PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 1 ta' Novembru, 2016

CSMR (1994) Limited (C-16452) u Robert Damkjaer (Malta) Limited (C-30652)

vs Dr. Henri Cassar Gaffiero sabiex jirrapprezenta lill-kumpanniji esteri ta' nazzjonalità Daniza Damkjaer International u Robert Damkjaer Limited

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ta' CSMR (1994) Limited u Robert Damkjaer (Malta) Limited li ġie ppreżentat fit-23 ta' Marzu 2007, li permezz tieghu wara li gie premess illi: Il-kumpanija Robert Damkjaer (Malta) Limited hija joint venture fuq bazi 50/50 bejn azzjonisti tal-kumpanija rikorrenti u l-intimati u kienet giet iffurmata bl-iskop li tipproduci prodotti bil-markju Dany ghas-suq Malti u swieq barranin.

Bejn il- kumpanniji rikorrenti hemm sole agency agreement li tipprovdi

li l-kumpannija CSMR (1994) Malta Limited ghandha r- rappresentanza tal-prodotti tal-fabbrika f'Malta.

Il-kumpannija rikorrenti inoltre hija agent u distributur tal- intimati tal-prodotti Dany u markji ohra fuq is-suq Malti.

Kif gia inghad il-partijiet kienu kkonkludew kuntratt ta' agenzija permezz ta' liema r-rikorrenti kienu gew mahtura agenti tal- kumpaniji intimate Damkjaer International (DI) u Robert Damkjaer Limited (RDL) u tal-kumpanija Robert Damkjaer (Malta) Limited (RDM).

L-ewwel kuntratt gie konkluz verbalment filwaqt li t-tieni kuntratt sar bil-miktub u gie esibit flimkien mar-rikors ghall-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni fl- ismijiet premessi.

Jigi rilevat ghal kull buon fini li dan ta' il-kuntratt Shareholders Agreement li kien qieghed jigi negozjat u li kien gie eventwalment iffirmat.

Il-kuntratti ta' agenziji ghalhekk ma ghandhomx jigu interpretali ghal rashom ghaliex huma biss parti minn negozju bejn il-partijiet.

Fil-fatt il-kuntratt ta' agenzija kien gie negozjat u konkluz ma' Poul Erik Crossley li hu r-rapprezentant taz-zewg kumpanniji Danizi intimati f'dawn il-proceduri.

Dan il-kuntratt u del resto, il-kuntratti kollha relattivi ghall-joint venture ghadhom fis-sehh u ghalhekk l-intimati huma marbutin bil-klawsola in kwistjoni.

Ricentement l-esponenti gew avzati li l-intimati ma kienux ser ibieghu aktar lill-esponenti u kienu ser jitrasferixxu l-agenzija lil terzi.

Din id-decizjoni kienet ghal kollox illegali ghaliex l- esponenti ma kienux moruzi, u anzi dejjem qdew fedelment l-

inkarigu taghhom u b'rizultat ta' xogholhom il-markju Dany

igawdi popolarità kbira fuq is-suq Malti.

agenzija il-prodott Dany ma kienx maghruf f'Malta.

ta' agenzija kien gie

l-agir tal-intimati huwa bi ksur tal-obbligi Ghaldaqstant kontrattwali taghha u in mala fede.

Ricentement l-esponenti skoprew li l-intimati kienu ser jibdew jghaddu x-xoghol tad- Dany ghal Malta tramite kumpanniji Maltin ohra.

L-esponenti kienu talbu u ottjenew il-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni permezz ta' liema l-intimati gew inibiti milli jbieghu jew jispiccaw jew ipoggu fuq is-suq Malti minghajr l-intervent tal-kumpannija CSMR (1994) u/jew il-kumpannija Robert Crossley (Malta) Ltd u milli jikkostitwixxi kuntratti ta' agenzija u/jew distribuzzjoni ghal dak li jirrigwarda l-bejgh tal-prodotti bil-markju Dany f'Malta.

Ghalkemm interpellati biex jiddesistu minn dan l-agir l-intimati baqghu inadempjenti u ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Intalbet din il-Qorti biex: 1.

Tinibixxi lill-intimati milli jispiccaw il-prodotti Spiteri Debono f'malta tramite terzi.

Fi kwalsiasi kaz, inkluz jekk l-ewwel talba ma tintlaqax tiddikjara li l-intimati kissru l-arrangamenti kontrattwali ezistenti bejn il-partijiet inkluz il-kuntratti ta' Agenzija u mmanuvraw biex jirrendu inutli l-istess arrangamenti u b'hekk irrendew ruhhom responsabbli ghad-danni fil- konfront tar-rikorrenti.

Tillikwida d-danni kkagunati lir-rikorrenti bl-agir premess, okkorendo bl-ghajnuna ta' periti nominate ghal dan l- iskop.

inluzi dawk tal-mandat ta'

Tikkundanna lill-intimati ihallsu d-danni likwidati, bl- imghaxijiet sad-data tal-pagament effettiv.

L-intimati, fil-persuni tar-rappresentanti taghhom huma minn issa ingunti ghas-subizzjoni.

inibizzjoni numru

ta' Dr. Henri Cassar Gaffiero,

ir-risposta ġuramentata

Rat rappreżentanza tas-soċjetajiet intimati li flimkien esponew illi: Din l-Onorabbli Qorti m'ghandhiex gurisdizzjoni tisma' t-talbiet odjerni stante li almenu parti mill-pretensjoni jidher hija bbazata fuq ksur ta' ftehim bl-iskritt, liema ftehim huwa regolat bi klawsola ta' arbitragg.

L-ewwel talba kif impustata hija mproponibbli stante li (i) r- rikorrenti semmai kellhom wahda minn zewg ghazliet u cioè jew li jitolbu specific performance jew li alternattivament jitolbu d-danni u / jew (ii) it-talba kif impustata hija talba fin-natura ta' talba ghall-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni b'kawtela ghall- pretensjonijiet tar-rikorrenti u mhux talba li tista' ssir f'azzjoni principali.

Din l-Onorabbli ghandha tichad it-talbiet attrici stante li t-tieni, it-tielet u r-raba' talba tar-rikorrenti, huma talbiet li digà saru tramite arbitragg u ghaldastant it-talba f'dawn il-proceduri hija wahda doppja li digà qed tintalab f'forum differenti (kopja tal- istatement of claim permezz ta' liema nbdew il-proceduri f'arbirtagg qed tigi hawn annessa u mmarkata Dokument "RD1").

Fil-mertu u minghajr pregudizzju ghas-suespost, is-socjetajiet intimati la qatt spiccaw u wisq anqas baqghu jispaccaw kif jallegaw ir-rikorrenti, wara li l-mandat ta' inibizzjoni numru 253/07LFS.

L-intimati ma jaqblux mal-fatti kif esposti fl-ewwel risposta u dan ghaliex is-socjetà Robert Damkjaer (Malta) Limited hija fil- fatt komposta minn wahda mis-socjetajiet intimate qua azzjonista u cioe Damkjaer lnternational Limited.

Kif jidher mill-istatut tal-kumpannija hawn anness u mmarkat "RD2" l- azzjonisti huma ghall-hamsin fil-mija, Mark Orsini Dougall, CSMR

(1994) Limited u Caroline Van Dommelen u ghall-hamsin fil-mija l-ohra

(kopja ta' liema tinsab annessa u mmarkata Dokument "RD3")

huwa ftehim bejn iz-zewg socjetajiet rikorrenti permezz ta'

tal-kumpanniji

L-intimati jichdu li qatt appuntaw jew ftiehmu fis-sens illi jappuntaw jew jahtru lil xi wahda mis-socjetajiet rikorrenti agent u distributur tal-prodotti taghhom fit-territorju Malti kif allegat fit-tieni paragrafu tar-rikors promotur.

L-unika rabta ta' Agenzija kienet bejn iz-zewg socjetajiet rikorrenti stess kif muri fil-ftehim Dokument "RD3".

L-intimati lanqas ma jaqblu mal-fatti fit-tielet paragrafu tar- rikors promotur u dan stante li ma kien hemm ebda ftehim la' atenzija, la verbalment u lanqas mod iehor, fejn 'ir-rikorrenti gew mahtura agenti intimati Damkjaer lnternational (Dl) u Robert Damkjaer Limited (RDL)."

Kif digà nghad l-unika ftehim li kien hemm kien dak li jinsab ezebit Dokument "RD3".

Fir-rigward tar-raba' paragrafu tar-rikors promotur jinghad illi filwaqt illi huwa minnu li l-bran citat jinsab fl-artikolu 2 tad- dokument "RD3", jibqa' l-fatt illi s-socjetà intimata Robert Damkjaer Limited mhix parti ghall-imsemmi ftehim u Poul Erik Crossley kien qieghed biss jintrabat ghas-socjetà Damkjaer lnternational u mhux ukoll ghal Robert Damkjaer Limited, li hija socjetà daniza ohra, kompletament estranja ghar-relazzjoni bejn is-socjetajiet rikorrenti u Damkjaer International. l-Partnership Fir-rigward tal-hames paragrafu Ageement (kopja ta' liema tinsab hawn annessaru mmarkata Dokument "RD4") gie tterminat wara ittra b'talba ghall-hlas, annessa bhala dokument "RD5".

Il-hlas baqa' ma sarx mis- socjetà rikorrenti Robert Damkjaer (Malta) Limited u dan ta lok, skond il-Partnership Agireement ghal terminazzjoni,

effettiva permezz ta' ittra ohra ezebita ma din ir-risposta u

Fir-rigward tas-sitt u s-seba' paragrafi fir-rikors promotur,

jinghad illi, kif ser jigi ppruvat l-esponenti kienet mhux biss

fil-hlasijiet dovuti

jinghad

ir-ragunijiet kollha,

disposizzjonijiet ohra tal-ftehim esebiti u mmarkati RD4 u RD3.

Ghal din ir-raguni gie tterminat il-partnership agreement permezz ta' l-ittri "RD5" u "RD6" li ppermetta li l-intimati jifthiemu li jahdmu ma terzi li mhumiex ir-rikorrenti.

L-esponenti m'ghandhomx x'jikkumentaw dwar it-tmien paragrafu, hlief illi wara dak l-imsemmi mandat ta' inibizzjoni, nbdew proceduri b'arbitragg (vide dokument "RD1") li jittrattaw l-istess talbiet odjerni u li ghaldaqstant dak sottomess fit-tieni risposta.

B'risposta ghad-disa' paragrafu tar-rikors promotur, l-intimati jichdu lli wara l-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni huma komplew jagixxu bi ksur tal-istess.

Ghal dawn tas-socjetajiet rikorrenti ghandhom jigu michuda bl-ispejjez kontra l-istess rikorrenti.

Semgħet lix-xiehda prodotta.

Rat in-nota tas-sottomissjonijiet ta' Dr Henri Cassar Gaffiero nomine li ġiet ippreżentata fit-18 ta' Ġunju 20131.

Is-soċjetajiet rikorrenti ma ppreżentaw l-ebda nota ta' sottomissjonijet responsiva da parti tagħhom.

Semgħet it-trattazzjoni orali tad-difensuri tal-partijiet2.

Ikkunsidrat: A. L-azzjoni odjerna:

L-azzjoni odjerna hija bbażata

ta'

arranġamenti kuntrattwali (inkluż żewġ "kuntratti ta' aġenzija"

fuq

1 Fol 552-575 2 Fis-26 ta' Novembru 2013

intimati kissru

l-arranġament kuntrattwali

fir-rigward tal-prodotti tad-ditta DANY – wieħed verbali u l- ieħor bil-miktub) eżistenti bejnhom u bejn is-soċjetajiet intimati.

Jispjegaw illi s-soċjetajiet intimati kienu avżawhom illi ma kinux ser ibiegħulhom aktar prodotti tad-ditta DANY u li kienu ser jittrasferixxu l-aġenzija lil terzi.

Jilmentaw li dan jammonta għal ksur tal-obbligi kontrattwali tagħhom.

Għalhekk talbu li s-soċjetajiet intimati jiġu inibiti milli jispaċċaw dawn il-prodotti f' Malta tramite terzi.

Talbu wkoll li anke jekk tali talba ma tintlaqax, jiġi dikjarat li s- soċjetajiet ta' bejniethom u b'hekk irrendew ruħhom responsabbli għad- danni.

Din il-qorti ser tibda biex tikkunsidra l-eċċezzjonijiet preliminari tal-intimat nomine. tar-risposta L-intimat nomine ġuramentata tiegħu eċċepixxa li din il-qorti m'għandhiex ġurisdizzjoni tisma' t-talbiet odjerni stante li almenu parti mill- pretensjoni jidher li hija bbażata fuq ksur ta' ftehim bl-iskritt3, liema ftehim huwa regolat bi klawsola ta' arbitraġġ.

Imbagħad fit-tielet (3) paragrafu tar-risposta ġuramentata tiegħu eċċepixxa li din il-qorti għandha tiċħad it-talbiet attriċi stante li t-tieni, it-tielet u r-raba' talbiet huma talbiet li diġa saru tramite arbitraġġ u għalhekk it-talba f' dawn il-proċeduri hija waħda doppja li diġa qed tintalab f'forum differenti.

(Fil- fatt ġiet esebita kopja tal-istatement of claim permezz ta' liema 3 Fir-rigward ta' dik il-parti tal-pretenzjoni fejn is-soċjetajiet rikorrenti qed jgħidu li kien hemm ksur ta' ftehim bil-miktub, huma qed jirreferu għas-sole agency agreement, li fil-klawsola 12 tiegħu ġie stipulat li kwalukwe disgwid bejn il-partijiet "shall be finally

inbdew il-proċeduri f' arbitraġġ – Dok RD14).

Din il-qorti osservat li d-Dok RD1 li huwa fil-fatt "Request for Arbitration" li d-difensur tas-soċjetajiet rikorrenti odjerni (u ukoll ta' Charles Orsini Dougall u Mark Orsini Dougall li m'humiex parti f' din il-kawża) fis-16 ta' April 2007 bagħat lill- "International Court of Arbitration" ta' Pariġi, Franza, sabiex jinbdew proċeduri ta' arbitraġġ kontra l-intimati odjerni.

Mill-atti tal-kawża odjerna ma tirriżulta l-ebda informazzjoni ulterjuri fir-rigward ta' din ir-"Request for Arbitration".

L-intimat nomine tiegħu qal hekk:

tas-sottomissjonijiet

imbagħad

"L-esponent nomine kellu wkoll eċċezzjoni ta' natura preliminari fis-sens li din l-Onorabbli Qorti mhix kompetenti li tisma' dawn il-proċeduri in vista tal-klawsola arbitrali.

Madanakollu in vista tal-fatt li l-proċeduri arbitrali mibdija ma tkomplewx u wkoll in vista tal-istadju avvanzat li daħlu fihom f' dawn il-proċeduri, l-esponent nomine mhux ser jinsisti fuq din l-eċċezzjoni."

(enfasi ta' din il-qorti) Fil-fatt tul il-proċeduri odjerni l-intimat nomine qatt ma reġa saħaq fuq din l-eċċezzjoni u l-partijiet ressqu l-provi relattivi tagħhom.

Għalkemm l-intimat nomine fis-sottomissjonijiet tiegħu mhux qed jinsisti speċifikatament fuq l-ewwel (1) eċċezzjoni, it-tielet (3) eċċezzjoni hija wkoll marbuta mal-kwistjoni tal-arbitraġġ u għalhekk din il-qorti sejra tiċħadhom it-tnejn.

Dwar l-eċċezzjoni tal-improponibilità tal-ewwel talba, il-Qorti tqis l-ewwel talba tas-soċjetajiet rikorrenti hija biex din il-qorti "Tinibixxi lill-intimati milli jispaċċaw il-prodotti DANY f' Malta tramite terzi".

Fit-tieni (2) paragrafu tar-risposta ġuramentata tiegħu il- konvenut nomine eċċepixxa illi din l-ewwel talba tas-soċjetajiet rikorrenti hija "improponibbli" stante li s-soċjetajiet rikorrenti kellhom jagħżlu jekk jitolbux "specific performance" jew danni (u mhux it-tnejn li huma flimkien), u/jew stante li t-talba hija waħda fin-natura ta' talba għall-ħruġ ta' mandat ta' inibizzjoni kawtelatorju u mhux talba li tista' ssir f'azzjoni prinċipali.

Din il-qorti fl-ewwel lok ma tistax ma tosservax li l-ordni tat- talbiet hija skorretta: l-ewwel talba ma kellhiex tippreċedi t- tieni, t-tielet u r-raba' talbiet.

Dan qed jingħad għaliex l-eżami li trid tagħmel qabel xejn din il-qorti hu li: (i)

l-ewwel nett jirriżultawx arranġamenti kuntrattwali bejn il-partijiet kif allegat mis- soċjetajiet rikorrenti, (inkluż l-allegati żewġ kuntratti ta' aġenzja r-rigward tal-prodotti DANY – u jekk kinux esklussivi jew le) ;

fil-fatt

jekk

jiġi dikjarat li s-soċjetajiet intimati "kissru

(ii) sussegwentement tistabbilixxi jekk is-soċjetajiet intimati kissrux tali arranġamenti u rrendewhom inutli kif qed isostnu l-istess soċjetajiet rikorrenti; (iii) f' tali każ jekk kinux ġustifikati jew le.

Huwa proprju fit-tieni talba li s-soċjetajiet rikorrenti qegħdin l- jitolbu li arranġamenti kontrattwali eżistenti bejn il-partijiet inkluż il- kuntratti ta' aġenzija u mmanuvraw biex irrendew inutli l-istess arranġamenti u b'hekk irrendew ruħhom responsabbli għad- danni fil-konfront tar-rikorrenti."

(Jiġi aċċennat il-fatt li fl-istess talba qed ir-responsabbilta` għad-danni bħala konsegwenza tal-allegat ksur tal-arranġamenti kontrattwali).

F'każ li xi arranġament kuntrattwali bejn il-partijiet kif allegat mis-soċjetajiet rikorrenti ma jirriżultax, jew f' każ li xi arranġament kuntrattwali jirriżulta iżda jkun inkiser jew ġie reż inutli mis-soċjetajiet intimati għal raġuni valida, ikun ifisser li s- soċjetajiet intimati ma jkunu rrendew ruħhom responsabbli għall-ebda danni, u għalhekk it-tieni talba ma tkunx tista tintlaqa'.

Isegwi allura li f' dak il-każ lanqas ma jkunu jistgħu

li abbażi

jintlaqgħu it-tielet talba (għal-likwidazzjoni tad-danni) u r-raba' talba (għall-kundanna tal-ħlas tad-danni).

Issa jekk tali arranġament kuntrattwali allegat mis-soċjetajiet rikorrenti (li jew ma jkunx irriżulta mill-provi, jew ikun ġie terminat ġustament) si tratta ta' aġenzija esklussiva, daqstant ieħor ma jkunx il-każ li tintlaqa' l-ewwel talba għaliex ma jistgħux is- ta' aġenzija soċjetajiet esklussiva (li jew ma tkunx ġiet pruvata, jew li tkun ġiet terminata ġustament), għandhom dritt iżommu lis-soċjetajiet intimati milli jispaċċaw il-prodotti DANY lil terzi.

Jekk invece jirriżulta lil din il-qorti li kien hemm arranġament kuntrattwali kif allegat mis-soċjetajiet rikorrenti, u li s- soċjetajiet intimati kissruh u rrendewh inutli mingħajr raġuni valida, allura jsegwi li din il-qorti għandha tilqa' t-tieni talba u konsegwentement tiddikjara li s-soċjetajiet intimati irrendew ruħhom responsabbli għad-danni.

Hija imbagħad tkun tista' tgħaddi biex tillikwida d-danni jekk ikun il-każ, u tikkundanna lis-soċjetajiet intimati iħallsu tali danni, kif ġie mitlub fit-tielet talba u fir-raba' talba rispettivament.

Jekk l-arranġament kuntrattwali li jkun inkiser mingħajr raġuni valida ikun aġenzija mhux esklussiva, ovvjament mhux il-każ li s-soċjetajiet intimati jiġu inibiti milli jispaċċaw il-prodotti DANY f' Malta tramite terzi.

Jekk invece l-arranġament kuntrattwali li jkun inkiser mingħajr raġuni valida ikun aġenzija esklussiva, imbagħad għandhomx is-soċjetà intimati jiġu wkoll inibiti milli jispaċċaw il-prodotti DANY f'Malta tramite terzi hija kwistjoni li din il-qorti tirriserva li tipprovdi dwarha ulterjorment jekk timmaterjalizza tali l- eventwalità.

[[Għal raġunijiet ta' prattiċità din il-qorti ser tiffereri għas- soċjetajiet kontendenti kif ġej: CSMR (1994) Limited Robert Damkjaer (Malta) Ltd

* Fejn jissemma "JVC" dan huwa b'referenza għall-"Joint

Venture Company" u cioè għas-soċjetà RDM.]]

Jirriżultaw bejn il-partijiet arranġamenti kemm formali (bil- miktub) kif ukoll arranġamenti informali (mhux formalizzati bl- iskritt).

Ir-relazzjonijiet

l- formali bil-miktub – manifattura u l-bejgħ taz-zalzett tat-tiġieġ tal-friża tal- marka DANY:

Inizjalment twaqqfet is-soċjetà rikorrenti RDM bħala joint venture company (JVC) bejn:

is-soċjetà intimata DI (li kellha l-50% tal-ishma) u

(ii) Caroline Van Dommelen, Mark Orsini Dougall u Ikebana Holdings Ltd (li flimkien kellhom il-50% tal-ishma l-oħra).

Bil-għan li timmanifattura u/jew tipproċessa "chicken meat sausages and by-products".

Mark Orsini Dougall fix-xiehda tiegħu in kontro-eżami5 xehed li "Il-Joint Venture Company kienet timmanifattura biss prodotti chilled."

Poul Erik Crossley (direttur ta' DI) fl-affidavit tiegħu6 ukoll jikkonferma li l-kumpanija kienet timmanifattura "chilled meat products."

Din arranġamenti kuntrattwali: (a) Il-Partnership agreement7 – mas-soċjetà intimata DI –

fis-segwenti

is-soċjetà

daħlet

fir-rigward il-forniment tal-materja prima:

Is-soċjetà rikorrenti RDM daħlet f' partnership agreement mas- soċjetà intimata DI (li kif spjegat għandha 50% tal-ismha fis- soċjetà RDM stess) biex din DI tforniha b'materja prima: "raw materials, appliances, seasoning and packaging...".

5 Xiehda ta' Mark Orsini Dougall in kontro-eżami, 23.05.2012, fol 535-536 6 Affidavit ta' Poul Erik Crossley, fol 261 et seq, vide para 8 7 Dok RD4, Partnership Agreement, 26.03.2002, fol 32 et seq

(b) Is-Sole Agency Agreement8 – mas-soċjeta` rikorrenti l-

oħra CSMR – fir-rigward tal-bejgħ tal-prodott finali:

Is-soċjetà rikorrenti RDM daħlet ukoll f'sole agency agreement mas-soċjetà rikorrenti l-oħra CSMR sabiex din tal-aħħar tixtri mingħand is-soċjetà rikorrenti RDM il-prodott finali li tkun immanifatturat l-istess RDM u sussegwentement tbiegħu fis- suq Malti.

Ir-relazzjoni informali – rigwardanti l-bejgħ tal-prodotti tal-

bott tal-marka DANY:

Mhux negat mill-intimat nomine li kien hemm relazzjoni informali bejn is-soċjetà rikorrenti CSMR u s-soċjetà intimata RDL, fejn CSMR kienet tixtri prodotti tal-bott tal-marka DANY mingħand is-soċjetà RDL.

Fil-fatt Poul Erik Crossley (direttur ta' RDL) fl-affidavit tiegħu10 xehed li:

il-Qorti tqis

Dwar l-allegazzjoni tas-soċjetajiet rikorrenti li huma kienu AĠENTI tas-soċjetajiet intimati DI u RDL u wkoll tas-soċjeta` RDM, fit-tielet (3) paragrafu tar-rikors ġuramentat, is-soċjetajiet rikorrenti jiddikjaraw illi: 8 Dok RD 3, Sole Agency Agreement, 26.03.2002, fol 26 et seq 9 JVC tfisser Joint Venture Company u tirrferi għas-soċjeta` RDM 10 Poul Erik Crossley, fol 261 et seq, vide para 4

"...il-partijiet kienu kkonkludew kuntratt ta' aġenzija permezz ta' liema r-rikorrenti kienu ġew maħtura aġenti tal-kumpaniji intimati Damkjaer International (DI) u Robert Damkjaer Ltd (RDL) u tal-kumpanija Robert Damkjaer (Malta) Ltd.

L-ewwel kuntratt ġie konkjuż verbalment filwaqt li t-tieni kuntratt sar bil-miktub."

(enfasi ta' din il-qorti) Kif ikkummenta l-intimat nomine fin-nota tas-sottomissjonijiet tiegħu din il-premessa hija pjuttost konfuża.

Din il-qorti taqbel li tali premessa hija fil-fatt pjuttost imħawwda għaliex fiha qed jingħad li s-soċjetajiet rikorrenti (jiġifieri RDM u CSMR) ikkonkludew żewġ kuntratti ta' aġenzija (wieħed verbalment u l-ieħor bil-miktub) mas-soċjetajiet intimati DI u RDL u wkoll mas-soċjetà RDM – li hija s-soċjetà rikorrenti stess.

Fir-rigward tar-relazzjoni verbali għall-bejgħ tal-prodotti tal- bott tad-ditta DANY, kif ingħad, dan kien sar bejn is-soċjetà rikorrenti CMSR u s-soċjetà intimata RDL.

(Dwar dan, din il- qorti ser 'il quddiem).

Fir-rigward tal-kuntratt bil-miktub ta' aġenzija, jiġi osservat fl- ewwel lok li l-unika kuntratt miktub li jirrigwarda ftehim ta' aġenzija huwa proprju is-sole agency agreement bejn is- soċjetajiet rikorrenti innifishom: u cioè u CSMR u RDM (il-joint venture) sabiex din tal-aħħar tbiegħ il-prodott finali lil CSMR u CSMR tbiegħu fuq is-suq lokali. is- Infatti jagħmlu riferenza għas-sole agency soċjetajiet rikorrenti agreement li sar proprju bejniethom stess (CSMR u RDM), però jaċċennaw għal dak li jingħad fil-klawsola 2 fejn ġie stipulat inter alia li:

fir-raba' (4) paragrafu tar-rikors ġuramentat,

il-kunsiderazzjonijiet

tagħha aktar

tagħmel

Jispjegaw illi dan il-kuntratt ta' aġenzija kien ġie iffirmat:

"...fl-isfond ta' Shareholders' Agreement11 li kien qiegħed jiġi negozjat u li kien ġie eventwalment iffirmat.

Il-kuntratti ta' aġenzija għalhekk ma għandhomx jiġu interpretati għal rashom għaliex huma biss parti minn negozju bejn il- partijiet.

Fil-fatt il-kuntratt ta' aġenzija kien ġie negozjat u konkluż ma' Poul Erik Crossley li hu r-rappreżentanti taż- żewġ kumpaniji Daniżi, intimati f' din il-proċedura."

Però din il-qorti ma tistax ma tinnutax illi minkejja li f' dan il- kuntratt jingħad li DI u RDL ma jistgħu ibiegħu lil ħadd ħlief lil CSMR fis-suq lokali, l-istess sole agency agreement ma jorbotx lis-soċjetajiet intimati DI u RDL għaliex is-sole agency agreement effettivament sar bejn CSMR u RDM u s-soċjetajiet intimati DI u RDL ma kinux firmatarji.

Għalkemm il-kuntratt ġie konkluż ma' Poul Erik Crossley, li kif isostnu s-soċjetajiet rikorrenti hu r-rappreżentant tal-kumpaniji DI u RDL, dan fis- sole agency agreement ma kienx qed jintrabat għas-soċjetajiet DI u RDL iżda għall-joint venture company (RDM).12 Fil-fatt l-istess soċjetajiet rikorrenti jirrikonoxxu li s-sole agency agreement hija bejniethom u mhux bejn terzi għaliex fl- ewwel (1) paragrafu stess tar-rikors ġuramentat tagħhom jgħidu li:

"Bejn il-kumpaniji rikorrenti hemm sole agency agreement li tipprovdi li l-kumpanija CSMR (1994) Limited għandha r- rappreżentanza tal-prodotti tal-fabbrika f' Malta".

(enfasi ta' din il-qorti) Ladarba ma jiriżultax li kien hemm kuntratt ta' aġenzija bil- miktub ma' DI u RDL, mhux il-każ li jiġi investigat jekk l-istess

11 L-imsemmi Shareholders' Agreement ma jidhirx li ġie esebit f' dawn l-atti.

12 Ara l-firem a fol 31, fejn Mark Ellul Dougall iffirma "for CSMR (1994) Limited" u Poul E Crossley iffirma "for Joint Venture Company", u cioe` għas-soċjeta` rikorrenti RDM.

13 Prodotti tal-fabbrika ta' RDM

DI u RDL kissruhx u rrendewx inutli kif mitlub fit-tieni talba.

Daqstant ieħor ma treġix il-pretenzjoni tas-soċjetajiet rikorrenti għad-danni f' dan ir-rigward.

F'dan ir-rigward ukoll wisq anqas ma treġi l-ewwel talba biex l-istess DI u RDL jiġu inibiti milli jispaċċaw prodotti tal-marka DANY fis-suq Malti tramite terzi.

Dwar il-Partnership Agreement u t-terminazzjoni tiegħu da parti ta' DI, jidher li l-problemi bdew meta RDM ma bdietx tħallas lis-soċjetà DI tal-materja prima kkonsenjata lilha skont il-partnership agreement.

L-Artikolu 7 (Payment Terms) ta' dan il-ftehim jaqra hekk:

In-nuqqas li jsir il-ħlas f'waqtu jikkostitwixxi ksur tal-ftehim u jintitola lill-kreditur (DI) jittermina l-ftehim.

Is-soċjetà DI kienet ilha titlob il-ħlas mingħand RDM (il-joint venture company).

Dan jikkonfermah Poul Erik Crossley (direttur ta' DI) fl-affidavit tiegħu14:

14 Affidavit ta' Poul Erik Crossley, fol 261 et seq, vide para 16

Ix-xhud Karsten Harley Mcnee (advisor ta' DI u konsulent ta' RDL) fl- affidavit tiegħu15 ukoll jikkonferma li:

Ix-xhud Clayton Sant Cassia, li kien impjegat mas-soċjetà CSMR, kontro-eżaminat16 xehed hekk:

"Qed niġi muri d-dokumenti a fol 273 et seq tal-proċess.

Dawn kienu emails li ntbagħtu lili.

Dawn kienu dokumenti fejn id-daniżi kienu qegħdin iduru lejja għall-pagament.

Nagħraf l-email a fol 279 li jiena bgħattilhom u tlabthom jistennew.

Il-fabbrika li kienet tal-Joint Venture Company kienet tbiegħ lil CSMR ic-chilled products.

CSMR tħallas lil Joint Venture Company, li kellha l-fabbrika, imbagħad il- Joint Venture, cioé l-fabbrika, tħallas is-suppliers tar-raw materials.

Jiena niftakar dwar delays tal-fabbrika biex tħallas lis-suppliers."

15 Affidavit ta' Karsten Kusch, fol 185 et seq, vide para 18 16 Kontro-eżami ta' Clayton Sant Cassia, fol 540-541

Mark Orsini Borg Clappara, direttur ta' RDM ukoll jikkonferma li kien hemm dan id-dewmien da parti tal-kumpanija maltija (u cioè CSMR), però ma jaqbilx li kien minħabba dan id-dewmien li s- soċjetà DI itterminat il-partnership agreement.

Madanakollu irrikonoxxa illi s-soċjetà DI kienet fil-fatt infurmathom li kien beħsiebha tittermina l-partnership agreement minħabba d- dewmien fil-pagament:

"Jiena nikkonferma ukoll illi kien hemm żmien meta l- kumpanija lokali ma ħallsitx dak li kellha tħallas lill- kumpanija barranija...ma naqbilx ma' dak li qed jiġi il-kumpanija suġġerit internazzjonali agreement.

Nikkonferma illi l-kumpanija internazzjonali kienet qalet li fil- ħa pagament u dan skont id-dokument a fol 41 tal-proċess."18

l-agreement minħabba d-dewmien

id-dewmien il-partnership

illi mnħabba dan

Fis-26 ta' Frar 200719 id-difensur legali tas-soċjetà intimata DI bagħat ittra lis-soċjetà rikorrenti RDM fejn b'riferenza għall- partnership agreement u il-klawsola 14, infurmaha illi:

Jidher li l-ħlas baqa' ma sarx u għalhekk fit-12 ta' April 200721 id-difensur legali ta' DI bagħat ittra oħra lis-soċjetà rikorrenti RDM fejn infurmahom illi: 17 Xiehda ta' Mark Orsini Dougall, fol 535-536 18 Id-dokument a fol 41 tal-proċess huwa l-ittra tas-26 ta' Frar 2007 li d-difensur legali tas-soċjeta` DI bagħet lis-soċjeta` RDM fejn infurmatha li jekk ma kinitx ser titħallas kienet ser tittermina l-partnership.

19 Dok RD5, fol 41 20 L-ittra jidher li waslet għand is-soċjeta` RDM fit-28.02.2007, ara riferta tal-posta, fol 42 21 Dok RD6, fol 43

konsegwenza

tat-terminazzjoni

In vista ta' dan kollu jidher għalhekk li l-partnership agreement li RDM kellha ma' DI ġie itterminat ġustament u għal raġuni valida u mhux mingħajr pre-avviż.

Għaldaqstant l-istess DI ma tistax tinstab responsabbli għal danni li setgħet sofriet RDM tal-partnership bħala agreement.

Dwar ir-relazzjoni informali bejn RDL u CSMR fir-rigward tal- prodotti tal-bott u t-terminazzjoni tiegħu da parti ta' RDL, kif ġie ċitat supra, Poul Erik Crossley (direttur ta' RDL) għalkemm jikkonferma li kien hemm relazzjoni ma' CSMR fir-rigward tal- prodotti tal-bott, isostni li RDL ma kinitx marbuta li tbiegħ tali prodotti esklussivment lil CSMR.

Huwa fil-fatt ippreċiża hekk22:

In oltre jirriżulta li anke fir-rigward ta' din ir-relazzjoni informali bejn RDL u CSMR kien hemm morożità fil-ħlasijiet.

L-intimat nomine fis-sottomissjonijiet tiegħu jagħmel riferenza għall-

22 Affidavit ta' Poul Erik Crossley, fol 261 et seq, vide para 5

email tal-10 ta' Marzu 200623, mibgħuta minn Mark Ellul Dougall lil Karsten Harley Mcnee fejn kien wiegħdu li malli CSMR tbiegħ il-proprjetà li kellha Ħal Gharghur is-soċjetà CSMR tkun f'pożizzjoni li tħallas mingħajr aktar dewmien:

Karsten Harley Mcnee (advisor ta' DI u konsulent ta' RDL) fl-affidavit tiegħu24 fil-fatt ikkonferma illi kien hemm korrispondenza bejnu u bejn Mark Orsini Dougall rigward dewmien fil-ħlas mhux biss fir-rigward tal-flus li RDM kellha tagħti lil DI għall-forniment tal- materja prima (abbażi tal-partnership fuq imsemmija) - iżda wkoll fir-rigward tal-flus li CSMR kellha tħallas lil RDL għall- forniment tal-prodotti tal-bott (abbażi tal-relazzjoni informali li kien hemm bejniethom):

(enfasi ta' din il-qorti) In vista ta' dan kollu jirriżulta li: (i) RDL ma kinitx marbuta esklussivament biex tbiegħ il- prodotti tal-bott tal-marka DANY lil CSMR, u wkoll li

(ii) CSMR kienet moruża

fil-ħlasijiet u għalhekk kienet ġustifikata s-soċjetà RDL meta ddeċidiet li tittermina din ir-relazzjoni.

Għaldaqstant RDL ma tistax tinżamm responsabbli għal xi danni li setgħet sofriet CSMR bħala riżultat tat-terminazzjoni tar-relazzjoni informali li kellhom fir-rigward tal-prodotti tal- bott, u wisq anqas ma tista' tiġi inibita milli tispaċċa l-prodotti tal-bott tad-ditta DANY f'Malta tramite terzi.

Għal dawn ir-ragunijiet, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi:

tiċħad l-ewwel u t-tielet eċċezzjonjiet; fiċ-ċirkostanzi qegħda tastjeni milli tikkunsidra t-tieni u r-raba eċċezzjonijiet, u tiċħad it-talbiet kollha tas-soċjetajiet rikorrenti.

L-ispejjeż ta' din il-kawża għandhom jitħallsu mill-istess soċjetajiet rikorrenti.


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Reitano Mackay LL.D., Mag.

Illum, 1 ta' Novembru, 2016

Il- Pulizija (Spettur Nicholas Livori Bonici Monpalao)

Yves Calleja Gilson, detentur tal-Karta ta' l-Identita` numru 283878M.

Kumpilazzjoni Nru. 89/2015 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Yves Calleja Gilson talli:

Fit-13 ta Ottubru, 2014, għall-habta tat-tmienja ta' filghaxija f'dawn il-Gzejjer gewwa l-Mosta volontrajament gharraq, hassar jew kisser hwejjeg haddiehor, mobbli jew immobbli, cioe' hsara liema ammont ta' hsara ma jiskorrix €2500 izda huwa izjed minn €250 ghad-detriment ta' Shaun Yarovaya u/jew persuni ohra;

fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi ghamel hsara f'makkinarju jew fil-gumni

2. tal-elettriku; 3. fl-istess data, lok, hin u cirkustanzi, bla hsieb li jisraq jew li jaghmel hsara kontrta il-ligi, izda biss biex jeżerċita jedd li jippretendi li ghandu, fixkel lil haddiehor

fil-pussess tal-hwejjeg taghhom, hatt bini, jew b'xi mod iehor, kontra l-ligi, indaħal fi hwejjeg taghhom;

4. fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi ikkaguna biza li se tintuza vjolenza kontra Bartholomew Morris Naudi mill-Mosta, meta hu kien taf jew messu kien jaf li, b'tali mgieba tiegħu, se jikkaguna lil haddiehor biza';

fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi ikkommetta vjolazzjoni kontra il-

5. proprjeta ta' haddiehor;

fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi hebb ghal Bartholomew Morris Naudi sabiex

6. idejjaq jew jaghmel hsara lilu jew lill-haddieho;,

fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi kiser il-bon ordni pubbliku jew il-paci

7. pubblika b'ghajjat, storbju jew mod iehor; u

8. rrenda ruhu bhal recidiv fuq sentenza moghtija fil-21 ta Novembru 2007 mill-Magistrat Dr. M. Almari LL.D. liema sentenza hija definitiva u li ma tistax tinbidel.

Rat il-kunsens ta' l-Avukat Generali sabiex il-kaz jigi trattat bi procedura sommarja u li l-imputat m'ghandu l-ebda oggezzjoni biex il-kaz jigi hekk trattat.

Semghet il-provi.

Semghet trattazjoni.

Ikkunsidrat- Rat li l-Prosekuzzjoni irtirat t-tieni imputazzjoni stante li din ma tirrizultax.

Rat li waqt l-udjenza tal-10 t' Ottubru, 2016, mizmuma minn din il-Qorti l- imputat ammetta l-imputazzjonijiet l-ohra ghajr ghall-imputazzjoni numru 4 kif ukoll ma ammettiex dwar l-addebitu tar-recidiva ai termini tal- artikolu 50 tal-Kodici Kriminali.

Illi din il-Qorti osservat dak li jiddisponi l-Artikolu 453(1) ta' l-Kapitolu IX, Ligijiet ta' Malta, moqri flimkien mal-Artikolu 392A(1) tal-istess Kapitolu, u cioe' wara li l-imputat wiegeb li hu hati ghall-akkuzi l-ohra migjuba fil-

konfront tieghu, din il-Qorti wissietu b'mod l-aktar solenni fuq il- konsegwenzi legali ta' dik it-twegiba u hu nghata zmien xieraq sabiex jekk irid jerga lura minnha.

Semghet is-sottomissjonijiet maghmula mill-prosekuzzjoni u mid-difiza dwar il-piena.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat: Illi l-imputat ammetta l-imputazzjonijiet l-ohra migjuba fil-konfront tieghu u ghaldaqstant fuq l-ammissjoni volontarja u nkondizjonata tieghu, l-Qorti tiddikjara li m'ghandhiex triq ohra salv li ssib lill-imputat hati tal-akkuzi kollha l-ohra migjuba fil-konfront tieghu kif minnhu ammessi.

Illi dwar l-akkuza numru 4, dik li ggieghel lill-ohrajn jibżgħu li se tintuża vjolenza kontrihom, ssir riferenza ghas-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Degabriele:1 "Illi r-reat tal-fastidju u tal-harassement kif ikkontemplati fl-artikoli 251A u 251B gew introdotti ghall-ewwel darba fil-ligi penali Maltija bl-Att XX tas-sena 2005.

Illi mill-gurisprudenza tal-qrati taghna jidher illi l-imgieba li tohloq il-fastidju trid tkun "a course of conduct" u mhux incident wiehed u izolat.

Illi f'sentenza moghtija mill- Qorti ta'l-Appelli Kriminali fil-kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs James Livingston deciza fis-26 ta' Novembru 2009 il-Qorti stqarret: "L-artikolu 251A johloq ir-reat ta' persuna li ggib ruha b' mod li taghti fastidju lil persuna ohra u b' mod li tkun taf jew imissha tkun taf li dan ikun ta' fastidju ghal dik il-persuna.

Il-ligi fis-sub-inciz (2) tkompli tiddisponi li persuna li tkun qed iggib ruha b' mod dubbjuz imissha tkun taf li dik l-imgieba tammonta ghal fastidju ta' persuna ohra jekk fil-qies ta' persuna ragjonevoli li jkollha l-istess informazzjoni, din kienet kieku tahseb li dik l-imgieba kienet tammonta ghal fastidju tal-persuna l-ohra.

Fis-subinciz (3)(c) il-ligi tkompli tghid li persuna akkuzata b'reat taht dan l-artikolu tista' ggib prova li fic-cirkostanzi partikolari dik l-imgieba kienet wahda ragjonevoli.

Fl-artikolu 251 C hu provvdut li riferenzi ghall-ghoti ta' fastidju lil persuni jinkludi meta wiehed jaghti qata': ("alarming") jew idejjaq: ("causing ..distress") lill-persuna.

element ta' ripetizzjoni jew persistenza ma jridx jigi konsidrat "in isolation" b' riferenza biss ghall-kaz mertu

tal-kawza imma wkoll irid jitqies fl-isfond tar-retroxena u ta'l-agir precedenti tal-gudikabbli.

ritenut minn din il-Qorti fl-Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. Alan Baxter schembri Busuttil" [21.6.07] :-

1 Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Magistrat Dr Edwina Farrugia Borg, [02.05.2013]

".… f' kazijiet bhal dawn ir-retroxena ghal kull incident hija importanti biex il-Qorti tkun tista' tispigola l- incident izolat u accidentali minn agir abitwali ta' fastidju fuq periodu ta' zmien."

Pero', xorta wahda jkun irid jirrizulta mill-provi ghall-fini tal-parametri tal-akkuza nnifisha."

Illi apparti mid-dispozizzjoni kontenuta fl-artikolu 251C li tghid li riferenzi ghall ghoti ta' fastidju lil persuni jinkludu meta wiehed jaghti qata' jew idejjaq lill-persuna. ("alarming the person or causing the person distress" fit-test Ingliz), il-ligi taghna ma taghti ebda definizzjoni ohra tat-terminu generiku fastidju jew "harassment".

Issa filwaqt li n-nuqqas ta' definizzjoni specifika w dettaljata tar-reat in dizamina taghmilha possibbli ghall-gudikant li jqis bhala fastidju agir li jkun jiehu l-forma ta' diversi varjazzjonijiet tal-istess delitt, jista' mill-banda l-ohra johloq ukoll incertezzi fl-applikazzjoni tal-ligi penali fir-rigward ta' dawn it-tip ta' reati li ta' sikwiet jimbtu minn relazzjonijiet inter-personali komplikati w delikati.

Kull tip ta' dan l-agir pero' hu kalkolat li johloq certa biza' f'dak li jkun b'mod li johloq sensazzjoni li qed tigi segwit u impoggi taht certa pressjoni ingusta.

Hu proprju dan li din il-ligi l-gdida trid tipprojbixxi."

Illi mill-qari ta' l-akkuza jirrizulta illi l-imputat qed jigi akkuzat b'incident wiehed li sehh is-6 ta' Gunju, 2015.

Illi ghalhekk il-Qorti ma tistax tqies il-fatti kif stabbiliti fil-kawza bhala a "course of conduct" (fit-test Ingliz) li skond gurisprudenza recenti ta' din il-Qorti trid tirrizulta biex jissussistu dawn ir-reati ta' fastidju w ikkagunar ta' biza' (ara f' dan is-sens l-Appell Kriminali: "Il-Pulizija vs. Raymond Barbara" per V. De Gaetano C. J. [24.4.2009]).

L-Proskezzjoni fl-akkuza qed tirreferi biss ghall-incident wiehed u izolat u qed takkuza lill- imputat b'dak, ghalkemm l-akkuza donnha qed tirreferi ghar-reat bhala wiehed kontinwat."

Illi issir riferenza wkoll ghas-sentenza Il-Pulizija vs Francis Xavier Messaoudi:2 "Illi l-imputat jinsab akkuzat ukoll bir-reat ta'l-hekk imsejjah "harassement" bil-vjolenza kif previst fl-artikolu 251B tal-Kapitolu 9.

Illi f'sentenza moghtija mill-Qorti ta'l-Appell Kriminali fl-ismijiet il-Pulizija vs Raymond Barbara (per Prim'Imhallef Vincent Borg Martin 24/04/2009), il-Qorti tat definizzjoni ezawrjenti ta' dak li jikkostitwixxi il-harassement taht dina id-disposizzjoni tal-ligi.

Il-Qorti ta’l-Appell fis-sentenza taghha fil-fatt tissottolinja l-fatt illi l-kelma "imgieba" fit-test tal-ligi timplika "a course of conduct" u mhux xi incident wiehed izolat.

Il-Qorti tistqarr: … illi dawn l-affarijiet kollha li sehhew fil-kuntest ta’ incident wiehed – ma jistghu qatt jammontaw ghar-reat kontemplat fl-Artikolu 251B imsemmi.

L-Artikolu 251B taghna – u hawn il-Qorti ser tuza t-test Ingliz proprju biex wiehed ikun

jista’ jara x-xebh u fejn saru t-tibdiliet – jipprovdi, fis-subartikolu (1) tieghu, hekk: "A person whose course of

indikattivi li l-att materjali ma jistax isehh f’okkazjoni wahda izda jrid ikun hemm ghall-anqas zewg

okkazjonijiet – proprju kif jinghad fil-matrici Ingliza, "on at least two occasions".

Ghal xi raguni – fil-fehma ta’

2 Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Magistrat Dr Edwina Farrugia Borg, [17.02.2011].

Din il-Qorti mhix ser tipprova taghti definizzjoni ezawrienti ta' x'jammonta ghal "course of conduct" ghall-fini tal-imsemmi Artikolu 251B(1) – u anqas ma hi ser tipprova telenka kazijiet, anke jekk biss bhala forma ta' ezempju, li jammontaw jew ma jammontawx ghal tali "imgieba", haga li trid tigi deciza minn kaz ghal kaz skond ic-cirkostanzi u bl-applikazzjoni ta' doza qawwija ta' saggezza min-naha tal-gudikant.

Dak li qed jigi deciz f'din il-kawza hu biss li incident wiehed (u, per di piu`, ta' minuti) ma jammontax ghal "course of conduct" ghall-finijiet tal-Artikolu 251B(1).

Inoltre huwa evidenti li l-vjolenza kontemplata fl-imsemmi artikolu hija dik li talvolta tista' tigi perpetrata fil-futur u mhux dik li effettivament tkun giet kommessa.

Il-vjolenza effettivament kommessa tigi punita taht disposizzjonijiet ohra tal-ligi."

Illi l-ligi ghalhekk titkellem dwar "imgieba", a course of conduct, u minn dina l-esposizzjoni legali jirrizulta illi dan ir-reat ma jisussistix jekk dan ikun xi incident izolat kif fil-fatt huwa il-kaz in ezami.

Ghaldaqstant l-imputat qed jigi liberat mir-raba imputazzjoni.

Illi dwar l-addebitu tar-recidiva ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodici Kriminali, din lanqas ma tirrizulta ppruvata u ghaldaqstant qed jigi liberat mil-imputazzjoni li huwa recidv taht dan l-artikolu.

Illi dwar il-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni n-natura tar-reati li qieghed jinstab hati dwarhom l-imputat, il-fedina penali tieghu fejn certament l-imputat mhux xi first time offender kif ukoll l-ammissjoni tieghu fejn ma jistax jinghad li din kienet xi wahda bikrija hafna.

Ghal dawn il-motivi din il-Qorti, wara li rat l-artikoli 17(b)(h), 31, 49, 85, 325(1)(b), 338(dd), 339(d) u 340(d) tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta, filwaqt li tilliberah mir-raba akkuza kif ukoll dwar l-addebitu tar-recidiva ai termini tal-artikolu 50 tal-Kodici Kriminali, fuq ammissjoni ssib lill-imputat hati tal-akkuzi l-ohra migjuba kontra tieghu, tikkundannah erbatax (14) il- xahar prigunerija li bl-applikazzjoni tal-Artikolu 28A tal-Kodici Kriminali qed jigu sospizi ghal tlett snin millum.

Tordna li bl-applikazzjoni ta' l-artikolu 28H(1) tal-Kapitolu IX tal-Ligijiet ta' Malta, l-imputat ihallas is-somma ta' €1485 rapprezentanti hsarat minnu kommessi lil parte civile u bl-applikazzjoni tas-subartikolu (2) tal- istess artikolu, qieghed jinghata zmien sitt (6) xhur sabiex jaffetwa tali hlas f'rati mensili li ghandhom jibdew jiddekorru mill-ahhar ta' Novembru, 2016.

Il-Qorti wissiet lill-hati bil-konsegwenzi skont il-ligi jekk jikkommetti reat iehor matul dan il-perjodu operattiv.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


BORD DWAR IL-KONTROLL TA' KIRI TA' RABA

Illum 1 ta' Novembru 2017 Il-Bord, L-Imsida ir-rikors ippresentat fit-22 ta' Novembru 2013 fejn ir-rikorrent sahqu illi huma sidien ta' ghalqa maghrufa bhala Tal-Bies sive Ta' Delimnara, limiti ta' Parti mill-Fgura, liema ghalqa kienet originalment mqabbla lill John Miggiani, missier il-konvenut, versu pagament ta' €1.75 fis-sena kull 15 ta' Awissu.

Ir-rikorrenti qalu illi John Miggiani miet xi snin ilu w it-tifel Anthony Miggiani, li baqa' jahdem l-ghalqa hu, naqas milli jhallas il-Qbiela minkejja zewgt interpellazzjonijiet bil-miktub, u dana ghal aktar minn zewgt skadenzi.

Ghalhekk ir-rikorrenti talbu lill-Bord sabiex jordna li l-ghalqa tigi ritornata lis-sidien rikorrenti bil- pussess vakanti, dan wara illi s-sidien ihallsu lill-intimat il-kumpens xieraq skond il-Ligi.

Ra ir-risposta ta' l-intimat ippresentat fit 22 ta' April 2014, fejn huwa laqa ghal ghal dak mitlub billi qajjem is-segwenti eccezzjonijiet:

Illi preliminariament dan il-Bord huwa inkompetenti 'rationae materiae' billi ma hemmx titolu ta' qbiela bejn l-atturi u l-esponenti.

L-esponenti ma jiippussjedix il- proprieta in kwistioni b'titolu ta' qbiela u qatt ma kkontenda li qed jippossjedi l-istess proprieta b tali titolu u ghalhekk it-talbiet maghmula fil-konfront tieghu huma infondati fil-fatti u fid-dritt.

Fit-tieni lok u minghajr pregudizzju ghall-premess, kull dritt li seta' kellhom ir- rikorrenti, ghalkemm l-esponenti bl-ebda mod qed jammetti li l-atturi kellhom tali dritt, intilef bid-dekors ta' tletin sena taht l-Art 2143 tal-Kap 16.

Fit-tielet lok u minghajr pregudizzju ghall-premess u in linea sussidjarja, l-esponenti ghandu l-pussess tal-propjeta de quo u ab inizio u sal-lum qieghed jipposjedi din l- propjeta fl-interess tieghu innifsu liema pussess esklussiv ilu jsehh ghal dawn l-ahhar erbgha u erbghin sena minghajr ebda interruzzjoni u ghalhekk japplika l-principju "possideo quam possideo."

Ra l-affidavit ta' Louis Runza ippresentat fit-28 ta' Mejju 2014 flimkien mad-dokumentazzjoni minnu esebiti. (fol 14) Ra l-affidavit ta' Dr Alexander D'Amato Tanti Micallef ippresentat fit-28 ta' Mejju 2014. (fol 29) Sema x-xhieda tal-Perit Albert Wilkins Brady k/a Zammit moghtija fit-3 ta' Dicembru 2014 u rat id- dokumentazzjoni minnu esebiti. (fol 34) Ra illi fit 3 ta' Dicembru 2014 ir-rikorrenti ddikjaraw illi ma kellhomx aktar provi.

Ra l-affidavit ta' Anthony Miggiani ippresentat fit-18 ta' Frar 2015. (fol 40) Ra l-affidavit ta' Michelle Fedele ippresentat fit 18 ta' Frar 2015. (fol 44) Ra l-affidavit ta' Michael Armatys ippresentat fit 18 ta' Frar 2015. (fol 46) Sema il-kontro ezami ta' Anthony Miggiani, Michelle Fedele u Michael Armatys illi sar fid-29 ta'April 2015.

Ra id-dokumentazzjoni esebita mir-rikorrenti, ossija ittra illi r-rikorrent baghat lill-intimat fl-20 ta' Marzu 2013.

Sema x-xhieda ulterjuri ta' Louis Peregin moghtija fl-10 ta' Gunju 2015 u d-dokumentazzjoni minnu esebiti ossija registri personali tal-qbiela dovuta w imhallsa (fol 85 et seq) Sema x-xhieda ta' James Card Farrugia, rappresentant tal-Ministeru ta' l-Iżvilupp Sostenibbli u Tibdil fil- Klima, moghtija fil 25 ta' Novembru 2015 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 102) Sema x-xhieda ta' Joseph Wilkins, rappresentant tad-Dipartiment tal-Agrikultura tal-Ghammieri, moghtija fil 25 ta' Mejju 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 117)

Sema x-xhieda ta' Joseph Wilkins, rappresentant tad-Dipartiment tal-Agrikultura tal-Ghammieri, moghtija fit 13 ta' Lulju 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 135) Sema x-xhieda ta' Christian Dalton, rappresentant ta' l-Agenzija ghal Pagamenti Agrikolu u Rurali ta' l-Agrikoltura, moghtija fid 9 ta' Novembru 2016 u rat id-dokumentazzjoni minnu esebita. (fol 156) Sema x-xhieda ulterjuri ta' Christian Dalton moghtija fis 17 ta' Mejju 2017 u d-dokumentazzjoni minnu esebiti.

Ra illi fit-18 ta' Frar 20154 ir-rikorrenti ddikjaraw illi ma kellhomx aktar provi x'jippresentaw.

Ikkunsidra Jirrizulta, mill-provi prodotti, illi r-rikorrenti jikkontendu li huma sidien ta' l-ghalqa imlaqqma tal- Bies, kontrada ta' Delimara u dana, kif jirrizulta mill-affidavit ta' Louis Runza, (fol 14) fej huwa jghid kif gej:

"Illi huwa u l-erbgha hutu cioe', Cecilia Hajar TAYLORRiolo (ID 337353M), Myriam Ayari Ciancio (ID 481141M), Dora Agius Known As Zahra (ID 165288M) u Tanya Runza (ID 4A6978M) wirtu qwint (1/5) indiviz kull wiehed tan nofs (1/2) indiviz ta' l-ghalqa imlaqqma tal Bies contrada ta' Dellimara fil limiti ta' M'xlokk in kwantu ghal 7/24 minghand ommhom, Rose Runza nee' Fedele kif dikjarat fil-kuntratt causa mortis ta' 20 ta Jannar, 2000 tan-Nutar Pierre Camilleri Pesci u in kwantu ghall 5/24 minghand missierhom Paul Runza li miet fit 2 ta' Frar, 1979.

Illi l-ahwa Rose Runza nee Fedele u Mary Libreri nee' Fedele kienu wirtu nofs (1/2) indiviz kull wiehed ta' sest (1/6) indiviz minghand ommhom Giuseppina nee Tanti Micallef armla ta' Antonio Fedele u wara mart John D'Amato Vassallo kif dikjarat fid-denunzja 1396/1949.

Permezz ta' kuntratt ta' permuta fl-atti tan-Nutar Robert Ryan tat-18 ta' April, 1960 huma kienu akkwistaw minghand l-ahwa Cachia Tanti Micallef u ommhom nofs (1/2) indivis kull wiehed tal hames sesti (5/6) l-ohra, biex spiccaw b'nofs (1/2) indivis kull wiehed (1/12 parafernali u 5/12 Komunjoni tal Akkwisti) ta 'l-ghalqa intiera"

Jirrizulta illi, ghajr ghall-records personali ta' qbiela migbura fuq varji eghlieqi mill-mejjet Dr Alexander D'Amato Tanti Micallef, illi kien jigbor il-qbiela sakemm miet, ir-rikorrenti ma pprovdew ebda dokumentazzjoni in sostenn ta' tali asserzjoni u dritt ta' propjeta' ghalkemm kienu a korrent tal- linja difensjonali ta' l-intimat.

Jirrizulta difatti illi, mill-banda l-ohra, l-intimat Anthony Miggiani, fl-affidavit tieghu, stqarr is- segwenti (fol 40):

Missieri ukoll kien jahdem ta' bidwi u kellu madwar mitejn tomna ghelieqi imqabla lilu.

Jien u huti qeghdin seba' ahwa, imma jien biss minn huti kollha hdimt ta' bidwi kif ghadni naghmel sal gurnata ta' llum 4.

Meta missieri kien ghadu jahdem l-ghelieqi, jien kont niehu hsieb inhallas il-qbiela.

Ghandi nghid illi missieri kellu tlett ghelieqi fl-area maghrufa bhala "Tal-Bies" gewwa Delimara.

Tnejn minn dawn l-ghelieqi, jien kont inhallas il-qbiela taghhom l- ewwel kont inhallashom lill-Kurja imbaghad bdejt inhallas lil Joint Office.

L-ghalqa l-ohra li tinsab ukoll fl-inhawi maghrufa bhala 'Tal-Bies' jiena qatt ma hallast qbiela fuqha u meta kont immur inhallas il-qbiela tal-ghelieqi u gieli staqsejtu fejn irrid inhallas il-qbiela ta' din l-ghalqa partikolari, huwa qalli li fuq din ma kienx hemm qbiela ghax l-ghalqa hija taghna.

Ghalhekk kemm domt niehu hsieb il-qbiela li jhallas missieri, jien qatt ma hallast qbiela fuq din l ghalqa.

Jirrizulta illi kif xehdu kemm l-istess Anthony Miggiani u Michael Armatys, habib antik tal-familja ta' l- istess Axisa li kien jaf anke lill missier l-intimat, ossija John Miggiani, f'Jannar/Frar tas-sena 2013, wiehed mir-rikorrenti, ossija Louis Runza, kien avvicina lill Axisa u gharrfu illi l-art kienet taghhom u l-intimat kellu jhallas qbiela ta' €1.78 b'lura ghal tmienja u ghoxrin (28) sena.

Jirrizulta illi Axisa ikkontesta minnufih tali asserzjoni u, fil-presenza ta' Michael Armatys gharrfu illi ma kien hemm ebda qbiela x'tithallas peress illi missieru dejjem kien jghidlu illi l-ghalqa kienet taghhom.

Jirrizulta illi, sussegwentement, fl-20 ta' Marzu 2013 (fol 78A), ir-rikorrent Louis Runza kitiblu ittra fejn, filwaqt illi ghamel referenza ghall-laqgha illi huwa indikaha li sehhet fis-16 ta' Marzu 2013, reggha tenna illi huma s-sidien u gharrfu ukoll is-segwenti:

Jirrizulta mill-atti kollha ppresentati quddiem il-Bord illi ma saret ebda interpellanza ohra, la qabel u lanqas wara u, fit-22 ta' Novembru 2013, ir-rikorrenti intavolaw il-proceduri odjerni fejn talbu illi l-ghalqa tigi lilhom ritornata peress:

Illi John Miggiani miet xi snin ilu u t-tifel tieghu Anthony Miggiani, li baqa' jahdem din l- ghalqa, naqas' li ihallas il-Qbiela minkejja zewg interpellazzjonijiet bil-miktub ghal iktar minn zewg skadenzi.

Ikkunsidra Jirrizulta, mir-rikors promotur tar-rikorrenti illi, ghalkemm mhux indikat fil-korp tar-rikors, il-bazi tal-azzjoni odjerna hija dik ikkontemplata fl-Artikolu 4 (2) (e) tal-Kap 199 tal-Ligijiet ta' Malta, fejn dana jipprovdi illi talba ghar-ripreza ta' l-art da parte ta' sid jintlaqa jekk:

matul is-sentejn minnufih qabel id-data tat-terminazzjoni, il-kerrej ikun naqas, relattivament għal żewġ perijodi jew iżjed, li jħallas il-kera, f'kull okkażjoni, fi żmien ħmistax-il ġurnata mill-ġurnata li fiha sid il-kera jkun talbu bil-miktub biex iħallas;

Jirrizulta illi l-intimat jibbaza d-difiza tieghu fuq l-argument ma kienx hemm titolu ta' qbiela, li r- rikorrenti tilfu d-dritt taghhom ta' l-art bl-applikazzjoni tal-Artikolu 2143 tal-Kap 16 u illi kellu japplika l-principju 'possideo quam possideo' la darba l-intimat kellu pussess tal-propjeta ghall- ahhar erbgha u erbghin sena minghajr ebda interruzzjoni.

Jirrizulta illi dana il-Bord ma huwiex il-forum kompetenti sabiex jistabilixxi min ghandu titolu ghall-art meritu tal-kawza odjerna, liema kwistjoni ghandha tigi kkunsidrata mill-Qorti kompetenti u mhux minn dana il-Bord.

Jirrizulta, madanakollu, illi r-rikorrenti qieghdin jikkontendu illi l-intimat naqas milli jhallas il- qbiela minkejja illi kien gie interpellat darbtejn u baqa' ma hallasx u qeb jibbazaw l-azzjoni taghhom unikament fuq tali asserzjoni.

Jirrizulta, mill-atti kollha ppresentati quddiem dana il-Bord, inkluz dokumentazzjoni esebita mir- rikorrent wara illi kienu gia ghalqu l-istadju tal-gbir tal-provi taghhom, illi huma interpellaw lill- intimat sabiex ihallas ghall-arretrati darba wahda biss, u dana permezz ta' Ittra ta' Louis Peregin mibghuta fl-20 ta' Marzu 2013 (fol 78A).

Jirrizulta, mill-atti kollha presentati quddiem dana il-Bord, illi ma saret ebda interpellazzjoni ohra lill-intimat.

"… biex l- inkwilin jigi kunsidrat moruz jehtieg li huwa jkun baqa 'moruz' fil- hlas ta' zewg rati ta' kera, u illi ghal kull rata li huwa jkun gie interpellat ghall-hlas u halla jghaddu 15 il- gurnata mill-interpellazzjoni minghajr ma hallas u mhux bizzejjed li ssir interpellazzjoni wahda ghaz-zewg rati, jew anki aktar"

Kif gie ritenut fil-kawza "Gasan Properties Limited -vs- Avukat Dottor Joseph P. Wirth nomine", deciza mill-Qorti tal-Appell fl-10 ta' Jannar 2000;

… ghalkemm hu minnu illi l-intimat setghet tinkludi aktar minn skadenza wahda, il-ligi trid li jkun hemm zewg intimi ta' hlas ta' kera ghal skadenzi differenti, b'mod li l- interprellazzjonijiet ikunu jassiguraw illi s-sid, ghal darbtejn fuq xulxin, anke jekk mhux

necessarjament konsekuttivi, ikun talab il-hlas ta' kera dovut minghand l-inkwilin li jibqa' inadempjenti ghal zmien hmistax mid-data ta' l-intima."

Ma jirrizulta minn imkien, mill-atti prodotti mir-rikorrenti, illi r-rikorrenti ghamlu zewgt interpellazzjoni ghall-hlas kif trid il-Ligi, u di fatti, jirrizulta illi fl-ittra datata 20 ta' Marzu 2013, Louis Runza ghamilha cara li, f'kaz ta' nuqqas ta' hlas, kienu ser jipprocedu bil-proceduri legali kontra tieghu, haga illi attwalment saret fit 22 ta' Novembru 2013 meta ntavolaw il-proceduri odjerni.

Ghalhekk, jidher car illi interpellazzjoni saret darba wahda u dana ghall-arretrati kollha flimkien.

Ghalhekk, minghajr pregudizzju ghal-posizzjoni ta' l-intimat fejn huwa jishaq illi r-rikorrenti ma ghandhomx titolu ghall-art meritu tal-kawza odjerna, jirrizulta ben car illi l-bazi ghar-ripreza tal- fond intavolata mir-rikorrenti abbazi tal-Artikoliu 4 (2) (e) tal-Kap 199 ma jissussistix Ghalhekk, it-talba tar-rikorrenti ma tistax tintlaqa.

Konkluzjoni Il-Bord, Wara illi ra id-dokumentazzjoni kollha prodotta u x-xhieda imressqa quddiem il-Bord Jghaddi biex jaqta u jiddeciedi l-kaz billi Jichad it-talbiet attrici stante illi dak rikjest mill-Artikolu 4 (2) (e) tal-Kap 199 biex tali talba tintlaqa ma sehhx.

Spejjez tal-proceduri kollha a kariku tar-rikorrenti.


Illum, 1 ta' Novembru, 2017

vs Alfred Bagley f'ismu proprju u ghan-nom u in rapprezentanza tas-socjeta' Pjazza Antiques Limited (C 23706)

Rat ir-rikors guramentat tal-attur tat-2 t' Awwissu, 2016 permezz ta' liema

"Illi l-Konvenuti kien sofret serq mill-hanut okkupat u gestit minnhom bejn is-6

u 8 ta' Awissu 2011, fejn fis-serqa gew naqsin diversi oggetti ta' valur;

Illi jidher li s-serqa wetqet minn Glen Caruana Pulls, Ryan Caruana Pulls u Carmel

Illi l-Konvenut li ghandu negozju ta' bejgh ta' vetturi, kien xtara xi oggetti

zghar ta' deheb minghand Carmel Abela Bugeja, li wara irrizulta li dawn l-oggetti

ma kienu parti mis-serqa u b'hekk qatt ma kienu propjeta tal-Konvenuti;

Illi minhabba dan, l-Attur kien dahal fi problemi kbar u kien akkuzat bi

ricetazzjoni.

Il-Konvenuti kienu intavolaw kawza kontra l-Attur fi Alftred Bagley

Illi l-Konvenuti kienu intavolaw mandat ta' inibizzjoni (Nru: 1285/12), mandati

ta' sekwestru (Nru: 836/12 u 165/13 LFS) u mandate ta' qbid (831/2 TM)

kontra l-Attur ghas-somma ta' hames mija u hamsa u ghoxrin elf u mitejn u

tmienja u ghoxrin Euro (€525,248).

Dawn il-mandati poggew lill-Atturi fi

problemi finanzarji kbar, kif ukoll problemi ta' sahha minhabba l-inkwiet kbir li

Illi fis-17 ta' Mejju 2013, il-partijiet dahlu f'att pubbliku redatt min-Nutar Dr

John Spiteri Pace (Dok A), fejn il-mandati hawn fuq imsemmija gew revokati

permezz ta' kontro-mandat, bil-kundizzjoinijiet onoruzi fosthom li s-somma ta'

ghoxrin elf Euro (€20,000) li gew depositati l-Qorti minhabba l-mandati ta'

sekwestri, kellhom jibqghu depositati l-Qorti u gew registrati ipoteki specjali

fuq propjetajiet Kappara, San Ġwann;

Illi l-Attur dejjem ipprotesta l-innocenza tieghu.

L-innocenza tieghu u n-nuqqas

ta' involvement f'xi attivita kriminali hareg sew fl-azzjonijiet penali u anki

Tant hu hekk il-Qorti ta' l-Appell Kriminali fi 24 ta' Mejju 2016, illliberat

l-Attur mill-akkuzi kriminali li gew dedotti kontra tieghu.

tal-kawza civili huwa wkoll nieqes minn evidenza kontra l-Attur.

Minkejja dan

il-Konvenuti qed izzomm bhala kawtela aktar minn nofs miljum Euro u dan

certament qed isir abbuzivament u illegalment.

Ghaldaqstant, l-Attur jitlob lil dina l-Onorabbli sabiex:

Tiddikjara li l-Konvenuti huma responsabbi ghad-danni imwettaw lill-

Tillikwida d-danni hawn fuq imsemmij

Tikkundanna l-Konvenuti jhalsu lill-Attur d-danni hekk likwidati minn

dina l-Onorabbli Qorti

Bl-ispejjes, il-kovenuti mharka ghas-subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda u d-dokument annessi mar-rikors guramentat.

Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut Alfred Bagley pro et noe tat-18 ta' Jannar 20171 permezz ta' liema eccepixxa:

"(1) Illi preliminarjament, l-azzjoni attriċi hija preskritta a tenur ta' l-Artikolu

2153 tal-Kodiċi Ċivili.

(2) Illi wkoll preliminarjament u mingħajr preġudizzju għall-premess, l-azzjoni

attriċi hija manifestament insostenibbli billi l-att li minnu qed jilmenta l-attur

huwa wieħed minnu volontarjament kuntrattat, u kwindi volenti non fit iniuria.

(3) Illi mingħajr ebda preġudizzju għall-premess, u fil-meritu, it-talbiet attriċi

għandhom kollha jiġu respinti billi l-eċċipjenti m'humiex responsabbli għad-

jiġu respinti.

(4) Illi mingħajr ebda preġudizzju għall-premess, u wkoll fil-meritu, it-talbiet

attriċi huma kollha nfondati kemm fil-fatt u kemm fid-dritt, u kwindi għandhom

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri skont il-liġi.

Bl-ispejjeż kontra l-attur, li huwa minn issa nġunt in subizzjoni."

Rat il-lista tax-xhieda annessa mar-risposta guramentata.

Rat illi l-kaz huwa differit ghall-lum ghas-sentenza dwar l-ewwel eccezzjoni

preliminari tal-konvenut pro et noe dwar il-preskrizzjoni;

Rat illi dwar din l-eccezzjoni l-partijiet iddikjaraw li l-atti huma sufficjenti bhala prova2;

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar din l-eccezzjoni3;

Rat l-atti l-ohra tal-kawza.

Ikkunsidrat:

Fil-kaz tal-lum l-attur, negozjant fil-bejgh ta' vetturi, jghid li huwa xtara xi

oggetti zghar tad-deheb minghand persuna u minhabba f'hekk spicca fi

problemi kbar peress li tali persuna flimkien ma' ohrajn sussegwentement

ghaddew proceduri kriminali minhabba serq mill-hanut tal-konvenut, u l-attur

kien gie akkuzat b'ricettazzjoni.

proceduri civili kontra l-attur, kif ukoll mandat kawtelatorju fuq ammonti

sostanzjali ta' flus li poggew lill-attur fi problemi finanzjarji kbar u anke ta'

Eventwalment il-partijiet f'din il-kawza iffirmaw ftehim li permezz

tieghu gie rtirat il-mandat kawtelatorju taht diversi kundizzjonijiet.

L-attur

dejjem sahaq fuq l-innocenza tieghu tant li hu gie liberat mill-akkuzi kriminali li

kienu saru kontra tieghu.

minn nofs miljun Ewro bhala kawtela tal-pretensjonijiet tieghu u dan, skont l-

attur, b'mod abbuziv u llegali.

L-attur qieghed ghalhekk ifittex lill-konvenut

ghad-danni minnu sofferti minhabba dan l-allegat agir.

Minn naha tieghu il-konvenut pro et noe jichad il-pretensjonijiet attrici u jressaq

eccezzjonijiet kemm preliminari kif ukoll fil-mertu.

Huwa jeccepixxi fl-ewwel

2 Verbal a fol 37 3 Seduta tas-17 ta' Mejju 2017

lok il-preskrizzjoni tal-azzjoni, l-insostenibilita' tal-azzjoni, u fil-mertu jichad li

huwa responsabbli ghad-danni veru l-attur.

Mill-atti sa issa jirrizulta li:

i. Skont il-verzjoni tal-attur fl-affidavit tieghu4, lejn l-ahhar tas-sena 2011

gie avvicinat minn certu Charles Abela Bugeja gewwa x-showroom tieghu tal-karozzi

f'Hal Tal-Pieta' u xtara minghandu xi bicciet tad-deheb, liema deheb huwa

eventwalment biegh wara li rreklamah fuq sit socjali.

ghandu certu Glen Caruana Pulls u bieghlu vann.

Xhur wara, f'Gunju 2012 l-attur

odjern gie arrestat mill-pulizija u gie nvestigat dwar serq minn hanut tad-deheb

fil-Belt Floriana b'valur ta' circa nofs miljun Ewro.

il-Qorti akkuzat fost ohrajn b'ricettazzjoni.

Mill-provi mressqa, fil-fehma tal-

attur, kien jidher car li huwa ma kellu x'jaqsam xejn mas-serqa li saret minn

Charles Abela Bugeja, Glen Caruana Pulls u iben Caruana Pulls.

Inoltre huwa jghid li l-

oggetti tad-deheb li kien xtara minghand Abela Bugeja ma kinux parti mis-serqa li

sofra l-konvenut.

Huwa gie liberat mill-akkuzi kontrih quddiem il-Qorti tal- Magistrati fl-10 t'April 2014 u b'sentenza tal-24 ta' Mejju 20165 il-Qorti tal-

Appell Kriminali kkonfermat is-sentenza tal-ewwel Qorti.

Fil-31 t'Awwissu

2012, il-konvenut Alfred Bagley kien intavola kawza fl-ismijiet Alfred Bagley pro et noe vs Glen Caruana Pulls et6 fejn qieghed jitlob il-likwidazzjoni u l-hlas ta'

danni minghand diversi persuni fosthom l-attur odjern minhabba s-serqa

msemmija u ghax fil-fehma ta' Bagley, l-attur odjern kien ha pussess ta' dawn l-

oggetti misruqa in mala fede.

Il-konvenut odjern kien intavola wkoll mandati

kawtelatorji kontra l-attur;

Fis-17 ta' Mejju 2013 gie ffirmat ftehim bejn il-partijiet quddiem in-Nutar

John Spiteri Pace li permezz tieghu qablu li jitnehha Mandat ta' Sekwestru

kawtelatorju ghas-somma ta' €525,248 kontra l-attur odjern taht diversi

kundizzjonijiet fejn huwa ghamel ipoteka specjali fuq il-proprjetajiet tieghu u

thalliet depozitata l-Qorti s-somma ta' €20,000;

L-attur ikompli jixhed li apparti l-problemi finanzjarji li din il-vicenda

dahhlitu fihom huwa sofra konsegwenzi wkoll fuq sahhtu.

Ikkunsidrat:

L-ewwel eccezzjoni preliminari tal-konvenut pro et noe tghid hekk –

2153 tal-Kodiċi Ċivili.

Dan l-artikolu jipprovdi hekk -

L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi

preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn."

Huwa pacifiku bejn il-partijiet li l-preskrizzjoni applikabbli fil-kaz tal-lum hija

dik ta' sentejn kif indikata f'dan l-artikolu tal-ligi.

"Is-socjetajiet konvenuti qed jeccepixxu li l-azzjoni attrici hi preskritta bi

skadenza ta' sentejn skont l-artikolu 2153 tal-Kodici Civili.

Dan l-artikolu

jippreskrivi b'terminu ta' sentejn l-azzjonijiet kollha ghad-danni li jirrizultaw

Hu ribadit fil-gurisprudenza taghna li ghall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-ligi

taghraf tliet ghamliet ta' azzjoni ghad-danni, u jigifieri: (a) azzjoni dwar hsarat

imnissla minn ghemil li jikkostitwixxi reat, f'liema kaz iz-zmien talpreskrizzjoni

huwa dak imfisser mil-ligi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat

(regolat bl-art.2154(1) tal-Kap.16); (b) azzjoni ghall-hsarat imnisslin minn

delitt jew kwazi-delitt ('l hekk imsejha culpa aquiliana), f'liema kaz il-

preskrizzjoni hija ta' sentejn - principju rifless fl-artikolu 2153 tal-Kodici

Civili; u (c) azzjoni ghall-hsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt

li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema kaz il-preskrizzjoni hija dik ta' hames

Hu ghalhekk pacifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-Artikolu 2153,

(Kollez.

Illi, ghalhekk, il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 tal-Kodici

Civili, minbarra li ma tapplikax ghall-hsara mahluqa minn ghemil li

jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata hsara titnissel minn ksur

ta' patt kuntrattwali (Ara per ez.

"Axiag vs Egere", deciza fil-5 ta' Frar,

XV.44); "Naudi vs Pace Meli", deciza mill-Onorabbli Qorti tal-Appell

fid-9 ta' Marzu, 1925 (Vol.

il-Qorti fl-10 ta' Mejju, 1982).

et", deciza minn din il-Qorti fil-15 ta' Jannar, 1999, gie konfermat li l-

preskrizzjoni applikabbli tkun ta' hames snin jekk id-danni huma rizultat ta'

inadempjenza ta' obbligazzjoni.

Il-kwistjoni in ezami hija jekk il-kolpa fil-kaz prezenti kinetx kontrattwali jew

extra - kontrattwali / aquiliana naxxenti mid-delitt jew kwazi delitt.

L-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawza "Joseph Sultana Peregin v Emmanuel

Montoneri" deciza fid-19 ta' Frar 1954 per Sir.

Luigi Micallef Cauchi, irriteniet li

wiehed mill-kriterji sabiex jigi deciz jekk il-fatt hux kolpa kontrattwali jew

aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa tista' tkun aquiliana biss

meta l-fatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport kontrattwali. "(enfasi ta'

din il-Qorti.)

Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negligenza u imperizja li

jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew anke male

factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir

fl-okkazzjoni ta' kuntratt.

Din il-Qorti taghmel riferenza wkoll ghall-awturi Ellul Fenech-Mifsud Taliana li jghidu

Hu ammess il-konkors bejn ir-responsabbilita' kontrattwali u dik extra

kontrattwali.

Kif gie deciz fis-sentenza fil-kawza fl-ismijiet "Lagana’ vs Briffa Axiaq

et", deciza fid-9 ta' April 1949, (Vol.

XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l-

htija meta tigi kkunsidrata fl-entita' taghha, hija wahda; u taht dan l-aspett ma

hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejha aquiliana,

Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawza

fil-grad.

In kwantu ghall-kawza,

il-htija kontrattwali

obbligazzjoni pre-ezistenti li maghha hija marbuta; mentri l-htija aquiliana

tippresupponi fatt li minnu titnissel ' ex nunc'.

In kwantu ghall-grad id-

differenza hija riposta fl-estensjoni tar-responsabbilita' fis-sens illi fil-kolpa

kontrattwali wiehed jista' jirrispondi ta' htija hafifa skont il-kaz, mentri fil-

kolpa aquiliana r-responsabbilita' testendi ruhha b'mod li dwarha ma hemmx

hemm xejn inkompatibbli bejn responsabbilita' kontrattwali u htija aquiliana ...

jista' jkun hemm materja ta' delitt jew kwazidelitt anke f'materja ta'

obbligazzjonijiet konvenzjonali; f'liema ipotesi l-parti lesa jista' jkollha zewg

azzjonijiet – dik nascenti minn htija contrattuale u dik nascenti minn htija extra

Fil-kaz ta' azzjoni ghad-danni nascenti mir-responsabbilita' contrattuale l-attur

ghandu jipprova li huwa kellu favur tieghu dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li

l-konvenut kien inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik l-obbligazzjoni fil-konfront

ta' l-istess attur.

B'hekk ir-responsabbilita' ghad-danni tirrizulta mir-rabta

guridika jew nuqqas taghha, u dana skont il-kaz, li hemm bejn il-partijiet

L-awtur Andrea Cassar Trigona jaghti ezempju car sabiex ikun jista' jaghraf id-

distinzjoni bejn rabta kontrattwali

lok ghar-responsabbilita'

contrattuale u n-nuqqas

ta' rabta kontrattwali

Din ic-citazzjoni hija citata f'diversi

sentenzi recenti tal-Qrati taghna u, ghall-iktar carezza, qed tigi hawnhekk

abbraccjata wkoll minn din il-Qorti:

L-awtur jispjega li fl-ambitu tar-responsabbilita'

Esposti dawn il-principji generali fil-gurisprudenza, l-Qorti tinnota li l-unika

divergenza bejn il-partijiet odjerni hija dwar il-perjodu li minnu bdiet tiddekorri

din il-preskrizzjoni.

L-artikolu 2137 tal-Kodici Civili jipprovdi li -

Bla ħsara ta' disposizzjonijiet oħra tal-liġi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni

tibda minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tiġi eżerċitata; mingħajr ma

jittieħed qies tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni

L-attur isostni li s-sentejn preskrizzjoni bdew jiddekorru minn dakinhar li

nghatat is-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fil-konfront tieghu u cioe'

mill-24 ta' Mejju 2016.

Dan ghaliex fil-fehma tieghu id-dritt tieghu ghal

azzjoni ghad-danni seta' jibda biss minn dakinhar li l-liberatorja tieghu mill-

Ghalhekk ghalih minn meta il-Qorti

kristallizat b'mod finali l-innocenza tieghu.

Ghall-attur minn dak il-mument 'il

quddiem, izda mhux qabel, ma kien fadal ebda lok li l-proprjeta' msemmija fl-

att pubbliku tas-17 ta' Mejju 2013 tibqa' marbuta sakemm jigu decizi l-

proceduri civili l-ohra naxxenti mill-episodju tas-serqa mill-hanut tad-deheb tal-

L-argument tal-attur huwa li la wara dik is-sentenza tal-Qorti tal-

Appell Kriminali, il-konvenut odjern qed jirrifjuta li jirrilaxxa l-irbit tal-

proprjeta' ndikata fl-att pubbliku msemmi, allura skatta d-dritt tal-istess attur li

Ghall-attur, la l-kawza odjerna giet intavolata fit-2

t'Awwissu 2016, u cioe' inqas minn tlett xhur wara l-ghoti ta' tali sentenza,

allura l-kawza mhijiex preskritta.

Ta' opinjoni ferm diversa huwa l-konvenut pro et noe.

Huwa jsostni li l-fatt

allegatament leziv li se mai wassal ghall-proceduri odjerni jipprecedi sahansitra

l-att pubbliku li sar bejn il-partijiet fis-17 ta' Mejju 2013.

Skont il-konvenut, il-

preskrizzjoni bdiet tiddekorri minn meta gie ntavolat l-att ta' sekwestru

kawtelatorju (1203/12) ghas-somma ta' €525,248 mill-konvenut odjern kontra

l-attur odjern, ghax kien proprju minhabba dan il-mandat li eventwalment sar

il-kuntratt tal-2013 fuq imsemmi.

proprju din l-azzjoni kawtelatorja mehuda mill-konvenut odjern li wasslet biex

l-attur jintrabat bil-ftehim tal-2013 li issa qed jilmenta minnu l-attur fil-kawza.

B'hekk, skont il-konvenut, la d-dritt t'azzjoni kien jezisti sa minn qabel l-2013,

il-kawza hija certament preskritta.

Elenkati l-pozizzjonijiet rispettivi tal-partijiet, il-Qorti sejra tghaddi biex

tevalwa l-principji gurisprudenzjali applikabbli.

Kif qalet din il-Qorti diversament preseduta fil-kaz Penza Tarmac Ltd vs Zoqdi Hydro Rocks Construction Ltd deciz fit-28 t'April 20168 -

L-Artikolu 2137 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi hekk:

"Bla hsara ta' dispozizzjonijiet ohra tal-ligi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda

minn dak inhar li din l-azzjoni tista' tigi ezercitata; minghajr ma jittiehed qies

tal-istat jew tal-kondizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss, u dan

b'applikazzjoni tal-principju li z-zmien preskrittiv jghaddi biss minn dakinhar li

jkun tnissel id-dritt jew setghet tinbeda l-azzjoni.

Dan il-principju huwa mibni fuq il massima li "actio non natae non praescribititur"9 (Ara wkoll f'dan is-sens

is-sentenza fl-ismijiet Albert Briffa Axiaq noe vs Anthony Sicali Mallia et deciza mill-Qorti

tal-Appell fit-23 ta' Settembru 2009.)

Illi inoltre l-inerzja ma timpedix d-dekors tal-perjodu preskrittiv ai fini tad-

determinazzjoni tal-preskrizzjoni purche` din l-inerzja mhix dovuta ghall-

impossibilita` li jagixxi.

Il-kliem testwali tal-artikolu fuq citat fis-sens li

tterminu estentiv jibda jiddekorri "minn dakinhar li l-azzjoni tista' titmexxa"

jirreferu ghall-kawzi guridici li jistghu ikunu ta' xkiel ghall-azzjoni u mhux ghal

kawzi purament fattwali, per ezempju, ghal xi diffikolta` fattwali li seta'

jirriskontra t-titular tad-dritt soggettiv diment li dawn ma jqeghduhx fl-

impossibilita` li jagixxi."

"......kif intqal fil-kawza fl-ismijiet Anna Lloyd vs Eric Ciantar Pisani (deciza mill-

Qorti Civili, Prim'Awla, mill-Onor.

"Japplika wkoll il-principju li l-preskrizzjoni ma tiddekorrix meta persuna tkun

impeduta jew imwaqqfa milli tagixxi fil-kaz fejn l-ezercizzju ta' azzjoni

processwali tkun necessarjament tiddependi minn pronunzjament iehor u allura

jistax

l-perjodu preskrittiv (Cruz Benitez vs Pace Meli, Lau

Mifsud Buhagiar, 9 ta' Marzu 1994),

Di piu' fil-kaz D'emanuele vs Egere, deciza fl-1 ta' Gunju 1959, il-Qorti tal-

"Bianco vs Hill Delmar", deciza fit-2 ta'Gunju 1930 fuq l-awtorita' tal-Pugliese,

fil-kaz prezenti, il-preskrizzjoni ghar-rigward tat-tieni azzjoni tibqa' sospiza "

A bazi ta' dawn il-principji l-Qorti tqis li t-tezi tal-attur ma tistax tregi.

Kif jenfasizza l-attur stess fir-rikors guramentat, huwa "dejjem ipprotesta l-

innocenza tieghu.

L-innocenza tieghu u n-nuqqas ta' involvement f'xi attivita

kriminali hareg sew fl-azzjonijiet penali u anki civili.

Tant hu hekk il-Qorti ta' l-

Appell Kriminali fi 24 ta' Mejju 2016, illiberat l-Attur mill-akkuzi kriminali li

gew dedotti kontra tieghu."

Din id-dikjarazzjoni hija ghalhekk ammissjoni cara

anke da parti tal-attur stess li kulma ghamlet il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-

sentenza taghha kien li kkonfermat dak il-fatt li huwa kien ilu jsostni gia sa

mill-bidu nett u ghalhekk ma "nholoq" ebda dritt t'azzjoni permezz taghha jew

ghad-direttura gie imfixkel jew sosspiz xi dritt t'azzjoni pertinent lill-attur.

il-Qorti qalet hekk –

"Trattat l-appell, din il-Qorti tara li ma tistax taqbel mat-tezi attrici.

[-artikolu ta' preskrizzjoni invokat hu dak applikabbli ghall-kaz, u fil-principju,

il-preskrizzjoni tibda tghaddi u timxi mill-jum li fih ikun gara l-fatt illecitu li

minnu jidderiva d-dannu, u mhux mill-jum meta l-parti leza issir taf bih.

L-

atturi jinvokaw il-principju contra non valentem agere non currit praescriptio.

Il-ligi taccetta dan il-principju f'kazijiet limitati biss, pero`, mhux eskluz mill-

gurisprudenza l-applikazzjoni b'mod generali tal-principju f'kazijiet kongruwi.

Fil-kawza Al Zeyani Del Priore et v. Rapa et deciza minn din il-Qorti fit-28 ta'

Frar, 2014, intalbet l-applikazzjoni ta' dan il-principju fil-kaz ta' azzjoni ghad-

danni derivanti minn okkupazzjoni illegali ta' fond.

Il-konvenuti eccepew illi l-

azzjoni kienet preskritta, bl-atturi jinvokaw is-sospensjoni tat-terminu tul il-kors

tal-kawza precedenti ta' zgumbrament.

Din il-Qorti qalet hekk fir-rigward:

"Fir-rigward tal-preskrizzjoni ta' hames snin ai termini tal-Artikolu 2156(f) tal-

Kodici Civili, il-gurisprudenza hi konformi li, fil-fatt, huwa dan it-terminu

applikabbli ghall-kaz.

Il-kwistjoni, f'dan il-kaz, hija jekk dan it-terminu kienx

sospiz tul iz-zmien li hadu dawn il-qrati sakemmm iddecidew il-fatt li l-

okkupazzjoni tal-fond kien minghajr ebda titolu.

Tezisti gurisprudenza li tghid li, f'kazijiet simili, id-dekorriment taz-zmien ta'

preskrizzjoni ma setax jghaddi hlief mid-data tad-definizzjoni tal-azzjoni li

stabbiliet

tal-okkupazzjoni bla

Il-konvenuti appellanti,

gustament fil-fehma ta' din il-Qorti, jikkritikaw din il-linja gurisprudenzjali.

studju interessanti u ta' min ifahhru, l-appellanti, tramite l-avukat taghhom,

enigmatika u dam ma gie accettat fi Franza (li ghandhom Kodici Civili jixbah

lil taghna, il-Kodici Napuljun), u meta gie eventwalment accettat, inghata

interpretazzjoni stretta, u meqjus li jkun applikabbli biss bhala eccezzjoni

limitata ghar-regola li z-zmien tal-preskrizzjoni jibda jghaddi minn dak inhar li

sehh l-fatt in kwistjoni.

fil-kawza

Hawn Malta dan il-principju huwa wkoll accettat, pero`, kif qalet din il-Qorti

Xuereb v. Zammit, deciza fid-9 ta' Marzu, 1994, il-preskrizzjoni tkun sospiza

biss fejn sentenza tal-Qorti tohloq id-dritt tal-azzjoni, u mhux fejn sempliciment

tiddikjara l-ezistenza ta' fatt, u cioe`, tistabbilixxi x'kienet il-posizzjoni guridika

korretta qabel ma beda l-procediment."

Dak li qalet din il-Qorti fil-kawza Xuereb v. Zammit imsemmija jinsab kwotat

fis-sentenza li tat il-Prim' Awla tal-Qorti Civili f'din il-kawza.

F'dan il-kaz, is-sentenza li tat il-Qorti fit-8 ta' Lulju, 2008, ma holqot ebda dritt

ghall-atturi prezenti, izda ddikjarat dak li kien ovvju minn qabel, u cioe`, li l-

konvenuti, allura atturi, ma setghux ma kienux jafu li l-atturi, allura konvenuti,

ma kienux responsabbli ghall-hsarat lamentati.

Jekk kellha tkun ovvja ghall

attwali konvenuti li l-azzjoni taghhom kienet frivola u vessatorja, daqshekk

kellha tkun ovvja ghall-atturi prezenti, li kellhom, allura, jikkawtelaw il-

pretenzjoni taghhom ghad-danni, imqar bi spedizzjoni ta' ittra ufficjali

Fil-kaz Eleni Izzo noe vs Direttur Generali ta' l-Artijiet u Registru Pubbliku et deciza fil-31 ta' Jannar 201412 il-Qorti kompliet hekk -

"....id-duttrina u l-gurisprudenza, in omagg ghall-principju Ruman contra non

li jistghu jezistu cirkostanzi li jissospendu l-mixja tat-terminu ta' preskrizzjoni.

Wahda minn dawn ic-cirkostanzi hija meta d-dritt tal-azzjoni jinholoq f'kawza,

b'mod li allura wiehed ikun fl-impossibbilita` li jagixxi qabel ma tigi deciza dik

il-kawza.

Dan ma jfissirx, pero`, li meta sentenza semplicement "tirriserva" dritt ta'

azzjoni si et quatenus, bhal ma gara f'dan il-kaz, hi tkun qed "tohloq" xi dritt

ta' azzjoni li ma kienx jezisti qabel.

hu li l-Qorti tkun qed tirriserva lill-parti dritt ta' azzjoni jekk jezisti u jekk

disponibbli, pero`, ma tkun qed taghti ebda drittijiet godda lil dik il-parti jew

b'xi mod tirriavviva dritt ta' azzjoni li jkun gia` skada.

F'dan il-kaz, id-dritt ta' azzjoni ghad-danni konsegwenza tal-allegat agir

negligenti tad-Direttur tar-Registru Pubbliku ma nholoqx mid-decizjoni ta' din

il-Qorti, izda mill-allegat ommissjoni tad-Direttur.

L-ezitu tas-sentenza fil-

kawza l-ohra ma holoq ebda dritt ta' azzjoni konsegwenzjali favur l-istess atturi

sabiex jipprocedu b'din l-azzjoni ghar-rizarciment tad-danni, u kif osservat il-

Prim' Awla tal-Qorti Civili fil-kawza Sharpe v. Guazzo, deciza fil-21 ta' April,

2009, b'kumment li jghodd ukoll ghal dan il-kaz, "ma kien hemm xejn x'izomm

lill-atturi milli, imqar b'ittra ufficjali, jwaqqfu kull darba l-moghdija ta' dak iz-

Fl-istess sens huwa l-kumment tal-istess Qorti fil-kawza Mcintyre et v.

Naudi et, deciza fid-29 ta' April, 2010, fejn inghad illi "ma kien hemm xejn li

kien jipprekludi lill-atturi milli jharsu d-dritt ta' azzjoni taghhom bla ma

jistennew l-ezitu tal-kawza l-ohra" (ara wkoll Lloyd v. Micallef Cauchi, deciza minn

din il-Qorti fit-28 ta' Novembru, 2003).

Il-pozizzjoni korretta ta' meta l-preskrizzjoni tigi sospiza, giet iccarata minn din

il-Qorti fil-kawza Cruz Benitez v. Pace Meli, deciza fid-9 ta' Marzu 1994, fejn intqal

hekk: "… meta tkun sentenza tal-Qrati li tohloq id-dritt ta' azzjoni, isegwi, illi l-

azzjoni gudizzjarja tista' tinbeda biss wara dik is-sentenza u li, wkoll, minn dik

id-data tista' tibda tiddekorri l-preskrizzjoni.

sempliciment dikjaratorja ta' x'kienet il-posizzjoni guridika korretta qabel beda

l-procediment, allura, huwa daqstant iehor car li tali sentenza m'ghandha ebda

rilevanza la ghal meta l-azzjoni tal-kreditur setghet tigi intavolata u

konsegwentement, ghad-data li minnha bdiet tiddekorri l-preskrizzjoni."

Tal-istess linja ta' hsieb kienet il-Qorti fil-kaz fl-ismijiet Maria Hole sive Mari Bezzina Francalanza vs Direttur tar-Registru et deciza fis-26 ta' Novembru 201513.

Dwar It-trapass taz-zmien kif ikkunsidrat fl-artikolu 2137 in ezami inghad fis-

sentenza fl-ismijiet Sharpe vs. Dimitrov deciza fil-11 ta' Gunju, 2010 illi:

"_ _ _ jibda biex jigi registrat illi kif jinghad fl-Artikolu 3258 Kodici Civili,

"bla hsara ta' disposizzjonijiet ohra tal-ligi, il-preskrizzjoni ta' azzjoni tibda

minn dak in-nhar li din l-azzjoni tista' tigi ezercitata, minghajr ma jittiehed qies

tal istat jew tal-kundizzjoni tal-persuna li lilha din l-azzjoni tmiss".

mill-Qorti tal-Appell Supejuri illi "t-test li trid il-ligi allura kien dak oggettiv,

dipendenti mill-fatt li minnhom jorigina d-dritt tal-attur li jagixxi, mhux it-test

soggettiv ghall-persuna tal-attur u cioe` jekk din kenitx jew le f'kundizzjoni li

tagixxi, tkun xi tkun ir-raguni" ("Raphel Sammut Mamo -vs-Anthony Desira Buttigieg", 6 ta'

Evidentement, imbaghad, "iz-zmien hu dak li fih tkun twieldet l-

obbligazzjoni, u li fih ikunu twieldu d-dritt u l-azzjoni konsegwenzjali"

("Joseph Dimitrov -vs- Prof. Joseph Abudu", Prim' Awla, Qorti Civili, 9 ta'

Mis-sustanza tal-premessi fir-rikors guramentat l-Qorti tqis li l-ilment li skont l-

attur irrekalu d-danni u li taghhom qed jitlob rizarciment fil-proceduri odjerni 13 Nru 621/14

huwa proprju z-zamma da parti tal-konvenut pro et noe ta' aktar minn nofs

miljun Ewro b'mod allegatament abbuziv u illegali.

Isegwi li l-"fatt" li minnu

skatta d-dritt t'azzjoni tal-attur u li minnu bdiet tiddekorri l-preskrizzjoni huwa

l-mument minn meta bdew jinzammu bhala kawtela dawn il-flejjes mill-

L-att li bih sehh dan il-fatt huwa proprju l-Mandat ta'

Sekwestru kawtelatorju nru 1203/12 fl-ismijiet Alfred Bagley f'ismu proprju u

ghan-nom u in rapprezentanza tal-kumpanija Pjazza Antiques Ltd vs Glen

Caruana Pulls et ghas-somma ta' €525,248.

Id-data preciza tal-prezentata ta' dan il-Mandat ma tirrizultax mill-atti peress li

dan il-Mandat ma giex formalment prezentat, madankollu minn verifiki li

ghamlet il-Qorti jirrizulta li dan gie prezentat fit-13 t'Awwissu 2012.

Ghaldaqstant, huwa minn dik id-data li se mai skatta l-fatt allegatament illecitu

li minnu dderiva dannu lill-attur odjern, u huwa konsegwentement minn

dakinhar ukoll li huwa meqjus li nibet id-dritt tal-attur li jissalvagwardja l-

interessi u d-drittijiet tieghu fir-rigward ta' tali fatt. Ghal kull buon fini jinghad

li kulma ghamel il-ftehim tas-17 ta' Mejju 2013 kien li jirregola pattijiet u l-

kundizzjonijiet godda ta' kif kellha tibqa' kawtelata s-somma mertu tal-mandat

fil-konfront tal-attur odjern, u dan primarjament bis-sahha ta' ipoteki specjali da

parti tal-attur odjern a favur il-konvenut Bagley.

Issa jekk l-attur kien jippreferi jistenna l-ezitu tal-kawza kriminali fil-konfront

tieghu sabiex ikun jista' jsahhah il-bazi tal-azzjoni tieghu bi prova ulterjuri,

huwa kien certament liberu li jaghmel dan.

Madankollu, u kif issottolineat anke

fil-gurisprudenza citata, kien

jinkombi fuq l-istess attur

li fil-frattemp

jissalvagwardja l-interessi u d-drittijiet tieghu almenu permezz ta' ittri ufficjali

sabiex il-preskrizzjoni tigi nterrotta.

cioe' d-data tal-prezentata tal-Mandat ta' Sekwestru sat-2 t'Awwissu 2016 meta

giet intavolata l-kawza odjerna ghaddew sew iktar minn sentejn, il-kawza attrici

ghad-danni hija meqjusa preskritta.

Ghal dawn il-motivi l-Qorti:

Tilqa' l-ewwel eccezzjoni preliminari tal-konvenut pro et noe; u

Tiddikjara l-azzjoni attrici preskritta ai termini tal-artikolu 2153 tal-

Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Bl-ispejjez ikunu a karigu tal-attur.


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 1 ta' Novembru, 2018

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Emmanuel Vitale u martu Mary Doris Vitale li permezz tieghu, ghar-ragunijiet fih premessi, talbu lil din il-Qorti zzomm lil Cutajar Investments Limited milli tkompli taghmel xoghol ta' kostruzzjoni fil-fond 26/27, Islet Promenade, Bugibba.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat it-twegiba ta' Cutajar Investments Limited li, ghar- ragunijiet moghtija ssottomettew li t-talba ghandha tigi michuda.

illi permezz ta' din

Rat id-dokumenti annessi.

Accediet personalment fil-proprjetà tar-rikorrenti.

Semghet lid-difensuri jittrattaw ir-rikors.

Rat li r-rikors thalla ghal digriet in camera. il-procedura, r-rikorrenti Ikkunsidrat Vitale jridu jwaqqfu l-izvilupp li s-socjetà intimata qed taghmel fuq sit adjacenti ma' proprjetà taghhom ghar- ragunijiet li, kif jghidu huma, dan l-izvilupp ikkawzalhom hsarat estensivi fil-proprjetà taghhom u inoltre, bl-istess zvilupp is- socjetà intimata qeghda tinvadi l-arja tal-proprjetà taghhom.

Rat id-dikjarazzjoni tar-rikorrenti kif verbalizzata fil-15 ta' Ottubru 2018 li permezz taghha ddikjaraw illi ai fini biss ta' dan il-mandat l-interess tal-assisiti taghhom huwa fl-isporgenza fuq l-arja tal-proprjetà taghhom.

Ikkunsidrat illi l-Art.

873 tal-Kap.

12 tal-Ligijiet ta' Malta jipprovdi testwalment kif gej:

"(1) L-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

(2) Il-qorti m'ghandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

Il-gurisprudenza ta' dawn il-Qrati fil-kuntest hija ben stabbilita fis-sens illi:

"Tqis li bil-liġi, jeħtieġ li r-rikorrent juri żewġ ħwejjeġ biex ikun jistħoqqlu jikseb il-ħruġ ta' Mandat bħal dak.

L-ewwel ħaġa li jrid juri hi l-Mandat huwa meħtieġ biex jitħarsu l- jeddijiet pretiżi mir-rikorrent.

It-tieni ħaġa hi li rrikorrent ikun jidher li għandu, mad-daqqa t'għajn (prima facie) dawk il-jeddijiet.

Il-ħtieġa li jintwera li l-parti li titlob il-ħruġ

ta' Mandat bħal dan ikollha prima facie l-jeddijiet pretiżi hija ħtieġa oġġettiva u mhux soġġettiva li tiddependi mid- diskrezzjoni tal-ġudikant1.

Tali jedd jew jidher mad-daqqa t'għajn jew, għall-finijiet ta' dan il-Mandat, ma jeżistix." – (Minuti et vs Toscano et – 23 ta' Lulju 2018)

Huwa enfasizzat inoltre illi kull ezami li taghmel din il-Qorti fil- kuntest ta' mandat ta' inibizzjoni jasal sal-livell ta' dak li jidher mad-daqqa t'ghajn.

L-ezami profond jibqa' essenzjalment rizervat ghal dik il-Qorti li tigi adita bil-kawza fil-mertu.

Ikkunsidrat illi gie konstatat waqt l-access illi l-proprjetajiet tal- partijiet huma divizi b'hajt komun.

Fil-parti ta' isfel (originali) tal-istess hajt, il-wisa' tal-hajt hija dik ta' kantun tradizzjonali ta' disa' pulzieri.

Jirrizulta illi minn naha l-ohra, l-hajt tal- opramorta tal-proprjetà tar-rikorrenti li fuqu kompla jittella' l- hajt divizorju mill-intimata, huwa fil-fatt ta' wisa' anqas b'dana ghalhekk li meta ttella' l-hajt divizorju fuq l-opramorta u ntuzat il-wisa' ta' disa' pulzieri, l-istess deher jisporgi 'l barra mill- istess opramorta.

Il-Qorti qieset fil-kuntest is-segwenti artikoli tal-Kap.

16 tal- Ligijiet ta' Malta li jipprovdu testwalment kif gej:

"409.(1) Jekk ma jkunx hemm sinjal jew prova oħra li juru l-kuntrarju, il-ħajt li qiegħed biex jaqsam bini minn bini ieħor jitqies li huwa komuni sal-quċċata, u, meta dan il-bini u l-ieħor ma jkunux ta' għoli wieħed, sa metru u tmenin ċentimetru minn fejn wieħed mill-bini jibda biex ikun aktar għoli.

427.(2) Il-biċċa tal-ħajt li tiżdied 'il fuq mill-invell tal-bejt għandha tkun tal-istess ħxuna tal-ħajt diviżorju minn dak l-invell 'l-isfel."

Jidher illi l-kostruzzjoni tal-intimata qeghda ssegwi precizament id-dettami tal-fuq citat Art.

Anzi, jidher li huma l- istess rikorrenti li bil-binja taghhom qeghdin jiksru l-istess artikolu tal-ligi.

F'dawn ic-cirkostanzi, ghaldaqstant, il-Qorti tqis li l-vot tal-ligi kif dettat mill-fuq citat Art.

873 mhuwiex sodisfatt.

Ir- rikorrenti ma wrewx id-dritt prima facie li jsostnu li jgawdu.

Fic-cirkostanzi, ghaldaqstant, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi, filwaqt li tirrevoka contrario imperio d-digriet taghha tal-5 ta' Ottubru 2018, tichad it-talbiet ta' Emmanuel u Mary Doris Vitale.

L-ispejjez jithallsu minn Emmanuel u Mary Doris Vitale.