Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Nadine Minton

(Spettur Daryl Georgiev)

Illum it-3 ta' Novembru 2020

Rat l-imputazzjonjiet dedotti kontra l-imputat Josef Porsella Flores iben missier

mhux maghruf u Ermelina neeMulligan Porsella Flores mwieled Kappara, San Ġwann, nhar is-17

ta' Ottubru 1994 u resident gewwa Mon Re Pose, Flat 1, Triq Carmelo De

Lucca, Il-Mellieha u detentur tal-karta ta' l-identita' bin-numru

U nakkuzah talli nhar is-06 ta' Ottubru 2015 gewwa l-Bini tal-Qrati ta'

Malta, Triq ir-Repubblika, Il-Munxar u f'dawn il-Gzejjer; akkuzat talli:

Ingurja, jew hedded, jew ghamel offiza fuq il-persuna ta' persuni

inkarigati skont il-ligi minn servizz pubbliku, waqt li kienu qed

jagħmlu jew minħabba li kienu qed jagħmlu dan is-servizz, jew bil-

hsieb li jbezzahghom jew li jinfluwixxu fuqhom kontra l-ligi fl-

esekuzzjoni ta' dak is-servizz u dan bi ksur tal-Artikolu 95 tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Nakkuzah aktar talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi; attakka jew

ghamel rezistenza bi vjolenza jew b'hebb, ta' xorta li ma titqiesx bhala

vjolenza pubblika, kontra persuni nnkarigati skont il-ligi minn servizz

pubbliku, fil-waqt li kienu qed jagixxu jew diga' kienu agixxew għall-

esekuzzjoni tal-liġi jew ta' ordni mogħti skont il-liġi mill-awtorità

kompetenti u dan bi ksur tal-artiklu 96 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Nakkuzah aktar talli fl-istess lok, hin u cirkostanzi hebb kontra PS 700

Conrad Sank u PC 269 Gaetano Formosa Melillo sabiex jingurjhom,

idejjaqhom jew jaghmillhom hsara u dan bi ksur tal-artiklu 339 (1) (d)

tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Nakkuzah aktar talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi, mingħajr il-

hsieb li joqtol jew li jqieghed il-hajja ta' PC 638 Gaetano Formosa Melillo

f'periklu car, kkaguna griehi ta' natura hafifa fuq il-persuni ta' PC 269

ksur tal-artiklu 221 tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

lok, hin u cirkostanzi

volontarjament kiser il-bon-ordni jew il-kwiet tal-pubbliku u dan bi

ksur tal-artiklu 338 (dd) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi ma obdiex l-ordnijiet

legittimi tal-awtorità jew ta' wiehed li jkun inkarigat minn servizz

pubbliku u dan bi ksur tal-artiklu 338 (ee) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta'

U kif ukoll talli ikkommetta reat waqt il-perjodu operattiv ta' sentenza

sospiza mghotija lilu mill-Magistrat Dr. Francesco Deacon LL.D.

nhar id-09 ta' Frar 2012, liema sentenza hija definittiva u ma tistax tigi

U aktar talli irrenda ruhu recidiv ai termini tal-artikoli 49 u 50 tal-Kap 9

tal-Ligijiet ta' Malta, wara li gie misjub hati b'sentenza moghtija mill-Qrati

ta' Malta, liema sentenza saret definittiva u ma tistax tigi mibdula;

Rat li matul l-ezami tal-imputat ai termini ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici

Kriminali waqt il-prezentata ta' nhar is-7 ta' Ottubru 2015, l-imputat tenna

li ma kienx hati ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.1

Rat li in segwitu ghar-rinviju ta' l-Avukat Generali datat nhar it-18 ta'

Awissu 2016 li sar in vista li ma gewx osservati d-dispozizzjonijiet tal-

artikoli 401(3) u (3A) tal-Kodici Kriminali u per konsegwenza l-atti tal-

kumpilazzjoni kienu difettuzi ghat-tenur tal-artikolu 432(2) tal-istess

l-imputat rega' tenna

imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.2

Rat li fis-seduta ta' nhar id-19 ta' Awissu 2016 l-imputat ezenta l-

prosekuzzjoni milli terga' tressaq id-dokumenti u x-xhieda sabiex jergghu

jixhdu f'dawn il-proceduri u ddikjarat li qieghda tistrieh fuq il-provi diga'

Rat illi din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif inhi diversament

ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 b'digriet moghti mis-Sinjurija

Tieghu il-Prim' Imhallef Emeritus Dr. Joseph Caruana Borg LL.D.4

Rat li fl-udjenza tas-7 t'Ottubru 2019 il-partijiet iverbalizzaw li ezentaw

din il-Qorti kif preseduta milli terga' tisma' lix-xhieda prodotti.5

Wara li rat li l- Avukat Generali nhar il-15 ta' Marzu 2017 ipprezenta

formalment l-artikoli tal-gudizzju ta' liema l-imputat ghandu jinstab hati

a. Fl-artikoli 17, 31 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

b. Fl-artikoli 95 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

c. Fl-artikoli 96(a) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

d. Fl-artikoli 339(1)(d) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

e. Fl-artikoli 214, 215, 221(1) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

f. Fl-artikoli 338(dd) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

g. Fl-artikoli 338(ee) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

h. Fl-artikoli 28B tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

i. Fl-artikoli 49, 50 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

j. Fl-artikoli 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat li matul is-seduta datata d-29 ta' Marzu 2017, din il-Qorti, ai termini

separatament jekk kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat u deciz minn din

il-Qorti u wara li tat lill-imputat zmien xieraq biex iwiegeb ghal din il-

mistoqsija, wiegeb li ma kellux oggezzjoni li l-kaz jigi trattat bi procedura

sommarja u il-Qorti ghalhekk hadet nota bil-miktub ta' din it-twegiba fil-

process ai termini tal-Artikolu 370(3)(c) tal-Kodici Kriminali u kkonvertiet

ruhha f'Qorti ta' Gudikatura Kriminali.7

Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar id-29 ta' Marzu 2017;

Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar is-7 ta' Ottubru 2019;

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu

quddiem il-Qorti kif diversament preseduta;

Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda

prodotti, fliet l-atti kollha tal-kawza;

Semghet lill-partijiet jitrattaw bis-sottomissjonjiet finali fl-udjenza tal-31

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

ta' Lulju 2020.

Rat l-atti kollha

Ikkunsidrat

Fatti fil-qosor tal-kaz

Illi dan il-kaz imur lura ghal incident li sehh fis-6 ta' Ottubru 2015 meta l-

pulizija gew infurmati li kien hemm bzonn l-assistenza peress li kien

hemm kommossjoni gewwa awla numru 7 fil-bini tal-Qorti.

L-imputat

Porsella Flores fil-hin ta' l-incident kien gewwa l-awla waqt li l-eks-siehba tieghu

L-imputat qala kommossjoni tant

li kellu jigi mwaqqaf mill-pulizija u gie mahrug minn gewwa l-awla

sabiex is-smiegh tal-kawza jitkompla.

Waqt li l-imputat kien barra l-awla qal diskors bl-intendiment li jahraq il-

bini tal-Qorti u beda jitkellem hazin, jidghi u jiddisturba l-istess seduta kif

ukoll li kkaguna griehi hfief lil membru tal-pulizija.

Ikkunsidrat

Il-Qorti ser taghmel riferenza ghax-xhieda li nstemghet viva voce u ghad-

dokumenti saljenti li hija semghet u li gew prezentati tul il-mori tal-

PC 269 Gaetano Privitera, stazzjonat MT Garage xehed waqt is-seduta tas-

Ix-xhud għaraf lill-imputat fl-awla.

Kompla jispjega li

fis-6 t'Ottubru 2015 kienet qed tixhed ċertu Yanica Anastasi quddiem il-

Josef Porsella Flores, li kien l-

imputat f'dawk il-proċeduri, beda jinterrompi kemm lill-Maġistrat, lix-

xhud u kif ukoll lill-Ispettur Tomasuolo.

F'daqqa waħda ħareġ mill-awla bir-

rabja li kellu.

Waqt dan il-mument ta' rabja, Porsella Flores beda jgħajjar lill-Pulizija

u jgħid li 'jrid jaħraq il-Qorti'.

jikkalmawh imma dan beda jirreżisti u jagħti bis-sieq fid-direzzjoni tal-

Ix-xhud stqarr illi f'dan il-mument huwa safa milqut f'siequ l-

leminija.

Dan ġara fil-kuridur tal-Qorti, barra mill-awla.

ġie mmanettjat u ritornat fl-awla.

Ix-xhud stqarr illi bħala riżultat ta' l-

inċident huwa sofra daqqa fuq siequ l-leminija imma ma kienx mija fil-

mija ċert id-daqqa min taħielu minħabba li kien hemm kommozzjoni.

PS 700 Conrad Vella Bonnici, stazzjonat fis-Sezzjoni tat-Traffiku ukoll xehed

waqt is-seduta tas-16 t'Ottubru 2015.

Ix-xhud għaraf lill-imputat Josef

Saliba Gazzano jispejega li fis-16 t'Ottubru 2015 huwa kien

imħarrek sabiex jixhed.

Waqt is-seduta kien hemm persuna li bdiet il-ħin

kollu tinterrompi lill-peruna li kienet qed tixhed .

F'ħin minnhom, dak il-

persuna qal li ma jiflaħx jisma' iżjed gideb u kien ser imur għal persuna li

kienet qed tixhed, li wara irriżulta li x-xhud kienet l-eks sieħba tal-

persuna u li kienet tqila.

Imbagħad dan il-persuna intilef – beda jgħajjat,

jidgħi, isabbat u jinsolenta lil kulħadd u wara ftit telaq 'il barra mill-awla

u sabbat il-bieb bis-saħħa.

Il-Maġistrat tat ordni sabiex l-imputat jiġi

Barra l-awla kien hemm l-Ispettur Tomasuolo qed jipprova jżomm

lill-imputat li jeda jidgħi, jxejjer l-id li kienet libera u jfajjar bis-sieq.

Eventwalment l-imputat ġie sottomess ankè bl-assistenza tal-Ispettur

Josric Formosa Melillo li kien preżenti ukoll fil-kuridur tal-Qorti.

Hekk kif tniżżel

mal-art fuq ġenbu, l-imputat beda jxejjer saqajh.

Il-kuntistabbli l-ieħor qal

lix-xhud li qed tuġgħu siequ u għolla l-qalziet u urieħ fejn.

Eventwalment,

l-imputat reġa' ġie meħud fl-awla fejn ingħatat is-sentenza li kienet

tinkludi Ordni ta' Protezzjoni a favur l-eks sieħba tiegħu.

imputat reġa' beda jgħajjar u jhedded li "jaħraq il-Qorti".

Waqt il-kontro-

eżami, ix-xhud spjega li għalkemm l-imputat beda jxejjer saqajh bl-

addoċċ, bħala fatt kien hemm tliet min-nies imdawra miegħu.

Doris serag, Deputat Reġistratur tal-Qorti, xehdet waqt is-seduta tal-

4 ta' Diċembru 2015.

Hija stqarret illi waqt is-seduta tas-16 t'Ottubru 2015

kien hemm talba sabiex jiġi eżebit il-filmat tas-CCTV tal-Qorti u wara li

saru l-arranġamenti, dan is-CCTV ingħata lilha u saru ankè kopji mit-

tekniku tal-Qorti.

Dawn il-kopji ġew eżebiti mix-xhud.

L-Ispettur Luke Ellul Galea, stazzjonat ġewwa l-Għassa ta' Iż-Żejtun ukoll

xehed waqt is-seduta tal-4 ta' Settembru 2015.

Wara li għaraf lill-imputat

fl-awla, ix-xhud spjega li nhar is-6 t'Ottubru 2015 għall-ħabta tal-11 ta'

filgħodu kien hemm is-seduta tad-distrett ta' Iż-Żejtun quddiem il-

Maġistrat Dr Claire Psaila Caruana Borg ġewwa l-awla numru 7.

każ li kellha tixhed fuqu is-sieħba ta' Josef Porsella Flores u waqt din ix-xhieda beda

jaġita ruħu u eventwlament qabad u ħareġ mill-awla.

Mistoqsi għalfejn

Porsella Flores kien aġitat, ix-xhud spjega li kien hemm proċeduri bejnu u s-sieħba

tiegħu u apparentament kienu ftehmu li jwaqqfu kollox imma dak il-ħin

qisu hija riedet tkompli bil-każ u kienet assistita minn Avukat.

Eventwalment il-każ twaqqa' u b'hekk ma tkompliex.

Il-Maġistrat ordnat

lix-xhud sabiex sabiex jerġa' jdaħħal lill-imputat fl-awla.

Meta ħareġ mill-

awla, l-imputat beda jidgħi u jgħid xi kliem ħażin.

minn PC 269 u PS 700 u kkonferma li l-imputat kien f'dillirju u jaf li kien

imbotta xi Pulizija oħrajn.

Wara din il-kommossjoni l-imputat ġie mniżżel

fl-art u arrestat.

Diċembru 2015.

Ġie referit lilha ċertifikat li jinsab u Fol.

16 tal-proċess fejn

ix-xhud ikkonfermat illi dan iċ-ċertifikat ġie rilaxxjat minnha u spjegat li

l-pazjent ippreżenta ruħu bi tbenġila fuq il-qasba ta' siequ.

qalilha li kien qala' daqqa.

Il-ġerħa ġiet klassifikata bħala waħda ħafifa

iżda x-xhud spjegat illi jista' tkun hemm xi komplikazzjonijiet bħal uġiegħ

Minn dakinhar li sar iċ-ċertifikat, ix-xhud ma reġgħatx rat il-

pazjent.

L-Ispettur Daryl Morrison Smith, stazzjonat fl-Għassa Marsalforn, Iż-Żebbug (Għawdex), xehed waqt

is-seduta tat-13 ta' Jannar 2016.

Nhar is-6 t'Ottubru 2015 huwa ġie

nfurmat mis-Surġent 728 Brandon Georgiev li kien inqala' inċident ġewwa l-

bini tal-Qorti fejn kienu involuti PS 700 Conrad Sank u PC 269 Gaetano

Formosa Melillo fejn dawn kienu involuti f'argument ma ċertu Josef Porsella Flores li kellu

kawża quddiem il-Maġistrat Dr Claire Psaila Caruana Borg.

inċident Xerri ma kkooperax mal-Pulizija u saħansitra allegatament

weġġa' lil PC 269 Gaetano Formosa Melillo u ġie ppreżentat ċertifikat mediku

Ix-xhud kien kellem lil Xerri u tah is-solita twissija li jikkonsulta

ma' Avukat.

Ix-xhud kompla jispjega li Porsella Flores kien għamel u ffirma

stqarrija li tinsab a Fol.14-15 tal-proċess u għaraf il-firma tiegħu fuqha.

PS 3510 Marlon Bugeja Coster, stazzjonat fl-Għassa tal-Belt Il-Munxar xehed waqt

is-seduta tal-24 ta' Frar 2016.

Ix-xhud għaraf lill-imputat fl-awla.

spjega li fis-6 t'Ottubru 2015 kienet intalbet l-assistenza tal-Pulizija

ġewwa l-bini tal-Qorti minħabba li nqalgħet kommozzjoni ħdejn l-awla

Skont ix-xhud, l-imputat kellu jiġi maħruġ mill-awla mill-

Pulizija u beda jidgħi u jitkellem ħażin u ankè qal li jrid jaħraq il-bini tal-

Skont ix-xhud, jidhirlu li kien hemm xi Pulizija oħrajn mhux mill-

Għassa tal-Belt Il-Munxar li sofrew xi ġrieħi.

Eventwalment, Josef Porsella Flores ġie

arrestat u meħud l-Għassa u wara ġewwa l-lock up.

Kurt Delia Naudi xehed waqt is-seduta tas-6 t'April 2016 fejn huwa

kkonferma li ġie maħtur mill-Qorti bħala espert tekniku sabiex jeżamina

l-filmati tas-CCTV miġbuda mill-kamera li hemm barra l-awla numru 7.

Ix-xhud ippreżenta r-rapport relattiv.

Ikkunsidrat

Stqarrija ta' l-imputat

Illi l-istqarrijia16 ta' l-imputat Josef Porsella Flores ittiehdet nhar is-6 ta' Ottubru

2015 gewwa l-ufficju ta' l-Ispettur Daryl Georgiev wara li kien inghata is-soliti

twissija ta' xiex gie investigat u wara li nghata d-drittijiet kollha tieghu

dwar il-jedd li jikonsulta ma' avukat tal-fiducja tieghu qabel issirlu xi

L-istqarrija ta' l-imputat ittiehdet dak in-nhar ta' l-incident u cioe' fis-6 ta'

Ottubru 2015 fil-prezenza ta' l-Ispettur Daryl Georgiev u PC 183 Daniel

L-imputat ghazel li jiffirma kull pagna ta' l-istqarrija u l-imputat

ghazel li jwiegeb ghad-domandi li sarulu pertinenti ghall-kaz u jidhol

f'certu dettal dwar dak kollu li kien gara.

Madankollu u f'bażi preliminari tajjeb li din il-Qorti tistabilixxi jekk 1-

istqarrija li ġiet rilaxxata mill-imputat hijiex amissibbli u tistax ssir

inferenza f'dawn il-proċeduri u dan fid-dawl ta' ġurisprudenza reċenti

mil-Qrati tagħna li bbażaw ruħhom fuq insenjamenti mill-kazistika tal-

Qorti Ewropea għall-Ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Meta ġiet

rilaxxata l-istqarrijia tal-imputat, il-liġi Maltija ma kinitx tipprovdi għad-

dritt ta' assistenza legali matul 1-interrogazzjoni fejn irid allura jiġi

stabbilit

jekk

l-istqarrijiet

in kwistjoni kienux konformi mal-

interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti Ewropea u dik Maltija tal-Artikolu 6

tal-Konvenzjoni Ewropea għal Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u 1-

Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

Meta l-imputat rrilaxxa l-istqarrijia tiegħu, huwa kien ingħata id-dritt li

jikkonsulta mal-avukat tal-għażla tiegħu, liema dritt infatti huwa ghazel

li ma juzax fiz-zewg okkazzjonijiet18.

Madankollu ma kien ingħata l-ebda

dritt tal-preżenza tal-avukat tiegħu matul l-interrogazzjoni, għas-sempliċi

raġuni li din il-proċedura daħlet fis-seħħ fil-liġi tagħna permezz tal-

Artikolu 355AUA(8) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta u dan biss

permezz tal-Att LI tas-sena 2016 li dahlet fis-sehh fit-28 ta' Novembru

2016.19 Kwindi din il-liġi daħlet fis-seħħ wara li l-imputat ġie interrogat.

19 Fit-28 ta' Novembru 2016

Jidher li minn dħul fis-seħħ ta' din il-liġi tqajjmu diversi lanjanzi

kostituzzjonali fejn ġiet attakkata l-validita' tal-istqarrija ta' dak li jkun

f'diversi każijiet pendenti ta' natura kriminali, meta alavolja sanċit bid-

drittijiet tal-konsulta legali qabel l-interrogazzjoni u tat-twissija skont il-

liġi, l-interrogat ma jkunx ingħata d-dritt li jkollu avukat preżenti matul

l-interrogazzjoni.

Fost dawn is-sentenzi hemm il-kawża kostituzzjonali fl-

ismijiet ta' Christopher Spasojevic vs Avukat Generali et20 li tirrigwarda l-

tas-smiegħ xieraq.

Din ġiet

ribadita mill-Qorti

Kostituzzjonali li kkonfermat ukoll ir-rimedju konsistenti fl-isfilz tal-

istqarrijiet li kienu ġew irilaxxati minn Christopher Spasojevic matul il-

proċeduri fil-konfront tiegħu.

Fl-ewwel sentenza ta' din il-kawża, l-Prim'

Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali) kienet esprimiet is-segwenti:

Il-Qorti rat ukoll illi anke l-Qrati ordinarji Maltin diġa bdew jesprimu d-

dubbji tagħhom rigward jekk, il-liġi, kif kienet dak iż-żmien, kienetx

tiggarantixxi adegwatament d-dritt ta' smiegħ xieraq konsiderat illi ma

kienetx tippermetti illi suspettat jkollu assistenza legali waqt l-

interrogatorju, u dan kif jidher fissentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali

deċiża fis-6 ta' Ottubru 2016 fl-ismijiet Il-Pulizija (Spetur Jesmond J.

Georgiev) vs Jason Sant’ Angelo fejn intqal illi:

"...jista' jkun hemm lok għal-dibattitu dwar kemm il-provvedimenti tal-

Kap 9 jirrispekkjaw d-dritt għall-assistenza legali mogħti lill-arrestat tenut

20 Rikors kostituzzjonali 92/16.

kont ukoll illi dan id-dritt, kif eżistenti taġt il-liġi tagħna, huwa ristrett

għal siegħa qabel l- interoggatorju u b'hekk jeskludi l-jedd tal-preżenza tal-

F'dak l-istadju l-arrestat huwa soġġett

għal mistoqsijiet diretti u suġġestivi bir-risposti tagħhom, anke jekk jagħżel

li ma jweġibx, bit-traskrizzjoni tiegħu tkun eventwalment esebita fil-

proċeduri kontrih fejn ikun meqjus innoċenti sakemm pruvat mod ieħor."

Huwa ċar għalhekk illi skont il-ġurisprudenza kostanti tal-Qorti ta'

Iż-Żebbuġ (Ghawdex), hekk kif żviluppat u evolviet sussegwentement għas-sentenza

ta' Salduz, ilgaranzija u protezzjoni ta' smiegħ xieraq tirikjedi illi l-

arrestat jingħata l- possibilita li jkollu miegħu avukat tal-fiduċja tiegħu

waqt, u mhux biss qabel, l- interogazzjoni.

Għalhekk jidher illi l-argument

tal-intimati illi dan l-ilment tarrikorrent huwa nfondat ghaliex kienet

inghata l-possibilita li jkellem avukat qabel l-ewwel interrogatorju huwa

nsostenibbli ghaliex mill-gurisprudenza appena citata, jidher car illi l-

arrestat ghandu jinghata l-possibilita li jkollu avukat prezenti waqt l-

interogazzjoni.

M'huwiex kontestat, illi fiż-żmien in kwistjoni kien hemm

restrizzjoni sistematika li kienet timpedixxi lill-arrestat milli jkollu avukat

tal-fiduċja tiegħu preżenti waqt l-interrogazzjoni.

M'huwiex ikkontestat

ukoll illi r-rikorrent ma tħalliex ikollu avukat preżenti waqt l-ewwel

interogazzjoni, u illi ma ingħatax aċċess għall-avukat tiegħu qabel jew

waqt it-tieni interogazzjoni.

Dan il-fatt waħdu, skont il-ġurisprudenza tal-

Qorti ta' Iż-Żebbuġ (Ghawdex), huwa biżżejjed biex tinstab leżjoni tad-dritt ta'

smiegħ xieraq.

In oltre jidher li dan l-insenjament qed jiġi adoperat u applikat fil-Qrati

tagħna fil-preżent kull meta jiġu rinfaċċati bl-istess sottomissjonijiet fejn

fost dawn is-sentenzi wiehed isib il-kawża fl-ismijiet Puglisevich vs Claire

Connell deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Sede Inferjuri) nhar l-20

ta' Novembru 2018, fejn l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell Kriminali għamlet

referenza ampja għal diversi kawżi minn żmien Borg Kandeh vs Ben Mabrouk fejn

ġie ribadit kostantement illi l-prinċipju tas-smiegħ xieraq huwa mibni fost

oħrajn fuq id-dritt tal-assitenza legali kemm qabel kif ukoll waqt l-

interrogazzjoni u dan apparti rrappreżentanza legali matul il-proċeduri

fil-Qorti.

Illi wkoll mill-analiżi tas-sentenzi kkwotati kif ukoll ta' dawk is-sentenzi

li ssir referenza għalihom fil-korp tagħhom jidher li minkejja din il-

posizzjoni, il-ġudikant imbagħad ikun irid jara jekk xorta waħda hemmx

provi biżejjed kontra l-persuna kkonċernata li fuqhom tkun tista' tinstab

ħtija irrispettivament mill-ammissjoni li setgħet tkun saret fl-istqarrija.

Dan kien fil-fatt il-każ fis-sentenza kontra Claire Peregin fejn kienu

nstabu wkoll provi materjali apparti l-ammissjoni tal-imputata permezz

tal-istqarrija ġuramentata u li xorta waħda ġiet meqjusa bħala prova

Ġie meqjus ukoll illi l-Qrati għandhom jieħdu din il-

posizzjoni anki meta ma jkunux ġew eżawriti r-rimedji ordnarji f'każijiet

li kienu għadhom pendenti bħala

salvagwardja għar-retta

amministrazzjoni tal-ġustizzja.22 In oltre dan il-prinċipju ġie ravviżat anki

f'ċirkostanzi meta l-persuna arrestata tirrifjuta l-jedd tal-parir legali qabel

22 Ara s-sentenza fl-ismijiet Malcolm Camilleri Pagyi vs Avukat Generali datata 1-24 ta' Ġunju 2016 kif ikkonfermata fil-Qorti Kostituzzjonali

l-interrogazzjoni għax dan ma jeskludix awtomatikament li hu kien ser

jirrifjuta wkoll l-avukat matul l-interrogazzjoni u b'hekk waħda ma tistax

titqies li teskludi lill-oħra.

Illi din il-posizzjoni tal-Qrati lokali giet ikkonfermata fil-kaz Il-Pulizija vs

"il-qorti xorta hija tal-fehma li ma jkunx għaqli li l-proċess kriminali jitħalla

jitkompla bil-produzzjoni tal-istqarrija tal-akkużat Il-Fgura

għallinqas f'parti minnha, ittieħdet mingħajr ma Il-Fgura kellu l-għajnuna ta'

Għalhekk, għalkemm għadu ma seħħ ebda ksur tal-jedd għal smigħ xieraq,

fiċ-ċirkostanzi huwa għaqli illi, kif qalet l-ewwel qorti, ma jsir ebda użu mill-

istqarrija filproċess kriminali sabiex, meta l-proċess kriminali jintemm, ma jkunx

tniġġes b'irregolarità – dik li jkun sar użu minn stqarrija li ttieħdet mingħajr ma

l-interrogat kellu l-għajnuna ta' avukat – li tista' twassal għal konsegwenzi bħal

tħassir tal-proċess kollu."

Illi din il-posizzjoni tal-Qrati lokali giet ikkonfermata recentement fil-kaz

"Madankollu, billi ċ-ċirkostanzi fejn il-persuna interrogata tista' ma

titħalliex tkellem avukat huma l-eċċezzjoni aktar milli r-regola, u din

ilqorti għandha s-setgħa li tagħti rimedju fejn issib li disposizzjoni li tħares

dritt fondamentali mhux biss "qiegħda tiġi" iżda wkoll meta "tkun

x'aktarx sejra tiġi miksura", din il-qorti hija tal-fehma, kif osservat fis-

23 Qorti Kostituzzjonali; Deciza 14 ta' Dicembru 2018 24 Deciza 27 ta' Settembru 2019; Qorti Kostituzzjonali

sentenza mogħtija fl-24 ta' Ġunju 2016 fl-ismijiet Malcolm Camilleri Pagyi v. Avukat

Ġenerali , illi ma jkunx għaqli – partikolarment fid-dawl ta' inkonsistenzi

fis-sentenzi tal-Qorti Ewropea li joħloq element ta' imprevedibilità, kif

jixhdu l-posizzjonijiet konfliġġenti li ħadet fil-każ ta' Borg u f'dak ta' Beuze

– illi l-proċess kriminali jitħalla jitkompla bilproduzzjoni tal-istqarrija

mogħtija mill-attriċi lill-pulizija għaliex tqis illi, fiċ-ċirkostanzi, in-nuqqas

ta' għajnuna ta' avukat ma kienx nuqqas li ma jista' jkollu ebda

konsegwenza ta' preġudizzju għall-attriċi, aktar u aktar meta fl-istqarrija

ammettiet sehma fir-reat.

Għaldaqstant tipprovdi dwar dan l-aggravju tal-avukat Ġenerali billi tgħid

illi, għalkemm ma seħħ ebda ksur tal-jedd tal-attriċi għal smigħ xieraq meta

tteħditilha stqarrija, madankollu dik l-istqarrija ma għandhiex tibqa' fl-

inkartament tal-kawża kontriha."25

"din il-qorti ttenni li ma jkunx ghaqli li jsir uzu mill-istqarrija waqt il-

F'dan il-kaz l-akkuzata ma nghatax l-opportunita' li titkellem ma avukat

qabdel bdiet l-interrogazzjoni mill-pulizija.

Il-Qorti taghmel referenza ghal sentenza fl-ismijiet Ir-Repubblika ta'

"din il-gurisprudenza m'għadhiex applikabbli inkondizzjonatament safejn l-

akkużat qiegħed jippretendi li l-istqarrija tiegħu mhijiex ammissibbli bħala prova

abbażi tal-fatt waħdu li dak iż-żmien ma setax ikun assistit minn avukat waqt l-

interrogazzjoni u waqt li kien qiegħed jirrilaxxja l-istqarrija.

Anzi, għandhom

jittieħdu in konsiderazzjoni diversi fatturi li flimkien jagħmlu ċ-ċirkostanzi tal-

każ.

Martino Saaidi fl-ebda stadju ma kkontesta l-awtentiċità talprova li ġabet il-

Prosekuzzjoni kontrih, liema prova mhijiex limitata għall-istqarrija in kwistjoni.

Lanqas ma oppona għallpreżentata ta' dik l-evidenza.

L-assjem tal-provi ser ikun

evalwat minn Imħallef u għalhekk, minn persuna b'għarfien għoli tal-proċedura

legali u l-liġi Maltija.28

Illi din is-sentenza giet ikkonfermata mill-Qorti Kostituzzjonali.29

Illi l-Qorti taghmel referenza wkoll ghas-sentenza recenti ta' Roderick

Bugeja Calleja vs Avukat Generali u Kummissarju tal-Pulizija30 fejn gie

ikkonfermat li meta issir ezami dwar l-ammissibilita ta' l-istqarrija

ghandu ssir ukoll ezami tal-proceduri kollha hekk kif indikat fis-sentenza

Din il-Qorti hadet konjizzjoni tal-fedina penali tal-imputat, u tinsab

konvinta li l-imputat huwa ben konxju jekk mhux imdorri ghall-

proceduri u l-prattici tal-pulizija.

Madankollu, hija ma tistax tinjora l-

insenjamenti lokali u regonali f'dan il-qasam, u a bazi tal-istess

insenjamenti ravviżati u li jidhru li qabdu linja paċifika fil-Qrati Maltin,

stante li ma jirriżultax li kien hemm raġunijiet validi jew impellenti li

setgħu jiġġustifikaw in-nuqqas tal-għoti lill-imputat tal-assistenza legali

matul l-interrogazzjoni għajr għall-fatt li dan il-prinċipju ma kienx għadu

ravviżat fil-liġi Maltija fiż-żmien meta ġie interrogat, din il-Qorti tqis li

għal din ir-raġuni oġġettiva, u sabiex żgur jiġi evitat li l-jeddijiet

fundamentali tal-imputat jiġu b'xi mod ritenuti leżi minn din il-Qorti

minħabba fl-użu tal-istqarrija tiegħu fil-ġudizzju tagħha, din il-Qorti

qiegħda tiddeċiedi li tiskarta l-istess stqarrijiiet u ma tqishomx bħala

prova f'dawn il-proċeduri.

Ikkunsidrat

L-elementi legali fl-ewwel imputazzjoni u t-tieni imputazzjoni

Kull min, f'kull każ ieħor mhux imsemmi fl-aħħar żewġ artikoli qabel dan,

jinġurja, jew ihedded, jew jagħmel offiża fuq il-persuna ta' wieħed

inkarigat skont il-liġi minn servizz pubbliku, waqt li jkun jagħmel jew

minħabba li jkun għamel dan is-servizz, jew bil-ħsieb li jbeżżgħu jew li

jinfluwixxi fuqu kontra l-liġi fl-esekuzzjoni ta' dak is-servizz, jeħel, meta

jinsab ħati, il-piena stabbilita għall-inġurja, għat-theddid jew għall-offiża,

meta jsiru mingħajr iċ-ċirkostanzi msemmijin f'dan l-artikolu, miżjuda

b'żewġ gradi u għal multa ta' mhux inqas minn tmien mitt euro (800) u

mhux iżjed minn ħamest elef euro (5,000).

Illi ghar-rigward dan ir-reat din il-Qorti trid tannalizza jekk sarx l-element

materjali ta' dan ir-reat li ghandu jirrizulta li huwa ingurja, theddid jew

offiza fil-konfront tal-ufficjal pubbliku.

Illi mill-interpretazzjoni ta' kazistika nostrana l-elementi mehtiega sabiex

jissussti dan ir-reat huma:

Il-vittma trid ikun ufficjal pubbliku;

Illi r-reat irid issir waqt li ikun qed jaghmel servizz pubbliku;

Jew inkella minhabba li jkun ghamel dan is-servizz pubbliku;

Jew inkella r-reat sar bi hsieb biex tbezza' jew tinfluwixxi fuq l-

ufficjal pubbliku kontra l-ligi fl-esekuzzjoni ta' dak is-servizz.

Dan huwa wkoll ikkonfermat mill-awturi Taljani Maino u Carrara li

Illi dan huwa kkonfermat fis-sentenza Il-Pulizija vs. Giuseppe Brincat Dowdall

fejn jinghad:

Kull min jattakka jew jagħmel reżistenza bi vjolenza jew b'ħebb, ta' xorta

li ma titqiesx vjolenza pubblika, kontra persuna inkarigata skont il-liġi

minn servizz pubbliku, fil-waqt li tkun taġixxi għall-esekuzzjoni tal-liġi

jew ta' ordni mogħti skont il-liġi mill-awtorità kompetenti, jeħel, meta

jinsab ħati -

(a) jekk l-attakk jew ir-reżistenza jsiru minn wieħed jew tnejn min-nies,

il-piena ta' priġunerija minn sitt xhur sa sentejn u għal multa ta' mhux

inqas minn erbat elef euro (4,000) u mhux iżjed minn għaxart elef

(b) jekk l-attakk jew ir-reżistenza jsiru minn tlieta min-nies jew aktar, il-

piena ta' priġunerija minn disa' xhur sa tliet snin u għal multa ta' mhux

inqas minn ħamest elef euro (5,000) u mhux iżjed minn ħmistax-il elf

Skond il-Professur Mamo:

Illi skond il-Professur Mamo dan ir-reat jikontempla tlett elementi

essenzjali sabiex jissussisti:

Ir-reat irrid issir billi ikun hemm attack jew resistenza

Professur Mamo jikkjarifika li:

F'dawk l-istanzi meta din il-kwalifika ma tirrizultax jista' jirrizulta biss l-

It-tieni element jirrikjedi li dan ir-reat sar fil-konfront ta' ufficjal

Illi f'dan ir-rigward il-kwalifiki imsemmija hawn fuq li l-imputat irid

necessarjament ikun jaf li tali persuna huwa ufficjal pubbliku jew

identifika lilu nnifsu bhala ufficjal pubbliku huma necessarji sabiex

tissussisti l-mens rea.

It-tielet element jitlob li dan il-attakk jew resistenza kontra l-ufficjal

pubbliku jrid isir waqt li huwa jkun qieghed jagixxi ghall-

esekuzzjoni tal-ligi jew ta' ordni moghtija skont il-ligi minn

awtorita' kompetenti.

Illi dan il-hsieb huwa kkonfermat fis-sentenza Il-Pulizija vs Joseph

Cutajar Conti

Il-provi fl-ewwel, t-tieni u t-tielet imputazzjoni

Illi fix-xhieda ta' PC 269 Gaetano Formosa Melillo irrizulta li:

"L-Ispettur Tomasuolo beda jikkalmah lil Josef Porsella Flores, f'daqqa u l-hin hareg mill-awla

bir-rabja li kellu, ippruvajna nikkalmawh jiena u PS700 u beda jirrezisti u

jaghtini bis-sieq, laqatni go sieqi l-leminija u poggejnieh ma' l-art biex

Ikompli jghid li lilna ukoll beda jghajjarna...… ghax nahraq il-Qorti, bdejna

nikkalmawh u ma riedx jisma."39

Mix-xhieda ta' l-Ispettur Luke Tomasuolo jirrizulta li meta gara dan l-

incident, l-imputat kien f'sahna tal-mument kbira u minkejja li l-pulizija

qalulu diversi drabi biex jikkalma ma ried jisma' minn hadd.

minnhom l-imputat "imbotta xi tnejn minnhom u eventwalment lil Pulizija li

kien hemm mieghi kienu tefghuh ma' l-art u arrestawh."40

Illi dan huwa kkonfermat minn ezami tas-CCTV footage.41 Fil-konkluzjoni

ta' l-istess rapport ta' l-espert li ezamina c-CCTV footage irrizulta li

"persuna terga tohrog u tider tfajjar daqqa ta' ponn lejn xi haga jew xi hadd li

ma tidhirx fil-vista tas-CCTV.

Il-persuna timxi 'l hemm u fizzjali tal-Pulizija

jmorru warajha sabiex jzommuha, u l-persuna tidher timbotta wiehed mill-

fizzjali.

Il-fizzjali tal-Pulizija jeskortaw il-persuna lura lejn Awla 7 fejn il-

Fix-xhieda ta' CUTAJAR CONTI 700 Conrad Sank irrizulta li l-imputat waqt is-smiegh

tal-kawza "bdiet il-hin kollu tinterrompi...provokazzjoni, sahansitra kien hemm

mument fejn kienet ser tmur ghal persuna li kienet qed tixhed waqt il-kawza....

..beda jghajjat, jidghi, isabbat, jinsulenta lil kulhadd, intilef, qabad u telaq 'il

barra, sabbat il-bieb b'sahhtu...42

Ix-xhud ikompli jghid li l-imputat dak il-hin kien mitluf minn sensieh… beda

qisu irid ihebb ghal Ispettur"43 u jirrezisti l-arrest.

Tant irrezista l-arrest li l-

pulizija kellhom inizzluh ma' l-art biex jimmanetjawh.

Illi dan ukoll gie ikkorroborat mix-xhieda ta' PS1965 Marlon Cuomo.

Illi ghalhekk, din il-Qorti tqis li kemm fir-rigward tal-artikolu 95 izda

wkoll fir-rigward tal-artikolu 96, l-elementi rikjesti mil-ligi kif imfissra fil-

dubju li l-imputat irrezista b'vjolenza, it-twettiq tal-obbligi legali tal-

pulizija li kien hemm madwaru, u beda jinsolenta` u jhedded lil diversi.

Illi ghalhekk, mill-assjem tal-provi prodotti din il-Qorti tqis li dawn iz-

zewg imputazzjonijiet gew ippruvati sal-grad rikjest mill-ligi u sejra

tghaddi sabiex issib lil imputat hati ta' l-ewwel, tat-tieni u tat-tielet

imputazzjoni.

Ikkunsidrat

Ir-raba' imputazzjoni

L-artikolu 221(1) tal-Kodici Kriminali jghid:

(1) L-offiża fuq il-persuna li ma ġġib ebda waħda mill-konsegwenzi msemmijin

fl-artikoli ta' qabel ta' dan is-sub-titolu, titqies li hija ħafifa, u għaliha tingħata l-

piena ta' priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sentejn jew il-multa.

Il-prosekuzzjoni esebiet certifikat mediku44 rilaxxjat minn Dr. Connie

Foo flimkien ma print out bil-kulur minn wara u minn quddiem tal-

griehi hfief sofferti mill-vittma.45 Dan ic-certifikat gie ikkonfermat mit-

tabib li kkonferma li l-vittma kellu "tbengila fuq il-qasba ta' siequ u qalli li

kienu tawh daqqa fuq il-qasba ta' siequ."46

Ix-xhud PC 269 Gaetano Formosa Melillo jispjega li l-imputat beda jaghti bis-sieq

hekk kif hareg minn go l-awla u beda jaghti "fid-direzzjoni taghna", jaghtini

bis-sieq, laqatni go sieqi l-leminija u cioe tieghu u ta' Surgent iehor.

ghalfejn beda jaghti bis-sieq kien "biex jinheles minn taht idejna" ghaliex

dak il-hin il-pulzija ppruvat izzommu taht arrest u l-imputat beda jissara

biex jinqala' minn taht idejhom.

L-istess

jispjega

fuq saqqajh

sussegwentement jghid li "Ma tistax tghid dak il-hin minn fejn giet."47 Meta

kien mistoqsi min taghielu d-daqqa, ix-xhud jikarifika li "ahna bdejna

nippruvaw nikkalmawh u jiena rajtu minn naha tieghu".48

Meta rega' kien mistoqsi jekk rax lil-imputat jaghti bis-sieq jispjega li "le

ma rajtux jaghti bis-sieq jien.

Bdejna nikkalmawh...… dak il-hin konna

emozzjonati ma nistax nghid sewwa."49

In kontro ezami x-xhud jikkonferma li "jista jkun"50 li daqqa kienet ta' l-

imputat imma ma jistax jghid b'certezza.

Fix-xhieda ta' PS560 Conrad Sank jispjega li l-imputat "beda jaghti bis-

sieq imma ovvjament beda jaghti bis-sieq biex ma jaqax nimmagina jiena ma

nafx."51 Ikompli jispjega li ma jafx x'kienet l-intenzjoni ta' l-imputat meta

Minn ezami tas-CCTV footage ma jirrizultax b'mod car li l-imputat ta

daqqa ta' sieq lil PC128 Gaetano Formosa Melillo.

Mil-provi prodotti ma jirrizultax b'mod car li r-raguni ghalfejn l-imputat

beda jaghti b'saqajh kienx specifikament ghaliex ried jikkaguna griehi lil

il-hin ma setghu jikkonfermaw li kien l-imputat li ta daqqa ta' sieq lil PC

Ghaldaqstant in vista tal-fatt li l-provi prodotti ma jlahhqux il-grad rikjest

mill-ligi tal-provi imressqa lil hin minn kull dubju dedatt mir-raguni din

il-Qorti m'ghandix il-komfort li ssib htija li tista tikkunsidra bhala safe and

In vista ta' dan din il-Qorti ser tghaddi sabiex tilibera l-

imputat minn din il-imputazzjoni.

Ikkunsidrat

Il-hames imputazzjoni

L-artikolu 338(dd) tal-Kodici Kriminali jghid:

Huwa hati ta' kontravvenzjoni kontra l-ordni pubbliku kull min b'xi mod ieħor

mhux imsemmi band'oħra f'dan il-Kodiċi, jikser volontarjament il-bon-ordni

jew il-kwiet tal-pubbliku;

Illi l-Qorti taghmel riferenza ghax-xhieda msemmija hawn fuq u taghmel

referenza ghax-xhieda ta' l-Ispettur Luke Tomasuolo jirrizulta li l-imputat

waqt dan il-incident beda "jidghi u kien agitat hafna".52

Ghaldaqstant mill-assjem tal-provi mressqa, a skans ta' ripetizzjoni din il-

Qorti tara li din il-imputazzjoni giet ppruvata sal-grad rikjest mill-ligi u

ser tghaddi sabiex issib lil imputat hati taghha.

Ikkunsidrat

Is-sitt imputazzjoni

Huwa hati ta' kontravvenzjoni kontra l-ordni pubbliku kull min ma jobdix l-

ordnijiet leġittimi tal-awtorità jew ta' wieħed li jkun inkarigat minn servizz

pubbliku, jew ma jħallihx jew ifixklu waqt li jkun jagħmel id-dmirijiet tiegħu,

jew b'xi mod ieħor, bla jedd, jindaħal fi dmiru, billi ma jħallix lil ħaddieħor

jagħmel dak li b'liġi jkun ordnat jew jista' jagħmel, jew billi jġib fix-xejn jew

iħassar dak li ħaddieħor ikun għamel skont il-liġi, jew b'xi mod ieħor li jkun,

kemm-il darba din id-disubbidjenza jew dan l-indħil ma jkunux jaqgħu taħt

dispożizzjonijiet oħra ta' dan il-Kodiċi jew ta' liġi ohra.

Illi fil-kawza Il-Pulizija vs. Maria Victoria sive Marvic Maklam Satilmis

il-Qorti qalet is-segwenti:

"Ordni legittimu moghti mill-Pulizija jew mill-awtorita' ghandu dejjem jigi

obdut u bla dewmien, salv id-dritt li wiehed jirreklama dwar il-gustizzja

intrinsika ta' dak l- ordni (ara s-sentenza ta' din il-Qorti diversament ippreseduta

tas-6 ta' Ottubru 1992, fl-ismijiet Il-Pulizija vs. Austin Mifsud Bugeja).

Ordni jitqies

legittimu ghall-finijiet tal- kontravvenzjoni kkontemplata fil-paragrafu (ee) ta' l-

Artikolu 338 tal-Kodici Kriminali jekk ikun prima facie legittimu, jigifieri jkun

prima facie regolari fil-kontenut tieghu u fil-forma li bih jinghata.

Ma jirrizultax

li kien hemm xi haga prima facie rregolari fl-ordni li PC 604 ta lill- appellanti u

ghalhekk, kienet x'kienet il-kariga taghha, hi kellha toqghod ghal dak l-ordni u

mhux tisfida l-awtorita' pubblika".

Ghaldaqstant mill-assjem tal-provi mressqa, a skans ta' ripetizzjoni din il-

Qorti tara li din il-imputazzjoni giet ppruvata sal-grad rikjest mill-ligi u

ser tghaddi sabiex issib lil imputat hati.

53 Deciza fil- 25 ta' Gunju 1997, il-Qorti tal-Appell Kriminali

Ikkunsidrat

Is-seba' imputazzjoni

(1) Meta persuna tinstab ħatja ta' reat li għalih hemmpiena ta' priġunerija,

li jkun sar matul il-perijodu operattiv ta'sentenza sospiża, u jew tkun hekk

instabet ħatja minn jew quddiemqorti kompetenti skont l-artikolu 28C li tittratta

magħha għar-rigward tas-sentenza sospiża, jew sussegwentement tidher jew

tinġieb quddiem dik il-qorti, f'dak il-każ, ħlief jekk is-sentenzatkun diġà bdiet

isseħħ, dik il-qorti għandha tordna li s-sentenzasospiża għandha tibda isseħħ.

Il-prosekuzzjoni esebit sentenza54 moghtija nhar id-9 ta' Frar 2012 mill-

Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali fejn l-

imputat kien gie ikkundannat piena ta' habs ghall-zmien xahar sospizi

Illi filwaqt li ma jirrizultax mill-atti li kien hemm ezenzjoni mill-imputat

sabiex l-ufficjal prosekutur ta' din is-sentenza jikkonfermaha, il-Qorti tara

li l-konnotati tal-imputat jaqblu ma dawk ta' l-imputazzjonjijiet kif ukoll

Ghaldaqstant din il-Qorti fis-sentenza taghha sejra tghaddi sabiex titratta

l-imputat dwar din il-imputazzjoni.

Ikkunsidrat

L-addebitu tar-recidiva

L-artikolu 49 tal-Kodici Kriminali jghid:

Persuna titqies reċidiva jekk, wara li tkun ġiet ikkundannata għal reat b'sentenza,

ukoll meta mogħtija minn qorti barranija li tkun għaddiet f'ġudikat, tagħmel reat

ieħor.

L-artikolu 50 tal-Kodici Kriminali jghid:

Meta persuna ikkundannata għal delitt, tagħmel delitt ieħor fi żmien għaxar snin

minn dak in-nhar li tkun skontat jew tkun ġiet maħfura l-piena, jekk iż-żmien ta'

dik il-piena kien iżjed minn ħames snin, jew fi żmien ħames snin, fil-każijiet l-

oħra kollha, tista' teħel piena akbar bi grad wieħed mill-piena stabbilita għal dak

id-delitt ieħor.

Illi a skans ta' ripetizzjoni wkoll din il-Qorti taghmel referenza ghas-

sentenza esebita ghal-finijiet ta' seba akkuza u dak kollu relatat maghha.

Mill-provi prodotti jirrizulta li ghadu m'ghaddiex it-terminu impost mil-

ligi sabiex l-akkuza tar-recidiva ma tirrizultax, u ghalhekk din il-Qorti

sejra tghaddi sabiex tqis li l-addebitu tar-recidiva giet ippruvata.

Ikkunsidrat

Illi meta tigi biex tqis il-piena li ghandha tigi inflitta dina l-Qorti ma tistax

tinjora l-fatt li dawn ir-reat graw fuq il-pulizija gewwa l-bini tal-Qorti.

Illi ma jistax jigi skuzat dan l-agir fuq il-pulizija li qeghdin jaqdu d-

dmirijiet taghhom u li rridu jiffaccjaw dan l-agir, iktar u iktar meta sar

gewwa u barra Awla tal-Qorti fejn ghanda tirrenja s-saltna tad-dritt u

mhux il-ligi tal-gungla.

L-imputat qatt ma wera dispjacir, ta, jew offra

apologija lil-pulizija ghall-agir tieghu u wera biss disrispett lejn l-

awtoritajiet pubblici.

Madankollu jigi emfassizat illi

Il-piena m'ghandhiex isservi bhala xi forma ta' vendikazzjoni tas-socjeta` fil-

Il-piena ghandha diversi skopijiet.

Wiehed minnhom huwa

sabiex jigi ripristinat it-tessut socjali li jkun gie mcarrat bil-ghemil kriminali ta'

dak li jkun.

Taht dan l-aspett jassumu importanza, fost affarijiet ohra, kemm ir-

rizarciment tad-dannu da parti tal-hati kif ukoll ir-riforma tal-istess hati.

iehor tal-piena huwa dak li tigi protetta s-socjeta`.

Dan l-iskop jitwettaq kemm

billi fil-kaz ta' persuni li b'ghemilhom juru li huma ta' minaccja ghas-socjeta`

dawn jinzammu inkarcerati u ghalhekk barra mic-cirkolazzjoni, kif ukoll billi, fil-

kaz ta' reati gravi, is-sentenza tibghat messagg car li jservi ta' deterrent generali.

Il-Qrati ta' gustizzja kriminali dejjem iridu jippruvaw isibu l-bilanc gust bejn

dawn u diversi skopijiet ohra tal-piena.55

Jirrizulta wkoll li l-agir tal-imputat mhuiex attriwibli ghal ebda

attenwanti partikolari hlief ghal fatt li ma huwiex kapaci jikkontrolla lilu

nnifsu u l-imgieba tieghu.

55 Ir-Republika ta' Malta vs Rene sive Nazzareno Spiteri Sacco: Appell Kriminali deciz 28.11.2006.

Il-Qorti qieset ukoll dak li ssottometiet il-prosekuzzjoni li l-imputat illum

il-gurnata qabad it-triq it-tajba u li m'ghandiex tinghata piena fil-

Il-Qorti qieset ukoll l-fedina penali refrattarja ta' l-imputat, iktar u iktar

meta tqis li l-imputat kien ghadu ta' eta zghira meta beda jxellef difrejh

mal-ligi kif ukoll li mhijiex l-ewwel darba li nstab hati ta' reati simili jew

identici li juru li l-imputat qatt ma tghallem u irriforma ruhu.

L-imputat

mhux talli huwa recidiv, izda sahansitra ikkommetta reat waqt il-perjodu

operattiv ta' sentenza sospiza.

L-imputat donnu ma jridx jirriforma hajtu

ghalkemm inghata diversi opportunitajiet mill-Qorti sabiex jaghmel dan

u dina l-Qorti temmen illi l-imputat ghandu bzonn serjament jindirizza l-

imgieba tieghu f'dan ir-rigward sabiex jaqbad it-triq tar-riforma u

eventwalment jerga jintegra b'mod produttiv fis-socjeta'.

Din il-Qorti

ghalhekk, tqis li l-imputat kiser il-fiducja moghtija lilu diversi drabi u

tissottolinea li l-Qrati taghna ghandhom ir-responsabilita' li jaraw li s-

socjeta' tigi salvagwardjata mill-atti kriminali ta' persuni refrattari bhall-

Madankollu, dan ma jfissirx li l-imputat ghandu necessarjament jinghata

Anzi, tenut kont tac-cirkostanzi kollha tal-kaz,

partikolarment in vista li dak iz-zmien l-imputat kien ghaddej minn

kwistjonijiet ta' bejnu u bejn l-eks-siehba tieghu, din il-Qorti tqis li jkun

aktar idoneu li wiehed jimponi piena alternattiva, izda b'twissija serja li

din is-sentenza, ormaj, ser tkun l-ahhar pass max-xifer tal-precipizju.

Jekk

huwa minnu li l-imputat bidel ir-rotta ta' hajtu, hekk kif iddikjarat bil-

miftuh il-prosekuzzjoni, mel'allura l-imputat m'ghandu xejn minn xiex

jinkwieta, u jista' liberament ikompli ghaddej fit-triq it-tajba, diment li

josserva l-obbligi imposti minn din is-sentenza.

jxellef difrejh mal-gustizzja, din id-darba r-rizultat se jkun ferm differenti.

Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikoli 17, 31, 95, 96(a), 339(1)(d), 214,

215, 221(1), 338(dd), 338(ee), 28B, 49, 50 u 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Mhux hati tar-raba imputazzjoni dedotta kontrih u tilliberah minn kull

htija u piena dwarha;

Hati ta' l-ewwel, tat-tieni, tat-tielet, tal-hames, tas-sitt u tas-seba'

imputazzjoni, kif ukoll ta' l-addebitu tar-recidiva.

Illi kwantu ghall-piena li ghandha tigi nflitta, il-Qorti qieset ic-cirkostanzi

kollha tal-kaz u ghalhekk hija tal-fehma illi piena karcerarja f'dan l-istadju

mhijiex ser thalli l-frott li wieħed jkun qed jistenna anzi, taf thalli proprju

l-kuntrarju.

Ghalhekk il-Qorti hija tal-fehma li jissussistu c-cirkostanzi

mehtiega u msemmija fl-Artikolu 7(1) tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta'

Malta, kif ukoll ikun fl-aqwa nteress tas-socjeta u tal-imputat li il-hati

jitqieghed taht Ordni ta' Probation, Ordni ta' Trattament, kif ukoll li jigi

ikkundannat ghall- multa ta' sitt elf Euro (€6,000) u, bis-sahha tal-

artikolu 28B u 28B(2)(b) tal-Kodici Kriminali, testendi l-perjodu ta'

sospenzjoni tas-sentenza originarjament moghtija fil-konfront tal-

imputat fid-9 ta' Frar tas-sena 2012 minn din il-Qorti diversament

presjeduta b'perjodu ta' sena wahda (1) mid-data ta' din is-sentenza.

Ghalhekk il-Qorti qeghda tpoggi lill-hati taht Ordni ta' Probation ghall-

perjodu ta' sena wahda (1) millum b'dan li ghal dan l-iskop qeghda

tordna li l-hati jitqieghed taht is-sorveljanza t'Ufficjal tal-Probation

indikat lilu mid-Direttur tas-Servizzi tal-Probation u Parole.

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 412D tal-Kodici Kriminali tqieghed lill-hati

taht Ordni ta' Trattament sabiex ikompli jindirizza l-problemi li ghandu

ghal perjodu ta' sena millum.

A tenur tal-Artikoli 7(7) tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti

fissret lill-hati bi kliem car u li jinftiehem, l-effetti tal-ordni ta' probation

u li f'każ li jonqos milli jikkonforma ruhu ma' dik l-ordni u/jew f'każ li

jagħmel reat ieħor tul it-terminu tal-ordni ta' probation, jista' jinghata

sentenza ghar-reati li taghhom instab hati b'din is-sentenza.

Il-hati jiddikjara li jaqbel ma' tali ordnijiet.

Ai termini tal-Artikolu 7(8) tal-

Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tordna li kopja ta' din is-

sentenza u tal-ordni ta' probation ghandhom jigu trasmessi minnufih lid-

Direttur tas-Servizzi ta' Probation u Parole sabiex jassenja Ufficjal tal-

Probation biex ikun responsabbli ghas-sorveljanza tal-hati.

L-Ufficjal tal-Probation assenjat ghandu jirrapporta bil-miktub lill-Qorti

kompetenti bil-progress tal-hati kull sitt (6) xhur.

Il-Qorti wara li rat l-artikolu 14 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta qed

tawtorizza li l-multa tithallas b'pagamenti mensili ta' mitejn Euro (€200)

fix-xahar bl-ewwel pagament isir mhux aktar tard minn xahar millum u

b' pagamenti ekwivalenti konsekuttivament u mhux interrotti fl-ahhar ta'

kull xahar sussegwenti bid-dekadenza u fin-nuqqas ikun konvertibbli

f'prigunerija bir-rata ta' gurnata habs ghal kull hamsa u tletin Euro

Fir-rigward tat-talba tal-Prosekuzzjoni sabiex f'kaz ta htija, minbarra li

tapplika l-piena skond il-Ligi tordna lill-imputat ihallas l-ispejjez li

ghandhom x'jaqsmu mal-hatra ta' l-esperti skond l-artikolu 533 tal-

Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tordna lil hati Josef Porsella Flores ihallas

lir-Registratur l-ispejjez tal-espert mahtur fis-somma ta' hames mija, erba

u erbghin Euro u sitta u sebghin centezmu (€544.76)56 rapprezentanti

spejjez in konnessjoni mal-hatra ta' espert.

Il-Qorti tordna li kopja ta' din is-sentenza tigi kkomunikata lir-Registratur

Seychell illum nhar it-3 ta' Novembru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,


Fil-Qorti tal-Magistrati (Malta)

Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali

Magistrat Dr. Nadine Bertolo

Kumpilazzjoni Numru: 97/2012

Illum it-3 ta' Novembru 2020

tal-identita' numru 61520(M).

Tressaq tali:

Rat l-akkuzi kontra Charles Borg Padovani Ginies ta' 47 sean bin il-mejjet Carmelo u

CArmen nee' St.John imwieled Pieta' fis-26 ta' Dicembru 1964 u joqghod

158 Bini tal-Gvern Flt 4 Triq il-Wied ta' l-Msida, Il-Marsa, detentur tal-karta

Billi int akkuzat talli f'Jannar 2012 u fix-xhur u s-snin ta' qabel, f'dawn il-

Gzejjer, b'diversi atti maghmulin fi zminijiejt differenti, izda li jiksru l-

istess disposizzjonijiet tal-ligi u li gew maghmula b'rizoluzzjoni wahda,

ircevejt minghand Joseph Borg Padovani Ginies detentur tal-karta ta' l-identita' numru

self, imghaxijiet, jew xi qligh iehor taht liema ghamla li jkun b'eccess minn

dak li jkun permess bil-ligi, ai termini ta' l-artikoli 18 u 298C tal-Kodici

Krminali, Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

aktar talli sir recidiv b'diversi sentenzi moghtija mill-Qorti tal-Magistrati

(Malta), liema sentenzi huma definittivi u ma jistghux jigu mibdula, ai

terminu ta' l-artikoli 49 u 50 tal-Kodici Krminali, Kap 9 tal-Ligijiet ta'

Il-Qorti hija mitluba sabiex barra milli tapplika l-piena skont il-Ligi,

tordna lill-imputat sabiex ihallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-

hatra tal-esperti, ai termini tal-artikoli 532A, 532B u 533 tal-Kodici

Kriminali, Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat li matul l-ezami tal-imputat fl-udjenza tas-17 ta' April 2012, ai termini

ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici Kriminali, l-imputat tenna li ma kienx hati

ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.1

Rat illi f'din il-kawza kienet diga inghatat sentenza mill-Qorti tal-

Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura ppresjeduta mill-Magistrat

Emeritus Dr. A. Schranz Putzulu Caruana nhar it-8 ta' April 20142.

Rat illi din is-sentenza giet appellata mill-Avukat Generali3 u l-Qorti ta' l-

sentenza appellata u ordnat li l-atti jkunu rimessi lill-Qorti tal-Magistrati

(Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali sabiex tipprocedi mill-gdid

u skont il-ligi fuq l-imputazzjoni migjuba kontra l-appellat.4

Rat li matul l-ezami tal-imputat fl-udjenza tal-11 ta' Novembru 2016, ai

termini ta' l-artikolu 392(1) tal-Kodici Kriminali, l-imputat tenna li ma

kienx hati ta' l-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu.5

Rat li din il-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif inhi diversament

ippreseduta nhar il-10 ta' Mejju 2019 b'digriet moghti mis-Sinjurija

Tieghu il-Prim' Imhallef Emeritus Dr. Joseph Camilleri Craus LL.D.6

Rat li fl-udjenza tas-7 ta' Ottubru 2019 il-partijiet ivverbalizzaw li ezentaw

din il-Qorti kif preseduta milli terga' tisma' lix-xhieda prodotti.7

Rat illi l-prosekuzzjoni ghalqet il-provi taghha nhar il-22 ta' Marzu 2017.8

Rat illi d-difiza ghalqet il-provi taghha nhar il-24 ta' Frar 2020.9

Rat li fl-udjenza tal-24 ta' Frar 2020 il-partijiet qablu li jigu pprezentati noti

ta' sottomissjonijiet f'termini stabbiliti u li wara ssir it-trattazzjoni finali.10

Rat li fl-udjenza tat-2 ta' Lulju 202 ma deher hadd ghat-trattazzjoni finali,

kif ukoll li ma gewx ipprezentati n-noti ta' sottomissjonijiet.11

Rat it-traskrizzjonijiet tax-xhieda u tas-sottomissjonijiet li nstemghu

quddiem il-Qorti kif kienet diversament preseduta;

Rat id-dokumenti kollha pprezentati, hadet konjizzjoni tax-xhieda

prodotti, fliet l-atti kollha tal-kawza;

Rat l-atti kollha

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidrat

Fatti fil-qosor

Illi dan il-kaz imur lura ghal Jannar tas-sena 2012 meta certu Joseph

Borg Padovani Ginies flimkien mas-siehba tieghu Diane Falzon Zammit Munro rraportaw li fis-Sajf

tas-sena 2010, l-istess Joseph Borg Padovani Ginies kien beda jimporta u jittrasporta

(€2,500) mill-imputat ghal dan il-ghan biex ikun jista' jaghmel dan in-

negozju, bil-ftehim li dawn il-flus ghandhom jithallsu lura f'pagamenti ta'

erba' mitt Euro (€400) fil-gimgha lill-imputat.

Illi wara li Borg Padovani Ginies u Falzon Zammit Munro hallsu lura madwar tlett elef u mitt Euro

(€3,100), l-imputat baqa' jinsisti ghal aktar pagamenti u f'dan ir-rigward

beda jigri warajhom u jheddidhom u kien hemmhekk li nbdew proceduri

fil-konfront ta' l-imputat.

Ikkunsidrat

ordni tal-Qorti ta' l-Appell.

Illi fuq bazi preliminari jigi rilevat li dan il-kaz rega' beda mill-gdid fuq

Illi l-ordni tal-Qorti ta' l-Appell kien car fil-kliem u li l-kawza ghanda

tipprocedi mill-gdid u mhux titkompla minn fejn thalliet.

Din il-Qorti, kif ukoll l-istess Qorti kif kienet diversament ippreduta tista'

ghalhekk tikkonsidra biss dawk id-dokument, xhieda u atti li gew ezebiti

jew ipprezentati fl-atti processwali wara li regghet inbdiet din il-kawza.

Dan ifisser li l-provi kollha li tista tqis din il-Qorti huma dawk kollha

pprezentati wara l-11 ta' Novembru 2016 meta rega' nqraw l-akkuzi bil-

gurament u sar l-ezami ta' l-imputat.12

Illi rat ukoll li wara li nqraw l-akkuzi mill-gdid, dokumenti li kienu esebiti

fis-smiegh tal-kawza l-ewwel darba quddiem il-Magistrat Emeritus Dr.

Il-Qorti rat ukoll li l-partijiet qatt ma ezentaw il-Qorti kif kienet

diversament ippreseduta quddiem (dak iz-zmien Magistrat illum

Imhallef) Dr. Aaron Alazumi mill-terga' tisma' l-provi mill-gdid ta' dawk li

kienu diga xehdu quddiem il-Magistrat Emeritus Dr. A Micallef Putzulu Caruana.

Illi f'dan ir-rigward il-Qorti rat li d-difiza ezentat lil Prosekuzzjoni milli

tressaq b'xhieda lil PC 1550 Joseph Ciantar Cassar bhala xhud taz-zewg stqarrijiet,

PS 290 John Paul Mizzi Casha, xhud ta' wahda mid-dikjarazzjonijiet u WPC

287 Rose Marie Parry xhieda tad-dikjarazzjoni tal-imputat.13

Madankollu kemm l-istqarrija kif ukoll dawn id-dokument qatt ma gew

esebiti wara li l-Qorti ta' l-Appell tat l-ordni taghha sabiex din il-kawza

Il-Qorti rat ukoll li d-difiza ta' l-imputat, waqt l-udjenza ta' l-4 ta' Ottubru

2017 ivverbalizzat is-segwenti.

"L-Avukat Difensur ghamel riferenza ghal dokument a folio 26 ta' l-atti

processwali, Dok MC4 u stqarret illi dan id-dokument hemm fuqu kitba li

allegatament saret minn Diane Falzon Zammit Munro izda l-istess Degabriele, skond l-

Ispettur Curmi, kienet cahdet li hi kienet kitbet l-istess karta.

Ghalhekk talab li jitqabbad espert tekniku sabiex janalizza dan id-dokument u

wara li jkun ha kampjun tal-kitba ta' Degabriele jirrelata dwar jekk id-dokument

MC4 giex miktub minn Falzon Zammit Munro jew le."

F'dan ir-rigward, il-Qorti kif kienet diversament preseduta laqghat it-

Madankollu dan id-dokument MC4 qatt ma gie formalment ipprezentat

fl-atti processwali wara li l-Qorti ta' l-Appell regghet tat ordni sabiex il-

kawza tinbeda mill-gdid u ghalhekk din il-Qorti ma tistax tqis u tiehu in

konsiderazzjoni dak li jirrigwarda Dok MC4 fid-deliberazzjonijiet taghha.

L-ewwel imputazzjoni kontra l-imputat huwa tar-reat kontemplat fl-

Artikolu 298C (1) tal-Kodici Kriminali li jippreskrivi hekk:

"Kull min jircevi minghand xi hadd iehor jew jikseb minghand xi hadd iehor xi

weghda li jinghataw, lilu jew lil ohrajn, b' korrispettiv ghal xi self, imghaxijiet

jew xi qliegh iehor taht liema ghamla jkun b' eccess minn dak li jkun permess bil-

ligi, jehel meta jinsab hati il-piena ta' prigunerija ghal zmien mhux izjed minn

tmintax il-xahar u ghall hlas ta' multa...."

Kif gie ritenut fil-kaz Il-Pulizija vs Emanuel Parry u – Omissis-14

"Ghalhekk, l-uniku element mehtieg fil-ligi taghna ghal dan ir-reat ta' uzura hu

li dak li jkun jikseb weghda li jinghataw b' korrispettiv ta' self, imghaxijiet jew

xi qliegh iehor b' eccess ta' dak li jkun permess mill-ligi.

Dan l-eccess jitkejjel fuq

dak li jipprovdi l-artikoli 1139 u 1852 tal-Kodici Civili li jipprovdi ghal rata ta'

Hemm ukoll l-artikolu 1854 tal-Kodici Civili li jiddisponi li fejn ir-rata tal-

imghax ma tkunx giet miftehma, l-imghax ghandu jitqies bil-5%.

Ghal dan il-

principju hemm xi eccezzjonijiet li fiz-zmien kontemplat fic-citazzjoni kienu

flArtikolu 1852 tal-Kodici Civili u li bl-Att III tal-2009 gew abrogati u

inkorporati f'diversi ligijiet ohra li japplikaw fil-kazijiet ta' banek, meta jinhargu

bonds ghall-pubbliku, eccetera, fejn ikun permess li dak li jkun jintrabat ghall-

hlas ta' imghax ta' aktar minn 8%, li pero' kjarament mhumiex rilevanti ghall-

14 Qorti tal-Magistrati (Malta), Gudikatura Kriminalil Magistrat Dr. Marse-Ann Bellotti; Deciza 3 ta' Lulju 2019

Illi din is-sentenza taghmel referenza gha-sentenza Il-Pulizija vs George

Stevanovic li kienet titratta wkoll allegazzjoni ta' uzura, ghamlet dawn l-

osservazzjonijiet:

"Issa fil-kaz in ezami din il-Qorti ghamlet ezami approfondit tal-provi traskritti

filprocess u rrizultalha li hi ferm aktar verosimili l-versjoni ta' Muscat li s-self

massicc li kien qed isir kien qed jinghata versu korrispettiv u mhux gratis et

Hadd f' sensieh ma jislef flejjes f' dawk l-ammonti

lill-persuna li jkun jaf li hija midjuna serjament ma terzi, bla ebda garanzija w

Ghalkemm millprovi ma jirrizultax li tali korrispettiv kien

ha l-forma ta' rata ta' imghax fiss in eccess ghal dak permess mil-ligi, jidher li

dan ha forma li solitament u komunement jiehu f' kazijiet ta' self bl-uzura w cioe'

fejn, meta jinghata ammont b' self dan mal-ewwel jinkiteb f'ammont doppju

b'mod li jigi jidher li l-ammont misluf ikun wiehed fiss u bla ma jissemma xi

imghax ghalkemm dan l-ammont ikun fittizju ghax fih ikun jinkludi kemm

ilkapital li jrid jithallas lura kif ukoll il-korrispettiv eccessiv li jigi immaskrat b'

dan ilmod, f' kaz li wara jinqala' l-inkwiet bejn il-mutwant u l-mutwatarju.

Issa f' kazijiet bhal dawn hu car u manifest li jkun hemm allura korrispettiv jew

qliegh iehor b' eccess minn dak massimu ta' imghax ta' 8% permess mill-ligi.

Dan ghaliex ghax b' simple interest biex b'rata ta' 8% per annum tilhaq l-

ammont tal-kapital, trid mill-inqas tnax il-sena w nofs.

appena deskritt, tali korrispettiv isir dovut minnufieh.

jkunx dovut qabel tnax il-sena w nofs bir-rata massima tal-imghax legali, jigi

dovut u ezigibbli minnufieh.

Dan certament jinkwadra ruhu flelement materjali

tar-reat kif espress b' mod car fil-ligi taghna.

Lanqas hu korrett l-appellant fir-

15 Qorti tal-Appell Kriminali (sede Inferjuri); Hamilton Joseph Micallef Castillo Borg Padovani Ginies; Deciza fil-15 ta' Jannar 2009.

rikors tal-appell tieghu meta jissottometti li biex jissussisti dar-reat ta' uzura

hemm il-bzonn ta' xi intenzjoni specifika diretta li l-mutwant ikun irid jghakkes

u jisfrutta lill-mutwatarju jew li jrid jiehu vantagg mill-pozizzjoni finanzjarja

mwieghra tieghu.

Kull ma hu mehtieg hu li l-mutwant jkun konsapevoli tal-fatt

li qed jislef flus versu korrispettiv, imghax jew qliegh iehor li jkun in eccess ghal

dak permess mill-ligi.

Evidenza ta' din l-intenzjoni tista' tigi prezunta minn atti

li jkunu jindikaw li qed tinheba l-vera portata w in-natura tas-self u l-

korrispettiv, bhal ma jirrizulta li kien qed isir f' dan il-kaz, bil-mod fuq deskritt.

Lanqas ma hu mehtieg li jigi pruvat li jkun il-mutwant li jkun ghamel xi pressjoni

fuq il-mutwatarju biex jidhol ghal dak is-self abuziv.

Bizzejjed li jkun hemm l-

accettazzjoni tat-tnejn."

fejn spjegat li:

Il-Qorti taghmel referenza ghas-sentenza il-Pulizija vs Francis Monaco

"Taħt dan l-artikolu, l-uniku element meħtieġ sabiex jissussisti r-reat ta' użura

huwa "li dak li jkun jikseb wegħda li jingħataw b' korrispettiv ta' self, imgħaxijiet

jew xi qliegħ ieħor b' eċċess ta' dak li jkun permess mill-liġi.

Dan leċċess jitkejjel

fuq dak li jipprovdi l-artikolu 1139 tal-Kodici Ċivili li jipprovdi għal rata ta' 8%.

Hemm umbagħad l-artikolu 1854 tal-Kodiċi Ċivili li jiddisponi li fejn ir-rata tal-

imgħax ma tkunx ġiet miftehma, l-imgħax għandu jitqies bil 5%.

Għal dan il-

prinċipju hemm xi eċċezzjonijiet li japplikaw fil-każijiet ta' banek, meta jinħargu

bonds għall-pubbliku, eċċetera, fejn ikun permess li dak li jkun jintrabat għall-

ħlas ta' imgħax ta' aktar minn 8%, li pero' kjarament mhumiex rilevanti għall-

każ in diżamina."

16 Appell Nru. 182/2017; Qorti ta' l-Appell Krininali (Inferjuri) deċiża mill-Imħallef Edwina Mockridge fl-14 ta' Diċembru, 2017

Ghalhekk din il-Qorti trid tara li l-konsummazzjoni tar-reat sehh hekk kif

saret il-weghda li jithallas imghax ghola minn dak permess bil-ligi.

Minn ezami ta' awturi bhal Antolisei jinghad li fir-rigward l-element

formali tar-reat:

Ghar-rigward il-konsumazzjoni, jinghad li ssir fil-mument li ssir il-

weghda u ghalhekk ir-reat huwa wiehed istantanju pero' b'effetti

permanenti tul iz-zmien kollu li fih ikunu qeghdin isiru l-pagamenti.

Ghalhekk mill-provi li trid tanalizza din il-Qorti hemm bzonn li jirrizulta

s-segwenti:

Ftehim ta' self bejn il-vittmi u l-awtur tar-reat;

Ftehim u konsapevolezza li l-awtur qieghed jitlob imghax in eccess

minn dak permess legalment.

Ikkunsidrat

Il-Qorti ser taghmel riferenza ghax-xhieda li nstemghet viva voce u ghad-

dokumenti saljenti li hija semghet u li gew prezentati tul il-mori tal-

Illi mix-xhieda ta' Joseph Hansen li xehed bhala rapprezentant tal-Jobs

Plus irrizulta li l-ahhar li hadem l-imputat kien fis-sena 1996.18

Mix-xhieda ta' Toufik Haj Previ irrizulta19 li x-xhud kien sellef lil Joseph

Borg Padovani Ginies u li Diane Falzon Zammit Munro madwar tlett elef Euro.

Sussegwentement

kien taghhomlu lura l-imputat biex jaghmel tajjeb ghad-dejn ta' Joseph

Gouder Valletta-xhieda ta' Saviour Popov irrizulta20 li l-imputat kien qed jircievi

ghajnuna tal-qaghad li kien waqaf fit-3 ta' Frar ta' l-2017 minhabba l-fatt

li ma kienx baqa' jirregistra mal-ETC.

L-imputat kien qed jircievi wkoll

ghajnuna tal-mard u ghajnuna supplimentari.21

Mix-xhieda ta' Diane Falzon Zammit Munro irrizulta22 li x-xhud kienet isselfet xi flus

minnghandu li sussegwentement kienet qatghathom.

"ghax dak kont issellift xi flus minghandu u qtajtu u baqa' jghid li ghandi

naghtih imma issa rrangajna li ma jignix wara l-bieb u ma baqax jigi

Ix-xhud stqarret ukoll li kienet issellfet il-flus bl-imghax

"xi elfejn Euro u ta' kull mija, hamsin."24

Gie ikkonfermat ukoll li fiz-zmien in kwistjoni x-xhud kienet tghix ma

Joseph Borg Padovani Ginies u l-imputat kien tah il-flus u kienu fthemu li jhallsuhom

Ix-xhud ikkonfermat ir-rapport ufficjali li kienu ghamlu mal-pulizija li

jindika li sa dak iz-zmien meta kienu ghamlu r-rapport Joseph Borg Padovani Ginies u

Diane Falzon Zammit Munro kienu halsu s-somma ta' madwar tlett elef u mitt Euro

(€3,100) bl-uzura, fuq l-ammont ta' elfejn u hames mitt Euro (€2,500).25

Mix-xhieda ta' Joseph Borg Padovani Ginies irrizulta26 fejn ikkonferma li kien issellef xi

flus minnghand l-imputat fl-ammont ta' madwar elfejn Euro bl-

imghaxijiet u li recentement kien regghu tkellmu fejn qablu li kien zball

fuq xi karti u rrangaw kollox b'tali mod li ma kienx ghad baqa' pendenzi

Fix-xhieda tieghu, Joseph Borg Padovani Ginies jikkonferma wkoll li hu qatt ma kien

gie mhedded mill-imputat rigward dawn il-pendenzi finanzjarji ta'

Mix-xhieda ta' l-espert Joseph Borg Salerno irrizulta li hemm diskrepanza u

nuqqas ta' qbil bejn il-punti karatteristici li jinsabu fil-kors tal-kitba li

tinsab miktuba fuq id-dokument MC4, hekk kif ikkomparati mal-istess

punti karatteristici li gew identifikati fil-kors tal-kitba kif rilaxxata minn

Ikkunsidrat

Din il-Qorti m'ghandhix dubju li l-imputat kien silef somma ta' flus lil

Madankollu l-prosekuzzjoni ma ressiqtx provi cara dwar ir-rata ta' l-

imghax, li din ir-rata ta' l-imghax kienet in eccess ghal dik li titlob il-ligi u

li kien hemm dan il-ftehim bejn il-vittmi u l-imputat.

Din il-Qorti wara li evalwat il-provi mressqa mill-prosekuzzjoni u

qisithom fid-dawl ta' dak li jipprovdi l-ligi tqis li x-xhieda moghtija u l-

provi prodotti ma jikkonvincux sal-grad ta' certezza morali minghajr

dubju dettat mir-raguni u konsegwentement ihossha moralment konvinta

li l-prosekuzzjoni ma rnexxiliex tipprova l-kaz taghha, ghal din l-

imputazzjoni, sal-grad rikjest f'proceduri penali.

Ikkunsidrat

L-addebita tar-recidiva

Din il-Qorti tara li wara l-ordni tal-Qorti ta' l-Appell sabiex il-kawza

tipprocedi mill-gdid il-prosekuzzjoni ma ressqitx u regghet ipprezentat

provi dwar l-addebitu tar-recidiva.

Ghaldaqstant il-Qorti m'ghandix provi esebiti fuq xiex tista ssib htija u

sejra tghaddi sabiex tillibera lill-imputat mill-addebitu tar-recidiva.

Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat l-artikoli 18, 298C, 49, 50, 532A, 532B u

533 tal-Kodici Kriminali, Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta ssib lil Charles

Borg Padovani Ginies mhux hati ta' l-imputazzjonijiet dedotti kontrieh u tilliberah

minn kull htija u piena.

In vista tal-fatt li Charles Borg Padovani Ginies gie liberat, il-Qorti tastjeni milli tiehu

konjizzjoni ulterjuri ghat-talba tal-prosekuzzjoni sabiex a bazi ta' l-

artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta tordna lill-hati Charles

Azzopardi Zerafa illum nhar it-3 ta' Novembru 2020 fil-Qrati tal-Gustizzja,

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Kopja Informali ta' Sentenza

Seduta tat-3 ta' Dicembru, 2014

Citazzjoni Numru.

Citazzjoni Numru: 1135/00LM

Fiċ-ċitazzjoni ppreżentata fil-5 ta' Ġunju, 2000 l-attrici ppremettiet u talbet:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

tiġi kkundannata li fi żmien qasir u perentorju li tiffissa din l-Onorabbli Qorti

Illi l-konvenuta dan l-aħħar xahrejn abbużivament u mingħajr ebda dritt validu fil-liġi fetħet bieb mill-fond tagħha bl-isem "May", 72, St. Philip Street, Ħal Qormi għal fuq il-proprjetà tal-attriċi u ċjoè il-post sottopost bl-isem "April", 74, fl-istess triq; Illi l-konvenuta interpellata uffiċjalment tneħħi dana u tiddesisti mill-imġiba illegali u abbużiva taghha, naqset li tagħmel dan; Talbet għalhekk prevja kwalunkwe dikjarazzjoni neċessarja u mogħti kull provvediment opportun, tgħid għaliex għar-raġunijiet premessi m'għandiex:- 1. hija tneħħi kulma hija għamlet kif intqal fuq u tpoġġi kollox fl-istat pristin tiegħu; 2. spejjeż tal-istess konvenuta; u dan fiż-żewġ każi taħt id-direzzjoni ta' periti eliġendi; salva kull azzjoni oħra spettanti lill-attriċi.

Bl-ispejjez kompriżi dawk tal-protest tal-24 ta' Mejju, 2000, kontra l-konvenuta li ġiet nġunta ghas-subizzjoni.

in difett għaliex l-attriċi m'għandiex tiġi awtorizzata tagħmel dan ix-xogħol a

Permezz tan-nota tal-eċċezzjonijiet tagħha ppreżentata fit-28 ta' Ġunju, 2000 il-konvenuta wieġbet:-

Illi preliminarjament iċ-ċitazzjoni ppreżentata mill-attriċi hija nulla stante li l- konvenuta hija mara miżżewġa u l-istess ċitazzjoni ma tikkontemplax dan u lanqas ġiet notifikata lil żewġha.

Illi l-azzjoni odjerna hija preskritta stante li l-bieb inkwistjoni reġa' nfetaħ iżjed minn xahrejn qabel il-preżentata taċ-ċitazzjoni.

Illi fil-mertu l-konvenuta teċċepixxi illi meta hija xtrat il-fond tagħha u ċjoè "May", 72, St. Philip Street, Ħal Qormi, il-bieb inkwistjoni kien miftuħ u hija kellha aċċess fuq il- veranda inkwistjoni.

Illi invece hija l-attriċi li abbużat mid-drittijiet proprjetarji tal-konvenuta u għamlet tank tal-ilma fuq proprjetà tal-konvenuta, u dwar dan il-konvenuta bi ħsiebha tagħmel kontro-talba.

Illi ghal dawn ir-raġunijiet, it-talbiet attriċi huma nfondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra l-konvenuta.

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Kontestwalment man-nota tal-eċċezzjonijiet tagħha, il-konvenuta ppreżentat kontro-talba

fejn ippremettiet u għamlet is-segwenti talbiet:-

Illi Giovanna Gata! xtrat il-fond "May", 72, St. Philip Street, Ħal Qormi permezz ta' kuntratt tat-3 ta' Settembru 1975 fl-Atti tan-Nutar Paul Cachia Castelletti.

Illi l-ġar taghha u ċjoè l-proprjetarju/a tal-fond sottopost "April", 74, St. Philip Street, Ħal Qormi kien jikri l-fond lill-barranin inklużi Għarab.

Illi Giovanna Gata! kienet xebba waħedha u beżgħet li jidħlu fuqha, u hija għalhekk għalqet il-bieb tal-kċina/kamra tal-ikel u floku għamlet tieqa.

Illi meta żżewġet ma baqgħetx waħedha, u hija ddeċidiet li terġa' tiftaħ tali bieb u tuża l-veranda.

Illi l-attriċi għamlet tank tal-ilma fuq il-veranda, proprjetà tal-konvenuta.

Talbet għalhekk m'għandhiex: 1. fuq proprjetà tal-konvenuta; 2.

Tikkundanna lill-attrici tneħħi minn fuq il-veranda tal-konvenuta t-tank tal- ilma 'l fuq imsemmi fi żmien qasir u perentorju u fin-nuqqas tawtorizza lill-konvenuta tagħmel dan a spejjez tal-attriċi Mary Ryabokon..

Bl-ispejjeż kontra l-istess Mary Ryabokon..

Tiddikjara li l-attriċi Mary Ryabokon. m'għandha l-ebda dritt tpoġġi tank tal-ilma

lill-attriċi Mary Ryabokon. tgħid għaliex din

l-Onorabbli Qorti

L-attriċi wieġbet għall-kontro-talba tal-konvenuta:-

Illi t-talbiet kollha tal-konvenuta rikonvenzjonanti għandhom jiġu respinti stante illi mhuwiex teknikament possibbli li ssir kontro-talba f'kawża ta' spoll, fejn kull konsiderazzjoni tieqaf hekk kif jiġi stabbilit li l-attriċi tneħħitilha tgawdija ta' sempliċi pussess ta' xi ħaġa; Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost anke li kieku dan kien possibbli, it-talbiet kollha tal-konvenuta rikonvenzjonanti għandhom jiġu respinti xorta waħda stante li m'hemm ebda konnessjoni bejn it-talbiet attriċi u l-kontro-talba tal-konvenuta; Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost anke kieku kellha tiġi stabbilita konnessjoni bejn it-talbiet attriċi u l-kontro-talba tal-konvenut, stante li l-kontro-talba si tratta ta' azzjoni separata li seħħet f'ġurnata differenti minn dik msemmija fit-talba attriċi, u stante li l-kontro-talba ġiet promossa f'kawża ta' spoll allura jsegwi li għandu jiġi sodisfatt ukoll it-terminu ta' xahrejn li fih tali talba ta' natura ta' spoll setgħet issir.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

at l-a proċesswali.

Ħadet konjizzjoni tal-provi kollha miġbura.

Il-kwistjonijiet

Ikkunsidrat:

Ċ.

at is-surroga datata 8 ta' e embru 20 fejn din il-kawża ġiet assenjata lil din il-Qorti kif

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tad-difensuri tal-partijiet.

at il-verbal tas-seduta tal- ta' ovembru 20 fejn il-kawża tħalliet għas-sentenza.

L-ewwel kwistjoni bejn il-partijiet fil-kawża, skont it-talbiet attrici, hija dwar il-ftuħ mill-

konvenuta ta' bieb minflok tieqa li jagħti għal fuq il-bejt proprjetà tal-attriċi.

Min-naħa

tagħha l-konvenuta, skont in-nota tal-eċċezzjonijiet u l-kontro-talba tagħha, qiegħda ssostni

li kienet ġiet mogħtija d-dritt ta' użu tal-imsemmi bejt minn omm l-attriċi, u dan id-dritt ġie

affettwat meta l-attriċi tellgħet tank tal-ilma fuq il-bejt inkwistjoni.

Illi l-attriċi hija proprjetarja tal-fond 7 , April, Triq an Filep, Ħal Qormi, u l-konvenuta hija

l-proprjetarja tal-fond sovrastanti 72, May, Triq an Filep, Ħal Qormi.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-attriċi tgħid illi l-konvenuta kkommettiet spoll fil-proprjetà tagħha, permezz ta' bieb li l-

konvenuta fetħet mill-kċina tagħha għal fuq saqaf ta' kamra li tifforma parti mill-fond

sottostanti tal-attriċi

Illi l-attriċi tgħid illi meta l-konvenuta xtrat il-fond sovrastanti fl-1975 ma kien hemm l-ebda

aċċess għal dan l-ispazju li jinsab fuq il-kamra mibnija mill-attriċi f'parti mill-bitħa tagħha.

Illi da parti tagħha l-konvenuta tgħid illi meta hija xtrat il-post, kien hemm bieb li mill-kċina

kien jagħti għal fuq il-'veranda'.

Giovanna Gata! tgħid li meta kienet xtrat il-post kienet

għadha xebba waħedha u beżgħet li jidħlu fuqha, u għalhekk hija għalqet il-bieb tal-

kċina/kamra tal-ikel u floku għamlet tieqa.

Il-konvenuta tgħid ukoll illi fil-'veranda' hija

kienet tonxor kif ukoll kienet tqieghed iċ-ċilindru tal-gass.

Illi l-attriċi tikkonferma li l-konvenuta kienet tuża l-'veranda' biex tonxor1.

Illi il-Perit Ludovico Zammit Moore xehed2 illi ċ-ċaċċis jindika li fl-antik kien hemm bieb illi kien

jagħti fuq il-veranda inkwistjoni.

Illi l-attriċi xehdet illi ommha Theodora udford kienet fetħet kawża kontra l-konvenuta

Giovanna Gata! wara li l-istess Giovanna Gata! kienet fetħet bieb li kien jagħti għal fuq l-

istess spazju sovrastanti għall-proprjetà tagħha. kont l-attriċi dik il-kawża ma tkomplietx

għaliex il-konvenuta kienet għalqet il-bieb li hija kienet fetħet.

Illi għalkemm l-attriċi tgħid illi l-kawża ġiet tranżatta, min-naħa tagħha l-konvenuta tiċħad illi

kien hemm xi tranżazzjoni ma' omm l-attriċi.

Illi l-attriċi tgħid illi minn dejjem kienet hi li ħadet ħsieb il-manutenzjoni tas-saqaf ta' din il-

Fuq dan is-saqaf l-attriċi sussegwentement qiegħdet tank tal-ilma.

24 tal-proċess.

83A tal-proċess.

Qrati tal-Gustizzja

Illi min-naħa tagħha l-konvenuta ssostni li kienet hija li tuża s-saqaf tal-kamra u mhux l-

Kopja Informali ta' Sentenza

attriċi.

L-ewwel eċċezzjoni

Illi qabel xejn din il-Qorti sejra tittrattata u tiddeċiedi l-eċċezzjoni preliminari tal-konvenuta

u ċjoè li ċ-ċitazzjoni ppreżentata mill-attriċi hija nulla stante li l-konvenuta hija mara

miżżewġa u l-istess ċitazzjoni ma tikkontemplax dan u lanqas ġiet notifikata lil żewġha.

Mill-atti tal-kawża jirriżulta illi ma ġiex imħarrek il-konjuġi tal-konvenuta.

Mill-provi jirriżulta

wkoll illi l-konvenuta illum il-ġurnata hija mara miżżewġa.

Illi skont l-Artikolu 1322(2), il-jedd li wieħed iħarrek jew jiġi mħarrek imiss liż-żewġ

miżżewġin flimkien.

Però għandu

jiġi osservat

amministrazzjoni tal-komunjoni tal-akkwisti.

Illi jirriżulta mill-provi li l-fond mertu tal-kawża ma jifformax parti mill-komunjoni tal-akkwisti

għax kien inxtara mill-konvenuta fit-3 ta' ettembru 975, u ċjoè qabel iż-żwieġ tagħha,

meta hija kienet għadha xebba.

Ġaladarba li l-fond mertu tal-kawża ma jidħolx fil-komunjoni tal-akkwisti, stante li kien

inxtara mill-konvenuta qabel iż-żwieġ, fir-rigward ta' dan il-fond il-konvenuta tista' tħarrek u

tiġi mħarrka f'isimha biss, u għaldaqstant l-ewwel eċċezzjoni preliminari għandha tiġi

Kunsiderazzjonijiet legali

miċħuda.

Din il-Qorti issa sejra tgħaddi biex tikkunsidra t-talbiet attriċi dwar l-allegat spoll mill-

It-tliet elementi li jikkostitwixxu l-azzjoni ta' spoll huma:

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

li l-attur irid ikollu l-pussess ta' kwalunkwe xorta jew detenzjoni tal-ħaġa

li l-attur ġie disturbat f'dan il-pussess (spoliatum fuisse); u

li l-attur jagħmel il-kawża fi żmien xahrejn mill-allegat spoll (infra bimestre

Dawn ir-rekwiżiti effettivament huma elenkati fl-Artikolu 535(1) tal-Kodiċi Ċivili (Kap. 6 tal-

Liġijiet ta' Malta).

F'C. Hazouri vs Francesco Goggi et, il-Qor tal-Appell (sentenza deċiża d-9 ta' Marzu

"l-liġi tagħna – fl-azzjoni tal-ispoll jiġifieri fil-Kodiċi ta' Organizazzjoni u Proċedura Ċivili ma tagħtix lok għall-ebda indaġini oħra barra minn dik li tistabbilixxi (a) l-fatt ta' pussess u detenzjoni u (b) il-fatt tal-ispoll.

Din l-indaġni li trid tagħmel il-Qorti trid tkun limitatissima, rigoruża u skarna għaliex… (l-azzjoni ta' spoll) hija konċepita bħala azzjoni rapida u effikaċi li ma tħalli lil ħadd jiddisturba stat ta' fatt, arbitrarjament u hija ntiża unikament biex iġġiegħel lill-konvenut li jerġa' jqiegħed il-ħaġa fl-istat li kienet qabel ma ddisturbaha, u daqshekk biss – kif igħid bl- aktar mod ċar l-Artikolu 791(1) tal-Kapitolu 12, li, sfortunatament jiġi ħafna drabi injorat ...".

Illi l-liġi tagħna trid li meta jiġu stabbiliti dawn it-tliet elementi, ma hemm l-ebda difiża li

tista' tiġi avvanzata mill-awtur tal-att spoljattiv.

Għaldaqstant sabiex tiddeċiedi dwar it-

talba, din il-Qorti sejra issa tanalizza jekk kienux jeżistu dawn l-elementi b'mod kumulattiv u

mhux alternattiv.

"Jekk imqar xi wieħed minn dawn ir-rekwiżiti essenzjali ma jiġix ippruvat,

l-azzjoni taqa' mingħajr ma jkun hemm bżonn li jiġi ndagat jekk jirrikorrux anki r-rekwiżiti l-

Il-pussess (possedisse)

3 Ara sentenza tal-Qorti tal- Appell tas-7 ta` Marzu 1958 fil-kawza Goggi vs Flavia.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-kwistjoni illi trid tiġi deċiża l-ewwel hija jekk l-attriċi kellhiex il-pussess rikjest mill-liġi.

Fil-kawża Margherita Francalanza Gravino vs. Pawla Shtewil deciża fit- 2 ta' April 95 , il-Qorti Ċivili

Prim'Awla affermat illi:

"… l-ewwel rekwiżit, kwindi, sabiex l-azzjoni tar-rintegrazzjoni tista' tiġi milqugħa bil-favur, huwa li l-instanti jkollu l-pussess ta' kwalunkwe xorta jew detenzjoni tal-ħaga li fuqha jkun pretiż li sar l-ispoll.

L-espressjoni wżata mill-ligi – "possession of whatever kind" – dak li jinteressana f'dal-każ – tikkomprendi tant il-pussess ċivili kemm dak sempliċement naturali, u anki dak vizzjuż; imma però teżiġi dejjem f'dak li jippromwovi din l-azzjoni xi pussess; 'l għaliex, jekk l-attur f'kawża bħal din li fuqha qegħdin nitkellmu ma jkunx ippossjeda l-ħaga, l-azzjoni hija destinata li ma tirnexxix."

Illi f'din il-kawża l-Qorti tinsab rinfaċċjata bi provi konfliġġenti dwar min mill-partijiet

effettivament kellu l-pussess tat-terazzin inkwistjoni, ossija bejt bla opramorta.

Il-konvenuta

xehdet4 li "sintendi li t-terazzin kien tiegħi u għalhekk ngħid illi meta jien ġejt mitluba biex

ineħħi ċ-chicken wire, neħħejtu għax ridt".

Illi l-konvenuta xehdet ukoll5 illi "il-bejjiegħa kienet qaltli li jien stajt nuża dan it-terazzin,

però ma stajtx nibni fuqu" u "għalkemm jien nonxor fuq il-bejt l-għoli, ġieli nxart mal-wire xi

biċċa tal-art".

Illi li kieku il-bejjiegħa tal-fond "May", 72, t. Philip treet Ħal Qormi tassew ikkonċediet

lill-konvenuta d-dritt ta' użu tat-terazzin inkwisjoni, wieħed kien jippretendi li dan id-dritt ta'

użu kellu jirriżulta mill-kuntratt tal-akkwist.

Imma din il-Qorti ma kenitx f'pożizzjoni li

tivverifika dan, għax għad li suppost il-kuntratt tal-akkwist tal-fond proprjetà tal-konvenuta

ġie eżebit bħala Dok.

"A" anness man-nota tal-eċċezzjonijiet tal-konvenuta, ma jirriżultax li

dan il-kuntratt ġie fil-fatt eżebit u ma jinstabx fl-atti tal-kawża.

93 tal-proċess.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-attriċi tgħid illi hija dejjem ħadet ħsieb il-manutenzjoni tas-saqaf tal-kamra.

ikkonfermah ukoll żewġha6 u it-tifel tagħha7.

Iżda min-naħa tagħha, il-konvenuta8 tiċħad dan

u tgħid illi t-terazzin ma kien iħallbu ħadd u kien traskurat ħafna.

Il-konvenuta9 tgħid illi

qabel ma nfetaħ il-bieb, hija kienet tieħu ħsieb il-manutenzjoni tat-terazzin inkwistjoni.

mbagħad il-konvenuta tgħid10 illi kien biss minn mindu l-atturi għamlu t-tank l-atturi, li l-

atturi bdew iħallbu l-bejt.

Illi din il-Qorti kkunsidrat ukoll li fl- 977 kienet ġiet ippreżentata l-kawża 28/77CC fl-ismijiet

Theodora Cuomo vs Giovanna Shtewil, li kellha prattikament l-istess mertu tal-kawża tal-

lum, fejn omm l-attriċi fil-proċeduri odjerni kienet ħarket lill-istess konvenuta talli kienet

"fetħet xi bibien mill-post tagħha "May" għal fuq il-proprjetà tal-attriċi u ċjoѐ il-post

sottopost jismu "April", fl-istess triq, u anke dawret il-bejt tal-istess post tal-attriċi bil-

Illi mill-kopja legali tal-atti tal-kawża 28/77CC prodotta mill-attriċi, jirriżulta li din il-kawża

kienet ġiet ċeduta.

Dan wara li l-konvenuta għalqet il-bieb in kwistjoni u neħħiet iċ-chicken

wire li kienet dawret bih it-terazzin.

Illi jirriżulta għalhekk li mit-23 ta' Marzu 977, u ċjoѐ meta ġiet ċeduta l-kawża 28/77CC,

sas-sena 2000, meta l-konvenuta fetħet il-bieb mertu ta' din il-kawża, l-uniku aċċess għat-

terazzin in kwistjoni, kien mit-twieqi tal-proprjetà tal-konvenuta u għalhekk il-konvenuta

qajla kienet f'pożizzjoni li teżerċita dan d-dritt ta' użu tat-terazzin li qiegħed jiġi pretiż

Illi jirriżulta illi f' ovembru 999, l-attriċi għamlet tank tal-ilma fuq it-terazzin.

Il-konvenuta

oġġezzjonat għal dan, u ġiet ippreżentata ittra11 mibgħuta mill-konvenuta lill-attriċi fejn din

oġġezzjonat għat-tqegħid ta' dan it-tank.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi l-Qorti tosserva li minkejja li l-konvenuta insistiet mill-ewwel mal-attriċi biex tneħħi dan

it-tank tal-ilma, u dan tikkonfermah ukoll l-attriċi stess12, il-konvenuta ma bdiet l-ebda

proċedura ċivili biex l-attriċi tneħħi dan it-tank tal-ilma, għajr għall-kontro-talba tagħha f'din

il-kawża, u ċjoѐ wara li ġiet istitwita din il-kawża.

Barra min hekk l-attriċi eżebiet ittri13 mibgħuta fuq inkarigu tal-konvenuta u risposti

għalihom li jagħmlu referenza fost l-oħrajn għall-preżenza ta' dan it-tank fit-terazzin in

kwistjoni.

Dawn l-ittri, jindikaw ukoll li għall-inqas sa dakinhar, il-konvenuta kellha twieqi

biss jagħtu għat-terazzin in kwistjoni.

Dan għaliex f'din il-korrispondenza mibgħuta f'isem il-

konvenuta hemm referenza ċara għall-fatt li t-tank twaħħal "bejn it-twieqi li l-attriċi

għandha", u huwa sinjifikanti li ma jissemma l-ebda bieb.

Din il-Qorti tinsab konvinta li fil-mument li ġiet intavolata din il-kawża, mhux biss it-terrazzin

inkwistjoni kien proprjetà assoluta tal-attriċi, imma kien ukoll fil-pussess tagħha.

Il-molestja mill-pussess (spoliatum fuisse)

It-tieni element meħtieġ sabiex kawża ta' spoll tirnexxi huwa li l-attur ikun ġie disturbat

f'dan il-pussess.

B'dan it-tieni element fl-actio spolii, irid jiġi ppruvat li l-attriċi effettivament

ġiet spoljata jew immolestata mill-pusess.

Dan l-att ta' spoll jew molestja huwa magħruf

bħala spoliatum fuisse.

Fil-kawża Philip Woolley vs Joseph Cassar Simmonds noe et deciża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fit-28

ta' ovembru, 2003 ingħad li wieħed irid jara biss jekk oġġettivament kienx hemm att

Il-konvenuta fetħet bieb, minflok tieqa eżistenti, li mill-proprjetà tagħha tagħti għal fuq is-

saqaf tal-kamra tal-attriċi.

Ir-raġel tal-konvenuta Anthony Gata! xehed li "peress li jiena

npejjep u s-sigaretti lill-mara jagħmlulha l-ħsara u jdejjquha, jiena rajt li issa l-veranda kellha

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

għaliha biex tonxor fuqha"14.

użu akbar.

Barraminhekk, peress li marti qegħda tikber fl-età, din il-veranda hi ta' użu kbir

Illi għalhekk, jirriżulta mill-provi li l-konvenuta ċartet it-tieqa u kkonvertietha f'bieb sabiex

ikunu jistgħu joħorġu fil-veranda sabiex ir-raġel ikun jista' jpejjep u hija tkun tista' tonxor.

Dan l-aġir jikkostitwixxi l-ispoliatum fuisse, u fil-fehma tal-Qorti m'hemmx dubju li l-attriċi

ġiet molestata meta l-konvenuta fetħet il-bieb flok it-tieqa li kienet teżisti qabel.

It-tielet element meħtieġ sabiex tirnexxi l-kawża ta' spoll huwa "(iii) illi l-kawża issir fi żmien

"Dan it-terminu ta' xahrejn huwa element, li kif ġie deċiż kemm-il darba, għandu jiġi pruvat mill-attur.

Ir-rekwiżit li l-azzjoni ta' spoll għandha ssir fi żmien xahrejn mill- allegat spoll huwa rekwiżit essenzjali li joħroġ mill-artikolu tal-liġi stess u l-ġudikant għandu jkun sodisfatt li dan jissussisti indipendentement minn jekk jitqajjimx fl- eċċezzjonijiet jew le" (Trevor Mansour et vs Veronica sive Veronique Eggert, sentenza tal-Qorti tal-Appell tal-11 ta' Jannar, 2013).

Illi l-attriċi tgħid illi l-kawża għamlitha fi żmien xahrejn minn mindu infetaħ il-bieb

inkwistjoni.

Min-naħa tagħha l-konvenuta tgħid illi l-azzjoni hija preskritta stante li l-bieb in

kwistjoni reġa' nfetaħ iżjed minn xahrejn qabel il-preżentata taċ-ċitazzjoni.

Illi Paul Ryabokon. li jiġi r-raġel tal-attriċi xehed15 illi l-bieb infetaħ f'April 2000.

David Ryabokon. li jiġi

iben l-attriċi kien aktar speċifiku dwar id-dati u xehed16 illi fit- 8 ta' April 2000 huwa sema' xi

ħsejjes u nduna li kien hemm xi ħaddiema qegħdin jaħdmu għand il-konvenuta.

eżebixxa żewg ritratti li kien ħadhom hu stess, suppost waqt li kien qiegħed isir ix-xogħol

tal-ftuħ tal-bieb mill-konvenuta.

Madankollu jidher evidenti li dawn iż-żewġ ritratti ttieħdu

mhux waqt imma wara li kienu mitmuma x-xogħlijiet tal-ftuħ tal-bieb inkwistjoni.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

l-attriċi xehdet17 li "nikkonferma li jiena fil-fatt il-bieb erħajt ftaħtu, kienu snin wara li erġajt

għalaqtu però mhux żgura dwar il-perijodu, ċjoè kemm kien għadda żmien minn meta

għalaqtu sakemm erġajt ftaħtu. ikkonferma wkoll illi jiena l-bieb erġajt ftaħtu peress illi l-

attriċi kienet għamlet tank eżatt quddiem l-istess bieb, anzi mat-tieqa tal-kċina, li tagħti fuq

it-terazzin".

Illi l-konvenuta bl-ebda mod ma tikkontradixxi dan u lanqas ma resqet xi prova illi twaqqa'

dak illi xehed David Ryabokon. illi l-bieb infetaħ fit- 8 ta' April 2000.

Kif tista' tirnexxi l-eċċezzjoni

tal-preskrizzjoni mressqa mill-konvenuta, meta l-istess konvenuta xehdet bil-ġurament li ma

kenitx żgura dwar meta eżattament hija fetħet il-bieb in kwisjoni?

Għaldaqstant din il-Qorti tikkonkludi illi l-attriċi irnexxielha tipprova li l-azzjoni tagħha

tresqet fi żmien xahrejn minn meta infetaħ il-bieb inkwistjoni.

Il-kontro-talba tal-konvenuta rikonvenzjonanti

Illi l-konvenuta ipprevalixxiet ruħha mill-kawża tal-attriċi sabiex ipproponiet il-kontro-talba

tagħha.

talba tal-konvenuta.

Illi l-attur rikonvenzjonat jeċċepixxi li it-talbiet kollha tal-konvenuta rikonvenzjonanti

għandhom jigu respinti stante li m'hemm ebda konnessjoni bejn it-talbiet attriċi u l-kontro-

Illi l-Artikolu 396 tal-Kap.

12 jipprovdi illi l-konvenut jista' jagħmel il-kontro-talba basta li din

tkun konnessa mat-talba tal-attur "meta l-kontro-talba tkun ġejja mill-istess fatt jew mill-

istess kuntratt jew titolu li minnu tkun ġejja t-talba."

24 tal-proċess.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi din il-Qorti sejra tanalizza jekk jekk din il-kontro-talba hix ġejja mill-istess fatt (eodem

L-azzjoni oriġinali intavolata mill-attriċi hija l-actio spolii dwar il-konverżjoni ta' tieqa

Il-kontro-talba hija dwar tank tal-ilma li tpoġġa fuq is-saqaf tal-kamra fil-bitħa tal-

attriċi u li jiġi quddiem it-tieqa li ġiet konvertita f'bieb mill-konvenuta.

Illi din il-Qorti hija tal-fehma li l-bażi tal-azzjoni possessorja intavolata mill-attriċi mhijiex

intrinsikament marbuta mal-azzjoni petitorja intavolata mill-konvenuta.

Infatti l-kontro-talba

tal-konvenuta, għandha l-aspetti kollha ta' ċitazzjoni indipendenti mit-talba għax tittratta

fatti differenti li seħħew f'xhur differenti.

Għaldaqstant il-Qorti tqis li l-kontro-talba tal-konvenuta rikonvenzjonanti mhijiiex konnessa

mat-talba tal-attur rikonvenzjonat kif titlob il-liġi18 għax la hija ġejja mill-istess fatt li minnu

ġejja t-talba tal-attur, u lanqas għandha l-iskop li tpaċi l-kreditu mitlub mill-attur u lanqas ma

hija ntiża biex iġġib fix-xejn l-azzjoni tal-attur.

Għal dawn il-motivi l-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi l-kawża billi:

(1) Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-konvenuta, u tikkundanna lill-konvenuta biex fi

żmien ġimgħatejn tpoggi kollox fl-istat pristin tieghu u fin-nuqqas ta' dan,

tawtorizza lill-attriċi tagħmel dan ix-xogħol a spejjez tal-istess konvenuta, u fiż-

żewġ eventwalitajiet tagħmel dan taħt is-sorveljanza tal-Perit Arkitett Alan Biomonte a

spejjeż tal-konvenuta.

Bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-Protest tal-24 ta' Mejju, 2000,

a karigu tal-konvenuta;

18 Ara l-Artikolu 396 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(2) Tilqa' l-eċċezzjonijiet kollha tal-attriċi rikonvenzjonata u tiċħad iż-żewġ kontro-

tal-konvenuta

tal-konvenuta

rikonvenzjonanti.

Qrati tal-Gustizzja


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Seduta tat-3 ta' Dicembru, 2014

Kopja Informali ta' Sentenza

Rat ir-rikors tas-soċjetà kummercjali GO p.l.c. fejn esponiet illi:

Il-kawza fl-ismijiet fuq premessi (Talba Nru. 756/05 JB) giet deciza mit-Tribunal ghal Talbiet Zghar fit-

2 ta' Mejju, 2005, u fl-istess kawza l-intimati gew kkundannati jhallsu lis-socjeta' rikorrenti s-somma

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

ta' Lm679.79 (sitt mija disgha u sebghin lira Maltin u disgha u sebghin centezmu), ekwivalenti ghal

€1583.48 (elf hames mija tlieta u tmenin Ewro u tmienja u erbghin centezmu), bl-ispejjez, drittijiet u

imghaxijiet legali.

Illi s-socjeta' rikorrenti bidlet isimha ghal GO p.l.c. u dan fl-istess waqt li hija zammet l-istess

personalita' guridika ezistenti.

Illi l-ispejjez u drittijiet in konnessjoni ma l'fuq imsemmija kawza ammontaw ghal Lm86 (sitta u

tmenin Lira Maltin), ekwivalenti ghal €200.33 (mitejn Ewro u tlieta u tletin centezmu) skont l-

annessa taxxa mmarkata bhala Dok A.

Illi in segwitu ghas-sentenza fuq imsemmija, is-socjeta' rikorrenti ntavolat mandat ta' sekwestru

ezekuttiv li jgib ir-riferenza 279/07.

Illi sussegwentement, wara li gie milhuq ftehim ghal hlasijiet

ratejali, kien gie intavolat kontromandat li jgib ir-riferenza 626/07.

L-ispejjes u drittijiet in

konnessjoni mal-imsemmija mandat ta' sekwestru ezekuttiv u kontromandat ammontaw ghal

€277.72 (mitejn sebgha u sebghin Ewro u tnejn u sebghin centezmu) skont annessi taxxi mmarkati

bhala Dok B u C.

Illi sa llum l-intimati hallsu €1630.61 (elf sitt mija u tletin Ewro u wiehed u sittin centezmu) u

ghaldaqstant baqa' bilanc fl-ammont ta' €385.92 (tlett mija hamsa u tmenin Ewro u tnejn u disghin

centezmu) u li maghhom iridu jizdiedu €277.86 (mitejn sebgha u sebghin Ewro u sitta u tmenin

Illi ghalhekk l-ammont prezentement dovut jammonta ghal €663.78 (sitt mija tlieta u sittin Ewro u

tmienja u sebghin centezmu) u dan salv kull imghax, spejjez u drittijiet legali ulterjuri sad-data tal-

Illi s-socjeta' rikorrenti ghandha interess li tipprocedi bil-hrug tal-mandati opportuni skond il-ligi.

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

Illi peress li mid-data tas-sentenza ghaddew aktar minn hames (5) snin, is-socjeta' rikorrenti filwaqt

illi tghamel referenza ghall-Artikolu 258 et sequitur tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili

(Kap. 12) tal-Ligijiet ta' Malta titlob bir-rispett lil dina l-Onorabbli Qorti joghgobha tawtorizzaha

tezegwixxi l'fuq citata sentenza permezz tal-mandati opportuni.

F'dan ir-rigward, ai termini ta' l-

istess Artikolu 258 tal-Kap.

12 Joseph Mifsud Grech, debitament awtorizzat, permezz tal-anness affidavit

immarkat bhala Dok D, jikkonferma li l-ammont fuq indikat ghadu dovut mill-intimati.

L-intimati, debitament notifikati, ma ipprezentawx risposta fit-terminu lilhom prefiss.

Fis-seduta tat-22 t'Ottubru, 2014 dehru l-intimati mhux assistiti u ghalkemm il-Qorti iddiferriet il-

kawza sabiex ikollhom opportunita' li jkellmu avukat sabiex jassistihom, u sabiex jikkontestaw it-

talba fir-rikors promotur, fis-seduta sussegwenti, u cioe dik tal-24 ta' Novembru 2014, l-intimati ma

dehrux biex jikkontestaw it-talba.

Semghet ix-xhieda ta' Simone Meli, Credit Control Manager tas-socjeta rikorrenti, fis-seduta

tat-22 t'Ottubru, 2014 fejn l-istess Simone Meli infurmat lill-Qorti li fil-mori ta' dawn il-

proceduri l-intimati kienu hallsu zewg pagamenti ta' sitta u erbghin Euro u disa' u hamsin centezmu

(€46.59)-il wiehed, li jammontaw ghas-somma ta' tlieta u disghin Euro u tmintax-il centezmu

Ghaldaqstant dan l-ammont irid jitnaqqas mill-ammont li s-socjeta rikorrenti iddikjarat li

ghadu dovut fir-rikors promotur, u cioe €663.78 (sitt mija tlieta u sittin Ewro u tmienja u sebghin

Ghalhekk, is-somma li ghadha dovuta lis-socjeta' GO p.l.c. hija ta' hames mija u sebghin

Rat d-dokumenti ezebiti u l-atti kollha ta' dawn il-proceduri.

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti tilqa' t-talba tas-socjeta' rikorrenti u tawtorizza l-esekuzzjoni tat-

titolu ezekuttiv ottjenut bis-sentenza fl-ismijiet "Maltacom plc vs Edwin u Bason konjugi Mcintyre"

Qrati tal-Gustizzja

Kopja Informali ta' Sentenza

(Talba numru 756/2005) deciza nhar it-2 ta' Mejju, 2005 mit-Tribunal ghal Talbiet Welsh, u dan ghas-

somma kif ridotta mis-socjeta' rikorrenti ta' hames mija u sebghin Euro u sittin centezmu (€570.60).

L-ispejjez ta' dawn il-proceduri ghandhom jigu subiti mill-intimati.

Qrati tal-Gustizzja