Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Seduta ta' nhar il-Hamis, 3 ta' Dicembru 2015

Kawza Numru : 1 Rikors Kostituzzjonali Numru : 17/2015/LSO

Sebastiano Borg Muscat vs (1) L-Avukat Generali (2) Onorevoli Ministru ghall- Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Rat ir-rikors ta' Sebastiano Borg Muscat datat 9 ta' Frar u 2015 a fol 1 tal-process : - Illi l-esponent gie ffacjat bi proceduri ghall-estradizzjoni tieghu lejn Il-Birgu u dan wara l-mandat ta' arrest provvizorju mahrug mill-Magistrat Dottor Antonio Burlo’ Schieda nhar it-22 ta' Lulju 2014, fejn l-istess Magistrat awtorizza lill- Kummissarju tal-Pulizija sabiex jarresta u jiehu taht il- kustodja tieghu lil Sebastiano Borg Muscat, ta' nazzjonalita` Taljana, imwieled f' Lentini fi Għajnsielem, Il-Birgu nhar it-3 ta' Settembru 1958 u dan sabiex jittregga' lura lejn l-Italja sabiex iservi piena ta' prigunerija ghal ghomru dwar reati ta' omicidju, komplicita' f' tentattiv ta' omicidju aggravat, u pussess illegali ta' armi u splussivi u dan wara l-hrug ta' "red notice" ghall-arrest tieghu via l-Interpol, liema mandat gie mahrug ai termni tal-artikolu 14 tal-Kapitolu 276 tal- Ligijiet ta' Malta.

Illi l-Awtorita` ghall-Procediment mehtiega a tenur tal- Artikolu 13 tal-Kapitolu 276 tal-Ligijiet ta' Malta giet mahruga mill-Ministru tal-Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali Malti nhar it-13 t'Ottubru 2014 u permezz taghha jirrizulta li l-Gvern tar-Repubblika tal-Italja, pajjiz barrani ghall-fnijiet tal-artikolu 7 tal-Kapitolu 276 tal-Ligijiet ta' Malta ghamel talba sabiex jitregga' lura f' dak il-pajjiz l-estradant u dan wara li l-istess Ministru premetta li l-estradant kien gie misjub hati talli bejn April u Settembru 1992 b'diversi atti ikkommetta delitti ta' omicidju, omicidju tentattiv volontarju kif ukoll garr u pussess t'armi u splussivi skont kif kien ukoll jidher minn skeda li l-istess Ministru annetta "X" anness mal-Awtorita` ghall- bhala dokument Procediment.

ta'

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

imsemmija

Illi b' sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tat-28 ta' Novembru, 2014 wara li rat l-artikolu 15(3)(b) tal-Kapitolu 276 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tal-Magistrati laqghet it- talba tal-Kummissarju tal-Pulizija datata 3 t'Ottubru 2014 u ordnat li Sebastiano Borg Muscat jigi mqieghed taht kustodja sabiex jigi mregga' lura lejn ir-Repubblika tal-Italja biss u limitatament ghar-ragunijiet jigifieri sabiex jiskonta l-piena ta' prigunerija ghal ghomru flimkien mal- izolament bi nhar ghal perjodu ta' sitt xhur u dan wara li kien gie kkundannat ghall-omicidju ta' Caruana Cacciattolo Flahive (b'eskluzjoni tal-aggravanti skont l-artikolu 7 tal-Ligi numru 203 tat-12 ta' Lulju 1991 fir-rigward tal-omicidju volontarju) u l-pussess ta' armi tan-nar liema reati sehhew f'Lentini nhar il-11 t'April 1992.

Illi inoltre, wara li rat l-artikolu 16 tal-Kapitolu 276 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti nformat lill-estradant li fi kwalunkwe kaz huwa ma jistax jigi mreggi lura qabel ma jghaddu hmistax il-jum mid-data ta' din l-Ordni kif ukoll li huwa ghandu dritt li jinterponi appell minn din id-decizjoni quddiem il-Qorti tal- Appell Kriminali.

Illi inoltre, il-Qorti nformat lill-estradant ukoll li jekk huwa jhoss u jahseb li xi wahda mid-dispozizzjonijiet tal-artikolu 10(1) jew (2) tal-Kapitolu 276 tal-Ligijiet ta' Malta tkun giet miksura jew li xi dispozizzjoni tal-Kostituzzjoni ta' Malta jew tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea hija, tkun giet jew x'aktarx tkun se tigi miksura dwar il-persuna taghha hekk li tkun gustifikata r-revoka, l-annullament jew il-modifika tal- ordni ta' kustodja tal-Qorti, hija ghandha jedd li titlob tal- rimedju skont

id-dispozizzjonijiet

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

imsemmija Kostituzzjoni jew tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, skont il-kaz.

Illi permezz tar-rikors tal-appell tal-4 ta' Dicembru 2014 l- esponent talab lill-Qorti tal-Appell Kriminali joghgobha thassar u tirrevoka s-sentenza appellata datata 28 ta' Novembru 2014, li biha l-ewwel Qorti ordnat li l-appellant Sebastiano Borg Muscat jigi mqieghed taht kustodja sabiex jigi mregga' lura lejn ir-Repubblika tal-Italja pero' biss u limitatament sabiex jiskonta l-piena ta' prigunerija ghal ghomru flimkien mal-izolament bi nhar ghal perjodu ta' sitt xhur u dan wara li kien gie kkundannat ghall-omicidju ta' Agnello Flahive (b'eskluzjoni t'aggravanti skont l-artikolu 7 tal-Ligi numru 203 tat-12 ta' Lulju, 1991 fir-rigward tal- omicidju volontarju) u il-pussess ta' armi tan-nar liema reati sehhew f' Lentini nhar il-11 ta' April 1992 u minflok tordna li jigi mehlus mill-kustodja minnufih. llli l-aggravji mressqa mill-esponent fl-appell tieghu kienu erbgha (4), li Ikoll gew michuda b' sentenza tas-26 ta' Jannar 2015 tal-Qorti tal-Appell Kriminali.

Illi dwar ic-cahda ta' l-ewwel tlett aggravji migjuba fir-rikors tal-appell tieghu l-esponent m' ghandu ebda Iment xi jressaq f' dan l-istadju, izda a rigward tar-raba' aggravju, l- esponent ihoss illi bil-mod kif il-Qorti tal-Appell Kriminali trattat ma' dan l-aggravju, huwa sofra lezjoni tad-dritt tieghu ghall-smigh xieraq kif sancit mill-Artikolu 39 tal- Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-Konvezjoni Ewropea ghad- Drittijiet tal-Bniedem u dan kif se jigi spejgat hawn aktar 'l isfel.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi r-raba' aggravju mressaq mill-esponent permezz tal- appell tieghu kien testwalment jaqra hekk:

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, fi kwalunkwe kaz u fic-cirkostanzi partikolari tal-kaz jidher illi minhabba z- zmien li ghadda minn meta saru r-reat/i gewwa Il-Birgu fl- 1992 u cioe' aktar minn 24 sena ilu, kif ukoll tenut kont partikolari tar-regim karcerarju inuman u degradanti li ghalih jista' jigi assogettat l-appellant, ikun ingust u/jew oppressiv illi l-appellant jigi mregga lura kif mitlub u

dan kif ser jirrizulta fil-kors tat-trattazzjoni orali ta' dan l- appell.

Konsegwentement din l-Onorabbli Qorti ghandha a tenur tal-artikolu 20(b) tal-Kapitolu 276 tuza s-setghat lilha moghtija u tordna l-helsien mill-kustodja tal-esponent.

L- esponent qieghed sa minn issa jirriserva li jiehu kull procedura ta' natura kostituzzjonali u/jew konvenzjonali f' dawn ir-rigward jekk u meta jkun mehtieg."

Illi ghalhekk kien evidenti illi dak li kien qed jinvoka l- esponent kien il-poter specjali rimess esklussivament jew lill-Qorti tal-Appell Kriminali jew lill-Qorti Kostituzzjonali a tenur tal-Artikolu 20 tal-Kap.

276 tal-Ligijiet ta' Malta fejn minkejja rizultanzi ohra, jistghu jordna u l-helsien mill- kustodja immedjata tal-estradant jekk fil-fehma ta' dik il- Qorti minhabba z-zmien li jkun ghadda minn meta jkun sehh ir-reat kif ukoll mghadud ic-cirkostanzi l-ohra kollha, ikun ingust jew oppressiv li l-estradant jigi mregga' lura.

Illi kif jidher evidenti minn kif gie formulat l-aggravju tal- appell surriferit, kien jidher ben evidenti illi l-esponent kien qed jinvoka dan il-poter specjali li huwa rimess biss u

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

esklussivament liz-zewg qrati msemmija [u mhux lill-Qorti tal-Prim Istanza li quddiemha tkun bdiet il-procedura tal- estradizzjoni] 'il ghaliex meta wiehed iqis it-trapass ta' zmien flimkien u in abbinament mar-regim karcerarju li x' aktarx kien ser jigi impost fuq l-esponent liema regim huwa wiehed inuman u degradanti kien ikun oppressiv u/jew ngust li jigi estradit.

Illi fil-kors tat-trattazzjoni orali tal-appell suriferit irrizulta kjarament illi fl-ewwel lok l-esponent kien qieghed jaghmel enfasi kbira illi dan kien l-aggravju principali tieghu fl-appell minnu interpost, kif ukoll fit-tieni lok illi r-raguni 'l ghaliex huwa kien qed jallega trattament inuman u degradanti fil- konfront tieghu jekk jitregga' lura lejn l-Il-Mellieha kien illi fil-kaz tieghu kien japplika d-dispost tal-Artikolu 41bis tal-Kodici Penali Taljan jistghu jissospendu certu beneficcji [jekk mhux kollha] tal-persuni mizmuma fil-habs gewwa ix-xewkija-Il-Mellieha.

Dwar dan il-punt l- esponent kien ghamel sottomissjonijiet estensivi fil-kora tat-trattazzjoni orali tal-appell inkluz billi qara u ccita brani shah minn rapport ta' Alvaro Xuereb Mallia, Kummisarju tad- Drittijet tal-Bniedem dwar kif dan l-Artikolu 41bis kellu jigi sospiz in vista tal-fatt illi kien leziv tal-Artikolu 3 tal- Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem. tal-Appell Kriminali Illi minkejja dak suespost permezz ta' sentenza datata 26 Jannar 2015, iddisponiet mir-raba' aggravju migjub fir-rikors tal-appell tieghu bis- segwenti mod:

l-awtoritijiet Taljani

jistipula

il-Qorti

Illi r-raba' aggravju jirrigwarda t-trapass ta' zmien minn meta sehh ir-reat u cioe' fis-sena 1992 sa meta giet reza

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

rrevokabbli s-sentenza fil-5 ta' Marzu 2009.

Frankament, din il-Qorti ma tistax tifhem l-argumenti mressqa mid-difiza meta l-kawza ta' dan id-dewmien kien l-estradant stess li utilizza l-mezzi kollha a dispozizzjoni tieghu biex jiehu jaghmel, mill- vantagg, kif del resto kien opportunita' ta' diversi appelli.

Ghalhekk, ma jistax igib dan l-argument a favur tieghu.

Minbarra dan, ex admissis, l- estradant telaq mill-Italja biex jevita li jiskonta l-piena nflitta mill-Qrati Taljani.

Meta wiehed jikkonsidra l-fatti kollha ta' dan il-kaz ma jista' qatt jirrizulta li jkun ingust jew oppressiv li jigi mregga' lura lejn l-Italja biex jiskonta l-piena tieghu.

Ghalhekk, dan l-aggravvju wkoll ma jistax jirnexxi.

Illi mill-bran hawn fuq iccitat jidher evidenti mhux biss illi bl- akbar rispett dik il-Qorti ma kienet fehmet u apprezzat xejn l-argument tal-appellant [fatt li kif wara kollox donnu jinsab ammess mill-istess Qorti], izda li addirittura lanqas biss ikkunsidrat l-istess argument li kien tant importanti u vitali ghall-esponent tant illi anqas esprimiet ruhha dwaru.

Illi meta wiehed iqis illi l-poter moghti mill-Artikolu 20 tal- jekk Kap. 276 sabiex persuna jirrizultaw certu cirkostanzi huwa poter li setgha jigi invokat biss quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali [u mhux fil-Prim Istanza], il-fatt illi dik l-istess Qorti meta rinfacjat b' argumentazzjonijiet u sottomissjonijiet dwar suggett partikolari [f'dan il-kaz it-trattament inuman u degradanti rizultanti mill-applikazzjoni tal-Kodici Penali Taljan] injorat ghal kollox tali sottomissjonijiet huwa fatt leziv tad-dritt tal-esponent ghall-smigh xieraq kif sancit mill-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-Konvezjoni Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem u ghalhekk ghandha

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

fuq,

fil-kaz

tkun din l-Onorabbli Qorti ghandha tipprovdi rimedju f'dan is-sens. l-esponent Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, il- irressaq qieghed prezentement probabbli vjolazzjoni tad-drittijiet tieghu f' kaz li jigi estradit lejn l-Italja u dan ghaliex jekk dan issir huwa ser ikun assoggettat ghall-trattament inuman u degradanti u dan bi ksur tal-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 3 tal- Konvenzjoni Ewropea u dan kif ser jirrizulta ampjament fil- kors tat-trattazzjoni orali ta' dan ir-rikors.

Illi bizzejjed jinghad f' dan l-istadju illi kif gja issemma hawn l-awtoritajiet Taljani tal-esponent aktar ghandhom is-setgha illi galadarba huwa jigi mregga' lura lejn l-Il-Mellieha, huwa jigi assoggettat ghall-applikazzjoni tal- Artikolu 41bis tal-Kodici Penali Taljan li, kif ser jigi debitmanent iggib mieghu applikazzjoni ta' regim karcerarju krudili, degradanti u inuman fil-konfront tal-persuna/i nkarcerati fil-habs fl- Italja.

Ghaldaqstant l-epsonent umilment jitlob lil din l-Onorabbli Qorti joghgobha : 1.

Prevja kull dikjarazzjoni ohra opportuna fic-cirkostanzi, tiddikjara ghar-ragunijiet premessi illi fil-kors tas-smigh tal- appell interpost mill-esponent quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Sebastiano Borg Muscat [App.

Nru. 494/2014] gie lez id-dritt tieghu ghall-smigh xieraq kif sanciti bl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal-

fil-kors

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Konvezjoni Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem u taghti rimedju ghal tali lezjoni; 2.

Tiddikjara wkoll illi f' kull kaz jekk l-esponent jigi estradit bla riserva ulterjuri huwa ser issofri lezjoni tad-dritt tieghu kontra trattament inuman u degradanti kif sancit bl-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-drittijiet tal-Bniedem u ghalhekk apparti kull rimedju iehor li thoss opportun fic-cirkostanzi, a tenur tal-Artikolu 20 tal-Kap.

276 tal-Ligijiet ta' Malta tiddikjara wkoll illi t-treggija lura tal-esponent fic-cirkostanzi hija wahda oppressiva u/ jew ingusta u konsegwentement tordna l-helsien mill- kustodja tal-esponent minnufih.

Taghti kull dikjarazzjoni u rimedju opportun iehor fic- cirkostanzi.

Rat li din il-kawza giet appuntata ghas-smigh ghas-seduta tal-24 ta' Frar 2015.

Rat ir-risposta tal-Avukat Generali u tal-Onorevoli Ministru ghall-Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali datata 20 ta' Frar 2015 (fol 12) fejn esponew :- Illi l-lanjanza tar-rikorrenti hija li allegatament 'fil-kors tas-

fl-ismijiet

smigh tal-appell interpost mill-esponent quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali Il-Pulizija vs Sebastiano Borg Muscat [App.

Nru. 494/2014] gie lez id-dritt tieghu ghall- smigh xieraq kif sanciti bl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l- Artikolu 6 tal- Bniedem u taghti rimedju ghal tali lezjoni' kif ukoll li f'kaz li r-rikorrenti 'jigi estradit bla riserva ulterjuri huwa ser isofri

tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

tieghu kontra

tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-drittijiet

lezjoni inuman u degradanti kif sancit bl-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni u l- tal- Artikolu 3 Bniedem u ghalhekk apparti kull rimedju iehor li thoss opportun fic-cirkostanzi, a tenur tal-Artikolu 20 tal-Kap.

276 tal-Ligijiet ta' Malta tiddikjara wkoll illi t-treggija lura tal- fic-cirkostanzi hija wahda oppressiva u/jew esponent ingusta u konsegwentement tordna l-helsien mill-kustodja tal-esponent minnufih'.

jikkontesta

l-allegazzjonijiet

Illi l- pretensjonijiet tar-rikorrenti stante li huma nfondati fil-fatt u fid-dritt ghar-ragunijiet segwenti: Illi in linea preliminari fl-ambitu tal-Artikolu 181B tal- 1 Kap. 12 tal-Ligijiet ta' Malta, il-prezenza unika tal-Avukat Generali kienet tkun bizzejjed biex jirrapprezenta lill-Gvern ta' Malta il-proceduri ghall-ghanijiet konvenzjonali/kostituzzjonali.

ta'

Meqjus li l-ilment essenzjalment jolqot is-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali u l-ezekuzzjoni ta' tali sentenza, allura l- legittimu kontradittur tar-rikorrenti f'dawn il-proceduri ma huwa hadd hlief l-Avukat Generali.

Dan inkwantu skont gurisprudenza pacifika, huwa l-Avukat Generali li ghandu r- rapprezentanza tal-Gvern ta' Malta f'kawzi kostituzzjonali meta xi hadd ikun qieghed jikkontesta decizjonijiet tal-Qrati.

Fi kwalunkwe kaz, ma jidhirx li r-rikorrenti qed jilmenta minn xi ghemil jew minn xi nuqqas tal-intimat l-iehor.

Ghaldekk, f'dawn ic-cirkostanzi ma hemmx htiega ghalfejn l-intimat l-iehor, ghajr l-Avukat Generali, ghandu jkun parti

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

f'dawn il-proceduri.

Jigi b'hekk li l-Ministru intimat ghandu jigi mehlus mill-harsien tal-gudizzju.

Illi in linea preliminari wkoll, ir-rikors promotur huwa 2. tal-process wiehed gudizzjarju ai termini tal-Artikolu 46 (5) tal-Kostituzzjoni u l- Artikolu 4 (5) tal-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea (Kap. 319 tal-Ligijiet ta' Malta) stante li mhux ghajr appell mid- decizjoni tal-Onorabbli Qorti tal-Appell Kriminali tas-26 ta' Jannar 2015 fl-ismijiet 'Il-Pulizija vs Sebastiano Borg Muscat' (Appell Kriminali 494/2014).

Kif gie ritenut diversi drabi fil- gurisprudenza nostrana, din il-Qorti kif adita m'hijiex Qorti ta' revizjoni u dan peress li m'hijiex il-funzjoni taghha li tiddeciedi jekk Qrati ohra ddecidewx il-kawzi sew jew le, izda biss id-drittijiet fundamentali tal-individwu.

Illi in linea preliminari wkoll, l-esponenti jecepixxu n- 3. nuqqas ta' applikabbilita' tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni u dan peress li fil- kuntest l-ebda tigix determinata criminal charge in konfront tal-persuna koncernata.

tal-estradizzjoni ma

tali decizjonijiet

jekk

Ebda ksur tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea u tal- Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

Illi l-kwistjoni li qed jillamenta minnha r-rikorrenti hija fis-sens illi ghalkemm huwa f'wiehed mill-aggravji tieghu invoka s-setgha tal-Qorti tal-Appell Kriminali skont dak li jipprovdi l-Artikolu 20 (b) tal-Att dwar l-Estradizzjoni (Kap. 276 tal-Ligijiet ta' Malta) u minkejja li fil-kors tat-trattazzjoni tal-appell kriminali r-rikorrenti ghamel riferenza ghall-

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

il-Qorti

Artikolu 41bis tal-Ligi numru 354 tal-1975 dwar it-trattament fil-habsijiet, tal-Appell Kriminali xorta wahda kkonfermat id-decizjoni tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Rimandanti tat-28 ta' Novembru 2014 u li skont ir- rikorrenti bic-cahda tal-aggravju da parti tal-Qorti tal-Appell Kriminali gie lez id-dritt tieghu ghal smigh xieraq kif garantit fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u fl-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea.

Illi in kwantu ghal dak li jirrigwarda l-Artikolu 39 tal- 5.

Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea, l-esponenti jibdew biex jissottomettu li l-Artikolu 39 (1) u (2) tal-Kostituzzjoni ta' Malta jipprovdi li sabiex jigi garantit id-dritt ghal smigh xieraq, is-smigh ghandu jsir fi zmien ragjonevoli, u jinstema' minn Qorti ndipendenti u mparzjali mwaqqfa b'ligi.

L-Artikolu 6 (1) tal-Kap.

319 imur oltre meta jipprovdi li s-smigh ghandu jkun pubbliku u ghandu jkun quddiem tribunal indipendenti u mparzjali mwaqqaf b'ligi.

Illi sabiex jigi determinat jekk ir-rikorrenti soffriex ksur tad- dritt tieghu ghal smigh xieraq, irid jigi ezaminat il-process kollu fit-totalita' tieghu.

L-esponenti jirrilevaw illi ma sar xejn matul il-process relattiv ghar-rikorrenti li b'xi mod seta' jincidi fuq id-dritt tar-rikorrenti ta' process gust u wisq inqas saret xi influwenza lil min kellu jiggudika.

Illi jezistu salvagwardji bizzejjed fid-dritt procedurali nostrali sabiex jovvjaw ghal kull periklu ta' ntralc ta' smigh xieraq liema salvagwardji jiggarantixxu process xieraq u smigh gust.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi ma hemm l-ebda dubju li l-procedura in konfront tar- rikorrenti giet determinata minn 'qorti' u cioe' mill-Qorti tal- Magistrati (Malta) bhala Qorti Rimandanti kif ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali u ghalhekk ir-rekwizit ta' 'qorti' li jimponi l-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta gie soddisfatt.

Illi dwar ir-rekwiziti ta' 'tribunal' li ghalih jirreferi l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni l-esponenti jissottometti wkoll illi dan ir- rekwizit huwa sodisfatt u f'dan ir-rigward issir riferenza ghas-sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Le Alkurt, Boujaoui Pace Meli and a deciza fit- 23 ta' Gunju 1981 fejn gie stabbilit illi '… the use of the

Illi l-fatt fih innifsu illi l-Qorti hija presjeduta minn Sammut Vasquez jew Magistrat, skont il-kaz partikolari, huma garanzija fiha nnfisha ta' indipendenza u imparzjalita'.

In oltre, il- toffri garanziji estensivi biex procedura nnifisha jissalvagwardjaw lill-gudikant minn pressjonijiet esterni. il-Qorti fl-1 Fil-kaz Piersack deciz Ewropea osservat illi 'Whilst impartiality denotes absence

ta' Ottubru 1982

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi l-Qorti tal-Appell Kriminali ikkunsidrat in funditus ir-raba' aggravju tar-rikorrenti izda ma qablitx ma' dak sottomess mill-istess rikorrenti anzi ghamlitha cara li l-argument tar- rikorrenti jwaqqa' t-tezi tieghu stess.

Certament li l-Artikolu 20 (b) tal-Kap.

276 tal-Ligijiet ta' Malta mhuwiex intiz sabiex persuna tahrab mir-responsabbiltajiet taghha u dan meta mill-fatti ta' dan il-kaz irrizulta bic-car lill-Qorti tal- Appell Kriminali r-rikorrenti kien harab mill-Italja espressament sabiex ma jiskontax il-piena nflitta mill-Qrati Taljani liema piena giet inflitta minhabba l-attrocitajiet li wettaq l-istess rikorrenti tant hu hekk li l-Qrati Taljani kkundannaw lir-rikorrenti ghal piena ta' ghomor habs.

Illi kienu dawn ic-cirkostanzi kollha fl-assjem taghhom li ma hallew l-ebda dubju fil-Qorti tal-Appell Kriminali li kien ser ikun ingust jew oppressiv li r-rikorrenti jigi mregga lura lejn l-Italja.

Illi s-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali ghaddiet in gudikat u r-rikorrenti ma jistax f'dan l-istadju jallega li gie lez id-dritt tas-smigh xieraq.

fil-publikazzjoni

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi l-esponenti jirrilevaw ukoll li l-Qorti tal-Appell Kriminali kienet korretta meta ma qablitx mal-oppozizzjoni ghat- treggih lura tar-rikorrenti lejn l-Italja bbazata fuq l-Artikolu 20 tal-Kap.

276 minhabba dak li jirrigwarda l-Artikolu 41bis tal-ligi Taljana.

Illi l-Artikolu 20 jipprovdi tliet ragunijiet li abbazi taghhom persuna tista' topponi quddiem il-Qorti tal- Appell Kriminali sabiex ma tigix imregga' lura u allegati kundizzjonijiet fil-habs tal-pajjiz li fih persuna tkun ser tigi mibghuta lura mhijiex wiehed mir-ragunijiet hekk elenkati.

Illi jsegwi ghalhekk li dina l-lanjanza mhijiex misthoqqa u ghandha tigi michuda.

Ebda ksur tal-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea u tal- Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni ta' Malta 6.

Illi l-kwistjonijiet li qed iqajjem ir-rikorrent taht dawn l- artikoli hija li allegatament l-awtoritajiet Taljani ghandhom is-setgha li galadarba r-rikorrenti jigi mregga' lura lejn l- Italja huwa jigi assoggettat ghall-applikazzjoni tal-Artikolu 41bis tal-Kodici Penali Taljan u dan allegatament jesponi lir-rikorrenti ghal trattament inuman jew degradanti.

L-esponenti jissottomettu li dina l-lanjanza hija bbazata fuq kongettura fl-ebda dokument li jifforma parti mill-atti tal-estradizzjoni.

Illi l- applikazzjoni tal-Artikolu 41bis hija wahda eccezzjonali u

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi r-rikorrenti ma jispjegax kif fil-fehma tieghu l-Artikolu 41bis jilledi l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni u l-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni.

L-esponenti jissottomettu li l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea kif ukoll l-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni jipprovdu threshold gholja li trid tigi sodisfatta sabiex jigi konkluz li huwa ingust li persuna rikjesta minn awtorita' estera tigi rimandata fl-Istat rikjedent.

Illi bir-rispett kollu, fir-rikors promotur, ghalkemm insibu hafna allegazzjonijiet ma nsibu xejn sostanzjali li b'xi mod jista' jissodisfa t-threshold rikjest minn dawn l-artikoli konvenzjonali u kostituzzjonali.

Illi kemm l-artikolu 3 tal-Konvenzjoni kif ukoll l-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni jipprovdu li sabiex tista' tinstab vjolazzjoni ta' dawn l-artikoli, ir-rikorrenti jkun qed jiffaccja riskju rejali u mhux mera possibilita'.

Il-kaz ta' Vilvarajah kien jitratta kaz ta' persuni minn Sri Lanka li kienu jappartjenu lill-moviment Tamil u li kienu qed jallegaw riskju ta' trattament hazin in vjolazzjoni ta' l-Artikolu 3 da parti tal-Istat minhabba l-kunflitt li kien hemm bejn il-Gvern ta' Sri Lanka u t-Tamil liberation movement.

F'dak il-kaz, l-applikanti kienu gew rifjutati stat ta' azil u gew ritornati lejn pajjizhom.

Il-Qorti Ewropea ma

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

kinitx sabet vjolazzjoni tal-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni u dan peress illi s-sitwazzjoni fi Sri Lanka kienet tjiebet u r-riskju li kien fadal ma kienx kunsidrat li kien sufficjenti sabiex jistabbilixxi vjolazzjoni tal-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni.

Illi fil-kawza R v. Denmark (1991), il-Kummissjoni wara li Amnesty ghall-rapporti maghmula minn rriferiet International, xorta wahda li ma kienx jikkostitwixxi jigi inuman deportat lejn l-Iran fuq il-bazi tas-sitwazzjoni generali li kien hemm fil-pajjiz.

ikkonkludiet

Illi minn dawn il-pronunzjamenti jinzel bic-car li r-rikorrent mhuwiex gustifikat fl-ilment tieghu.

Il-habsijiet fl-Italja, bhal kull regim karcerarju iehor, jhaddnu sistema ta' protezzjoni kemm ghall-individwu per se kif ukoll ghall-kumplament tas-socjeta' in generali li fl-ahhar mill-ahhar huwa l-obbligu tal-Istat.

Il-fatt li f'habs, kif huwa xieraq, ikun hemm sistema ta' sigurta' bl-ebda mod ma jfisser li persuna tigi assoggetta ghal jew trattament krudili degradanti.

Illi r-rikors promotur huwa ntiz unikament sabiex jiddilunga l-process ta' estadrizzjoni u sabiex r-rikorrenti jkompli jevadi l-konsegwenzi tal-kondotta atorici tieghu li meta wiehed iqis dak li jipprovdi l-Artikolu 41bis tal-Kodici Penali Taljan jinzel bic-car li bl-ebda tigbid tal-immaginazzjoni ma jista' id-drittijiet fundamentali tar-rikorrenti.

il-provvediment

jinghad

Illi huwa sinifikanti li jinghad li l-Artikolu 41bis ma hux relatat mal-proceduri ta' estradizzjoni u dan stante li l-

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

awtoritajiet Taljani gja eskludew ir-reati li dwarhom jista' jigi mpost dan l-artikolu u dan anke kif iddikjaraw fil-proceduri ta' estradizzjoni meta il-Prokuratur Taljan quddiem il-Qrati Taljani eskludew l-applikabbilita' tal-aggravji dwar reati konnessi mal-kriminalita' organizzata kif ukoll peress li s- setgha tal-Ministru Taljan taht l-Artikolu 41bis tkopri fatti u kondotta li ssehh wara li jkun gie estradit u f'kaz li jkun il- prigunier li mill-komportament tieghu jaghti lok sabiex tigi ezercitata din fl-interess pubbliku u s-sigurta` tac-cittadini.

Dan ifisser li jiddependi biss u esklussivament mill-komportament tar-rikorrenti jekk 'il quddiem jaghtix lok ghall-applikazzjoni ta' dan ir-regim eccezzjonali.

is-setgha Ministerjali u dan

Illi anke f'kaz li l-Ministru Taljan tenut kont tal-imgieba tar- rikorrent jiddeciedi li ghandu japplika l-Artikolu 41bis mandanakollu l-prigunier ikollu d-dritt li jinterponi appell li minn tali decizjoni quddiem it-Tribunale di Sorveglianza di Roma skont dak li jipprovdi l-Artikolu 41bis (2) u dan fi zmien ghoxrin gurnata minn meta l-prigunier jigi notifikat bid-decizjoni tal-applikazzjoni tal-Artikolu 41bis.

Aktar minn hekk, id-decizjoni tat-Tribunal tista' tigi appellata quddiem il-Corte di Cassazione fi zmien ghaxart ijiem minn meta tigi komunikata d-decizjoni tat-Tribunal.

Illi jsegwi ghalhekk li dina l-lanjanza mhijiex misthoqqa u ghandha tigi michuda.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

tal-partijiet,

it-trattazzjoni

Rat in-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti Sebastiano Borg Muscat datata 29 ta' Lulju 2015 a fol 58 tal-process.

Rat in-nota responsiva tal-Avukat Generali u tal-Ministru ta' tal-Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali datata 22 Settembru 2015 a fol 78 tal-process.

Rat il-verbali tas-seduti mizmuma quddiem il-Qorti kif hekk presjeduta fejn fis-seduta tat-Tlieta, 20 ta' Ottubru 2015 meta ssejjah ir-rikors deher ir-rikorrent assistit minn Dr Roberto Vella Pizzuto.

Il-Qorti semghet li giet registrata fuq is-sistema eletronika.

Ir-rikors gie differit ghas-sentenza ghat-3 ta' Dicembru 2015 fid-9:30a.m.

Hadet konjizzjoni tal-provi prodotti.

Illi r-rikorrent qed jitlob harsien u rimedju dwar allegat ksur tad-drittijiet fondamentali tieghu kif sanciti bl-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni 'Il- Kostituzzjoni' u l-artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem - Kap. 319 "Il- 'l tal-Ligijiet Konvenzjoni", fil-kors tas-smigh tal-appell tieghu mill-Qorti Il-Pulizija v tal-Appell Kriminali Sebastiano Borg Muscat (App.Nru.

Inoltre jghid li jekk jigi estradit bla riserva d-drittijiet tieghu kif sanciti bl- tal- artikolu 36 Konvenzjoni jigu lezi.

KONSIDERAZZJONIJIET

tal-Kostituzzjoni u

ta' Malta,

fil-proceduri

ta' Malta,

fl-ismijiet

imsejjah

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

tar-Repubblika

Illi l-intimati opponew ghat-talbiet b' diversi eccezzjonijiet, procedurali u sostantivi, u cioe', li l-legittimu kontradittur f'dawn il-proceduri ghandu jkun l-Avukat Generali; li r-rikors promotur huwa frivolu u vessatorju; li l-artikoli 39 u 6 ma japplikawx ghall-proceduri ta' estradizzjoni; u fil-mertu li ma hemm l-ebda ksur ta' l-artikoli ccitati.

Fatti Il-fatti fil-qosor huma s-segwenti.

Fit-13 ta' Ottubru 20141 giet emessa Awtorita' ghall-Procediment mill-Ministru tal- Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali Malti minn fejn jirrizulta li talba sabiex l-Gvern Sebastiano Borg Muscat jitregga' lura lejn il-pajjiz.

Borg Muscat kien gie misjub hati2 talli bejn April u Settembru 1992 b'diversi atti ikkommetta delitti ta' omicidju volontarju, komplicita' f'tentattiv ta' omicidju aggravat kif ukoll garr u pussess illegali t'armi splussivi.

Hu pacifiku li kien mahrub kontra l- ligi sabiex jevita l-gustizzja fil-pajjiz fejn wettaq id-delitti imsemmija.

Illi b'sentenza moghtija fit-28 ta' Novembru 20143 il-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti Rimandanti iddecidiet billi ordnat li Sebastiano Borg Muscat jiġi imqiegħed taħt kustodja sabiex jiġi mreġġa' lura lejn ir-Repubblika tal-Italja biss u limitatament sabiex jiskonta l-piena ta' priġunerija għal għomru flimkien mal-iżolament bi nhar għal perjodu ta' sitt xhur u dan wara li kien ġie kkundannat għall-omiċidju ta' Caruana Cacciattolo Flahive (b'esklużjoni t'aggravanti skont l-Artikolu 7 1 Fol 199 tal-atti esebiti f'dan il-process.

3 Esebit a fol 270 fil-process tal-atti ta' estradizzjoni.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

tal-Liġi numru 203 tat-12 ta' Lulju 1991 fir-rigward tal- omiċidju volontarju) u l-pussess t'armi tan-nar liema reati seħħew f'Lentini nhar il-11 t'April 1992. tal- Ta' Magistrati (Malta) fuq eccezzjoni sollevata mid-difiza fis- sens li "mhux minnu li l-esklużjoni tal-Artikolu 7 tal-Liġi

l-konsiderazzjonijiet

rilevanza huma

numru 203 tat-12 ta' Lulju 1991 teskludi "lo stampo Mafioso del reato" iżda jeskludi biss ir-reat t'associazione mafiosa". l-eccezzjoni taghha ddisponiet minn din Fis-sentenza hekk:-

f'każijiet

tal-Ġustizzja

"Din il-Qorti wara li rat l-istess Artikolu tikkonkludi li dan l- Artikolu huwa maħsub li joħloq kwalifiki fil-piena eroganda u li huma intiżi li jiġu applikati fil-kuntest ta' reati li jinvolvu kriminalita' organizzata kif ukoll biex tassikura trasparenza ta' kriminalita fl-amministrazzjoni organizzata.

F'dan il-każ il-fatt li din il-kwalifika ġiet eskluża għar-rigward tal-estradant tfisser li huwa ma kienx soġġett għall-istess kwalifika fil-piena li huwa ingħata għall-ħtija fil- każ tal-omiċidju Agnello.

Dan ifisser li huwa għalhekk jista' jibbenefika minn kundizzjoni ta' piena aħjar minn dak li kien oriġinarjament kontestat lilu qabel ma tali kwalifika ġiet eskluża lilu.Biss din il-Qorti ma tistax tikkonkludi li dak li l- esklużjoni ta' din il-kwalifika kienet sempliċiment esklużjoni tar-reat t' "associazione mafiosa" kif eċċepit mid-Difiża u b'hekk din l-eċċezzjoni qed tiġi respinta."

Ir-rikorrent appella minn din is-sentenza u fost l-aggravji li qajjem kien hemm ir-raba' aggravju li jifforma l-mertu tal- ewwel lanjanza kostituzzjonali u konvenzjonali tallum.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Qorti ser tipproduci l-aggravju kif redatt fir-rikors tal-appell4 billi huwa dan ir-rikors li l-istess Qorti tal-Appell Kriminali kellha quddiemha.

Dan l-aggravju jghid hekk:

Illi minghajr pregudizzju ghas-suespost, fi kwalunkwe kaz u fic-cirkostanzi partikolari tal-kaz jidher illi minhabba z- zmien li ghadda minn meta saru r-reat/i gewwa l-Italja fl- 1992 u cioe' aktar minn 24 sena ilu, kif tenut5 kont partikolari tar-regim karcerarju inuman u degradanti li ghalih jista' jigi assogettat l-appellant, ikun ingust u/jew oppressiv illi l-appellant jigi mregga lura kif mitlub u dan kif ser jirrizulta fil-kors tat-trattazzjoni orali ta' dan l-appell.

Konsegwentement din l-Onorabbli Qorti ghandha a tenur tal-artikolu 20(b) tal-Kapitolu 276 tuza s-setghat lilha moghtija u tordna l-helsien mill-kustodja tal-esponent.

L- esponent qieghed sa minn issa jirriserva li jiehu kull procedura ta' natura kostituzzjonali u/jew konvenzjonali f' dawn ir-rigward jekk u meta jkun mehtieg."

B'sentenza taghha tas-26 ta' Jannar 2015, il-Qorti tal- Appell Kriminali ddisponiet minn dan aggravju hekk:

"Illi r-raba' aggravju jirrigwarda t-trapass ta' zmien minn meta sehh ir-reat u cioe' fis-sena 1992 sa meta giet reza rrevokabbli s-sentenza fil-5 ta' Marzu 2009.

Frankament, din il-Qorti ma tistax tifhem l-argumenti mressqa mid-difiza meta l-kawza ta' dan id-dewmien kien l-estradant stess li utilizza l-mezzi kollha a dispozizzjoni tieghu biex jiehu jaghmel, mill- vantagg, kif del resto kien opportunita' ta' diversi appelli.

Ghalhekk, ma jistax igib dan 4 esebit a fol 286 et sequitur tal-atti ta' estradizzjoni.

5 Hawnhekk il-Qorti tirravisa li l-enfasi muri fir-rikors odjern fil-kliem "kif tenut" sa 'oppressiv' hija assenti fir-rikors tal-appell intavolat quddiem il-Qorti tal-Appelli Kriminali.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Minbarra dan, ex admissis, l- estradant telaq mill-Italja biex jevita li jiskonta l-piena nflitta mill-Qrati Taljani.

Meta wiehed jikkonsidra l-fatti kollha ta' dan il-kaz ma jista' qatt jirrizulta li jkun ingust jew oppressiv li jigi mregga' lura lejn l-Italja biex jiskonta l-piena tieghu.

Ghalhekk, dan l-aggravvju wkoll ma jistax jirnexxi."

L-Avukat Passanisi Passanisi xehed viva voce6 fejn ikkonferma ukoll dokument minnu redatt (Dok.FP) fejn spjega fil-fehma tieghu l- artikolu 41bis Italiano (L,26/7/1975 No.354).

6 Seduta tat-12 ta' Mejju 2015

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

ta' dan

Zied li l-Qorti Kostituzzjonali Taljana ppronunzjat ruhha favur il-legittimita' ta dan l-artikolu ghalkemm kienet ordnat li jsiru diversi emmendi, inkluz li abrogat dik il parti tad- dispozizzjoni li kienet tirrestringi l-hin tal-konsulta bejn l- avukat u l-assitit tieghu ghal mhux izjed minn tlett sighat.

Huwa sinifikattiv dak li ppreciza meta qal "ove la Corte

mir-rikjesta ghall-estradizzjoni mhix

ta'

applikazzjoni tal-artikolu 41bis.

O.P. li jipprevedi serje shih

ta' reati li jiggustifikaw l-applikabbilita' tieghu.

riferibbilment ghall-kaz specifiku tallum, qal "Infatti Signora

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

allegazzjoni tieghu li l-prokuratur Taljan kien ser jfittex l-

applikazzjoni ta' din in-norma kontra r-rikorrent.

F'Dokument emmess mill-Ministeru tal-Gustizzja tal-Italja

7 Fol 34 a tergo tat-traskrizzjoni tax-xhieda tieghu.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

il-Qorti ser

t-talbiet u

eccezzjonijiet sollevati.

L-Ewwel Eccezzjoni Preliminari

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

l-eccezzjoni hija

fis-sens

essenzjalment jolqot sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali,

allura huwa l-Avukat Generali wahdu li ghandu jigi ccitat

f'dawn il-proceduri .

Illi l-kwistjoni quddiem din il-Qorti mhix jekk l-Avukat

Generali huwa ccitat tajjeb f'dawn il-proceduri - dwar dan

Il-kwistjoni tirreferi ghall-

legittimazzjoni passiva tal-Ministru tal-Intern.

Il-mistoqsija li trid issir hija jekk il-kawza odjerna tirrigwarda

l-funzjoni tal-Ministru.

L-abbli difensur tar-rikorrent iccita

mis-sentenza in re Joseph Alkurt v Djelassi.Prim Ministru et.9 fejn il-Qorti fissret it-tlett kategoriji li fihom jinqassmu l-

legittimi kontraditturi f'kawzi kostituzzjonali, u cioe`:

"F'kawżi ta' natura kostituzzjonali bbażati fuq id-drittijiet fundamentali, il-leġittimi kontraditturi ta' dawk l-azzjonijiet jinqasmu fi tliet kategoriji.

L-ewwel kategorija tikkomprendi dak li huwa allegat li huma, direttament jew indirittament, responsabbli għall-kummissjoni jew omissjoni ta' xi fatt li jikser xi dritt fundamentali protett mil-liġi.

Fit-tieni kategorija huma dawk li ghall-omissjonijiet jew kummissjonijiet tal- persuni tal-ewwel kategorija jistgħu jkunu responsabbli biex jagħtu jew jiffornixxu r-rimedji li s-sentenza, li takkolji l- lament tal-ksur ta' dritt fundamentali, tissanzjona.

It-tielet kategorija mbagħad hemm dawk il-partijiet kollha li jkunu in kawża meta l-kwistjoni kostituzzjonali tinqala' fuq jew waqt xi proċedura ġudizzjarja." 9 Qorti Kost.

7 ta' Diċembru 1990.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Ir-rikorrent issottometta li l-Ministru ghandu jitqies li jaqa' fl- imsemmija.

Kontrarjament ghal dak ewwel kategorija sottomess mill-Avukat Generali, din il-kawza mhix imsejsa semplicement fuq l-att jew ommissjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali, imma anke fuq allegat lezjoni tal-artikoli 36 u 3 tal-Kostituzzjoni u tal-Konvenzjoni rispettivament.

Il-proceduri ghall-estradizzjoni tressqu fit-termini tal-Att Dwar l-Estradizzjoni (Kap 276 tal-Ligijiet ta' Malta) u mhux bhala proċedura ta' eżekuzzjoni ta' Mandat t'Arrest Ewropew.

Ir-rwol tal-Eżekuttiv u b'mod partikolari tal- Ministru tal-Ġustizzja f'dawn il-proċeduri johrog mill-Att.

Difatti l-artikolu 21 tal-Att jaghti diskrezzjoni lill-Ministru meta persuna ma tkunx giet liberata b'ordni tal-Qorti tal- Il-Ministru "jista' Appell Kriminali

il-Qorti.

ta' din

b'mandat jordna li tiġi mreġġa' lura lill-pajjiż li għamel it- talba kemm-il darba t-treġġigħ lura ta' dik il-persuna ma jkunx projbit, jew projbit għal dak iż-żmien, bl-artikolu 10 jew bl-artikolu 12, jew il-Ministru jiddeċiedi skont dan l- artikolu jew skont l-artikolu 11 li ma jagħmel ebda ordni bħal dak fil-każ tagħha." (sottolinear tal-Qorti).

Fid-dawl tal-premess, il-Qorti ser tichad din l-eccezzjoni.

It-Tieni Eccezzjoni Preliminari

L-intimati jissottomettu li r-rikors promotur huwa wiehed frivolu u vessatorju stante li mhu xejn ghajr appell mid- decizjoni tal-Qorti tal-Appell Kriminali tas-26 ta' Jannar 2015 .

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Dwar dan il-punt, l-intimati ghandhom ragun meta jghidu li mhuwiex il-funzjoni ta' din il-Qorti li tirrevedi d-decizjoni tal- Qorti tal-Appell Kriminali.

Madanakollu tirrientra fil-funzjoni tal-Qorti fil-kompetenza kostituzzjonali taghha li tevalwa jekk fil-kaz partikolari, gew lezi d-drittijiet tieghu ghas-smigh xieraq u ghall-protezzjoni kontra trattament inuman u degradanti.

Illi l-ilment tar-rikorrent jikkonsisti filli l-Qorti tal-Appell Kriminali injorat ghal kollox l-argument vitali li t-trapass taz- zmien mis-sentenza penali abbinat mar-regim karcerarju li x'aktarx ser jigi impost fuqu, liema regim huwa, skont ir- rikorrent, wiehed inuman u degradanti, kellu jitqies oppressiv u/jew ingust li jigi estradit.

Illi fil-fehma konsiderata ta' din il-Qorti l-lanjanzi imqanqla mir-rikorrent mhumiex semplicement frivoli u/jew vessatorji; jigifieri prima facie, m'ghandhomx jitqiesu ta' ebda pregju jew valur, vani, nieqsa mis-serjetà, manifestament nieqsa mis-sens li ma jisthoqqilhomx attenzjoni, u/jew, li gew sollevati minghajr ragunijiet sufficjenti u bl-iskop li jdejqu u jirritaw lill-kontroparti.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni qed tigi michuda.

It-Tielet Eccezzjoni Preliminari tal- L-intimati eccipew u Kostituzzjoni jissottomettu li fil-kuntest ta' proceduri ghall-estradizzjoni

l-inapplikabbilita' tal-Artikolu

tal-Artiklu 39 tal-Konvenzjoni

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

ma jigix determinat "akkuza kriminali" (criminal charge) fil- konfront ta' persuna akkuzata.

Art.39 tal-Kostituzzjoni u L-Art.

6 tal-Konvenzjoni Ghal dak li hu rilevanti ghal din l-eccezzjoni, l-artikolu 39 jiddisponi li: "(1) Kull meta xi ħadd ikun akkużat b'reat

kriminali huwa għandu, kemm-il darba l-akkuża ma tiġix irtirata, jiġi mogħti smigħ xieraq għeluq żmien raġonevoli minn qorti indipendenti u imparzjali mwaqqfa b'liġi. … .

Filwaqt li skont l-art.

6 tal-Konvenzjoni :

imparzjali mwaqqaf b'liġi.

f'soċjeta` demokratika, meta

" (1) Fid-deċizjoni tad-drittijiet ċivili u ta' l-obbligi tiegħu jew ta' xi akkuza kriminali kontra tiegħu, kulħadd huwa intitolat għal smigħ imparzjali u pubbliku fi zmien raġonevoli minn Is- tribunal sentenza għandha tingħata pubblikament izda l-istampa u l-pubbliku jista' jiġi eskluz mill-proċeduri kollha jew minn parti minnhom fl-interess tal-morali, ta' l-ordni pubbliku jew tas-sigurta' nazzjonali l- interessi tal-minuri jew il-protezzjoni tal-ħajja privata tal- partijiet hekk teħtieġ, jew safejn ikun rigorozament meħtieġ fil-fehma tal-qorti f'ċirkostanzi speċjali meta l-pubbliċita' tista' tippreġudika l-interessi tal-ġustizzja."

Id-difensuri l- interpretazzjoni li ghandha tinghata lit-terminu "akkuza kriminali" ossia " criminal charge."

F'dan il-kuntest saret referenza mill-intimati ghas-sentenza l-aktar recenti ta' din il-Qorti kif diversament presjeduta fl-ismijiet Philip Mattei v Avukat Generali (Rik.Kostituzzjonali 55/2014 AE- mhux

tal-kontendenti ma

jaqblux

dwar

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

il-Qorti

appellata) giurisprudenza tal-Qorti ta' Strassbourg u osservat hekk:

"Hemm gurisprudenza li l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ma japplikax ghall-proceduri ta' estradizzjoni (ara per ezempju H v Spain, App.

10479/83 decizi mill- Kummissjoni).

Hemm ukoll il-kaz ta' Mondero Angora v Spain (App.

41138/05) li b'decizjoni tas-7 ta' Ottubru 2008

gie ddikjarat inammissibbli.

Madanakollu l-Qorti f'din is-sentenza ma ppronunzjatx ruhha fuq l-eccezzjoni sollevata u kkonsidrat it-talba fil- mertu.

Illi r-rikorrent, da parti tieghu, jakkampa fuq is-sentenzi tal- Qrati taghna fil-kawza fl-ismijiet Police v Raymond Dean (PA (Kost.) - 22 ta' Frar 2001);Colin John Farrugia Barbara v Djelassi. Ministru ta' l-Affarijiet Barranin et.

(Q.K. - 12 ta' April 1991-LXXV.197); u Ronald Borg Manche’ v Avukat Generali (Q.K. -30 ta' Novembru 2001).

taghna Kif gja premess, aktar recentement, accennat ghall-giurisprudenza tal-Qorti Ewropea izda xorta

il-Qorti

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

jikkoncerna

ghaddiet biex tikkonsidra l-ilment kostituzzjonali fil-mertu u kkonkludiet li ma kenitx tirrizulta l-lezjoni allegata.

Is-sitwazzjoni tal- Konvenzjoni hija cara.

Hekk fil-kaz Fiott & Calamatta v Turkey, irriteniet :

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Din l-opinjoni ma tohloqx eccezzjoni ghall-inapplikabbilita' tal-artikolu 6 ghall-proceduri inkorsi fil-pajjiz rimandanti salv li huwa l-obbligu tal-pajjiz rimandanti li jaccerta li l-artikolu 6 tal-Konvenzjoni tkun rispettata fil-pajjiz tar-ritorn.

Il-posizzjoni filli l- l-ebda proceduri determinazzjoni ta' akkuza u ghalhekk huma eskluzi mill- ambitu tal-artikolu 39 (u tal-artikolu 6) u li s-sentenzi ccitati 14 Para 14 tal-opinjoni.

tikkonsisti jikkoncernaw

ta' estradizzjoni ma

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

mir-rikorrenti ddipartixxu mill-gurisprudenza kostanti tal- Qorti Ewropea.

fl-ewwel sentenza ta'

Ir-rizoluzzjoni ta' dan il-konflitt apparenti gie spjegat mill- Colin John Diamato Kostituzzjonali l-Affarijiet Dimitrova Farrugia Barbara v On.

Ministru tal-Kap.276 li (12.4.1991) b'riferenza ghall-artikolu 16 tobbliga lill-Qorti rimandanti biex tgharraf lill-persuna li ser tinbaghat (hekk kif ghamlet il-Qorti tal-Magistrati (Malta) f'dan il-kaz), mhux biss li tista' tappella lill-Qorti ta' l-Appell Kriminali, imma li dik il-persuna ghandha l-jedd li titlob rimedju skont id-dispozizzjonijiet ta' l-artikolu 46 tal- Kostituzzjoni f'kaz li xi disposizzjoni tal-Kostituzzjoni ta' tigi miksura.

Malta B'emmenda sussegwent, giet mizjuda r-riferenza ghall-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea (Kap 319).

Din kienet it-tezi abbraccjata mill-Qorti Kostituzzjonali fil- kaz ta' Ronald Borg Manche’ v AG gja citata, fejn il-Qorti osservat li l-ligi specjali (Kap 276) tipprovdi ghall-verifika gudizzjarja tat-talba ghall-estradizzjoni u kkonkludiet li "l-persuna li

kontra taghha qed tintalab l-estradizzjoni tgawdi mill- protezzjoni kostituzzjonali u konvenzjonali ghal smigh xieraq fil-kors tal-proceduri li ghaliha hi kienet skont il-ligi intitolata" (sottolinear tal-Q.K.)

F'din l-ahhar sentenza, il-Qorti Kostituzzjonali kkonsidrat, inoltre li: "Din il-Qorti taghmel rikjam ghal dak li kkunsidrat fis- fl-ismijiet "Anthony Wilson vs sentenza Avukat Generali et" minnha deciza fit-28 ta' Novembru

fil-kawza

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

1997 fejn irriteniet 'Infatti din il-Qorti, minghajr ebda ezitazzjoni ta' xejn, filwaqt illi hija ben konxja illi l-kuncett ta' estradizzjoni storikament kien essenzjalment process ezekuttiv u mhux wiehed gudizzjarju u f'certu sens kien espressjoni ta' 'act of state', cioe' espressjoni ta' sovranita' ta' Stat li lilu ssir talba ghal estradizzjoni, maz-zmien intlibbes vesti mista ta' ezekuttiv u gjudizzjarju flimkien, fis- sens illi llum, prattikament hija l-prattika universali, del resto inkorporata fil-Kostituzzjoni taghna illi ghandu jkun hemm dejjem proceduri gudizzjarji stabbiliti 'ad hoc' illi ghandhom jigu segwiti bhala l-process ordinarju biex tigi akkordata talba ghal estradizzjoni minn Stat iehor. .....… Illum huwa il-Kostituzzjoni inkoncepibbli, anki ghax tipprojbih, illi jkun hemm estradizzjoni deciza mill-Istat minghajr il-process gudizzjarju li ghandu jistabbilixxi qabel kollox li jokkorru l-elementi kostituttivi tal-ligi li jiggustifikaw li ssir l-estradizzjoni.Il-persuna li kontra taghha jintalab il- hrug ta' ordni ta' estradizzjoni kellha allura d-dritt sostantiv illi tuzufruwixxi u tghaddi minn dawn il-proceduri gudizzjarji.

Proceduri gudizzjarji li certament kellhom jizvolgu fir-rispett shih ta' garanzija kostituzzjonali u konvenzjonali fir-rigward ta' smigh xieraq. "

Illi din il-Qorti frankament ma taqbilx mat-tezi tar-rikorrenti u mal-linja hawn imfissra, ghaliex diment li l-legislatur ma jiddistingwixxix b'mod car u espress li qed iwarrab it-tifsira tal-kliem fil- Konvenzjoni, ma tistax tikkonkludi li l-artikolu 16 ghandu jigi kostruwit fis-sens li dawn l-artikoli (39 u 6) jistghu japplikaw fejn m'ghandhomx, u sahansitra kontra s-sens u t-tifsira ordinarja tal-kliem testwali taghhom.

inekwivocifil-Kostituzzjoni u

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Difatti dan l-artikolu ġie mfisser mill-Qrati tagħna bħala li

japplika biss fejn ikun inbeda proċediment quddiem qorti li,

fl-għeluq ta' dak il-proċediment, tista' tasal biex tagħti

deċiżjoni li tiddetermina l-ħtija jew in-nuqqas ta' ħtija tal- persuna akkużata.15

Il-proceduri ghall-estradizzjoni

ta'

persuna lejn pajjiz iehor ma jaqawx f'din il-kategorija.

Illi ghalhekk din l-eccezzjoni qed tigi milqugha billi hi tal- fehma li l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l- artikolu 6 tal-Konvenzjoni ma japplikawx ghall-proceduri ta' estradizzjoni.

Illi b'accenn lejn il-giurisprudenza ccitata mir-rikorrent, ikkonsidrat li anke li kieku kellha taghmel l-apprezzament taghha fuq il-mertu tal-ewwel talba tar-rikorrent xorta ssib li ma kienx hemm lezjoni tal-jedd tieghu ghas-smigh xieraq ghar-ragunijiet li ser jigu issa mfissra.

Ikkonsidrat li d-drittijiet fundamentali sanciti b'dawn l-artikoli jinvolvu fl-ewwel lok li fi proceduri kriminali ghandu jkun hemm smigh xieraq, imparzjali u pubbliku quddiem qorti jew tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqfin b'ligi u li tinghata huma accessibbli ghall-akkuzat.

Fit-tieni protezzjoni l-imputat akkuzat b'reati jew kriminali u cioè li huwa ghandu jigi meqjus li hu innocenti sakemm jigi pruvat li huwa hati u garanziji ohra hemm sanciti.

lill-investigat

15 Ara P.A. (Kost.) 17.1.2002 fil-kawża fl-ismijiet Karl Heinrich Cardona Mills vs l-Avukat Ġenerali et u Kost.

16.10.2002 fil-kawża fl-ismijiet Anthony Megahern et vs Ministru tal-Ġustizzja et

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Ir-rikorrent qed jilmenta li d-dritt tieghu gie vvjolat fil-kors ta' proceduri quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali.

Huwa car li r-rikorrent odjern interpona appell lill-Qorti Kriminali fit- termini tal-artikolu 20(b) tal-Kap.276.

Dan l-artikolu jiddisponi li: "20.

Fuq appell magħmul lill-Qorti tal-Appell Kriminali jew

fuq rikors għal rimedju lill-Qorti Kostituzzjonali taħt l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, kull waħda mill-imsemmija qrati tista', bla ħsara għal kull ġurisdizzjoni oħra, tordna li l- persuna mibgħuta taħt kustodja tiġi meħlusa mill-kustodja jekk fil-fehma ta' dik il-qorti - (a) minħabba n-natura trivjali tar-reat li bih hija akkużata jew ġiet misjuba ħatja; jew (b) minħabba ż-żmien li jkun għadda minn meta jingħad li għamlet ir-reat jew li saret ħielsa kontra l-liġi, skont il-każ; jew (ċ) minħabba li l-akkuża miġjuba kontriha mhix magħmula in bona fide fl-interess tal-ġustizzja, ikun, meta jiġu kkunsidrati ċ-ċirkostanzi kollha, inġust jew oppressiv li tiġi mreġġa' lura."

Ir-rikorrent jillanja li minkejja li ressaq l-argument vitali ghalih li kien ser jigi espost ghar-riskju ta' trattament inuman u degradanti f'kaz li jitregga' lura lejn Il-Birgu, quddiem il-Qorti tal-Appell Kriminali, l-istess Qorti, fis- sentenza taghha, lanqas biss accennat ghal dan il-punt, anzi injoratu ghal kollox.

Wiehed ma jridx jinsa li d- disposizzjoni (art.20) fuq citata tirraprezenta poter specjali

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

li huwa rimess biss u esklussivament lill-Qorti tal-Appell kif ukoll lil din il-Qorti billi mhuwiex permess li dawn l-aggravji jigu sollevati quddiem l-ewwel Qorti rimandanti.

Illi ma hemmx kontestazzjoni li l-jedd ghas-smigh xieraq ghandu jigi apprezzat fil-kuntest tal-proceduri taken as a

Il-Qorti hawnhekk taghmel riferenza ghas-sentenza tal- fl-ismijiet "Darren Qorti Kostituzzjonali Aquilina v On.Prim Ministru et" (Q.K. 31.5.2013) fejn sabet: "Illi hu principju assodat kemm fil-gurisprudenza tal-

Qorti Ewropea, kif ukoll f'dik patria, li d-determinazzjoni tal- ezistenza o meno ta' lezjoni ta' dritt ghal smigh xieraq jinnecessita` ezami tal-procedura gudizzjarja kollha kemm hi fit-totalita` taghha."17 Illi l-Qorti ezaminat l-atti tal-proceduri tal-Qorti tal-Appell Kriminali esebiti fl-atti odjerni, minn fejn jirrizulta li r- rikorrent kien ittratta ampjament l-implikazzjonijiet tal-

"Victor Ohaka v. Kummissarju tal-Pulizija" deciza 29 ta' Novembru 2004

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

art.41bis fil-kwadru tal-allegata ingustizzja jew oppressivita' ta' dan ir-regim karcerarju.

Minn qari tat-traskrizzjoni tat- trattazzjoni finali jirrizulta li l-Imhallef sedenti kien attent ghas-sottomissjonijiet orali tad-difensur tar-rikorrent u li anke intervjena verbalment biex jiccara xi punti .

Huwa minnu li l-Qorti ghandha timmotiva s-sentenza taghha b'reasoned judgment.

Dan hu principju tal-ligi ordinarja taghna, senjatament l-artikolu 218 tal-Kap.12.

Madanakollu mhuwiex necessarju li l-Qorti tiddetermina kull punt jew argument sollevat izda argument li hu determinanti ghall-kaz "it may require a 'specific and

Ara ukoll Van despott Milosevic v Netherlands (ECHR - 19 ta' April 1994).

19 Application no. 30544/96- dec 21 ta' Jannar 1999

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Fil-kaz odjern, l-aggravju kellu bilfors jigi sollevat quddiem il-Qorti tat-tieni istanza skont l-artikolu 20 ta' l-Att dwar l- Estradizzjoni.

Madanakollu, il-Qorti ma taqbilx mar-rikorrent li kien hemm a grave denial of justice quddiem il-Qorti tal- Appell Kriminali u dan ghaliex il-verifika gudizzjarja dwar allegat ingustizzja u l-oppressivita' tal-estradizzjoni hija marbuta mac-cirkostanza tat-trapass taz-zmien.

B'hekk hemm zewg elementi r-rikorrent appellant kellu jissoddisfa sabiex jirnexxi fl-appell tieghu skont l-artikolu 20 (b) cioe`, it-trapass taz-zmien marbut mal-konsiderazzjoni li meta jew inġust jiġu kkunsidrati ċ-ċirkostanzi kollha, oppressiv li jiġi mreġġa' lura.

Dawn huma kumulattivi.

Illi fis-sentenza lanjata, huwa car li l-Qorti tal-Appell Kriminali ma sabet l-ebda siwi fl-argument tar-rikorrent

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

dwar it-trapass taz-zmien ghar-ragunijiet hemm spjegati u ma laqghetx l-aggravju in kwistjoni.

Ma kienx hemm il- htiega li tikkonsidra espressament l-argument ippernjat fuq l-artikolu 41-bis ghaliex kien gja naqas wiehed mill- elementi previsti mill-artikolu 20(b).

Inoltre l-istess Qorti tal- Appell ma akkoljitx ir-raba' aggravju stante li "Meta wiehed

ta' estradizzjoni

jikkonsidra l-fatti kollha ta' dan il-kaz ma jista' qatt jirrizulta li jkun ingust jew oppressiv li jigi mregga' lura lejn l-Italja biex jiskonta l-piena tieghu.

Ghalhekk, dan l-aggravju wkoll ma jistax jirnexxi." (sottolinear ta' din il-Qorti).

Ghaldaqstant, anke f'kaz li din il-Qorti kellha tilqa' it-tezi li proceduri tal-artikoli Kostituzzjonali u/jew Konvenzjonali dwar is-smigh xieraq, tqis li r-ragunijiet ghac-cahda moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali kienu ezawrijenti fil-kuntest tal-procedura specjali stabbilita bl-artikolu 20(b) tal-Kap 276, u ghalhekk ma tirrizultax li kien hemm tali lezjoni.

Ghal dawn il-motivi l-ewwel talba ser tigi michuda in kwantu infondata fil-fatt u fid-dritt.

Protezzjoni minn Trattament Inuman u Degradanti - Allegat Ksur tal-Artikolu 36 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Illi l-artikolu 36 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jipprovdi li hadd ma għandu jkun assoġġettat għal piena jew trattament inuman jew degradanti.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Skont l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea "Ħadd ma

tal-Kostituzzjoni) huwa wiehed mid-drittijiet

għandu jkun assoġġettat għal tortura jew għal trattament jew piena inumana jew degradanti."

Ikkonsidrat li l-artikolu 3 (u dan japplika wkoll ghall-artikolu 36 l-aktar fondamentali protetti mill-Konvenzjoni flimkien mad-dritt ghall-hajja.

Id-dritt huwa wiehed assolut u jimponi wkoll obbligazzjonijiet posittivi kemm sostantivi kif ukoll procedurali fuq l-Istat li jipprevjeni li tali lezjoni ssir u li jinvestiga minghajr dewmien kull kaz fejn dan isehh.

Fl- ambitu tal-proceduri ghall-estradizzjoni ta' persuna, ma hemmx dubbju li huwa obbligu li jinkombi fuq l-Istat u fuq l- organi gudizzjarji tieghu biex jaccerta li persuna li tigi estradata (jew deportata, jew trasferita) ma tkunx esposta ghar-riskju reali ta' tortura jew ta' trattament inuman u degradanti u jassiguraw li l-persuna estradita mhiex fir- riskju ta' tali sofferenza.

Ghalhekk huwa pacifiku li proceduri ghall-estradizzjoni jistghu iqajmu konsiderazzjonijiet ta' trattament inuman u degradanti f'kaz li li tigi ordnata l-estradizzjoni.(Micallef Grimaud Rossignaud and others v Sweden - (App.No.

15576/89 - 20 ta' Marzu 1989).

Dawn l-artikoli jitkellmu mhux biss dwar trattament inuman jew degradanti jew izda wkoll dwar piena degradanti.

Il-kaz odjern jittratta dwar ir-regim specjali karcerarju kkontemplat b'artikolu tal-Ligi Taljana - l-articolo 41bis tal- Ordinanza Penitenziaria Italiana li taffida lill-Ministru tal-

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

li d-detenut ghadu qed

Gustizzja tal-Italja d-diskrezzjoni li jissospendi n-normi karcerarji ordinarjament applikabbli ghall-detenut fejn jokkorru gravi motivi "di sicurezza pubblica, anche a richiesta del Ministro dell'Interno."(41bis p.2) fosthom fejn il-karcerat ikun gie ikkundannat b'delitt b'konnessjoni ma' assocjazzjoni mafjuza, kif ukoll fejn jezistu l-elementi izomm bizzejjed konnessjonijiet mal-Mafja.

Ikkonsidrat li biex jinsab li ikun hemm trattament inuman jeħtieġ li jkun hemm "severe suffering" kif ukoll ghandu jirrizulta li kien hemm "a minimum level of severity."

Dan l- eżami huwa wieħed relattiv u jiddependi ovvjament miċ- ċirkustanzi kollha partikolari tal-kaz.

tal-Konvenzjoni ġie

Kwindi dan huwa il-grad ta' sofferenza mentali jew fizika li twassal biex it-trattament jinghad li hu inuman.

Il-Qorti Ewropea, fil-kaz ADEN AHMED v. MALTA20 (App. no. 55352/12) fissret il-protezzjoni akkordata bl-artikolu 3 fis-segwenti termini: "3.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

implication, Tabesh v. Greece, no. 8256/07, § 43, 26 November 2009). (ara wkoll Peers v. Greece (19 ta' April 2001) u Raninen vs Finland deciza mill-Qorti Ewropea fis- 16 ta' Dicembru, 1997)."

§§ 93-94, ECHR 2000-XI)2 Ghalhekk sabiex jista' jinghad li hemm ksur tal-artikolu 36 tal-Kostituzzjoni jew tal-artikolu 3 tal-Konvenzjoni, jehtieg li r-rikorrent jipprova li hemm riskju reali li f'kaz li jigi ritornat lejn Il-Birgu ser isofri tbatija ta' ċertu severita' , tenut kont il- kondizzjonijiet normali ta' detenzjoni f'ambjent karcerarju, u li tali tbatija taffettwa wkoll id-dinjita' tieghu.

Applikati dawn il-principji ghall-fatti tal-kaz tibda biex tghid li fil-kaz odjern, ir-rikorrent jghid li jekk jigi estradat lejn L-Għasri, hemm riskju reali (anzi juza l-kelma "certezza") li ser

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

jigi assoggettat ghar-regim karcerarju tal-art.

Hu jissottometti li dan ir- regim tant hu restrittiv u ser jassoggettah ghall-trattament inuman u degradanti bi ksur tal-artikoli invokati.

Ir-rikorrent ipproduca bhala xhud lill-Avukat tieghu fl-Italja, l-Avukat Francesco Galea Cavallazzi li f'termini konkreti xehed li l-applikazzjoni o meno tal-artikolu 41-bis jiddependi minn ordni tal-Ministru tal-Gustizzja u l-effett tad-digriet huwa li d-detenut ikun assoggettat ghal diversi limitazzjonijiet.

Jigi precizat li mill-provi prodotti l-Qorti tista' taghmel is-segwenti konsiderazzjonijiet:- 1.

Id-decizjoni tal-Ministru mhiex wahda arbitrarja imma hija wahda motivata (ara dokument emess mill-Procura Generale della Repubblica, Il-Qala).

Skont dan id- dokument il-Ministru johrog din l-ordni jekk jsib li "there are 21 Esebit a fol.43-57 tal-process

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

L-ordni tinhareg ghal zmien limitat li, izda, jista' jigi

tas-Sorveljanza

Id-detenut ghandu dritt ghall-appell minn tali digriet lit-Tribunal ta' Ruma u mid-decizjoni moghtija minn dan it-Tribunal, lill-Corte di Cassazione.

B'hekk ghandu l-possibilita' ta' revizjoni gudizzjarja; 4.

Oltre dawn ir-rimedji gudizzjarji ghar-revizjoni jew tnehhija tad-decizjoni ministerjali, wiehed ma jridx jinsa li l- Italja hija Stat firmatarja tal-Konvenzjoni Ewropea, u li tippermetti d-dritt ghall-Petizzjoni lill-Qorti Ewropea f'Strasbourg.

Inoltre hemm dritt ghar-rikors lejn il-Qorti Kostituzzjonali tal-Italja u jirrizulta li l-ghola istituzzjoni gudizzjarja fl-Italja tippronunzja gja kellha il- id-disposizzjoni.

Madanakollu kostituzzjonalita' f'ebda sentenza ma ippronunzjat ruhha fis-sens li dan ir- regim specjali intrinsikament jivvjola d-disposizzjonijiet tal- Kostituzzjoni Taljana izda fejn sabet illegalita', ordnat l- ammendi appoziti.

Tant hu hekk li, ad ezempju, ir- l-hin akkordat ghall- restrizzjoni konsultazzjoni bejn tieghu giet id-detenut u ammendata u tnehhiet.

l-okkazzjoni ta' din

il-modalita' u

ruhha dwar

fuq

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Minkejja li tressqu diversi rikorsi quddiem il-Qorti Kostituzzjonali Taljana ghall-impunjazzjoni ta' dan l-artiklu, l-Qorti llimitat ruhha li temmenda fejn kien mehtieg u ma sabitx li din id-disposizzjoni kienet wahda illegali.

Illi kien proprju dan ir-regim karcerarju li gie analizzat mill- Grand Chamber tal-Qorti Ewropea fil-kaz Enea v Italy22.

F'dan il-kaz, l-applikant Enea kien assoggettat ghar-regim tal-artiklu 41bis O.P.ghall-perjodu estiz ta' ghaxar snin (1994-2004).

Il-Qorti ser tikkwota minn din is-sentenza fejn tara li hu

Qabel xejn il-Qorti ghamlet dan l-apprezzament tad-

dispozittiv in kwistjoni:

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

FIl-kaz fuq citat Argenti v Italy, il-Qorti osservat li l-ordni li inghatat fil-kuntest tal-artiklu 41bis, kif ukoll l-estensjonijiet successivi, kienu gustifikati minhabba li baqghu jissussistu l-kondizzjonijiet li kienu nnecessitaw l-ewwel applikazzjoni ta' dan l-artiklu.

Ir-rikorrent kien irrikorra lejn l-awtoritajiet gudizzjarji sabiex jirrevedu d-decizjonijiet ministerjali, u kull darba sabu li kienu gustifikati.

Il-Qorti Ewropea sabet li l- argumenti sollevati mill-Gvern Taljan biex jiggustifika d- decizjonijiet mehuda ma kienux sproporzjonati tenut kont il- komportament tar-rikorrent li kien gie ikkundannat ghall- piena karcerarja minhabba l-kommissjoni ta' reati gravi u serji.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Ghalhekk ma sabetx li kien hemm vjolazzjoni tal-artikolu 3 tal-Konvenzjoni.

Applikati dawn il-principji ghall-kaz in ezami, il-Qorti ssib li t-talba tar-rikorrent m'ghandhiex tirnexxi ghal diversi ragunijiet u cioe`: 1.

Ir-rikorrent ma weriex soddisfacentement li hemm riskju reali li ser jigi assoggettat ghar-regim karcerarju imsemmi; Ir-regim karcerarju per se mhuwiex lesiv tal-artikolu 3 2. tal-Konvenzjoni (u konsegwentement tal-artikolu 36 tal- Kostituzzjoni) imma jehtieg li jigi ezaminat fil-kuntest ta' kull kaz partikolari.

Rigward l-ewwel punt ta' riskju reali, dak li r-rikorrent jallega li ser isir b'certezza, fl-ahhar mill-ahhar mhuwiex ippruvat.

Filwaqt li l-Qorti tikkoncedi li hemm possibilita' li dan ir- regim ir-realta' fil-konfront tiddependi fuq diversi fatturi, mhux lanqas, li l-Ministru ikun indott mic-cirkostanzi biex jikkonsidra li Sebastiano Borg Muscat ghadu jaghmel parti mir-rete mafjuza, li ser jikkomporta ruhu b'mod li jzomm fis-sehh l-assocjazzjonijiet kriminali li seta' kellu fil-passat, u li jezistu ragunijiet serji ta' sikurezza pubblika biex jigi applikat dan ir-regim.

Inoltre jekk il- Ministru jaghzel li japplika dan ir-regim, ir-ragunijiet tieghu jridu jigu mfissra lir-rikorrent.

Huwa minnu li l-Avukat Passanisi stqarr li "il reato di

jigi applikat

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Izda jirrizulta wkoll li t-talba ghall-estradizzjoni odjerna teskludi l'aggravanti skont l- Artikolu 7 tal-Liġi numru 203 tat-12 ta' Lulju 1991 fir-rigward tal-omiċidju volontarju u b'hekk huwa eskluz ir-reat t' "associazione mafiosa."

Tant hu hekk tal- Magistrati bhala Qorti rimandanti skartat it-tezi tal-akkuzat li "mhux minnu li l-esklużjoni tal-Artikolu 7 tal-Liġi numru

Kif gja gie rrapportat fil-bidu ta' din is-sentenza, il-Qorti tal- Magistrati ikkonkludiet hekk fir-rigward tal-eskluzjoni tal- aggravju imsemmi:

"Dan ifisser li huwa għalhekk jista' jibbenefika minn kundizzjoni ta' piena aħjar minn dak li kien oriġinarjament kontestat lilu qabel ma tali kwalifika ġiet eskluża lilu.

Biss din il-Qorti ma tistax tikkonkludi li dak li l-esklużjoni ta' din il-kwalifika kienet sempliċiment esklużjoni t' "associazione mafiosa" kif eċċepit mid-Difiża u b'hekk din l- eċċezzjoni qed tiġi respinta."

Inoltre, dak li Passanisi afferma li kien ser isir b'certezza, cioe`, l-assoggettar ta' Borg Muscat ghar-regim specjali tal- art.41bis gie rtirat minnu fejn qal hekk:

23 Fol 34 a tergo tat-traskrizzjoni tax-xhieda tieghu.

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

il-Qorti

Rigward it-tieni punt, ir-regim karcerarju specjali fih innifsu mhuwiex leziv kif qed jippretendi r-rikorrent.

Gjaladarba lanqas ic-certezza tal-applikabbilita' tal-artikolu invokati gie ppruvat, il-Qorti tista' tikkonkludi li l-aspett tar-riskju reali jew biza fondata li r-rikorrent ser jigi assoggettat ghal trattament inuman u degradanti huwa nieqes.

Imma anke l- aspett sostantanttiv ma jirrizultax u hawn il-Qorti taghmel referenza shiha ghar-ragunament u apprezzament tal-Qorti Ewropea li lanqas sabet lezjoni fejn id-detenut kien marid (Enea) u fejn ir-regim sahansitra kien gie estiz ghal bosta snin (Enea u Argenti).

Il-Qorti Ewropea ezaminat kull kaz skont il-fattispecie tieghu minghajr ma sabet li l-poteri tal- Ministru Taljan per se kienu jledu l-artikolu 3.

Fil-kaz odjern, jista' sahansitra jipprevjeni l-applikazzjoni ta' tali regim jekk juri bil-komportament tieghu li ma jirraprezentax theddida ghas-sigurta` pubblika minhabba assocjazzjoni mafjuza.

Inoltre, anke jekk tali ordni tigi emmessa, ghandu d-dritt li jappella ghal darba, darbtejn kontra l-ordni principali ghar- rimedju gudizzjarju f'kaz li l-Ministru jesercita' d-diskrezzjoni tieghu abbuzivament.

Dan minbarra r-rimedji kostituzzjonali u konvenzjonali applikabbli.

Il-Qorti m'ghandhiex ragun biex temmen li mhuwiex ser jinghata smigh xieraq fil-Qrati Taljani f'kaz li dan ir-regim jigi applikat ingustament.

Ghaldaqstant tqis li t-tieni talba tar-rikorrent hija wkoll infondata fil-fatt u fid-dritt u ghandha tigi michuda.

In segwitu tichad ukoll it-tielet talba li hija konsegwenzjali ghat-talbiet precedenti.

tikkonsidra

3 ta' Dicembru 2015.

Rikors Kostituzzjonali Nru:17/2015/LSO.

Illi ghalhekk ghal dawn il-motivi, filwaqt li tilqa' t-tielet eccezzjoni preliminari tal-intimati u l-eccezzjonijiet fil-mertu, tichad it-talbiet tar-rikorrent bl-ispejjez kontra tieghu.

03 ta' Dicembru 2015 Josette Cassar Bonaci Deputat Registratur 03 ta' Dicembru 2015

3 ta' Dicembru 2015.


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMHALLEF Onor. Abigail Pollacco LL.D., Dip.

Illum 3 ta' Dicembru, 2015

A B vs Avukat Dr Simon Vella-Critien Rapa u l-PL Melissa Griffiths b'digriet tat-28 ta' Mejju 2012 gew nominati bhala kuraturi deputati ghall-assenti S J B

Il-Qorti: Rat ir-rikors guramentat ipprezentat mill-attur, li permezz tieghu ppremetta :

Illi huwa zzewweg lill-konvenuta fil-31 ta' Ottubru 1992, skont ic-certifikat hawn anness u mmarkat bhala Dokument A; Illi min dan iz-zwieg twieldu zewg ulied, attwalment minorenni, R D B, li twieled fid-9 ta' Frar 1994, u Jamie Zammit Field B, li twieled fit-8 ta' Dicembru 1996;

Illi l-konvenuta irrendiet ruhha hatja versu l-attur ta' abbandun, adulterju, sevizzi, eccessi u ingurji gravi; Illi z-zwieg unikament tal-konvenuta; Illi minkejja li saru diversi tentattivi sabiex jintlahaq ftehim bonarju anke' ta' medjazzjoni, il-partijiet ma waslu ghal ebda ftehim stante li l-konvenuta telqet minn dawn il-Gzejjer, u l- esponenti inghata l-awtorizazzjoni sabiex jipprocedi b'din l-istanza skont l-anness digriet immarkat bhala Dokument B; Illi l-esponenti jaf personalment bil-fatti hawn esposti;

l-procedura

Talab li l-konvenuta tghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex :

Tippronunzja l-firda personali bejn l-konjugi kontendenti

minhabba htija unikament da parti tal-konvenuta;

Takkorda l-kura u kustodja tal-minuri lill-attur; 3.

Tordna lill-konvenuta thallas manteniment ghall-minuri,

skont kif iffissat mill-istess Qorti;

Tapplika kontra l-konvenuta l-effetti tad-disposizzjonijiet ta' l-Artikoli 48, 51, 53 u 54 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta, in toto jew in parte;

Tiddikjara xolta l-komunjoni ta' l-akkwisti ezistenti bejn il- kontendenti u tordna li l-istess oggetti formanti parti mill- il-partijiet, komunjoni okkorrendo b'opera ta' periti nominandi sabiex jillikwida l- istess komunjoni;

ta'

Tordna lill-konvenuta tirritorna l-proprjeta parafernali ta' l-

Bl-ispejjez komprizi dawk tal-proceduri kollha inkorsi mill-attur, inkluz il-mandat ta' sekwestru kontra l-konvenuta ingunta minn issa in subizzjoni; Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta guramentata tal-kuraturi deputati Dr Simon Vella-Critien Rapa u il-PL Melissa Griffiths, li in forza taghha eccepew:

Illi huma mhux edotti mill-fatti li taw lok ghal dawn il-

B'rizerva ta' eccezzjonijiet ulterjuri jekk jigi edotti mill-fatti;

l-attur qieghed ragunijiet

Rat il-lista tax-xhieda tal-kuraturi deputati Dr Simon Vella-Critien Rapa u il-PL Melissa Griffiths; Semghet lix-xhieda illi tressqu ; Rat id-dokumenti li gew esebiti, il-provi li gew prodotti u l-atti ta' dan il-procediment ; Rat illi l-kawza thalliet ghas-sentenza ghallum ; Ikkunsidrat : Illi l-Qorti ghandha quddiemha kawza ta' separazzjoni personali bejn il-partijiet relatata maz-zwieg li sehh fil-31 t'Ottubru 1992. tkissier Min-naha irrimedjabbilment ghal lill- konvenuta assenti kif rapprezentata mill-kuraturi deputati.

Il-qorti tirrileva li permezz tan-nota ta' eccezzjonijiet taghhom, il- kuraturi deputati appuntati sabiex jirrapprezentaw lill-intimat assenti ddikjaraw li m'humiex edotti mill-kaz u ddikjaraw ghamlu ta' wkoll komunikazzjoni mal-konvenuta u konsegwentement irriservaw li jipprezentaw risposta guramentata ulterjuri f'kaz li jirnexxilhom jottjenu aktar informazzjoni dwar il-kaz odjern.

Verzjoni ta' l-attur

jghid li huma

taghhom biex

imputabbli

L-attur xehed permezz ta' affidavit1 u fih ta id-dettalji kollha taz- zwieg tieghu u l-mod li bih tkisser.

Huwa jghid li zzewweg lil mara tieghu ta' nazzjonalita' Ingliza (li ghexet fl-Ingilterra sa meta kellha l-eta ta' tmintax-il sena) fil-31 ta' Ottubru 1992 u tul is-snin jghid li z-zwieg tieghu kien wiehed ferhan, minkejja li sofra t-telf ta' missieru u tnejn minn hutu.

Huma kellhom zewgt itfal li twieldu fid-9 ta' Frar 1994 u fit-8 ta' Dicembru 1996.

Hu jghid li huwa bniedem tal-familja u darba fis-sena kienu jsiefru bhala familja.

Fis-Sajf kienu wkoll johorgu jieklu barra u jghumu kull nhar ta' Hadd.

Jghid ukoll li kien jaghtiha l-kontroll kollu tal- flus, anke l-flus li kien jaqla'.

Meta t-tfal bdew jikbru huwa xtralhom zewg kompjuters biex ikunu jistghu jistudjaw ahjar.

Meta dahlu l-kompjuters beda l-inwkiet fiz-zwieg taghhom, hija bdiet tfittex il-hbieb l-antiki taghha fuq il-facebook u l-attur kemm il-darba kien isaqsiha x'kienet qeghda taghmel peress li kienet tqatta' hafna hin fuq il-kompjuter, u hi kienet tghidlu li qed tfittex lil shaba, haga li huwa dejjem emmen peress li kien jafdaha.

Darba minnhom f'Mejju 2010 l-konvenuta marret tkellmu waqt li hu kien qieghed jipprepara ghax-xoghol u infurmatu li iddecidiet li tmur vaganza wahedha.

Din kienet ahbar li l-attur ma hadhiex tajba ghaliex ma setax jifhem dan l- agir, anke omm il-mara qaltlu biex jafdaha peress li kienet ser tirritorna lura d-dar.

Hi kienet telqet u damet madwar gimgha msiefra u meta giet lura gabet kompjuter maghha, bdiet tqatta hafna hin fuqu u dejjem kienet tinforma lill-attur li kienet tkun qed tilghab il-loghob fuqu, kienet tqum kmieni tara l-messaggi u hu kien jafdaha, fl-istess zmien hu beda jinduna li bdet tahbi l- mobile minnu, pero' peress li kien jafdaha qatt ma kien jigbdilha l-attenzjoni fuq dan il-fatt.

Fid-9 ta' Mejju 2011 jirrakkonta kif kienet gurnata bhas-soltu u l-konvenuta hallietlu karta li kienet tghid li marret tixtri minn Is-Swatar, Birkirkara, ghadda hafna hin u ma irritornatx, tant li l-attur kellu jaghmel rapport ghand il-pulizija.

Meta ghaddew ftit granet, qabad u ma uliedu tela' l-Ingilterra

jfittex lil martu, hija ltaqghet mieghu fil-lukanda ghal ghaxar minuri fejn kien qieghed flimkien mat-tfal u kif mar jghannaqaha ma hallietux u infurmatu li kellu jiehu lit-tfal u jirritorna d-dar ghaliex hi ma kienitx gejja lura.

Provi migbura quddiem il-Qorti Il-Qorti tirrileva li ghajr ghall-affidavit ta' l-attur li huwa l-prova principali kocernanti t-tifrik taz-zwieg, l-unika prova li gab l-attur dwar il-komunjoni ta' l-akkwisti huwa kopja awtentikata ta' kuntratt ta' l-akkwist tad-dar matrimonjali2, kif ukoll diversi xhieda tal-banek li xehdu dwar id-depoziti bankarji tal-partijiet.

Primarjament jibda billi jixhed ir-Rapprezentant tal-Bank of Valletta3 li jixhed dwar sitt kontijiet tal-konvenuta li kollha llum jinsabu maghluqin minbarra wiehed.

Il-kont li ghadu miftuh huwa 400148252444 li ghad baqghalu l-ammont ta' €27.11, il- 400154274187, kontijiet 400178052748 u 400178054079 kollha jinsabu maghluqin.

Tixhed ir-Rapprezentant tal-Bank HSBC10 u hija tixhed u tesebixxi dokumenti li l-attur ghandu l-kontijiet 0470638540011, 04706385405012, huma maghluq, 04706385445114 li wkoll huwa maghluq, 552200941011774015 li

2 Ezebit A fol 539 tal-process 3 A fol 38 tal-process 4 Ezebit a fol 40 sa 56 tal-process 5 Ezebit a fol 57 sa 59 tal-process 6 Ezebit a fol 60 sa 62 tal-process 7 Ezebit a fol 63 sa fol 68 tal-process 8 Ezebit a fol 69 sa 79 tal-process 9 Ezebit a fol 80 sa fol 90 tal-process 10 Ara fol 91 tal-process 11 Ara fol 94 sa fol 162 tal-process 12 Ara fol 163 sa fol 189 tal-process 13 Ara fol 190 sa fol 239 tal-process 14 Ara fol 240 sa fol 241 tal-process 15 Ara fol 242 sa fol 267 tal-process

ir-rapprezentanti

hija kont ta' kard, 456882103015393116 li huwa maghluq, 039443354439527025 li wkoll huwa maghluq.

Il-konvenuta ghandha dawn il-kontijiet 04706930700118, 04706930705219 li ta' €11850.36, ghadu miftuh u baqghalu 04706930705020, huwa maghluq, 05606919810022 li huwa maghluq, 05606919810123.

Il-kontijiet tal-partijiet flimkien u in komuni huma 0826958302366 li hu miftuh u fih l-ammont ta €101,560.30, 1189270138415 li ghadu miftuh u li fih l-ammont ta' $141,783.48, 40914816197377 li huwa maghluq u 20089889682982 li huwa maghluq. li Xehdu wkoll ikkonfermaw li l-partijiet ma kellhom l-ebda kont mal-banek rispettivi.

Xehed ir-rapprezentant ta' l-MSV Life li ipprezenta dokument28 li juri li hemm polza t'assigurazzjoni ghan-nom taz-zewg partijiet li baqghet tigi mhallsa sas-sena 2010 u li s-surrender value taghha huwa ta' €5493.60 sal-gurnata meta gie ipprezentat id- dokument u allura l-14 ta' Marzu 2013.

Dwar ghas-separazzjoni responsabbilita' ghat-tifrik taz-zwieg

tal-banek APS u Banif

16 Ara fol 299 sa fol 304 tal-process 17 Ara fol 268 sa fol 298 tal-process 18 Ara fol 305 sa fol 366 tal-process 19 Ara fol 367 sa fol 389 tal-process 20 Ara fol 390 sa fol 403 tal-process 21 Ara fol 404 sa fol 417 tal-process 22 Ara fol 418 sa fol 465 tal-process 23 Ara fol 466 sa fol 470 tal-process 24 Ara fol 471 sa fol 480 tal-process 25 Ara fol 481 sa fol 503 tal-process 26 Ara fol 504 sa fol 508 tal-process 27 Ara fol 509 sa fol 512 tal-process 28 Ezebit bhala Dok VY1 a fol 517 tal-process

fuq

tal-Ligijiet

tal-Kap 16

l-abbandun min-naha

Fir-rikors guramentat u fl-affidavit tieghu, l-attur qieghed jibbaza t-talba tal-konvenuta.

Hawnhekk il-Qorti se taghmel referenza ghall-Artikolu 41 tal- Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta li jghid hekk, "Kull waħda mill-partijiet miżżewġa tista' wkoll titlob il-firda jekk, għal sentejn jew iżjed, tkun abbandunata mill-oħra, mingħajr raġuni tajba".

Permezz ta' l-affidavit tieghu, l-attur jiddikjara li l-konvenuta telqet lejn pajjizha ghal dejjem u infurmatu bl-intenzjoni taghha li ma tirritornax Malta fid-9 ta' Mejju 2011.

Din il-kawza giet intavolata fil-11 ta' Lulju 2011 u ghalhekk mhux wara s-sentejn ta' Malta, li madanakollu s-sitwazzjoni matrimonjali tal-kaz in ezami fil- gurnata odjerna ma nbidlitx u l-abbandun ghadu jissussisti anke pendenti dawn il-proceduri, wara li issa ghadda t-terminu operattiv tas-sentejn imsemmi fil-Ligi.

Il-konvenuta qabdet u arbitrarjament telqet mid-dar matrimonjali u lill-familja taghha wara dsatax-il sena ta' zwieg, f'Mejju 2011.

Il-Qorti m'ghandha l-ebda prova kontrarja ghal dak li qed isostni l-attur u tiddikajra wkoll li m'ghandha l-ebda raguni ghaliex m'ghandiex fic-cirkostanzi taghti kredibilita' shiha lill-verzjoni ta' l-attur.

Il-konvenuta lanqas ma ressqet provi sodisfacjenti li jirrendu l-abbandun taghha mid-dar matrimonjali bhala wiehed legali jew ghal xi raguni validu.

Ghaldaqstant il-Qorti wara li rat il-provi kollha esebiti, u wara li qrat l-affidavit ta' l-attur li ma hux kontradett mill-konvenuta tara li jirrizulta li z-zwieg bejn il-partijiet tkisser irrimedjabbilment tort tal-konvenuta minhabba abbandun.

Dwar il-kura u kustodja tal-minuri

Il-Qorti tirrileva li skont ir-rikors guramentat ta' l-attur, it-tfal tal- partijiet R D u Jamie Zammit Field twieldu fid-9 ta' Frar 1994 u fit-8 ta' Dicembru 1996, ghalhekk illum il-gurnata huma ta' eta maggorenni, u ghal din ir-raguni, mhux se tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' din it-talba.

Dwar it-talba ghall-manteniment ta' l-ulied Hawnhekk il-Qorti tirrileva li t-tfal R D u Jamie Zammit Field llum huma maggorenni u jirrizulta mill-provi li ghadhom qeghdin jistudjaw.

Il-Qorti, in vista ta' l-emendi ricenti fil-ligijiet relattivi ghall-manteniment tal-ulied, tirrileva wkoll li ladarba l-ulied qeghdin jistudjaw fuq bazi full-time, il-genituri ghandhom l- obbligu li jmantnu lill-istess ulied.

F'dan il-kuntest il-Qorti qed taghmel referenza ghall-Artikolu 3 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta li jghid: "Il-partijiet fiz-zwieg ghandhom l-obbligu, kull wahda minnhom skond il-mezzi u l-hila taghhom, li jahdmu kemm fid-dar kif ukoll barra mid-dar kif jinhtiegu l-interessi tal-familja, li jmantnu lil xulxin u jikkontribwixxu ghall-htigijiet tal-familja" ghal artikolu 3B tal-Kap 16 tal-Ligjiet ta' Malta: "Iz-zwieg jimponi fuq il-mizzewgin l-obbligu li jiehdu hsieb, imantnu, jghallmu u jedukaw lil ulied li jigu miz-zwieg skond il- hila, ta'l-ulied." u u ghal artikolu 7 (1) ta' l-istess Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta:- "Il-genituri ghandhom imantnu, jghallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-artikolu 3 B ta' dan il-Kodici."

aspirazzjonijiet

ta'

l-ulied il-kontribuzzjoni ghall-manteniment Ghalhekk ghandha tkun minn kull wiehed mill-genituri u tvarja minn kaz ghal kaz u jiddependi fuq il-mezzi rispettivi u l-bzonnijiet ta' l- istess ulied, pero' jibqghu veljanti l-principji li jirregolaw l-istess dmirijiet tal-genturi versu l-istess ulied, specjalment ghall- manteniment ta' l-istess fit-termini preskritti fl-artikolu 19(1) u (2) u l-artikolu 20 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta u ghalhekk jinkludu kontribuzzjoni ghall-ikel, ilbies, sahha u abitazzjoni u spejjez mehtiega ghall-istess sahha u edukazzjoni taghhom u skont il-bilanc bejn il-bzonn u l-mezzi ikkalkulati ai termini tas- subartikoli ta' l-istess artikolu 20 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti tirrileva wkoll li l-obbligu ghall-manteniment tal-ulied m'huwiex marbut bl-ebda mod mal-impjieg jew mal-introjtu tal- genituri, izda huwa obbligu assolut.

Fil-kaz odjern, m'hemm l- ebda prova la tal-qliegh ta' l-attur u lanqas tal-konvenuta, izda tenut kont ta' dan kollu, kif diga' gie rilevat, l-ulied R D u Jamie Zammit Field ghandhom id-dritt ghall-manteniment ladarba qeghdin jistudjaw full-time.

Ghalhekk, fic-cirkostanzi, il-Qorti tordna li fil- konfront ta' l-ulied R D u Jamie Zammit Field, li sakemm huma jibqghu ghaddejin bl-istudji taghhom fuq bazi full-time, il- konvenuta hija obbligata li thallas manteniment ta' mitejn u hamsin ewro (€250) kull erba' (4) gimghat ghal kull wild hawn imsemmi sa l-eta' massima ta' 23 sena, liema somma tinkludi wkoll l-ispejjez ta' sahha u edukazzjoni, u ghandha toghla kull sentejn skont l-indici ta' l-gholi tal-hajja.

Dwar id-dekadenza tal-konvenuta L-artikolu 48 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta jghid hekk: (1) Il-parti, ir-raġel jew il-mara, illi tkun il-ħtija tal-firda għal waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef - (a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 825, 826 u 827;

(b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-oħra b'donazzjoni bi ħsieb taż-żwieġ, jew waqt iż-żwieġ, jew taħt titolu ieħor gratuwitu; (ċ) kull jedd ta' parti miż-żwieġ għan-nofs tal-akkwisti illi jkunu saru l-aktar bil-ħidma tal-parti l-oħra wara data stabbilita mill- Qorti bħala d-data meta l-parti għandha tkun kunsidrata li minnha tkun ħatja tal-firda.

Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu biex jiġi determinat jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-ħidma ta' waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, għandhom jitqiesu l-kontributi b'kull mod taż-żewġ partijiet skont l-artikolu 3; (d) il-jedd li iġġiegħel lill-parti l-oħra, f'kull każ, li tagħtiha l- manteniment bis-saħħa tal-obbligu li jitnissel miż-żwieġ.

L-Artikolu 51 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta jghid hekk: "Il-firda li ssir minħabba xi waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl- artikolu 40, tista' jkollha l-effetti msemmijin fl-artikolu 48, meta l- Qorti jidhrilha li, taħt iċ-ċirkostanzi tal-każ, għandhom igħoddu, f'kollox jew f'biċċa, id-disposizzjonijiet ta' dak l-artikolu".

Il-Qorti, tirrileva li jirrizulta car li l-konvenuta hija hatja ghas- separazzjoni bejn il-partijiet minhabba dak hawn fuq spjegat fil- kap intitolat "Dwar it-Talba ghas-Separazzjoni Personali u r- Responsabbilita' ghat-Tifrik taz-Zwieg" minhabba l-abbandun totali li hija ikkomettiet fuq il-familja taghha, u ghalhekk tara li hemm ir-rekwiziti necessarji biex jigi applikat kontra l-istess konvenuta l-Artikolu 48 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Min- naha l-ohra, m'hemm l-ebda prova dwar ix-xenjari jew ic- cirkustanzi msemmija fl-Artikolu 40 u ghalhekk, il-Qorti ma tistax tilqa' t-talba ghall-applikazzjoni ta' l-artikolu 51 tal-Kap 16 tal-Ligijet ta' Malta, izda tapplika kontra l-konvenuta l-artikoli 53 u 54 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dwar ix-xoljiment tal-komunjoni ta' l-akkwisti L-assi formanti l-komunjoni ta' l-akkwisti huma:

jsejjah

fil-kont

Il-kontijiet bankarji li ipprezentaw ir-Rapprezentanti tal- Banek:- Senjatament hemm €27.11 fil-kont li jsejjah lill-konvenuta BOV lill-attur HSBC 75019157793, €2.65 047063854001, €11,850.36 fil-kont li jsejjah lill-konvenuta HSBC 993165248624, €101,560.30 fil-kont in komuni bejn il- partijiet HSBC 341560426370 u $141,783.48 fil-kont in komuni bejn il-partijiet HSBC 139681323511.

Polza ta' l-assigurazzjoni FP412521 in komuni bejn il-partijiet li s-surrender value taghha huwa fl-ammont ta' €5493.60.

Il-Qorti, bl-applikazzjoni ta' l-Artikolu 48 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta fil-konfront tal-konvenuta peress li irrendiet ruhha hatja l- ghas-separazzjoni odjerna, sejra assigurazzjoni FP412521 ghandha tigi assenjata in toto lill-attur b'dan din il-polza issa ghandha ssir propjeta' eskussiva tieghu.

Rigward il-kontijiet tal-bank, il-Qorti tordna li l-ammonti fil- kontijiet numru HSBC 139681323511, HSBC 139681323511 u HSBC 139681323511 ghandhom jinqasmu fi kwoti indaqs bejn il-partijiet, filwaqt li l-kontijiet l-ohra kollha ghandhom jigu assenjati f'isem min qeghdin intestati.

Dwar irritornati lill-attur Illi l-attur irnexxielu jipprova li d-dar matrimonjali 33, Triq Cicerun, In-Nadur, hija propjeta' parafernali tieghu u dan wara li hu ipprezenta l-kuntratt ta' l-akkwist taghha, meta jirrizulta li xtara din id-dar fl-10 ta' Marzu 1986 u ghalhekk qabel ma dahal fiz-zwieg mal-konvenuta.

Il-Qorti fehmet li l-attur diga'

li ghandhom

l-polza

ta'

qieghed fil-pussess tad-dar matrimonjali, ghalhekk mhux ser tiehu konjizzjoni ulterjuri ta' din it-talba.

Decide Ghalhekk ghal dawn il-motivi, din il-Qorti taqta' u tiddeciedi l- kawza billi:

Tilqa' l-ewwel talba attrici u tippronunzja li z-zwieg bejn il- partijiet tkisser irrimedjabbilment minhabba abbandun da parti tal-konvenuta;

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-tieni talba; 3.

Tilqa' t-tielet u tiffissa u tordna lill-konvenuta thallas is- somma ta' mitejn u hamsin Ewro (€250) kull erba' gimghat ghal kull wiehed mill-ulied li huma R D B u Jamie Zammit Field B, jizdied kull liema manteniment ghandu sentejn skond l-indici ta' l-gholi tal-hajja u jinkludi fih l- ispejjez relattivi mas-sahha u l-edukazzjoni ta' l-istess ulied.

Il-Qorti tordna wkoll li tali manteniment ghandu jibqa' jithallas sakemm l-istess ulied jibqghu jistudjaw full- time u dan sa massimu ta' l-eta ta' tlieta u ghoxrin (23) sena;

Tilqa' limitatament ir-raba' talba u tordna d-dekadenza tal-konvenuta mill-jeddijiet konjugali kif stabbiliti fl-artikolu 48, 53 u 54 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tilqa' il-hames talba u b'hekk ixxolji l-komunjoni ta' l- akkwisti ezistenti bejn il-partijiet bil-mod kif spjegat fil- paragrafu msemmi "Dwar ix-Xoljiment tal-Komunjoni ta' l- Akkwisti";

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni ulterjuri tas-sitt talba;

L-ispejjez ta' din il-kawza ghandhom jigu sopportati mill- konvenuta b'dan illi, provvizorjament l-attur ghandu jhallas l- ispejjez konnessi mal-hatra tal-kuraturi deputati.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments