habes, o fili, ortum meæ natiuitatis, atque exordium conuersationis, animaduerte quia nihil boni egi mea sponte. Tu tamen de meis prauis moribus, vt dignum videris iudica, dum tamen misericordiam super me respicientem, incessanter benedicendo prędices atque glorifices. Nam tantam postmodum deuotionem in beato Martino visus est habere, vt præ cæteris sanctis eum diligeret, suæque protectioni semetipsum cotidie commendaret, illum nempe vbicumque adesset, corde retentans, ore prædicans, operibus sequens. Ecce enim sunt euoluti haud plusquam sex anni, dum ante eius corpus vigiliarum excubias diuersus ordo Ecclesiæ celebraret: contigit vt  ipse interfuisset. Verum quia eiusdem Officij Antiphonæ (vt omnibus patet) breues sunt,  eius temporis longiores noctes: volentes Officium ad lucem vsque protendere, vnamquamque Antiphonam per singulos Psalmorum versus repetendo canebant, fiebat namque eis labor improbus. Denique venientes ad eum, quasi vno ore dicentes deprecabantur. Diu est quod tuum aduentum præstolamur Pater, quatenus nos a tāto labore subleuares. Nunc vero quia præsto es, alias nobis Antiphonas de vita beati Martini tui Domini precamur institue, quarum prolixitas digne a nobis harum breuissimarum fastidium tollat. Ille vero cœpit dicere, non solum has se non posse facere, verum etiam discendi tempus sibi ætas omne denegaret, si a quouis factæ fuissent. Cœpitque inter hæc earum breuitatem laudare,  earum quas petebant, prolixitatem in nauseam habere. At illi e contra inferebant si aliter faceret, Martinum offenderet: addentes, quod talis excusatio palliatam superbiam significaret. His verbis precibusque mixtis, Pater noster Odo conuictus, mox super tanti officium laboris, cum omni annisu incubuit. Tres vero hymnos in eiusdem laude cōposuit, e quibus vnius tantum exemplar inferere huic operi adiudicaui. Rex Christe Martini decus, hic laus tua, tu illius,  cętera. Similiter duodecim Antiphonas, ternas per singulas habentes differentias. Quarum verba  vocum consonantia, adeo sibi inuicem concordant: vt nihil in sensu plus minusve, nihil in symphoniæ modulationibus reperiri posse dulcius videatur. Retinentur hactenus Beneuenti. Nunquam mane, nunquam vespere, eius memoria a suo pectore labebatur atque ore, O Martine, o pie, quam pium est gaudere de te, O Martine,  cætera. Sed quia congrue locus se præbuit descriptæ narrationis, auxiliante Domino cum eius vitam pleniter exponere cæpero, tunc quæ per eum Beatus Martinus operari voluit, enarrabo. Nunc interim reuertamur ad ea vnde digressi sumus. Igitur vir beatissimus nonodecimo ætatis suæ anno, confugiens apud Beatum Martinum, Clericatus suscepit officium. Quænam ibi confluxerat turba Magnatorum,  quanto cum apparatu, ne sequenti paupertati (qua postmodum contentus fuit) iniuriam facere videar, malo silere quam promere. Inter hos vero affuit Comes Fulco, qui eum enutrierat, cui mox Cellam iuxta Beati Martini tribuit Ecclesiam,  cotidianum victum ex eadem Canonica adquisiuit, eique cōcessit. Sed paupertatis amator vir Beatissimus, contempta mundi gloria, soli Deo placere curabat. Diebus itaque continuatis lectioni insudabat,  noctibus orationi vacabat, sciens esse scriptum, Qui ignorat ignorabitur. His præterea diebus Nauta noster peritissimus, qui nos suo ducatu docuit transmeare gurgites mundi istius, immensum Prisciani transiit transnatando pelagus. Nam Virgilij cum voluisset legere carmina, ostensum fuit ei per visum vas quoddam, deforis quidem pulcherrimum: intus vero plenum serpentibus. A quibus se subito circumuallari conspicit, nec tamen morderi:  euigilans, serpentes, doctrinam Poetarum: vas in quo latitabāt, librum Virgilij: viam vero per quam incedebat valde sitiēs, Christum intellexit. Interea quanta in eum cœpit postmodum emanare virtus patientiæ, succincte describam. Deinde relictis carminibus Poetarum, alti edoctus consilij, ad Euāgeliorum Prophetarumque expositores se totum conuertit. Cœperunt interea rabido latratu omnes pene Canonici cornicari contra eum. Quid agere vis? inquiunt. Cur inuadere quæris opus alienum? Hoc opus precij perdidisti cum flore iuuentutis. Parce tibi,  relictis his inextricabiliter connexis literis, ad Psalmos abi. Sed isdem Spiritus qui eum pridem docuerat a bonis silere, tunc docebat eum a malis conticescere. Ille vero curuato capite,  obturatis auribus, defixisque in terram aspectibus: illud in corde versabat Dauidicum. Dixi, custodiam vias meas, vt non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator aduersum me. Obmutui  humiliatus sum,  silui a bonis. Nec tamen erat immemor dominici pręcepti atque promissi. In patientia vestra possidebitis animas vestras. Quæ vero restant de eius patientia, auxiliante Domino describam in consequentibus. Nunc transcurram ocius ad contemptus rerum. Laudent ergo qui volunt expulsores Dęmonum, curatores cadauerum, cæterosque infamatos viros virtutibus. Ego inter omnes exiguus Odonis mei primam patientiæ laudabo virtutem, deinde contemptum rerum, post hæc animarum lucrum, restaurationem Cœnobiorum, vestimentum cibumque Monachorum, pacem Ecclesiarum, concordiam Regum, perseuerantiam vigiliarum  orationum, respectus pauperum, correctionem iuuenum, honorem senum, emendationem morum, amorem virginum, consolationem continentium, misericordiam miserorum, intemeratam obseruantiam regularum, ad postremum, specimen omnium virtutum. Conserebat in paruo locello tunc bonus Iesus ex diuersis nemoribus monachorum, paradisum: ex cuius fonte irrigaret corda fidelium. Contentus denique parua cellula, sublatusque ab oculis hominum, soli Deo placere festinabat. Distractis pauperibus, vniuersis, quæ ad vsum temporalem secum attulerat, secundum Euuangelicum præceptum, de crastino nihil cogitabat. Noctu vero ab aspectibus se priuabat hominum,  ad sepulchrum Beati Martini, orationis gratia ibat solus, quod videlicet ab eadem cellula duobus fere milibus distabat. Non Collegæ fultus latere, non baculi corroboratus munimine, sed duas solum tabellas manu baiulans, scribendi officio aptissimas, fabrili opere ita connexas, vt possint patefieri, non tamen disiungi. Quibus scolastici dextro femore solent vti. Sed bonorum hostis tales ei terrores inferre cœpit. Ex lateribus namque viæ vndique egrediebantur vulpes, quæ prius terga illius persequentes obseruabant, deinde in eius faciem se obiiciebant. Sed cum ardentissimum iuuenem a recto,  proposito itinere vidissent se declinare non posse, gannitum dantes,  hianti ore super eum irruentes, minitabant strangulare. At ille nec aufugit, nec restitit, sed complicatis cruribus,  contracto collo rigido, humeris tantum  brachiis se tuebatur. Tradens denique eorum dentibus totum corpus, gula solum cauebat lethalem morsum. Et ecce repente rapidissimo cursu interuenit lupus, eumque ab earum liberauit incursionibus,  deinceps illi comes est effectus atque domesticus. Sed ne cui inhonestum vel graue esse videatur, legat vitam Beati Pauli, a Beato Hieronymo descriptā,  ibi reperiet eiusdem viri sepulchrum a leonibus fuisse præparatum:  si illi hoc vnum exemplum nec sic satisfacere videtur, transeat ad Beati Ammonis vitā,  eius reperiet cellulam, ob prædones fuisse a duobus draconibus custoditam. Deinde reuertatur ad prædictum Hieronymum:  transeat ad nostrum Nursinum Florentium; cuius vitam in Dialogo suo beatus exposuit Papa Gregorius, ibique reperiet Hieronymum meruisse leonem habere custodem asinorum,  Florentium ferocem vrsum, ob custodiam pecorum. Agebat autem extunc senior iter suum,  semper (bone Iesu) testimonia tua corde retinens, tibique resultans, ore canebat dicens. Vere namque fidelis es Domine, in omnibus verbis tuis,  sanctus in omnibus operibus tuis. Alleuas omnes qui corruunt:  erigis omnes elisos. Nam versa vice tuebatur lupus a comestione, quod aliquando comedere solet,  terrebat vulpes, a quibus terreri solet. Quæ vero  quanta inuisibiliter Diabolus contra eum sumpserit tentamenta, obsecro nullus a me requirat. Ad fidem tamen probandæ rei, quæ potuisset per suggestionem inuisibiliter tolerando sustinere, descriptum visibile bellum sufficere ad credulitatem posse arbitror omnibus legentibus. Nocte vero cum orationis gratia egrederetur a prædicta qua manebat cellula, non claudebat post se eiusdem ostiola, propterea quia nihil perdere metuebat. Nempe qui super nudam humum, matta solum  quibus induebatur vestibus cōtentus erat. Contigit interea dum diuersorum librorum legeret volumina, ad Beati Benedicti peruenisse Regulam,  cursim eam cum vellet transire, impegit in eundem locum, in quo præceptum est monachis, vt dormire debeant vestiti. Nam plene non intelligēs eundem sensum, per triennium iacuit vestitus:  necdum monachus, monachorum leue ferebat iugum; istius sancti præcepta obaudire curabat, alterius vitam imitari cupiebat. Iaciebat enim tunc Dominus Iesus in rudi terra, simplicia semina, ex qua prouidebat centuplicata recipere frumenta. Sed hoc mirabile est, quia candor ipsius corporis non est immutatus a nigredine in qua iacebat humi,  virtus sui animi non fuit extenuata a longa continuatione ieiunij. Præteritis namque his duobus annis, cum simul loca sanctorum quæ sunt in terra, extra vrbem Romam orationis causa frequentaremus, venerabilem eius sexagenariam senectutem, nostra non valebat iuuentus non solum præire, verum etiam nec sequi. Sed cum fatigati vt sibi nobisque parceret, rogaremus: dicebat. Certe videtis quia omnem virtutem perdidi, longa enim senectus fecit me esse silicernium, sunt ecce triginta anni quod talis qualem nunc me videtis, fui. Ipse vero gemens, suam nobis tali modo pronunciabat imbecilitatem. Nos vero cum magno attonitu, eius mirabamur virtutem,  non immerito; vt qui a corruptione non passus est vinci, a corruptela non debebatur prosterni. Denique parui pendebat quicquid virtutis in se videbat. Illud magnopere iudicabat, si quid in alio videre poterat. Sustentabatur per idem infantiæ suæ tempus, media panis libra,  fabæ pusillo, atque (quod est extra naturam Francorum) perparuo potu. Deposita itaque omni corruptibili sarcina, nudo corpore, vel potius nudo pectore, nudata miles Christi præcinctus ferebat arma. Videbatur ab omnibus rudis tirunculus, senum præire cuneos,  confidens in Christo, gloriosam de hoste satagebat prædam reducere. Hæc autem omnia, apud Ecclesiam beati Martini Turonis fiebant. Est locus ille omnibus virtutibus fertilis, prodigiis mirabilis, diuitiis vber, omnique religione præfulgens: dignum namque est illum esse mirabilem, qui tantum meruit habitatorem habere. Non enim Martyr tantum aut Confessor opimus: sed lux sæculi,  gemma sacerdotum. Ibique Reges properant, diuersarumque gentium Principes, ibi cum muneribus  votis sæpius frequentant. Contigit interea vt plurimi ex ipsis ad eum introierint, visitandi gratia. Cogniti, vt notum reuiserent: ignoti, vt notum eum sibi facerent. At ille velut fons redundans, desiderantissima cunctis præbebat oscula:  quasi ex aperta Bibliotheca, omnibus congrua ministrabat exempla. Huic castitatem indicens, illi sobrietatem imponens, hunc contemnere mundum docet, alterum ne res alterius concupiscat, admonet. vnicuique enim quęquę erant necessaria, affluenter ministrabat. Flebat miserrimum hunc mundum,  cito cum suis esse fatebatur amatoribus ruiturum, vnam denique Gomorrham esse fatebatur. Ammonebat eos viuere parce,  male concupita non amplecti, ventris penitus refrenare ingluuiem, inquiens, qui ventrem farcit, venerem nutrit. Libidinosis præcipitium opponebat draconis dicens. Heu miseros illos! quia tertiam partem stellarum cœli post se trahit draco. Ebriosis  comestoribus dicebat. Nabuzardan Princeps coquorum destruxit muros Hierusalem. Mollibus  masculorum concupitoribus opponebat Herodis homicidium,  scribæ exilium. Quanto, inquit, melior est anima corpore: tanto qui talia agit peior Herode. Ille corpora interfecit, animas cœlo transmisit: hic corpora a Deo separat,  animas æterna morte trucidat. Scriba vero qui probabat tirones, captiuus ductus est in Ægyptū, hic enim post mortem ducendus est in Infernum. Doctorum itaque flebat præcipitium  dicebat. Aspice domine quia facta est desolata Ciuitas, plena diuitiis. Et rursum aiebat. Væ tibi Behemot, numquam desit proh nefas, aurum tibi sternis vt lutum,  radij Solis sub te sunt. Hæc illi audientes, terrebatur conscius delicto suo, lætificabatur insons, ab eius consolationis verbo,  quasi ex vno promptuario, diuersi diuersos sumebant cibos. Testor Iesum quia ex ore hominis numquam audiui tantam dulcedinem sermonis. Complebatur in eo quod dicit Dominus in Euangelio. Simile est regnum cœlorum homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo noua  vetera. Itaque omnes diuino sale conditi,  cœlesti ferculo satiati, gratias agentes, ad propria remeabant; multa denique illi dona offerebant  munera, ex quibus nihil recipere volebat. Quippe qui sua largissima distribuerat: ignorabat quo pacto recipere posset, vel parua vel aliena. Victus aliquando a prædicto suo domino, volens nolensve centum ab eo missos recepit solidos. Sed miles Christi nec momento passus est eos apud se moram pati: atque vt prius mox eos indigentibus erogauit. Cœpit interea alumnus, cuneos præire præceptorum,  subsequentium fieri exemplum. His diebus adiit Parisium, ibique Dialecticam sancti Augustini, Deodato filio suo missam, perlegit:  Marcianum in liberalibus artibus frequenter lectitauit. Præceptorem quippe in his omnibus habuit Remigium. Quo peracto rediit Turonicam. Per illud namque tempus rogatus est a fratribus se diligentibus, vt Moralia beati Gregorij Papæ sub vno eis coartaret volumine, ille autem professus est se hæc minime facere posse, addens etiam si facultas agendi sibi adesset; tamen non debere se hoc agere, ne tanti viri laborem, tantique operis precium, aliter immutare, vel aliquid demere videretur. E contra illi opponebant ei antea subcumbi, quam tanto labore sustineri,  satius esse iudicabant funditus eum deserere,  ad reliquas scripturas [...]