Mvlta sæpe audit a multis prælata orbi terrarum vestra Apostolica sollicitudo: quæ quandoque bona sunt, quandoque mala, quandoque optima, quandoque pessima. Sed nunc in partibus nostris tale quid contigit, de quo vere illud scripturæ dicere possumus, Nunquam sic apparuit in Israel. Briuatensis Ecclesia iuri Apostolico, nullo alio Episcopo mediante, subiecta, iuxta propriæ institutionis morem, magna  nobilis diu permansit: sed ab aliquanto tempore, ab antiquo  bono proposito degenerans, dictum etiam sibi a Propheta fatetur, Argentum tuum versum est in scoriam: vinum tuum mixtum est aqua. Plurima sunt, quæ ostenderent verum esse quod dico, nisi plus nimio vobis longus esse timerem. Hoc tamen breuiter dico nefarium opus, quod nuper in illa Ecclesia contigit, vix nisi merito malorum præcedentium accidere potuisse: vt iuxta Ioannis Apostoli reuelationem, qui in sordibus est, sordescat. Sed iam rem ipsam pater audiat. Aureum Ecclesiæ philacterium, fur nescitur quis, nuper furatus est. Auditum est a Clericis. Cumque olim ciuitas plena indicij, ordine iudiciario  canonico rem inquirere, examinare, ac censura Ecclesiastica terminare debuisset: posthabito Deo, abiecta fide, spreta non solum canonicali, quod nomen eis tantum superest, verum etiam Christiana religione, ac si non esset Deus in Israel, miserunt ad consulendum Beelzebub, Deum Acharon. Qui qualiter ab eis consultus sit, qualiter eis responderit, a præsentium latore vel ab eius sociis plenius audietis. Nec enim, vt ex auditis collegi, minus fuit Magum illum, a quo ęa se audisse dixerunt, consulere: quam Moloch Moabitarum dæmoni sacrificare. A quo responso accepto, imposuerunt præsentium latori commissum sacrilegium. Negauit ille, nec scelus admisisse, vel in aliquo esse conscium, constanter, , vt credo, veraciter protestatus est. Addidit paratum se esse, die ab eis constituta Ecclesiasticum iudicium subire:  quicquid inde discernerent exequi. Et ne de his, quæ se facturum spondebat, vel in modico dubitare posset, se ipsum vsquequo cuncta perficeret, eis in obsidatum dedit: pecuniam suam, resque omnes sacramento eis obligauit: satisdationes etiam tam parentum suorum, quam multorum amicorum, supradictis adiunxit. Indicta est causæ agendæ vigesima dies. Præceptum est, vt ad diem illam sic præparatus veniret, quatinus ignis præiudicio, non iudicio, se, si posset, ab obiecto crimine expurgaret. Adiunctum est ab eisdem, scire se quidem quod imperabant, non esse canonicum: sed canonicorum conuentum nullo ei modo alio crediturum. Ventum est ad diem. Rogus maximus extructus est, per cuius medium pedes transiret: probaturus suam super obiecto crimine innocentiam, si tamen intactus euaderet. Compulsus ille tam vehementi peruersorum, ne dicam impiorum, hominum violentia, quod cogebant concessit: atque se per ignem transiturum, constantia resumpta promisit. Rogauit hoc solū, vt virtus  iustitia omnipotentis Dei, exorcismi more, super pyram illam flammeam inuocaretur,  vt aliquando factum audierat, in nomine ipsius benediceretur. Quod optimi  pij iudices prorsus negarunt. Perstat adhuc ille,  etiam per non benedictum ignem, conscientiæ, vt arbitror, testimonio confisus, transiturum se spondet. Quod verentes illi, ne forte opere quod dicebat impleret, missis ministris ignem iam paratum destruūt: ac nequitia inaudita, nec modo quem ipsi proposuerant, eum purgari permittunt. Inuadunt statim omnia eius,  ac si re iustissime iudicata, reoque clare cōuicto, nihil ei prorsus de rebus, quas ipsis, vt supradictum est, obligauerat, derelinquūt. Quid faceret tot, tantis, tam inauditis violentiis oppressus homo? Nihil illi iam reliqui erat. Vnum quod habuit, vnum quod potuit, fecit. Ad illud vnum præcipuum  singulare oppressorum præsidium confugit: illud vnum  vltimum miserorum asylum, Apostolicum dico auxilium, elegit: tabernaculum scilicet, quod est in vmbraculum diei ab æstu:  in securitatem,  in absconsionem a turbine  a pluuia. Ista, Pater, in vobis,  de vobis sperans, vbi præsensit ad rapinam bonorum suorum falsos, immo nullos iudices inhiare: terminum vel obicem Apostolicæ appellationis interposuit, quam, vt putabat, non liceret eis transgredi. Sperabat enim eos non ausuros quod ausi sunt, non dicturos quod dixerunt, non facturos quod fecerunt. Sed frustra hoc sperauit, quia spes eius frustrata est eum. Quos enim mitiores futuros inde sperauerat, longe ferociores inuenit. Nam post factā appellationem, tota illa rerum ipsius rapina ab eis facta est, quæ supra a me conscripta est. Addita est insuper verborum contumelia, quæ apud Imperatores seculi reos maiestatis faceret,  pœna ad minus capitali puniret. Sed quamuis Ecclesia non habeat Imperatoris gladium: habet tamen super quoslibet minores, sed  super ipsos Imperatores imperium. Vnde ei sub figura Prophetici nominis dicitur. Constitui te super gentes,  regna: vt euellas  destruas,  disperdas  dissipes,  ædifices  plantes. Qua de re si non potest occidere, potest euellere. Si non potest occidere, potest destruere. Dixit plane, vt audiui, Briuatensis Abbas, appellanti clerico, Quid appellas? Quid nobis Papam opponis? Tantis Papa implicitus est, tantis inuolutus negotiis trans Rhodanum: quod nunquam cogemur respondere ei cis Rhodanum. Hæc, Pater, omnia, vt scripsi, accepi: a talibus tamen, quorum religioni, maturitati, veritati credere compulsus sum. Fortassis  vos, si illos audiretis,  agnosceretis, crederetis quod credidi, diceretis quod dixi. Vt ergo iam  meis verbis,  vestris auribus, vt dignum est, parcam, oro, obsecro, supplico: vt causam pauperis, sed prudentis  in pluribus vtilis, vt me agnouisse existimo, clerici, vobis assumatis,  contra potentes  violentos aduerusarios defendatis. Nostis enim, quod sedes vestra sedes est illius, cui dicitur. Iustitia  iudicium præparatio sedis tuæ. Et cui rursum. Iustitia plena est dextera tua. Et de quo iterum. Qui facit iudicium iniuriam patientibus. Quod si alteri quā vobis loquerer, adderem illud Esaiæ. Quærite iudicium, subuenite oppresso, iudicate pupillo, defendite viduam:  venite,  arguite me, dicit Dominus. Quæ vniuersa congruo effectui religio  sapientia vestra mancipabit: si Præposito, qui maioris in Ecclesia illa nominis est: si Abbati, si Odiloni de Magone, si Ioanni de Cornone, si tandem  illis, qui tanti sacrilegij, immo idololatriæ participes fuerunt, auctoritas vestra præceperit: vt clerico ablata omnia in integrum restituant,  post restitutionem, super tam nefanda, quæ eis obiiciuntur, die data, quod iustum fuerit facturi  exequuturi, præsentiam suam vobis exhibeant. Hoc enim super omnia  clericus rogat,  nos precamur: ne alicui præter vos iudici causam istam terminandam committatis. Quod cum factum fuerit, cum res sub iudicio maiestatis vestræ constiterit: recordamini quid Helias prophano regi dæmonem consulenti  ægrotanti dixerit. Quia hoc fecisti, de lectulo, super quem ascendisti, non descendes: sed morte morieris. Quare hoc vltimum adiunxerim, intelligit sapientia vestra.