Universis sanctæ Dei Ecclesiæ filiis tàm præsentibus quàm futuris. Ego GOFFREDUS Andegavorum Comes, notum fieri volumus universis, quòd cùm cogente necessitate guerrarum, quas in Normanniâ habemus, ab Ecclesiis  Religionibus Andegaviæ nos quærere subsidia oporteret, venerabilis Petrus Abbas Trenorchiensis,  Petrus de Aulâ tunc temporis Prior de Cunaldo  de Lausduno, facere nobis hujusmodi auxilia recusarunt: eâ ratione quòd nunquam alicui antecessorum nostrorum hujusmodi auxilia fecerant; dicentes hoc esse contra libertates à Regibus Francorum,  antecessoribus nostris Comitibus Andegaviæ, Ecclesiæ suæ  eorum hominibus concessas. Nos verò contrà dicebamus, quòd nihilominùs tenebantur ea facere quæ abbatiæ Andegaviæ faciebant, maximè in hoc casu. Adhuc etiam ad defensionem suam prætendebant quòd Baillivi nostri de Lausduno  de Brachesac,  alii Baillivi Baronum nostrorum homines eorum tantis exactionibus  gravaminibus contra libertates præfatas oppresserant totiens eis frustatoriè terminos ponentes, quòd terræ remanebant incultæ, cùm homines sic essent à suis laboribus disturbati, unde terra ipsorum penè deserta remanserat,  homines ad tantam paupertatem devenerant, quòd nec nobis, nec ipsis poterant in aliquo subvenire. Baillivi autem contra dicebant, quòd paupertas hominum ipsis non erat imputanda, sed monachis qui eos ultrà quàm vis esset pluries talliabant. Dicti verò Abbas  Prior nobis humiliter supplicaverunt, quatenùs super hoc nostrum opponeremus consilium, ità quòd jura nostra  sua servarentur illæsa. Nos autem habito consilio cum venerabili Ulgerio Andegavensi Episcopo,  cum nobilibus viris fidelibus nostris Mauricio de Credone, Lisiardo de Sablolio, Theobaldo de Matefalon,  aliis, mediante pace  judicio terminavimus quòd quando abbatiæ Andegaviæ nobis in necessitatibus nostris subvenirent, tunc homines Priorum de Cunaldo  de Lausduno nobis auxilium facerent per manus Priorum. Decrevimus etiam propter paupertatem hominum, quòd Priores de cætero ipsos non talliarent nisi in tribus casibus, videlicèt quando Prior novus est,  quando aliquam emptionem faciet domui suæ,  quando vocatur ad capitulum suum semel. Ne verò dicto Abbati grave videretur, de novo facere quod ante non consueverat; pro remedio animæ nostræ, seu patris nostri Fulconis, incliti Regis Jerusalem nuper defuncti, Deo  Beatæ Mariæ de Cunaldo  de Lausduno, cum assensu  voluntate Haimerici de Lausduno, Joscelini Roognart, concessimus quòd dicti Priores amodò ad querimoniam Baillivorum nostrorum, seu aliorum Baillivorum, de hominibus suis, in curiâ ipsorum Priorum infra metas parrochiarum suarum dictis Baillivis faciant justitiæ complementum. Nullo autem alio modo extra parrochias suas possint Baillivi homines dictorum Priorum terminos ponere, nisi in ipso forefacto,  hoc sub testimonio fuerint intercepti. Ratas etiam habemus, atque in perpetuum concedimus Deo, sanctæque Matri ejus,  præfatis monachis, omnes donationes  libertates, seu concessiones quas gloriosissimi Reges Francorum, atque inclitus Comes Goffredus Martellus senior,  alii antecessores nostri ipsis fecerunt  concesserunt, liberè  integrè, sine aliqua diminutione, sicut in præceptis gloriosissimorum Regum,  dicti Comitis Goffredi continetur. Excepto hoc, quod sibi dictus Comes retinuit: videlicèt quòd quando in hostem contra inimicos nostros perrexerimus,  hoc solùm causâ prælii; tunc nostro jussu, vel missi à nobis, missi homines eorum in hostem pergant; nullo autem modo jussu ullius vicarii nostri eant aliter. Expressè etiam concedimus eisdem, donationes quas præfatus Comes,  Agnes Comitissa ipsis fecerunt. Et quittationem Bidanni de Lorra reddendo annuatim lx. solidorum in nativitate beati Joannis Baptistæ apud Lorram per manum famuli monachorum. Item ad similitudinem dicti Goffredi Comitis concedimus, quod si aliquis de terrâ nostrâ aliquid ex propriis possessionibus pro remedio animæ suæ ipsis impertiri voluerit, gratum  ratum habemus,  in rebus collatis omnes consuetudines nostras in eleemosina pro anima patris nostri Fulconis incliti Regis donamus,  concedimus. Volumus namque,  præcipimus, ut locus suprascriptus Cunaldus cum cimiterio, in quo gloriosa Regina cœlorum tantis miraculis operatur, ab omni sæculari potestate liber semper immunísque permaneat: omnibúsque Baillivis nostris mandamus atque præcipimus, quatenùs omnes dictorum monachorum res  possessiones custodiant  defendant sicut nostras proprias,  nihil omninò ab eis exigant præter id quod in hoc nostro præcepto,  in præceptis antecessorum nostrorum continetur. Et ut hoc firmum  inconcussum ab omnibus posteris, necnon fidelibus nostris semper teneatur, volumus  præcipimus,  manu propriâ firmamus atque roboramus. Venerabilis autem Petrus Abbas, beneficii accepti non immemor, de caritate Trenorchiensis monasterii dedit nobis centum libras Andegavensis monetæ,  Henrico primogenito nostro equum unum. Actum ex hoc Andegavis civitate, in anno quo annuente Deo  sanctâ Matre ejus, partem Normanniæ quæ est citra Sequanam, adquisivimus. Istis præsentibus, venerabili Ulgerio Andegavensi Episcopo, Henrico primogenito nostro, Andreâ de Doadio, Petro de Chamilliaco,  Anno ab Incarnatione Domini M. C. XLIII. regnante in Franciâ glorioso Rege Ludovico. † Signum GOFFREDI Comitis Andegavorum. † Signum venerabilis Ulgerii Andeg. Episcopi. † Signum Henrici filii Comitis. Signum Haimerici de Losduno. Signum Joscelini Roognart.