Cono dei gratia Prenestinus episcopus, apostolice sedis legatus, H(ugoni) Niuernensi episcopo, uenerabili et dilecto fratri, salutem et fraternam in Christo dilectionem. Quae postquam a nobis discessistis apud nos gesta sunt, dilectioni uestre innotescere uolumus. Die ipsa qua abinuicem discessimus, cum electo nostro duce misericordia dei ad partes Lugdunensium properauimus. Antequam autem Lugdunum perueniremus, domnus Lugdunensis archiepiscopus electioni nostrae assensit et Lugduni subscripsit. Ibi facta processione sollenni domnum papam Calistum et nos honorifice suscepit. Nam et Engolismensis episcopus antequam a nobis discederet, subscripserat et domno papae humiliter se subdederat. Inde uenimus Viennam. Vbi in dominica Quinquagesime domnus papa coronatus est. Cum autem ab illo digressi Vizeliacum uenissemus, comperimus rumorem eum uerum, quem fama uulgante tristes acceperamus. Tristes, inquam, tum pro aecclesia Vizeliacensi, in cuius lesione lesa est Romana mater aecclesia (specialis enim eius filia est), tum pro ipso Niuernensi comite, quem satis dileximus, cuius clientela portas Vizeliacensis claustri fregit et dirupit, sanctorum Lazari et Marthe sororis eius et sanctorum Andeoli atque Pontiani martirum corpora, crucem quoque in qua de ligno domini habetur, iactis lapidibus exornauerunt, monachos uerberauerunt et lapidibus percusserunt et quendam ex ipsis ceperunt et iniectis manibus sub habitu monachi dehonestauerunt. Pro quibus omnibus uos monemus et apostolica auctoritate precipimus, ut ipsum comitem ex parte nostra conueniatis et ad emendationem tanti sacrilegii eum uenire moneatis. Quod si dixerit non se interfuisse huic flagicio, de consensu eum arguite, quia scilicet cum eadem die Vizeliacum ipse uenisset et omnes sacrilegos qui flagicium commiserant ibi inuenisset, neque spontaneus neque monitus ab abbate sub testimonio multorum de suis hominibus iusticiam uel honorem uel satisfactionem ecclesie Vizeliacensi facere uoluit. Quamobrem timeat sententiam Lucii papae sanctissimi, que talis est ad episcopos Gallos et Hispanos inter alia in primo decretali suo: Res ecclesiarum uestrarum et oblationes fidelium, quas significastis a quibusdam irruentibus uexari, uobis que et ecclesiis uestris auferri indubitanter maximum est peccatum, testante scriptura que ait: 'Qui abstulerit patri uel matri aliquid et dicit hoc non esse peccatum, homicide particeps est'. Pater ergo noster sine dubio deus est qui nos creauit, et mater nostra ecclesia quae nos in baptismo spiritaliter generauit. Haec fieri prophetae, hec apostoli, haec successores eorum et omnium catholicorum patrum uetant decreta et tales presumptiones sacrilegia esse diiudicantur. Quorum nos sequentes exempla, omnes tales presumptores et ecclesie raptores atque suarum facultatum alienatores una uobis cum a liminibus sancte matris aecclesiae anathematizatos apostolica auctoritate pellimus et damnamus atque sacrilegos esse iudicamus. Et non solum eos, sed omnes consentientes eis, quia non solum qui faciunt rei iudicantur, sed etiam qui facientibus consentiunt. Par enim pena et agentes et consentientes comprehendit. Item Simmacus papa aduersus peruasores aecclesiarum: Generaliter quicumque res ecclesiasticas confiscare aut competere aut peruadere periculosa aut seua infestatione presumpserit, nisi se citissime per aecclesiae, de qua agitur, satisfactionem correxerit, perpetuo anathemate feriatur. Similiter et hi qui aecclesiae ius uel largitione principum uel quorundam potentum aut quadam inuasione aut tirannica potestate retinuerint et filiis uel heredibus suis, ut a quibusdam iam factum audiuimus, quasi hereditarias reliquerunt, nisi cito res dei admoniti a pontifice agnita ueritate reddiderint, perpetuo anathemate feriantur. Iniquum enim esse censemus ut potius custodes cartarum quam defensores rerum creditarum, ut preceptum est, iudicemur. Quod si comes ipse priuilegia ecclesie Virzeliacensis contempnit, audiat Anacletum papam a beato Petro tercium: Priuilegia ecclesiarum et sacerdotum sancti apostoli iussu Saluatoris eius decreuerunt manere temporibus. Et in legibus seculi cautum habetur: Si ecclesie uenerabilis priuilegia cuiusquam fuerint temeritate uiolata uel assimulatione neglecta, commissum hoc in triplo iuxta legum sanctionem ecclesie cui factum est componatur nobis que bannus noster in triplo persoluatur. Item in alio loco: Nullius autem sacre res et religiose et sancte. Quod enim diuini iuris est, nullius in bonis est. Item aduersus eos qui portas fregerunt ait Iustinianus: Sancte quoque res, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. Ideo autem muros sanctos dicimus, quia pena capitis constituta sit in eos, qui aliquid in muros deliquerint. Nolumus autem, frater karissime, exaggerare quod gestum est, ne cogamur iudicare quod dignum est. Sed uolumus ut annuncies eidem comiti, ut de perpetratis sacrilegiis nobis in manu nostra satisfactionem ab hominibus suis, quorum nomina subscribentur, fieri faciat usque ad mediantem Quadragesimam et in futuro ab infestatione et inquietatione aecclesiae desistat, quia nisi obedierit, nos sequentes sanctorum suprascriptorum sententias anathematis gladio tam ipsum quam terram eius, licet inuiti, post transactum quem prefiximus terminum feriemus. Haec sunt nomina illorum qui in sacrilegio illo manus commisisse uisi sunt: Rainaldus prepositus de Moncellis et frater eius Nicholaus, Guillelmus mariscalcus, Paganus buticularius, Petrus panetarius, Odo camarlancus, Petiz de Moncellis, Teobaudus cocus, Guillelmus prepositus de Cerciaco, Croslebos, Renaldus nepos Mainfredi de Porta, Beraldus de Moncellis, duo filii Aimberti de Moncellis, Iohannes Deli, Tardet de Moncellis, Seguinus de Moncellis, Guichardus frater Galterii buticularii, Burgensis de Moncellis, qui cognomine ita uocatur, Gaudricus de Climitiaco cum septem sociis et multi alii, quos donec nominatim nominemus suis consenentiis puniendos relinquimus, si non digne satisfactionem fecerint.