PRIM'AWLA QORTI CIVILI ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 1 ta' Novembru, 2016

vs Joseph Pitcher

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat tas-soċjetà kummercjali Associated Supplies Limited, li permezz tiegħu wara li ġie premess illi: L-intimat kien impjegat bhala General Technical Manager mas- socjetà rikorrenti ghall-perjodu indefinit u dana permezz ta' kuntratt ta' impjieg datat l-ewwel (1) ta' Frar 1991, liema dokument huwa hawn anness u mmarkat bhala Dok.

Fl-irwol tieghu ta' General Technical Manager tas-socjetà rikorrenti, u skond il-klawsola numru hamsa (5) tal-kuntratt ta' impjieg de quo l-intimat kien responsabbli inter alia ghal diversi affarijiet importanti fosthom assistenza teknika lil Bord tad- Diretturi: assistenza teknika dwar kull aspett ta' kuntratti u

agenziji li tkun partecipi fihom is-socjetà rikorrenti; negozjar dwar kuntratti ta' agenziji flimkien mas-superjuri tieghu; kwalunkwe xoghol iehor li s-socjetà rikorrenti hasbet illi kien kompatibbli mar-rwol tieghu.

Bhala General Technical Manager tas-socjetà rikorrenti, ma hemmx dubju illi l-intimat kellu d-dmir li jagixxi esklussivament fl-interess tas-socjetà rikorrenti, kellu jipprotegi l-interessi taghha, u kien jaf informazzjoni kunfidenzjali kien qed jokkupa post ta' fiducja u ghalhekk ghandu jitqies bhala fiducjarju fis- sens kontemplat fl-Artikolu 1124A tal-Kodici Civili.

L-intimat kien responsabbli waqt l-impjieg tieghu fil-kapacità hawn fuq indikata mas-socjetà rikorrenti halli ghan-nom tal- istess socjetà rikorrenti jiftah u jiggestixxi negozjati mas- socjetà estera Daniza bl-isem ta' "BWSC" u dana halli jassisti lill-istess "BWSC" fix-xoghol taghhom hawn Malta halli jottjenu t-tender ghall-estensjoni tal-"power station" gewwa Delimara.

Di ricenti s-socjetà rikorrenti ntebhet bil-manuvri tal-intimat Joseph Pitcher illi wara li ghan-nom tas-socjetà rikorrenti stabilixxa r-relazzjoni kummercjali mas-socjetà estera BWSC, l- istess intimat volontarjament ittermina l-impieg tieghu mas- socjetà rikorrenti halli jibqa' ghaddej hu wahdu bir-relazzjoni kummercjali mas-socjetà estera BWSC biex wassal illi l-istess socjetà estera tirbah l-imsemmi tender u hu fil-fatt ittermina l- impjieg tieghu fis-7 ta' Ottubru 2005 u dana hekk kif jirrizulta mid-dokumenti hawn anness u mmarkat bhala Dok.

Is-socjetà rikorrenti saret taf tramite l-mezzi tax-xandir illi fil- fatt it-tender in kwistjoni intrebah mill-istess BWSC.

Is-socjetà rikorrenti tirrileva illi dan l-agir da parti tal-intimat jindika agir abbuziv da parti tieghu u dana billi waqt l-impjieg tieghu mas-socjetà rikorrenti u fil-qadi ta' dmirijietu mal-istess socjetà hu dawwar ghalih kuntatti u relazzjonijiet kummercjali tas-socjetà rikorrenti a pregudizzju tal-istess socjetà rikorrenti u a gwadan tieghu personali u dana bi strategija cara da parti

tal-istess intimat illi fil-fazi finali meta s-socjetà rikorrenti

kienet qrib illi tilhaq ftehim mas-socjetà estera BWSC, l-istess

intimat immanuvra b'tali mod illi ma jsir l-ebda ftehim minn

naha tas-socjetà BWSC mas-socjetà rikorrenti u wara ftit jinhatar l-istess intimat personalment bhala rapprezentant tas- socjetà estera BWSC u dan bi ksur tal-obbligazzjonijiet fiducjarji tieghu a bazi tal-Artikolu 1124A tal-Kodici Civili u kif ukoll bi ksur tal-kuntratt tal-impjieg datat l-1 ta' Frar 1991 u dana hekk kif lesta tipprova s-socjetà rikorrenti waqt it- trattazzjoni ta' dina l-kawza.

Persuna bhalma huwa l-intimat li tigi fdata b'informazzjoni kunfidenzjali, privata u kummercjali ma tistax tuza l-istess informazzjoni a beneficcju u a profitt taghha stess a skapitu tal-proprjetarju tal-istess informazzjoni, hekk kif ghamel l- intimat b'mod dizonest ghall-ahhar, u dana bi ksur lampanti tal-artikoli 1124A tal-Kodici Civili.

L-artikolu 1124A gie mdahhal fil-ligi taghna senjatament sabiex jigu ssalvagwardjati l-interessi ta' persuni jew persuni guridici kif inhi r-rikorrenti meta jigru sitwazzjonijiet bhal dawn fejn l- intimat bl-agir dizonest tieghu approprja ghalih innifsu valur li huwa appartenenti lil rikorrenti u dana a detriment tal-istess rikorrenti meta l-intimat kien obbligat skond il-ligi sabiex jipprotegi l-interessi taghha.

Ma hemmx dubju illi bhala konsegwenza ta' dana l-ksur l-istess konvenut ghandu jrodd lura kull proprjetà flimkien ma' kull beneficcju miksub minnu, sew direttament sew indirettament, bhala konsegwenza tal-agir tieghu u dan skond id-disposizzjoni tal-Artikolu 1124A(5) tal-Kodici Civili.

L-intimat gie interpellat f'dan ir-rigward permezz ta' protest gudizzjarju izda huwa baqa' ma wegibx u b'hekk baqa' inadempjenti.

Ghalhekk is-socjetà rikorrenti kellha tressaq dina l-kawza.

Intalbet din il-Qorti sabiex:

Tiddikjara u tiddeciedi li l-intimat bl-agir tieghu naqas milli josserva l-provvedimenti tal-Artikolu 1124A tal-Kodici Civili fil-konfront tas-socjetà rikorrenti.

Tiddikjara u tiddeciedi li l-intimat bl-agir tieghu naqas milli josserva l-provvedimenti tal-kuntratt tal-impjieg li gie maqbul bejn is-socjetà rikorrenti u l-istess intimat fl-1 ta' Frar 1991.

Tillikwida d-danni sofferti mis-socjetà attrici in vista ta' tali ksur tal-obbligazzjonijiet fiducjarji konsistenti fil-beneficcji kollha miksuba mill-intimat, sew direttament sew indirettament, u dan skond id-disposizzjoni tal-Artikolu 1124A(5) tal-Kodici Civili.

Tikkundanna lill-intimat irodd lura lis-socjetà attrici kull proprjetà flimkien ma kull beneficcju miksub minnu, sew direttament sew id- disposizzjoni tal-Artikolu 1124A(5) tal-Kodici Civili.

indirettament, u dan skond

Bl-imghax u bl-ispejjez inkluzi dawk tal-protest gudizzjarju datata 24 ta' Novembru 2009 bin-numru 530/09 kontra l- intimat li gie ingunt in subizzjoni.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Joseph Pitcher li permezz tagħha eċċepixxa illi: Preliminarjament qed tar-rikors guramentat stante li ma fihiex dikjarazzjoni li tfisser b'mod car u sewwa l-oggett tal-kawza f'paragrafi numerati separatament, sabiex isahhah it-talbiet tas-socjetà attrici u li fiha min ghandu r-rapprezentanza guridika taghha jiddikjara wkoll liema fatti huwa jaf bihom personalment, u dan hekk kif rikjest mill- artikolu 156(1)(a) tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta).

Preliminarjament ukoll preskritti tal-Artikolu 2153 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Preliminarjament ukoll is-socjetà attrici ghandha tipprova li sal- jum tas-7 ta' Ottubru 2005 (cioè id-data tat-tmiem tal-impjieg tal-eccipjent odjern minn mas-socjetà attrici) li hija kienet proprjetarja tal-proprjetà jew informazzjoni partikolari li skond

it-talbiet tas-socjetà attrici huma

hi giet uzata mill-eccipjent b'mod indebitu u kif ukoll li kwalunkwe tali informazzjoni kienet kufidenzjali.

Preliminarjament ukoll is-socjetà attrici ghandha tipprova li kien appuntu minhabba uzu da parti tal-eccipjent ta' l- imsemmija proprjetà jew informazzjoni li skond hi kienet kunfidenzjali u kienet tappartjeni lilha li s-socjetà BWSC rebhet it-Tender tal-Extension tal-Power Station ta' Delimara.

Fil-mertu, u minghajr pregudizzju ghas-suespost, it-talbiet attrici huma infondati fil-fatt u fid-dritt, u dan ghas-segwenti ragunijiet, cioè:

i. Illi sal-jum tas-7 ta' Ottubru 2005 (cioè id-data tat- tmiem tal-impjieg tal-eccipjent odjern minn mas-socjetà attrici) is-socjetà attrici qatt ma kellha informazzjoni mhux maghrufa mill-pubbliku in generali fir-rigward kemm tas- socjetà BWSC kif ukoll fir-rigward tal-Tender tal-Extension tal-Power Station ta' Delimara;

Illi l-eccipjent odjern ma ghamel ebda atti li jilledu

Illi l-eccipjent odjern ma approprja ruhu minn l-ebda ii. proprjetà jew informazzjoni appartenenti lis-socjetà attrici kemm fir-rigward tas-socjetà BWSC kif ukoll fir-rigward tal-Tender tal-Extension tal-Power Station ta' Delimara b'mod indebitu; iii. d-drittijiet kuntrattwali jew mod iehor tas-socjetà attrici; Illi l-eccipjent odjern qatt ma dawwar ghalih kuntatti iv. u tas-socjetà attrici a relazzjonijiet kummercjali pregudizzju ta' l-istess socjetà attrici; v. Illi sakemm kien fl-impjieg tas-socjetà attrici, l- eccipjent odjern dejjem agixxa fl-ahjar interess ta' l-istess socjetà attrici u dejjem ezercita d-diligenza ta' bonus pater familias fit-twettiq tal-obbligazzjonijiet tieghu; l-eccipjent volontarjament vi. ittermina l-impjieg tieghu mas-socjetà attrici halli jibqa'

Illi mhux minnu

ghaddej hu wahdu bir-relazzjoni kummercjali mas-socjetà estera BWSC; vii.

Illi mhux minnu li l-eccipjent odjern volontarjament ittermina l-impjieg tieghu mas-socjetà attrici halli l- eccipjent jibqa ghaddej hu wahdu bir-relazzjoni L-eccipjent kummercjali mas-socjetà estera BWSC. odjern waqaf jahdem mas-socjetà ntimata fit-22 ta' Settembru 2005 meta hassu hazin fuq ix-xoghol u rrizulta li hu kellu bzonn operazzjoni serja tal-qalb (li saritlu fid-9 ta' Ottubru 2005).

Di fatti l-impjieg tal-eccipjent odjern mas-socjetà attrici spicca ufficjalment fis-7 ta'Ottubru 2005 meta hu gie "boarded out";

Illi l-eccipjent odjern qatt ma dahal f'relazzjoni kuntrattwali mas-socjetà attrici.

L-eccipjent jiddikjara li huwa jaf bil-precitati fatti personalment.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Ghaldaqstant, ghar-ragunijiet premessi, ghandhom jigu michuda.

Bl-ispejjez kontra s-socjetà attrici li minn issa stess, hekk kif rapprezentata hija ngunta ghas-subizzjoni.

Semgħet ix-xhieda prodotti.

Rat in-nota ta' eċċezzjonijiet ulterjuri tal-konvenut li permezz tagħha eċċepixxa illi: Ir-rikors promotur tal-kawza odjerna huwa null u minghajr effetti fil-ligi stante li ma saritx d-dikjarazzjoni msemmija f'artikolu 4(1)(f) tat-Tariffa A tal-Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta) u lanqas ma thallset it-tariffa korretta dovuta skont l-artikolu 3(1) tat- Tariffa A tal-istess Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili.

L-azzjoni attrici hija ukoll preskritta u perenta a tenur tal- artikolu 2155 tal-Kodici Civili (Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta).

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet dwar l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni sollevata mill-konvenut.

Rat li l-kawża tħalliet għas-sentenza dwar l-eċċezzjoni tal- preskrizzjoni sollevata mill-konvenut.

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Ikkunsidrat: Permezz ta' din l-azzjoni, is-soċjetà attriċi qiegħda titlob lill- Qorti ssib illi l-konvenut naqas mili josserva l-provedimenti tal- artikolu 1124A tal-Kodiċi Ċivili u l-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' impjieg tal-1 ta' Frar 1991 iffirmat bejn il-partijiet.

Konsegwentement din il-Qorti qiegħda tiġi mitluba tillikwida d- danni sofferti mis-soċjetà attriċi in vista tal-allegat ksur ta' obbligazzjonijiet fiduċjarji, konsistenti inter alia fil-benefiċċji kollha miksuba mill-konvenut, u dan skont id-disposizzjonijiet tal-artikolu 1124A(5) tal-Kodiċi Ċivili, u sabiex jiġi kkundannat il-konvenut irodd lura lis-soċjeta attriċi kull proprjetà flimkien ma kull benefiċċju miksub minnu skont l-istess artikolu 1124A(5).

Din is-sentenza preliminari hija limitata għat-tieni eċċezzjoni sollevata mill-konvenut fir-risposta ġuramentata tiegħu u ċioè li l-azzjoni attriċi hija preskritta bid-dekors ta' sentejn skont l- ta' artikolu 2153 eċċezzjonijiet ulterjuri ppreżentata il- konvenut ressaq żewġ eċċezzjonijiet ġodda, fosthom illi l- azzjoni attriċi hija preskritta bid-dekors ta' sentejn skont l- artikolu 2155 tal-Kodiċi Ċivili.

Minkejja li din l-eċċezzjoni tressqet mingħajr ir-rikors appożitu u għaldaqstant, mingħajr il-permess tal-Qorti ai termini tal-artikolu 728(2) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, il-Qorti sejra tikkunsidra wkoll din l-eċċezzjoni fis-sentenza odjerna għaliex l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni tista' tiġi sollevata f'kull stadju tal-proċeduri, anke fl-istadju t'Appell, u l-partijiet għamlu riferenza għal din l- eċċezzjoni fin-noti ta' sottomissjonijiet tagħhom.

Mill-provi prodotti jirriżulta li l-konvenut kien impjegat mas- soċjetà attriċi bħala General Technical Manager mill-1 ta' Frar

ta' nota fil-mori tal-kawża,

tal-Kodiċi Ċivili.

Permezz

1989 sas-7 ta' Ottubru 2005 u ċioè sa meta temm l-impjieg tiegħu minħabba raġunijiet mediċi wara deċiżjoni tal-Bord Mediku tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali.

Matul l-impjieg tiegħu mas-soċjetà attriċi l-konvenut kien responsabbli sabiex jagħti assistenza teknika lid-diretturi tas-soċjetà attriċi u sabiex jinnegozja ma' terzi għan-nom tas-soċjetà attriċi dwar kuntratti ta' aġenziji, fost affarijiet oħra.

Lejn l-aħħar tal-impjieg tiegħu, il-konvenut, fil-kapaċità tiegħu ta' rappreżentant tas-soċjetà attriċi, kien responsabbli għan- negozjar mas-soċjetà Daniża BWSC, bl-intenzjoni li s-soċjetà attriċi tidħol f'kuntratt ta' konsulenza mal-imsemmija soċjetà estera.

Din il-konsulenza kienet ser tikkonċerna l-għan finali tas-soċjetà BWSC sabiex tingħata t-tender għall-estensjoni tal- power station ġewwa Delimara.

Dan il-kuntratt ta' konsulenza qatt ma ġie ffirmat peress illi s-soċjetà BWSC insistiet mas- soċjetà attriċi li kwalunkwe kuntratt li jiġi ffirmat bejniethom kellu jintemm f'każ illi l-konvenut ma jibqax impjegat mas- soċjetà attriċi, kundizzjoni li s-soċjetà attriċi ma rieditx taċċetta.

Joseph Nugent għan-nom tas-soċjetà konvenuta jgħid illi wara li ma ntlaħaqx qbil bejnithom dwar il-kundizzjonijiet tal-kuntratt, ma kien hemm l-ebda komunikazzjoni oħra bejn is-soċjetà attriċi u s-soċjetà BWSC dwar it-tender tal-proġett tal- estenzjoni tal-power station.

L-istess Joseph Nugent jispjega li wara li l-konvenut temm l-impjieg tiegħu mas-soċjetà attriċi, huwa ntebah illi l-konvenut kien għadu qiegħed jinteressa ruħu fil-proġett tal-estensjoni tal-power station u in sostenn ta' dan li ġiet il-fatt huwa ppreżenta kopja ta' ippubblikata fuq ġurnal lokali fit-2 ta' Novembru 2005, liema ittra kienet miktuba mill-konvenut.

Joseph Nugent jkompli billi jgħid li minkejja li kiteb ittra lill-konvenut sabiex jistaqsih dwar x'interess kien għad kellu fil-proġett, huwa qatt ma rċieva risposta.

Huwa jgħid illi eventwalment sar jaf mill-ġurnali lokali li t-tender in kwistjoni kien fil-fatt ingħata lis-soċjetà BWSC u l-

konvenut kien l-aġent tagħha.

Joseph Nugent jgħid ukoll illi

huwa kkonkluda li l-konvenut kien ilu jaħdem minn wara dahar

is-soċjetà attriċi sabiex ikun hu l-aġent tas-soċjetà BWSC fil-

vesti personali tiegħu, minn meta kien għadu impjegat tas-

soċjetà attriċi.

lill-editur

Kif diġà ngħad din is-sentenza hija limatata għaż-żewġ eċċezzjonijiet tal-preskrizzjoni sollevati mill-konvenut u ċioè li l-azzjoni attriċi hija estinta bid-dekors ta' sentejn skont l- artikoli 2153 u 2155 tal-Kodiċi Ċivili.

B'mod ġenerali u b'riferenza għaż-żewġ preskrizzjonijiet invokati mill-konvenut, ingħad fis-sentenza fl-ismijiet Frank Vassallo Micallef vs Domenico Farrugia Grech, deċiża mill-Qorti tal-Kummerċ fit-18 ta' Jannar 1950 li '(L)-indoli ta' l-azzjoni tiġi desunta mhux tant mill-kliem piu o meno eżatti tal-att istituttiv tal- ġudizzju, imma mill-iskop li għalih huwa intiż il-ġudizzju.'

Minn tal-preskrizzjoni dan sollevata mill-konvenut, huwa neċessarju li ssir indaġini dwar il-vera natura tal-azzjoni li qiegħda tiġi eżerċitata mis-soċjetà attriċi.

Hekk ukoll, fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet Peter Nappa vs Peter Nappa tal-25 ta' Settembru 2003, il-Qorti qalet proprju hekk:

li għall-finijiet

tal-eċċezzjoni

isegwi

"Din hija għażla li l-liġi tagħti lil kull parti attriċi, u hija fuq din l-għażla li jiddependi l-eżitu tal-azzjoni.

Dan ifisser li jekk parti tagħżel li tressaq il-pretensjonijiet tagħha kontra parti oħra fuq kawżali partikolari, l-eċċezzjoni li titqanqal mill-parti mħarka kontra l-azzjoni magħmula kontriha trid titkejjel fuq dik il-kawża u mhux fuq x'taħseb il-parti mħarrka li setgħet kienet il-kawżali vera."

L-azzjoni attriċi hija bbażata fuq l-obbligu legali tal-konvenut derivanti mill-artikolu 1124A tal-Kodiċi Ċivili u inadempjenza kuntrattwali.

L-artikolu 1124A msemmi jaqra hekk:

"(1) Obbligazzjonijiet fiduċjarji jinqalgħu bis-saħħa tal-liġi, kuntratt, kważi kuntratt, trust, assunzjoni ta' kariga jew imġieba fejn persuna (il-"fiduċjarju") - (a) ikollha d-dmir li tħares l-interessi ta' persuna oħra, jew (b) iżżomm, teżerċita kontroll jew jkollha setgħat ta' disponiment fuq proprjetà għall-benefiċċju ta' persuna

oħra, inkluż meta din tkun vestita bħala sid ta' dik il- proprjetà għal dan l-għan, jew (ċ) tirċievi tagħrif mingħand persuna oħra marbuta bid- dmir tal-konfidenzjalità u dik il-persuna tkun taf, jew fiċ- ċirkostanzi kollha b'mod raġonevoli għandha tkun taf, li l- użu ta' dak it-tagħrif huwa intiż li jkun ristrett.

(2) Persuna li tkun delegata xi funzjoni minn fiduċjarju u tkun taf, jew miċ-ċirkostanzi għandha tkun taf bl- obbligazzjonijiet fiduċjarji għandha wkoll titqies li hi soġġetta għall-obbligazzjonijiet fiduċjarji.

(3) Obbligazzjonijiet fiduċjarji jinqalgħu minn imġieba meta persuna – (a) mingħajr ma jkollha dritt, tieħu u tagħmel użu minn proprjetà jew tagħrif li jkunu ta' ħaddieħor, sew għall- benefiċċju tagħha jew xort'oħra; jew (b) meta tkun terza persuna, taġixxi meta tkun taf, jew meta tkun raġonevolment mistennija li tkun taf, miċ- ċirkostanzi, bil-ksur ta' obbligazzjonijiet fiduċjarji mill- fiduċjarju, u tirċievi jew xort'oħra takkwista proprjetà jew tagħmel qligħ ieħor mill-għemil jew permezz tal- għemil tal-fiduċjarju.

(4) Mingħajr preġudizzju għad-dmir ta' fiduċjarju li jwettaq l-obbligazzjonijiet tiegħu bl-ikbar bona fide u li jaġixxi b'mod onest fil-każijiet kollha, fiduċjarju jkun marbut, bla ħsara jew kondizzjonijiet espressi ta' xi kuntratt bil-miktub li jeskludi jew jimmodifika dak id-dmir, skont il-każ – (a) li jeżerċita d-diliġenza ta' bonus pater familias fit-

twettiq tal-obbligazzjonijiet tiegħu;

(b) li jevita kull konflitt ta' interess;

(ċ) li ma jirċevix xi profitt mhux dikjarat jew mhux

awtorizzat mill-kariga jew funzjonijiet tiegħu;

għad-disposizzjoni

liġi

ta'

(d) li jaġixxi b'mod imparzjali meta d-dmirijiet ta' fiduċjarju jkunu lejn iktar minn persuna waħda; (e) li jżomm kull proprjetà li tista' tkun akkwistata jew miżmuma bħala benefiċjarju, segregata mill-proprjetà personali tiegħu u minn dik ta' persuna oħra li favur tagħhom jista' jkollu obbligazzjonijiet simili; (f) li jżomm records xierqa bil-miktub tal-interess tal- persuna li favur tagħha jkunu obbligati l-obbligazzjonijiet fiduċjarji; (g) li jagħti kont dwar il-proprjetà soġġetta għal dawk l- obbligazzjonijiet fiduċjarji; (h) li jirritorna fuq talba li ssirlu kull proprjetà miżmuma li taħt obbligazzjonijiet leġittimament ikollha jedd għaliha jew kif ordnat minnha jew kif xort'oħra meħtieġa mil-liġi applikabbli.

(5) B'żieda ma' kull rimedju ieħor skont il-liġi, persuna soġġetta għall-obbligazzjonijiet fiduċjarji li tikser dawk l- obbligazzjonijiet tkun marbuta li trodd lura kull proprjetà flimkien mal-benefiċċji l-oħra kollha miksuba minnha, sew direttament sew indirettament, lil min ikun dovut id-dmir.

(6) L-obbligu li tingħata lura proprjetà miksuba minn ksur ta' dmir fiduċjarju għandu japplika wkoll għall-proprjetà kollha li fiha il-proprjetà oriġinali kienet konvertita jew li biha kienet sostitwita."

lill-persuna

fiduċjarji

li għandha

Hija l-azzjoni kif arġinata fil-parametri tal-premessi u talbiet tagħha l-perjodu preskrittiv applikabbli.

Wieħed irid iqis allura jekk l-artikoli tal- liġi msemmija mill-konvenut sabiex isejjes l-eċċezzjonijiet tiegħu japplikawx għall-azzjoni odjerna bbażata fuq l-artikolu 1124A tal-Kodiċi Ċivili u inadempjenza kuntrattwali.

L-artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili jaqra hekk:

"L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn."

Kif ingħad fis-sentenza ta' din il-Qorti diversament presjeduta fl-ismijiet John Sawan vs Ivan Vella Zahra, deċiża fl-1 ta' April 2003:

il-ligi tagħraf tliet "Illi għall-finijiet ta' preskrizzjoni, għamliet ta' azzjoni għad-danni, u jiġifieri: (a) azzjoni dwar ħsarat imnissla minn għamil li jikkostitwixxi reat, f'liema każ, iż-żmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-liġi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat; (b) azzjoni għall-ħsarat imnissla minn delitt jew kważi-delitt (l-hekk imseja culpa aquiliana), f'liema każ il-preskrizzjoni hija ta' sentejn, prinċipju rifless fl-artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili; u (ċ) azzjoni għall-ħsarat imnissla minn nuqqas ta' twettieq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema każ il- preskrizzjoni hija dik ta' ħames snin."

tagħha,

is-soċjetà attriċi qiegħda

Il-preskrizzjoni skont l-artikolu 2153 tal-Kodiċi titlaq mill- premessa li l-attur ikun qiegħed jallega ħtija akwiljana fil- konfront tal-konvenut.

Fil-każ tal-lum huwa evidenti mill- premessi tar-rikors ġuramentat kif ukoll mit-talbiet attriċi li l- azzjoni odjerna m'hijiex ibbażata fuq fatti u ċirkostanzi previsti mill-artikoli 1031 u 1032(1) tal-Kodiċi Ċivili.

Permezz tal- titlob ewwel dikjarazzjoni ta' responsabbiltà tal-konvenut li miegħu hija tgħid illi kellha relazzjoni fiduċjarja1 filwaqt illi t-tieni talba il- tagħha hija għal dikjarazzjoni kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' impjieg, u għaldastant, hija bbażata fuq relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet.

Minkejja li s-soċjeta attriċi titkellem fuq danni, it-talba tagħha hija bbażata fuq id-disposizzjonijiet tal-artikolu 1124A(5) tal-Kodiċi Ċivili u infatti, permezz tal-aħħar talba tagħha, is-soċjetà attriċi qiegħda titlob li l-konvenut irodd il-benefiċċji miksuba minnu skont il-ftehim li għamel mas-soċjetà BWSC.

l-konvenut kiser

1 Ara f'dan is-sens is-sentenza ta' din il-Qorti diversamet presjeduta fl-ismijiet Carmen Beshta vs L-Avukat Anton Farrugia Saliba, deċiża fit-12 ta' Diċembru 2013.

Is-sentenza fl-ismijiet John Sawan vs Ivan Vella Zahra appena ċitata tkompli hekk:

"Illi, madankollu, mhux kull ħsara li ġġarrab persuna minn għamil jew nuqqas ta' ħaddieħor waqt it-twettiq ta' kuntratt tikkostitwixxi ħtija kuntrattwali: iżda biex tkun ħtija akwiljana, kif imfisser hawn fuq, jeħtieġ jintwera li l- għamil li minħabba fih issir il-ħsara jkun għal kollox miftum u awtonomu mir-rabta mnissla mill-kuntratt."

Il-Qorti ssib illi huwa ċar li l-ħsara li tgħid illi ġarbet l-attriċi tinsilet proprju mill-patt kuntrattwali u obbligazzjonijiet fiduċjarji li hija tgħid li l-konvenut naqas milli jħares, u għaldaqstant, il-preskrizzjoni applikabbli m'hijiex dik skont l- artikolu 2153 li jsemmi l-konvenut.

Huwa veru li s-soċjetà konvenuta tuża l-kelma 'danni' fit-talbiet tagħha iżda d-danni reklamati minnha ċertament m'humiex ta' natura akwiljana.

Għaldaqstant, din l-eċċezzjoni qiegħda tiġi miċħuda.

"(1) L-azzjoni biex wieħed jieħu lura mingħand terza persuna l-ħaġa mobbli mitlufa jew misruqa, meta hemm jedd għal din l-azzjoni taħt l-artikolu 559, taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn, jekk it-terz ikun irċieva l-ħaġa b'bona fidi."

Filwaqt illi l-artikolu 559 tal-Kodiċi Ċivili jaqra hekk:

"(1) Iżda, dak li jkun tilef il-ħaġa, jew li jkun ġie misruq minnha, jista' jitlobha lura billi jindennizza lill-pussessur. li (2) Jista' wkoll jindennizza lill-pussessur meta dan ma jkunx ħadha b'bona fidi, b'titolu oneruż, mingħand min, milli kien jidher, seta' kien sid dik il-ħaġa, jew seta' kien persuna mqabbda mis- sid biex tiddisponi mill-ħaġa."

lura mingħajr

Il-Qorti hija tal-fehma li dan l-artikolu lanqas ma japplika għall- kawża tal-lum.

Minn imkien ma jirriżulta li s-soċjetà attriċi qiegħda tallega li l-benefiċċji li rċieva l-konvenut kienu misruqa

jew mitlufa kif iridu l-artikoli tal-liġi ċitati.

F'dan il-każ ir- relazzjoni bejn il-partijiet ċertament mhijiex ibbażata fuq azzjoni għal radd lura ta' proprjetà li tappartjeni lis-soċjetà attriċi u minħabba serq jew telf ġiet f'idejn il-konvenut.

Għaldaqstant, din l-eċċezzjoni wkoll qiegħda tiġi miċħuda.

Għalhekk u għal dawn il-ragunijiet, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeciedi billi tiċħad it-tieni eċċezzjoni preliminari tal-konvenut kif ukoll it-tieni eċċezzjoni preliminari sollevata minnu permezz tan-nota l- prosegwiment tal-kawża.

Spejjeż riżervati għall-ġudizzju finali.

ta' eċċezzjonijiet ulterjuri

tiegħu u


Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali Magistrat Dr. Donatella M. Chircop Polidano LL.D., Mag.

Illum, 1 ta' Novembru, 2016

Il- Pulizija (Spettur Robert Said Cutajar) -vs-

Winslow Zammit Bonello, detentur tal-karta tal-identita bin-numru 007994M

Kumpilazzjoni Nru. 12/2015 Il-Qorti, Rat l-imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat Winslow Zammit Bonello talli:1

Nhar it-30 ta' Ottubru, 2014, għall-habta ta' bejn it-3:00am u l-4:00am ġewwa Triq il-Buttar, L-Imdina, volontarjament ħassar, għamel ħsara jew għarraq ħwejjeġ ħaddieħor, mobbli jew immobli u ċjoè ħsara fuq vettura tat-tip Ford Ka bin-numru tar- reġistrazzjoni GAU 082 liema ħsarat kienu ta' aktar minn mitejn u ħamsin euro (€250) izda anqas minn elfejn u hames mitt Euro (€2500), għad-detriment ta' Edet Emmanuel Lo Presti Buttigieg u/jew persuna/i oħra, u dan bi ksur tal-artikolu 325 (1) (b) tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta; 2.

U aktar talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi, volontarjament ħassar, għamel ħsara jew għarraq ħwejjeġ ħaddieħor, mobbli jew immobli u ċjoè ħsara fuq vettura tat-tip Ford Focus bin-numru tar-reġistrazzjoni SKR 123 liema ħsarat kienu ta'aktar minn mitejn u ħamsin euro (€250) izda anqas minn elfejn u hames mitt Euro (€2500), għad-

1 Akkuzi godda prezentati nhar l-24 ta' Marzu, 2014; fol.

detriment ta' Carmelo Abdilla Scurrah, u/jew persuna/i oħra, u dan bi ksur tal-artikolu 325 (1) (b) tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, ħin, lok u ċirkostanzi volontarjament kiser il-bon ordni u l-paċi pubblika b'għajjat u ġlied u dan bi ksur tal-artikoli 338(1)(dd) tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi sar reċidiv ai termini tal-artikoli 49

4. u 50 tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti intalbet sabiex barra milli tapplika il-piena skont il-ligi, tapplika wkoll l-artikoli 383, 384 u 385 tal Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta għas-sigurtà ta' din il-persuna/i hawn fuq indikata.

Il-Qorti intalbet toħroġ ordni ta' protezzjoni ai termini tal-artiklu 412C tal-Kap 9 tal- Liġijiet ta' Malta, kemm waqt il-mori tal-kawża kif ukoll f'każ ta' ħtija ma kull piena li l- Qorti jidrilha xierqa.

Il-Qorti intalbet sabiex f'każ ta' ħtija tikkundanna lill-akkużat għall-ħlas ta' spejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri hekk kif ikkontemplat fl- Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta

Rat il-kunsens ta' l-Avukat Generali sabiex il-kaz jigi trattat bi procedura sommarja u li l-imputat m'ghandu l-ebda oggezzjoni biex il-kaz jigi hekk trattat.

Semghet is-sottomissjonijiet finali.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Ikkunsidrat: Illi l-imputat jinsab akkuzat bi hsara volontarja fuq vetturi li jappartjenu lil certu Edet Emmanuel Lo Presti Buttigieg u lil Carmelo Abdilla Scurrah liema hsara twettqet sbieh it-30 t'Ottubru, 2014, gewwa L-Imdina.

Illi l-Ispettur Mark Fenech Caruana, li fi zmien li sehh l-incident kien ghadu surgent stazzjonat l-ghassa ta' Il-Fgura, xehed u kkonferma r-rapport tieghu2 fejn dan jaghti dettal akkurat ta' kif inbdiet l-investigazzjoni u cioe' bir-rapport maghmul mill-imputat stess.3 Fenech Caruana rraporta kif ghal habta tat-3.45am tat-30 ta' Ottubru, 2014, kien dahal l-ghassa ta' L-Imdina u rraporta li ragel ta' karnaggjon skur kien beda jdoqq il-horn u meta hareg isikktu dan hareg mill- vettura, hareg il-jack u beda jaghti daqqiet fuq il-vettura ta' Agius kif ukoll fuq

vettura Ford Focus li rrizulta kienet ta' certu Carmelo Abdilla Scurrah.

Il-vetturi garrbu hsarat fuq il-windscreen u ghafisi fuq il-biebien.

L-imputat kien ammetta li hu tefa' bicciet tal-irham fid-direzzjoni ta' din il-persuna izda ma kienx jaf laqatx xi vettura.

Minn investigazzjonijiet ulterjuri giet rintraccata din il-persuna, Edet Ibok, li qal li hu kien qed idoqq il-horn biex jigbed l-attenzjoni tat-tfajla tieghu izda harget persuna li bdiet toffendieh u tefghatlu xi gebel jew irham u laqtet il- vettura tieghu.

Insista li qatt ma ghamel hsarat b'xi jack lill vetturi u li kienet din il-persuna l-ohra (l-imputat) li ghamel il-hsara fuq il-vetturi kemm tieghu kif ukoll dik li rrizultat kienet ta' Abdilla Scurrah.4

L-Ispettur Said Cutajar li kompla bl-investigazzjonijiet xehed kif fl-istqarrija li ttiehdietlu Psaila Valletta "ammetta li kellu xi gebel u xi affarijiet minn fuq il-gallarija u waddabhomlu ghal fuq il-karozza tieghu....ammetta li huwa ghamel hsara fuq il- vettura ta' Emanuel Lo Presti Buttigieg Sharples meta waddab l-affarijiet izda nnega li ghamel xi hsara fuq vettura ohra u qal li l-hsara li saret fuq il-vettura tieghu u fuq il-vettura tas-Sinjur Carmel Fenech Caruana (recte Abdilla Scurrah) saret minn Emanuel Lo Presti Buttigieg Sharples".5 L- ispettur ikkonferma li meta kellmu lill-girien hadd ma ra x'kien sehh.

L-ispettur jixhed li meta Ibok gie mistoqsi ghaliex ma ghamilx rapport lill-pulizija dwar l- akkadut, dan qallu li minhabba li kien football player u ma rridx li tithammeg il- karriera tieghu mal-club kien lest isofri l-hsarat minghajr ebda rizarciment u ma riedx li jittiehdu passi.6

Il-Qorti kienet tistenna li kemm it-tfajla ta' Ibok, Bormla, li giet mitkellma mill-pulzija7 titella bhala xhud.

L-istess jinghad ghall-persuna li jsemmi l-imputat, fl-istqarrija tieghu fejn jghid li kien hemm il-garr tieghu li joqghod f'dar li jiddentifika, li wkoll kien xhud ta' dak li sehh.

Minn tal-inqas kellha titella bhala xhud il-partner tal-imputat Amanda Tate li ghalkemm l-ispettur jghid li ser tkun xhud din fil-fatt ma tat l-ebda deposizzjoni quddiem din il-Qorti u lanqas giet mitkellma mill-Pulizija!

Fl-istqarrija tieghu esebita fl-atti8 Agius jaghti rendikont dettaljat ta kif sehhew il- fatti.

Kien wara li sema lil Ibok jghid lit-tfajla tieghu sabiex terga tidhol gewwa, wara li harget issiktu u biex ma tindahalx, li hu rega' hareg fil-gallarija fejn anke jghid li prova jcempel lill-pulizija.

Jghid li Ibok qallu sabiex jinzel ikellmu u hareg jack u beda jaghti fuq il-karozza tieghu.

"Wara ftit sekondi dan tela fil-karozza tieghu, saq bicca zghira, tefa id-dawl tal-karozza tieghu, rega hareg mill-karozza bil-gakk f'idu u rega' faqa windscreen ta'karozza ohra li kienet ipparkjata ftit metri 4 Fol.45-46 5 Fol.28 et seq 6 Fol.30 7 Vide fol.46 8 Fol.33-34

ohra l-fuq.

Rega dahal fil-karozza u baqa sejjer.Dak il-hin jien iddecidejt li ninzel l- ghassa sabiex naghmel rapport......Irrid nghid li jien waddabt bicctejn granit u bicca njama li gew fuq il-karozza tieghu...Naf li lqatlu il-karozza iktar minn darba izda ma naf xi hsara ghailtlu ghax qatt ma nzilt isfel.

Illi Ibok xehed li kien f'argument mat-tfajla meta din qabdet u harget mill-vettura tieghu u telghet gewwa darha (li mir-rapport jirrizulta l-indirizz li hu tal-istess blokka fejn jghix l-imputat10).

Jghid li l-ewwel reazzjoni tieghu kienet li jcempel ghall-pulizija izda ma ghamilx dan minhabba li jilghab ma Naxxar Football Club u ma riedx li dawn isiru jafu b'dak li gara u jahsbu li kien persuna vjolenti.

Kien ghalhekk li qabad u telaq.

Jinsisti li hu qatt ma kisser xi vettura bil-jack.

Illi ghalhekk mid-deposizzjoni tieghu Ibok juri li kien agitat u rrabjat.

Kien dan li wasslu jdoqq il-horn b'tant persistenza fil-hemda tal-lejl tant li dejjaq lill-imputat li kif ammetta kien ilu jissaporti l-istorbju li kien qed jikkawza Ibok u kien qabad u tefalu oggetti li jirrizulta laqtu l-vettura ta' Ibok.

Ma jifdal ebda dubbju tenut kont tal-ammissjoni tal-imputat li hu kien tefa' oggetti iebsin versu Ibok.

Dan wasal sabiex il-vettura misjuqa minn Ibok, iggarrab hsarat li skond ix-xhieda ta' Joe Celeste kienet tlahhaq €601.80.11 Minn xhieda ta' Stephen Quintano, in rapprezentanza ta' Transport Malta, jirrizulta li l-vettura misjuqa minn Ibok kienet registrata fuq Dionisio Herbert.12 Illi t-tielet imputazzjoni ukoll giet soddisfacentement pruvata.

Illi filwaqt li tirrizulta ampjament ippruvata l-ewwel akkuza, ma jistax jinghad l- istess dwar it-tieni imputazzjoni minhabba verzjonijiet konfliggenti.

Kien ghalhekk li kellhom jittelghu x-xhieda msemmija aktar l-fuq.

Ma jridx jintnesa li l- vetturi lahqu gew spustati u ghalhekk ma ebda evidenza jew skizz dwar fejn kienu parkeggjati u jekk setghax kien l-imputat li laqghet anke l-vettura ta' Abdilla Scurrah meta kien qed jimmira lejn Ibok.

Ghalhekk l-imputat qed jigi liberat mit- tieni imputazzjoni.

Lanqas ma ngabet prova li l-imputat hu recidiv skond ir-raba akkuza.

Illi fir-rigward tal-piena l-Qorti hadet in konsiderazzjoni c-cirkostanzi tal-kaz u l- fedina penali tal-imputat.

Ghal dawn il-motivi din il-Qorti, wara li rat l-artikoli 17, 31, 325(1)(b) u 338(1)(dd) tal-Kap.9 tal-Ligijiet ta' Malta, filwaqt li ssib lill-imputat hati fuq l- ewwel u t-tielet imputazzjoni, tilliberah mit-tieni u r-raba tal-akkuzi migjuba fil- konfront tieghu fuq mankanza ta' provi, u tikkudannah disa (9) xhur prigunerija li bl-applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, qeghdin jigu sospizi ghal sena millum.

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-talba ghall-hlas tal-esperti billi ma jirrizultax li kien hemm tali hlas involut.

Il-Qorti spjegat lill-hati l-konsegwenzi jekk jikkommetti reat iehor waqt il- perjodu operattiv ta' din is-sentenza.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni Generali

Illum it-Tlieta, 1 ta' Novembru, 2016 Rikors Guramentat Numru:- 20/2013JVC

Emanuel Thomas u Pauline Thomas Vs Ludgard Sutherns, martu Rosalinda Sutherns u Bertrand Sutherns u Simon Sutherns

Il-Qorti; Rat ir-rikors fejn l-atturi ppremettew:- 1.

Illi l-esponenti huma proprjetarji, u fil-pussess tal-fond bl-isem Villa

Xemxija, Triq il-Qsajjem, Xlendi, limiti Munxar, Ghawdex.

Illi l-intimati Ludgard u Rosalinda Sutherns huma s-sidien tal-fond jew fil-pussess ta' Villa San Andrea, Triq il-Qsajjem, Xlendi, limiti Munxar, Ghawdex, liema villa tmiss mal-proprjeta' tal-konjugi Thomas.

Dawn il-villel jinsabu ahjar indikati bl-ittri A u B fuq il- pjanta hawn annessa u markata Dokument A;

Illi bejn it-tlieta u ghoxrin (23) u l-hamsa u ghoxrin (25) ta' Novembru tas-sena elfejn u tnax (2012), l-intimati bl-ghajnuna ta' uliedhom Bertrand u Simon Sutherns fid- demolizzjoni u tal-genituri taghhom, permezz tal-haddiema taghhom qalghu l-hajt tas-sejjiegh illi kien jifred iz-zewg proprjetajiet, u haffru gandott ghall-pedamenti bla ma hallew ebda tracca ta' fejn kien mibni il-hajt tas-sejjiegh l- antik.

Illi dan ix-xoghol sar minghajr il-kunses tar-rikorrenti, u meta gie demolit dan il-hajt saret ukoll hsara ngenti fil-proprjeta' tar-

tas-sit proprjeta'

r-rikostruzzjoni

illi qeghdin

Ir-rikorrenti ghalhekk ftehmu mal-perit tal-intimati, il- Perit Joseph Elgabaei biex jekk l-intimati Gatt iridu jibnu hajt tal-bricks bhall-kumplament tal-binja l-gdida taghhom, jistghu jibnu hajt tas- singlu mil-linja divizorja ghal gol-proprjeta' tal-intimati, imbghad ir- rikorrenti meta jkun tlesta x-xoghol mill-intimati jibnu l-qoxra taghhom mil-linja divizorja ghal-gol proprjeta' tal-istess rikorrenti.

Ir-rikorrenti baqghu mal-perit illi biex ikun jista' jsir dan, kellha terga' tigi stabbilita l-linja divizorja peress illi kull tracca tal-hajt il- qadim kienet tnehhiet mill-intimati nfushom;

Illi minkejja dan l-arrangament, l-intimati jew xi hadd inkarigat minnhom fil-jiem bejn il-Gimgha hmistax (15) ta' Frar u l-Hadd sbatax (17) ta' Frar tas-sena elfejn u tlettax (2013), waqt illi r- rikorrenti kienu msiefrin u ad insaputa taghhom, klandestinament u abbuzivament dahlu fil-proprjeta' tar-rikorrenti, u bnew hajt tad- divizjoni tad-disgha pulzieri (9") tal-bricks minflok il-hajt li kien ilu ezistenti ghal diversi ghexieren tas-snin qabel ma kien inqala' mill- istess intimati, u naqsu milli jibnu l-hajt fl-istess hxuna originali u fuq l-allinjament originali tieghu tant illi l-hajt inbena kwazi kollu fil- proprjeta' tar-rikorrenti b'mod illi usurpa parti sostanzjali mill- proprjeta' taghhom;

Illi dan l-agir jikkostitwixxi spoll vjolenti u klandestin da parti tal-

konvenuti ghad-danni tal-esponenti;

Illi minkejja illi gew interpellati anke b'ittra ufficjali spedita lilhom fid-disgha u ghoxrin (29) ta' Marzu 2013 sabiex jispurgaw l-atti spoljattivi taghhom, u jnehhu l-hajt mibni minnhom, l-intimati baqghu nadempjenti.

Talbu lil dina l-Onorabbli Qorti:

1. tiddikjara illi l-konvenuti jew min minnhom ikkommettew spoll vjolenti u klandestin ghad-dannu tar-rikorrenti meta f'xi gurnata bejn il-hmistax u s-sbatax ta' Frar 2013 il-konvenuti jew min minnhom jew xi hadd imqabbad minnhom, minflok ma bnew l-hajt divizorju fuq l-allinjament originali u fl-istess hxuna tal-hajt l-antik, dahlu fil-proprjeta' tar-rikorrenti u bnew hajt tal-bricks tad-disa' pulzieri fuq proprjeta' tar-rikorrenti jew fil-maggjor parti minnu fuq proprjeta' tar-rikorrenti;

2. tikkundannahom sabiex fi zmien qasir u perentorju illi jigi prefiss, il- konvenuti jirreintegraw lill-atturi fil-pussess pjen tal-imsemmija proprjeta' u dan billi jaqilghu l-istess hajt tal-bricks;

3. fin-nuqqas illi l-konvenuti jesegwixxu x-xoghlijiet fiz-zmien koncess lilhom, tawtorizza lir-rikorrenti sabiex jaghmlu dawn ix-xoghlijiet huma a spejjez taghhom, okkorrendo taht id-direzzjoni ta' perit nominand.

Bl-ispejjez, inkluzi dawk tal-ittra ufficjali ta' Marzu 2013 u bl-ingunzjoni ghas-subizzjoni illi ghaliha minn issa huma ngunti.

Bir-riserva ta' kwalunkwe azzjoni ohra spettanti lir-rikorrenti kontra taghhom.

Rat ir-risposta guramentata tal-konvenuti li eccepew: Dwar il-fatti:

Illi l-fatti kif dikjarati fl-ewwel paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici m'humiex ikkontestati sa fejn dawn jirreferu ghall-fond hemm imsemmi, izda ghal dak li jirrigwarda l-art li fuqha nbena l-hajt in kwistjoni jigi ccarat li l-atturi certament li ma kellhomx pussess oltre dak li ghandhom bil-hajt kif attwalment qieghed;

Illi l-fatti kif dikjarati fit-tieni paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati biss fis-sens illi l-esponenti Bertrand u Simon Sutherns ma humiex sidien tal-villa San Andrea, Triq il-Qsajjem, Xlendi peress li din tappartjeni lill-esponenti Ludgard u Rosalinda Sutherns biss, u inoltre billi l-esponenti Simon Sutherns ma kellu xejn x'jaqsam mad- demolizzjoni u l-bini tal-hajt in kwistjoni;

Illi l-fatti kif dikjarati fit-tielet paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati fis-sens illi ghad li huwa minnu li l-hajt in kwistjoni gie demolit dan sar bil-pjena konoxxenza u bl- approvazzjoni tal-atturi u minghajr ma giet ikkagunata ebda hsara lill-atturi jew lill-proprjeta' taghhom.

Il-fatti hemm kontenuti huma kkontestati wkoll fis-sens illi l-ftehim jew l-intendiment ma kienx kif

qed jghidu l-atturi u dan kif sejjer jigi spjegat aktar dettaljatament waqt is-smiegh tal-kawza;

Illi l-fatti kontenuti fir-raba' paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati l-ewwel nett ghaliex il-hajt in kwistojni nbena bl- akkwixxenza u l-approvazzjoni tal-atturi stess u b'rispett lejn l- interessi taghhom u dan kif sejjer jigi ppruvat aktar dettaljatament waqt is-smigh tal-kawza, fit-tieni lok billi ma hux minnu li l-hajt in kwistjoni kien ilu fl-istess pozizzjoni ghall-ghexieren ta' snin, u fi kwalsijasi kaz mhux minnu li l-hajt inbena kwazi kollu fil-proprjeta' tal-atturi jew li uzurpa l-art tal-atturi, anzi l-esponenti qaghdu attenti hafna li ma jippregudikawx lill-atturi bil-bini tal-hajt in kwistjoni;

Illi l-fatti kif dikjarati fil-hames paragrafu tad-dikjarazzjoni attrici huma kkontestati billi ma gie kommess ebda spoll mill-esponenti ghad-dannu tal-atturi, u wisq anqas ma sar xejn klandestinament jew bi vjolenza, u fi kwalsijasi kaz l-azzjoni odjerna hija tardiva;

Illi ghal dak li jirrigwarda l-fatti kif dikjarati fis-sitt paragrafu tad- dikjarazzjoni attrici l-esponenti rrispondew ghall- illi imsemmija ittra ufficjali permezz ta' ittra ufficjali ohra numru 191/2013 li kopja taghha qeghdha tigi hawn annessa bhala Dokument 'G1';

jinghad

Ghaldaqstant u in vista tas-suespost l-esponenti ghandhom is-segwenti eccezzjoni x'iressqu kontra t-talbiet attrici, u cioe':

Preliminarjament illi l-konvenut Simon Sutherns gie mharrek inutilment billi huwa ma kellu ebda involviment fid-demolizzjoni u l-bini tal- hajt in kwistjoni u ma ta ebda struzzjonijiet dwar ix-xoghlijiet in kwistjoni u ghalhekk ghandu jigi liberat mill-osservanza tal- gudizzju;

Fit-tieni lok illi l-azzjoni odjerna hija perenta a tenur tal-Artikoli 535

tal-Kap 16 u 791 tal-Kap.12;

Minghajr pregudizzju ghall-eccezzjoni precedenti, l-esponenti ma

kkommettew ebda spoll fil-konfront tal-atturi;

Illi fi kwalsijasi kaz l-atturi ma kienux fil-pussess tal-parti tal-art jew tal-parti tal-hajt li dwarha saret il-kawza odjerna u ghalhekk jonqos element essenzjali ghall-kawza ta' din ix-xorta;

Illi dejjem minghajr pregudizzju ghas-suespost, anke jekk ghall- grazzja tal-argument kellu jinghad li l-hajt in kwistjoni ma nbeniex ezattament skont l-allinjamenti li kellu qabel, id-differenza tkun tant negligibbli u tant ma ggib ebda pregudizzju lill-atturi li ghandha tapplika l-massima de minimis non curat praetor;

Illi t-talbiet attrici huma kompletament infondati fil-fatt u fid-dritt u jirrisentaw mill-fieragh tant li huma kompletament frivoli u vessatorji, u ghandhom jigu rigettati fl-interezza taghhom bl-ispejjez kollha kontra l-istess atturi;

Illi kull wahda mill-eccezzjonijiet appena sollevati hija separata, indipendenti u qeghdha espressament minghajr pregudizzju ghall-ohrajn;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri fil-fatt u fid-dritt.

Rat ix-xhieda, affidavits, dokumenti u provi kollha fl-atti; Rat illi fil-verbal tal-5 ta' Mejju, 2016 il-kawza giet differita ghad- decizjoni ghal-lum bil-fakulta' li l-partijiet jaghmlu s-sottomissjonijiet taghhom bil-miktub; Accediet fuq is-sit nhar it-2 ta' Gunju, 2016 u hadet konjizzjoni tal-hajt in kwistjoni u l-ambjenti tal-madwar; Rat is-sottomissjonijiet tal-partijiet.

Rat l-atti kollha.

Ikkunsidrat Illi l-atturi konjugi Bajada u l-konvenuti Ludgard Sutherns u martu Rosalinda Sutherns f'dan il-kaz, fil-bidu tal-kawza jirrizulta li kienu s-sidien ta' proprejtatjiet adjacenti li jinsabu gewwa Triq il-Qsajjem, Ħal Safi.

Fil-

mori l-konvenuti jsostnu li l-proprjeta' tal-konjugi Gatt giet trasferita lill-konvenut l-iehor binhom Bertrand Sutherns.

Il-proprjetajiet tal-partijiet originarjament kienu mifruda permezz ta' hajt tas-sejjiegh wiesa' madwar zewg piedi u nofs (ara xhieda ta' Francis Chiarenza a fol.

368 et seq) liema hajt jidher parti minnu fir- ritratt a fol.

38 u jkompli fl-bqija tieghu fir-ritratt a fol.

39 tal-process.

Il- wisgha tal-hajt tista' tigi verifikata wkoll mill-fatt li fuq l-istess hajt hemm qishom qsari fl-istess hajt bil-pjanti fih.

Fit-tarf tal-hajt ma' Triq il-Qsajjem hemm parti minnu li gia ma kinitx tas-sejjiegh (tidher aktar bajda fl-istess ritratt) stante li twaqqghet mill-konvenuti Sutherns u giet mibnija diversi snin qabel l-intavolar tal-kawza (fl-atti xehed il-bennej li ghamel l-istess hajt Carmel Rickett a fol.

Fuq dan il-fatt hemm qbil bejn il-partijiet ghalkemm m'hemmx qbil fuq ta' min art din giet mibnija stante li l-atturi Thomas jsostnu li din giet mibnija fil-proprjeta' taghhom (ara affidavit ta' Emanuel Thomas fol.

21 u xhieda sussegwenti tieghu fl-atti) filwaqt li l-konvenut Ludgard Sutherns (ara kontro-ezami tieghu a fol.

350 et seq) jinsisti li din giet mibnija kompletament fuq l-art tieghu.

Fi kwalunkwe kaz il-konjugi Thomas jammettu fl-atti li f'dak iz-zmien huma ma hadux passi ghajr li qabbdu xi nies jimlew vojt li thalla mill-haddiema bejn il-hajt il-gdid u l-hajt ezistenti tas-sejjiegh.

Dan kif ukoll jidher fir-ritratt a fol.

39 tal-process fejn hemm immarkat bl-ittra X. Fejn hemm il-marka Y huwa l-hajt li nbena snin qabel fil-maggor parti tal-atti msejjah bhala d-denfil ghaliex skont il-persuna li bnieh (ara xhieda ta' Carmel Rickett a fol.

282) din il-parti tal-hajt inbniet sabiex isserrah il-hajt ta' mat-triq.

Illi l-hajt tas-sejjiegh in kwistjoni ghal dik li hija proprjeta' tal-konvenuti Gatt originarjament kien imiss mhux biss mal-proprjeta' tal-atturi izda kien imiss ukoll ma' tliet vilel ohra fosthom dik adjacenti ghal tal-atturi Bajada proprjeta' ta' certu Reginald Guntrip li wkoll xehed f'dawn il- proceduri (fol.

Jirrizulta nkontestat li fis-sena 2011 nqalghu xi problemi bil-pulizija bejn Guntrip u Sutherns stante li l-hajt ghal dik il- parti li tmiss ma' Guntrip kien fi stat hazin hafna u beda jwaqqa' l- gebel fil-proprjeta' ta' Guntrip, li qeghdha f'livell aktar baxx ta' kwazi sular minn dik ta' Gatt.

Fl-istess sitwazzjoni ghal dak li huwa livell tinsab il-proprjeta' tal-atturi.

Stante li kien irrizulta evidenti li l-

hajt li kienu ilu mibni ghal madwar erbghin sena (40) minn meta

originarjament l-arti in kwisjtoni fix-Xlendi giet maqsuma fi plots u

mibjugha (ara diversi stanzi ta' xhieda tal-Perit Joseph Caruana Turner fl-atti) l- konvenuti Gatt iddecidew li jbiddlu l-medda kollha tal-hajt li tmiss mal- proprjeta' taghhhom.

Jidher li b'xi mod jew iehor ftehim mat-tliet girien l-ohra kien hemm tant li sar survey u l-hajt twaqqa' u rega' nbena (ara affidavit u xhieda tal-Perit Joseph Elgabaei fl-atti) izda da parti jinqala' taghhom il-konjugi Bajada meta raw li l-hajt kien ser originarjment f'Gunju 2012 dawn waqqfu l-haddiema ta' Gatt milli jkomplu ghaliex sostnew li fil-villa jkollhom it-turisti u ma riedux li jiddisturbawhom bix-xoghlijiet.

Mill-atti jirrizulta li Gatt fehmu dan l- ilment u ghal dak li huwa l-hajt ta' Bajada ma komplewx bix-xoghlijiet fis-Sajf.

Wara s-Sajf Gatt fittxew li jkomplu bix-xoghlijiet u jirrizulta nkontestat bejn il-partijiet illi bejn it-23 u l-25 ta' Novembru 2012 il- konvenuti qalghu l-hajt tas-sejjiegh li jifred dawn iz-zewg proprjetajiet.

M'hemmx qbil bejn il-partijiet jekk l-atturi kienux avzati minn qabel li ser jinqala' l-hajt anzi l-atturi jghidu li hadd ma avzahom u li dan sar minghajr il-kunsens taghhom filwaqt li l-konvenuti jsostnu li huma dejjem ikkomunikaw mal-Perit Joseph Elgabaei li da parti tieghu kien jikkomunika ma' Emanuel Thomas stante li ghalkemm il-Perit Elgabaei kien il-perit ta' Gatt, Emanuel Thomas kien konoxxenti tieghu u fuq dan il-hajt kien jikkominuka mieghu u mhux ma' Gatt.

Anzi, mill-atti jidher car li Thomas kien jirrifjuta li jikkomunika ma' Gatt filwaqt li Gatt kienu jhallu f'idejn il-Perit Elgabaei biex ma jkollhomx inkwiet ma' Thomas.

Kuntrarju ghall-argument tal-atturi li ma kienux jafu li ser jitwaqqa' l-hajt, fl-atti tinsab esebita ittra mibghuta mill-Perit Elgabaei lil Emanuel Thomas datata 5 ta' Novembru, 2012 u li taqra kif isegwi (fol.

Imkien fl-atti l-attur Emanuel Thomas ma jikkontesta li huwa ma rceviex l-ittra hawn fuq ikkwotata tant li hu stess esebixxa kopja taghha a fol.

Din l-ittra ntbaghtet lilu madwar hmistax-il gurnata qabel inqala' l- hajt b'hekk ma jistax jinghad li l-atturi ma kienux avzati li ser jinqala' l- hajt.

Dwar il-kwistjoni mqajjma mill-atturi li l-konvenuti qaghdu jistennew li huma jsiefru sabiex jaghmlu x-xoghol din il-Qorti tqis li hija rrilevanti fi kwalunkwe kaz stante li mhumiex ix-xoghlijiet li saru f'Novembru 2012 li huma l-mertu tal-ispoll izda dawk li saru fi Frar, 2013.

Fi kwalunkwe kaz ma tqisx li gie ppruvat lilha li verament l- konvenuti kienu jafu meta jsiefru l-atturi in vista wkoll li hadd mill- partijiet ma jirrisjedi fil-proprjetajiet in kwistjoni u allura mhux facli li wiehed ikun jaf il-movimenti ta' xulxin.

Illi dwar ix-xoghlijiet li saru f'Novembru 2012 jirrizulta li l-atturi jikkontestaw li mhux minnu li s-sodda tal-konkos intiza sabiex fuqha jinbena l-hajt il-gdid saret dak iz-zmien izda skont huma din saret fid- dati ta' bejn il-15 u 17 ta' Frar, 2013 qabel inbeda l-hajt u li ghalhekk hija wkoll parti mill-ispoll.

L-atturi Bajada fl-affidavits u x-xhieda taghhom jsostnu li prova ta'dan kien li meta gew lura fi Frar, 2013 kumbinazzjoni wkoll wara s-safar u sabu l-hajt mibni, il-konkos ta' taht kien jidher li ghadu frisk.

Fl-atti izda tinsab ix-xhieda ta' Bertrand Sutherns, Ludgard Sutherns u l-bennej Francis Chiarenza (fol.

239 u 368) li lkoll jikkonfermaw li s-sodda tal-konkos saret f'Novembru, 2012.

Ix-xhieda ta' Francis Chiarenza hija pjuttost rilevanti fuq dan il-punt stante li huwa kien li ghamel ix-xoghlijiet f'Novembru, 2012 izda mhux dawk fuq il-hajt fi Frar 2013 u ghaldaqstant huwa difficli hafna li jiftakar li saret is-sodda tal-konkos li kieku din ma saritx f'Noembru, 2012 meta kien prezenti u saret kif qed jallegaw l-atturi fi Frar 2013 meta ma kienx prezenti!

Il- Qorti tqis li din ix-xhieda hija veritiera u li jista' jkun li meta twaqqa' l-

hajt u f'Novembru, 2012 l-atturi ma ndunawx li kienet saret ukoll is- sodda tal-konkos. jirrizulta li kien hemm bosta Illi konsegwenti li twaqqa' l-hajt komunikazzjonijiet bejn il-Perit Joseph Elgabaei u l-attur Emanuel Thomas dwar il-hajt u kif kellu jinbena.

L-istruzzjonijiet principali da parti ta' Bajada lill-Perit mill-atti jirrizulaw li kienu tnejn:

Illi l-hajt il-gdid ma kellux jibqa' mghawweg u kellu jinbena ghad-dritt mill-parti ta' gewwa tal-hajt ta' Guntrip bi dritt ghad-denfil.

Ix-xhieda hija kontrastanti dwar ezatt mil-liema parti tal-wisgha kellu jibda l-hajt min-naha tal-hajt ta' Guntrip u fejn kellu jmiss mad-denfil ghal dak li hija l-wisgha;

fuq

Illi l-hajt kellu jkun doblu fis-sens li kellha tinstab il-linja medjana taghhom u u Gatt konsegwentement Thomas jibni hajt iehor fuq in-naha tieghu.

Inkluz ma' dan il-Perit Elgabaei jikkonferma li Thomas kien hemm mumenti fejn qallu li l-linja divizorja trid tidhol zewg piedi aktar 'il gewwa minn fejn kien hemm il-hajt tas-sejjiegh originarjament ghaliex skont Bajada dan maz-zmien kien nizel lejn il-proprjeta' ta' Bajada.

Illi ghalkemm dawn l-istruzzjonijiet da parti ta' Bajada, li fl-istess hin kien qed jinsisti li ma jiltaqax fuq is-sit sabiex fil-prezenza ta' kulhadd tigi mmarkata l-linja medjana, il-Qorti tqis li ghandhom jitqiesu li kienu cari zgur fuq punt wiehed cioe' li jekk kellu jinbena hajt minn Gatt dan kellu jkun kollu fil-proprjeta' tieghu u mhux f'ta' Bajada stante li f'ta Bajada kellu jinbena l-hajt l-iehor minnu.

Mill-atti jirrizulta li l-Perit Joseph Elgabaei dan il-punt fehmu sew tant li ddiskutieh ukoll diversi drabi mal-konvenuti b'mod partikolari mal-konvenut Bertrand Sutherns.

Mill-atti jirrizulta wkoll li l-Perit Joseph Elgabaei wettaq survey (mhux fil- prezenza tal-atturi ghaliex kienu ghamluha cara li ma ridux ikollu x'jaqsmu) wara li twaqqa' l-hajt tas-sejjiegh izda qabel inbena l-hajt tal- bricks.

Dan is-survey gie wkoll esebit mill-Perit Elgabaei waqt ix-xhieda tieghu u gie wkoll uzat sabiex issir imposizzjoni ta' dak li qed jippretendu l-atturi (ara fol.

Illi l-Qorti tinnota wkoll li l-Perit Joseph Elgabaei fil-kontro-ezami tieghu jikkonferma li l-hajt ezistenti tas-sejjiegh kellu jigi kkunsidrat bhala wiehed komuni in vista tal-wisa' tieghu u li ghalhekk kellu jigi

kkunsidrat bhala nofsu fil-proprjeta' ta' Gatt u n-nofs l-iehor fil- proprjeta' ta' Emanuel Thomas (ara kontro-ezami a fol.

Illi ghal dak li huwa spoll, din il-Qorti tqis rilevanti l-prova li minn Novembru, 2012 (la darba l-hajt tas-sejjiegh tnehha) fil-livell tal- proprjeta' fil-pussess ta' Emanuel Thomas saret accessibbli l-fetha kollha (jew il-vojt) li thalla meta tnehha l-hajt tant li din saret facilment accessibbli mill-proprjeta' ta' Thomas mix-xatba tal-gate tieghu stess ghall-gnejna taghhom (li tidher fir-ritratt a fol.

36 tal-process qabel izda ma nbena l-hajt imsejjah id-denfil).

Din il-fetha jew vojt kienet ta' mill- anqas il-wisa' tal-hajt ta' qabel u cioe' ta' zewg piedi u nofs.

Minhabba d-dizgwidi bejn il-partijiet dwar kif ser isir ix-xoghol u principalment minhabba n-nuqqas ta' kollaborazzjoni evidenti da parti tal-atturi din il-fetha damet hemm sa Frar, 2013 meta nbena l-hajt mill-konvenut Bertrand Sutherns flimkien ma' haddiem imqabbda minnu.

Din il-fetha tista' tghid li tul ix-xahrejn u fuqhom ta' wara li tnehha l-hajt kienet tifforma parti jew saret estensjoni tal-gnejna ta' Bajada.

Jirrizulta illi konsegwentement fil-jiem ta' bejn il-Gimgha 15 ta' Frar 2013 u l-Hadd 17 ta' Frar 2013 li mhux kontestat mill-konvenuti konjugi Sutherns u Bertrand Sutherns li tqabbdu nies flimkien mal-istess Bertrand Sutherns sabiex jinbena l-hajt u dan il-hajt inbena kif jidher fir-ritratti a fol.

47 u 48 tal-process minn nofs il-wisa' tal-hajt tal-gar Guntrip (fol.

47) bi dritt mad-denfil gia mibni (ritratt a fol.

48) ghajr ghall-pendil tal-istess hajt mill-parti ta' fuq: 'Bertrand Sutherns: Se nirrispondik jekk joghgbok.

Il-hajt beda l-Hamis filghaxija, hdimna l- Gimgha, hdimna s-Sibt u hdimna l-Hadd biex inlestuh.

Daqshekk domna biex ghamilnih.

U hdimna b'zewg haddiema illi lanqas ma huma bennejja dawn, ghax il-bennej taghna ma riedx jigi, ghax is- Sur Bajada kien provokah ma nafx kemm-il darba qabel meta kien qed jibni l- bicca xoghol l-ohra.

U qalli "tiehux ghalik, tiehux fastidju" imma qalli "ma' dak il-bniedem ma rridx niccappas ghaliex ma rridx niccappas ma' Qorti".

B'zewg bajjada bdejna dan il-hajt.

Dak ghalhekk bnejnih b'daqshekk dak iz-zmien.

Il-Qorti: Iva, ghadu kif qal.

Bertrand Gatt: Jew il-Hamis fil-ghaxija jew il-Gimgha filghodu, ghax issa ovvjament, imma ghandna kollox rrekordjat ahna fl-affidavits taghna.

Avukat Dottor Carmelo Fenech Vella: U lestejtu l-Hadd, lestejtu l-Hadd f'dik il-gurnata Bertrand Sutherns: Il-Hadd hdimna sa xi s-saghtejn ta' wara nofsinhar (2:00pm).' (fol.

47 tidher evidenti l-hofra li kienet saret meta tnehha l-hajt lura f'Novembru, 2012 u li qabel ma rega' nbena l-hajt mill-konvenuti din certament kienet aktar wiesgha stante l-hxuna tal-hajt tas-sejjiegh.

L-atturi jsostnu li l-hajt rega' nbena klandestinament u minghajr il- kunsens taghhom meta regghu kienu msefrin tlett ijiem tant li ndunaw bil-bini tal-hajt uliedhom il-Hadd 17 ta' Frar, 2013 (ara l-affidavits ta' u kontro-ezamijiet ta' Thomas Thomas (fol.

55 u 382) u meta rritornaw lura l-Hadd 17 ta' Frar, 2013 filghaxija raw l- istess hajt.

Jirrizulta li l-attur Emanuel Thomas l-ghada stess kellem lill- Perit Elgabaei u nfurmah li jekk ma kienx ser jitnehha l-hajt minnufih kien ser jipprocedi bil-kawza ta' spoll.

Il-hajt ma tnehhiex minn Gatt stante li sostnew li ma kellhom xejn hazin ghax bnew f'taghhom u li ma kellhomx triq ohra ghajr li jipprocedu b'mod uniltareli minhabba n- nuqqas ta' ko-operazzjoni ta' l-atturi.

Konsegwenti ghal dan kollu nfethet il-kawza odjerna ta' spoll.

Mill-atti jirrizulta li kulma kellu x'jaqsam f'dan kollu l-konvenut Simon Sutherns kien li apparti huwa iben il-konvenuti Gatt, inzerta darba fuq is-sit, wara li nbena l-hajt fi Frar, 2013 u kien prezenti ghal-laqgha li saret bejn il-partijiet u l-periti taghhom.

Fil-bqija ma ghandux x'jaqsam la mal- proprjeta' u lanqas mal-bini tal-hajt.

Principji Legali: Illi l-elementi fil-kawza ta' spoll jirrizultaw mill-artikolu 535 (1) tal- Kodici Civili li jaqra kif isegwi: "Jekk persuna tigi, bil-vjolenza jew bil-mohbi, imnezzgha mill-pussess, ta' liema xorta jkun, jew mid-detenzjoni ta' haga mobbli jew immobbli, hija tista', fi zmien xahrejn mill-ispoll titlob, b'azzjoni kontra l-awtur ta' spoll, li terga' tigi mqieghda f'dak il-pussess jew f'dik id-detenzjoni, kif jinghad fl-Artikolu 791 tal-Kodicci ta' rganizzazzjoni u Procedura C ivili."

Illi skont l-artikolu 535 tal-Kodici Civili, Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta l- azzjoni ta' spoll vjolenti ghandha bhala elementi kostituttivi taghha tliet fatturi: il-pussess (possedisse), l-att spoljattiv (spoliatum fuisse) u li dan l-att sar fi zmien xahrejn qabel ma giet intavolata l-azzjoni (infra bimestre deduxisse).

L-actio spolii hija radikata fuq l-esigenza ta' utilita' socjali, intiza sabiex tkun estiza l-protezzjoni lil kwalunkwe pussess u jigi mpedut lic-cittadin privat milli jiehu l-gustizzja f'idejh, b'dan li l-fini taghha huwa dak li jigi restawrat l-istat tal-pussess li jkun gie skonvolt jew turbat.

Din l-azzjoni ghandha l-iskop li tassigura li jigi ripristinat l-ordni socjali li l-persuna li tkun vjolentement spussessata tigi qabel xejn reintegrata fil-pussess taghha: Spoliatur ante omnia li jikkontempla din l-azzjoni huwa ta' ordni pubbliku u huwa nerenti ghall-fatt ta' min b'awtorita' privata jaghmel ghad-dannu ta' terza persuna att li, ghalkemm jista' jkollu dritt ghalih, ma jkunx jista' jezercitah minghajr l-intervent tal-Qrati.1 Illi huwa magħruf ukoll li f'kawzi simili, l-indagini tal-Qorti ghandha tkun limitata sew.

Fil-kawza fl-ismijiet Delia vs Cilia La Corte (deciza mill- Prim' Awla fl- 4 ta' Frar 1958) gie ritenut illi: 'L-azzjoni ta' spoll isservi biex tipprotegi l-pussess, ikun x'ikun, li jigi vjolentement jew okkultament mehud minghand il-possessur jew detentur, u gie deciz kemm-il darba li tapplika wkoll ghat-tutela tal-kwazi pussess tad-drittijiet legali, u hija inerenti ghall-fatt ta' min b'awtorita' privata jaghmel ghad-dannu

L-artikolu

ta' terza persuna att li ghalkemm jista' jkollu dritt ghalih ma jistax jez ercitah minghajr intervent tal-Qorti.'

Illi fil-kawza Margherita Podesta vs Pawla Amodio (deciza fit-12 ta' April 1958) jinghad illi: 'L-actio spolii hija radikata pjuttost fuq l-esigenzi ta' utilita' socjali milli fuq il- principju assolut ta' gustizzja hija eminentement intiza l-protezzjoni ta' kwalunkwe pussess u jigi mpedut lic-cittadin privat li jiehu l-ligi f'idejh; b'mod li l-fini taghha huwa dak li jigi restawrat l-istat tal-pussess li jkun gie skonvolt jew turbat.'

Illi kif ukoll gie ritenut: 'Kif kellha okkazzjoni tesprimi ruhha l-Onorabbli Qorti tal-Appell, l-indagini li trid issir hija wahda limitatissima, rigoruza u skarna u ma tinsab f'ebda legislazzjoni ohra u kompliet tghid illi ghalhekk indaginijiet ibbazati fuq x'jghidu u ma jghidux guristi u awturi ranc izi u Taljani huma ghal kollox irrilevanti u napplikabbli fil-kuntest tal-ordinament guridiku taghna'(Saliba Lorenzen vs Vella Gregory, Appell Civili, deciza fid-9 ta' Marzu 1992).

tal-azzjoni

tirrikjedi

Ir-rekwizit li l-azzjoni ta' spoll ghandha ssir fi zmien xahrejn mill-allegat spoll huwa rekwizit essenzjali li johrog mill-artikolu tal-ligi stess u jissussisti indipendentement minn jekk jitqajjimx fl-eccezzjonijiet jew le.'

Il-Prim'Awla tal- orti C ivili (Imh.

N. Law) f'Alfred Paul Xerri nomine v. Peter Paul Zammit Carbone, (13.02.2004) irriteniet illi: "Dan huwa terminu ta' dekadenza estintiva tal-azzjoni ta' spoll fis-sens li jekk ma jigix provat li l-azzjoni saret fi zmien xahrejn mid-data tal-att spoljattiv allura l-azzjoni ta' spoll privilegggjat ma tistax treggi."

Sciberras) dwar it-terminu ta' xahrejn f'azzjoni ta' spoll qalet hekk: 'Huwa veru li dan il-punt ma giex formalment eccepit, kif normalment u guridikament wiehed kien jistenna in bazi ghal dak provdut fl-Artikolu 728 tal- Kap 12.

B'danakollu 'it-terminu ta' xahrejn li fih l-attur irid jiddeduci l- 4 Ara Vol.XLI.II.1133.

jkun sodisfatt

ta'

tal-perjodu

pretensjoni tieghu huwa element essenzjali ta' din l-azzjoni li jehtieg li jigi konkludentement pruvat mill-attur.

Prova li trid issir f'kull kaz ta' din ix- xorta imma li ssir sine qua non meta l-parti konvenuta teccepixxi bhal dan il-kaz il- xahrejn'. preskrizzjoni (Grech Mallia Fenech nomine v. Alfred Williams, Prim' Awla, orti C ivili, per Imh.

Illi l-konvenuti jqajjmu wkoll l-eccezzjoni tad-de minimis non curat praetor ghall-kaz odjern stante li jsostnu li jekk giet usurpata xi proprjeta' tal- atturi din hija wahda minima hafna.

Jaghmlu referenza ghal xi okkji ta' sentenzi ghalkemm ma jikkwotawhomx, fosthom id-decizjoni fl-ismijiet Emanuel Zammit Pace vs Prof John Al Ziyani et deciza milli Prim'Awla tal-Qorti Civili preseduta mill-Imhallef Philip Camilleri Konova datata 3 ta' Ottubru 2003 fejn inghad kif isegwi: 'Proprju f'dik il-kawza gie rimarkat illi "huwa principju fundamentali fil- materja ta' l-obbligazzjonijiet illi minn jobbliga ruhu ghandu jaghmel dak li fuqu waqghet l-obbligazzjoni bil-buona fede kollha mehtiega skont il-ligi u skont ir-raguni, u l-Qrati ma jistghu qatt jaghtu appogg ghal min ikun irid jappilja ruhu ghal xi difett zghir li jkun hemm fil-materja ta' l-obbligazzjoni u b' hekk jasal fl-intent tieghu.

Il-gurisprudenza u d-duttrina dejjem applikaw f'dawn il- kazijiet il-principju illi de minimis non curat praetor, meta l-Qorti tkun konvinta illi dik id-differenza hija tant zghira u insinjifikanti, almenu fil- koncezzjoni tal-partijiet, li tkun migjuba bhala semplici skuza biex tghin lil min irid ikun inadempjenti ghall-obbligazzjoni tieghu";' Ikkunsidrat ulterjorment: Illi applikati l-principji suesposti ghall-fatti in ezami jirrizulta lil din il- Qorti dak li jsegwi: 1.

Ghal dak li huwa element tal-infra bimestre deduxisse jirrizulta nkontestat li l-hajt inbena bejn il-15 ta' Frar, 2013 u s-17 ta' Frar, 2013.

Huwa kontestat izda bejn il-partijiet meta saret is-sodda tal-konkos.

Fil-

fatti kif suesposti minn din il-Qorti, il-Qorti ddikjarat li temmen il-

versjoni tal-konvenuti f'dan ir-rigward li s-sodda tal-konkos saret

f'Novembru, 2012 u ghaldaqstant ferm 'il boghod mit-terminu tax-

xahrejn impost mill-Qorti sakemm infethet il-kawza.

Ghal dak li huwa

l-bini tal-hajt izda l-kawza nfethet fit-12 ta' April, 2013 u cioe' entro t-

terminu tax-xahrejn b'dana li minn dan l-aspett l-element tal-infra bimestre jirrizulta sodisfatt mill-atturi; 2.

Illi dwar l-element tal-possedisse jirrizulta li l-partijiet fl-atti dahlu estensivament fi provi dwar id-derivazzjoni u l-estensjoni ta' kull proprjeta' tant li anki ttella' jixhed diversi drabi r-rapprezentant tad- Dipartiment tal-Artijiet Dr. Marlin Braddick-Southgate liema provi izda l-Qorti ma tqisx li ghandhom wisq rilevanza ai fini tal-kawza odjerna ta' spoll u kien ikollhom aktar lok f'kawza petitorja.

Ghal dak li huwa pussess il- Qorti tqis li dak li huwa rilevanti huwa l-fatt li minn Novembru, 2012 meta l-konvenuti nehhew il-hajt tas-sejjiegh ezistenti, kif gia gie suespost, thalliet fetha ta' mill-anqas zewg piedi u nofs accessibbli facilment mill-proprjeta' tal-konjugi Thomas stante li giet kwazi kontinwazzjoni tal-gnejna taghhom li kienet tinsab biswit l-istess hajt divizorju.

M'hemmx dubju mill-atti, li hi x'inhi d-derivazzjoni tal- proprjeta', il-konjugi Thomas dejjem ikkunsidraw nofs il-wisgha tal-hajt tal-sejjiegh bhala taghhom b'dan li ghalhekk kellhom zgur pussess jew almenu mera detenzjoni fuq in-nofs li tmiss mal-proprjeta' taghhom.

Bit-twaqqiegh tal-hajt certament il-konjugi Thomas zammew xorta l- pussess jew almenu l-mera detenzjoni tal-vojt li thalla mill-wisgha ta' nofs il-hajt li jaghti lejn il-proprjeta' taghhom.

Huma ezercitaw ukoll tali pussess billi b'mod persistenti baqghu jsusu wara l-Perit sabiex jassiguraw (b'mod partikolari Emanuel Thomas) li l-hajt li jibnu Gatt isir biss mil-linja divizorja (skont huma nofs il-hajt tas-sejjiegh jew oltre) fil- proprjeta' tal-istess Gatt mhux fin-nofs taghhom fejn dejjem insistew li l-parti tal-hajt taghhom fil-proprjeta' taghhom, fi kwalunkwe kaz u rrilevantement minn kwalunkwe ftehim u struzzjonijiet, kien ser jinbena minnhom.

Ghalhekk il-Qorti tqis li ghal dak li huwa l-element tal-pussess dan jissusisti fl-atturi zgur ghal nofs il-wisgha tal-hajt tas- sejjiegh li thalliet wara li twaqqa' f'Novembru, 2013 u li tmiss mal- proprjeta' taghhom; 3.

Illi ghal dak li huwa l-att spoljattiv huwa ammess mill-konvenuti Gatt ghajr Simon Sutherns li dan sar fuq struzzjonijiet u b'konoxxenza taghhom.

Jirrizulta lil din il-Qorti li Simon Sutherns verament ma kellu x'jaqsam xejn mal-bini tal-hajt u ghalhekk ghandha tigi milqugha l- eccezzjoni tieghu sabiex jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju.

konvenuti ghal dak li huwa dan l-element tal-ispoll isostnu li l-hajt

inbena minnhom kollu fil-proprjeta' taghhom u li fi kwalunkwe kaz

jekk kien hemm oltragg fuq il-proprjeta' tal-konjugi Bajada dan kien wiehed minimu.

Illi mill-provi fl-atti jirrizulta li huwa l-istess Perit Joseph Elgabaei li jammetti li l-hajt in kwistjoni, partijiet minnu jidhol fuq dik il-parti tal- pedamenti li l-atturi dejjem sostnew li hija taghhom, cioe' oltre n-nofs tal-wisgha tal-hajt tas-sejjiegh.

316 tal-process giet esebita pjanta da parti tal-Perit Joseph Elgabaei li fil-kontro-ezami tieghu stess jispjega li dak immarkat bil-kulur ahmar huwa dik il-parti tal-art li l-atturi jsostnu li hija taghhom u li l-parti mmarkata bil-griz hija kif fil-fatt gie mibni l- hajt (ara fol.

Evidentement parti kbira mill-hajt hija mibnija f'dik il-parti li l-atturi jsostnu li huwa taghhom.

Ex admissis il-Perit Elgabaei jixhed li fejn il-hajt huwa mibni in parte fuq proprjeta' ta' Bajada, hemm kumpens f'partijiet ohra fuq art ta' Gatt (fol.

311 ): 'Avukat: Allura inti qed issib problema qed tghid li jekk tigbed il-hajt ghad-dritt, ha tispicca go ta' Bajada.

Avukat: Jekk nghidlek li jekk meta jkollok hajt tas-sejjiegh u tigbdu ghad-dritt inti tidritta l-ksur u mhux taqbad kisra minnhom u titfaha at a tangent.

Jekk ser tidritta dan il-hajt, id-direzzjoni generali tieghu kienet mill-Grigal lejn il-Lbic.

Xhud: Sewwa Avukat: Inti taqbad il-linja generali ta' dak il-hajt u tidritta l-ksur li jkun hemm billi tiehu, ippermettili, billi tiehu il-ksur li hemm fuq naha li jpatti hgall-ksur li hemm fuq in-naha l-ohra.

Illi l- orti tqis li din hija evidenza cara li f'partijiet minnu zgur il-hajt

mibni mill-konvenuti (li suppost kellu jinbena unikament fuq proprjeta'

tal-konvenuti) jirfes fuq dik il-parti tal-art li kienet fil-pussess tal-atturi u li l-atturi ghamluha cara mal-konvenuti li fuqha huma kienu ser jibnu l-hajt taghhom.

Il-Qorti izda tara din l-evidenza mhux biss minn dak dikjarat mill-Perit u mis-'survey' li ghamel hu stess izda tqis li dan huwa wkoll evidenti minn dak li jidher mir-ritratti a fol.

39 u 48 tal- process.

39 tal-process jidher car li l-hajt tas-sejjiegh l-antik, almenu zgur ghal dik il-parti fejn jahbat mad-denfil (cioe' l-hajt li jidher abjad) jaqta' presso o poco dritt mieghu u mhux wisq 'il barra mill-hajt msejjah id-denfil.

48 tal-process jidher l-istess denfil din id-darba bil-hajt il-gdid mibni mill-konvenuti li ghajr ghall-pendil fil-parti ta' fuq, jidher li nbena dritt mal-istess hajt.

L-atturi dejjem argumentaw li nofs il-wisgha tal-hajt tas-sejjiegh kien taghhom u din il-Qorti gia ddecidiet aktar 'il fuq li certament l-atturi kellhom almenu l-pussess jew mera detenzjoni fuq dak in-nofs anki meta l-hajt twaqqa' (wiesa' zewg piedi u nofs) u thalla l-vojt, almenu sa nofs il-wisgha tal-hajt li allura tigi ta' pied u kwart.

L-atturi fost il-hafna struzzjonijiet li taw, kienu izda dejjem cari li huma riedu li l-hajt fuq il-proprjeta' taghhom jibnuh huma u li Gatt kellhom jibnu fuq in-nofs taghhom.

Certament mir- ritratti a fol.

39 kif komparat mar-ritratt 48 ghandu jitqies li l-pied u kwart li l-atturi kienu qed isostnu li huma fil-pussess taghhom u li fuqu kellhom jibnu l-hajt taghhom jibdew mit-tarf ta' barra tal-kantun li jifforma d-denfil, min-naha ta' Bajada lejn il-proprjeta' ta' Gatt.

Huwa evidenti mir-ritratt a fol.

48 li ma thallietx id-distanza ta' pied u kwart lejn il-proprjeta' ta' Gatt biex Bajada jkunu jistghu fuqha jibnu l-hajt taghhom, anzi jidher car li certament f'dik il-parti fejn il-hajt ihabbat mad-denfil dan huwa mibni fil-maggor parti fuq l-art li kienet fil- pussess ta' Bajada.

Illi huwa evidenti wkoll li jekk Bajada jigu biex jibnu l-hajt taghhom u li bilfors ikollu jhabbat mal-hajt gia mibni ta' Gatt allura zgur f'dik il-parti fejn hemm id-denfil huma jkollhom johorgu u jibnu l-hajt oltre l-istess denfil aktar 'il gewwa fil-proprjeta' taghhom.

Dan meta jirrizulta car li l-atturi kienu qed jippretendu u kienu qed jippossjedu nofs il-hajt tas- sejjiegh mit-tarf tad-denfil lejn il-proprjeta' ta' Gatt bhala taghhom.

Il- Qorti ma tqisx illi li titlef il-wisgha ta' hajt shih mill-proprjeta' fil-

pussess tieghek hija kwistjoni ta' de minimis kif qed isostnu l-konvenuti

izda taqbel mal-atturi li din ikollha effett mhux zghir fuq il-valur tal-

proprjeta'.

il-perit

jiprocedu biex

l-hajt, fi kliem

Illi l-Qorti ghalhekk tqis li verament il-konjugi Thomas bil-bini tal-hajt da parti ta' Gatt gew spussessati minn dik il-bicca art li kienet tigi taht nofs il-hajt tas-sejjiegh originali lejn il-proprjeta' taghhom.

Il-Qorti ghalhekk hija sodisfatta li ai fini tal-kawza ta' spoll huwa wkoll sodisfatt l- element tal-ispoliatium fuisse.

Spejjez Illi fl-atti l-konvenuti jinsistu u jishqu hafna dwar il-fatt li huma kellhom taghhom 'unilateralment', ghaliex l-attur bl-ebda mod ma kolloboraw maghhom sabiex tigi mmarkata l-linja divizorja fuq il-post sabiex b'hekk kulhadd ikun jaf fejn qieghed.

Din il-Qorti taqbel ma' dak sottomess mill- konvenuti stante li din in-nuqqas ta' kollaborazzjoni da parti, b'mod partikolari tal-attur Emanuel Thomas, tohrog evidenti mix-xhieda tal- Perit Joseph Elgabaei li din il-Qorti ma ghandha l-ebda raguni ghalfejn tiddubita mill-genwinita tax-xhieda tieghu fl-atti.

Issir referenza b'mod partikolari ghax-xhieda tieghu a fol.

304 et seq tal-process fejn hareg car li Emanuel Thomas bl-ebda mod ma deher li ried jikkollabora sabiex issir il-marka tad-divizjoni fuq is-sit u jigi evitat kull dizgwit anzi kien bhal qisu dispost li jaghmilha difficli ghall-konvenuti apposta.

Din il-Qorti hija konvinta li kieku l-atturi kienu kapaci jiltaqghu mal-konvenuti u l- perit fuq il-post, il-linja medjana bejn iz-zewg proprjetajiet facilment kienet tigi mmarkata u maqbula bejniethom u din il-kawza kienet tigi evitata.

Il-Qorti tqis li mill-atti gie pruvat lilha li n-nuqqas li jiltaqghu fuq il-post gie min-naha tal-atturi u mhux da parti tal-konvenuti.

Ghalkemm il-Qorti temfasizza li dan xejn ma jiggustifika l-fatt li l- konvenuti agixxew fi kliem l-istess perit taghhom 'arbitrarjament' (fol.

305) u qabdu u bnew il-hajt, pero' tqis li ghandu jigi rifless fid-decizjoni ta' din il-Qorti dwar l-ispejjez tal-kawza.

Decizjoni

Ghaldaqstant ghar-ragunijiet suesposti, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi

din il-kawza kif isegwi:

Tilqa' l-ewwel eccezzjoni tal-konvenut Simon Sutherns u tilliberah mill-

osservanza tal-gudizzju;

Tichad il-bqija tal-eccezzjonijiet tal-konvenuti; 3.

Tilqa' t-talbiet attrici kif isegwi: a) tiddikjara illi l-konvenuti eskluz Simon Sutherns ikkommettew spoll vjolenti u klandestin ghad-dannu tal-atturi meta f'xi gurnata bejn il- hmistax u s-sbatax ta' Frar 2013 il-konvenuti jew min minnhom jew xi hadd imqabbad minnhom, minflok ma bnew l-hajt divizorju fuq l- allinjament originali u fl-istess hxuna tal-hajt l-antik, dahlu fil-proprjeta' posseduta mill-atturi u bnew hajt tal-bricks tad-disa' pulzieri fuq proprjeta' posseduta mill-atturi jew fil-maggjor parti minnu fuq proprjeta' posseduta mill-atturi;

b) tikkundannahom sabiex fi zmien xahar mid-data ta' din id-decizjoni, il-konvenuti, eskluz Simon Sutherns, jirreintegraw lill-atturi fil-pussess pien tal-imsemmija proprjeta' u dan billi a spejjez taghhom jaqilghu l-istess hajt tal-bricks.

Il-Qorti taghmilha cara t-tnejjiha tal-hajt ordnata ma tinkludix il-pedament tal-konkos li sar tahtu stante li dan irrizulta li sar ferm qabel Frar 2013 u ghalhekk mhux formanti parti mill-ispoll; c) fin-nuqqas illi l-konvenuti jezegwixxu ix-xoghlijiet fiz-zmien xahar koncess lilhom, tawtorizza lill-atturi sabiex jaghmlu dawn ix-xoghlijiet huma a spejjez tal-konvenuti, b'eskluzjoni ta' Simon Sutherns, taht id- direzzjoni tal-Perit Shawn Alsford li qed jigi nominat ghal dan il-ghan.

Ghar-ragunijiet moghtija aktar il-fuq il-Qorti tqis li l-ispejjez ta' dawn il- proceduri u n-nomina tal-Perit Shawn Alsford f'kaz li jkun hemm bzonn ghandhom jigu sopportati zewg terzi mill-atturi u terz mill-konvenuti Ludgard, Rosalinda u Bertrand Sutherns.

Vera kopja