MALTA TRIBUNAL TA' REVIŻJONI AMMINISTRATTIVA MAĠISTRAT DR. CHARMAINE DOUBLET MEAGHER 1 ta' Ġunju 2021 Rikors Numru 114/2020 Carmelo Hafiz-Saadallah et Vs L-Awtorità tal-Artijiet

It-Tribunal, Ra r-rikors ta' Carmelo Hafiz-Saadallah u Emanuela Hafiz-Saadallah ippreżentat fil-11 ta' Diċembru 2020 li permezz tiegħu ppremettew is-segwenti:- "

Illi dan huwa appell ai termini tal-artikolu 57 tal-Kap.

563 tal-Liġijiet ta' Malta minn deċiżjoni tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet li ttieħdet fit-12 ta' Novembru 2020 hawn annessa u mmarkata bħala Dok "A".

Illi l-esponenti ħassew ruħhom aggravati minn din id-deċiżjoni ta' rifjut tal- Awtorità konvenuta u għalhekk qegħdin iressqu din l-oġġezzjoni ai termini tal-Kap.

563 tal-Liġijiet ta' Malta.

Illi l-fatti fil-qosor huma s-segwenti:

Illi permezz tal-konċessjoni enfitewtika datata 5 ta' Marzu 2020 (hawn annessa u mmarkata bħala Dok "B"), l-Awtorità konvenuta kkonċediet porzjon ta' art ta' kejl ta' circa mitejn u tmienja u sebgħin metri kwadri (278 m.k.) lill-esponenti b'titolu ta' enfitewsi temporanja u dana wara li sejħa pubblika għall-offerti ġiet aġġudikata favurihom.

Fuq il-pjanta hawn annessa bħala Dok "C", l-art (jew aħjar ngħidu, il-passaġġ) in kwistjoni qiegħda tiġi murija bil-kulur blu u mmarkata bin-numru 1.

Illi l-esponenti huma wkoll il-proprjetarji tal-art fabrikabbli li ddawwar lil dan il-passaġġ, liema art hija ndikata fuq il-pjanta mmarkata bħala Dok "C" bil-kuluri aħmar u mmarkati bin-numru 2, liema sit fabrikabbli ser jiġi żviluppat mill-esponenti f'kumpless ta' appartamenti residenzjali u stabbilimenti kummerċjali.

Illi bl-applikazzjoni tal-esponenti Carmelo Hafiz-Saadallah, hu ma jrid jibdel l-ebda kundizzjoni tal-konċessjoni enfitewtika, imma jrid li kif il-passaġġ jista' jintuża minn persuni biex jimxu fuqu, hekk ukoll ikunu jistgħu jużaw dan il- passaġġ minn taħt l-art, bil-mixi jew bil-vetturi.

Illi l-pjanta tal-Perit Robert Sant’ Angelo li qiegħda tiġi hawn annessa u mmarkata bħala Dok.

"D" turi illustrazzjoni ta' dak li qiegħed jiġi propost mill- esponenti.

Illi għalhekk, u skont il-liġi, l-esponenti applika mal-awtorità intimata sabiex jingħata permess jagħmel dan l-iżvilupp liema talba ġiet miċħuda fl- ittra premessa;

Illi ai termini tal-istess ittra, ir-raġuni għaċ-ċaħda tat-talba tal-esponenti kienet li "Il-Bord innota li l-proposta tinvolvi bdil fil-kundizzjonijiet tat- tender u għalhekk ma tistax tiġi milqugħa".

Illi fil-fehma tal-esponenti d-deċiżjoni ta' rifjut tal-Awtorità intimata hija waħda

kompletament żbaljata u li ma ssib l-ebda riskontru fil-fatt jew fid-dritt;

Illi l-aggravvji tal-appellant huma ċari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti:

L-ewwel aggravju

Fl-ewwel lok jirriżulta evidentament li l-Awtorità appellata ma elaborat assolutament xejn dwar il-bażi li wassluha sabiex tirrifjuta l-applikazzjoni tal- esponent u dan fis-sens li minkejja li l-istess Awtorità ddikarjat li hemm tibdil fil- kundizzjonijiet tat-tender ma semmietx għal liema fost il-ħafna kundizzjonijiet qiegħda tirreferi.

Għalhekk, fl-ewwel aggravju tagħhom l-appellanti qegħdin jitolbu li d-deċiżjoni tal-Bord tal-Gvernaturi tiġi ddikjarata bħala nulla u tiġi revokata, u dan stante li ma hix motivata suffiċjentement kif trid il-liġi.

Mingħajr preġudizzju għas-suespost, minkejja li l-applikazzjoni tal-esponenti ġiet rrifjutata mill-Bord tal-Gvernaturi fuq il-bażi li ser ikun hemm tibdil fil- kundizzjonijiet tat-tender, il-kondizzjoni numru tlieta tal-konċessjoni enfitewtika hija speċifika għal dak li tirrestrinġi: "Dan is-sit irid jintuża biss bħala żona Green Area.

L-enfitewta ma jkunx jista' jtella' ebda xorta ta' bini jew strutturi, jekk qabel ma jingħatax lilu l-permess bil- miktub mill-Awtorità tal-Artijiet ...".

Illi din il-kundizzjoni tillimita ruħha li tipprojbixxi l-iżvilupp mill-art 'il fuq ta' dan il-passaġġ, b'tali mod li l-art trid tibqa' Green Area.

L-appellant jirrileva li bl- applikazzjoni tiegħu hu m'għandux l-intenzjoni li jsir żvilupp fuq l-art in kwistjoni, imma li s-sottoswol ta' dan il-passaġġ ikun mezz sabiex persuni u vetturi jkunu jistgħu jgħaddu minn taħtu, mingħajr ma jippreġudika l-użu tal-art bħala green area, u b'mod li jintuża s-sottoswol sabiex itaffi l-problemi tat-traffiku fl-inħawi għal ambjent aħjar.

It-tieni kondizzjoni fil-kuntratt li bih ġiet ikkrejata din il-konċessjoni enfitewtika titratta dwar kif is-sottoswol ma jistax jiġi żviluppat, liema kundizzjoni hija dik bin- numru sebgħa li tistipula s-segwenti:

"L-enfitewta ma għandux jagħmel tħaffir fuq is-sit biex ifittex l-ilma mingħajr kunsens mogħti qabel bil-miktub mill-Gvern u għandu joqgħod għad-disposizzjonijiet tal-Ordinanza tal-elf disa' mija u tlieta u erbgħin (1943) dwar it-Tħaffir għall-Ilma taħt l-Art."

Din hija l-unika limitazzjoni li saret fuq l-esponenti fir-rigward ta' tħaffir li jista' jsir.

Din il-klawżola tipprojbixxi lill-esponenti milli jħaffer il-passaġġ in kwistjoni sabiex ifittex l-ilma.

Ma hemm l-ebda kundizzjoni oħra li titratta dwar l-użu li jista' jsir mis-sottoswol, diment li tibqa' tintuża bħala green area.

Ghalhekk l-appellanti jirrivelaw li ma kien hemm l-ebda bidla fil-kundizzjonijiet

stipulati fil-konċessjoni enfitewtika.

Ir-Raba' aggravju 13.

Illi apparti dan kollu u mingħajr preġudizzju għas-suespost, jirriżulta li l-Awtorità intimata f'sitwazzjoni simili ġieli tat permess li jiġi żviluppat is-sottoswol ta' green area jew Public open space u dan kif jidher fl-eżempji elenkati fid-dokument mħejji mill-Perit Robert Sant’ Angelo hawn anness bħala Dokument "E" u kif ser jirriżulta tul it-trattazzjoni ta' din il-proċeduri.

Illi ċertament, l-awtorità għandha tuża' l-istess kejl fid-deċiżjonijiet tagħha u ma tistax tbiddel jew tvarja l-parametri ta' dawn id-deċiżjonijiet mingħajr raġuni valida skont min japplika.

Dan apparti l-fatt li anke meta ġiet sottomessa t-tender kien ben magħruf lill- amministrazzjoni u l-applikant li eventwalment kien jiġi permess żvilupp kompattibli ma' green area fis-sottoswol, kif qiegħed japplika l-esponenti.

Għaldaqstant fid-dawl tar-raġunijiet hawn esposti u għal dawk li ser jirriżultaw waqt it-trattazzjoni ta' dan l-appell, l-appellanti jitlob lil dan it-Tribunal sabiex jogħġbu, prevja kull dikjarazzjoni oħra xierqa u opportuna, 1.

Jiddikjara li l-użu tas-sottoswol tal-passaġġ in kwistjoni kif qiegħed jiġi propost mill-appellanti mhux qegħdin ibiddlu l-kondizzjonijiet tal-konċessjoni enfitewtika tal-5 ta' Marzu 2020;

Konsegwentement jirrevoka d-deċiżjoni tal-awtorità appellata tat-12 ta' Novembru 2020 u konsegwentament jordna lill-istess awtorità tagħti l-kunsens tagħha għall- iżvilupp mertu ta' dawn il-proċeduri u jagħti kull provediment u ordni ieħor li jidhirlu xieraq u opportun."

Ra r-risposta tal-Awtorità tal-Artijiet ippreżentata fit-22 ta' Diċembru 2020 li permezz tagħha eċċepiet is-segwenti:-

"Illi din hija risposta għar-rikors ta' Appell ta' Carmelo Hafiz-Saadallah u Emanuele Hafiz-Saadallah

Cassar Ruggier r-rikorrent permezz ta' applikazzjoni PLA2/2020/0118 , hawn annessa u mmarkata

Illi l-Awtorità tal-Artijiet ċaħdet din l-applikazzjoni, b'referenza PLA2/2020/0118, permezz ta' deċiżjoni mibgħuta permezz ta' ittra datata tnax ta' Novembru elfejn u għoxrin (12/11/2020) minħabba s-segwenti raġuni

Il-Bord innota l-proposta tinvolvi bdil fil-kundizzjonijiet tat-tender u għalhekk ma tistax tiġi milqugħa

Illi l-Awtorità tal-Artijiet tirrileva dawn is-segwenti punti b'risposta għall-Appell tar-

Illi l-applikazzjoni tar-rikorrent titlob biex jinbidel iż-zoning u jinvolvi parkeġġ, uffiċini, żvillupp residenzjali, kif ukoll faċilitajiet komunitajri u sportivi Illi għalhekk kieku t-talba kellha tintlaqa', kienu jinkisru l-kundizzjonijiet tal-konċessjoni emfitewtika, senjatament klawsola numru tlieta tal-kuntratt anness mar-rikors promotur u mmarkat Dok B li tistipula: 3.

Dan is-sit irid jintuża biss bħala żona Green Area.

L-emfitewta ma jkunx jista' jtella' ebda xorta ta' bini jew strutturi, jekk qabel ma jingħatax lilu l- permess miktub mill-Awtorita' tal-Artijiet Illi fit-tender li permezz tiegħu ngħatat l-art b'konċessjoni emfitewtika li l- art qed tinħareġ b'tender bil-kundizzjoni li tibqa' green area skont il-pjan lokali Illi għalhekk l-Awtorità tal-Artijiet kienet ġusta meta caħdet it-talba, għax tali talba kif miktuba kienet twassal biex jiġi affetwat il-karattru u l- potenzjal tal-art adġjaċenti Illi in oltre fl-istess deċiżjoni tagħha l-Awtorità tat raġuni skont il-prinċipju amministrattiv ormai stabbilit, "the duty to give reasons"; Illi għalhekk isegwi illi l-Awtorità intimata kienet fil-limiti tad-diskrezzjoni meta ċaħdet l-applikazzjoni odjerna Illi l-Awtorità ddeċidiet skont l-obbligi legali imposti fuqha dettati minn Artikolu 7(2) (c) tal-Kapitolu 563 tal-Liġijiet ta' Malta jagħmilha ċar illi

sta għall-Awtorità tal-Artijiet biex "tamministra bl-akbar mod assolut sabiex isir l-aħjar użu tal-art kollha tal-Gvern ta' Malta u kull art li tifforma parti mill-isfera pubblika"

Għaldaqstant l-esponenti, filwaqt li ġġib din ir-risposta a konjizzjoni ta' dan l-Onorabbli Tribunal, u tirriserva d-dritt li tipprovdi raġunijiet u provi ulterjuri waqt is-smigħ ta' din il- kawża, titlob lil dan l-Onorabbli Tribunal biex jikkonferma d-deċiżjoni tal-Awtorità tal-Artijiet li tiċħad l-applikazzjoni PLA2/2020/0118, permezz ta' deċiżjoni mibgħuta permezz ta' ittra datata tnax ta' Novembru elfejn u għoxrin (12/11/2020) minħabba r-raġunijiet ċitati hawn fuq."

Ra d-dokumenti kollha ppreżentati;

Sema' x-xhieda;

Sema' t-trattazzjoni tad-difensuri tal-partijiet;

Ra li r-rikors tħalla għal-lum għal sentenza.

Ikkunsidra: Illi r-rikorrenti ħassewhom aggravati b'deċiżjoni tal-Awtorità intimata kif kontenuta f'ittra datata 12 ta' Novembru 2020 indirizzata lir-rikorrent Carmelo Hafiz-Saadallah li permezz tagħha gie nfurmat li l-applikazzjoni tiegħu għal "Change of zoning for a site within the development zone from Public Open Space NHRL01 to mixed Class uses, including parking, offices, shops, residences, sports and community facilities fi Triq il-Baltika, L-Imġarr" kienet qiegħda tiġi rifjutata minħabba li l-proposta tinvolvi bdil fil- kundizzjonijiet tat-tender.

Illi mill-provi jirriżulta illi permezz ta' kuntratt datat 5 ta' Marzu 2020, ir-rikorrenti kienu akkwistaw mingħand l-Awtorità intimata permezz ta' titolu ta' enfitewsi temporanja għal perjodu ta' ħamsa u erbgħin (45) sena is-sit tal-kejl ta' ċirka mitejn u tmienja u sebgħin metri kwadri (278m.k.) fi Triq il-Baltiku, San Lawrenz.1 Illi mir-risposta tal-Awtorità intimata jirriżulta illi l-oġġezzjoni tagħha kienet bażata fuq klawsola 3 tal-imsemmi kuntratt li tgħid is-segwenti: "Dan is-sit irid jintuża biss bħala żona Green Area.

L-enfitewta ma jkunx jista' jtella' ebda xorta ta' bini jew strutturi, jekk qabel ma jingħatax lilu l-permess bil-miktub mill- Awtorità tal-Artijiet."

Illi mill-provi prodotti mir-rikorrent jirriżulta illi dak propost huwa li s-sit jintuża bħala passaġġ pedonali u taħtu jiġi mħaffer sabiex fuq numru ta' livelli jkun hemm passaġġ għall-vetturi u n-nies.

Il-Perit Carmen Howard, Perit fi ħdan l-Awtorità intimata, xehdet li f'dan il-każ hija kienet inkarigata sabiex tipprepara r-rakkomandazzjonijiet tagħha dwar l-applikazzjoni in kwistjoni.

Spjegat li l-art in kwistjoni ma tistax tiġi assenjata użu differenti mill-art

adjaċenti minħabba d-daqs tagħha.

Madankollu spjegat ukoll illi l-użu tal-istess sit kien jaqa' fir-responsabbilità tal-Awtorità tal-Ippjanar u/jew Awtoritajiet oħra.

L-Awtorità intimata setgħet biss tirrakomanda bdil tal-użu mil-lat finanzjarju in linea mal-obbligi tagħha taħt il-Liġi, u cioè li l-istess art tkun użata bl-aktar mod vantaġġjuż li jista' jrendi lill-Awtorità intimata.

Spjegat ukoll illi jekk jiġi approvat il-bdil tal-użu, l-applikant kellu jiġi nfurmat stante li dan jista' jwassal għal bdil fil-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta' ċens bi gwadann għall-applikant, li jfisser li l-applikant ikun irid jixtri dak il-gwadann.

Ikkunsidra: Illi t-Tribunal jibda biex jinnota illi r-rikors tal-appell fih bażikament erba' aggravji.

Illi fil-mori ta' dawn il-proċeduri jirriżulta illi l-partijiet ikkonċentraw fuq l-aħħar tliet aggravji, tant li l-Awtorità intimata lanqas fir-risposta tagħha ma ndirizzat l-ewwel aggravju tar-rikorrenti li permezz tiegħu ssottometta illi l-Awtorità intimata ma elaborat assolutament xejn dwar ir-rifjut tagħha fis-sens li ma semmietx liema fost il-ħafna kundizzjonijiet kienet qiegħda tirreferi għalihom.

Lanqas ma jirriżulta li l-istess aggravju ġie trattat waqt is-sottomissjonijiet finali.

Madankollu, it-Tribunal iħoss li l-ewwel u qabel kollox għandu jitratta l-istess aggravju la darba ġie mressaq mir-rikorrenti.

Mid-dokument esebit bħala Dokument A mar-rikors promutur jirriżulta illi r-raġuni mogħtija mill-Awtorità intimata għar-rifjut tal-applikazzjoni hija s-segwenti: "Il-Bord innota li l-proposta tinvolvi bdil fil-kundizzjonijiet tat-tender u għalhekk ma tistax tiġi milqugħa."

Illi minn qari ta' tali deċiżjoni jirriżulta li din tagħmel referenza għall-fatt li l-proposta tar-rikorrent tinvolvi bdil fil-kundizzjonijiet tat-tender.

Kien biss fil-kors tas-smiegħ ta' dawn il-proċeduri li ntefa' dawl dwar liema kundizzjonijiet kienu qegħdin jiġu nvokati mill-Awtorità intimata.

Illi t-Tribunal jirrileva li ta' spiss qiegħed jiltaqa' ma' deċiżjonijiet mill-iktar xotti meta l-Awtorità intimata tgħaddi biex tiċħad applikazzjoni.

Dan m'għandux ikun għaliex iċ-ċittadin għandu jifhem mill-ewwel, mingħajr ħafna guess work, ir-raġuni għala l-Awtorità intimata tkun qiegħda tiċħad applikazzjoni.

Illi fil-każ preżenti l-Awtorità intimata, ben konxja tad-diversi kundizzjonijiet msemmija fil-kuntratt ta' ċens temporanju, fid-deċizjoni tagħha, għażlet li tfassal id-deċiżjoni

notifikata mingħajr xi referenza għal xi klawsola speċifika.

Illi għalkemm fil-fehma ta'

dan it-Tribunal dan waħdu ma hux biżżejjed biex jannulla d-deċiżjoni appellata, huwa

awspikabbli li malli persuna tirċievi deċiżjoni amministrattiva, din għandha titqiegħed

f'posizzjoni li tifhem mill-ewwel ir-raġuni wara tali deċiżjoni.

Illi sorvolat l-ewwel aggravju, it-Tribunal se jgħaddi biex jindirizza r-rimanenti

Illi jirriżulta illi l-pern prinċipali tal-kwistjoni odjerna huwa jekk l-Awtorità

intimata kinitx ġustifikata jew le fir-rifjut tagħha għat-talba tar-rikorrenti sabiex

jinħareġ il-kunsens tagħha sabiex sit mogħti b'ċens lir-rikorrenti jinbidel l-użu tiegħu.

Jigi rilevat illi dak li jorbot lill-partijiet huma t-termini u kundizzjonijiet maqbula

bejniethom fil-kuntratt ta' enfitewsi temporanja datat 5 ta' Marzu 2020.

Ir-risposta għar- risoluzzjoni ta' dan l-appell tista' biss tinstab f'qari tal-istess kuntratt.

Illi kif già ngħad iktar 'il fuq, fi klawsola 3 tal-kuntratt ġie stipulat illi s-sit in kwistjoni jintuża biss bħala żona Green Area u li l-ebda strutturi jew bini ma jista' jittella' mingħajr il-permess bil-miktub tal-Awtorità intimata.

In oltre ai termini ta' klawsola 9 ġie maqbul illi l-enfitewta ma għandux joħloq ebda servitù fuq l-istess sit a favur ta' proprjetà adjaċenti.

Illi r-rikorrenti jissottmettu illi huma mhumiex ħa jkunu qegħdin jiksru l-ebda obbligu assunt minnhom għax is-sit se jibqa' green area b'dana illi jiġi żviluppat f'passaġġ pedonali, filwaqt li taħtu se jsiru mini biex jgħaddu l-vetturi u n-nies.

Illi fil-fehma tat- Tribunal, bl-iżvilupp kif propost se tkun qiegħda tinħoloq servitù favur proprjetà adjaċenti peress li kif spjega kemm ir-rikorrent u kemm il-Perit tiegħu se jkunu qegħdin jgħaddu vetturi u nies li jkunu qegħdin jagħmlu użu mill-proprjetà adjaċenti.

Illi però, minn dak li xehdet Dr. Anita ‘Agius Scicluna Buttigieg jirriżulta illi din il-kunsiderazzjoni ma kinitx waħda mill-kunsiderazzjonijiet li għamel il-Bord stante li l-istess Bord ankra r-rifjut tiegħu ma' klawsola 3.

Għaldaqstant dan it-Tribunal se jeżamina jekk id-deċiżjoni tal- Bord tal-Gvernaturi kinitx ġustifikata meta wieħed iqis l-imsemmija klawsola.

Illi jibda biex jiġi osservat illi r-rifjut isemmi "bdil fil-kundizzjonijiet tat-tender".

It- Tribunal jirrileva illi l-ebda dokument ta' sejħa għall-offerti ma ġie ppreżentat fil-mori ta' dawn il-proċeduri.

Il-provi kollha daru mal-kuntratt imsemmi iktar 'il fuq.

Kwindi t-Tribunal ma jistax jivverifika x'kienu l-kundizzjonijiet tat-tender imsemmija fid- deċiżjoni appellata.

Minkejja dan kollu, ladarba sar il-kuntratt, huwa l-istess kuntratt li jagħmel liġi bejn il-partijiet.

Illi minn qari ta' klawsola 3 huwa ċar li l-Awtorità intimata ma riedet li jsir l-ebda żvilupp fuq is-sit in kwistjoni u li kellu jintuża biss bħala green area.

Filwaqt li fil- kuntratt hemm referenza biss "għat-tlugħ" ta' bini u strutturi, huwa ċar li dak li kellha f'moħħha l-Awtorità intimata huwa li ma seta' jsir l-ebda tip ta' żvilupp fuq l-istess sit.

Huwa pjuttost ċar li dak propost mir-rikorrenti jammonta għal żvilupp veru u proprju u dan għaliex se tinbidel kompletament l-istruttura ta' taħt il-wiċċ tal-istess sit u dan kif jirriżulta mill-pjanta a fol.

95 tal-proċess.

Mill-istess pjanta jirriżulta illi taħt is- sottoswol tas-sit in kwistjoni se jinbidel f'passaġġi f'parking area filwaqt li fil-livell tat-triq se jibqa' jservi ta' passaġġ pedonali.

Illi dan it-Tribunal huwa tal-fehma illi,

għall-inqas bl-iżvilupp tas-sottoswol, ir-rikorrenti se jkunu qegħdin imorru kontra dak

dettat fi klawsola 3 għaliex se jkunu qegħdin itellgħu strutturi li jservu ta' passaġġ għal

vetturi u nies li jagħmlu użu mill-istess parkeġġ.

Illi kwindi, fil-fehma tat-Tribunal, l-Awtorità intimata kienet ġustifikata meta rat illi

dak propost kien se jmur kontra l-obbligi assunti mir-rikorrenti fi klawsola 3 tal-

Għaldaqstant, filwaqt li t-Tribunal jawspika illi d-deċiżjonijiet tal-Awtorità intimata ikunu iktar dettaljati, ma jsib xejn x'jiċċensura fir-raġunament tal-istess Awtorità u kwindi jikkonferma d-deċiżjoni appellata.

DECIDE Għaldaqstant it-Tribunal, għar-raġunijiet hawn fuq premessi, qiegħed jiċħad l-appell tar-rikorrent u konsegwentement jilqa' r-risposta tal-Awtorità intimata.

Spejjeż a karigu tar-rikorrent. ___________________ Dr. Charmaine Fenech Vella President tat-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva Diane Midolo Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)

ILLUM, 1 ta' Lulju 2021

James Alkhatib (K.I. 640459M) vs Nicola Alkhatib (K.I. 950188M)

Il-Qorti: Rat ir-rikors; U billi jirriżulta mal-ewwel daqqa t'għajn li r-rikorrent għandu jedd xi jħares u li jista' jiġi ppreġudikat pendente lite; Tilqa t-talba.


Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA

FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Kumpilazzjoni Numru 1278/2010

(Assistent Kummissarju Ian Zammit Satariano)

Illum, 1 ta' Lulju 2021

tita' bin-numru 900547M.

Rat l-imputazzjoni miġjuba kontra NICOLA FARRUGIA detentur tal-karta ta' l-iden-

Akkuzat talli f'Jannar 2010 u fis-snin ta' qabel b'mezzi kontra l-liġi jew billi għamel

uzu ta' ismijiet foloz, jew ta' kwalifiki foloz, jew billi inqeda b'qerq ieħor, ingann, jew

billi wera ħaġa b'oħra sabiex iġiegħel jitwemmen l-eżistenza ta' intrapriżi foloz, jew ta'

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA ħila jew setgħa fuq ħaddieħor jew krediti immaġinarji, jew sabiex iqanqal tama jew

biża' dwar xi ġrajja kimerika, għamel qligħ b'qerq ta' aktar minn elfejn, tliet mija u

disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (€2,329.37), għad-dannu ta' Silvio

Il-Qorti hija ġentilment mitluba sabiex fil-każ ta' ħtija, barra li tinfliġġ il-peni stabbilit

mil-Liġi, tordna wkoll il-konfiska ta' l-oġġetti kollha esebiti.

Il-Qorti hija wkoll ġentilment mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tikkundanna lill-akkużati

għal ħlas ta' spejjes li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri.

Rat illi l-kawza giet assenjata lil din il-Qorti kif preseduta b'effett mis-16 ta' Lulju 2018;

Rat it-traskrizzjonijiet tad-depozizzjonijiet tax-xhieda li xehdu quddiem il-Qorti

Semghet ix-xhieda u rat il-provi u d-dokumenti kollha;

Rat li giet ezentata mill-partijiet milli terga' tisma' x-xhieda li kienu xehdu quddiem il-

Rat in-nota tas-27 ta' Gunju 20181 tal-Avukat Generali li permezz taghha baghat lill-

imputat sabiex jigi aggudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif

1. fl-artikoli 17, 18 u 31 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA 2. fl-artikolu 308 u 309 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

3. fl-artikolu 310(1)(b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

4. fl-artikolu 23 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

5. fl-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat illi fis-seduta tad-9 ta' Novembru 2020 l-imputat fil-prezenza tal-avukat tieghu

ddikjara li m'ghandux l-ebda oggezzjoni li l-kaz tieghu jigi trattat bil-procedura

Rat l-atti kollha.

Ikkunsidrat;

Semghet it-trattazzjoni finali tal-Prosekuzzjoni u tad-difiza fl-udjenza tal-15 ta' Ottubru

Rat illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza;

L-imputat jinsab akkuzat bir-reat ta' frodi, liema reat jinsab prospettat fl-Artikolu 308

Mill-provi li johrogu mill-atti tal-kawza jirrizulta illi l-imputat ikkonkluda konvenju

ghall-bejgh ta' proprjeta` gewwa Haz Robson lill-kumpannija USL Services Limited,

Dan il-konvenju gie konkluz fil-21 ta' Novembru

RM12) u l-ftehim kien illi l-prezz, li gie stabbilit fis-somma ta' Lm65,000

jithallas kollu fi zmien sitt xhur mid-data tal-konvenju, f'liema terminu kellu jigi wkoll

ippubblikat l-att finali tal-bejgh.

Il-partijiet ftiehmu fuq l-istess konvenju illi l-bejgh

kellu jsir taht numru ta' kondizzjonijiet ohrajn, fosthom li r-ricerki dwar it-titolu tal-

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA bejjiegh, l-imputat odjern, fuq il-fond in vendita kellhom ikunu lesti u li t-titolu jkun

tajjeb.

Mir-ricerki notarili li gew kondotti waqt it-terminu ta' validita` tal-konvenju u qabel il-

pubblikazzjoni tal-kuntratt tal-bejgh, irrizulta li l-imputat kien irregistra diversi ipoteki

fuq il-fond in vendita : tlieta minn dawn l-ipoteki gew ikkancellati qabel gie ppubblikat

l-att finali tal-bejgh billi l-kredituri ipotekarji thallsu parti mill-prezz tal-bejgh tal-fond3

u l-ammont relattiv tnaqqas mill-prezz dovut lill-imputat bhala l-bejjiegh.

sussegwentement irrizulta li kien ghad hemm zewg ipoteki4 ohrajn iskritti fuq il-fond li

kienu ghadhom mhux kancellati.

Mill-provi jirrizulta illi l-ammont dovut mill-imputat

lil dawn iz-zewg kredituri ipotekarji kien jeccedi l-prezz pattwit ghall-bejgh tal-fond in

vendita u konsegwentement, ix-xerrej ma kienx dispost ihallas ukoll lil dawn il-kredituri

ipotekarji u jnaqqas l-ammont relattiv mill-prezz tal-bejgh bhalma kien diga` ghamel

fil-kaz ta' whud mill-ipoteki l-ohrajn li kienu rrizultaw mir-ricerki5.

Il-kuntratt ta' bejgh tal-fond in dizamina gie pubblikat fid-19 ta' Gunju 2006 fl-atti tan-

Nutar Robert John Agius Bondin u f'dan il-kuntratt il-partijiet7 kienu ftiehmu hekk dwar il-

hlas tal-bilanc tal-prezz tal-bejgh u z-zewg ipoteki specjali gravanti l-fond in vendita,

« … l-bilanc ta' sbatax-il elf erba' mija u hamsin Lira (Lm17,450) jithallas meta jigu

kancellati l-ipoteki hawn taht imsemmija. »

Ghalkemm fl-istess kuntratt gie dikjarat illi l-bejjiegh kien qed jiggarantixxi li l-

proprjeta` mibjugha hija libera minn kull dritt rejali u/jew personali favur terzi, inkluzi

RM2 (Kancellament 970/2006, Kancellament Numru 283/2006 u Kancellament Numru 780/2006) 4 Bin-Numru tal-Iskrizzjoni 19646/04 u 2935/05.

7 Il-fond gie akkwistat fuq il-kuntratt ta' bejgh minn zewg xerrejja: il-kumpannija USL Services Limited, rapprezen- tata minn Silvio Foo, u minn Christopher Vella Pace.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA djun, ipoteki u/jew privileggi8, iktar 'il quddiem fl-istess kuntratt, giet registrata s-

segwenti dikjarazzjoni :-

« Ghal kull fini u effett ix-xerrejja jiddikjaraw illi gew avzati min-Nutar li qed

jippubblika dan l-att illi hemm zewg ipoteki veljanti fuq il-proprjeta`, numri

H19646/2004 u H2932/2005.

Ix-xerrejja jiddikjaraw li jafu l-ammont taghhom u li

jista' jkun hemm xi interessi fuq l-ammonti msemmija.

Huma jiddikjaraw illi jafu u

jaccettaw li l-istess Nutar aggorna r-ricerki sal-hdax ta' Gunju 2006, skond l-ahhar

ricerki possibbli mill-Gvern Centrali u li ghamel ukoll on-line search dal-ghodu stess

fejn irrizulta li mhemmx ipoteki oltre dawk imsemmija.

Ghal dan il-ghan, il-partijiet jaqblu li meta jigu biex jigu mhallsin il-bilanci dovuti, ix-

xerrejja jhallsu sa massimu ta' sbatax-il elf erba' mija u hamsin lira (Lm17,450), liema

somma tirrapprezenta l-bilanc li ghad baqa' x'jithallas mill-prezz tal-bejgh tal-

proprjeta` msemmija.

Il-bejjiegh qed jobbliga ruhu li jressaq lill-kredituri ghall-

kancellament ta' dawn l-ipoteki fi zmien xaharejn mil-lum.

L-imghaxijiet li jistghu

jkunu dovuti mill-bejjiegh fuq l-ipoteki msemmija, jibqghu a kariku tal-bejjiegh.

Jekk

ix-xerrejja jhallsu iktar mis-somma li baqa' x'tithallas, lill-kredituri, jibdew jiddekorru

l-imghaxijiet favur ix-xerrejja fuq tali somma addizzjonali.

jiffirma kambjali, jekk mitlub. »

Mill-atti jirrizulta illi filwaqt illi sussegwentement ghall-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta'

l-ipoteka bl-iskrizzjoni numru 2932/2005 giet effettivament

kancellata9, l-iskrizzjoni ipotekarja bin-numru 19646/2004 registrata favur certu

Emanuel Azzopardi Camilleri kwantu ghal kreditu fis-somma ta' Lm5,600, baqghet veljanti bil-

konsegwenza illi, kif xehed Christopher Vella Pace, wiehed mix-xerrejja, huma ma setghu

jaghmlu xejn bil-proprjeta` li akkwistaw minghand l-imputat u l-fond ma setax jinbiegh

Dan wassal sabiex l-imputat jitressaq quddiem il-Qorti mixli bir-reat ta' frodi.

9 Ara Kancellament 4575/2007 ippubblikat fl-atti tan-Nutar Nicholas Sofia, fol.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA

Ikkunsidrat ;

Qabel xejn, ikun opportun illi jigi stabbilit x'inhuma l-elementi li jsawru r-reat ta' frodi

jew truffa li jinsab mixli bih l-imputat, sabiex imbaghad jigi determinat jekk dawn

isibux riskontru fil-fattispecje tal-kaz odjern.

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Marjanu Tong inghad illi:-

"Biex jissussti ir-reat tal-frodi jew truffa gie ritenut kostantement fil-gurisprudenza u

fis-sentenzi tal-qrati taghna illi iridu jinkonkorru diversi elementi.

Ibda biex irid ikun

hemm ness bejn is-suggett attiv u is-suggett passiv tar-reat u cioe' bejn minn qieghed

jikkommetti ir-reat u il-vittma.

Hemm imbaghad l-element materjali ta' dana ir-reat u

cioe' l-uzu ta' ingann jew raggieri li iwasslu lil vittma sabiex isofri it-telf patrimonjali.

Finalment huwa necessarju li ikun hemm l-element formali tar-reat konsistenti fid-dolo

jew fl-intenzjoni tat-truffatur jew frodatur li jinganna u dana sabiex jikseb profitt jew

Jekk xi wiehed jew iktar minn dawn l-elementi huma nieqsa,

allura ir-reat tat-truffa ma jistax jisussisti. [emfasi ta' din il-Qorti]

tal-element tal-ingann mehtieg inter alia ghar-reat prospettat mill-Artikolu 308 tal-Kap.

9, illi:-

"Fil-Ligi taghna biex ikun hemm it-truffa jew il-frodi innominata irid ikun gie perpetrat

mill-agent xi forma ta' ingann jew qerq, liema ingann jew qerq ikun wassal lill-vittma

sabiex taghmel jew tonqos milli taghmel xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-

konsegwenti qliegh ghall-agent … jekk l-ingann jew qerq ikun jikkonsisti f'raggiri jew

artifizi - dak li fid-dottrina jissejjah ukoll mis-en-scene - ikun hemm it-truffa; jekk le

11 Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali deciza fit-2 ta' Marzu, 2011 12 Deciza minn din il-Qorti diversament preseduta fil-15 ta' Dicembru, 2011 (Numru: 688/2009)

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA ikun hemm hemm ir-reat minuri ta' frodi innominata (jew lukru frawdolenti

Ikkunsidrat;

Applikat dan l-insenjament ghall-fatti tal-kaz odjern, il-Qorti minnufih tosserva illi l-

prosekuzzjoni ma gabet ebda prova kwalsiasi biex turi kif l-imputat qarraq bix-xerrejja

biex jakkwistaw il-fond di proprjeta` tieghu.

Ghall-kuntrarju, il-provi juru illi mir-

ricerki li saru in segwitu ghall-konvenju biex jigi stabbilit jekk it-titolu tal-imputat fuq

il-fond huwiex tajjeb u kollox jinstab in ordni – kif del resto gie pattwit fil-konvenju

bhala wahda mill-kondizzjonijiet tal-bejgh - irrizulta li kien hemm diversi ipoteki

specjali iskritti fuq il-fond in vendita liema ipoteki naturalment, kellhom jigu kancellati

sabiex il-fond jista' jigi trasferit lix-xerrejja bhala hielsa minn kull piz ipotekarju.

Filwaqt li kif gie stabbilit mill-provi, uhud mill-ipoteki gew effettivament ikkancellati

qabel il-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' bejgh u dan billi x-xerrejja hallsu huma stess lill-

kredituri ipotekarji u naqsu l-ammont relattiv mill-bilanc tal-prezz pattwit fil-konvenju,

ricerki ulterjuri zvelaw zewg ipoteki specjali ohrajn iskritti fuq il-fond in vendita

b'zieda ma'dawk li kienu diga` gew kancellati bil-hlas preventiv mix-xerrejja ta' parti

mill-prezz tal-bejgh.

Mill-provi l-Qorti fehmet li dawn iz-zewg ipoteki ulterjuri ma kienux irrizultaw mill-

ewwel sett ta' ricerki li saru min-Nutar inkarigat mix-xerrejja u fehmet ukoll illi dawn

il-krediti ipotekarji ulterjuri kienu jeccedu, kumulattivament, il-prezz tal-bejgh pattwit.

Madanakollu, huwa wkoll minnu illi x-xerrejja kienu konsapevoli dwar dan id-dejn

ipotekarju gravanti l-fond qabel gie pubblikat il-kuntratt tal-komprovendita u minkejja

dan, huma ghazlu li jipprocedu bl-atti finali tal-bejgh u zammew ukoll il-hlas tas-somma

ta' Lm17,450 mill-prezz pattwit sakemm dawn l-ipoteki jithassru.

Kemm hu hekk,

13 Enfasi ta' din il-qorti.

Vide wkoll: Pulizija ve Carmela Borg Mifsud Appell Kriminali deciz 30 ta' Dicembru 2004 u l- gurisprudenza hemm kwotata.

(Din ir-referenza insab fin-nota ta' qiegh il-pagna enumerata sebgha (7) fis-sen- tenza citata)

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA jirrizulta illi l-kontraenti ftiehmu espressament fl-istess kuntratt ta' bejgh14 dwar l-

obbligu tal-pagament ta' dawn il-kredituri ipotekarji u l-kancellament tal-ipoteki

Barra minn hekk, Christopher Vella Pace fix-xhieda tieghu jaqbel illi huwa kien

jaf meta xtara il-fond, illi l-fond kien milqut b'dejn ipotekarju15.

li kien hemm ipoteka specjali ohra fuq il-fond, qal "meta wasalna fl-ahhar biex naghlqu

l-kuntratt … kien qabel, u zgur. »

Kompla jispjega illi ghalkemm ix-xerrejja kienu jafu

bl-ezistenza ta' dawn l-ipoteki ulterjuri gravanti l-fond huma ddecidew li jkomplu bil-

process ghall-akkwist tal-fond xorta wahda, ghaliex l-imputat « ma kellux flus biex

itihomlna lura biex jinhall in-negozju.

ipoteki li kien hemm. »

Hawnhekk ghandu jigi osservat illi ghalkemm Christopher Vella Pace fix-xhieda tieghu16

sostna illi l-imputat kien issellef ammont ulterjuri fuq il-fond in vendita fl-intervall bejn

il-konvenju u l-kuntratt minghand Emanuel Azzopardi Camilleri, il-Qorti wara li ezaminat bir-reqqa

l-provi, tqis illi din l-allegazzjoni ma gietx sostanzjata mix-xhieda u d-dokumenti

formanti parti mill-atti.

Ghall-kuntrarju, mill-provi mhux biss jirrizulta illi kien hemm

biss zewg ipoteki specjali li kienu iskritti fuq il-fond in vendita u li ma gewx ikkancellati

qabel il-pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' bejgh, izda jirrizulta wkoll li dawn iz-zewg

iskrizzjonijiet ipotekarji kienu gew entrambi registrati tabilhaqq qabel id-data tal-

konvenju konkluz bejn il-partijiet fil-21 ta' Novembru 200517.

Il-fatt li in segwitu ghall-konvenju giet stabbilita l-ezistenza ta' diversi iskrizzjonijiet

ipotekarji li jolqtu l-fond in vendita, hija f'kull kaz konsegwenza prevedibbli tar-ricerki

notarili li geew kondotti biex jigi stabbilit jekk il-fond jistax jigi trasferit lix-xerrejja

15 Ara xhieda tas-26 ta' Novembru 2016.

Silvio Foo xehed hekk fir-rigward:- Sa dan it-tant, u mbaghad jekk mhux sejjer zball, Nicholas Gadepaga qalilna li sa dan it-tant, mar ghamel ipoteka ohra mal-istess Emanuel Azzopardi Camilleri … ta' xi telattax jew sittax-il elf lira Maltin (Lm13,000/Lm16,000) » Xhieda tat-3 ta' Awwissu 2016.

17 L-iskrizzjoni ipotekarja bin-nurmu 2935/2005 giet registrata fil-1.2.2005 (fol.

127) filwaqt li l-iskrizzjoni ipote- karja registrata favur Emanuel Azzopardi Camilleri giet hekk registrata f'Ottubru 2004 (fol.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA bhala liberu u hieles minn kull dritt rejali jew personali favur terzi, kif del resto pattwit

fil-konvenju.

Il-Qorti ma riskontrat fl-atti l-ebda prova la ta' xi dikjarazzjoni da parti

tal-imputat illi l-fond ma kienx milqut b'iskrizzjonijiet ipotekarji, drittijiet immobiljari

jew pizijiet ohrajn, jew li kien milqut biss minn certi pizijiet izda mhux minn ohrajn,

wisq inqas xi prova li x-xerrejja gew indotti biex jixtru l-fond minghandu

specifikatament minhabba jew abbazi ta' dikjarazzjoni bhal din jew artifizji ohrajn

simili impjegati mill-imputat.

Fuq kollox, kif diga' ngħad, ma giex ippruvat

sodifacjentement illi l-imputat issellef minghand Emanuel Azzopardi Camilleri ammont ulterjuri

wara l-konkluzjoni tal-konvenut ma' USL Services Limited.

Kif jirrizulta mill-ftehim konkluz u registrat fil-kuntratt ta' bejgh innifsu, riprodott

verbatim iktar qabel, il-kwistjoni dwar l-iskrizzjonijiet ipotekarji li baqghu ma gewx

kancellati qabel l-att finali tal-bejgh tal-fond, giet indirizzata specifikatament mill-

kontraenti billi l-imputat intrabat li jissalda d-debiti ipotekarji in kwistjoni u jikseb il-

tal-iskrizzjonijiet

ipotekarji relattivi18, fi zmien xaharejn mill-

pubblikazzjoni tal-kuntratt tal-bejgh.

Gie miftiehem ukoll li x-xerrejja jistghu jaghzlu

li jhallsu d-debitu relattiv huma stess sabiex jiksbu l-kancellament tal-iskrizzjoni

ipotekarja, f'liema kaz il-ftehim kien illi jkun dovut mill-imputat qua bejjiegh, imghax

fuq dik is-somma hekk imhallsa mix-xerrejja li tkun teccedi l-bilanc tal-prezz tal-bejgh

fis-somma ta' Lm17,450.

Ġara izda, illi filwaqt illi l-iskrizzjoni ipotekarja bin-numru 2932/2005 giet kancellata

kif pattwit mill-partijiet kontraenti in segwitu ghall-kuntratt ta' bejgh, l-iskrizzjoni

ipotekarja bin-numru 19646/2004 baqghet ma gietx kancellata mill-imputat skont il-

patt kontrattwali fuq citat.

Peress li x-xerrejja kienu diga` hallsu l-bilanc tal-prezz tal-

bejgh fis-somma ta' Lm17,450 lill-kredituri ipotekarji Colin u Tanya konjugi Gadepaga

ghall-kancellament tal-iskrizzjoni ipotekarja bin-Numru 2935/2005, huma ma kienux

accettaw li jhallsu wkoll biex jinkiseb il-kancellament tal-ipoteka specjali bl-iskrizzjoni

18 Bin-Numri 2932/2005 u 19646/04.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA

Dan stabbilit, u stabbilit ukoll illi mill-provi jirrizulta li l-imputat seta' naqas mill-

obbligi civili tieghu kif pattwiti fil-kuntratt ghaliex effettivament, huwa ma kisibx il-

kancellament tal-ahhar ipoteka entro t-terminu pattwit fil-kuntratt tal-bejgh, dan ma

jfissirx li l-imputat qarraq bix-xerrejja u inducihom jakkwistaw il-fond b'effett ta' xi

ingann jew bl-uzu ta' qerq.

Kif inghad, ix-xerrejja kienu ben konxji tal-ezistenza tal-

ipoteki ulterjuri gravanti l-fond u kienu wkoll konsapevoli, ferm qabel il-pubblikazzjoni

tal-kuntratt finali, illi l-ammont kumulattiv tad-dejn ipotekajru pendenti, kien jeccedi l-

bilanc tal-prezz pattwit li kien dovut lill-imputat ghall-bejgh.

Il-fatt illi x-xerrejja

ghazlu li jipprocedu bl-akkwist tal-fond f'dawn ic-cirkostanzi maghrufin lilhom, u l-fatt

illi ma kienx vijabbli jew fattibbli ghalihom li jhassru l-bejgh prospettat ghaliex l-

imputat seta' ma kellux il-finanzi mehtiega biex irodd lura l-ammonti mhallsin mix-

xerrejja preventivament (inkluz ghall-kancellament ta' iskrizzjonijiet ipotekarji fuq il-

fond), ma jikkostitwixxux, wahedhom, l-ingann jew il-qerq mehtieg ghall-prova tar-reat

taht l-Artikolu 308 tal-Kap.

Kif rajna, wiehed mill-elementi kostituttivi tar-reat in dizamina huwa l-ingann permezz

tal-uzu ta' mezzi, artifizzju jew raggiri mill-agent.

Dak li jikkostitwixxi "raggiri" u

"artifizji" mehtiega ghar-reat ta' truffa, huwa ben stabbilit fil-gurisprudenza.

Dwar l-artifizji, il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija

v Carmelo Mills Gulia moghtija fil-31 ta' Ottubru, 1959, fissret illi:-

"Ghar-reati ta' truffa kontemplat fl-artikolu 58329 tal-Kodici Kriminali kif jidher mid-

dicitura partikolari deskrittiva adoperata hemm bzonn li tirrizulta materjalita'

specifika li sservi ta' supstrat ghal verosimiljanza tal- falsita' prospettata bhala vera u

b'hekk bhala mezz ta' qerq.

Ma huwiex bizzejjed ghal finijiet ta' dak l-artikolu,

affermazzjonijiet luzingi, promessi, minghajr l-uzu ta' apparat estern li jirrivesti bi

kredibilita' l-affermazzjonijiet menzonjeri tal-frodatur". [enfasi ta' din il-qorti]

19 Illum l-Artikolu 308.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija versus George Coppini, gie kkunsidrat li:

"Illi l-ġurisprudenza nostrali dejjem kienet illi sabiex jissussisti r-reat ta' truffa mhix

biżżejjed is-sempliċi gidba, il-kliem menzjonier, izda hu neċessarju u essenzjali li jkun

hemm ukoll l-apparat estern li jagħti fidi u kredibilita' lil dik il-gidba.

Dan l-att estern

jista' jiehu diversi forom, kultant anke att teatrali.

Irid ikun att, jew atti, li

jimpressjonaw bniedem ta' intelligenza u prudenza ordinarja u normali, għandhom

ikunu atti frawdolenti li neċessarjament iqajmu sentimenti kif indikat fl-artikolu 308

tal-Kap.

Irrid ikun hemm il-messa in xena u ghalhekk, kif intqal, il-gideb waħedhom

mhumiex suffiċjenti.

Iridu jkunu atti, inkluż kliem ħelu u perswassiv, li jwasslu lil xi

ħadd jemmen l-eżistenza ta' xi ħaġa msemmija mil-frodatur, liema ħaġa, in realta', ma

teżistix.

Minbarra l-gideb ghalhekk, irid ikun hemm l-ingann, ir-raġġiri jew is-

simulazzjoni li jwasslu sabiex il-vittma jemmen jew ikollu fidi f'dak li qed jiġi lilu

mwiegħed mill-frodatur. (emfasi ta' din il-Qorti)

"Il-Ligi taghna ma tirrikjediex li l-messa in xena, cioe` dawk l-artifizji jew raggiri,

ikunu xi haga kkumplikata jew arkittetta b'hafna pjanijiet'.21

Fil-fehma tal-Qorti, dan l-element tal-messa in xena u l-uzu ta' raggiri jew artifizzji li

kellhom isawru l-perswazjoni fix-xerrejja biex jakkwistaw il-fond tal-imputat, huwa

Tosserva wkoll illi jekk l-allegat ingann kellu jinsab biss fl-

inademjenza tal-imputat li jissodisfa l-obbligu li l-iskrizzjonijiet ipotekarji pendenti jigu

kancellati entro terminu stipolat wara l-kuntratt tal-bejgh, dan wahdu ma jista' qatt

jammonta ghal qerq wisq inqas jista' jammonta ghall-messa in xena li jenhtieg bhala

wiehed mill-elementi kostittuttivi ta' dan ir-reat.

forsi tigi prospettata messa in xena f'dan il-kaz kieku gie ppruvat li l-imputat wera b'atti

20 Deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar il-31 ta' Lulju, 1998 21 Pulizija vs Emanuel Falzon Caruana deciza 20 ta' Gunju 1997, Qorti tal-Appell Kriminali.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA esterni foloz jew fabbrikati illi l-fond ma kien milqut bl-ebda dejn ipotekarju jew li kien

milqut biss b'dejn ipotekarju li ma jeccedix il-prezz pattwit ghall-bejgh tal-fond u x-

xerrejja accettaw li jikkonkludu l-kuntratt tal-bejgh tal-fond abbazi tal-manifestazzjoni

ta' xi rassigurazzjoni bhal din.

Izda mkien ma gie riskontrat fl-atti xi prova li l-imputat

ghamel xi haga li induciet lix-xerrejja jixtru l-fond ghaliex gieghlhom jemmnu li l-fond

kien hieles minn djun jew pizijiet ulterjuri.

Fattwalment, l-Qorti ma rriskontrat ebda evidenza, wisq anqas prova konkreta, li

tikkonvinciha li l-imputat iffabrika xi stat ta' fatt dwar l-ipoteki specjali gravanti l-fond

jew illi l-imputat b'xi att estern ikkonvinca lill-kwerelanti li jakkwistaw il-fond abbazi

ta' xi premessa ohra li sussegwentement jirrizulta li hija falza.

L-iskrizzjonijiet

ipotekarji gravanti l-fond in vendita irrizultaw kollha kemm huma mir-ricerki notarali

li jigu ordinarjament kondotti preordinatament ghall-pubblikazzjoni tal-att finali tal-

bejgh u l-fatt illi l-ezistenza taz-zewg iskrizzjonijiet ipotekarji ulterjuri setghet giet

a konoxxenza tax-xerrejja meta kien tard wisq biex jirtiraw mill-bejgh u dan

minhabba xi zvista jew zball tan-Nutar inkarigat mix-xerrejja nfushom, zgur li ma

jikkostitwixxix prova ta' ingann da parti tal-imputat.

Effettivament, il-provi

jeskludu b'mod assolut li l-akkwist tal-fond mix-xerrejja sar minhabba xi ingann jew

Inoltre, kif gia` stabbilit, l-allegazzjoni li giet iskritta ipoteka specjali ulterjuri fuq il-

fond favur terzi fl-intervall bejn il-konvenju u l-kuntratt minhabba l-kontrattazzjoni da

parti tal-imputat ta' debiti ulterjuri, m'hijiex sorretta mill-provi tal-prosekuzzjoni li, fir-

rigward, huma ferm skarsi.

F'kull kaz, jibqa' l-fatt illi filwaqt li x-xerrejja qatt ma kienu

kostretti jakkwistaw il-fond, il-fatt li t-thassir tal-konvenju seta' ma kienx fattibbli mil-

lat finanzjarju, jista' jaghti lok ghal obbligi ta' natura civili izda zgur mhux ukoll ghal

htija kriminali fl-imputat ghar-reat ta' truffa.

Ghal dawn ir-ragunijiet, il-Qorti tqis illi fin-nuqqas ta' prova dwar dan l-element

essenzjali tat-truffa, l-imputat ma jistax jinstab hati ta' dan ir-reat, u konsegwentement,

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA mhux mehtieg li tkompli tindaga dwar l-elementi l-ohrajn mehtiega ghal sejbien ta' htija

ghar-reat taht l-Artikolu 308 tal-Kap.

Ikkunsidrat ;

Fin-nota tieghu tar-rinviju ghall-gudizzju, l-Avukat Generali indika wkoll l-Artikolu

309 tal-Kap.

9 li jipprospetta r-reat ta' frodi innominata22 :-

Kull min, bi ħsara ta' ħaddieħor, jagħmel xi qligħ ieħor b'qerq, mhux imsemmi fl-artikoli

ta' qabel ta' dan is-Sub-titolu,jeħel, meta jinsab ħati, il-piena tkun ta' priġunerija minn

xahrejn sa sentejn jew il-multa.

Dan seta' ghamlu ghaliex ghalkemm l-imputat ma giex mixli specifikatament b'dan ir-

reat fic-citazzjoni, il-Qorti tqis li huwa evidenti anke mid-dispost tal-Artikolu 309 illi

dan ir-reat huwa wiehed minuri li huwa kompriz fir-reat iktar gravi tat-truffa taht

l-Artikolu 308 tal-Kap.

Kif ritenut in propositu mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet Il-

Pulizija vs Peter Grech moghtija fl-10 ta' Novembru 2005:-

"Illi ma hemmx dubju li r-rinviju ghall-gudizzju li jaghmel l-Avukat Generali ghandu

jitqies bhallikieku hu att ta' l-akkuza, u hekk kif fuq att ta' akkuza, skond l-artikolu 467

(4) il-guri (jew il-Qorti) tista' ssib htija ta' reat jew reati izghar, basta li dan jew dawn

ir-reati jkunu komprizi w involuti f' xi parti ta' l-att tal-akkuza, hekk ukoll il-Qorti tal-

Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, tista' ma ssibx htija skond l-

artikoli ndikati fir-rinviju ghall-gudizzju tal-Avukat Generali imma ssib htija ta' reat

jew reati minuri komprizi u involuti.

Dan ghaliex ir-regoli imsemmija fis-subartikoli (2)

u (4) tal-artikolu 467 tal-Kodici Kriminali gew dejjem ritenuti lli japplikaw ghall-Qrati

ta' Gustizzja Kriminali kollha."

22 Kazijiet ohra ta' qligh b'qerq – noti marginali.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA

Kwantu ghar-reat taht l-Artikolu 309, jinsab ritenut illi dan:-

"… jikkontempla ir-reat minuri tal-frodi innominat.

Illi ghar-rigward ta' dana ir-reat,

ghalkemm l-element tar-"raggiri" jew l-"artifizji", huwa nieqes u allura anke gidba

semplici hija bizzejjed ghal kummissjoni ta' dana ir-reat, izda dana irid bil-fors iwassal

sabiex il-vittma u cioe' is-suggett passiv ta' dana ir-reat isofri xi telf patrimonjali.23

Kif gie deciz fis-sentenza Il-Pulizija vs Carmela Clappara:-

"Kwantu ghal kwistjoni jekk il-gidba semplici – a differenza ta' l-artifizji u raggiri –

tistax tammonta ossia twassal ghar-reat ta' frodi innominata, ir-risposta hija certament

fl-affermattiv, basta li tali gidba tkun effettivament tammonta ghal qerq, cioe' intiza

jew preordinata sabiex il-persuna l-ohra (il-vittma) taghmel jew tonqos milli taghmel

xi haga li ggibilha telf patrimonjali bil-konsegwenti arrikkiment ghal min jghid dik il-

gidba u basta, s'intendi li tkun effettivament waslet ghal dana it-telf min-naha u

arrikkiment min-naha l-ohra." (emfasi ta' din il-Qorti)

Il-Qorti tirribadixxi illi fil-kaz in dizamina, ma tirravviza la messa in xena u lanqas

gidba li tammonta ghal qerq da parti tal-imputat.

Ix-xerrejja mkien ma xehdu li l-

imputat kien qalilhom jew ddikjara jew wera b'xi mod illi l-fond in vendita ma kienx

milqut minn pizijiet jew drittijiet immobiljari favur terzi : ghall-kuntrarju, Silvio

Foo xehed « xtrajniha u konna nafu li hemm xi ipoteki fuqha. »

Qal ukoll illi

Jippreciza izda, li huwa kien jaf b'din l-ipoteka qabel il-kuntratt25.

23 Il-Pulizija vs Joseph Gingell, deciza minn din il-qorti diversament preseduta fis-27 ta' Gunju, 2011.

24 Appell Kriminali – deciz fit-30 ta' Dicembru, 2004.

25 Ara xhieda ta' Silvio Foo tat-3 ta' Awwissu 2016.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA Mix-xhieda ta' Silvio Foo l-Qorti fehmet illi x-xhud addebita t-tort ghall-fatt illi

ma kienx infurmat b'din l-ipoteka ulterjuri, lin-Nutar Robert John Garrett anzicche' lill-

« Sa dan it-tant Nicholas Gadepaga, ta' sikwit kien jitlobna xi pagament biex ikollu biex

ihallas lill-haddiema, ahna dejjem konna ncemplu lin-Nutar Robert John Garrett biex

naraw jekk ahniex over.

Kif harget din l-ipoteka ta' Manuel Azzopardi Camilleri, n-Nutar qal li ahna konna nafu.

Ghax inkella nkunu minn taht.

Minn dan kollu, il-Qorti fehmet illi filwaqt li skont ix-xerrejja kien in-Nutar li naqas

milli jgharrafhom tempestivament bl-ipoteka specjali iskritta a favur Emanuel Azzopardi Camilleri,

ghal dak li jikkoncerna l-imputat innifsu, ix-xerrejja xehdu li huwa kien effettivament

gharrafhom bl-iskrizzjoni ta' ipoteka ulterjuri a favur l-istess Emanuel Azzopardi Camilleri fl-

intervall bejn il-konvenju u l-kuntratt finali tal-bejgh.

Il-Qorti diga` stabbiliet illi oltre

l-iskrizzjoni ipotekarja bin-numru 19646/2004, l-ebda ipoteka ulterjuri registrata a favur

ta' Emanuel Azzopardi Camilleri ma jirrizulta mill-provi dokumentarji esebiti fl-atti jew mix-xhieda

l-imputat kien naqas milli jaghti t-taghrif mehtieg lix-xerrejja dwar l-istat tal-ipoteki

imputat stess li kien gharrafhom bl-ezistenza tal-ipoteka iskritta favur Emanuel Azzopardi Camilleri.

Jekk kien hemm xi nuqqas fil-korrettezza tat-taghrif li gie moghti lix-xerrejja u li abbazi

tieghu huma komplew javvanzaw fondi lill-imputat fl-intervall bejn il-konvenju u l-

kuntratt finali b'mod li hallsu iktar minn dak li kellhom ihallsu kwantu ghall-prezz tal-

akkwist tal-fond, il-Qorti fehmet li dan in-nuqqas ma kienx attribwibbli lill-imputat.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA Ghaldaqstant, huwa nieqes l-element essenzjali kostituttiv tar-reat taht l-Artikolu 309

tal-Kap.

9, konsistenti fil-gidba jew luzingi jew promessi da parti tal-imputat li wasslu

Mill-kumpless tal-provi l-Qorti ma hija xejn

konvinta li l-imputat ghamel xi affermazzjoni falza jew agixxa b'xi mod u bil-hsieb li

Barra minn hekk, il-fatt illi seta' (ghalkemm mhux ippruvat)

ikkontratta dejn ulterjuri fl-intervall bejn il-konvenju u l-kuntratt27, m'huwiex prova ta'

qerq meta m'huwiex ippruvat illi dan id-dejn ulterjuri gie kontrattat bil-hsieb li jqarraq

bix-xerrejja.

Fi kwalsiasi kaz, kif ampjament stabbilit mill-provi, jibqa' l-fatt li x-

xerrejja ghazlu volontarjament li jakkwistaw il-fond kif milqut biz-zewg iskrizzjonijiet

ipotekarji minghajr ma kienu obbligati li jaghmlu dan.

Ghaldaqstant, il-qerq mahsub mill-Artikolu 309 tal-Kap.

9 m'huwiex ippruvat u l-

imputat ma jistax jinstab hati tar-reat in dizamina.

Ikkunsidrat ;

Illi in konkluzjoni, u ghall-kompletezza, il-Qorti ma tistax ma tosservax illi l-proceduri

f'din il-kawza damu jkarkru ghal xejn inqas minn hdax-il sena.

Biss biss, ghaddew sitt

snin shah mill-prezentata tac-Citazzjoni28 sakemm l-akkuzi nqraw bil-gurament tal-

Ufficjal Prosekutur u sar l-ezami tal-imputat a tenur tal-Artikolu 392 tal-Kap.

9 fis-

seduta tat-3 ta' Awwissu 2016, u bdew jitressqu l-provi tal-Prosekuzzjoni.

jirrizulta li l-kawza ta' dan kien in-nuqqas ripetut tal-Ufficjal Prosekutur li jidher

quddiem il-Qorti kif ukoll, in parti, in-nuqqas ta' dehra tal-imputat.

Imbaghad, il-

Prosekuzzjoni damet erba' snin ohra biex tressaq il-provi taghha bil-konsegwenza li fil-

mori tal-procediment, miet ix-xhud Emanuel Azzopardi Camilleri li baqa' ma xehedx dwar il-krediti

dovuti lilu mill-imputat u meta dawn id-debiti gew kontrattati.

Huwa wkoll nieqes mill-

provi u l-atti xi stqarrija li x'aktarx tkun giet rilaxxata mill-imputat waqt l-

27 Fi kwalsiasi kaz, ma jirrizultax li gie iskritt l-ebda ipoteka specjali fuq il-fond b'rabta ma' dan l-allegat dejn jew li dan id-dejn kien ta' xkiel ghall-bejgh tal-fond.

28 Fid-29 ta' Novembru 2010.

Illum, 1 ta' Lulju 2021 Magistrat Dr. Rachel Mac Kay B.A. LL.D

Nru: 1278/2010 Il-Pulizija (Spettur Ian Zammit Satariano) vs NICOLA FARRUGIA interrogazzjoni tieghu, kif ukoll ix-xhieda tal-Ufficjal Prosekutur innifsu dwar l-

investigazzjonijiet li kkonduca b'rabta mal-kwerela li mix-xhieda jirrizulta li saret mix-

u dwar ir-rizultanzi ta' dawn l-investigazzjonijiet.

Ghall-Qorti dan kollu jfisser illi l-

prosekuzzjoni ta' din l-azzjoni kriminali giet immexxija b'mod ferm traskurat u

b'dewmien esagerat u inaccettabbli kif ukoll bi hsara ghall-interess tal-ahjar

amministrazzjoni tal-gustizzja.

Finalment, il-Qorti tosserva illi d-dokumenti mmarkati bhala Dok.

IA1 u Dok.

25 sa 29 tal-atti, ma ghandhomx x'jaqsmu xejn ma' din il-kawza

Ghaldaqstant qieghda tordna l-isfilz ta' dawn

id-dokumenti mill-atti.

Ghal dawn il-motivi kollha, il-Qorti ma ssibx lil NICOLA FARRUGIA hati tal-

imputazzjoni migjuba kontrih u qieghda tilliberah minn kull htija u piena.


QORTI ĊIVILI

(SEZZJONI FAMILJA)

Seduta tal-1 ta' Lulju 2021

L-Avukat Dr Graziella Borg Camilleri u l-Prokuratur Legali

Awwissu 2018 biex jirraprezentaw lill-assenti AM;

EH, u b'digriet tal-4 ta' Marzu 2019, l-isem EH irid

L-Avukat Dr Benjamin Ublenhaut u l-Prokuratur Legali

Veronica Dimitrov nominati Kuraturi Deputati fil-5

ta' Settembru 2018 biex jirraprezentaw lill-minuri FM

jinqara EH;

Direttur tar-Registru Pubbliku

Rat ir-rikors guramentat ta' CB datat 9 ta' Novembru 2018, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk:

Illi CB u AM izzewgu nhar is-sebgha (7) ta' Dicembru tas-sena elf disa' mija

disgha u disghin (1999).

Vera kopja tac-certifikat taz-zwieg qieghed jigi hawn

anness u mmarkat bhala Dok.

Illi fis-sitta (6) ta' Jannar tas-sena elfejn u tlieta (2003) twieldet FM li

ghandha hmistax (15)-il sena, filwaqt li fis-sebgha (7) ta' Ottubru tas-sena

elfejn u erbgha (2004) twieled EM li ghandu erbatax (14)-il sena.

Kopja tac-

certifikati tat-twelid qeghdin jigu hawn annessi u mmarkati bhala Dok.

Illi l-istess partijiet ilhom annullati mit-tmienja u ghoxrin (28) ta' Gunju tas-

sena elfejn u sebgha (2007) permezz ta' sentenza tal-Qorti Civili (Sezzjoni tal-

Familja), kopja ta' liema qieghda tigi hawn annessa u mmarkata bhala Dok.

Illi permezz ta zewg DNA Tests datati t-tmienja u ghoxrin (28) ta' Marzu tas-

sena elfejn u tmintax (2018) irrizulta li l-missier tal-minuri huwa filfatt EH.

Kopja ta liema qeghdin jigu hawn annessi u mmarkati bhala Dok.

Illi sussegwentement stante li ghadda t-terminu ta sitt (6) xhur mit-twelid taz-

zewg ulied FM u EM, l-attrici ipprevalixxiet ruhha mid-disposizzjonijiet tal-

artikolu 73, tal-Kodici Civili, Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta u permezz ta'

rikors intavolat fil-25 ta' April 2018 talbet lil Qorti Civili (Sezzjoni tal-

Familja) tawtorizzaha taghti bidu ghal kawza sabiex uliedha FM u EM jigu

michuda minn AM u rikonoxxuti bhala t-tfal imwieldin mir-relazzjoni bejnha u

Din it-talba giet milqugha permezz ta' Digriet tal-istess Qorti tad-29

ta' Ottubru 2018.

Kopja tar-rikors u tad-digriet qeghdin jigu hawn annessi u

Ghaldaqstant u in vista ta dak espost fil-premess l-attrici qieghda umilment titlob

lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tiddikjara illi ghal finijiet kollha tal-Ligi, FM u EM mhumiex l-ulied naturali ta'

AM izda ta' EH u dan skont zewg DNA Tests datati t-tmienja u ghoxrin (28) ta'

Marzu tas-sena elfejn u tmintax (2018);

Tordna lill-konvenut, id-Direttur tar-Registru Pubbliku sabiex jemenda l-Att tat-

Twelid ta' FM u EM billi jikkancella isem AM u l-konnotati kollha tieghu tieghu

u minflok inizzel bhala missier lil EH u jbiddel kunjom tal-ulied minn dak ta'

'M' ghal kunjom il-missier naturali u cioe' H.

Bl-ispejjez kontra l-konvenuti li huma minn issa ngunti in subizzjoni.

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

skond il-ligi;

Rat ir-risposta tal-Avukat Dr Benjamin Ublenhaut u l-Prokuratur Legali Veronica Dimitrov

nominati Kuraturi Deputati fil-5 ta' Settembru 2018 biex jirraprezentaw lill-minuri FM u EM,

datata 21 ta' Novembru 2018, a fol 29 et seqq., li taqra hekk:

Illi l-kuraturi deputati jitolbu illi jigu prezentati fl-atti ta' dan ir-rikors l-indirizz

shih ta' fejn ha jirrisjedu l-minuri li huma jirrapprezentaw waqt il-btala taghhom

u kif ukoll numru ta' mobile fejn dawn it-tfal jistghu jigu mitkelma jekk ikun il-

Dan taht sawk il-provvedimenti kollha li din l-Onorabbli Qorti joghgobha timponi

Rat ir-risposta tal-Kuraturi Deputati mahtura sabiex jirraprezentaw l-interess tal-assenti AM,

datata 23 ta' Novembru 2018, a fol 45 et seqq., li taqra hekk:

Illi l-esponenti kuraturi deputati mhumiex edotti mill-fatti de quo u lanqas

ghandhom mezz jew hjiel ta fejn jistghu jikkomunikaw mal-assenti AM;

Illi huma raw is-sentenza tal-annullament tal-Onorabbli Qorti Civili (Sezzjoni tal-

Familja) tat-tmienja u ghoxrin (28) ta' Gunju tas-sena elfejn u sebgha (2007),

imsemmija fir-rikors odjern, bejn ir-rikorrenti u l-assenti AM fejn l-istess AM kien

hemmhekk ukoll assenti u rapprezentat minn kuraturi deputati;

Illi bla pregudizzju anke ghal dak li jirrizultalhom fl-eventwali rikors guramentat

fl-ismijiet premessi jintqal ukoll illi raw kopja informali tal-ezami tad-DNA fejn

juri illi missier il-minuri huwa EH u mhux l-assenti AM li qed jirraprezentaw;

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak suespost gialadarba mhumiex edotti mill-fatti u

m'ghandhom l-ebda hjiel fejn jinsab l-assenti, l-esponenti kuraturi deputati

jirrimettu ruhhom ghad-decizjoni tal-Onorabbli Qorti taht dawk il-pattijiet u

kundizzjonijiet illi l-Onorabbli Qorti jidhrilha jkunu xierqa u opportuni sabiex

jissalvgwardjaw id-drittijiet tal-minuri u tal-partijiet.

Rat ir-risposta guramentata tad-Direttur tar-Registru Pubbliku, datata 4 ta' Jannar 2019, a fol 48

et seqq., li taqra hekk:

Illi l-esponent jirrileva li ma huwiex edott mill-fatti hekk kif gew iddikjarati fir-

Illi fil-mertu, l-esponent jeccepixxi illi sabiex tirnexxi din l-azzjoni r-rikorrenti

trid tipprova li fiz-zmien bejn it-tliet mitt gurnata u tmenin gurnata qabel it-twelid

tal-minuri, ir-rikorrenti kellha relazzjoni extra-maritali ma' EH u barra minn

hekk tipprova xi fatt iehor li jista' wkoll ikunu testijiet u provi genetici li jeskludu

lil intimat AM, bhala l-missier naturali tal-imsemmija minuri, u dan ai termini

tal-Artikolu 77B tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Illi ghal dan il-ghan, ir-rikorrent pproduciet zewg rapporti tat-testijiet genetici li

jikkonfermaw li l-missier naturali tal-minuri huwa EH.

Madanakollu u ghal kull

bon fini, l-esponent jixtieq jigbed l-attenzjoni ta' din l-Onorabbli Qorti illi l-isem

tal-missier naturali tal-minuri hekk kif jidher fuq iz-zewg rapporti tat-testijiet

genetici ma jikkombacix ma dak kif imnizzel fir-rikors guramentat.

huwa tal-fehma li dan jista huwa zball genwin u dan anke tenut kont tal-fatt li n-

numru tal-Karta tal-Identita' li hemm imnizzla fuq ir-rapporti in kwistjoni kif

ukoll fir-rikors guramentat huwa l-istess;

Illi bla hsara ghas-suespost f'kas li jintlaqaw it-talbiet tar-rikorrenti, l-esponenti

jistieden lil konvenut EH, sabiex jipprezenta d-dettalji personali tieghu, permezz

ta' nota li tispecifika senjatament: (1) in-numru tal-karta tal-identita, (2) ismu u

kunjomu, (3) l-eta' tieghu meta twieled kull minuri, (4) il-post tat-twelid tieghu,

(5) il-post ta' residenza tieghu meta twieled kull minuri, (6) isem u kunjom ta'

missieru u (7) jekk l-imsemmi missier patern kienx ghadu haj meta twieled kull l-

Twelid tal-minuri;

Tali informazzjoni hija mehtiega biex tigi eventwalment inserita fl-Att tat-

Illi bla pregudizzju ghal premess, f'kas li jintlaqghu t-talbiet tar-rikorrenti, l-

esponenti tirrileva illi l-partijiet kontendenti ghandhom jiddeciedu b'mod

definittiv liema kunjom ghandhom jassumu l-minuri;

Illi bla pregudizzju ghal premess, l-esponenti jissottometti li fi kwalunkwe kaz l-

azzjoni tar-rikorrenti mhijiex attribwibbli ghal xi ghemil jew nuqqas ta' agir tal-

esponent u kwindi huwa m'ghandux jigi assoggettat ghall-ispejjez tal-kawza

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjes kontra r-rikorrenti li qieghda minn issa tigu ingunta in subizzjoni

Rat it-tieni risposta tal-Avukat Dr Benjamin Ublenhaut u l-Prokuratur Legali Veronica

Dimitrov nominati Kuraturi Deputati fil-5 ta' Settembru 2018 biex jirraprezentaw lill-minuri

FM u EM, datata 7 ta' Jannar 2019, a fol 50 et seqq., li taqra hekk:

Illi huma mhumiex edott mill-fatti;

Illi jirrimettu ruhhom ghal dak illi gie konkluz mir-rapport tad-DNA, salv illi

dan ghandu jigi kkonfermat bil-gurament minn min ghamel l-istess testijiet u

wasal ghall-konkluzjoni misjuba fl-istess rapport.

Salv eccezzjonijiet ohra permissibbli skont il-ligi ghal dak illi ghandu x'jaqsam

Rat it-tieni risposta tal-Kuraturi Deputati mahtura sabiex jirrapprezentaw l-interess ta' l-assenti

AM, datata 18 ta' Jannar 2019, a fol 57 et seqq., li taqra hekk:

Illi l-esponenti kuraturi deputati mhumiex edotti mill-fatti de quo u lanqas

ghandhom mexx jew hjiel ta' fejn jistghu jikkomunikaw mal-assenti AM;

Illi huma raw is-sentenza tal-annullament tal-Onorabbli Qorti Civili (Sezzjoni

tal-Familja) tat-tmienja u ghoxrin (28) ta' Gunju tas-sena elfejn u sebgha

(2007) bejn ir-rikorrenti u l-assenti AM fejn l-istess AM kien hemmhekk ukoll

assenti u rapprezentat minn kuraturi deputati;

Illi bla pregudizzju ghalkemm ir-rikorrenti ipprezentat r-rapporti ta' testijiet

genetici ai termini tal-Artikolu 70A tal-Kap16 tal-Ligijiet ta' Malta, li jindikaw

li l-missier naturali tal-minuri huwa filfatt EH, dan l-imsemmi rapport jonqos li

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak suespost gialadarba mhumiex edotti mill-fatti u

m'ghandhom l0ebda hjiel fejn jinsab l-assenti, filwaqt li jirrizervaw ghall kull

buon fini u jekk hemm htiega f'kas li jinstab, id-dritt ta' risposta ulterjuri ghall-

assenti AM, l-esponenti kuraturi deputati jirrimettu ruhhom ghad-decizjoni tal-

Onorabbli Qorti that dawk il-pattijiet u kundizzjonijiet illi l-Onorabbli Qorti

jidhrilha jkunu xierqa u opportuni sabiex jissalvagwardjaw id-drittijiet tal-

minuri u tal-partijiet.

Ikkonsidrat:

Illi l-attrici CB xehdet permezz ta' affidavit a fol 64 et seq tal-process, fejn ikkonfemrat illi

hija zzewget lill AM fis- 7 ta' Dicembru tas-sena 1999 meta kellha dsatax- il sena (19).

Illi l-

imsemmi M kien ta' nazzjonalita' MK u kellu erbgha u tletin sena (34).

biss ghal ftit xhur stante li zewgha kellu karattru vjolenti u kien jerfa' idejh fuqha.

minn dan iz-zwieg ma twieldux tfal u li mis-sena elfejn (2000) l'hawn, zewgha sparixxa u ma

tafx x'sar minnu.

Fit- 28 ta' Gunju 2007, hija ottjeniet l-annullament u zewgha kien rapprezentat

minn Kuraturi Deputati peress li ma kienux jafu fejn jinsab.

Illi sussegwentement, iltaqat ma' EH f'Novembru tas-sena 2001, u hames xhur wara harget

Illi minn din ir-relazzjoni twieldet FM fis- 6 ta' Jannar 2003 u llum il-gurnata ghandha

Fis- 7 t'Ottubru 2004, twieled EM li llum ghandu erbatax (14) –il sena.

Tispjega illi peress li hija kienet ghadha legalment mizzewga lil AM, uliedha hadu l-kunjom M

Tixhed illi mit-testijiet ta' DNA li saru fit- 28 ta' Marzu 2018, esebiti fl-atti, FM u

EM jirrizultaw li huma ulied EH u li ghalhekk hija tixtieq li jigu rikonoxxuti minn missierhom li

mieghu huma ghandhom relazzjoni tajba hafna u li kunjomhom jinbidel minn M ghal EH.

Dr Marisa Rotin xehdet permezz ta' affidavit (vide fol 71 et seq) fejn bil-gurament taghha

kkonfermat illi certu Paul Paris kien ghaddielha kampjun orali ta' CB, ta' FM, ta' EM u ta'

EH sabiex ikunu jistghu jsiru t-testijiet ta' DNA(Paternity test).

Tikkonferma illi mit-testijiet li

hija ghamlet jirrizulta illi EH hu l-missier naturali ta' FM u EM, liema rizulta jinsab dikjarat fir-

rapporti PT 1701182C1 u PT 1701182C2 li hija ffirmat.

L-attrici riprodotta quddiem din il-Qorti nhar it-3 t'April 2019 xehdet illi hija ma kienitx taf

fejn qed joqghod zewgha u li hija m'ghandha l-ebda indikazzjoni ta' fejn qed joqghod jew x'sar

Mistqosija jekk hemmx xi tip ta' kommunikazzjoni mieghu, tghid li qatt ma kien hemm

min wara li gheb u li hija lanqas ma taf lill-genituri tieghu.

Ikkonsidrat:

Illi din hija kawza maghmula ai termini tal-Artikolu 77B tal-Kodici Civili, ai termini ta' liema:

"It-talba ġudizzjarja għad-dikjarazzjoni li persuna huwa ġenitur kif

imsemmija fl-artikolu ta' qabel dan, tista' wkoll tiġi eżerċitata mill-ġenitur

li wiled permezz ta' rikors ġuramentat quddiem il-qorti kompetenti kontra

l-konjuġi l-ieħor, il-ġenitur naturali u l-wild imwieled fiż-żwieġ jekk

kemm-il darba tali ġenitur li wiled jipprova li fiż-żmien bejn it-tliet mitt

ġurnata u l-mija u tmenin ġurnata qabel it-twelid tal-wild tali ġenitur

wettaq adulterju ma' dik il-persuna li dak il-ġenitur ikun qiegħed jitlob li

jiġi ddikjarat bħala l-ġenitur naturali tal-wild u barra minn hekk jipprova

xi fatt ieħor li jista' wkoll ikunu testijiet u proviġenetiċi u xjentifiċi li

x'aktarx jindikaw lil dik il-persuna bħala l-ġenitur naturali tal-wild."

Il-Qorti rat illi l-Artikolu 81 jipprovdi illi:

"(1) Ħadd ma jista' jitlob stat kuntrarju għal dak li jagħtuh l-att tat-twelid

bħala iben imnissel jew imwieled matul iż-żwieġ u l-pussess ta' stat li

jaqbel ma' dak l-att.

tat-twelid tiegħu."

(2) Hekk ukoll, ħadd ma jista' jattakka l-istat ta' iben imnissel jew

imwieled matul iż-żwieġ ta' tifel li jkollu l-pussess ta' stat li jaqbel mal-att

Il-Qorti taghmel ukoll referenza ghall-Artikolu 80 tal-Kodici Civili, skont liema:

"(1) Il-pussess tal-istat ta' iben leġittimu jiġi stabbilit minn ġabra ta' fatti

li, meħudin flimkien, jiswew biex juru r-rabta ta' filjazzjoni u ta' demm

bejn it-tifel u l-familja li hu jgħid li hi l-familja tiegħu.

(2) L-ewlenin fost dawn il-fatti huma:

(a) illi t-tifel ikun ġieb dejjem il-kunjom tal-missier li tiegħu hu jgħid li

(b) illi l-missier ikun ittrattah bħala ibnu, u, f'dik il-kwalità, ħaseb għall-

manteniment u edukazzjoni tiegħu, u sabiex jikkollokah;

(ċ) illi t-tifel ikun ġie dejjem magħruf bħala tali man-nies;

(d) illi huwa jkun ġie magħruf bħala tali mill-familja."

Fir-rigward tal-Artikolu 81 hawn fuq citat, fis-sentenza fl-ismijiet Pierre Cali vs

Direttur tar-Registru Pubbliku et noe, deciza mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili fl-10 ta' Mejju

1996 intqal illi:

"Iktar ma jghaddi z-zmien aktar qed taqbad l-gheruq il-fehma li r-

realtajiet biologici socjali ghadhom jipprevalu fuq il-prezunzjoni legali li

Netherlands, il-Qorti Ewropea hadet in konsiderazzjoni li n-nozzjoni ta'

familja ma kinitx ristretta biss ghar-relazzjonijiet ibbazati fuq iz-zwieg izda

tapplika wkoll ghal de facto family ties ohra fejn il-partijiet ikunu qed

Huwa fid-dover ta' l-istat

li jagixxi b'mod li din ir-relazzjoni tkompli tizviluppa fl-interess ta' l-istess

Ghalhekk l-artikolu 81 tal-Kodici Civili m'ghandux johloq

ostakolu ghall-akkoljiment tat-talbiet ta' l-attur."

Ikkonsidrat:

Il-Qorti rat illi kif jirrizulta mic-certifikati tat-twelid a fol 7 u 8 tal-process, FM li twieldet fis- 6

ta' Jannar 2003 u li llum ghandha tmintax (18) – il sena, u EM li twieled fis- 7 ta'Ottubru 2004

u llum ghandu sbatax (17) –il sena, gew registrati bhala ulied AM, stante li dak iz-zmien l-

imsemmi kienu ghadu legalment mizzewweg mal-attrici.

Illi l-proceduri ta' annullament istitwiti

mill-attrici fis-sena 2006 gew decizi permezz ta' sentenza ta' din il-Qorti kif diversament

preseduta nhar it-28 ta'Gunju 2007.

(Vide kopja informali tas-sentenza a fol 9 tal-process.)

Illi jirrizulta u mhux kontestat illi fiz-zmien tal-koncepiment l-attrici u zewgha AM ma kienux

taghhom, stante li l-imsemmi AM qatt ma wera interess li jghix il-hajja mizzewwga maghha.

Jidher li minn naha tieghu, z-zwieg tieghu mal-attrici kien biss wiehed ta' konvenjenza u xejn

aktar, kif gie kkonfermat fis-sentenza ta' annullament msemmija.

Jirrizulta wkoll illi wara li l-attrici giet mkeccija mid-dar konjugali, hija bdiet relazzjoni mal-

konvenut EH u li minn din ir-relazzjoni twieldu l-imsemmija FM u EM.

Minkejja li l-

ghada legalment mizzewga lill M, l-imsemmija FM u EM dejjem jafu lil EH bhala missierhom u

li mieghu ghandhom relazzjoni tajba.

Illi filfatt kif anke jirrizulta mill-verbal tas-seduta ta' 1 ta'

Gunju 2021, l-imsemmi EH permezz ta' l-avukat difensur tieghu informa lill-Qorti illi huwa

jikkonferma il-fatt li l-imsemmija ulied huma fil-fatt uliedu u jammetti t-talbiet hekk kif dedotti.

Il-Qorti rat ukoll illi mit-testijiet genetici esebiti f'dawn it-tip ta' kawzi huma l-prova regina,

liema testijiet gew kkonfermati minn Dr Marisa Rotin a fol 71 et seq, jirrizulta car illi EH huwa

l-missier biologiku ta' FM u EM.

Illi ghalhekk il-parentela tal-istess giet stabbilita minghajr

ombra ta' dubbju u minn dan isegwi illi t-talbiet attrici huma fondati fil-fatt u fid-dritt, u qed

Fir-rigward tal-kunjom tal-minuri, il-Qorti rat illi t-tieni proviso tal-Artikolu 73 tal-Kodici Civili

"Iżda wkoll, meta kawża sabiex jiġi miċħud wild issir minn xi wieħed

mill-konjuġi wara li jkunu għaddew il-perjodi stipulati fil-paragrafi (a),

(b) jew (ċ) skont l-ewwel proviso ta' dan l-artikolu, kull sentenza li biha

l-wild jiġi miċħud ma jkollhiex l-effett illi tbiddel il-kunjom tat-tifel jew

ta' xi persuna oħra li tkun ħadet kunjomha mingħand it-tifel sakemm il-

qorti, fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet magħmula jew fir-rikors

ġuramentat li bih tkun inbdiet il-kawża jewb'rikors separat magħmul

matul il-kawża, ma tipprovdix xort'oħra."

Rat ukoll illi t-tieni proviso tal-Artikolu 77 jipprovdi illi:

"Iżda wkoll, meta l-filjazzjoni ta' persuna tkun ġiet dikjarata mill-qorti,

kull min b'konsegwenza ta' dik id-dikjarazzjoni jkun ser jassumi kunjom

li ma jkunx il-kunjom użat minnu qabel dik id-dikjarazzjoni, jew ir-

rappreżentant leġittimu tiegħu, jista' jitlob lill-qorti kompetenti b'rikors

kontra d-Direttur tar-Reġistru Pubbliku li jitħalla juża dak il-kunjom l-

ieħor, u jekk il-qorti tkun sodisfatta li b'dak l-użu ma jkunux ser jiġu

preġudikati terzi u, fejn ir-rikors ikun sar għan-nom ta' minuri, li dak l-

użu jkun fl-aħjar interess tal-minuri, hija għandha tilqa' dik it-talba u

tordna lid-Direttur iniżżel annotazzjoni tad-deċiżjoni mogħtija minnha

fuq l-att tat-twelid rilEMti ta' min tkun ġiet hekk dikjarata l-filjazzjoni

tiegħu."

RelEMti wkoll huwa r-raba' proviso tal-Artikolu 92 (1) tal-Kodici Civili illi jipprovdi li:

"Iżda wkoll, jekk ir-rikonoxximent jintalab li jsir permezz ta' talba

ġudizzjarja quddiem il-Qorti kompetenti wara d-dħul fis-seħħ ta' dan il-

proviso, it-talba opportuna sabiex wara kunjom il-missier jiġi miżjud

kunjom l-omm għandha ssir lill-Qorti f'kull ħin qabel il-pronunzjament

Fin-nuqqas ta' dik it-talba t-tifel jieħu kunjom il-missier."

Il-Qorti rat illi l-attrici talbet illi FM u EM jiehdu kunjom missierhom u cioe l-kunjom: 'EH'.

Ikkonsidrat li FM u EM dejjem kienu jafu lil EH bhala missierhom, il-Qorti tqis illi ma

jirrizultax illi l-imsemmija FM u EM jistghu jigu pregudikati bil-bidla fil-kunjom taghhom, u

tqis inoltre li jkun fl-ahjar interess tal-minuri li kunjomhom jkun jirrifletti r-realta bijologika u

socjali illi wara kollox dejjem ghexew fiha specjalment issa li kibru u waslu biex jiehdu l-istat

Illi ghaldaqstant il-Qorti tqis illi l-kunjom tal-ulied FM u EM ghandu jinbidel ghal

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi:

(1) Tiddikjara li l-konvenut assenti AM ma hux il-missier naturali ta' FM u

(2) Tiddikjara li FM u EM, huma effettivament ulied naturali tal-konvenut

EH detentur tal-karta tal-identita bin-numru 212079 (M);

(3) Tordna lill-intimat Direttur tar-Registru Pubbliku sabiex jaghmel il-

korrezzjonijiet u l-annotazzjonijiet kollha necessarji fic-Certifikat tat-

Twelid ta' FM liema att ghandu n-numru elf, sitt mija u dsatax tas-sena

elfejn u tlieta (1619/2003) u f'dak ta' EM liema att ghandu n-numru tlett

elef, erba mija u tlieta u hamsin tas-sena elfejn u erbgha (3453/2004) sabiex

jirrifletti din il-verita' dwar il-paternita' tal-istess fosthom:

(a) jbiddel l-kunjom "M" fil-kolonna "Isem jew ismijiet li bih / bihom it-

tarbija ghandha tigi msejha" bil-kunjom "EH" fit-tnejn;

(a) jhassar il-kliem "AM" fil-kolonna "Isem u Kunjom" b'referenza

ghall-Missier it-Tarbija, u minflok inizzel "EH" fit-tnejn, ihassar il-

kliem "the said" fil-kolonna "Isem u Kunjom" b'referenza ghall-

Omm it-Tarbija fit-tnejn, ihassar n-numru tal-Passaport L476056 fil-

kolonna "Id-Dokument ta' l-Identita" relattiv ghall-missier tal-minuri

u minflok inizzel n-numru tal-Karta tal-Identita Maltija "212079M"

fit-tnejn, ihassar n-numru fil-kolonna "Eta'" b'referenza ghall-

missier tal-minuri u minflok inizzel in-numru "23", fic-certifikat ta'

FM u "24" fic-certifikat ta' EM, ihassar il-lokalita' fil-kolonna "Fejn

Joqghodu", in kwantu jirrigwarda ir-residenza ta' "Missier it-

tarbija" u minflok inizzel l-post "Hal Safi, Malta" fit-tnejn, u jnizzel

il-kliem "IEH (haj)" fit-tnejn, fil-kolonna b'referenza ghal missier

L-ispejjez kollha ta' dawn il-proceduri jithallsu mill-attrici.