PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 2 ta' Novembru, 2016

Citazzjoni Nru: 169/2001 AF Mario Sammut Vasquez u Malcolm Aidi

Il-Qorti: Rat iċ-ċitazzjoni tal-atturi Mario Sammut Vasquez u Malcolm Aidi, li permezz tagħha wara li ġie premess illi: In forza ta' konvenju datat it-12 ta' April 1999 (Dokument anness bhala Dok.

"A"), l-atturi obbligaw ruhhom li jixtru u l- konvenuti solidalment bejniethom obbligaw ruhhom li jbieghu l- utile dominium perpetwu ta' porzjon diviz mill-gnien f'Hal Qormi, in kuntrada "Tal-Istabar", imlaqqam "Tal-Bidi" tal-kejl

L-atturi hallsu lill-konvenuti fuq il-konvenju is-somma ta' hamsa u tletin elf Lira Maltija (Lm35,000) bhala depozitu u gie stipulat li d-depozitu ma jkunx rifondibbli kemm il-darba l- atturi ma jersqux ghall-kuntratt ghal raguni valida fil-ligi.

L-atturi ma resqux ghall-kuntratt finali minhabba li kien hemm ragunijiet validi skond l-istess konvenju u skond il-ligi stante li fost affarijiet ohra: kuntrarjament ghall-garanzija specifika moghtija mill-konvenuti fuq l-istess konvenju, l-art in kwistjoni ghandha faccata fuq Mdina Road ta' anqas minn disa' u disghin pied; kuntrarjament ghal dak li gie miftiehem fil-konvenju il- kejl superficjali tal-art in kwistjoni hija anqas mill-kejl imsemmi ta' elf tmien mija u tmienja u hamsin punt erba hamsa metri kwadri (1858.45); kuntrarjament ghal dak li gie miftiehem fil- konvenju, il-konvenuti ma jistghux ibieghu l-art kollha, mertu tal-konvenju, ghaliex m'ghandhomx titolu fuq parti mill-istess art; u minghajr pregudizzju ghall-premess, l-art in kwistjoni ghandha difetti latenti illi jaghmluha mhux tajjeb ghall-uzu li ghaliha hija mahsub u/jew inaqqsu l-valur taghha, illi l-atturi ma kienux jixtruha li kieku kienu jafu bl-istess difetti u/jew minghajr pregudizzju ghall-premess l-art mhijiex tal-kwalità pattwita.

Fi kwalunkwe kaz, l-effetti tal-imsemmija konvenju spiccaw

tal-ligi partikolarment l-artikolu 1357(2) tal-Kodici Civili (Kap.

16 6al-ligijiet ta' Malta).

Nonostante li l-konvenuti gew interpellati permezz ta' ittra ufficjali tat-12 ta' Mejju 2000 (Dokument anness bhala Dok.

B) kif ukoll ta' ittra interpellatorja datata 10 ta' Ottubru 2000 (Dokument anness bhala Dok.

C) biex jirrifondu s-somma mhallsa bhala depozitu huma baqghu inadempjenti.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tikkundannahom solidalment bejniethom biex jirrifondu lill-atturi is-somma ta' hamsa u tletin elf Lira (LM35,000) imhallsa lilhom bhala depozitu fuq l-imsemmi konvenju.

Bl-ispejjez kif ukoll bl-imghax legali kontra l-konvenuti u/jew ir-rapprezentanti tal-kumpanniji konvenuti li minn issa qeghdin jigu ingunti ghas-subizzjoni.

Rat id-dikjarazzjoni tal-atturi maħlufa mill-attur Malcolm Aidi li ddikjara illi: In forza ta' konvenju datat it-12 ta' April 1999 (Dokument anness bhala Dok.

"A"), l-atturi obbligaw ruhhom li jixtru u l- konvenuti solidalment bejniethom obbligaw ruhhom li jbieghu l- utile dominium perpetwu ta' porzjon diviz mill-gnien f'Hal Qormi, in kuntrada "Tal-Istabar", imlaqqam "Tal-Bidi" tal-kejl superficjali ta' erba mija u sitta u erbghin qasba kwadri (446qk) ekwivalenti ghal elf tmien mija u tmienja u hamsin metri kwadri (1858.45mk), li tmiss tramuntana in parti ma' Mdina Road, u inparti ma' bini ta' Michael Belhadj, u mill- punent ma' Triq ic-Cawsli, u lvant ma' bini ta' Michele Belhadj jew l-aventi causa, jew irjieh verjuri, u l-Wied il-Kbir taht il- pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-istess konvenju inkluz, apparti l-garanziji legali, garanzija li "l-art ghandha faccata ta' mhux anqas minn disa' u disghin (99) pied fuq Mdina Road u mija u hamsa u disghin (195) pied fuq Triq ic-Cawsli" u li l- konvenuti qed ibieghu dak kollu li xtraw b'att tan-Nutar Dottor Carmelo Pace tat-23 ta' April 1996.

specifika moghtija mill- Kuntrarjament ghall-garanzija konvenuti fuq l-istess konvenju, l-art in kwistjoni ghandha faccata fuq Mdina Road ta' anqas minn disa' u disghin (99) pied.

Kuntrarjament ghal dak li gie miftiehem fil-konvenju il-kejl superficjali tal-art in kwistjoni hija anqas mill-kejl imsemmi ta' elf tmien mija u tmienja u hamsin punt erba hamsa metri kwadri (1858.45).

Kuntrarjament ghal dak li gie miftiehem fil-konvenju, il- konvenuti ma jistghux ibieghu l-art kollha, mertu tal-konvenju, ghaliex m'ghandhomx titolu fuq parti mill-istess art.

Minghajr pregudizzju ghall-premess, l-art in kwistjoni ghandha difetti latenti illi jaghmluha mhux tajjeb ghall-uzu li ghaliha hija mahsub u/jew inaqqsu l-valur taghha, illi l-atturi ma kienux jixtruha li kieku kienu jafu bl-istess difetti u/jew minghajr pregudizzju ghall-premess l-art mhijiex tal-kwalità pattwita.

Fi kwalunkwe kaz, l-effetti tal-imsemmija konvenju spiccaw stante li l-konvenuti ma ottemperawx ruhhom mar-rekwiziti tal-ligi partikolarment l-artikolu 1357(2) tal-Kodici Civili (Kap. 16 6al-ligijiet ta' Malta).

Ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat in-nota ta' eċċezzjonijiet tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi:

Id-depozitu li qieghed jigi mitlub lura mill-atturi mhuwiex

rifondibbli lilhom ghaliex huma tilfu l-istess depositu billi ma

id-dikjarazzjoni

kellhomx raguni valida fil-ligi sabiex ma jersqux ghall-kuntratt definittiv.

Permezz ta' ittra ufficjali datata 6 ta' April 2000 (Dok.

X1) l- eccipjenti interpellaw lill-atturi sabiex jersqu ghall-kuntratt definittiv però dawn baqghu inadempjenti u ghalhekk tilfu d- depositu.

Fil-fatt huma l-eccipjenti illi huma kredituri tal-atturi u dan peress illi l-atturi kellhom jaghmlu depozitu ulterjuri ta' Lm70,000 sal-11 ta' Ottubru 1999 u baqghu m'ghamluhx nonostante l-fatt li kienu gew interpellati jhallsu permezz ta' ittra ufficjali datata 16 ta' Dicembru 1999 (Dok.

X2); fil-fatt ma din in-nota tal-eccezzjonijiet qeghda ssir id-debita kontro-talba.

Salvi eccezzjonijiet ohra. tal-konvenuti maħlufa minn Joseph Portelli Theuma Xuereb k/a StJames-Boyde għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta J.J.S. Developers Limited li kkonferma illi: Permezz ta' konvenju datat 12 ta' April 1999 il-konvenuti b'mod solidali u indiviz intrabtu li jbieghu, jassenjaw u jittrasferixxu lill-atturi li accettaw u intrabtu li jixtru u jakkwistaw minghand il-konvenuti l-utile dominju perpetwu ta' porzjon diviz mill-gnien f'Hal-Qormi in kontrada "Tal-Istabar" imlaqqam "Tal-Bidi" tal-kejl superficcjali ta' erba'mija u sitta u erbghin qasab kwadri (466qk) ekwivalenti ghal elf tmien mija u u tmienja u hamsin punt erba' hamsa metri kwadri (1858.45mk), li tmiss mit-tramuntana in parti ma Mdina Road u in parti ma beni ta' Michael Belhadj u mill-punenti ma Triq ic-Cawsli, u lvant ma beni ta' Michele Belhadj jew l-aventi u l- Wied il-Kbir kif soggetta ghal mitejn u sittax il-lira u hamsin centezmu (Lm2I6.50) cens annwu u perpetwu pagabbli kull sena bil-quddiem fit-tmienja ta' Ottubru u dan versu l-prezz u l-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess konvenju inkluz

li l-kuntratt finali jkun ippubblikat sat-12 ta' April 2000 u li mill-

prezz miftiehem Lm35,000 thallsu dak in-nhar tal-konvenju

bhala depositu u li Lm70,000 ohra mill-prezz miftiehem

kellhom jithallsu ukoll bhala depositu fil-mori tal-konvenju u

precisament sal-11 ta' Ottubru 1999 u b'dan ukoll li d-depositu

l-atturi naqsu

ma jkunx rifondibbli kemm il-darba l-kompraturi ma jersqux ghall-kuntratt ghall-raguni li ma tkunx valida fil-ligi.

L-atturi naqsu li jhallsu l-imsemmija somma ta' Lm70,000 fil-1 ta' Ottubru 1999 u dan nonostante l-fatt illi huma gew interpellati li jhallsu permezz ta' ittra ufficcjali datata 16 ta' Dicembru 1999 (Dok X2). jersqu ghall-kuntratt definittiv Di più nonostante l-fatt li gew interpellati ghal dan l-iskop permezz ta' ittra ufficcjali datata 6 ta' April 2000 (Dok.

X1) u nonostante l- fatt ukoll illi ma kellhomx raguni valida fil-ligi sabiex ma jersqux ghall-istess kuntratt.

Ghalhekk mhux biss l-atturi m'ghandhomx dritt li jiehdu lura d- depositu ta' Lm35,000 imma ghandhom ihallsu lill-konvenuti s- somma ta' Lm70,000 li suppost hallsu fil-11 ta' Ottubru 1999.

Ghalhekk it-talba ta' l-atturi ghandha tigi respinta bl-ispejjez.

Rat il-kontro-talba tal-konvenuti li taqra hekk: Permezz ta' konvenju datat 12 ta' April 1999 il-konvenuti b'mod solidali u indiviz intrabtu li jbieghu, jassenjaw u jittrasferixxu lill-atturi li accettaw u intrabtu li jixtru u jakkwistaw minghand il-konvenuti l-utile dominju perpetwu ta' porzjon diviz mill-gnien f'Hal-Qormi in kontrada "Tal-Istabar" imlaqqam "Tal-Bidi" tal-kejl superficcjali ta' erba'mija u sitta u erbghin qasab kwadri (466qk) ekwivalenti ghal elf tmien mija u tmienja u hamsin punt erba' hamsa metri kwadri u (1858.45mk), li tmiss mit-tramuntana in parti ma Mdina Road u in parti ma beni ta' Michael Belhadj u mill-punenti ma Triq ic-Cawsli, u lvant ma beni ta' Michele Belhadj jew l-aventi u l- Wied il-Kbir kif soggetta ghal mitejn u sittax il-lira u hamsin centezmu (Lm2I6.50) cens annwu u perpetwu pagabbli kull

sena bil-quddiem fit-tmienja ta' Ottubru u dan versu l-prezz u

l-pattijiet u kondizzjonijiet imsemmija fl-istess konvenju inkluz

l-atturi naqsu

id-dikjarazzjoni

precizament sal-11 ta' Ottubru 1999 u b'dan ukoll li d-depositu ma jkunx rifondibbli kemm il-darba l-kompraturi ma jersqux ghall-kuntratt ghall-raguni li ma tkunx valida fil-ligi.

L-atturi naqsu li jhallsu l-imsemmija somma ta' Lm70,000 fil-1 ta' Ottubru 1999 u dan nonostante l-fatt illi huma gew interpellati li jhallsu permezz ta' ittra ufficcjali datata 16 ta' Dicembru 1999 (Dok X2).

Di più jersqu ghall-kuntratt definittiv nonostante l-fatt li gew interpellati ghal dan l-iskop permezz ta' ittra ufficcjali datata 6 ta' April 2000 (Dok.

Rat tal-konvenuti maħlufa minn Joseph Xuereb k/a StJames-Boyde għan-nom u in rappreżentanza tas-soċjeta J.J.S. Developers Limited li kkonferma: Permezz ta' konvenju datat 12 ta' April 1999 il-konvenuti b'mod solidali u indiviz intrabtu li jbieghu, jassenjaw u jittrasferixxu lill-atturi li accettaw u intrabtu li jixtru u jakkwistaw minghand il-konvenuti l-utile dominju perpetwu ta' porzjon diviz mill-gnien f'Hal-Qormi in kontrada "Tal-Istabar" imlaqqam "Tal-Bidi" tal-kejl superficcjali ta' erba'mija u sitta u erbghin qasab kwadri (466qk) ekwivalenti ghal elf tmien mija u u tmienja u hamsin punt erba' hamsa metri kwadri (1858.45mk), li tmiss mit-tramuntana in parti ma Mdina Road u in parti ma beni ta' Michael Belhadj u mill-punenti ma Triq ic-Cawsli, u lvant ma beni ta' Michele Belhadj jew l-aventi u l-

Wied il-Kbir kif soggetta ghal mitejn u sittax il-lira u hamsin

li l-kuntratt finali jkun ippubblikat sat-12 ta' April 2000 u li mill-

prezz miftiehem Lm35,000 thallsu dak in-nhar tal-konvenju

bhala depositu u li Lm70,000 ohra mill-prezz miftiehem

l-atturi naqsu

kellhom jithallsu ukoll bhala depositu fil-mori tal-konvenju u precisament sal-11 ta' Ottubru 1999 u b'dan ukoll li d-depositu ma jkunx rifondibbli kemm il-darba l-kompraturi ma jersqux ghall-kuntratt ghall-raguni li ma tkunx valida fil-ligi.

Ghalhekk qeghda ssir din il-kontro-talba.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat eċċezzjonijiet rikonvenzjonali tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi: Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, illi hija bbazata fuq il-klawzola fil-konvenju li tistipula li taht certu cirkostanzi "id-depozitu ma jkunx rifondibbli", hija insostenibbli u/jew infondata fil-fatt fid-dritt stante li qed tintalab somma li effettivament ma thallsitx u allura dik il-klawzola ma tistax tkun applikabbli.

Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, il-kontro-talba,

in kwantu li hija bbazata fuq l-allegat obbligu tal-eccipjenti li

jhallsu s-somma mitluba akkont tal-prezz abazi tal-konvenju,

hija insostenibbli u/jew infondata fil-fatt u fid-dritt stante li l-

l-konvenuti

rikovenzjonanti pprocedew b'citazzjoni kif rikjest ai termini tal-

artikolu 1357 tal-Kodici Civili (Kap 16) bil-konsegwenza li

għat-talbiet

ta'

tal-konvenju spiccaw u l-effetti skond ghaldaqstant ma jista' jkun hemm ebda obbligu da parti tal- eccipjenti li jhallsu s-somma intiza bhala akkont tal-prezz abazi tal-istess konvenju.

Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, il-kontro-talba hija nfondata fil-fatt u fid-dritt stante li l-eccipjenti kellhom ragunijiet validi fil-ligi biex ma jersqux ghall-kuntratt finali u/jew biex ma jhallsux is-somma mitluba fil-kontro-talba u dan kif jirrizulta mic-citazzjoni taghhom.

Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, anke jekk ghal grazzja tal-argument kellu jigi koncess li l-eccipjenti ma resqux ghall-kunttratt finali minghajr raguni valida fil-ligi (haga li ma hijiex ammessa) il-kontrotalba hija nfondata fil-fatt u fid-dritt stante li d-depozitu li skond il-konvenju "ma jkunx rifondibbli kemm-il darba l-kompratur ma jersaqx ghall-kuntratt ghal raguni mhux valida fil-ligi" huwa s-somma ta' hamsa u tletin elf lira (Lm35,000) li tikkostitwixxi ghaxra fil-mija (10%) tal-prezz miftiehem u liema somma thallset mal-konvenju u certament mhux is-somma mitluba fil-kontro-talba li kellha tithallas fil- futur akkont tal-prezz.

Salvi eccezzjonijiet ohra.

Bl-ispejjez.

Rat id-dikjarazzjoni tal-atturi għat-talbiet rikonvenzjonali tal- konvenuti maħlufa minn Malcolm Aidi li kkonferma illi: Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, il-kontro-talba, in kwantu li hija bbazata fuq il-klawzola fil-konvenju li tistipula li taht certu cirkostanzi "id-depozitu ma jkunx rifondibbli", hija insostenibbli u/jew infondata fil-fatt fid-dritt stante li qed tintalab somma li effettivament ma thallsitx u allura dik il- klawzola ma tistax tkun applikabbli.

Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjonijiet l-ohra, il-kontro-talba, in kwantu li hija bbazata fuq l-allegat obbligu tal-eccipjenti li

l-konvenuti imsemmi rikovenzjonanti pprocedew b'citazzjoni kif rikjest ai termini tal- artikolu 1357 tal-Kodici Civili (Kap 16) bil-konsegwenza li tal-konvenju spiccaw u l-effetti skond ghaldaqstant ma jista' jkun hemm ebda obbligu da parti tal- eccipjenti li jhallsu s-somma intiza bhala akkont tal-prezz abazi tal-istess konvenju.

Salvi eccezzjonijiet ohra.

Huwa jaf dawn il-fatti personalment.

Rat illi fl-udjenza tal-20 ta' Marzu 2003 din il-Qorti diversament presjeduta ħatret lill-perit David Crosson bħala perit tekniku.

Rat ir-relazzjoni tal-perit tekniku. it-tweġibiet Semgħet

eskussjoni tal-partijiet.

Rat ir-relazzjoni ulterjuri tal-perit tekniku.

tekniku għad-domandi

tal-perit

lill-konvenuti

Rat it-tweġibiet tal-perit tekniku għad-domandi in eskussjoni tal-atturi.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet.

Semgħet it-trattazzjoni finali tal-partijiet.

Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat: Illi permezz ta' din l-azzjoni l-atturi qegħdin jitolbu lill-Qorti is-somma ta' tikkundanna Lm35,000, llum €81,528, imħallsa bħala depożitu fuq konvenju ta' bejgħ bejn l-atturi qua akkwirenti u l-konvenuti qua vendituri, peress illi l-atturi jgħidu li kellhom raġuni tajba għalfejn ma ressqux fuq l-att finali, kif ukoll illi l-effetti tal- konvenju spiċċaw stante li l-konvenuti ma ottemporawx ruħhom mar-rekwiżiti tal-artikolu 1357(2) tal-Kodiċi Ċivili.

Il-konvenuti eċċepew illi dan d-depożitu m'huwiex rifondibbli peress illi l-atturi ma kellhomx raġuni valida fil-liġi sabiex ma jersqux għall-kuntratt ta' bejgħ u li għalhekk huma tilfu l-jedd tagħhom li jieħdu lura dan id-depożitu wara li baqgħu inadempjenti minkejja li ġew interpellati permezz ta' ittra uffiċjali sabiex jersqu għall-att finali.

Il-konvenuti eċċepew ukoll illi huma kredituri tal-atturi in kwantu li l-atturi naqsu milli jagħmlu depożitu ulterjuri ta' Lm70,000, llum €163,000, sal-11 ta' Ottubru 1999, kif kienu obbligaw ruħhom illi jagħmlu fuq il- konvenju msemmi.

Fil-fatt, il-konvenuti ressqu kontro-talba li permezz tagħha talbu lill-Qorti tikkundanna lill-atturi jħallsu lilhom din is-somma ta' Lm70,000.

Mill-provi prodotti jirriżulta li permezz ta' skrittura datata 12 ta' April 1999, il-konvenuti obbligaw ruħhom li jbiegħu lill-atturi l- utile dominju perpetwu ta' porzjon art f'ĦalIl-Mellieha tal-kejl superfiċjali ta' 446 qasab kwadri, ekwivalenti għall-1858.45 metri kwadri.

Fuq dan il-konvenju ġie dikjarat li din l-art:

"ghandha access min Triq Mdina u Triq ic-Cawsli li huma ġia iffurmati u toroq pubbliċi u qed jiġi trasferiti bil-vacant possession u hielsa minn kull pis, gravanti jew servitu a favur terzi.

Ghall-fini tal-kejl tal-art li qed tinbiegh il- komparenti partijiet qedin jiftehmu illi l-art in vendita ghandha fond minn fuq il-linja ta triq ta Mdina Road u testendi fond fuq triq ic-Cawsli sal-appogg tal-garage li hemm fuq wara; Il-vendituri jiggrantixxu li l-art ghandha faccata ta mhux anqas minn 99 pied fuq Mdina Road u 195 pied fuq Triq ic-Cawsli, però jigi espressament miftiehem li l-vendituri qed jbieghu dak kollhu li xtraw b'att tieghi ta 23 ta April 1996."

Il-prezz tal-bejgħ ta' din l-art stabbilit fil-konvenju msemmi kien ta' Lm350,000 li minnhom l-atturi ħallsu depożitu ta' Lm35,000 fuq il-konvenju 'akkont tal-prezz' fil-waqt illi l-bqija tal-bilanċ kellu jitħallas kwantu għall-Lm70,000 sal-11 ta' Ottubru 1999, Lm70,000 addizzjonali sat-12 ta' April 2000 u ir- rimanenti Lm175,000 sat-12 ta' Ottubru 2000.

Ġie stipulat fil- konvenju li l-kuntratt finali kellu jsir sat-12 ta' April 2000 kif ukoll illi:

"Dan id-depożitu ma jkunx rifondibbli kemm il-darba il- kumpratur ma jersaqx għall-kuntratt għall-raġuni mhix valida fil-liġi."

L-atturi ġew interpellati jħallsu s-somma ta' Lm70,000 permezz ta' ittra uffiċjali datata 16 ta' Diċembru 1999.

Permezz ta' ittra uffiċjali risponsiva datata 5 ta' Jannar 2000, l-atturi rrespinġew il-pretensjonijiet tal-konvenuti bħala infondati fil-fatt u fid-dritt billi l-art mertu tal-konvenju m'hijiex tal-kwalita pattwita u hi ggravata b'difetti serji.

Permezz ta' ittra uffiċjali datata 6 ta' April 2000, il-konvenuti interpellaw lill-atturi sabiex jersqu għall-att finali ta' bejgħ sad- data tal-iskadenza tal-konvenju.

L-atturi rrispondew permezz ta' ittra uffiċjali risponsiva datata 12 ta' Mejju 2000 fejn iddikjaraw illi huma għandhom raġunijiet validi sabiex ma jersqux għall-att finali senjatament li l-art għandha faċċata fuq Mdina Road ta' inqas minn 99 pied, il-kejl superfiċjali tal-art huwa ta' inqas minn 1858.45 metri kwadri, li l-konvenuti ma

għandhomx titolu fuq parti mill-art in kwistjoni kif ukoll illi l-art in kwistjoni hija milquta minn difetti latenti.

Il-konvenuti ġew interpellati wkoll jirrifondu s-somma ta' Lm35,000 imħallsa fuq il-konvenju.

Xehed in-Nutar Pierre Bilardo li spjega li huwa ġie mħajjar mill- attur Mario Sammut Vasquez sabiex jixtri parti mill-art mertu tal-kawża, preżumibilment wara li din l-art kienet ser tiġi akkwistata mill- atturi.

In-nutar Bilardo jispjega li huwa mar fid-Dipartiment tal-Artijiet fejn ġie nfurmat illi parti minn din l-art kienet fil-fatt ġiet esproprjata mill-Gvern kif ukoll illi l-linja tal-bini kienet aktar 'il-ġewwa milli kien indikalu l-attur.

Margaret Sammut Vasquez, rappreżentant tad-Dipartiment tal-Artijiet, tikkonferma li parti minn din l-art kienet ġiet esproprjata mill-Gvern fis-sena 1982.

L-attur Mario Sammut Vasquez jgħid li sar jaf illi l-art in kwistjoni kienet fil-fatt iżgħar milli ġie ddikjarat fuq il-konvenju wara li n-Nutar Cassar infurmah b'dak li kien irriżultalu mid-Dipartiment tal- Artijiet u huwa għalhekk qabbad surveyor biex iħejji pjanta tal- art.

Huwa jgħid illi b'din il-parti nieqsa mill-art li ttieħdet mill- Gvern ma kienx possibli li joħorġu l-ammont ta' plots li kien rriżultalhom li ser joħorġu fil-konvenju fis-sens li kien ser ikun hemm plot inqas u ċertu plots kienu ser ikunu iżgħar.

L-attur jgħid illi l-konvenuti kienu għaddewlu pjanta tal-art li in kwistjoni diġa maqsuma fi plots.

Huwa jgħid illi wara sar jaf ukoll illi l-art kienet difettuża fis-sens illi kienet viċin ta' wied u għaldaqstant kienet soġġetta għall-għargħar fil-maltemp.

Mario Sammut Vasquez jgħid illi meta l-konvenuti avviċinawh għall- pagament li kien imiss, jiġifieri f'Ottubru tal-1999, huwa talabhom estenzjoni peress illi kien qiegħed jagħmel xi verifiki dwar l-art.

Huwa jgħid illi wara li rċieva l-ewwel ittra uffiċjali fejn l-konvenuti interpellawh sabiex iħallas il-pagament li kien imiss, huwa kien infurmahhom x'kienet il-problema dwar l-art iżda minkejja li jgħid li kien dispost jiltaqa' mal-konvenuti sabiex jiddiskutu l-problema, din il-laqgħa qatt ma saret.

Ġie eżebit ukoll il-kuntratt li permezz tiegħu l-konvenuti qua

vendituri akkwistaw l-art mertu tal-kawża mingħand Marsovin

Limited fit-23 ta' April 1996.

Fuq dan l-att l-art in kwistjoni

hija maqsuma f'żewġ porzjonijiet.

Jirriżulta li fil-mori tal-kawża l-art esproprjata ġiet rilaxxata mid-Dipartiment tal-Artijiet fuq talba tas-soċjetà konvenuta J.J.S. Developers Limited peress illi ġie deċiż mill-awtoritajiet illi ma kienx għad hemm bżonn illi tibqa' fis-seħħ din l- esproprjazzjoni, u dan kif tikkonferma x-xhud Margaret Sammut Vasquez li reġgħet xehdet fil-mori tal-proċeduri, kif ukoll kif jikkonferma l-perit tekniku fir-relazzjoni ulterjuri tiegħu.

Joseph Lateo għan-nom ta' J.J.S. Developers jgħid illi l-ewwel darba li semgħu mingħand l-atturi wara li ġie ffirmat il- konvenju in kwistjoni kien permezz tal-ittra uffiċjali tagħhom tat-12 ta' Mejju 2000.

Huwa jgħid illi l-ewwel darba li semgħu bir-raġuni għalfejn l-atturi ma ressqux għall-kuntratt finali kien meta nfetħet din il-kawża.

Huwa jiċħad illi l-Gvern kien esproprja biċċa minn din l-art jew li l-linja tal-bini kienet daħlet aktar 'il ġewwa iżda jgħid li din il-linja dejjem kienet mal-linja tat-triq.

In kontro eżami però, Lateo jikkonferma li huwa kien jaf li kien hemm xi tentattivi sabiex issir xi laqgħa bejn il- partijiet iżda li ma sar xejn bil-miktub.

Huwa jikkonferma li ngħata parir li fis-sens illi jkun aħjar li jirrisolvi l-kwistjoni tal- esproprjazzjoni.

Fil-fatt hekk sar, u fuq talba tas-soċjetà konvenuta li huwa jirrapreżenta l-art ġiet rilaxxata peress illi l- Gvern sab illi l-esproprazzjoni ma kinitx aktar meħtieġa.

Il-konvenut perit Carmelo Abela Fiteni jżid illi fuq il-konvenju hemm dikjarat illi t-toroq huma kollha ffurmati u li allura l-linja tal-bini kienet diġa stabbilita, iżda bir-rispett dovut dan l-argument ma jreġix in kwantu li jirriżulta mill-kontro eżami tax-xhud Margaret Sammut Vasquez li l-esproprazzjoni kienet meħtieġa sabiex jinbena retaining wall u culvert u mhux għal formazzjoni tat- toroq.

Huwa jgħid ukoll illi kienet biss permezz tal-ittra uffiċjali tat-12 ta' Mejju 2000 li saru jafu bir-raġuni għalfejn l-atturi ma riedux jersqu għall-kuntratt finali.

Huwa jiċħad illi parti mill-art mertu tal-kawża kienet ġiet esproprjata.

Finalment huwa jgħid illi l-art kienet eventwalment ġiet żviluppata mill-konvenuti stess.

In kontro eżami l-attur Mario Sammut Vasquez jiċħad illi kien biss fil-mori

tal-proċeduri li huwa nforma lill-konvenuti li ma riedx jersaq

għall-kuntratt finali minħabba l-esproprjazzjoni ta' parti mill-

L-attur Malcolm Aidi jikkonferma li l-kejl tal-art kien importanti għalihom.

Dak li għandu jiġi stabbilit fl-ewwel l-lok huwa n-natura tad- depożitu ta' Lm35,000 li sar fuq il-konvenju u li l-atturi permezz tal-azzjoni odjerna qegħdin jesiġu li jiġi rifuż lilhom in kwantu li l-konvenju in kwistjoni m'għadux fis-seħħ għaliex il- konvenuti ma segwewx ir-rekwiżi tal-artikolu 1357 tal-Kodiċi Ċivili qabel ma skada dan il-konvenju.

Dan l-artikolu jipprovdi hekk:

"(1) Il-wegħda ta' bejgħ ta' ħaġa bi prezz determinat, jew bi prezz li għandu jiġi stabbilit minn persuna waħda jew iżjed bħalma jingħad fl-artikoli ta' qabel dan, ma titqiesx bejgħ; iżda, jekk tiġi aċċettata, iġġib, f'dak li wiegħed, l- obbligu li jagħmel il-bejgħ, jew, jekk il-bejgħ ma jkunx jista' iżjed isir, l-obbligu li jħallas id-danni lill-accettant.

(2) L-effett ta' din il-wegħda jispiċċa meta jagħlaq iż-żmien miftiehem bejn il-partijiet għal hekk jew, jekk ma jkun hemm ebda ftehim bħal dak, meta jgħaddu tliet xhur minn dak inhar li l-bejgħ ikun jista' jsir, kemm-il darba l- aċċettant ma jsejjaħx lil dak li wiegħed, b'att ġudizzjarju ppreżentat qabel ma jgħaddi ż-żmien applikabbli kif intqal qabel, sabiex jagħmel il-bejgħ, u kemm-il darba, fil-każ li dak li wiegħed jonqos li jagħmel hekk, it-talba b'rikors tiġix titwettaq ġuramentat ippreżentata fi żmien tletin jum minn meta jagħlaq l- imsemmi żmien."

il-wegħda ma

F'dan l-istadju din il-Qorti sejra tagħmel riferenza għal dak li ngħad fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl- ismijiet Peter William Delicata et vs Vanessa Crosson, deċiża fil- 11 ta' Frar 2013:

"Irid jigi l-ewwel individwat in-natura tad-depozitu li thallas mill-atturi billi fl-ewwel parti tal-klawsola relevanti tal- konvenju jinghad li d-depozitu hu akkont tal-prezz pero aktar l-isfel jinghad illi l-atturi jitilfu dan id-depozitu jekk ma jersqux ghal kuntratt minghajr raguni valida.

il-pozizzjoni

Il-kawza Reginald Abela Fiteni et vs Angela Brydon pro et noe deciza mill-Qorti tal-Appell fl-14 ta' Mejju 2010 indirizzat dan il-punt preciz, b'fattispecie identici ghad-dicitura ta' dan il-konvenju.

F'dik is-sentenza intqal hekk: Il-Qorti hija konxja mill-fatt li l-gurisprudenza lokali in materja mhux dejjem imxiet bid-dovuta nettezza f'dik li hija enuncjazzjoni ta' ligi dwar dan il-punt bir-rizultat li jezistu decizjonijiet li m'humiex univoci jew kompatibbli f'kollox ma' xulxin.

Dan maghdud, din il-Qorti hija tal- fehma li ghal dak li huwa sinjifikat u portata tat- legali korretta terminologija adoperata, ghandha tkun kif giet gia` enuncjata, fost ohrajn, fid- decizjoni fl-ismijiet: George Bilardo v. Christopher Causon, Qorti tal-Appell, 16 ta' Gunju 1995, fejn gie ritenut inter alia hekk: "Issa fil-kaz in ezami l-konvenju bejn il-partijiet sar bil- lingwa ingliza.

Ghalhekk ma setghetx tintuza l-kelma 'kapparra'.

Biss jekk id-depozitu jissejjah 'earnest' jew b'xorta ta' kliem ohra, kemm-il darba l-elementi ta' kapparra, cioe` li dak id-depozitu jintilef kemm-il darba min ikun ghamlu ma jersaqx, ghandhom japplikaw is-sanzjonijiet imsemmija fl- Artikolu 1359 anke fil-konfront tal-venditur.

Fil-kaz in ezami l-kelma deposit giet ikkwalifikata fil-kelma forfeitable u cioe` l-attur kien jitlef l-ammont imhallas kemm-il darba ma jersaqx.

Dan, fl-opinjoni tal-Qorti, huwa ekwivalenti ghal meta f'konvenju jinghad li qed jithallas certu ammont bhala 'kapparra' u ghalhekk ma kienx hemm ghalfejn li l- partijiet joqghodu jispjegaw fil-konvenju x'kien jigri kemm- il darba kien il-venditur li ma jersaqx".

Il-Qorti tal-Appell kompliet izzid dan li gej u li din il-Qorti tqis bhala importanti hafna ghas-soluzzjoni ta' din il- vertenza:

Trattandosi hawn ta' kapparra, iqum allura punt iehor ta'

kontroversja dwar min mill-partijiet ghandu l-obbligu, f'kazi

simili, mhux biss li jinterpella ufficjalment lill-parti l-ohra

tersaq ghall-att

ta' biex nonottemperanza, li tagixxi wkoll b'azzjoni ad hoc entro t- terminu stipulat fil-ligi fl-Artikolu 1357 tal-Kap.

Il- kontroversja tidderiva mill-fatt li hemm sentenzi li jirritjenu li jkun bizzejjed ghall-parti, li tkun fl-istess pozizzjoni tal- odjerna konvenuta appellanta, li tinterpella lill-kontroparti b'ittra ufficjali biex tersaq ghall-kuntratt u xejn aktar, filwaqt li sentenzi ohrajn li jqisu li l-import ta' ittra ufficjali simili huwa biss dak li jestendi l-effetti tal-konvenju ghal zmien ta' xahar, li f'kull kaz, l-ittra ufficjali trid tigi segwita wkoll b'azzjoni (citazzjoni) ad hoc.

Fl-ewwel tip ta' enuncjazzjoni, kif hawn fuq espost, gie hemm tal-Artikolu 1357 l-applikazzjoni f'sitwazzjoni fejn id-depozitu hu fin-natura tieghu wiehed penitenzjali, hija guridikament kontradittorja, anzi tmur kontra l-principju li pacta sunt servanda.

Ghalkemm tirrikonoxxi li hemm argumenti validi kemm fuq naha u kemm fuq ohra, din il-Qorti hi tal-fehma li ghandha tipprevali l-ewwel enuncjazzjoni.

Fi kliem iehor, darba li l- partijiet ikunu ftehmu li l-kapparra tintilef jekk il-parti l- ohra ma tidhirx ghall-kuntratt, wara li tkun giet debitament interpellata, u dan ghal raguni mhux gustifikata, allura m'hemmx il-htiega li tigi intavolata kawza ad hoc sabiex hija zzomm il-kapparra.

Sta se` mai ghall-parti l-ohra, li allura tkun giet imqieghda in mora li tintavola hi l-kawza opportuna fil-kaz biss li jidhrilha li kellha raguni valida li ghaliha ma resqitx ghall-att finali u b'hekk tkun tista' tiehu lura d-depozitu li jkun effettwat.'

Din il-Qorti, kif illum komposta, tikkondividi pjenament din l-enuncjazzjoni tajjeb gie sottomess mill-appellanta, illi d-depozitu mholli ghand in- Nutar kien jikkonsisti f'kapparra u mhux f'depozitu akkont

tal-prezz kif ippretenda l-attur appellat.

hekk ghar-raguni li l-istess partijiet jiddefinuh bhala wiehed

"forfeitable" – u dan dejjem fil-kaz li l-att finali ma jkunx

Il-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Natalina Brimmer vs John Brimmer tas-26 ta' Ġunju 1991 ikkonkludiet illi minkejja

li fil-konvenju intużaw il-kliem 'akkont tal-prezz' u 'depożitu' xorta waħda d-depożitu mertu ta' dik il-kawża kellu jiġi kkunsidrat bħala kapparra in kwantu li dan kien marbut mat- telf ta' dawn il-flus jekk il-parti terġa lura mill-ftehim mingħajr raġuni valida.

Fil-fatt il-Qorti qalet hekk:

il-konvenju

l-kelmiet "Per ezempju, ghalkemm "akkont tal-prezz" u "deposit" meta saret riferenza ghas- somma ta' Lm1,000 li ghaddiet minn id l-attrici ghal id il- konvenut fuq l-istess konvenju, dina s-somma kellha tintilef favur il-venditur fil-kaz li l-kompratrici terga` lura minn dana l-ftehim minghajr raguni valida u dina l- kondizzjoni allura tfisser li l-ammont ta' Lm1,000 tqieghed f'idejn John Brimmer bhala fl- interpretazzjoni li qeghda taghti lil dana l-kliem ma ghandiex ghalfejn tirrikorri ghal ghejjun ohra barranin ghal konvenju stess – ..… wiehed isib illi l-partijiet stess kienu qeghdin jiftehmu li l-ammont imsemmi kien gie mqieghed f'idejn l-istess John Brimmer bhala "kapparra"."

Fuq skorta tal-ġurisprudenza1 fuq is-suġġett, kif applikata għall-każ tal-lum, huwa ċar li fil-konvenju in kwistjoni id- depożitu li tħallas kien intiż sabiex jintilef jekk l-atturi ma jersqux għall-kuntratt finali għal raġuni li ma tkunx valida fil- liġi.

Għalhekk, fil-fehma tal-Qorti, dan id-depożitu għandu jitqies bħala 'kapparra' jew 'forfeitable deposit' minkejja li fil- tal-prezz, u konvenju gie msemmi depożitu akkont għaldaqstant, sabiex fit-talbiet tagħhom jispetta lilhom li jġibu prova ta' raġuni valida fil-liġi għalfejn ma ressqux għall-kuntratt finali għaliex jekk ma jressqux din il- prova għas-sodisfazzjon tal-Qorti japplika l-artikolu 1359 tal- Kodiċi Ċivili li jgħid illi 'Jekk b'wegħda ta' bejgħ tkun ġiet mogħtija kapparra, kull waħda mill-partijiet tista' terga' lura mill-kuntratt: il-parti li tkun tat il-kapparra billi titlef din il- kappara, u l-parti li tkun irċevietha, bili trodd darbtejn daqsha, kemm-il darba ma jkunx hemm użu xort'oħra dwar dak il- kuntratt partikolari li għalih tkun ġiet mogħtija l-kapparra.'

1 Għall-rassenja tal-ġurisprudenza tal-Qrati Tagħna dwar in-natura tad-depożitu jew kapparra mħallsa fuq konvenju, ara s-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Carmel Gat Baldacchino vs Victor Brydon et, deċiża fis-17 ta' Jannar 2013

Għaldaqstant, irid jiġi stabbilit jekk l-atturi kellhomx raġuni valida fil-liġi sabiex ma jersqux għall-kuntratt finali.

L-atturi ppreżentaw din il-kawża sabiex jieħdu lura dak illi ħallsu.

Tispetta lilhom il-prova li kellhom raġuni valida fil-liġi sabiex ma jersqux għall-kuntratt finali, u dan stabbilit illi l-konvenuti bħala vendituri ma kellhom għalfejn jieħdu ebda passi sabiex iżommu l-flus li rċevew mingħand l-atturi ladarba hawn si tratta depożitu li jintilef.

Sabiex parti jkollha raġuni tajba sabiex ma tersaqx għall-kuntratt finali, irid jirriżulta xi fatt jew ċirkostanza li sseħħ wara li jkun sar il-konvenju jew illi ma kienx magħruf lill-parti meta tkun saret il-wegħda tal-bejgħ.

Jekk konvenju jkun soġġett għall-kundizzjoni li ma tavverrax ruħha, kull parti tkun intitolata illi ma tersaqx għall-kuntratt finali (Edgar Lateo et vs Prestige Apartments Limited et deċiża minn din il-Qorti diversament presjeduta fil-15 ta' Lulju 2014).

Fis-sentenza fl-ismijiet Ralph Pecorella et vs Christopher Causon noe tat-8 ta Marzu 2002, din il-Qorti diversament presjeduta osservat illi 'minkejja l-klawsola ta' telfien tad-depożitu mħallas fuq konvenju, tali telf ma jseħħx jekk ikun hemm raġuni valida fil-liġi.'

Din il-Qorti diversament presjeduta fis-sentenza tagħha fl- ismijiet Carmelo Cassar Limited vs Joseph Troisi et tat-30 ta' Mejju 2002 irriteniet illi: 'hija raġuni valida fil-liġi li persuna ma tersaqx għall-pubblikazzjoni ta' kuntratt minħabba l-fatt li ma tkunx tista' sseħħ kundizzjoni li fuqha jkunu ftehmu l-partijiet.'2 L-istess Qorti għamlet riferenza għas-sentenza tal-Qorti tal- Appell fl-ismijiet Adam Brydon et vs Tarcisio Toutoungi pro et noe tal-25 ta' Mejju 2001 u li hija rilevanti għall-kawża tal-lum fejn ingħad:

tagħha

"...il-Qorti sostniet li l-kompratur ma jistax jigi kostrett jaffronta periklu, jkun kemm ikun mbieghed, ta' evizzjoni jew molestja.

Il-kompratur ma ghandu ebda obbligu li qabel jiffirma l-konvenju jaccerta ruhu jekk il-fond huwiex kopert mill-permessi tal-bini.

In-natura tal-konvenju fiha innfisha timplika zmien ta' accertament sabiex jigi verifikat

2 Ara wkoll is-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Jeoffrey Austin Quinton et vs Carmelo sive Lino Bonello tas-7 ta' Lulju 1988.

li dak li kien qed jigi garantit lilu mill-venditur ikun rejalment ser jigi moghti lilu fuq il-kuntratt ta' akkwist, b'dan li meta wiehed ghandu motiv biex jirrecedi minn dik il-promessa, il-parti l-ohra ma tistax tobbliga l-esekuzzjoni tal-promessa anke jekk il-motiv ikun tnehha wara li jiskadi iz-zmien tal-konvenju, ghaliex kompratur ghandu l-jedd li jesigi mhux biss garanzija tajba imma wkoll trasferiment ta' titolu tajjeb ta' proprjeta' fil-mument tal-kuntratt ta' l-effetti tieghu akkwist.

Hekk kif jispiccaw kollha u kull parti terga' takkwista dik il-liberta' li kellha."

Fis-sentenza tagħha fl-ismijiet il-perit Lawrence Rapisardi et vs Dione Falzon Zammit Munro, deċiża fis-26 ta' April 2002, din il-Qorti diversament presjeduta sabet illi l-konvenut kellu raġuni tajba għalfejn ma jersaqx fuq l-att finali għaliex l-art li kien ser jixtri ma kinitx baqgħet fabbrikabbli u dan minkejja li fuq il-konvenju ma ġiex stipulat espressament illi l-att finali jsir kundizzjoni li joħroġ il-permess tal-bini.

La fuq il-konvenju ġie ddikjarat illi l- konvenut kien ser jakkwista art fabbrikabbli u din ma baqgħetx klassifikata bħala fabbrikabbli sa meta kellu jsir il-bejgħ, allura kellu raġuni tajba l-konvenut għalfejn ma jersaqx biex jixtri.

Applikati dawn il-prinċipji għall-kawża tal-lum, jirriżulta li fuq il- konvenju mertu tal-każ hemm stipulat ċar u tond illi l- konvenuti qua vendituri kienu qegħdin jiggarantixxu li l-art għandha faċċata ta' mhux inqas minn 99 pied fuq Triq L-Imdina u 195 pied fuq Triq iċ-Ċawsli u li l-atturi kienu qegħdin jixtru dak kollu li xtraw il-vendituri mingħand l-awturi tagħhom fit- titolu.

Iżda jirriżulta li l-konvenuti ma kinux f'pożizzjoni li jonoraw dawn fuq il- konvenju in kwantu li kif jikkonkludi l-perit tekniku l-art in kwistjoni ma kinitx tal-kejl pattwit kif lanqas kienet id-daqs tal- faċċata fuq Imdina Road.

Il-perit tekniku jispjega li huwa rriżultalu li l-esproprjazzjoni in kwistjoni kienet tolqot 90 m.k. mill-art mertu tal-kawża.

Huwa sab illi attwalment l-art li setgħet tinbiegħ kienet tal-kejl ta' 1735.4 metri kwadri u dan ifisser differenza ta' madwar 218 metri kwadri illi li huwa kejl konsiderevoli jikkorespondi ma dak li jgħidu l-atturi fis-sens illi kienu ser

l-obligazzjonijiet assunti minnhom

jitilfu d-daqs ta' plot filwaqt illi plots oħra kienu ser jiċkienu.

Il- perit tekniku rriżultalu wkoll illi f'Triq L-Imdina l-art ma kellhiex faċċata ta' 99 pied iżda ta' 91 pied u 10 pulzieri u huwa spjega li anke li kieku parti mill-art ma kinitx ġiet esproprjata, xorta waħda l-faċċata hija inqas wiesgħa minn dik pattwita.

Għandu jingħad ukoll illi fir-rigward tal-kejl tal-art jirriżulta li hemm żball fuq il-konvenju in kwantu li hemm dikjarat illi 446 qasab kwadri jammontaw għal 1858.45 metri kwadri iżda kif jispjega l-perit tekniku fir-relazzjoni tiegħu, l-ekwivalenti ta' 446 qasab kwadri hija 1953.45 metri kwadri.

Huwa evidenti li dan il-kejl ġie indikat hekk biż-żball in kwantu li fil-kuntratt tal-1996 li permezz tiegħu l-konvenuti akkwistaw l-art in kwistjoni hemm indikat illi 446 qasab kwadri jammontaw għall- 1958.45 metri kwadri.

Fir-rigward tal-linja tat-triq, il-perit tekniku jispjega li l-effett ta' din l-esproprjazzjoni fuq l-art kien illi l-plots ser ikollhom anqas fond għaliex il-faċċata tal-bini kienet ser tersaq aktar 'il ġewwa.

Il-perit tekniku jgħid ukoll illi fir-rigward tat-tnaqqis fil-faċċata tal-art fuq Triq L-Imdina, ir-riduzzjoni kienet aktar sinifikanti mit-tnaqqis tal-faċċata fuq Triq iċ-Ċawsli in kwantu li t-triq hija waħda passaġġa ħafna u fiha potenzjal għal żvilupp għal skopijiet kummerċjali.

Huwa jispjega li dan it-tnaqqis kollu jammonta għal kważi 14% tal-wisa totali medja tal-art.

Fuq Triq L-Imdina rriżultalu li kien hemm dan it-tnaqqis ta' 14% kif diġa ngħad u tnaqqis ulterjuri ta' tlett metri fuq in- naħa l-oħra.

Il-perit tekniku jikkonkludi hekk:

"Minn dan l-eżerċizzju jirriżulta illi l-kejl tal-art mingħajr li strippa art wisa ta' metru punt ħamsa (1.5m) fuq naħa, u tal-oħra b'wisa ta' tlitt metri (3.0m) fuq in-naħa l-oħra, huwa ta' elf sebgħa mija ħamsa u tletin punt erbgħa metri (1735.4m)."

Dwar konsiderazzjonijiet li l-Qorti għandha tagħti lir-rapport peritali, il-Qorti tirreferi għas-sentenza fl-ismijiet Carmel Abela Fiteni vs Victor Aquilina Camoin, deċiża fit-18 ta' Frar 2004 fejn intqal illi:

"Issa huwa paċifiku f' każijiet ta' din ix-xorta illi l-ġudizzju tal-Qorti kellu neċessarjament ikun bażat fuq l-opinjoni

teknika tal-perit nominat minnha.

Dan aktar u aktar fejn il- parti nteressata ma tkunx ipprevaliet ruħha mill-fakolta lilha konċessa b'talba għan-nomina ta' periti addizzjonali.

Huwa minnu li skont l-artikolu 681 tal-Kapitolu 12 il-Qorti m'hijiex tenuta jew marbuta li taċċetta l-konklużjonijiet tar- rapport tal-perit u li, bħal materjali istruttorji oħrajn huma kontrollabbli mill-ġudikant, kontra l-konvinzjoni tagħha nfisha.

'Dan però ma tistax tagħmlu b'mod leġġer jew kapriċċjuz.

Il- konvinzjoni kuntrarja tagħha kellha tkun ben informata u bażata fuq raġunijiet li gravement ipoġġu fid-dubbju dik l- opinjoni teknika lilha sottomessa b'raġunijiet li ma għandhomx ikunu privi mill-konsiderazzjoni ta' l-aspett tekniku tal-materja taħt eżami' (Philip Privitelli vs Carmelo Kayekh et nomine, deċiża mill-Qorti tal-Appell fid-29 ta' Mejju 1998).

Ġie wkoll sewwa ritenut illi 'f'ċirkostanzi bħal dawn ikun prużuntuż għall- ġudikant illi jiddipartixxi bla raġuni verament valida mir- relazzjoni peritali.

Dana mhux biss għax ma kellux il-meżżi għad-disposizzjoni tiegħu biex serenement jinoltra ruħu fl- aspetti tekniċi tal-meritu, imma wkoll għaliex neċessarjament tkun tonqsu dik il-konoxxenza meħtieġa biex, b' mod kritiku, jasal għal konvinċiment divers minn dak li jkunu waslu għalih l- esperti minnu nominati' (Benjamin Belhadj nomine vs Charles Mallan nomine, deċiża mill-Qorti tal-Appell fid-9 ta' Frar 2001).

Illi hekk ukoll, kif qalet il-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha fl- ismijiet Philip Privitelli vs Carmelo Kayekh et, deċiża fid-29 ta' Mejju 1998:

"Il-konklużjonijiet tal-perit tekniku jikkostitwixxu prova.

Opinjoni li għandha valur probatorju daqs kull prova oħra u li tibqa' tipprevali sakemm ma tiġix kontrastata jew bi provi oħra li jikkontraduċuwha jew altrimenti b'sottomissjonijiet tal-parti li jinnewtralizzawha bħala waħda mhux attendibbli u kredibbli."

Il-Qorti hija sodisfatta mill-provi prodotti li t-tnaqqis fil-kejl tal- art kemm minħabba l-esproprjazzjoni u kemm minħabba l-fatt

tiegħu

li permezz

l-konvenuti akkwistaw

illi l-art kienet diġa ta' kejl inqas minn dak iddikjarat fuq il- konvenju, tammonta għal raġuni valida għaliex l-atturi rrifjutaw illi jersqu fuq l-kuntratt finali.

Il-Qorti tosserva li konvenuti ma ressqu ebda provi sabiex jirribattu l-konklużjonijiet tal-perit tekniku u lanqas sabiex jirribattu dak li jgħid l-attur u ċioè li t-tnaqqis fil-kejl tal-art kien ifisser li kienet ser tintilef plot minn fuq l-art filwaqt illi plots oħra kienu ser ikunu iżgħar.

L-attur Mario Sammut Vasquez fix-xhieda tiegħu jispjega li l-konvenuti kienu għaddewlu pjanta tal-art in kwistjoni diġa maqsuma f'plots.

Ma jirriżultax li din il-pjanta ġiet annessa mal-konvenju iżda jidher li din il-pjanta kienet fil-fatt annessa mal-kuntratt l-art tal-1996 tagħhom.

Il-konvenuti ma jiċħdux illi kienu għaddew kopja ta' din il-pjanta lill-attur.

Huwa minnu li l-Gvern ma kienx għadu daħal fuq l-art u fil-fatt qatt ma daħal fuqha in kwantu li l-art eventwalment ġiet rilaxxata għaliex ma kienx għad hemm bżonn l-esproprjazzjoni tagħha, iżda dak li jiswa għal finijiet ta' din il-kawża huwa l- istat ta' fatt fiż-żmien illi l-partijiet ġew biex jersqu fuq l-att finali u ċioè li parti mill-art kienet milquta b'esproprjazzjoni kif ukoll illi l-kejl pattwit ma kienx jirrifletti l-kejl attwali tal-art.

Ma jirriżultax illi l-pussess jew it-titolu tal-art qatt għaddew għand il-Gvern in kwantu li l-art qatt ma ġiet formalment akkwistata mill-awtoritajiet konċernati iżda ma jistgħux il- konvenuti jippretendu li rinfaċċjati b'dan ir-riskju ta' teħid ta' biċċa mill-art li kienet diġa iżgħar milli mwiegħed, l-atturi kienu ser jersqu fuq l-att finali.

Il-Qorti kkunsidrat illi l-atturi riedu jiżviluppaw din l-art u ċertament illi tnaqqis fil-kejl tal-plots kif ukoll plot mitluf kompletament kienet tagħti lok għat-tħassib għandhomx jakkwistaw l-art in kwistjoni.

Il-Qorti hija sodisfatta wkoll illi l-

atturi pruvaw jikkomunikaw mal-konvenuti sabiex tinstab

soluzzjoni amikevoli għal din il-problema iżda sfortunatament

il-partijiet qatt ma wasslu.

Il-konvenuti ma ressqu ebda provi

li jxejnu dak li jgħid l-attur fir-rigward ta' kif it-tnaqqis kien ser

jeffettwa l-iżvilupp potenzjali tal-art in kwistjoni u għaldaqstant

il-Qorti ssib illi ma hemm ebda raġuni għalfejn għandha tiskarta l-konklużjoni tal-perit tekniku u x-xhieda tal-attur dwar kif kien ser jiġi effetwat l-iżvilupp minħabba dan it-tnaqqis fil- kejl.

Il-Qorti ssibha diffiċli biex temmen l-verżjoni tal-konvenuti li huma ma kellhomx ħjiel illi l-atturi sabu problema bl-art qabel ġiet intavolata din il-kawża.

Jirriżulta li l-atturi kienu aċċennaw għal din il-problema fl-ittra uffiċjali responsiva tagħhom f'Jannar 2000 ftit wara li kellu jitħallas it-tieni pagament.

Joseph Lateo jikkonferma li kien saru tentattivi sabiex issir laqgħa bejn il-partijiet u għalkemm ma jispeċifikax għalfejn ma sarux dawn il-laqgħat, il-Qorti hija tal-fehma li sa meta kien dovut it-tieni pagament fl-aħħar tas-sena 1999, il-konvenuti kienu konxji tar-raġuni għalfejn l-atturi ma riedux iħallsu t-tieni pagament jew jersqu għal kuntratt finali f'April tas-sena ta wara.

Il-Qorti ssibha difficli taccetta kif, rinfaċċjati bil-konklużjonijiet tal-perit tekniku u x-xhieda tar-rappreżentant tad-Dipartiment tal-Artijiet, il-konvenuti jinisitu li l-art in kwistjoni ma kinitx milquta b'esproprjazzjoni.

Il-Qorti setgħet tikkonstata mid- dokumenti esibiti li din l-esproprjazzjoni kienet fil-fatt tolqot l- art mertu tal-kawża.

Dawn id-dokumenti mhux kontestati mill- konvenuti ma jħallu ebda dubju li parti mill-art mertu tal- konvenju kienet ġiet esproprjata mill-Gvern.

Il-fatt illi l-Gvern għażel li ma jkomplix bl-esproprjazzjoni ma jimpinġix fuq il- mertu tal-kawża għaliex kif diġa ngħad dak li kellha tiddetermina l-Qorti llum huwa jekk dan l-esproprju, kif kien għadu fis-seħħ meta skada l-konvenju, kienx isarraf f'raġuni tajba sabiex l-atturi ma jersqux fuq l-att finali u jiġu ritornati lilhom il-flus illi ħallsu bħala kapparra.

Joseph Lateo stess għan-nom tas-soċjeta konvenuta J.J.S. Developers Limited jirrikonoxxi kemm kienet importanti din il- kwistjoni tal-esproprjazzjoni meta jikkonferma li huwa ngħata parir sabiex jirrisolvi l-kwistjoni u fil-fatt talab il-permess

mingħand l-awtoritajiet governattivi sabiex din l-art tiġi

la applikaw għal permessi

Il-konvenuti jsostnu li l-atturi ma setgħux jinvokaw fil-konfront tagħhom li kien hemm raġuni valida għalfejn irrifjutaw illi jersqu għall-att finali għaliex qatt ma nfurmawhom bl-ilment tagħhom.

Il-konvenuti sa anke jgħidu fis-sottomissjonijiet tagħhom illi l-atturi aġixxew in mala fede għaliex fil-mori tal- konvenju tal-iżvilupp mal- awtoritajiet, la taw struzzjonijiet lin-nutar sabiex jipproċedi bir- riċerki sabiex ikun jista' jsir l-att finali u pruvaw ibiegħu parti mill-art lill-terzi (lin-nutar Cassar) minkejja li l-art kienet għadha taħt konvenju.

Iżda b'żieda mal-fatt illi l-Qorti hija tal- fehma li l-konvenuti kienu jafu bl-ilment tal-atturi, lanqas ma jreġi l-argument tal-konvenuti li l-atturi aġixxew in mala fede u dan għal diversi raġunijiet.

Jibda biex jingħad illi l-Qorti ma tarax kif il-fatt illi l-attur avviċina lin-nutar Cassar sabiex jakkwista parti minn din l-art ifisser li l-istess attur ma kienx in buona fede.

Fil-fehma tal- Qorti dan juri li l-attur kien diġa beda jara kif ser jagħmel negozju minn din l-art propju għaliex li sa dak il-ħin kellu kull intenzjoni li jakkwistaha.

Fir-rigward tal-permessi sabiex tiġi żviluppata l-art, jibda biex jingħad illi fil-konvenju stess hemm dikjarat illi l-art qed tinbiegħ bil-permessi, u għaldaqstant ma tressqet ebda prova li l-atturi kien jonqoshom permessi mingħand l-awtoritajiet sabiex jibdew jiżviluppawha.

Iżda b'żieda ma dan, mill-provi prodotti jirriżulta li kien biss ftit wara li ġie ffirmat il-konvenju li n-nutar Cassar ġibed l-attenzjoni tal-attur li l-art kienet milquta minn esproprjazzjoni u huwa ovju li l-atturi ma kinux ser japplikaw għal kwalunkwe permessi li seta' kien hemm bżonn meta ntebħu b' intopp għall-iżvilupp tal-art b'mod illi huma bdew jirrikunsidraw il-pożizzjoni tagħhom.

L-istess għandu jingħad fir-rigward tar-riċerki li kellu jagħmel in-nutar Mangion sabiex ikun jista' jsir l-att finali.

Fiċ-ċirkostanti għalhekk, il-Qorti ssib illi l-atturi kellhom raġuni

tajba biex ma jersqux fuq l-att finali ta' bejgħ u għaldaqstant il-

konvenuti m'għandhomx dritt iżommu l-flus li rċevew bħala

kapparra fuq il-konvenju in kwistjoni.

Finalment imiss issa li tiġi kkunsidrata l-kontro talba tal- konvenuti.

Il-Qorti tirrileva li in kwantu li nstab illi l-atturi kellhom raġuni tajba għalxiex ma jersqux fuq l-att finali tal- bejgħ, naturalment isegwi li huma kellhom raġuni valida għaliex ma jagħmlux it-tieni pagament ta' Lm70,000 li kien dovut akkont tal-prezz f'Ottubru tal-1999.

Iżda fi kwalunkwe każ, huwa ċar mill-kliem tal-iskrittura li l- ħlas addizzjonali ta' Lm70,000 li kellu jitħallas sa' Ottubru 1999 kellu jkun biss depożitu akkont tal-prezz, tant illi l-paragrafu tal-konvenju li jsemmi l-ħlas ta' dan il-pagament jitkellem biss dwar kif għandu jitħallas il-bqija tal-prezz miftihem.

Ma hemm ebda riferenza għat-telf ta' din is-somma addizzjonali f'każ illi l- atturi ma jersqux għall-att finali.

Il-konvenju jistipula li 'dan id-depożitu ma jkunx rifondibbli kemm-il darba l-kompratur ma jersaqx għall-kuntratt...'.

Id- depożitu li ssir riferenza għalih f'din il-parti tal-konvenju huwa bla dubju d-depożitu ta' Lm35,000 in kwantu li f'dak l-istadju kien biss dan id-depożitu li kien għadu sar.

Il-pagament ta' Lm70,000 huwa indikat taħt paragrafru differenti li jibda bil- kliem 'il-bilanċ ta' Lm315,000 jitħallsu...'

Hawnhekk qiegħda ssir riferenza għall-bilanċ rimanenti u ċioe l-bilanċ li kellu jitħallas akkont tal-prezz, u għaldaqstant, ma jista' jkun hemm ebda dubju li dan il-pagament ta' Lm70,000 kien ser ikun akkont tal-prezz.

Tant huwa hekk illi l-istess paragrafu li jsemmi l-pagament ta' Lm70,000 in kwistjoni jgħid ukoll illi Lm70,000 oħra kienu dovuti mal-att finali u r-rimanenti Lm175,000 sa Ottubru tal-2000 u ċioè sitt xhur wara li kellu jsir l-att finali.

Ċertament illi ebda minn dawn il-pagamenti ma kellu natura ta' kapparra, b'differenza mill-ammont imħallas ta' Lm35,000 kif diġa ġie stabbilit.

Huwa minnu li l-konvenuti ppreżentaw ittra uffiċjali sabiex jinterpellaw lill-atturi jersqu għal ħlas ta' dan il-pagament addizzjonali iżda huma ma ntavolaw ebda kawża sabiex jesiġu

ħlas ta' Lm70,000 li skont huma kien dovut, u kien biss meta l-

atturi ressqu l-pretensjonijiet tagħhom kontrihom wara li skada

l-konvenju li l-konvenuti nqdew bil-fakoltajijiet li taghti l-liġi u

ppreżentaw il-kontro-talba tagħhom sabiex jesiġu l-ħlas ta' dan

il-pagament.

Din iċ-ċirkostanza tkompli tikkonvinċi l-Qorti li l-

konvenuti qatt ma kienu taħt l-impressjoni li dan id-depożitu ma kienx sempliċiment parti mill-bilanċ rimanenti li kellu jitħallas akkont tal-bejgħ, bilanċ dan li naturalment m'huwiex dovut la l-bejgħ ma sarx.

Għaldaqstant, in kwantu li dan il-konvenju skada mingħajr mal- konvenuti nqdew bil-proċedura stabbilita fl-artikolu 1357(2) tal-Kodiċi Ċivili u ċioe li jsegwu l-ittra uffiċjali interpellatorja b'kawża sabiex jitolbu lill-Qorti tordna lill-kompraturi jersqu fuq l-att finali, huma tilfu wkoll kwalunkwe dritt li seta' kellhom sabiex jesiġu li l-atturi jonoraw l-obbligazzjonijiet assunti minnhom fuq l-istess konvenju.

Kif ingħad minn din il-Qorti diversament presjeduta fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Anthony Kayekh et vs Joseph Risiott et tas-17 ta' Jannar 2001:

intqal

tal-istess huwa dak "li

"Illi dan allura iffisser li skond id-disposizzjonijiet tal- Artikolu 1357 (2) "l-effett ta' din il-weghda jispicca" l-partijiet ghalhekk jitpoggew fil-posizzjoni taghhom qabel ma sar il-konvenju" fis-sentenza "Carmelo Tedesco Triccas et vs Weatherill kif James Ezquer Azzopardi et" (deciza fl-20 ta' Ottubru 1999, Cit Nru 2485/97/RCP) "dan ifisser li l-ammont li thallas mill- atturi lill-konvenuti bhala depozitu u 'akkont tal-prezz' ghandu jigi mhallas lura mill-konvenuti lill-atturi, u dan anke peress li la darba dan thallas bhala akkont tal-prezz, u l-bejgh bejn il-partijiet ma sarx, allura huwa ovvju li ma hemm ebda prezz x'jithallas".

Il-Qorti tal-Appell fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Gloria Lepre vs J.L.J. Construction Company Limited, deċiża fl-1 ta' Frar 2008 qalet propju hekk:

"Din il-Qorti hi inklinata li taqbel mat-tezi attrici.

Biex parti fuq konvenju jzomm id-depozitu li thallas fuq l-istess konvenju, irid izomm fis-sehh l-istess konvenju, ghax jekk il-konvenju jiskadi, jigi bla effett, u dak li jkun ma jistax il-hlas aktar

l-konvenju biex

jinvoka

kondizzjonat li sar fuq il-konvenju.

Konvenju ma jibqax fis- sehh biss ghax tintbaghat l-ittra ufficjali prevista fl-Artikolu 1357 tal-Kodici Civili.

Kif osservat il-Prim Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Del Negro v. Grech, deciza fl-10 ta' Jannar 1994, "L-Artikolu 1357 tal-Kap.

16 jippreskrivi li l-effett ta' weghda ta' bejgh jispicca meta jaghlaq iz-zmien miftiehem bejn il-partijiet ghal hekk … kemm-il darba l-accettant ma jsejjahx lil dak li wieghed, b'att gudizzjarju pprezentat qabel ma jghaddi z-zmien applikabbli kif intqal qabel, sabiex jaghmel il-bejgh, u kemm-il darba, filkaz li dak li wieghed jonqos li jaghmel hekk, it-talba b'citazzjoni sabiex titwettaq il-weghda ma tigix ipprezentata fi zmien tletin jum minn meta jaghlaq limsemmi zmien." (sottolinear ta' din il-Qorti).

Biex konvenju jinzamm fis-sehh hemm zewg proceduri li jridu jittiehdu, u jekk ma jittiehdux it-tnejn, il-konvenju jiskadi anke bhala titolu ta' obbligazzjoni.

Meta konvenju jiskadi l-partijiet iridu jirrevertu ghall-istat antecedenti ghall-istess konvenju u allura min ikun se jbiegh jirritorna kull depositu li jkun ircieva.

Fil-kawza fl-ismijiet Alexandra DiAmato v. Emanuel Doublet et, deciza mill-Prim tal-Qorti Civili, fit-30 ta' Mejju, 2001, intqal illi: "Fis-sentenza Hennah vs Belhadj (Appell Civili 22 ta' Frar, 1990) gie deciz illi jekk parti f'konvenju ma taghmilx il-proceduri indikati fl-Artikolu 1357 tal-Kap.

16 il-konvenju jispicca u ma tistax tinsisti fuq l-ezekuzzjoni tieghu kif lanqas ma tista' taghmel talba ghall-konsegwenti danni f'kaz li kuntratt ma jkunx jista' isir.

Skond is-sentenza fl- ismijiet L. Farley-Hills vs. T. Grima Belhadj (Appell 30 ta' Ottubru, 1989) jekk jigux osservati, il-konvenju jitlef l-effikacja tieghu u dakinhar li

jiskadi l-partijiet jergghu lura ghall-posizzjoni li kienu qabel

sar il-konvenju.

F'kaz fejn konvenju jiskadi minghajr hadd

mill-kontendenti ma

terminu tal-validita` tieghu u lanqas ma jiehu mizuri

gudizzjarji li trid il-ligi biex jinfurzaw id-drittijiet u obbligi

reciproki stipulati fil-konvenju jfisser li l-partijiet jirritornaw

il-formalitajiet rikjesti

l-artiklu ma

il-konvenju

id-drittijiet u obbligi reciproki stipulati

Ghalhekk il-kompratur jista' jitlob lura minghand il-venditur id-depositu li jkun hallas fuq il- konvenju (ara wkoll A. Ciantar vs A. Vella LXII - pt ii-pagna 828 u J. Bilardo vs V. Jaggers: XXVII - pt ii-pagna 316)."

Biex dak li jkun jiehu lura jew izomm dak li hu intitolat ghalih taht il-konvenju, irid, fl-ewwel lok, izomm fis-sehh l- istess konvenju, ghax altrimenti, kif qalet il-Prim Awla tal- Qorti Civili, kawza Kerr v. Vassallo, deciza fil-11 ta' Dicembru 2003, "Fejn konvenju jiskadi minghajr hadd mill-kontendenti ma jimplimenta dan il-konvenju fit-terminu tal-validita` tieghu, u lanqas ma jiehu mizuri gudizzjarji li trid il-ligi biex fil- jinfurzaw konvenju, ifisser li l-partijiet jirritornaw ghall-istatus quo ante.

Ghalhekk il-kompratur jista' jitlob lura minghand il- venditur id-depozitu li jkun hallas fuq il-konvenju."

Tant hi importanti din il-procedura, li l-htiega taghha giet rikonoxxuta anke f'kaz li d-depozitu moghti fuq il-konvenju jkollu n-natura ta' kapparra.

Dan il-punt kien diskuss funditus minn din il-Qorti (Sede Inferjuri) fil-kawza Spiteri v. Xuereb, deciza fit-23 ta' Gunju 1994, u l-Qorti kienet enfasizzat li ebda parti ma tista' tirreklama xi beneficcju taht konvenju, jekk qabel xejn ma tkunx zammet fis-sehh l-istess konvenju tramite l-procedura kontemplata fil-ligi.

Is-socjetà konvenuta targumenta li meta hi spediet ittra ufficjali lill-attrici, poggiet lill-istess attrici in mora, u ma kellhiex taghmel izjed minn hekk.

Issostni, li l-ittra ufficjali kienet titfa' l-oneru fuq l-attrici li tipprocedi biex tiggustifika n-nuqqas taghha, u ladarba dan ma ghamlitux, allura d- depozitu jintilef kif stipulat fil-konvenju.

Din il-Qorti tosserva, però, li l-effett ta' l-ittra ufficjali mhux

dak ssottomess mis-socjetà konvenuta.

L-effett ta' l-ittra

ufficjali hu biss biex jestendi l-effetti tal-konvenju ghal

perijodu ta' xahar, però, qabel ma jiskadi dan it-terminu

hekk imgedded, biex il-konvenju jibqa' jgorr l-effetti

tieghu, trid issir il-kawza opportuna kif trid il-ligi.

qalitu din il-Qorti fil-kawza Bianchi v. JMA Developments Ltd, deciza fis-26 ta' Mejju 2006, meta accettat l- interpretazzjoni ta' l-ewwel Qorti fis-sens li: "a tenur ta' l-Artikolu 1357(2) tal-Kap.

16 gialadarba tigi pprezentata ittra ufficjali qabel ma jiskadi t-terminu tal- konvenju, dan l-att gudizzjarju jestendi l-effetti tal- konvenju ghal perjodu ta' xahar sakemm jew l-accettant jaghzel li jersaq ghall-kuntratt entro dak ix-xahar jew altrimenti sakemm tigi prezentata l-azzjoni fejn jintalab li l- accettant (ossia dak li jkun wieghed) iwettaq il-weghda li jkun ghamel permezz tal-konvenju."

Kwindi, biex is-socjetà konvenuta tinvoka l-konvenju bhala t-titolu ghaz-zamma tad-depozitu, kellha tipprezenta l- azzjoni fejn titlob it-twettiq tal-weghda, u sta ghall-parti l- ohra tipprova jew tehles mill-obbligazzjoni billi turi kawza gusta, jew taccetta li tersaq ghall-pubblikazzjoni tal- kuntratt jew li titlef id-depozitu.

Il-venditur ma jistax jiddeciedi, unilateralment, li l-parti l-ohra ma ghandha ebda ragunijiet validi biex tiddekadi mill-weghda, u jaqbad u jakkapparra d-depozitu ghalih.

La hu qed jinvoka "dritt" (li jzomm id-depozitu), irid jipprocedi gudizzjarjament ghal kanonizzazzjoni ta' dak id-dritt.

Talba ghad-"danni" ghax parti ma resqitx ghall-pubblikazzjoni ta' l-att finali, tesigi, kif qalet din il-Qorti fil-kawza Brownrigg v. Camilleri imsemmija aktar qabel, iz-zamma fis-sehh tal-konvenju bil-proceduri kontemplati fl-Artikolu 1357 tal-Kodici Civili; ahseb u ara kemm l-istess hu mehtieg qabel ma wiehed izomm ghalih taht forma ta' danni/penali d-depozitu mhallas fuq konvenju."

Għaldaqstant it-talba rikonvenzjonali tal-konvenuti qiegħda tiġi miċħuda.

Ghal dawn ir-ragunijiet il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet tal-konvenuti, tilqa' t-talba ta' Mario Sammut Vasquez u Malcolm Aidi kif dedotta bl-imghax jiddekorri mid- data tas-sentenza; taqta' u tiddeciedi l-kontro talba billi tichadha.

L-ispejjez tal-kawza u tal-kontro talba jithallsu minn JJS Developers Limited, ABM Limited u Carmelo Abela Fiteni u Marianne Abela Fiteni.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI

Seduta: Distrett Il-Qala Illum 2 ta' Novembru, 2016 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Jesmond Cassar Gaffiero detentur tal-karta tal-identita' bin-numru 602687 (M) billi huwa akkuzat talli nhar is-26 ta' Lulju, 2016, ghall-habta ta' 14.30hrs u 14.45hrs, gewwa l-Isptar Sir Paul Boffa, Sqaq Harper, Santa Venera:

1) Kiser volontarjament il-bon-ordni jew il-kwiet tal-pubbliku.

2) Ghamel lil Miriam Bailey inġurji jew theddid, jew jekk kien ipprovokat, inġurja b'mod li hareg barra mil-limiti tal-provokazzjoni.

3) Ingurja, jew hedded, jew għamel offiża fuq il-persuna ta' Miriam Bailey inkarigata skont il-liġi minn servizz pubbliku, waqt li kienet tagħmel jew minħabba li kienet għamlet dan is-servizz, jew bil-ħsieb li jbeżżaha jew li jinfluwixxi fuqha kontra l-liġi fl-esekuzzjoni ta' dak is- servizz.

Il-Qorti giet ġentilment mitluba sabiex tipprovdi għas-sigurtà tal- imsemmija Miriam Bailey u tapplika l-provedimenti tal-Artiklu 383 tal- Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Huwa principju baziku pprattikat mill-Qrati taghna fil-procediment kriminali, li sabiex persuna tinstab hatja, l-akkuza dedotta, ghandha tigi pruvata oltre kull dubju dettat mir-raguni.

Issir referenza ghas-Sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar l-hamsa ta' Dicembru, 1997 fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija v Peter Peresso, fejn dik il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li trid tilhaq il- Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubju dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra ta' dubju.

Id-dubji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubji dettati mir-raguni.

Fi kliem iehor, dak li l-gudikant irid jasal ghalih hu, li wara li jqis c-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak l-fatt li trid tipprova l-Prosekuzzjoni.

Fil-fatt dik il- Qorti ccitat l-ispjegazzjoni moghtija minn Lord Mallia Bland fil-kaz Miller v Minister of Pension - 1974 - ALL Er 372 tal-espressjoni 'proof beyond a reasonable doubt.'

Fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Graham Charles Jimenez (Qorti tal- Appell Kriminali-deciza fid-dsatax ta' Mejju, 1997) gie ritenut illi:

Il-Qorti taghmel referenza ghas-Sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar d-disgha ta' Settembru 2002 fil-kawza fl-ismijiet Il- Pulizija v Martin Mark Chetcuti Glanville fejn gie spjegat x'jigri meta gudikant ikun rinfaccjat b'zewg verzjonijiet konfliggenti.

Jistghu jigru zewg affarijiet u cioe jew il-gudikant ikun tal-fehma li l-kaz tal-Prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement ippruvat, u allura l-Qorti ghandha tillibera, jew jekk dan ikun moralment konvint li l-verzjoni korretta hija wahda u mhux l-ohra, jimxi fuq dik il-versjoni li jaccetta u jekk dik il- verzjoni tkun timporta l-htija tal-imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghal piena jew ghal xi provvediment iehor.

Ghalhekk fil-kaz odjern din il-Qorti trid tifli dak li qalu x-xhieda sabiex tasal ghal sejbien ta' htija jew le tal-imputat.

Ikkunsidrat;

Il-kaz sehh fis-26 ta' Lulju 2016 gewwa l-Isptar Sir Paul Boffa, Il-Belt Valletta fejn l-imputat u l-parte civile jahdmu.

Il-parte civile ghandha rwol ta' tmexxija fl-istess sptar u hija ufficjal pubbliku.

Ix-xhieda tinstab traskritta u ghalhekk il-Qorti mhux se taghmel referenza ghal din ix- xiehda izda se tghaddi mill-ewwel biex tara jekk mix-xhieda prodotta jirrizultawx l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat.

L-Artikolu 95 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta

Illi Artikolu 95 jitkellem dwar l-ingurja jew theddid fil-konfront tal- ufficjal pubbliku.

Illi ghalhekk l-element materjali ta' dana r-reat huwa l- ingurja jew it-theddid.

Dawn jistghu jiehdu kemm il-forma verbali kif ukoll miktuba, gesti jew tpingija li huma intenzjonati biex inaqqsu l-gieh u r-reputazzjoni tal-persuna lejn min huma diretti.

Illi l-vittma ta' dana r-reat jista' jkun biss l-ufficjal pubbliku u l-ingurja jew it-theddida trid issir jew (1) filwaqt illi jkun qed jaghmel servizz pubbliku (2) jew inkella minhabba li jkun ghamel dana s-servizz pubbliku (3) jew bil-hsieb li jbezzghu jew jinfluwixxi fuqu kontra l-ligi fl- esekuzzjoni ta' dak is-servizz.

Illi l-awturi jaghmlu distinzjoni bejn il-mottiv wara l-ingurja jew it- theddid fl-ewwel istanza u dana l-mottiv fit-tieni u t-tielet istanza msemmija fil-ligi.

Dana billi meta l-oltragg isir fil-mument illi l-ufficjal pubbliku jkun qieghed jaghti s-servizz ma huwiex necessarju illi l- ingurja jew it-theddida tkun marbuta mal-funzjoni illi huwa jkun qieghed jezercita.

Kuntrarjament fiz-zewg istanzi l-ohra jrid ikun jigi ppruvat nexus bejn l- oltragg u l-qadi tal-funzjoni pubblika.

Illi finalment ir-reat irid necessarjament jigi kommess fil-konfront ta' ufficjal pubbliku jew ta' persuna nkarigat skond il-ligi minn servizz pubbliku.

Il-Professur El Aida fin-notamenti tieghu jghid:

Sahansitra f'sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-2 ta' Novembru 1917 f'kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Giuseppe Peden jinghad:

Illi minn dak li qalet l-istess Miriam Bailey li wissiet lill-imputat dwar nuqqasijiet marbuta mad-dixxiplina u l-etika fuq il-post tax-xoghol dan heddidha li kien se jmur l-"OPM u jtajjarha".

Jirrizulta mix-xhieda ta' Lawrence Ellard li Miriam Bailey hija ufficjal pubbliku inkarigata min-nursing fl-Isptar Sir Paul Sims Il-Belt Valletta.

Din il-Qorti ssibha difficli li temmen li l-imputat kellem lil Miriam Bailey bil-kelma t-tajba ghax din qabdet mieghu u kienet qieghda tindahal x'jaghmel fil-break tieghu.

Din il-Qorti ghalhekk jidrilha li t-tielet imputazzjoni tirrizulta pruvata sal-grad rikjest mil-ligi u l-imputat ser jinstab hati taghha.

L-Artikolu 339(1)(e) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi li:

"jagħmel lil ħaddieħor ing urji jew theddid mhux imsemmijin

band'oħra f'dan il-Kodic i, jew jekk ikun ipprovokat, jing urja b'mod li

joħrog barra mil-limiti tal-provokazzjoni"

Mill-provi prodotti f'din il-kawza tirrizulta u ghalhekk il-Qorti se ssib tieghu u lill-imputat hati tikkundannah.

tal-imputazzjoni migjuba

fil-konfront

Artikoli 338(dd) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta

Ksur tal-Bon Ordni jew il-Kwiet tal-Pubbliku:

ta' din

fir-rigward

il-Qorti ser

Illi, timxi ma' l-imputazzjoni, gurisprudenza kostanti li kontravenzjoni taht l-Artikolu 338(dd) tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta hija dik li fil-Ligi Ingliża hija 'a breach of public peace'.

Dan ifisser li persuni ohra jkunu beżghu ghall-inkolumita' taghhom waqt l-incident. jirrizultax fil-kaz odjern u Dan ma ghaldaqstant l-imputat ser jigi libertat mill-ewwel (1) imputazzjoni.

Ghal dawn il-motivi ma ssibx lill-imputat hati tal-ewwel imputazzjoni (1) u minnha tilliberah u wara li rat l-Artikoli 95(1) u 339(1)(e) tal-Kodici Kriminali lill-imputat hati tat-tieni (2) u tielet (3) imputazzjoni migjuba fil-konfronti tieghu u tikkundannah ghat-tieni (2) imputazzjoni ammenda ta' tmienja u hamsin Ewro (€58) u ghat-tielet (3) imputazzjoni multa ta' tmien mitt Ewro (€800).

tipprovdi għas-sigurta

Inoltre, sabiex tal- familjari tagħha kif ukoll sabiex tissalvagwarda l-bon-ordni pubbliku, wara li rat l-Artikolu 383 tal-Kodic i Kriminali qegħda torbot lil ħati taħt obbligazzjoni tiegħu innifsu għal perjodu ta' sena millum taħt penali t'elf euro (€1000).

ta' Miriam Bailey u

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Is-socjetà attrici zammet bi proprjetà esklussiva u assoluta taghha s-soqfa u l-arja tal-istess blokk ta' bini filwaqt li ai termini tal-att pubbliku sopracitat s-socjetà attrici ikkoncediet servitù konsistenti fi dritt ta' access u uzu limitat favur il- konvenut flimkien mal-proprjetarji tal-appartamenti l-ohra fl- istess blokk ta' bini tas-saqaf u l-arja tal-istess blokk ta' bini.

Il-konvenuti, illegalment u abbuzivament, ghamel installazzjoni fuq is-saqaf u l-arja tal-penthouse minnu akkwistata izda proprjetà tas-socjetà attrici u b'hekk il-konvenut qieghed jaghmel uzu minn bejt u arja proprjetà tas-socjetà attrici li fuqhha l-konvenut igawdi biss drittijiet limitati ai termini tal-att pubbliku sopracitat.

Minkejja illi l-konvenut gie interpellat diversi sabiex huwa jirrimwovi l-istess installazzjoni huwa baqa' inadempjenti.

B'rizultat tal-agir, abbuziv u illegali tal-konvenut, is-socjetà attrici soffriet u qeghda ssofri telf ta' qliegh u dana stante illi l- istess socjetà attrici ma setghetx u ma ghadha ma tistax taghmel uzu mill-istess bejt u arja, liema uzu kien jirrendi lill- istess socjetà attrici ntrojtu, u dan kif ser jigi ahjar ppruvat waqt it-trattazzjoni ta' din il-kawza.

Intalbet din il-Qorti sabiex: 1.

Tiddikjara u tiddeciedi illi l-konvenut qieghed jaghmel uzu illegali u abbuziv mill-bejt u ta' appartamenti maghruf bhala Southend, fi Triq il-Gidwet, Bormla bi ksur tad-drittijiet tas-socjetà attrici.

l-arja

Konsegwentement tordna lill-konvenut sabiex fi zmien qasir u perentorju li jigi ffissat ghal dan il-ghan minn din il-Qorti jirrimwovi l-installazzjonijiet kollha li jirrizultaw li l- konvenut fuq proprjetà tas-socjetà attrici, u fin-nuqqas tawtorizza lis- socjetà attrici sabiex l-istess installazzjonijiet taht is-sorveljanza ta' perit nominand a spejjez tal-konvenut Hill.

illegalment u abbuzivament

tirrimwovi hija stess

Tiddikjara u tiddeciedi illi s-socjetà attrici, b'rizultat tal- agir illegali u abbuziv tal-konvenut, soffriet telf ta' qligh.

Tillikwida, okkorendo bl-opra ta' perit nominand, dik is- somma rapprezentanti telf ta' qligh soffert mis-socjetà attrici b'rizultat tal-agir illegali u abbuziv tal-konvenut u konsegwentement tordna lill-konvenut ihallas lis-socjetà attrici dik is-somma hekk likwidata.

Bl-ispejjez kontra l-intimat li huwa minn issa ngunt in subizzjoni.

12 u tal- Kap. 189 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-esponent ghadu ma giex notifikat b'traduzzjoni bil-lingwa Ingliza tar-rikors guramentat kif tirrikjedi l-ligi.

It-talbiet tas-socjetà rikorrenti huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u ghandhom jigu michuda.

L-esponent qatt ma gie interpellat formalment kif mitlub mill- ligi biex inehhi l-installazzjonijiet imsemmija u ghalhekk dan ir- rikors guramentat huwa intempestiv u l-esponent m'ghandux ibati l-ispejjez.

Minghajr pregudizzju ghas-suespost l-installazzjoni tla-water (solar) electricity system fuq is-saqaf u l-arja tal-penthouse mhux talli ma saritx b'agir abbuziv u llegali kif ippremettiet s- socjetà rikorrenti imma dan sar bil-kunsens u bl-ghajnuna ta' wiehed mid-Diretturi tas-socjetà rikorrenti Bonnie Limited cioè Robert Ruzicic kif se tal-kawza. johrog Ghalhekk konsapevolezza tas-socjetà rikorrenti.

fit-trattazzjoni

installazzjoni

bil-

L-esponent dejjem wera x-xewqa li jasal ghal ftehim bonarju imma billi l-esponent isiefer ta' spiss peress illi mhux residenti f'Malta t-trattattivi kienu difficli biex isiru u meta saru proposti mis-socjetà rikorrenti dawn kienu rragonevoli u one-sided.

L-esponent ma kkaguna l-ebda telf ta' qliegh lis-socjetà rikorrenti.

Fi kwalunkwe kaz u minghajr pregudizzju ghas-suespost, is- socjetà rikorrenti ghandha tipprova f'xiex jikkonsisti t-telf ta' qligh imsemmi fit-tielet talba tar-rikors guramentat taghha.

L-esponent jissottometti illi l-kwistjoni kollha inqalghet bi tpattija tas-socjetà rikorrenti ghaliex l-intimat kien oggezzjona (flimkien ma' sidien ohra tal-blokk) ghall-antenna tal-mobiles (Melita p.l.c) fuq il-post tal-esponenti, liema antenna llum tpoggiet fuq il-blokk adjacenti.

B'riserva ghad-danni spettanti lill-intimat minhabba l-agir illegali u abbuziv tas-socjetà rikorrenti.

Bl-ispejjez kontra s-socjetà rikorrenti.

"Id-dritt ta' uzu ta' bejt huwa servitu' mhux kontinwu, kif inhu s-servitu' ta' moghdija, u dan peress li ghall-ezercizzju tieghu hu mehtieg filwaqt il-fatt tal-bniedem (artikolu 455(3) tal-Kodici civili), u jista' jinghad ukoll li hu servitu' li ma jidhirx, peress li m'ghandux sinjali li jidhru ta' l- ezistenza tieghu (artikolu 455(5) tal-Kodici Civili).

Bhala servitu' mhux kontinwu u li ma jidhirx, l-istess servitu' jista jigi akkwistat biss b'sahha ta' titolu, u ma jistax jigi stabbilit bil-preskrizzjoni jew bid-destinazzjoni ta' sid ta' zewg fondi (artikolu 469(1) tal-Kodici Civili).

Dan ifisser li l- atturi jridu juru titolu validu ghall-akkwist ta' dak is-servitu, u dan it-titolu ta' uzu ta' bejt irid jirrizulta derivattiv mill- proprjetarju ta' dak il-bejt, ghax huma biss is-sidien tal- proprjeta' li jistghu jistabilixxu servitujiet (artikolu 454 Kodici Civili)."

"F'dan il-kuntest l-Artikolu 475 tal-Kodici Civili jippreciza illi "kull min ghandu jedd ta' servitu ghandu jinqeda b'dan il- jedd skond it-titolu tieghu, u ma jista' jaghmel la fil-fond servjenti u lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista' jtaqqal izjed il-piz tal-fond servjenti.

Dejjem in tema tad-disposizzjonijiet tal-ligi in subjecta materia dwar x'inhu permissibbli jew ipprojbit, lanqas ma jista' it-titolari ta' servitu jippretendi estensjoni tas-servitu (Artikolu 476) fuq il-motiv li l-ezercizzju taghha skond it- titolu jkun sar insufficcjenti minhabba tibdiliet.

Il-kliem "dak kollu li hu mehtieg" fit-test ta' dan l-artikolu ghandu jigi interpretat b'referenza ghaz-zmien tal-kostituzzjoni tas- servitu u mhux in referenza ghall-izvilupp li jkun ghamel wara dak iz-zmien sid il-fond dominanti ("Dr. Abela Wilson Nappa -vs- Mifsud", Qorti ta' l-Appell, 27 ta' Mejju 1927; "Fortunato Cassar Azzopardi et -vs- Vincenzo Abela Wilson", Prim' Awla, 19 ta' April, 1947; Dejjem in tema ta' servitujiet m'ghandux jonqos li jigu senjalati ukoll dawn interess, hekk dottrinalment u gurisprudenzjalment affermati:-

ta'

(a) Is-servitujiet huma 'di stretto diritto' u kull limitazzjoni ghad-dritt li wiehed jisserva liberament bi hwejjgu ghandha tircievi interpretazzjoni rigoruza anke ghaliex is-servitu hi eccezzjoni ghar-regola tal-massimu u liberu godiment ta' fond; (b) Tant dan hu hekk illi jinsorgi l-principju l-iehor li fejn ikun hemm dubbji dwar l-estensjoni ta' servitu`, 'quod -vs- minimum est Giuseppe Flahive, Appell Civili, 18 ta' Ottubru 1963; Vol.

il-principji

"In mertu ta' din il-kwistjoni din il-Qorti tixtieq tissenjala dawk li ghandhom relevanza ghas- soluzzjoni ta' tali vertenza kif inkorporati fid-diversi artikoli tal-Kodici Civili.

Fl-ewwel lok huwa stabbilit li kuntratt huwa konvenzjoni jew ftehim bejn tnejn minn nies jew izjed, illi bih tigi maghmula, regolata, jew mahlula obbligazzjoni (Art.

Kull kuntratt maghmul skond il-ligi ghandu s- sahha ta' ligi ghal dawk li jkunu ghamluh (Art 992).

Il- kuntratti ghandhom jigu ezegwiti bil-bona fidi, u jobbligaw mhux biss ghal dak li jinghad fihom, izda wkoll ghall- konsegwenzi kollha li ggib maghha l-obbligazzjoni skont ix- xorta taghha, bl-ekwita`, bl-uzu jew bil-ligi (Art.993).

Meta l-kliem ta' konvenzjoni, mehud fis-sens li ghandu skont l- uzu fiz-zmien tal-kuntratt, hu car, ma hemmx lok ghall- interpretazzjoni (Art.

Fid-dubbju, il-konvenzjoni tigi mfissra kontra dak li favur tieghu saret l-obbligazzjoni u favur dak li ntrabat bl-obbligazzjoni.

Servitu` li tinholoq kemm b'ligi kif ukoll mill-fatt tal- bniedem, huwa jedd stabbilit ghall-vantagg ta' fond fuq fond ta' haddiehor, sabiex isir uzu minn dan il-fond ta'

haddiehor jew sabiex ma jithalliex li sidu juza minnu kif irid.

Is-servitu` ta' moghdija, in kwantu servitu` mhux kontinwa, tehtieg l-att pubbliku biex tohloq titolu (Art.

Kull min ghandu jedd ta' servitu` ghandu jinqeda b'dan il-jedd skond it-titolu tieghu, u ma jista' jaghmel la fil-fond serventi u lanqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista' jtaqqal izjed il-piz tal-fond serventi (Art.

Meta tigi stabbilita` servitu`, jitqies li maghha gie moghti dak kollu li hu mehtieg ghat-tgawdija ta' dik is-servitu` bl- anqas hsara li jista' jkun tal-fond serventi.

Finalment meta jkun hemm dubbju dwar l-estensjoni tas- servitu`, wiehed ghandu jinqeda biha fil-limiti ta' dak li hu mehtieg billi jittiehdu b'qies id-destinazzjoni li l-fond dominanti kellu fiz-zmien li giet stabbilita` s-servitu` u l- uzu konvenjenti ta' dak il-fond, bl-anqas hsara tal-fond serventi (Art.

Din il-Qorti ghamlet rassenja tad-diversi artikoli tal-Kodici Civili hawn fuq riportati billi thoss li l-ligi taghna hija provvida u la hemm htiega li wiehed jiccita awturi esteri u lanqas gurisprudenza estera jew nostrana hlief fejn jkunu mehtiega xi kjarifiki.

Il-kliem tal-ligi huma cari, u daqstant hija cara l-klawsola li permezz taghha nghatat din is- servitu`.

Konsegwentement kif jinghad fl-Artikolu 1002 meta ta' interpretazzjoni billi b'dak il-mod tista' tigi sostitwita l- intenzjoni tal-kontraenti b'dik tal-gudikant."

l-kliem huma

"Il-kriterji biex wiehed jiddecidi jekk hux il-kaz jew le ta' tolleranza, li x' aktarx hija tacita, u anzi prezunta, ghandhom jigu dezunti .. mir-rapport ta' familjarita', ta' hbiberija, ta' bwon vicinat, minn dak li komunement hu uzat li jsir f' pajjiz, .......u mill-entita' tal-aggravju, ftit jew ljevi, li l-att jarreka lil min jittolerah; izda l-prezunsjoni tat- tolleranza tkun inverosimili f' kaz ta' attijiet importanti u gravi."

fil- "Jinsab preċiżat, kemm dottrinalment kif ukoll ġurisprudenza, illi l-atti ta' tolleranza huma dawk li għandhom transitorjeta` u saltwarjeta` u jsibu oriġini mir-rapport ta' ħbiberija, familjarita` u l-buon vicinat (Kollez.

Għalkemm id-durata mhux bil-fors indikazzjoni ta' assenza ta' tolleranza, iż-żmien jintegra fih element preżuntiv in bażi għal liema tista' tiġi negata s-sussistenza tas-sempliċi tolleranza."

ta'

"Obbligazzjoni personali ma tohloq ebda dritt reali inerenti ghall-fond, pero', hija enforzabbli bhal kull obbligazzjoni ohra (ara "Muscat Scerri vs Montebello", deciza mill- Onorabbli Qorti ta' l-Appell fl-14 ta' Ottubru, 1987, u "Aquilina vs Serra", deciza minn din il-Qorti fit-28 ta' Jannar, 2004).

Ikun gwaj kbir kieku l-Qrati kellhom jiddiskonoxxu dan il-ftehim semplicement ghax jista' ma jkollux l-elementi kollha mehtiega ghal kostituzzjoni jew terminazzjoni ta' dritt ta' servitu'; fil-fatt, kif inghad, il- Qrati taghna minn zmien irrikonoxxew il-legalita' ta' ftehim simili (ara wkoll Vol.


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Zampa LL.D., Dip.

Illum 2 ta' Novembru, 2017

A B N Vs Dr Leontine Zammit Pavia u l-PL Davina Higgins nominati bhala Kuraturi Deputati b'digriet tal-Qorti tat-28 ta' Novembru 2016 sabiex jirrapresentaw lill-assenti C D

Il-Qorti: Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attur, li permezz tieghu ppremetta : ILLI l-esponenti hija ċittadina Maltija u ilha tgħix hawn Malta minn meta twieldet; ILLI l-esponenti kienet miżżewġa lil C D u minn dana ż-żwieġ kellhom żewgt it-tfal S D li twieldet fit- 22 ta' Diċembru 2013 u R D li twieled fis-7 ta' Novembru 2015.

(Ċertifikati tat-twelid annessi Dok A u Dok B);

ILLI illum l-esponenti hija divorzjata mill-imsemmi C D u ilha hekk divorzjata mid-29 ta' April 2015 (Ċertifikat taż-żwieġ anness Dok C); ILLI ftit wara li ġie ppronunċjat id-divorzju l-imsemmi C D telaq minn Malta u qata kull kuntatt li kellu ma l-esponenti kif ukoll ma uliedu.

Huwa anqas biss qatt ra lil bintu minuri S u wisq anqas jipprovdi xi tip ta' manteniment għall-għejxien tagħhom; ILLI l-esponenti tixtieq illi l-kura u l-kustodja tal-minuri tiġi fdata esklussivament lilha; ILLI l-esponenti ġiet awtoriżżata tipproċedi b'din l-istanza in forza ta' digriet datat 21 ta' Ottubru 2016;

Talab ghar-ragunijiet suesposti li l-konvenut jghid ghaliex din il- Qorti m'ghandhiex prevja kull provediment li joghgobha taghti: TORDNA li l-kura u l-kustodja tal-minuri S D li twieldet fit- 22 ta' Diċembru 2013 u R D li twieled fis-7 ta' Novembru 2015 tiġi fdata esklussivament lir-rikorrenti.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati Dr Leontine Zammit Pavia u il-PL Davina Higgins, li permezz taghha eccepew : (fol 30)

F'dan l-istadju l-esponenti mhumiex edotti mill-fatti u ghalhekk jirriservaw li jipprezentaw risposta ulterjuri fi stadju iehor tal-proceduri, jekk ikun il-kaz, meta u jekk jirnexxilhom jikkomunikaw mal-imsemmi C D minnhom rapprezentat.

F'dan ir-rigward l-esponenti minn issa jitolbu lir-rikorrenti sabiex tipprovdilhom kull indirizz inkluz dak elettroniku u/jew numru tat-telephone tal-imsemmija C D sabiex ikunu jistghu jikkomunikaw mieghu;

Illi hija l-attrici li ghandha l-piz tal-prova u cjoe' illi trid tkun l-attrici li permezz tal-provi mressqa minnha tikkonvinci lil dina il-Qorti illi l-allegazzjonijiet li l-istess attrici qeghda taghmel fil-konfront tal-intimat huma fondati;

l-kawża ġiet differita għas-seduta odjerna għas-

Salv eccezzjonijiet ulterjuri; Bl-ispejjez kontra r-rikorrenti li hija minn issa ingunta in subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal- kuraturi deputati Dr Leontine Zammit Pavia u il-PL Davina Higgins; Rat l-affidavits u d-dokumenti kollha esebiti; Rat l-atti kollha tal-kawza; Rat sentenza; Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-Qorti għandha quddiemha kawża bejn ir-rikorrenti u żewġha C D minnu legalment iddivorzjata1, fejn qiegħda tintalab tafda l-kura u l-kustodja ta' uliedhom minuri S D u R D lir-rikorrenti.

L-intimat huwa assenti minn Malta, u għalhekk qed jiġi debitament rappreżentat f'dawn il-proċeduri, mill-Kuraturi maħtura għal dan l-iskop.

Fl-ewwel lok, il-Qorti tirrileva, partikolarment għall-iskop tal- ġurisdizzjoni tagħha, illi jirriżultalha li l-minuri S u R jgħixu u qegħdin hawn Malta flimkien ma' ommhom r-rikorrenti, huma ċittadini Maltin u jinstabu domiċiljati hawn Malta.

Il-fatti tal-kawża, fil-qosor huma s-segwenti2:

1 Ara ċ-ċertifikat taż-żwieġ bejn il-partijiet, fol.

6, fejn hemm notament illi fid-29 t'April 2015, iż- żwieġ bejn il-partijiet ġie xolt permezz ta' digriet mogħti mis-Supreme Council of Sharia, Palestine.

2 Dawna jirriżultaw mill-affidavit tal-attriċi fol.

34 tal-proċess u minn dokumenti oħra esebiti.

(a) Illi r-rikorrenti, ċittadina Maltija ta' nisel Palestinjan, iżżewġet lill-konvenut C D, Palestinjan, ġewwa l-Palestina fit-13 ta' Diċembru 2012.3

(b) Il-konvenut ma kienx persuna affidabbli għaliex ma kienx irid jaħdem u kien ġej u sejjer minn Malta.4 Għalhekk ħu l- attriċi, Ħad-Dingli, kien ħassrilha milli tiżżewġu, iżda hi għamlet ta' rasha u żżewġitu.

(c) Miż-żwieġ, twieldu ġewwa r-Rabat Għawdex żewġ ulied.

Fit-22 ta' Diċembru 2013 twieldet il-minuri S D5 u sussegwentement fis-7 ta' Novembru 2015, twieled il- minuri S D6;

(d) Illi l-konvenut ma setax jidra hawn Malta u għalhekk il- partijiet kien ikollhom ħafna ġlied dwar dan.

Ir-rikorrent xtaqet tibqa' hawn Malta għax il-ħajja ta' Malta togħġobha kemm għaliha u wkoll għal uliedha, u wkoll għaliex hija Maltija.

Meta kienet għadha tqila b'S, il-konvenut kien qalilha li ser jitlaq għal kollox;

(e) Marru flimkien għand l-avukat biex jibdew il-proċeduri sabiex hija jkollha l-kura u l-kustodja tat-tfal, iżda sakemm waslu għall-ewwel seduta ta' medjazzjoni7, huwa laħaq telaq minn Malta.

Fil-fatt, huwa lanqas laħaq ra lil ibnu S, għaliex telaq minn Malta meta l-attriċi kienet għadha tqila;

(f) Illi fid-29 t'April 2015, iż-żwieġ bejn il-partijiet ġie xolt permezz ta' digriet mogħti mis-Supreme Council of Sharia, Palestine.

3 Ċertifikat taż-żwieġ relattiv jinsab esebit fol.

6 4 Xiehda ta' Sami Gauci Bogovic Mifsud Vassallo, affidavit fol.

38 5 Ċertifikat tat-twelid relattiv jinsab fol.

4 6 Ċertifikat tat-twelid relattiv jinsab fol.

(g) Ir-rikorrenti tispjega illi hija qatt ma reġgħet rat lill-

konvenut u ma tafx fejn jinsab.

(h) Ikkonfermat li huwa m'għandu l-ebda kuntatt mat-tfal u qatt ma bagħat xi forma ta' manteniment.

Lanqas ma kkomunika magħha biex ikun jaf x'ġara mit-tfal.8

PRINĊIPJI LEGALI Illi huwa ritenut fil-ġurisprudenza tagħna li, f'kawżi bħal din, il- Qorti għandha tikkunsidra l-aqwa interess tal-minuri.

Fil-kawża Jennifer Farrugia Naudi pro.et noe. vs. John Debattista Segond intqal: "Jingħad illi l-kura tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew fil-liġi antika u sew fil-liġi viġenti, kif ukoll fil-ġurisprudenza estera u f'dik lokali hija regolata mill-prinċipju tal-aqwa utilita' u l-akbar vantaġġ għall-interess tal-istess tfal li ċ-ċirkustanzi tal-każ u l- koeffiċjenti tal-fatti partikulari tal-mument ikunu jissuġġerixxu.

8 Ikkonfermata mill-affidavit ta' ommha Madiha Gauci Bogovic Mifsud Vassallo, fol.

36, ħuha Sami Abu Mifsud Vassallo, fol.

37 u ta' Mona Deguara Caruana Gatto Warren, fol.

9 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Ġunju 2003, Ċitazz Numru: 2668/1996/2RCP 10 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-8 ta' Diċembru 1858;

jisseparaw biex

il-Qorti kienet qalet

l-konjuġi

jiġu

TAL-PRINĊIPJI

LEGALI GĦALL-KAŻ

Illi ngħad ukoll fil-kawża fl-ismijiet John Labada Muscat vs. Amelia Labada Muscat et 11 u Maria Dolores sive Doris Johnson vs. Anthony Ellul Fenech illi "apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, il-prinċipju dominanti 'in subjecta materia', li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din insorta f'dina l-kawża, huwa dak tal-aktar utilita' u dak tal-aqwa vantaġġ u nteress tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut..."

Il-Qorti għaldaqstant għandha s-setgħa illi jekk ikun fl-aħjar interess tal-minuri, tafda wieħed biss mill-konjuġi bil-kura u l- kustodja tal-minuri u dana ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili13.

APPLIKAZZJONI ODJERN Fil-każ in eżami, jirriżulta illi l-intimat ma wera ebda interess illi jżomm il-kuntatt m'uliedu.

Lill-minuri S qatt ma rah u qatt ma wera nteress fih.

Huwa qatt m'għamel kuntatt m'uliedu minuri u qatt m'ivversalhom manteniment.

Illi in vista ta' dan suespost, il-Qorti ma tarax għalfejn m'għandhiex takkorda il-kura u l-kustodja tal-minuri S u R D esklussivament u unikament f'idejn l-attriċi.

DEĊIDE Għalhekk, għal dawn taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tilqa' t-talba tar-rikorrenti b'dana illi tiddikjara li l-kura u l-kustodja tal-minuri S D imwielda lir-

rikorrenti fit-22 ta' Diċembru 2013 u wkoll tal-minuri R D

11 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Jannar 1956;

12 Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Novembru, 2003 (Ċitazzjoni

13 Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

il-Qorti qiegħda

il-motivi,

l-minuri għandha

illi kwalsiasi deċiżjoni

imwieled lir-rikorrenti fis-7 ta' Novembru 2015 qed tiġi fdata unikament u esklussivament f'idejn ommhom ir-rikorrenti A B N, b'dana rigwardanti saħħa, edukazzjoni, reliġjon, trobbija, safar tal-minuri, inkluż ħruġ u/jew tiġdid tal-passaport tal-minuri u b'mod ġenerali kull deċiżjoni oħra tittieħed mir-rikorrenti weħidha mingħajr il-bżonn tal-awtorizazzjoni u/jew il-kunsens tal-intimat; Bl-ispejjeż jiġu sopportati mill-intimat C D, b'dan illi l-attriċi għandha provviżorjament tal-Kuraturi Deputati.

id-drittijiet

tħallas


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 2 ta' Novembru, 2018

Kawża Numru 1 Appell Numru 285/18 (Esekuzzjoni Provviżorja)

Fl-Atti tar-Rikors Maħluf Numru 994/17AF fl-ismijiet: Labomed Limited (C – 27866) v. John Cachia Yalcin

ir-Rikors

imressaq mill-kumpannija attriċi appellata (minn issa 'l hemm imsejħa "Labomed") fil-21 ta' Awwissu, 2018, li bih u għar-raġunijiet hemm imfissra, talbet li din il-Qorti jogħġobha tordna l-eżekuzzjoni provviżorja, għall-finijiet tal-artikolu 266 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, u taħt il-kundizzjonijiet li jidhrilha xierqa tas-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Ġunju, 2018 fil-kawża fl-ismijiet premessi u li minnha l-intimat appellant

ressaq appell quddiem din il-Qorti u dan fit-termini tal-att ta' konvenju magħmul bejn il-partijiet fid-29 ta' Diċembru, 2015, dwar il-bejgħ ta' liċenza ta' spiżerija (D.L. 160) u dan minħabba l-fatt li l-imsemmija liċenza hija suġġetta għal proċeduri imminenti ta' bejgħ b'irkant taħt l- awtorità tal-Qorti (subbasta);

Rat it-Tweġiba mressqa mill-intimat appellant John Cachia Yalcin fil-31 ta' Awwissu, 2018, li biha laqa' għat-talba ta' Labomed billi qal li t-talba ma jmisshiex tintlaqa' minħabba li tikkonsisti f'eżekuzzjoni ta' sentenza li minnha nnifisha hija nulla minħabba nuqqas ta' tħaris ta' dettami tal-proċeduri u milquta b'difett li ġablu ħsara għall- jedd tiegħu ta' smigħ xieraq.

Żied jgħid ukoll li t-talba mhijiex mistħoqqa minħabba li l-atti tal-kawża juru sewwa li Labomed kienet taf bil-jeddijiet ta' terzi persuni fuq il-post mertu tal-kawża u fuq il-liċenza marbuta miegħu;

Rat l-atti kollha tal-kawża u kif ukoll dawk rilevanti tal-

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet waqt is- smigħ tat-30 ta' Ottubru, 2018, f'liema data ħalliet ir-rikors għal-lum għad-deċiżjoni;

atti tas-subbasta;

Ikkunsidrat:

Illi qabel ma l-Qorti tgħaddi biex tqis jekk għandhiex tilqa' t-talba ta' Labomed, jidhrilha xieraq li tiġbor fil-qosor il-kronoloġija ta' kif ġraw tal- provvediment mitlub, jistgħu jkunu rilevanti u indikattivi;

il-partijiet għaliex, għall-finijiet

l-affarijiet bejn

Illil-appellant huwa t-titolari ta' liċenza bin-Numru DL 160 maħruġa mis-Sovrintendeza tas-Saħħa Pubblika dwar spiżerija bl- isem ta' "Lister Pharmacy" li tinsab fi Triq il-Kbira San Ġużepp fil- Ħamrun1.

B'kitba li saret fid-disgħa w għoxrin (29) ta' Diċembru, 20152, il-partijiet għamlu wegħda ta' xiri-u-bejgħ (konvenju) tal-imsemmija liċenza bil-patti u l-kundizzjonijiet hemm imfissra, fosthom dik li l-prezz miftiehem kien ta' ħamsa u tletin elf euro (€ 35,000) li kellha titħallas kif hemm maqbul, u li minnha dakinhar tal-fethim ma tħallset l-ebda biċċa akkont.

Il-konvenju ma kienx jistabilixxi żmien għal tali trasferiment, imma jgħid li l-liċenza kellha tkun trasferita sa mhux aktar tard minn dakinhar li jsir l-att tat-trasferiment tal-post.

Kemm hu hekk, dakinhar

1 Dok "DC1", f'paġ.5 tal-proċess tal-kawża 2 Dok "DC2", f'paġġ.

6 – 7 tal-proċess tal-kawża

ukoll, il-partijiet kienu daħlu fi ftehim oħrajn (erbgħa b'kollox3) ta' wegħda ta' xiri-u-bejgħ (konċessjoni sub-enfitewtika temporanja) dwar il-post mnejn titmexxa l-ispiżerija, u ftehim dwar il-bejgħ u xiri tat-tagħmir u l- attrezzji tal-post u tal-istokk li kien hemm fl-ispiżerija sa dakinhar;

Illi fid-29 ta' Settembru tal-20174, Labomed interpellat lill-appellant b'ittra uffiċjali biex jersaq għall-kuntratt tat-trasferiment tal- liċenza skond ir-rabta tal-konvenju.

Billi l-appellant naqas, fit-2 ta' Ottubru, 20175, Labomed talbet il-ħruġ ta' Mandat ta' Inibizzjoni kontrih biex iżżommu milli b'xi mod jittrasferixxi l-liċenza tal-ispiżerija lil ħaddieħor.

It-talba ta' Bugeja Brewer intlaqgħet b'degriet tal-31 ta' Ottubru, 20176;

Illi, fid-dawl tat-terminu minħabba l-ittra uffiċjali, fit-30 ta' Ottubru, 20177, Labomed fetħet il-kawża kontra l-appellant għall- eżekuzzjoni tal-konvenju.

L-intimat ikkontesta l-kawża bi Tweġiba Alsford mressqa fl-20 ta' Marzu, 2018;

Illi fit-13 ta' April, 2018, il-kumpannija Neofarma Pharmaceuticals Limited ressqet talba kontra l-intimat appellant u martu għall-bejgħ fl-irkant bil-Qorti tal-liċenza8.

Din it-talba saret fuq is-saħħa ta' titolu eżekuttiv għas-somma ta' ħames mija u ħamsa u disgħin elf tmien mija u wieħed u sebgħin euro u tlieta u sebgħin ċenteżmi (€ 595,871.73), import ta' prodotti mibjugħa lill-intimat, kif stabilit f'kuntratt pubbliku ta' kostituzzjoni ta' debitu tal-25 ta' Ġunju, 2015, fl-atti tan- Nutar Liza Musumeci, u li kien ġie eżegwibbli b'ittra uffiċjali numru 3785/17.

Wara li fid-data iffissata oriġinarjament għall-bejgħ b'irkant fil- 5 ta' Settembru, 2018, il-bejgħ baqa' ma sarx, dan huwa issa maħsub li jsir nhar it-Tnejn, 5 ta' Novembru, 2018, f'nofsinhar;

ta' Labomed b'sentenza tat-28 ta' Ġunju, 20189, li minnha l-intimat appellant ressaq appell fit-3 ta' Lulju, 2018;

laqgħet

Illi t-talba ta' Labomed qiegħda titressaq taħt id- dispożizzjonijiet tas-sub-inċiżi (1), (6) u (7) tal-artikolu 266 tal-Kodiċi tal- Organiżżazzjoni u Proċedura Ċivili li jipprovdu li "(1) Ħlief fil-każijiet imsemmija fl-artikolu 267, sentenza li ma tikkostitwix ġudikat ma tkunx esegwibbli kemm-il darba, fuq talba tal-parti interessata, dik is-sentenza

3 Xhieda tat-Tabib Edward Basile Bowey f'paġ.

30 tal-proċess tal-kawża 4 Dok "DC3", f'paġġ.

8 u 28 tal-proċess tal-kawża 5 Dok "DC4", f'paġ.

9 tal-proċess tal-kawża 6 Dok "LL1", f'paġġ.

6 sa 28 tal-inkartament 7 Dok "LL2" f'paġġ.

29 sa 36 tal-inkartament 8 Subbasta Mobbli Nru. 9/18 Dok "LL4", f'paġġ.

45 – 6 tal-inkartament 9 Dok "LL3", f'paġġ.

ma tkunx ġiet dikjarata mill-qorti li tkun esegwibbli provviżorjament. .. .. ..

(6) Meta talba għal dikjarazzjoni skont is-subartikolu (1) ma ssirx quddiem il-qorti tal-ewwel grad, dik it-talba tista' ssir lill-qorti fil-grad ta' appell f'kull żmien qabel ma tingħata s-sentenza ta' appell.

(7) Il-qorti għandha tiddikjara li s-sentenza tkun esegwibbli provviżorjament jekk tkun soddisfatta illi d-dewmien fl-esekuzzjoni tas-sentenza jkun sejjer aktarx jikkaġuna preġudizzju akbar lill-parti li titlob dikjarazzjoni skont is- subartikolu (1) milli dik l-esekuzzjoni tkun tikkaġuna lill-parti kuntrarja";

Illi huwa stabilit li fis-sistema legali tagħna (għall- kuntrarju ta' dak li kien jgħodd sal-1963), sentenza mogħtija li ma tkunx saret ġudikat ma tistax tkun eżegwita provviżorjament jekk mhux bil- permess tal-Qorti.

F'dan ir-rigward, il-Qrati qiesu li "il-Qorti hawnhekk ma għandha quddiemha ebda presunzjoni li s-sentenzi bħala regola ma jistgħux jiġu esegwiti jew xi 'desideratum' f' dan is-sens, għaliex sentenza ta' Qorti tal-ewwel grad, għalkemm mhix ġudikat, hija dejjem konklużjoni tal-Qorti fuq il-każ u tiswa iżjed minn sempliċi argumenti.

Kieku ma kienx hekk ma kinitx tinkiteb id- disposizzjoni in kwistjoni.

Il- liġi… tgħid biss li s-sentenzi li ma għaddewx in ġudikat mhumiex esegwibbli minnhom innifishom u jirrikjedu dikjarazzjoni speċjali biex isiru esegwibbli imma fejn il-Qorti tkun sodisfatta li hemm aktar preġudizzju jekk is-sentenza ma tiġix esegwita allura s-sentenza tal- ewwel grad issir ekwipollenti għal waħda finali salv li fl-ewwel każ l- esegwibilità tkun provviżorja mentri fit-tieni tkun definitiva"10;

tingħata s-sentenza aħħarija

Illi fid-dawl ta' dak li għadu kemm issemma, ma hemm l-ebda dubju li s-sentenza miksuba favur Labomed hija titolu eżekuttiv.

Bil-fatt li l-intimat appella minnha, inżammet għalissa l- eżegwibilità tagħha minħabba li l-appell iwaqqafha milli ssir ġudikat sakemm l-intimat ma jabbandunax l-appell tiegħu11.

Iżda l-liġi tagħti li, fiċ-ċirkustanzi xierqa, sentenza tal-ewwel istanza li minnha jkun sar appell tista' tkun eżegwita b'mod provviżorju jekk kemm-il darba ssir talba f'dan ir-rigward minn min tkun ingħatat favurih is-sentenza appellata.

Tista' ssir talba wkoll taħt din id-dispożizzjoni tal-liġi biex tintalab l-eżekuzzjoni parzjali provviżorja ta' sentenza12;

Illi Labomed qiegħda titlob li titħalla teżegwixxi s- sentenza appellata billi fi żmien qasir ta' ftit jiem il-liċenza mertu tal- istess sentenza tista' tinbiegħ f'irkant ta' ħwejjeġ mobbli ordnat f'atti ta' subbasta mnedijin minn kreditur tal-intimat appellant.

Il-Qorti tqis li din

10 P.A. 10.6.1964 fil-kawża fl-ismijiet Formosa utrinque (Kollez.

Vol: XLVIII.ii.1033) 11 P.A. TM 20.3.2003 fil-kawża fl-ismijiet Heritage Estates Ltd vs Avukat Victor Azzopardi Muscat 12 App.

Ċiv.

10.5.2005 fil-kawża fl-ismijiet Martin Chandler vs Moira Chandler

iċ-ċirkostanza hija waħda determinanti tal-kwestjoni, kif sejjer jitfisser aktar 'il quddiem f'dan il-provvediment;

Illi fil-każ li l-Qorti għandha quddiemha, u fil-qagħda attwali, l-intimat appellant għandu ma' wiċċu, min-naħa l-waħda, sentenza (li sallum għadha mhijiex ġudikat) li torbtu biex jersaq għall- bejgħ tal-liċenza skond il-ftehim tal-konvenju u, mill-banda l-oħra, proċeduri eżekuttivi ta' bejgħ b'irkant taħt l-awtorità tal-Qorti fuq talba ta' kreditur terz.

Fiż-żewġ ipoteżi, huwa jitlef il-liċenza għaliex tgħaddi f'idejn ħaddieħor.

Fi kliem ieħor, il-ħsara li jġarrab li kieku l-Qorti kellha tilqa' t-talba ta' Labomed ma tkunx agħar għalih milli kieku jsir il-bejgħ tal-liċenza bl-irkant ġudizzjarju.

Fil-każ ta' Labomed, jekk tintlaqgħalha t- talba tagħha għall-eżekuzzjoni provviżorja tas-sentenza, telimina t-terzi mix-xena u jkun jifdal il-kwestjoni tad-deċiżjoni tas-siwi tal-appell imressaq mill-intimat appellant;

Illi, kieku wieħed kellu joqgħod biss fuq it-tqabbil bejn il-ħsara li jġarrbu l-partijiet bl-ilqugħ jew biċ-ċaħda tat-talba għall- eżekuzzjoni provviżorja tas-sentenza, wieħed ma jsibhiex bi kbira jasal biex jgħid li Labomed iġġarrab ħsara akbar jekk it-talba tagħha ma tintlaqax milli kieku jġarrab l-intimat appellant li kieku t-talba kellha tintlaqa'.

Madankollu, il-Qorti ma tistax tinjora l-fatt ukoll li l-atti tas- subbasta jikkostitwixxu att eżekuttiv imnissel minn titolu eżekuttiv13 u t- trażżin tiegħu bit-teħid ta' proċeduri oħra bħalma huwa r-rikors tallum irid jittieħed b'serjetà u b'reqqa qabel ma tintlaqa' talba bħal din;

Illi l-għaref difensur ta' Labomed issottometta li jekk kemm-il darba kellu jitħalla jsir il-bejgħ b'irkant tal-liċenza u ma tintlaqax it-talba tagħha għall-eżekuzzjoni provviżorja tas-sentenza, ikun ifisser li s-sentenza li ngħatat ma tkun tiswa xejn aktar għaliex, f'każ li l-appell imressaq mill-intimat appellant ma jintlaqax, ma jkunx għad hemm fuq xiex wieħed jeżegwixxi l-istess sentenza meta ssir ġudikat;

Illi t-talba li Labomed ressqet f'din l-istanza mhijiex biss motivata mill-fatt li hemm iffissata s-subbasta tal-liċenza, imma tolqot l-istess att eżekuttiv jekk kemm-il darba kellha tintlaqa'.

F'dan ir- rigward, il-Qorti tqis li għalkemm l-artikolu 266(7) isemmi t-tqabbil bejn il- ħsara rispettiva li jkunu se jġarrbu l-partijiet bl-eżekuzzjoni provviżorja mitluba, ma jistax ikun li ma jittiħidx qies ukoll taċ-ċirkostanza tal-effetti li l-għoti ta' eżekuzzjoni provviżorja tħalli fuq xi att eżekuttiv maħruġ minn Qorti bis-saħħa ta' titolu eżekuttiv favur ħaddieħor.

Din il-qagħda kienet tirrikorri xorta waħda li kieku, fil-każ tallum, l-intimat ma appellax mis- sentenza, ladarba s-subbasta ntalbet qabel ma kienet ingħatat is-

273(d) tal-Kap 12

sentenza tal-ewwel Qorti u kienet magħrufa minn l-istess Labomed saħansitra waqt li kienet għadha qiegħda tinstema' l-kawża;

Illi kemm hu hekk, fis-sentenza fuq imsemmija ta' Formosa (li kienet tirrigwarda każ ta' kustodja ta' minuri), il-Qorti laqgħet it-talba għall-eżekuzzjoni provviżorja ta' sentenza li kienet appellata, fuq is-saħħa tal-jeddijiet spettanti lit-terz (il-minuri) u mhux fuq il-ħsara li jġarrbu l-ġenituri tiegħu (li kienu l-partijiet fil-kawża li dwarhom ingħatat is-sentenza) bi tqabbil bejniethom.

Dan ifisser li parti mid- diskrezzjoni li trid tinqeda biha Qorti meta tiġi biex tilqa' jew tiċħad talba għall-eżekuzzjoni provviżorja ta' sentenza, tinvolvi l-qies ta' ċirkostanzi legali oħrajn aċċertati;

Illi ladarba li f'din l-istanza l-għażliet miftuħa lil din il- Qorti huma ċirkoskritti min-natura partikolari tat-talba, u fid-dawl tal- kunsiderazzjonijiet li għadhom kemm saru, il-Qorti ma ssibx li Labomed tatha raġunijiet tajbin biżżejjed biex twassalha biex tilqa' t-talba tagħha;

Għal dawn ir-raġunjiet, il-Qorti qiegħda tiċħad it-

talba ta' Labomed biex tawtoriżżaha teżegwixxi s-sentenza appellata.

Fiċ-ċirkostanzi, l-ispejjeż marbutin ma' dan l-episodju, jibqgħu mingħajr taxxa bejn il-partijiet.

Joseph Serracino Inglott Prim Imħallef

Joseph R. Greenaway Labada

Tonio Sabino Labada

Deputat Reġistratur rm