Sed quia iam de his satis esse potest, tertio suprafatæ diuisionis loco, aduersus alium stultissimi erroris vestri spiritum, sapientiæ diuinæ sermo procedat,  quantum in hac parte desipiatis, ostendat. Etenim quia Christum a Prophetis regem vocari auditis, quia regnum eius in scripturis legitis: putatis eum temporalem regem futurum,  more Dauid, Salomonis, seu aliorum regum, in Hierusalem, Iudæa, vel Galilæa temporaliter regnaturum. Somniatis eum super terrenum solium Dauid sessurum, gentibus omnibus, aut pene omnibus imperaturū, Iudæos a tanta tamque diutina captiuitate liberaturum, de vniuersis eos locis aut nationibus reuocaturū:  vndique congregatos, ad illam vestram, cui soli semper bruti homines suspiratis, antiquæ repromissionis terram reducturum. Proponitis inde vobis innumera scripturarum exempla,  quicquid in eis de talibus longe alio intellectu dictum est, deprauato sensu, ac terrenarum rerum amore sepulto, ad id, quod solum desiderare consuestis, bestialiter retorquetis. Pascitis infelices animas vestras inani spe,  dum pertinaciter terrenis bonis  pereuntibus inhiatis, cœlestia  æterna, quæ incessanter cunctis præter vos gentibus a Christo assidue  promittuntur  dantur, abiicitis. Rapiunt alij quotidie regnum cœlorum, vos fæces solummodo carnales semper eruditi amare, frustra præstolamini regnum terrarum. Inde est quod ea, quæ de æterno Christi regno propheticis vocibus prædicta sunt, huic vanæ spei vestræ coaptare conamini, vt illud Hieremiæ, Ecce dies veniunt, dicit Dominus,  suscitabo Dauid germen iustum  regnabit rex,  sapiens erit,  faciet iudicium  iustitiam in terra. Et de reducenda captiuitate vestra, post pauca. Et non dicent vltra, Viuit Dominus qui eduxit filios Israel de terra Aegypti: sed, Viuit Dominus qui eduxit  adduxit semen domus Israel de terra aquilonis,  de cunctis locis in quibus dispersi erant,  habitabunt in terra sua. Hæc quidem de Hieremia proponitis. Sed  simile quiddam de Ezechiele proponere potestis. Ecce ego, dicit Dominus, assumam filios Israel de medio nationum ad quas abierunt:  congregabo eos vndique,  adducam eos ad humum suam. Et faciam eos in gentem vnam in terra, in montibus Israel,  rex vnus erit omnibus imperans. Et infra. Et saluos eos faciam de vniuersis sordibus suis in quibus peccauerunt,  mundabo eos. Et erunt mihi populus,  ego ero illis Deus,  seruus meus Dauid rex super eos:  Pastor erit vnus omnium eorum. Sunt  alia plura similia istis, quæ sicut splendore suo vos illustrare potuerunt, sic culpis vestris hoc promerentibus, carnales oculos vestros lumen spirituale non ferentes excæcauerunt. Quamdiu igitur, o Iudæi, hic bouinus intellectus cordibus vestris insederit, nec scripturas Dei videre, nec Christum agnoscere, nec a falsitate auerti, nec ad veritatem conuerti, conatu aliquo poteritis. Abiicite ergo, si mihi creditis, sensum, cum quo semper non sensati, sed insensati apparebitis:  sumite intellectum, quo veritatem agnoscere, quo Christum suscipere, quo regem  regnum, non quale sentitis, sed quale sentiunt scripturæ, mereamini adipisci. Hoc si non vultis, sed in insania solita permanere decernitis,  magis scripturas sensui vestro applicare, quam sensum vestrum scripturis inclinare disponitis, audite eas vobis resistentes,  peruerso intellectui vestro contraria proponentes. Ac primum quicumque es inter prophanos hos acerrimus disputator, procede, exere vires,  Deo loquenti, si potes, repugna. Vis certe Christum carnalem regem, Christi regnum præstolaris terrenum. Responde ergo Deo, per Prophetam loquenti. Dicite filiæ Sion. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus. Quis est rex iste? Forte Dauid, forte Salomon, forte aliquis præteritorum regum Iuda vel Israel. Sed non potes, o Iudæe, hoc dicere. Quare? Quia hoc prohibet tempus Prophetæ. Et quis est hic Propheta? Zacharias. Et quo tempore fuit hic Zacharias? Post omnes reges Iuda, post vniuersos præteriti temporis reges Israel. Nam tempore Darij factum est ad ipsum verbum Domini, sicut narrat series prophetiæ ipsius. Darius vero hic, Chaldaici regni cum Cyro subuersor,  captiuitatis Iudaicæ, quæ per Nabuchodonosor facta fuerat, dimissor extitit. Omnes autem reges Israel vel Iuda, ante illam Babylonicam captiuitatem regnauerunt. Constat igitur, quia de nullo eorum, qui iam  præcesserant,  defecerant, dictum est, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus. Quod si mihi Aristobolum quendam opposueris, qui longo post Zachariam prophetam tempore, Diadema Iudaici regni sibi imposuit. Respondeo, non hoc de illo sensisse Prophetam, qui contra fas Deique præceptum, cum sacerdotio  regnum inuasit. Quod quia eo indignus erat, vix anno vno obtinuit. Nec enim poterat diu principari, qui a Deo pro tam illicita re meruit reprobari. Si vero Herodem proponas, nec de illo hoc dictum esse manifestum est. Propheta enim sic loquitur. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus. Sed Herodem, non Iudæum, sed alienigenam fuisse, non mansuetum, sed immitem, ferocem, crudelem, vxoris, filiorum insuper occisorem extitisse, historico ipsorum Iudæorum Iosepho scribente, certum est. Si vero alios eius filios, Archelaum, Herodem, vel cæteros patrij regni Tetrarchas obiicias: notum est, iam dicto historico referente, Archelaum stultum regem regno pulsum ab Augusto, apud Viennam consenuisse. Herodem vero cum Herodiade sua, a Gaio Augusti tertio successore exilio damnatum, in Hispaniæ partibus, infelicem vitam miserabili morte finisse. Notum est  cæteros, qui non toti Iudæorum regno, sed certis partibus principati sunt, vix vsque ad excidium Hierusalem,  totius Hierosolymitani regni perdurasse,  tādem Vespasiano  Tito totam illam terram vastantibus, vario exitu interisse. Sed forte, vt etiam nouum risum de te toti mundo exhibeas: in illo nostri temporis asinino rege Prophetiam hanc completam dices, qui in Africæ partibus, contra noui nominis regem, videlicet de Merroch, insurrexit. Qui causa nefandæ, hoc est, Mahumeticæ sectæ, illius perditæ gentis infinitam multitudinem sibi adiungens, cum ante plebeius esset, paulatim in maius pessimo profectu profecit, ac sæpe cum iam dicto rege dimicans, frequenter superior in præliis factus est. Et quoniam primis prouectus sui diebus, vt facilius sibi stultum populum simulata humilitate conciliaret, asino insidere solitus erat, asinorum rex vulgo vocatus est. Talem huius famam cum Iudæi accepissent, statim in spem animos erexerunt:  plures ex ipsis regem illum suum, quem super asinum ascensurum Propheta iam dictus prædixerat, venisse dixerunt. Quid agis, o Iudæe? Nonne erubescis? nonne confunderis hæc dicta a tuis? Talis est spes tuorum, tam vana, tam stulta, tam ridiculosa expectatio Iudæorum. Quis digne poterit tantam perditorum hominum insaniam deridere? Execrandi erroris hominem, dolosum, crudelem, non aliquorum hominum tantum, sed multorum populorum occisorem: regem mansuetum, regem mitem, regem benignum, Iudæi interpretati sunt. Cur saltem non attenderunt, quod nec de terra, nec de regno, quod quondam fuerat Iudæorum, nec de ipsa saltem vltima stirpe processerat Iudæorum? Vides certe quam longe proiecti sunt huiusmodi homines a facie Dei, qui nullo cuiuslibet labore, quæ vera sunt, qui tam leuiter sequūtur, quæ falsa sunt. Et quoniam ea solum de causa, vt prodigiosos homines ostentui facerem, hoc inserui, succedant sequentia. Nam, his omnibus exclusis, constat de nullo horum a Deo per Prophetam dictum filiæ Sion, hoc est, Iudæis. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam. Quem vero regem hic promissum accipis, vel accipere potes, nisi Christum? Nam iam dictis regibus exclusis, nullus alter rex superest, de quo ista Prophetam dixisse possit probari, nisi Christus. Vnde necesse est inuictæ veritati te cedere,  non de quolibet alio rege, sed de Christo, filiæ Sion dictum esse. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus. Sed vt supra præmissum est, regem vis Christum carnalē, temporalem, more magnorum regum in sublimi solio residentem: purpura, gemmis, auroque renitentem, diuitiis exuberantem, hostes sibi armis  viribus subiicientem, latius cunctis Iudæorum, vel gentium gentibus imperantem. Sed non talis rex Christus, non tale a Propheta dicitur regnum Christi. Hoc quomodo? Audi. Mox enim, vt Propheta præmisit. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, addidit, Ipse pauper,  ascendens super asinam,  super pullum filium asinæ. Attende Iudæe, expergiscere, intellige Prophetam tuum. Quid dicit? Ipse pauper,  ascendens super asinam,  super pullum filium asinæ. Quis est iste,  rex,  pauper? Quis est iste,  rex,  ascendēs super asinam? Quis est iste,  rex,  ascendēs super pullum asinæ? Quid regi,  paupertati? Quid regi,  asinæ? Expone, quomodo rex secundum te ditissimus, pauper a Propheta dicatur: quomodo non super superbum,  spumeum equum, sed super asinam  pullum filium asinæ, ascensurus scribatur. Nam equis, vel saltem mulabus, vel burdonibus vehi, regum ac potentum est: asinis vel asinabus, pauperum  egentium est. Dic ergo, loquere, iunge iuxta intellectum tuum, regem  pauperiem, abundantiam  penuriam, sublimitatem  vilitatem. Sed non potes. Procede ergo,  lege sequentia. Disperdam quadrigam ex Ephraim,  equum de Hierusalem,  dissipabitur arcus belli. Quis est iste Rex tam pauper, vt paupertate multa cogatur ascendere super asinam  pullum asinæ? tam pacificus, vt in aduentu suo disperdat quadrigam ex Ephraim,  equum de Hierusalem,  dissipet arcum belli? Quem Regem adeo in regno suo florentem,  securum inuenire poteris, vt multa pacis securitate quadrigas,  equos abiiciat,  arcum belli, hoc est, omnia bellica instrumenta contemnat? Non est hæc, non est hæc pax alicuius Regis, vel regni terreni. Relege ipsius Salomonis tempora,  inuenies eum non solum quadrigas, equos, arma bellica, quæ reperit, de Hierusalem vel Israel non abiecisse, sed potius in immensum modum auxisse. Quod ergo a tam pacifico Rege, in tam pacato regni eius tempore factum non est, aliquando ab aliquo rege terreno posse fieri credendum est: Sed prosequere. Et loquetur pacem gentibus,  potestas eius a mari vsque ad mare: a fluminibus vsque ad fines terræ. Quid  hic dices? Compara rursum iam dicti regis paupertatem,  hanc quam legis ipsius potestatem. Pauper, ait, iste dominabitur a mari vsque ad mare,  a fluminibus vsque ad fines terræ. Et quæ est tam monstruosa paupertas, quod iste pauper dicitur, qui dominatur a mari vsque ad mare? Quæ ista tam prodigiosa potestas, vt dominans a mari vsque ad mare adeo pauper sit, vt cogatur ascendere super asinam,  pullum filium asinæ? Sed quid totiens replico quæ clarissima sunt? Non est mirum. Iudæo loquor, surdo loquor, saxeo loquor. Aut igitur, Iudæe, inueni mihi regem pauperem, inueni mihi dominantem a mari vsque ad mare,  egestate nimia ascendentem super asinam  pullum filium asinæ, quod non potes: aut suscipe Christum nostrum regem,  dominantem a mari vsque ad mare, quia Deus omnipotens est, pauperem  ascendentem super asinam  pullum asinæ, quia verus homo est, quod solum potes. Qui cum esset Deus, non tantum homo propter homines, sed propter eosdem, pauper homo factus est. Hoc, quomodo asinam ascenderit, quomodo sedens super eam vel pullum eius, ad filiam Sion, hoc est, vestram tunc Hierusalem in proximo passurus venerit, lege Euangelium nostrum,  per illud absque inuolucris probare poteris, veridicum fuisse Prophetam tuum. Sed forte more tuo lucem fugiens, tenebras quærens, veritate explicari ab errore nolens, falsitate implicari dæmonico, quo ageris, instinctu eligēs, dices. Quid me super rege  asina vrgere vis? Quid mihi regem  pullum asinæ obiicis? Nonne multi potentes, nonne multi diuites, asinis vel asinabus, asinorum vel asinarum pullis vecti leguntur? Nonne liber Iudicum refert Iahir Galaaditem, qui iudicauit Israel viginti  duos annos, habuisse triginta filios sedentes super triginta pullos asinarum? Nonne ex eorundem Iudicum numero legitur Abdon filius Ælel Pharatonites, habuisse quadraginta filios,  triginta ex eis nepotes, ascendētes super septuaginta pullos asinarum? Nec potes negare, filios vel nepotes tātorum Iudicum, qui de toto Israelis populo iudicabant, eique ante reges, regum vice principabantur, diuites fuisse, nec inopia compellente, ad iter agendum asinarum pullis vsos fuisse. Hoc si verum est, non valet obiectio tua, qua contra nos agis: non posse ex verbis propheticis quemlibet terrenum accipi Regem, ac simul super pullum asinæ ascendentem. Ad quod ego. Nolo, inquam, conqueri, te super his a me vrgeri. Vrgeo, vrgeo plane, immo  perurgeo, vt aduertas procul esse a sensu prophetico intellectum tuum, quo  regem temporalem quæris,  eum super asinam vel pullum eius ascensurum non diffiteris. Nec tibi suffragari poterunt centum, quos enumerasti, filij vel nepotes Iudicum Israel, quos ad hoc adduxisti, vt  diuites fuisse ostenderes,  quia pullis asinarum quo libuit deuecti sunt, non esse verum, quod de rege nostro probare intendimus, comprobares. Et noui equidem, nec adeo immemor sum sacræ scripturæ, vel vsus humani, multos potentes ac diuites vectos esse, vel vehi potuisse asinabus, vel pullis earum. Recordor certe magni patris tui Abrahæ, qui  diues fuisse legitur,  asinum sibi strauisse. Quod diues fuerit, habemus testem Damascum seruum eius, cuius erat cognomē Eliezer. Verba eius sunt loquentis ad Laban,  ad reliquos consanguineos generis Abrahæ. Seruus, inquit, Abraham sum,  Dominus benedixit domino meo valde. Magnificatusque est,  dedit ei oues  boues, argentum  aurum, seruos  ancillas, camelos  asinos. Hæc, inquam, quæ prolata sunt, ostendunt, quod diues fuerit. Quod vero asinum sibi strauerit, audi  de eodem, de quo ista sunt, Genesis libro. Nam quando a Deo immolatione filij fides eius tentata est, legitur. Igitur Abraham de nocte consurgens, strauit asinum suum, ducens secum duos iuuenes,  Isaac filium suum. Noueram hæc antequam de his tecum, Iudæe, agerem. Noueram,  Axam filiam Caleph diuitis hominis, asino insidentem suspirasse, ac dixisse patri. Terram australem  arentem dedisti mihi, iunge  irriguam. Sed nec illa, quæ a te obiecta sunt, nec illa quæ obiectioni tuæ a me adiuncta sunt in aliquo, saltem in modico tibi suffragantur. Obiicis filios Iudicum diuites fuisse,  tamen asinabus insedisse. Addo  ego velut pro parte tua agens Abraham diuitem asinum sibi strauisse, diuitis hominis filium super asinam resedisse, nec tamen ex propositis te aliquid sensui tuo consonans effecisse. De nullo enim horum legitur, de nullo scribitur, quod rex fuerit, quod pauper extiterit: quod paupertate multa super asinam vel pullum eius ascendere ad iter agendum compulsus fuerit. Aliud est, aliud plane est, si antiquorum diuitum quisquam, vel vsu temporis, vel fortuito motu animi, qui velut ex adipe diuitiarum prodiens, familiaris esse diuitibus solet, asino interdum, aut sæpe vehi voluit. Aliud, vtrum quilibet antiquorum vel modernorum rex simul  pauper, cogente, vt dictum est, paupertate, talibus vehiculis vsus intelligi possit. Quocunque ergo te conuerteris, non patet exitus. Aut enim fateberis regem,  remouebis pauperem: aut si pauperem dixeris, regem nominare non poteris. Quod vtrumque, vt veraciter fateri possis, ac cœlestis scripturę sensui consonare, abiice Iudaicum animum, obstrue os blasphemum:  assumpto Christiano intellectu, Christum regem æternum ex Deitate, pauperem hominem ex assumpta pro hominibus humanitate,  corde crede ad iustitiam,  ore confitere ad salutem. Sed fiat hinc rursum transitus ad Esaiam. Audi quid simile,  ipse dicat. Ecce, inquit, intelliget seruus meus,  exaltabitur,  eleuabitur,  sublimis erit valde. Quis loquitur per Prophetam? vtique Deus, Ecce, ait, intelliget seruus meus. Sed multi sunt serui eius. Ab illis tamen hunc distinguit, cum dicit. Exaltabitur,  eleuabitur,  sublimis erit valde. Sed multi a Deo exaltati sunt  eleuati,  sublimes facti, quomodo ergo a multis istis seruus iste Dei secernetur? Procede. Sicut obstupuerunt super te multi, sic inglorius erit inter viros aspectus eius,  forma eius inter filios hominum. Quid tanto Prophetæ respondebis, Iudæe? Mendacem eum nec audes cogitare. Verum est ergo, quod dicit. Respondes. Verum plane. Quis est igitur seruus iste Dei, exaltatus, eleuatus,  sublimis valde. Cuius econtrario aspectus inter viros inglorius est? cuius forma sine gloria inter filios hominum est? Quære, labora, dic si quid potes. Lege tamen adhuc. Iste asperget gentes multas. Super ipsum continebunt reges os suum. Quis est hic rursum, qui dicitur aspergere gentes multas,  super quem dicuntur reges continere os suum? Certe ille idem, qui dictus est exaltatus,  eleuatus,  sublimis factus. Et quis iste tantus, tam potens, tam magnus, vt  gentes multas aspergat,  super ipsum cōtineant Reges os suum? Plane non solum magnus, sed maximus, non solum potens, sed potentissimus: cuius magnitudinem reges pauentes, cuius potentiam admirantes, continent ora, loqui non audent: expectant velut maioris nutum, sustinent velut dominantis imperium. Hic tamen ille est, cuius aspectus inter viros inglorius dicitur, cuius forma inter filios hominum abiecta prædicatur. Quæris fortasse quid respondeas,  qualiter mentiri,  cœleste oraculum in peruersum interpretari possis, laboras. Sed nusquam patet tibi aditus augustias euadendi, neque lux cœlestis Ægyptiorum tenebris offundi, vel fuscari potest. De quo enim Regum, de quo Principum, hæc tam diuersa, tam contraria interpretari poteris? Quis est ex omnibus, quos fingere vales, exaltatus  inglorius, eleuatus  inglorius, sublimis valde,  inglorius? Quis est hic tantus, tamque tremendus, vt coram ipso reges loqui non audeant, cuius tamen formam filij hominum contemnant? Et quia noui te nihil super his sacris verbis, quo sensum istum rationabiliter peruertere valeas, inuenturum: compelleris vi rationis ad nos redire,  quis iste sit, de quo tam contraria scribuntur, inquirere. Merito, sicut  inter hæc prophetica verba scribitur, multi super hunc, de quo tam varia dicuntur, obstupuerunt: sed non omnes, sicut tu, increduli permanserunt. Obstupuerūt quidem miraculum singulare, sed ipso stupore suo, non omnes quidem, sed multi conuersi sunt ad Christum, Dei suumque salutare. Hunc quippe, nō alium; hunc plane Christum nostrum, non alterum; intellexerunt exaltatum, eleuatum,  sublimem valde factum:  rursum aspectum eius inter viros inglorium,  formam eius contemptibilem inter filios hominum. Exaltatum, eleuatum, sublimem valde factum, quia, vt ait Apostolus noster, Deus in homine quem assumpserat, eum exaltauit,  dedit illi nomen quod est super omne nomen: vt in nomine IESV omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium,  infernorum. Aspectum eius inglorium,  formam contemptibilem inter filios hominum: quia, vt idem præmisit, factus est obediens vsque ad mortem, mortem autem crucis. Super ipsum continent reges os suum, quia summi Reges vel Principes orbis, ora ad silendum claudentes, aures ad audiendum aperiētes, audiunt eum vt Principem Principum, obtemperant ei, vt Regi Regum, obsequuntur ei, vt Domino Dominorum. Vnde quia de nullo mortalium ista dici, quia in nullo hominum tam contraria reperiri possunt: Christum nostrum in verbis istis necesse est te sentire, agnoscere, suscipere. Nec illud quod fortasse obiicere posses, præterire nos potuit, multos Regum vel Principum, prius magnos  sublimes fuisse: ac postmodum a Principatus potentia, vel regni gloria, diuersis casibus excidisse. Sed recordare, quia sermo de Christo est, quem tu nūquam miserum, sed felicem; nunquā subditum, sed dominantem; nunquam inglorium, sed gloriosum futurum esse contendis. Quod vt excludatur, vt in Christo non temporale regnum, sed æternum intelligatur, vt non humana, sed diuina gloria in eo duertatur, ista proposita sunt. Nam credo te non adeo insanire, vt hæc prophetica verba, ab ipsius Prophetæ tempore, super aliquo regum Iuda, vel cuiuslibet gentis rege coneris exponere. Sed fortassis hæc vel regi Manasse, filio Ezechiæ captiuato, ac post modum in regnum restituto, vel [...]