QVADAM vero die cum ad refectionem corporis cum honorabili frequentia tam Clericorum, quam Laicorum consederet, iamque purissimæ epulæ necessitati omnium satisfacerēt, vti mos est sanctarum mentium, pro declinando fauore alia foris ostendere,  alia intus agere, ipsa simulata intentione edentis, cultrum manu diutius tenuit, sicque non ad suam voluptatem, sed ad aliorum voluntatem conuiuium protraxit. Tunc subito faciei colore, cum mentis habitu permutato ferrum de manu super mensam decidit; atque in hoc non insolentiæ notam accidisse, sed mira quædā per diuinam reuelationē sensisse cum suspirio innotuit. Omni vero turba, quid hoc protenderet admirante, nec quærere præsumente, illa ad Euāgelicæ perfectionis decorem celauit multitudini secreti dignitatem, solumq. Augustensem Episcopum, nomine Dudonem, sibi pro vitæ meritis familiarem, iugique obsequio inhærentem, tali dignata est præfatione. Nūc, Pater venerabilis, multa opus est vobis consolatione, quia paries vestræ Occidentalis matrinæ Ecclesiæ lapsus est diuina dispositione. Tanta vero iactura non magis vestræ prudentiæ sollicitudinem ad restaurationē sui ingerit, quam pro vestra vexatione siue communi dāno Ecclesiæ vestræ menti mœroris nebulam intulit. Sed simul consolari vos in diuinitatis tranquillitate iubeo  persuadeo, quæ sine mutabilitatis vicissitudine sola inaccessibile lumen inhabitās omnia quodāmodo moueri pro nostro reatu permittit; sed plura ad integritatis statum ineffabili sua clementia reducet. Præsul vero tam præsagio quam rerum damno perturbatus, tempus pręfatæ ruinæ diligenter notauit, nuntiumq. pro experienda ratione reiq. veritate Augustam festināter direxit, cuius relatione casum contigisse,  horam cōuenisse iuxta Dei famulæ præfationem cognouit. Alio quoque tempore huic præsagio simile prodigium ab ipsa patuit, quod tanto magis admiratione extitit dignum, quanto  loco  tempore rei euentu fuerat diuersum. Filius namque illius Romanæ Reipub. Princeps electus, dum illam Græcam in thalami consortium suscepisset, eius prauo ingenio, deteriori consilio deceptus, regnum Græcorū conatus est adipisci. Igitur exercitu ex omni copia collecto, fines Italiæ excessit, atque ita Regi Gręcorum patrandi belli occasionem dedit, sibi vero suisque famæ ac vitæ contulit amissionem. Interim pia mater eius die nocteq. diuinis cultibus insistens fœlicis Annæ viduæ deuotionem proculdubio impleuit,  iuxta Canonicam regulam, omni diligētia exhibuit viduitatis obsequia. Quadam vero die orationis studio pro vnici filij salute, totiusq. regni statu obnixius intenta, dum se viuam hostiam, more solito stans ante Crucifixū Deo mactaret: rapta in extasi humanis visibus æstimabatur præmortua. Ad se autem post horā reuersa, quid viderit memori mente tenebat, fatumq. præfatæ pugnę in spiritali sibi visu præmōstratū, non rem dicendo, sed bonorum cędē condolēdo innotuit. Ex his quidē signis patenter potest colligi, quali puritate animi fulgeret, imo quāta libertate Spirit9 Christo seruiret occultius, cui cū Prophetis futura Dominus reuelauit, cum Patriarchis fidem roborauit, cum Apostolis Euāgelij perfectionem edocuit, cum Martyribus tribulationū tolerantiā tribuit, cū Sacerdotibus Ecclesiæ curā indidit, cū Virginib9 sacris sanctissimę mentis sinceritatem auxit, familiarem sui præsentiam cum Monachis ostendit,  cum Apostolicis discipulabus, dico viduis, a Petro  Paulo electis  religionis officio deputatis in terris deuotione præditauit, in æterna gloria sublimauit. Curationum vero tantam gratiam per beneuolentiæ meruit opera, vt sicut egenorum inopiam eleemosynarum largitate subleuauit, ita etiam infirmorum  debilium sospitatem potenti munere restauraret. Sed mirum in modum humanā cognitionem vitandæ insolentiæ causa fugiens, tantiq. muneris largitori secreto mētis placere gestiens, aut omni modo furtiua celeritate signorum efficaciam rapuit, aut si qua suorum scientiam præterire non potuit, ne vsquam leui sermocinatione dilatarēt, illam nimirum sententiam gentium Doctoris vigili sub corde reuoluens. Gloria nostra hæc est testimoniū conscientiæ nostræ. Et quod ipse Dominus dextræ opus, a sinistra celari præcepit, simplici prudētia in omni conuersatione adimpleuit. Tamē vrbs super mōtē posita haud potuit esse in omnibus occultata. Vnius nāq. signi flagrantia ad nostrā peruenit notitiā, cuius patrandi potentiam plurimarum virtutum docemur existere causam. Quodā vero tempore, cū cœlesti meditatione occupata in cōclaui sederet, omnisq. arbiter, excepto claudo abesset, villicus nomine Huozemānus fide  taciturnitate illi accept9, pulchrorum malorum attulit munus. Quod serenissimo vultu, vt hilaritatis amica erat, accipiēs: vnum ex multis excepit, cæteros seruatori huiusmodi rerū pręsentari præcepit. Sed casu accidente pronū a manu longius prolapsum est, quod statim claudus reportare iussus obsequiū renuebat, quia scabella, quibus ingressum simulabat, domina retinebat. Illo vero reluctante, rationemque debilitatis rationabiliter pro inobedientia reddente: tandem sanctorū domestica ante venerabiles reliquias in conspectu suo iugiter positas, quas adorare solebat, caput reuerenter inclinauit, suosq. dominos secum velle, vt claudus ambularet, affirmauit. Mox citius dicto surrexit claudus ab imo, Parens obsequio, fit sanus corpore toto, Et iussus tanti retinere silentia signi, Gaudia prodebat nec gratia tanta latebat. Igitur eo tempore quo beata migrauit a sæculo Herimannus Dux Sueuiæ, qui fratris illius Chuōradi filiam in coniugium acceperat, hæreditario iure res ancillæ Dei ad Monasterium pertinentes occupare volebat. Sed ipsa illi  cunctis in circuitu degentibus manifestis indiciis comprobat, quod nullum hæredem præter Apostolos  eis seruientes monachos relinquebat. Erat tunc temporis forte apud eumdem Ducem, quidam recenter visu priuatus, qui olim arte flebotomādi edoctus,  ea causa beatæ Reginæ gratia largius est vsus. Quia vero illius beneficentiæ nimietatem, sanctitatisque claritatem experimento didicerat, orandi studio ad sepulchrum eius veniens in adiutorium suum precibus  fletibus eam inuitauerat. Cumque per omnem septimanam, sacri corporis locum obsecrationis instantia frequentaret, vna vice fessus,  tristis super pauimentum residens, præ tædio languentis animæ, perfusus est somni humore. Tum illi sancta Adalheidis per somnium admodum reuerendo vultu vltra humanam speciē decora, manifesta apparuit. Quare Dominus eius Herimannus priuatas res Apostolorum suæ iniustæ ditioni vsurparet, terribili voce quæsiuit. Illo autem ignorantiam confitente, vel potius tyrannidem Ducis adnectente. Vide, inquit, vt si nostris meritis sanitatem oculorum recipias, nostræ etiam legationis fidus interpres Principem adeas, planoque sermone huiusmodi prauitatem omnino deponere cū signo edoceas. Sin aliter, me meosque Dominos bis senos Apostolos, totius scilicet iudices orbis proprium ius persequi sciat, vltionisque ineuitabili ictu sese cum suis flagellandū prædiscat. Cum his dictis statim homo euigilās, visionis  allocutionis memoria lætificatus, pedes recedentis vsque ad sepulchrum est prosecutus, vbi toto corpore prostratus, tam diu orationi deditus iacuit, quousque chorus monachorū Missæ officia celebrauit. Vt vero primum Cantor introitū inchoauit, cæcus lumen recepit, atque gaudia sua cantantibus commiscuit. Confestim miraculo per sonitum campanarum intimato, ab omni populo concurritur, Dei famula veneratur, lucisque repertor, immo facturæ reformator ab omni sexu  conditione conlaudatur. Post hæc luminis adeptor testimonij legationisque iniunctæ non immemor, Dominum suum gratulanti cursu reuisit, quod in somno præmonitus foret explicuit, suique inluminationem testabatur diuinir examinis esse argumentum, si ipse aut aliquis potentum, siue quælibet persona vlterius in Ecclesiastica beneficia gloriosæ in Domino feminæ præsumeret damnum inferre. Ita Dux timore perculsus quidquid iniusto incœpto contra Dei voluntatem in Dei famulæ rebus desipuit, emendare curauit, addiditque prædicto Monasterio prædium ad conficiendum sal vtile situm, videlicet ad oppidum Marsile. Dignum vero relatione nobis videtur quomodo Henricus Rex, Georgij Martyris singularis cultor, huius sanctissimæ etiam viduæ supplex fieret adorator. Nam cum ad præfatum locum adepto imperio venisset, forte contigit, vt ibi posito lecto pausaret, vbi sanctissima anima carnis ergastulo soluta est. Itaque Imperator tantæ infirmitatis mole perculsus est, vt lecto surgere non valens, suorum diuersa ingenia conquireret quid de tanti tamque subiti doloris casu sentirēt. Omnes quidem vna voce dicebant, illius sacri loci reuerentiam talis incommodi causam. Hæc ipse secum diu volutans,  si quo alio modo venerandam Augustam offenderet rectractans:  pœnitentia ductus ad sepulchri sacellum se portari iussit. Et quia illius merita sine Apostolici decreto Clerique consensu celebrari non licuit, prædicto in loco B. Mariæ Oratorium se constructurum promisit, atque Abbatem illius Cœnobij sicut ipsa constituit, ab Imperatoria seruitute absoluit. Sub idem tempus venit ad eundem locum quidam eques temerarius, qui dum pauperis cuiusdam bene receptus hospitio esset, paruam eius supellectilē Diaboli instinctu male tractare aggressus est. Inter alias quidem iniurias, quas hospiti suo ingessit, aues domesticas occidit, alienaque substantia fecit sibi parari cibaria. Magister vero domus in preces fletusque cum vxore profusus, rogauit imprimis hominem parcere sibi per Abbatem Dominum suum, postremo per sanctæ Adalheidis reuerentiam implorauit deponere tantam proteruiam. Ille procacitatis incepto perdurans, imo maiora mala accumulans: Ego, inquit, viuus in hac nocte tui tuorumque dominor: Adalheida vero mortua, impotens est tibi præstare tutamina. Nec mora pro tāta calumnia superne flagellatus, dum male partum cibum festinaret sumere, cœpit etiam manus  cætera membra mandere. Statim pro sui impotentia  furoris noxa ligatus per eiusdem noctis spatium, mentis  corporis durum pertulit vinculum. Sed cum prima luce manibus trahentium ad sepulchrum Christi famulæ inuite adductus sanitatem sensuum in fratrum præsentia recepit, quia illa piissima, offensionem quam vindicabat potenter, postmodum pœnituro indulsit liberaliter. Quædam sanctimonialis femina vocabulo Eruowela, cum a prima ætate claudicaret vtroque pede, in proximo anno memorabilis transitus Augustæ sera lętificata est salute. Et quia huius virtutis opinio populares aures attigerat prima, totius plebis cōuentus effectus est admodum lætus, anusque illius manibus Crucem  cereum imponens per diuersas discurrendo Ecclesias laudes celebrauit deificas. Nec hoc taciturnitate prætereundū esse videtur, quod ob illius dilatāda merita, cuidam ignoto homini contigisse dignoscitur. Qui dū per Syluam iter haberet, quæ rustico vocabulo nuncupatur Biwalt, forte ab equo iuxta pascente vsque ad oppidum Salcēse comitatus est. Quamobrem apud quendam potentem nomine Heimonē furti accusatus est, qui eodem tempore cum prædicto Imperatore Heinrico illuc venerat. Ille de incertis certam sententiam proferens, iussit hominem miseris modis flagellari, spoliari, excœcari. Mox aduena cœcatus, leuans ad cœlum mentem  manus: Si ego, ait, furti dolique innocens, immerito tanta mala perpessus sum, tu sancta Adalheida redde mihi tuis precibus  meritis, visum. Post hæc cuiusdam viri nomine Bennonis domo  cura receptus, post paucos dies lenito dolore, ad preciosi thesauri thecam accessit, testificansque sui innocentiam, oculorum sanitatem recepit. Idem tamen medietate oculorū pupillæ diuisa, veræ cæcitatis postmodum ostendit vestigia. Inter cætera vero donaria, quæ S. Petro cōtulit hæc sanctorum domestica, existebat quædam familia pagi Northgowe nuncupati accola, quam dum quidam proterua præsumptione sibi suisque posteris mancipare tentaret, nulloque pacto repugnātem edomare sufficeret, vnum istiusmodi generis Penzonem dictum, incautius excæcauit apprehensum. Quem post aliquantos dies quiddam videre resciscens, denuo captiuans tandem altius omnem eruit visum. Nec mora cæcus cruento miserandoque vultu turpatus adhuc crudo vulnere monachos adiit. Dominæ suæ venerabile sepulchrum petiit, rituque rusticæ simplicitatis exprobrare cœpit illi causam tantæ calamitatis. Ergo non ante a fletu  planctu eam incusando cessauit, quam integritatem pupillarum cum lucidissimo oculorum officio, quod non inusitatum, sed potius rarum a sanctis scimus, recepit. Venit etiam de territorio Metensi aliqua fœmina, cui diuino nutu cæcitatis increuit calumnia. Hæc cum per diuersa loca adipiscendæ salutis appetitu discurreret, istius sanctæ quærere subsidia per somnia admonita est ab ipsa. Dum autem solam oculorum appeteret salutem, gratiā adepta est duplicem. Nam eodem tempore contigit Chuonradum Romani Imperij gloriosum Principem cum thori regnique consorte Gisila aduenisse. Cumque venerabilis Regina mulierem illuminatam inpræsentiarum cerneret, Deum bonorum Auctorem dignis laudibus magnificans, sibique cōsanguineæ Augustę sanctitati congratulās, personam a beatitudine eius lumine visitatam, in suę liberalitatis suscepit curam. Fuit etiam in partibus Galliæ potens Comitissa muti filij mater tristis effecta. Pro hac ergo causa dum plura circuiret deuote Monasteria, tanta virtutum opinione audita, sacrum locum desiderabiliter petiit, triū dierum spatio inibi orationibus operam dedit. Post hæc a dono curationis prolixitate tēporis desperata, cum ad propria redire disponeret, semetipsam cum puero ante altare prostrauit, quod ad caput viuifici corporis consecratum est. Mater vero lachrymabili prece intenta se solam indignam  expertem fatetur, spe lætam venisse, sed tristem redire narrat. Puer autē interim subita soporis quiete solutus est. Qui trāsacta hora sponte sua euigilans lætus surrexit, matrē veste apprehendit, si hoc sepulchrum sanctæ Adalheidæ esset prima voce quæsiuit, quæ sibi in somno apparens linguæ vinculum resoluerit. Eo modo matrona præ desperatione discessura reliquum diei duxit illic in lætitia,  pro sospitate filij deuota,  grata fratribus in sanctis suis Deum collaudantibus obtulit munuscula. Quidam homo de Burgundia progenitus, ab vtero matris ita extitit claudus  curuus, vt plātæ pedum ad nates, manus vero ad genua conglutinatæ viderentur. Qui dum ab hoc infirmitatis incommodo per sancti Sulpicij meritum liberaretur, idē alia calumnia diuino nutu vexari permissus est, vt dum huius piissimæ atque sanctissimæ feminæ precibus curaretur, virtus præclarissimi confessoris æquaretur. Contigit ergo huiusmodi hominem apud præfati loci Abbatē Gerbertum piæ memoriæ virum, cum reliquorum egenorum turba degere, matutinisq. laudibus in festiuitate B. Petri Apostoli vano auditu interesse. Namque malorum  bonorum immemor, etiā temporis  loci venerandi contemptor cœpit cum viris  fœminis miscere verba turpitudinis, sicque cum stultorum conuenticulis fecit impedimenta diuinæ laudis. Tū subito mira celeritate vtraque brachia strictim in terga resilierunt, ambęque manus eius tanta vi in se reflexæ sunt, vt disruptis digitorum nodulis, astantes maderēt, aspergine sanguinis. Nec tamen minori intus percussus est supplicio, vtpote arreptus Dæmone pessimo, sicq. duplici pœna deuinctus, miserabili spectaculo totius populi mouit fletum  planctus. Sed dū chorus Monachorū Dei laudes per Missam celebraret, omnisque plebs mœstis modis S. Adalheidæ merita precibus prouocaret, tandem nodis brachiorum solutis adeptus est integritatem mentis  corporis. Ipse tamen post aliquātos dies mutus effectus ad sepulchrū eiusdē beatis. matris, linguę recepit vsus. Tēporibus vero tertij Hērici Imperatoris vnius signi mirificus claruit euentus, per quem in sanctorum numero spiritalem potētiam illam, verissima argumētatione agnouimus. Quidam vir nomine Burchardus in ministerio Luitpoldi Mogonciensis Archiepiscopi fideliter degens, parentelæ suæ seruili cōditione cedit dominio venerabilis Augustæ. Cuius vberissima benignitate donatum maioribus suis prędiū hereditario iure absque ambigua lite possidebat, ideoque summa deuotione donatricem Dominam omnimodis venerari solebat. Accidit autem, vt Dux Alamannorum Otto de Swinvorth, licet iustitiæ aliarum virtutum quamplurima exempla sectaretur, tamen insatiatæ cupiditatis facibus accensus, prædictum prædiolum suæ latissimæ possessioni forte contiguum more Achab, vel potius Iesabelis propriæ ditioni iniuste vendicare est aggressus. Ergo homo talem iacturam agrorum violenter, non legaliter perpessus, dum humanum præsidium contra tantæ potentiæ culmen desperaret, recolens animo liberalis doni priuilegium, ad donantis dominæ fideliter accessit patrocinium, cartulam quoque in præfatam possessionem conscriptam miserabili cultu afferens, sacratæ tumbæ imposuit: commodo sonitu campanarum, querelosaque adclamatione dominam suam sibi dormientem excitare se rustico more asseruit. Fratrumque congregationem suum casum misereri,  solatium piæ patronæ incitauit. Igitur fraternę consolationis promissis delibutus, anchora spei in tantæ aduersitatis fluctuationibus domū rediit roboratus. Post hæc vero prædicto Duci grauissimæ infirmitatis plaga percusso B. Adalheida tam seuero, quam honesto vultu nocturno silentio apparens, horribiles minas insernalis incendij potenter indixit, nisi famulo suo iniuste ablatum citius restitueret prædium. Princeps vero tam sensat9, quam venerabilis personæ inuectiua comminatione tremefactus, iniuriam patientem, calumniamque intolerabilem sustinentem festina legatione adduxit, eique amissæ possessionis ius, exposita prius miranda visione,  admodū tremenda minitatione subitæ mortis,  perennis supplicij, prompto animo redonauit. Extemplo homo tanta damna expertus,  talia commoda consecutus, Domino Deo,  S. Adalheidæ condignas grates referens, ad eius Monasterium gratulabundus festinauit, complura donatiua Ecclesiasticis ornamentis, vel necessitatibus fratrum accommoda contulit,  relata caussa vel modo restitutæ rei, numquam cessauit a laude S. Adalheidæ  Omnipotentis Dei.