QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMHALLEF Onor. Abigail Pollacco LL.D., Dip.

Illum 3 ta' Dicembru, 2019

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ipprezentat mill-attur, li in forza tiegħu, wara li ppremetta: A. Dikjarazzjoni tal-fatti

Illi minn relazzjoni li l-esponenti kellu mal-intimata, fl-20 ta' Awwissu 2012 twieled it-tifel F G B E u dan kif jirrizulta wkoll minn kopja taċ-ċertifikat tat-twelid hawn anness bħala Dok A);

Illi l-imsemmi tifel minorenni jirresjedi mal-intimata;

Illi l-esponenti ilu ma jara lill-istess ibnu minorenni għal ħafna żmien u dan peress li l-intimata ċaħditu milli jagħmel dan.

Illi minħabba f'dan l-aġir tal-intimata, fit-12 ta' Frar 2015, l- esponent pprezenta ittra/nota tat-12 ta' Frar 2015 li biha talab li tinfetaħ proċedura ta' medjazzjoni sabiex hu jkun jista` jibda jara lil ibnu minorenni u joqgħod ma' ibnu regolarment.

Illi bid-digriet ta' din l-Qorti tal-24 ta' April 2015 moghti fl-atti tal-istess medjazzjoni mibdija permezz tal-ittra/nota nru.

205/15 hawn fuq imsemmija, ġie fost oħrajn ordnat li pendente lite il-kura u l-kustodja tat-tifel minuri F G B E tkun konġunta f'idejn l-esponenti u l-intimata b'dan li d- deċiżjonijiet ta' kuljum jittieħdu mill-intimata, li l-minuri jirresjiedi ordinarjament mal-intimata b'aċċess favur l- esponenti inizjalment darbtejn fil-ġimgħa, siegħa kull darba taħt is-superviżjoni tal-Ħaddiema Soċjali Therese Grech Mifsud sakemm il-Qorti fil-kawza ma tagħtix ordni oħra u kif ukoll awtorizzat lil esponent jipproċedi b'kawza dwar il-kura, kustodja u aċċess tal-istess iben minuri.

Illi s'issa l-esponent għadu mhux qed jara lil ibnu anke jekk dan gie ordnat mill-Qorti fid-digriet tagħha tal-24 ta' April 2015 u allavolja l-esponent ħa l-briga li jara li d-digriet ta' din l-Onorabbli Qorti jkun notifikat lil Ħaddiema Soċjali biex tara li d-digriet dwar l-aċċess jiġi implimentat fit-termini tad- digriet tal-Qorti.

B. Raguni għat-talbiet f'dawn il-proċeduri Illi din il-procedura qed issir in vista tad-digriet ta' din l-Onorabbli Qorti tal-24 ta' April 2015 fl-ittra/nota nru.

205/15 u fit-terminu stabbilit mill-liġi sabiex jiġi kkonfermat li l-esponenti għandu jkollu l-kura u l-kustodja kongunta ta' ibnu minorenni F G B E u kif ukoll biex hu jkollu aċċess regolari, xieraq u adegwat għall-istess ibnu minorenni.

C. Talab in vista ta' dak kollu hawn fuq premess li l-konvenuta tgħid għaliex din il-Qorti m'ghandhiex:

Talbiet Attrici

(1) Tikkonferma l-attur fil-kura u kustodja konġunta tat-tifel

(2) Tiffissa aċċess regolari, xieraq, adegwat u effettiv lill-attur biex dan ikun jista` regolarment jara lill u jkun mal-istess ibnu minorenni F G B E.

Bl-ispejjez kontra l-konvenuta li tibqa` minn issa ngunta għas- subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenuta li permezz taghha eccepiet (fol.

10) : Illi filwaqt li l-esponenti taqbel mal-ewwel zewg paragrafi tar- rikors guramentat hekk kif intavolat mill-attur, ma taqbilx mal- allegazzjonijiet u pretensjonijiet fil-paragrafi l-ohra, u dana stante illi huma inveritieri u infondati fil-fatt u fid-dritt, hekk kif ser jirrizulta fil-mori tal-kawza. li Illi abbanduna l-obbligi tieghu bhala missier, sa minn meta l-minuri kien ghad kellu biss xahar, u dana wara li huwa refa' idu fuq l- esponenti u kecciha b'tarbija ta' xahar, bil-konsegwenza li hi kellha tirritorna fir-residenza tal-genituri taghha; Illi sfortunatament l-attur abbanduna r-responsabbiltajiet tieghu bhala missier mill-ewwel jum li twieled ibnu u mill-ewwel ippretenda illi l-esponenti u l-minuri jmorru ghand in-nanniet materni, biex jghinuha trabbi lill-ibnu ghax hu ddecieda illi l-istess minuri huwa l-problema tal-esponenti omm u mhux tieghu; Illi sfortunatament, il-minuri F li ghadu t'eta` teneressima twieled b'komplikazzjonijiet f'qalbu u huwa kien anke ttella' l-Ingilterra ghal diversi kirurgiji li kienu mehtiega biex huwa seta' jkompli jghix; dan kollu sar a spejjez tal-esponenti u l-genituri taghha li kienu ta' sapport kbir f'dak kollu li hi u binha ghaddew minnu u dan kif ser jigi ppruvat ampjament fil-mori tal-kawza;

illi effettivament

Illi l-attur dejjem ghazel il-hajja tal-hrug, xalar u nisa ohra fuq ibnu li ilu ma jara sa minn meta l-minuri kellu xahar u l-esponenti dejjem hadet hsieb il-bzonnijiet kollha tal-imsemmi minuri wahidha u dana bl-ghajnuna tal-genituri taghha; Illi kien biss bl-intervent ta' dil-Onorabbli Qorti li l-attur beda jivversa manteniment ghall-ibnu, wara kwazi tliet snin shah, u dan wara li dil-Onorabbli Qorti ordnat li l-manteniment jinqata' direttament mill-paga tal-attur; Illi kif juri kjarament ir-rikors guramentat odjern, l-attur m'ghandu l-ebda interess li jmantni lill-ibnu u fil-fatt it-talbiet huma limitati ghall-kura u l-kustodja u l-access; tant li l-esponenti ser ikollha tipprevalixxi ruhha mill-kontro-talba.

Dan ikompli johrog bic-car, il-karattru tal-attur li qatt ma impurtah li ibnu jghix hajja decenti; Illi fid-dawl tas-suespost, l-esponenti topponi ghat-talbiet kollha hekk kif esposti fir-rikors guramentat, u dana a bazi tas-segwenti: 1.

Illi l-esponenti qed topponi ghall-ewwel talba, li l-kura u kustodja tal-minuri F G B E, tigi fdata f'idejn il-partijiet b'mod kongunt.

Kif ser jigi ppruvat ampjament fil-mori tal-kawza, il- partijiet m'ghandhomx u relazzjoni effettivament ftit li xejn jitkellmu; kif ben tghallimna dil-Onorabbli Qorti, fejn id-differenzi tal-partijiet ikunu irrikonciljabbli, tant li ma jaqblu dwar xejn, il-kura u l-kustodja ta' minuri dejjem tigi vestita f'idejn parti wahda jew ohra.

F'dan ir-rigward l-esponenti tirrileva illi l-minuri dejjem ghex maghha u kienet dejjem hi li kellha l-kura primarja tat-tifel.

In oltre, fid-dawl tan-nuqqas t'interess li l-attur dejjem wera fil-konfront t'ibnu, hija ghandha tinghata l-kura u l- kustodja esklussiva tal-istess, b'dana illi l-minuri jirrisjedi maghha u tkun hi li tiehu d-decizjonijiet kollha importanti tal-istess minuri;

Illi l-esponenti ma topponix ghat-tieni talba, limitatament

madanakollu hi topponi li tali access ghandu b'xi mod jigi

ezercitat mir-rikorrent wahdu, minghajr il-prezenza tal-Haddiema

tal-Agenzija Appogg; u dana tenut kont li l-missier ilu ma jara lill-

ibnu ghal tliet snin shah, u tenut kont tal-fatt ukoll li l-minuri

ghandu hafna komplikazzjonijiet ta' sahha u jrid jigi handled

illi r-rikorrent ghandu

jkollu access versu

fuq

tal-attur, kellhom biss seduta

attentivament u kontwinament.

In oltre u minghajr pregudizzju ghas-suespost, stante ta' nazzjonalita` barranija, l-esponenti ghandha bizgha reali li huwa jista' jahrab bil-minuri minn Malta u huwa anke ghalhekk li l- access ghandu jkun wiehed supervizjonat; Illi finalment, l-esponenti qed topponi wkoll ghall-ispejjez 3. kollha tal-proceduri odjerni u dana anke fid-dawl tal-fatt, illi l- partijiet ta' medjazzjoni wahda, ghax l-attur mill-ewwel iddikjara li ma kienx ser jasal fl-ebda tip ta' kompromess, specjalment f'dak li jirrigwarda l-manteniment.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjez kollha kontra r-rikorrent li huwa minn issa ingunt in subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenuta ; Rat il-kontro-talba tal-konvenuta li permezz taghha ippremettiet: Illi minn relazzjoni intima bejn il-partijiet, nhar l-20 ta' Awwissu 2012, twieled il-minuri F G B E li llum ghad ghandu biss ftit inqas minn tliet snin; Illi effettivament l-attur ilu li abbanduna l-obbligi tieghu bhala missier, sa minn meta l-minuri kien ghad kellu biss xahar, u dana wara li huwa refa' idu fuq l-esponenti u kecciha b'tarbija ta' xahar, bil-konsegwenza li hi kellha tirritorna fir-residenza tal-genituri taghha; Illi sfortunatament l-attur abbanduna r-responsabbiltajiet tieghu bhala missier mill-ewwel jum li twieled ibnu u mill-ewwel ippretenda illi l-esponenti u l-minuri jmorru ghand in-nanniet

materni, biex jghinuha trabbi lill-ibnu ghax hu ddecieda illi l-istess

minuri huwa l-problema tal-esponenti omm u mhux tieghu;

Illi l-attur dejjem ghazel il-hajja tal-hrug, xalar u nisa ohra fuq ibnu

li ilu ma jara sa minn meta l-minuri kellu xahar u l-esponenti

dejjem hadet hsieb il-bzonnijiet kollha tal-imsemmi minuri wahidha u dana bl-ghajnuna tal-genituri taghha; Illi sfortunatament, il-minuri F li ghadu ta' eta` teneressima twieled b'komplikazzjonijiet f'qalbu u kif ser jigi pruvat ampjament fil-mori tal-kawza, kien anke ttella' l-Ingilterra ghal diversi kirurgiji li kienu mehtiega biex huwa seta' jkompli jghix; dan kollu sar a spejjez tal-esponenti u l-genituri taghha li kienu ta' sapport kbir f'dak kollu li hi u binha ghaddew minnu, ghall-kuntrarju tal-attur; Illi kien biss bl-intervent ta' dil-Onorabbli Qorti li l-attur beda jivversa manteniment ghall-ibnu, wara kwazi tliet snin shah, u dan wara li dil-Onorabbli Qorti ordnat li l-manteniment jinqata' direttament mill-paga tal-attur; Illi kif juri kjarament ir-rikors guramentat tal-attur huwa m'ghandu l-ebda interess li jmantni lill-ibnu u fil-fatt it-talbiet huma limitati ghall-kura u l-kustodja u l-access; tant li l-esponenti kellha tipprosegwi bil-kontrotalba.

Dan ikompli johrog bic-car, il-karattru tal-attur li ghadu sal-lum ma jridx jerfa' r-responsabbilta` ghall- ibnu minuri!

Talbet li l-attur jghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex : 1.

F G B E, b'dana illi l-minuri jghix mal-omm; 2.

Tiffissa manteniment ghall-minuri, sakemm l-istess jaghlaq it-tmintax-il sena jekk jiddeciedi li jieqaf mill-istudji tieghu u jibda jahdem fuq bazi full time, jew sa tlieta u ghoxrin sena jekk jiddeciedi time.

Konsegwentement, tordna lill-attur sabiex ihallas il-manteniment hekk kif likwidat; b'dawk il-modalitajiet kollha tal-pagament, inkluz provvediment ghaz-zieda perjodika biex taghmel tajjeb ghall-gholi tal-hajja u dana flimkien mal-ispejjez kollha ta' sahha u edukazzjoni tal-istess minuri;

Tordna li l-imsemmi manteniment kif ser jigi likwidat,

ghandu jinqata' direttament mill-paga tal-attur jew direttament

Tafda lir-rikorrenti bil-kura u l-kustodja esklussiva tal-minuri

jkompli bl-istudji

mis-servizzi s-socjali li huwa jista' jkun qed jippercepixxi fil-futur u jigi vversat favur l-esponenti ghall-bzonnijiet tal-minuri; Tillikwida l-ammont ta' kumpens li l-attur ghandu jhallas lill- 4. esponenti fir-rigward tal-ispejjez ghat-trobbija tal-minuri mid-data tat-twelid tieghu sal-24 t'April 2015 u cioe` sakemm l-attur beda jmantni lill-ibnu wara digriet moghti minn din l-Onorabbli Qorti, fis-somma ta' sitt elef u erba' mitt ewro (€6,400) f'manteniment u dan flimkien mas-somma ta' elf u tliet mitt ewro (€1,300) fi spejjez ta' sahha li hija nefqet wahidha, ghall-minuri binha, tul dawn l- ahhar tliet snin; li 5. jikkoncernaw lill-minuri F, fosthom izda mhux limitatament dwar kif ghandu jigi regolat is-safar tal-minuri, l-attendenza tal-minuri ghall-iskola u attivitajiet edukattivi ohra u extra-kurrikulari, u dan kollu taht kull provvediment xieraq u opportun li joghgobha taghti din l-Onorabbli Qorti.

Bl-ispejjez kontra l-attur li hu minn issa ingunt in subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenuta rikonvenzjonanti; Rat ir-risposta ġuramentata tal-attur ghat-talba rikonvenzjonanti tal-konvenuta, li permezz taghha eccepixxa: (fol.

il-provvedimenti xierqa u opportuni

Illi kif diga intqal fir-rikors ġuramentat promotur, minn relazzjoni li l-esponent kellu mal-intimata, fl-20 ta' Awwissu 2012, twieled tifel Zouamn G B E.

Illi qabel ma twieled it-tifel l-esponent kien ilu jikkoabita mal- konvenuta C D E ghal madwar hames snin u dan fl- appartmanet mikri lilu u li fih għadu jabita sallum.

Illi sakemm kienu jikkoabitaw l-esponent kien iħallas għall-

ispejjez kollha meħtieġa.

Illi madwar xahar wara li twieled it-tifel il-konvenuta ddeċidiet li ma tibqax tikkoabita mal-esponent u marret

tgħix mal-ġenituri tagħha.

Meta għamlet dan ħadet lit-tifel maghha.

Illi wara xi gimgha wara li telqet mill-appartament tal- esponent il-konvenuta marret ma huha fl-appartament tal- esponent waqt li hu kien rieqed u wara li dawn kissru l-bieb ta' barra il-konvenuta ħadet ħwejjiġha.

Illi mhux minnu dak allegat mill-konvenuta li l-esponent kien

vjolenti fil-konfront tagħha.

Illi mhux minnu dak allegat mill-konvenuta li l-esponent il- abbanduna konvenuta li ċaħħditu milli jara lil ibnu u kienet hi li qatt ma talbitu manteniment.

Kien biex ma jinqalax inkwiet li l- esponent ma marx fir-residenza tal-genituri tal-kovenuta.

tiegħu bħala missier.

Illi fil-fatt kien l-esponent li beda l-proċedura tal-medjazzjoni biex ikun jista' jibda jara lil ibnu regolarment filwaqt li l- konvenuta nqdiet bit-talba tal-esponent biex titlob li tiġi ffissata retta alimentarja ghaliha.

L-esponent hallas puntwalment dak li gie deciz mill-Qorti anke jekk sal- ġurnata mqaddsa tallum għadu qatt ma ra lil ibnu lanqas ghal minuta waħda minkejja fid-digriet tal-Qorti tal-24 ta' April 2015 fl-atti tal-medjazzjoni mibdija mill-esponent fit-12 ta' Frar 2015.

Illi anke fil-kaz biex tkompli tiggwadanja mid-deċiżjoni tal- Qorti rigward l-manteniment mingħajr ma tagħmel xejn il- konvenuta l-ewwel talbet ghal proroga tat-terminu tal- medjazzjoni, li giet milqugħa, u mbaghad stenniet li tircievi il-kontro-talba l-atti taghha.

Dan kollu juri l-attitudni tal-konvenuta fir-rigward tal- arretrati tal-manteniment li qed tippretendi permezz tal- kontro-talba.

fil-proceduri odjerni biex

Illi ghalhekk il-konvenuta m'ghandhiex ragun titlob ghal xi arretrati tal-manteniment ghaliex hu car li hi kienet irrinunzjat ghall-manteniment.

Fil-fatt kien biss meta l- esponent beda il-proceduri biex ikun jista` jara lil ibnu li l-

konvenuta ghamlet talba ghall-manteniment u dan fl-istess procedura ta' medjazzjoni mibdija mill-esponent u dan meta din kienet diga maghluqa.

Qed issir referenza ghall-atti tal- medjazzjoni bejn il-partijiet b'konnessjoni mal-procedura odjerna.

l- manteniment ta' medjazzjoni hu aktar milli wieħed suffiċċjenti u dan kif jiġi ppruvat matul il-kawza.

tal-konvenuta il-procedura

iffissat mill-Qorti waqt

Illi bhala missier tifel minuri li jgħix Malta l-esponent għandu kull dritt għal kura u kustodja konġunta tiegħu anke jekk fiċ- ċirkosanzi jaqbel li t-tifel minuri għandu għalissa jibqa` jgħix mal-konvenuta.

Illi l-esponent għandu jkollu aċċess xieraq u raġonevoli għal ibnu minorenni mingħajr il-ħtieġa ta' xi assisenza soċjali li tkun tfisser biss zjieda fl-ispejjez li l-esponent mhux f'qagħda finanzjarja li jagħmel.

fis-sens kif

fid-dikjarazzjoni

Talab li t-talbiet kontenuti fil-kontro-talba tal-konvenuta jiġu miċħuda għajr tal- esponent.

Bl-ispejjez kontra l-konvenuta li tibqa` minn issa ngunta għas- subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur rikonvenzjonat; Semgħet lix-xhieda li ġew prodotti; Rat id-dokumenti li ġew esebiti u l-provi li tressqu; Rat l-atti proċesswali kollha; Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għallum; KONSIDERAZZJONIJIET:

tal-proċess.

Jirriżulta mill-provi

Il-Qorti għandha quddiemha talba da parti tar-rikorrent għall-kura konġunta tat-tifel minorenni F G B E, u sabiex jiġi ffissat aċċess regolari u adegwat għall-istess minuri.

Jiġi nnutat li hemm kontra- talba da parti tal-intimata, fejn ġie mitlub li hija tingħata l-kura u kustodja esklussiva tal-minuri F G B E, u biex jiġi likwidat l- ammont ta' manteniment li għandu jitħallas mir-rikorrent għall- minuri F, liema ammont qed jintalab li jinqata' direttament mill- paga tar-rikorrent.

Inoltre`, qed jintalab ukoll kumpens li r- rikorrent għandu jħallas għall-ispejjeż u t-trobbija tal-minuri.

Il-fatti fil-qosor, huma s-segwenti: Mir-relazzjoni tal-kontendenti, twieled il-minuri F G B E fl-20 ta' Awwissu 2012, kif jirriżulta mill-att tat-twelid esebit bħala Dok A a l-kontendenti m'għadhomx jgħixu flimkien, u li xahar wara t-twelid tat-tarbija l- intimata telqet mid-dar fejn kienet tgħix mar-rikorrent u marret bit- tarbija għand il-ġenituri tagħha.

Illi jirriżulta wkoll li, permezz ta' digriet datat 24 ta' April 2015, mogħti fl-atti tal-medjazzjoni, mibdija permezz ta' nota numru 2015/15, ġie ordnat li pendente lite, l-kura u kustodja tat-tifel minuri F G B E tkun konġunta f'idejn il-partijiet, b'dan, li d-deċiżjonijiet ta' kuljum jittieħdu mill-intimata, b'mod li l-minuri jirrisjedi ordinarjament mal-intimata b'aċċess favur ir-rikorrent, inizjalment darbtejn fil-ġimgħa, siegħa kull darba taħt is-superviżjoni tal-ħaddiema soċjali tal-Appoġġ, sakemm ma tingħatax ordni oħra mill-Qorti.

Illi f'dan il-każ, ir- rikorrent qiegħed jitlob illi l-Qorti tordna il-kura u kustodja konġunta tat-tifel minorenni, u biex jiġi ffissat aċċess regolari, xieraq u adegwat.

Provi: Ir-rikorrent xehed fl-affidavit tiegħu li mir-relazzjoni li hu kellu mal- intimata, fl-20 ta' Awwissu 2012 twieled il-minuri F G B E, u li ilu ma jara lil ibnu għal żmien twil peress li mċaħħad mill-intimata

biex jagħmel dan.

Spjega li b'digriet tal-Qorti Civili (Sezzjoni

Familja) fl-24 ta' April 2015 mogħti fl-atti tal-medjazzjoni, ġie

ordnat li pendente lite, l-kura u kustodja tal-minuri tkun konġunta.

Qal li nonostante li għaddew erba' xhur mid-digriet, hu baqa' ma

jarax lil ibnu.

Semma li f'Ġunju 2015 u Lulju 2015, saru rikorsi

ta' medjazzjoni minnu u mill-ħaddiema soċjali b'konnessjoni mad-digriet datat 24 ta' April 2015.

Qal li hu qed iħallas skont id-digriet tal-Qorti l-ammont ta' Ewro 200 fix-xahar għal ibnu F. L-attur in kontro-eżami xehed li kien dam ma jippreżenta rikors biex jara lil ibnu peress li l-intimata bdiet tirrfjuta l-aċċess.

Ikkonferma li beda jħallas il-manteniment wara li hu pproċeda bil- Qorti.

Qal li jaf li ibnu għandu kumplikazzjonijiet f'qalbu, iżda ma jafx meta ttella' l-Ingilterra għall-kura.

Ikkonferma li preżentement hu jaħdem ma' Greenskips u ilu jaħdem hemm mill-2008, qal li reċentement ottjena 'security license' iżda din ma jużahiex u m'għandux part-time job.

Hu xehed li joqgħod Iż-Żejtun u jħallas Ewro 200 f'xahar għall-kirja, u għandu tlett karozzi.

Ikkonferma wkoll li xi drabi jibgħat il-flus lill-familtu f'pajjiżu.

Qal li għadu qed iħallas it-tielet karozza BMW, iżda ż-żewġ vetturi l-oħra huma mħallsin.

L-intimata in subizzjoni xehdet u qalet li iben il-partijiet għandu tlett snin, ir-rikorrent kien biss preżenti fl-ewwel xahar ta' ħajjet it-tifel u li fl-aħħar żmien beda' jipprova jara lill-minuri.

Hi il- kkonfermat manteniment skont id-digriet tal-Qorti iżda preċedentement għad-digriet ma kien iħallas l-ebda manteniment.

Hi konxja tal- fatt li b'digriet tal-Qorti ġie ordnat li r-rikorrent jara lil ibnu taħt superviżjoni fl-Aġenzija Appoġġ.

Ikkonfermat li ġiet ikkuntatjata minn rappreżentant tal-Aġenzija Appoġġ dwar l-aċċess.

C D E, l-intimata, xehdet fl-affidavit tagħha li ltaqgħet mar- rikorrent xi disa' snin ilu, wara ħames snin ħarget tqila, u meta marru igħixu flimkien beda jinqala' l-inkwiet, peress li wara x- xogħol r-rikorrent kien joħroġ u jirritorna lura wara lejl barra fis- sakra.

Illi meta kienet tgħidlu biex ma jkomplix jagħmel hekk, kien jimbuttaha.

Xehdet ukoll li meta nqabdet tqila hu xorta kien joħroġ u jisker, u meta kellha ħames xhur tqala, kien mar f'pajjiżu u meta welldet it-tifel, kien ġie għaliha u qalilha biex tmur tgħix għand ommha.

L-intimata xehdet li meta l-attur telaq mid-dar, kien ħalla kont ta'

tmien mitt Ewro mal-Melita.

Żiedet tgħid li r-rikorrent ra lit-tifel

ir-rikorrent qed

iħallas

biss fl-ewwel xahar u dan meta hi kienet tisimgħu jċempel u jitkellem u jiftiehem ma' nisa oħra u meta xorta kien joħroġ u jisker.

Inoltre` qalet li ma riedx jixtri t-trab tal-ħalib għat-tifel biex jiffranka l-flus.

Sussegwentement, hi telqet u marret tgħix għand ommha bit-tifel u hu m'għamilx iżjed kuntatt magħha.

Kompliet tixhed li sa Mejju 2015, l-attur qatt ma mantna lil ibnu u dan sakemm fl-2015 hi talbet il-manteniment permezz ta' rikors il- Qorti.

Qalet li bħala spejjeż għall-minuri, hi tonfoq Ewro 600 fix- xahar apparti l-ispejjeż tal-iskola, spejjeż tal-mediċini u l-kirja ta' Ewro 350 fix-xahar.

L-intimata in kontro-eżami xehdet li hi mill-aħħar xiehda li tat ma ħadmitx aktar.

Spjegat li meta t-tifel imur l-Appoġġ twasslu hi.

Xehdet ukoll li hi ma tgħix ma' missierha iżda Tal-Pieta' u missierha joqgħod il-Gudja.

Qalet li biex tasal l-Appoġġ trid taħseb siegħa qabel b'tal-linja.

Joseph Giardina in rappreżentanza tas-Sigurta Soċjali, xehed u esebixxa Dok JC1, li juri li l-intimata tirċievi assistenza soċjali fl- ammont ta' Ewro 75.41 fil-ġimgħa bħala 'relief' għax ma taħdimx.

Tirċievi wkoll bonus u children's allowance fl-ammont ta' ewro 22.23 fil-ġimgħa.

Spjega li kieku hi ma kinitx qed tieħu manteniment għall-minuri r-rata ta' relief kienet tkun ta' Ewro 7.25 aktar fil-ġimgħa.

Joseph Borg Alamango in rappreżentanza ta' Jobs Plus, xehed u esebixxa Dok JS1 l-'employment history' tar-rikorrent, fejn jidher li mis-sena 2009 sal-lum, ir-rikorrent dejjem kellu xogħol.

Ivan Cassar Bonanno in rappreżentanza tad-Dipartiment tas-Sigurta Soċjali xehed li r-rikorrent qatt ma applika jew irċieva xejn mid- Dipartiment tas-Sigurta Soċjali.

Tania Mugliette in rappreżentanza ta' Green Skip Services Limited xehdet u esebiet Dok XA1, kuntratt ta' impjieg tar-rikorrent, li juri

li hu 'waste assistant holder' u ilu impjegat magħhom mill-2009.

Esebiet Dok XA2 sa' XA4 l-aħħar tlett pay slips tiegħu, u Dok

XA5, l-FS3 tas-sena 2015.

Karen Cassar Bellizzi in rappreżentanza ta' Transport Malta, xehdet u esebiet Dok KC1, fejn jidher li r-rikorrent għandu żewġ vetturi fuq ismu.

PC964 Vincent Sofia xehed u esebixxa Dok VM1, kopja ta' liċenzja ta' gwardjan privat tal-attur, liema liċenzja hi valida għal sena u terga' tiġġedded wara 'refresher course'.

Esebixxa Dok VM2 u VM3, rapporti li saru mill-intimata kontra r-rikorrent.

G E missier l-intimata, xehed permezz ta' affidavit, u qal li kien skopra li bintu kellha relazzjoni ma' A mbagħad kien skopra li bintu kienet tqila meta kienu jgħixu flimkien, u spega li bintu kienet baqgħet taħdem ta' dishwasher matul ix-xhur tat-tqala.

Żied igħid, li xi tlett gimgħat wara li twieled it-tifel, sab lil bintu bid- demm f'imneħirha, wara l-bieb bit-tarbija, u meta saqsiha x'ġara qaltlu li r-rikorrent kien ħebb għaliha.

Qal li kien ħeġġiġha biex imorru għand il-pulizija u għand l-Appoġġ, iżda bintu ma riditx.

Minn dakinhar bdiet tgħix magħhom u A qatt ma reġa' deher, u qatt ma ġie jara lit-tifel jew mantnieh.

Sadanittant, qal li hu bħala n-nannu hu.

Sussegwentement, spjega li t-tifel irriżulta li kellu toqba f'qalbu, u bil-mod il-mod bdew proċess sakemm siefru li t-tifel lejn L-Isla, fejn hu ħallas l-ammont ta' Ewro 1,500, u lit-tifel sal- lum ikollu 'check-ups' biex isegwuh.

Qal li dak iż-żmien A lanqas biss kien jaf li ibnu kien marid sakemm stembah wara tlett snin u fetaħ proċeduri biex jibda jara lit-tifel.

Spjega li minħabba l- kondizzjoni tiegħu, t-tifel għadu lura u għadu jiekol ikel bil- 'liquidiser', u joqgħodu ħafna miegħu għax allaħares l-ikel jaqa' fuq sidru.

H E, omm l-intimata, xehdet li kienet taf li bintha kienet qed tgħix ma' A u li kienu qed jippruvaw għat-tfal u li bintha kienet marret għal xi testijiet St. James u ħallset kollox bintha.

Spjegat li meta twieled it-tifel, bintha kienet spiss tmur għandhom, dejjem weħedha għax A ma kienx ikun hemm.

Qalet li din is-sitwazzjoni damet sejra xahar sakemm imbagħad bintha marret lura d-dar magħhom flimkien ma' binha, u minn dakinhar l-hawn bdew

jieħdu ħsieb it-tifel huma biss.

Sussegwentement, meta rriżulta li

t-tifel kellu problema f'qalbu, wara hafna testijiet, skoprew li kien

għall-ispejjeż

jħallas

hemm bżonn jeħduh għall-kura l-Ingilterra u ħargu l-ispejjeż kollha huma.

I E, ħu l-intimata, xehed li oħtu ġiet lura d-dar ta' ommu bit-tarbija, u li kienet qalet li kienet spiċċat ir-relazzjoni tagħha ma' A għax kien qed isawwatha.

Xehed li meta kienu marru biex jieħdu l- playpen ghat-tifel fil-fond fejn oħtu kienet toqgħod ma' A, sabuh fuq is-sufan, fis-sakra.

J K xehed permezz ta' affidavit u qal li hu kien marid bil-kanċer, u f'xi żmien kien avviċinah missier l-intimata G E, biex igħinhom ħalli jtellgħu lit-tifel żgħir l-Ingilterra.

Qal li hu għenhom peress li kellu l-kuntatti.

Spjega li iben l-intimata kien dam ġimgħa l-isptar fl-Ingilterra, u C kienet titħalla torqod miegħu, u wara kienu marru fil- 'guest house' tas-sorijiet joqgħodu hemm.

Qal li s-somma għal dik il-mawra medika kienet ta' Ewro 1,500, liema somma kienet tħallset kollha minn missier C. Dr. Noel Anastasi Seguna in rappreżentanza ta' Fexserv, xehed u esebixxa Dok NC1, elenku ta' tranżazzjonijiet li saru mir- rikorrent, il-maġġoranza tal-flus kienu intbagħtu l-Mali, u l-aħħar tranżazzjoni tidher li saret f'Novembru 2016.

Derek Smith, in rappreżentanza ta' Identity Malta, xehed li r- rikorrent għandu status ta' refuġjat, għandu 'residence card' valida u jista' jaħdem.

Speċifika li l-ewwel l-attur daħal bħala immigrant illegali imbagħad ingħata l-istatus ta' refuġjat.

L M xehdet li r-rikorrent jikri appartament mingħandha u ilu jikri l- appartament mis-sena 2011, u dejjem ħallas l-istess ammont ta' kera ta' Ewro mitejn fix-xahar.

Hija xehdet ukoll li C kienet tkun inkluża fil-kirja qabel u damet xi sentejn fil-fond mal-attur.

Żiedet tghid li r-rikorrent dejjem kien puntwali fil-ħlas tal-kera.

Peter Baldwin xehed li huma 'sub-contractors' ta' Playmobil Malta.

Ikkonferma li missier l-intimata hu impjegat part-time mal- kumpanija tagħhom.

Rigward l-intimata qal li kienet tagħmel xi

'quality services' f'isem missierha għal xi żmien u dan sas-sena

2018 u fl-ewwel xhur tas-sena 2019 u xogħolha jmur lura sal-

2014, fis-sens li hi kienet tiċċekja x-xogħol li jagħmel missierha.

Iżda kkonferma li finalment kien jitħallas kollox missier l-intimata, li jitħallas ammont ta' Ewro 7,000 jew Ewro 9,000.

Qal li kieku kellu jikkalkula, l-pagament totali jista' jinqasam f'sittin fil-mija għax-xogħol, u erbgħin fil-mija għall-iċċekjar.

Huwa kompla jixhed in kontro-eżami u qal li C D E mhijiex impjegata mal-kumpanija, u kkonferma li għandhom diversi 'home workers' li jagħmlu l-istess xogħol.

DWAR IL-KURA U L-KUSTODJA TAL-MINURI Illi huwa ritenut fil-ġurisprudenza tagħna li, f'kawżi bħal din, il- Qorti għandha tikkonsidra l-aqwa interess tal-minuri.

Fil-kawza Jennifer Galea Bonavia pro et noe vs John Rafferty, intqal: "Jingħad illi l-kura tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew fil-liġi antika u sew fil-liġi viġenti, kif ukoll fil-ġurisprudenza estera u f'dik lokali hija regolata mil-prinċipji tal-aqwa utilita` u l-akbar vantaġġ għall- interess tal-istess tfal li ċ-ċirkustanzi tal-każ u l-koeffiċjenti tal-fatti partikolari tal-mument ikunu jissuġġerixxu.

Illi in konsegwenza, r-regola sovrana fuq enunċjata għandha tipprevali dwar il- kustodja u l-edukazzjoni tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew meta l-konjuġi jisseparaw ruħhom ġudizzjarjament, sew meta jiġu biex jisseparaw konsenswalment."

Illi ingħad ukoll fil-kawza fl-ismijiet John Anastasi Seguna vs Amelia

1 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Gunju 2003, Citazz Numru 2668/1996/2RCP;

2 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-8 ta' Dicembru 1858;

3 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Jannar 1956

il-prinċipju dominanti

Scicluna4, illi "apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din insorta f'din il-kawża, huwa dak tal-aktar utilita` u dak tal-aqwa vantaġġ u interess tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut..."

Għaldaqstant, il-Qorti għandha s-setgħa li jekk ikun fl-aħjar interess tal-minuri, tafda wieħed biss mill-ġenituri bil-kura u l- kustodja tal-minuri u dan ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili5.

Illi kif kellha l-okkażjoni ttenni din il-Qorti diversi drabi, l- interess tal-minuri huwa iprem mid-drittijiet tal-genituri.

"Il-Qorti tirrileva illi filwaqt li dejjem tagħti piż għad-drittijiet tal-ġenituri, l- interess suprem li żżomm quddiemha huwa dejjem dak tal- minuri, kif anke mgħallma mill-ġurisprudenza kostanti tagħna hawn 'il fuq iċċitata."6 F'dan tal- manteniment tal-ulied huwa msejjes fuq l-artikolu 7(1) tal-Kodiċi Ċivili li jistipula "Il-ġenituri għandhom l-obbligu li jieħdu ħsieb imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl- artikolu 3B ta' dan il-Kodiċi."

L-artikolu 3B tal-istess Kodiċi jistipula illi: "Iż-żwieġ jimponi fuq il-miżżewġin l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil ulied li jiġu miż-żwieġ skont il-ħila, xeħtiet naturali u aspirazzjonijiet ta' l-ulied."

Għalhekk, abbażi tal-premess, jirriżulta mid-dispozizzjonijiet tal- liġi, li l-ġenituri għandhom l-istess obbligi versu l-ulied tagħhom, u għalhekk it-tnejn li huma għandhom jikkontribwixxu għat- trobbija tal-istess.

L-obbligu taż-żewġ ġenituri lejn l-ulied jibqa' bażikament l-istess: kull wieħed skont il-meżżi tiegħu, ikkalkulati skont id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 20 tal-istess Kodiċi, u l- bżonnijiet tal-istess minuri.

l-prinċipju

il-kuntest,

ta' min

4 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Novembru 2003 (Cit.

5 Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

6 Frances Lewis vs Duncan Attard-Negryeyeva, deciza fil-31 ta' mejju 2017 (Rik.

Illi meta l-Qorti tiġi biex tistabilixxi manteniment, m'hemmx xi formula stabbilita fil-liġi li biha l-Qorti tagħmel il-kalkoli biex imbagħad johroġ ir-riżultat.

Iżda, fl-artikolu 20 tal-istess Kapitlu insibu kif jitqies il-manteniment.

Dan l-artikolu jaqra hekk: (1) Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l-meżżi ta' min għandu jagħtih.

(2) Fl-istħarriġ sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax jaqalgħu xort' ohra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu f- eżerċizzju ta' xi professjoni, arti jew sengħa.

(3) Meta jitqiesu l-mezzi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħad biss il-qliegħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is-salarju jew il-pensjoni tiegħu mogħtija mill- Gvern jew minn ħaddiehor, u tal-utli tal-beni, sew mobbli kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust. l- (4) Ma manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l-persuna li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx axxendent jew dixxendent.

(5) Meta jinqiesu l-meżżi ta' min jitlob il-manteniment, għandu jittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tiegħu mobbli jew immobbli kif ukoll ta' kull interess benefiċċju taħt trust.

APPLIKAZZJONI TA' DAWN IL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL- KAŻ ODJERN Dwar il-kura u l-kustodja tal-minuri, jirriżulta fil-każ in eżami illi r- rikorrent ma aġixxiex ta' ġenitur responsabbli, billi sa' minn mindu l-minuri F kellu xahar, huwa ma kompliex isegwi u jindukra lil ibnu u saħansitra lanqas biss jaf li ibnu ta' eta` żgħira kellu jittieħed l- Ingilterra għall-kura medika minħabba kumplikazzjonijiet fil-qalb,

f'qalbu u anke

komplikazzjonijiet fil-'valve' tal-qalb kif fil-fatt, jirriżulta mill-

assjem tal-provi.

li għandu meżżi biżżejjed biex

l-minuri għandu

jagħti

Mill-atti tal-każ u mis-serje ta' ritratti esebiti Dok AS1 a fol 267 et seq tal-proċess, irriżulta li l-minuri kellu jittella' l-Ingilterra għal kirurġijia sabiex ikompli jgħix, u kellu u għad għandu bżonn attenzjoni kontinwa minħabba l-kundizzjoni medika tiegħu, tant li kif ikkonfermat l-intimata u missierha, il-minuri F għadu mhux kapaċi jiekol waħdu, u konsegwentement għall-operazzjonijiet li għadda minnhom, għandu għadam imqabbeż kif jidher fir-ritratti esebiti a fol 274 sa 275 tal-proċess, jekk illi il-minuri jaqa' u jiġi fuq sidru jista' jkollu konsegwenzi serji.

Illi ġie anke ppreżentat rapport dwar l-iżvilupp tal-minuri F B E, kif maħruġ mid- Dipartiment tal-Kura Primarja tal-Klinika Distrettwali ta' Hal Ghaxaq7.

Għalhekk, evidentement, din il-Qorti trid tiehu konjizzjoni tac- ċirkostanzi partikolari u r-riżultanzi ta' dan il-każ.

Il-Qorti kkunsidrat ukoll li r-rikorrent, fl-ewwel snin ta' ħajjet il-minuri ma aġixxiex ta' ġenitur responsabbli, u r-responsabbilta` għall- għixien, it-trobbija u l-kura medika neċessarja fil-każ in eżami waqgħu kollha fuq l-omm matul dan il-perjodu.

Jirriżulta wkoll li r-rikorrent kien iddekada mill-obbligu ta' manteniment tiegħu matul l-ewwel snin ta' ħajjet il-minuri.

Illi mill- assjem tal-provi, jirriżulta li kien biss sussegwentement għal rikors ippreżentat da parti ta' C D E f'Mejju 2015, li hu beda jħallas il-manteniment dovut għall-minuri F, nonostante li sa minn qabel twieled il-minuri l-attur dejjem kellu impjieg f'Malta.

Għalhekk, din il-Qorti tikkondividi l-oppożizzjoni tal-intimata fir- risposta tagħha għall-ewwel talba tar-rikorrent għall-kustodja konġunta.

Tenut kont anke tal-bżonnijiet u l-kura speċjali li għandu bżonn il-minuri minħabba l-kundizzjoni medika tiegħu, Il- Qorti rat illi l-kura u l-kustodja tal-minuri F m'għandhiex tkun konġunta bejn tiġi unikament u esklussivament fdata f'idejn il-konvenuta C D E. Għaldaqstant, il-Qorti tilqa' l-ewwel talba tal-intimata rikonvenzjonanti, u tafda l-

kura u kustodja esklussiva tal-minuri f'idejn l-omm C D E, b'dan

li hija awtorizzata li tieħu d-deċiżjonijiet kollha dwar il-minuri

weħedha, inkluż deċiżjonijiet ta' saħħa u edukazzjoni.

iżda għandha

il-partijiet

Dwar l-aċċess, it-tieni talba tar-rikorrent fir-rikors promotur, din il- Qorti ħadet konjizzjoni tal-fatt li l-intimata fir-risposta tagħha u fin- nota ta' sottomissjonijiet tagħha, ma opponietx għall-aċċess lir- rikorrent, sakemm tali aċċess iseħħ fil-preżenza tal-ħaddiema tal-Aġenzija Appoġġ.

Ikkunsidrat ukoll id-diversi rapporti esebiti fl-atti mħejjija mill-Aġenzija Appoġġ.

Jiġi nnutat li f'nota tal- Aġenzija Appoġġ, esebita a fol 155 tal-proċess, hemm referenza għad-digriet tal-Qorti datat 19 ta' Jannar 2017, wara li A kien waqaf jattendi l-viżti mingħajr ma avża l-Aġenzija Appoġġ, u kien qal biss lill-omm li kien ser isiefer.

Fil-fatt jirriżulta li A siefer darbtejn għal diversi xhur matul il-perjodu in kwistjoni li fih kien qed isir l-aċċess fil-preżenza tar-rappreżentanti tal-Aġenzija Appoġġ.

Illi ġie sostnut mill-Aġenzija Appoġġ li m'hemm l-ebda oppożizzjoni sabiex isir l-aċċess b'superviżjoni, sakemm A, l- attur iżomm kuntatt mal-Aġenzija.

M'hemmx kontestazzjoni li l- aċċess u l-viżti bejn il-missier u l-minuri taħt superviżjoni fl- Aġenzija Appoġġ, bdew fil-mori ta' din il-kawża.

Illi fin-nota ippeżentata mill-Aġenzjia Appoġġ, rilaxxata mill- Haddiema Soċjali Andreana Zammit Saliba Toledo, esebita bħala Dok AG1, a fol 230 et seq tal-proċess, ġie dikjarat li l-aħħar viżta nżammet fit-3 ta' Awwissu 2018, u li s-sur A kien għamel l-almu tiegħu biex iqatta' l-ħin u jilgħab ma' ibnu.

Dwar l-aċċess, din il-Qorti ser tgħaddi biex tilqa' t-tieni talba tar- rikorrent fir-rikors promotur, u takkorda aċċess lir-rikorrent rikonvenzjonat ta' darba fil-ġimgħa, liema aċċess għandu jsir dejjem taħt superviżjoni fl-Aġenzija Appoġġ.

Dwar il-manteniment, il-Qorti dejjem irriteniet li l-obbligu għall- manteniment tal-ulied mhuwiex marbut bl-ebda mod mal-impjieg jew mal-introjtu tal-ġenitur, iżda huwa obbligu assolut.

L-obbligu tar-rikorrent li jħallas il-manteniment għal ibnu huwa intrinsiku mal-fatt li persuna tkun ġenitur.

L-obbligu tal-manteniment hu regolat bil-liġi u d-deċiżjoni tal-Qorti ma tistax tkun mod ieħor.

Fil-każ in eżami, irriżulta mill-provi prodotti li sa mit-twelid tal-

minuri, l-attur dejjem kellu impjieg fiss u regolarli ma' Green Skip

Mix-xiehda ta' Tania Casa, u mid-dokumenti

esebiti, l-aħħar payslips jirriżulta l-introjtu tar-rikorrent.

Jiġi osservat li oltre` għat-trobbija tal-minuri, hemm bżonn ta' spejjeż ulterjuri minħabba s-sitwazzjoni medika tal-istess minuri.

Fil-fatt, jiġi osservat li din il-Qorti, sussegwentement għar-rikors ta' C D E tat-28 ta' Novembru 2017, tat digriet datat 18 ta' Dicembru 2017, li permezz tiegħu A B ġie ordnat iħallas Ewro 300 fix-xahar bħala manteniment għall-minuri, liema ammont jikkomprendi sehemu mill-ispejjeż għas-saħħa u edukazzjoni tal-minuri.

Għalhekk, in vista tat-talba tal-intimata, il-Qorti qed tistabilixxi manteniment pagabbli lill-intimata C D E għall-minuri bir-rata ta' Ewro 300 kull xahar, liema manteniment jogħla kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja u li jkun jinkludi wkoll is-sehem tal-attur mill-ispejjeż relatati mas-saħħa u l-edukazzjoni tal-wild.

Tali manteniment jibqa' jitħallas di fermo sakemm il-minuri jkollu tmintax-il sena.

Jekk l-istess minuri meta jsir maġġorenni ikun qed jistudja fuq bażi full-time, allura tali manteniment għandu jibqa' jitħallas mill-attur sakemm l-istess minuri jieqaf jistudja fuq bażi full-time jew jilħaq l-eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena, skont liema eventwalita` sseħħ l-ewwel.

Kwalunkwe benefiċċju soċjali in konnessjoni mal-minuri, inkluż "children's allowance" għandu jkun perċepibbli mill-konvenuta.

Jekk il-minuri jagħżel li jmur jgħix għal rasu wara li għalaq it-tmintax-il sena u jkun għadu qiegħed jistudja fuq bażi full-time, il-manteniment jrid jitħallas mill-attur lill-wild direttament u dan sakemm il-wild jagħlaq it-tlieta w għoxrin sena.

L-intimata rikonvenzjonanti talbet ukoll li r-rikorrent iħallas l- ispejjeż għat-trobbija u kura tal-minuri mid-data tat-twelid sad- data meta r-rikorrent beda jmantni lil ibnu wara digriet mogħti mill-Qorti.

L-intimata sostniet li f'dak il-perjodu ta' żmien hi nefqet Ewro 6,400 f'manteniment flimkien mas-somma ta' Ewro 1,300 fi spejjeż ta' saħħa li hi nefqet għal binha minuri matul dawk is-snin.

Jiġi osservat li l-intimata esebiet prospett bl-ispejjeż kollha għat- trobbija tal-minuri.

Il-Qorti rat ukoll li fid-dokument esebit a fol.

149 jidher li tħallas l-ammont ta' ħames mija u ħamsa u għoxrin

ttieħed l-Ingilterra għall-kura.

Jigi osservat, li dawn l-ammonti

ikkontestati mill-kontro-parti.

Għaldaqstant, din il-Qorti, tordna lir-rikorrent iħallas l-ammont ta'

Ewro 1,300 fi spejjeż ta' saħħa li ntefqu għall-minuri.

Inoltre`, tordna li r-rikorrent għandu jħallas ukoll l-ammont ta' Ewro 6,400, l-ammont ta' spejjeż għat-trobbija tal-minuri, meta hu ma kienx qed iħallas l-ebda manteniment.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet ta' C D E ġie spjegat li dan l-ammont ta' Ewro 6,400 inħadem b'rata mensili ta' mitejn ewro (Ewro 200) fix-xahar li r-rikorrent suppost kellu joħroġ għat-trobbija tal-minuri fl-ewwel snin ta ħajjet it-tifel.

Hawnhekk din il-Qorti ma taqbilx ma dak sottomess mir-rikorrent fir-risposta għall-kontro-talba fl-għaxar paragrafu tar-risposta tiegħu.

Hu kkontenda li l-intimata rikonvenzjonanta kienet irrinunzjat għall-arretrati ta' manteniment peress li kien biss meta hu pproċeda biex ikollu aċċess regolari u adegwat għall-minuri li hi talbet għall-manteniment fl-istess proċedura ta' medjazzjoni.

F'dan il-kuntest, jiġi ritenut li kif diġa ribadit l-obbligu tal- manteniment hu intrinsiku mill-fatt li wieħed ikun ġenitur, liema obbligu joħroġ mill-istess liġi.

Il-Qorti rat ukoll li dan l-obbligu jirrisali mid-data tat-twelid tat-tifel.

Illi għalhekk din il-Qorti ser tilqa' r-raba' talba tal-intimata rikonvenzjonanti billi tordna lill-attur iħallas l-ammont ta' Ewro 7,700 bħala arretrati tal-ispejjeż għat- trobbija tal-minuri f'liema perjodu hu ma kienx ħallas l-ebda manteniment u inkluż ukoll l-ispejjeż mediċi li ntefqu għall-minuri.

Għaldaqstant, din il-Qorti ser tgħaddi biex tilqa' t-talbiet tal- intimata rikonvenzjonanti, filwaqt li tirrispinġi mill-ewwel sat-tnax- il eċċezzjoni fir-risposta tar-rikorrent rikonvenzjonat għall-kontro- talba.

In segwitu, tiċħad l-ewwel talba tar-rikorrent fir-rikors promotur, u tilqa' t-tieni talba tar-rikorrent fir-rikors promotur stante li din mhijiex opposta, u konsegwentement tilqa' t-tlettax- il eċċezzjoni fir-risposta tar-rikorrent rikonvenzjonat.

Decide Għalhekk, għal dawn il-motivi, il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tiċħad l-ewwel talba tar-rikorrent.

Tilqa' t-tieni talba tar-rikorrent billi tiffissa aċċess ta' darba fil-ġimgħa sabiex ir-rikorrent

taħt

superviżjoni fl-Aġenzija Appoġġ.

In segwitu, tilqa' t-talbiet tal-intimata rikonvenzjonanti kif ġej:

fil-ġimgħa, dejjem

jiltaqa' ma

Tilqa' l-ewwel talba billi tafda l-kura u l-kustodja tal-minuri F G B E, unikament u esklussivament f'idejn l-omm C D E, b'dan li l- minuri igħix mal-omm.

Tilqa' t-tieni talba u tordna lir-rikorrent rikonvenzjonat iħallas l- ammont ta' Ewro 300 fix-xahar bħala manteniment għall-minuri F, liema manteniment jogħla kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja u li jkun jinkludi wkoll is-sehem tiegħu mill-ispejjeż relatati mas-saħħa u tal-istess wild.

Tali l-edukazzjoni manteniment jibqa' jitħallas di fermo sakemm il-minuri jagħlaq tmintax (18)-il sena.

Jekk l-istess minuri meta jsir maġġorenni ikun qed jistudja fuq bażi full-time, allura tali manteniment għandu jibqa' jitħallas mir-rikorrent rikonvenzjonat, sakemm l- istess minuri jieqaf jistudja fuq bażi full-time jew jilħaq l-eta` ta' tlieta u għoxrin (23) sena, skont liema eventwalita` sseħħ l- ewwel.

Jekk il-wild jagħżel li jmur jgħix għal rasu u jkun qiegħed jistudja fuq bażi full-time, il-manteniment jitħallas direttament lilu sakemm jagħlaq l-eta' ta' tlieta w għoxrin (23) sena.

Tilqa' t-tielet talba u tordna l-imsemmi manteniment għandu jinqata' direttament mill-paga tar-rikorrent u jew mis-servizzi soċjali li huwa jista' jkun qed jipperċepixxi fil-futur, liema ammont ta' manteniment għandu l-intimata rikonvenzjonanti għall-bżonnijiet tal-minuri.

Tilqa' r-raba' talba u tordna lir-rikorrent iħallas l-ammont ta' sebat elef u seba' mitt Ewro (Ewro 7,700) lill-intimata rikonvenzjonanti.

Tilqa' l-ħames talba u tordna li l-minuri isiefer biss mal-omm C D E għal raġunijiet mediċi jew motivi oħra ta' safar skont il-ħtieġa.

Tordna li l-minuri F ikompli jattendi l-iskola li qed jattendi u tawtorizza lill-omm tieħu d-deċiżjonijiet kollha li jirrigwardaw is-

safar, l-attivitajiet extra-kurrikulari u s-saħħa u edukazzjoni tal-

minuri weħidha mingħajr il-bżonn ta' firem jew awtorizzazzjoni

minn naħa tal-missier.

Bl-ispejjeż a karigu tar-rikorrent rikonvenzjonat.

jiġi


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 03 ta' Dicembru, 2019

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Christine Spiteri Camilleri u Alexandru AlKalbash Szabadka li permezz tieghu, ghar-ragunijiet moghtija, talbu lil din il-Qorti zzomm lil Ta' Dernis Limited milli tbiegh, tnehhi, tiddisponi inter vivos sew b'titolu oneruz jew gratuwitu, tassenja jew b'xi mod iehor taljena inkella tikkapparra bi drittijiet reali favur terzi, l-art fabrikabbli bl-arja taghha u s-sottosuol taghha tal- kejl ta' cirka mitejn u tnejn u sebghin metri kwadri (334m0).

Rat ir-risposta tas-socjetà intimata.

Ikkunsidrat illi l-Art.

873 tal-Kap.

12 jipprovdi testwalment illi:

"(1) L-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

(2) Il-qorti m'ghandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

ta' dawn

fil-kuntest

tal-fuq citat il-Qrati L-insenjament provvediment tal-ligi huwa car u ben stabbilit.

Il-Qorti tenfasizza illi kull ezami li taghmel hi f'dan l-istadju jibqa' limitat ghal dak li jidher mad-daqqa t'ghajn, b'dana illi l- vertenza fil-mertu tibqa' rizervata ghal dik il-Qorti li tkun qeghda tisma' u taqta' l-kawza.

Dan premess, jidher mad-daqqa t'ghajn li r-rikorrenti u l- intimata iffirmaw konvenju fil-21 ta' Gunju 2018 li permezz tieghu s-socjetà Ta' Dernis obbligat ruhha li tbiegh lir-rikorrenti terraced house fi stat "shell" li kellha tigi mibnija fuq l-art mertu ta' din il-procedura.

Il-konvenju gie estiz sat-30 ta' Settembru 2019.

Id-dar baqghet ma nbnietx ghal diversi ragunijiet.

Il-partijiet ma ftehmux dwar estensjoni ulterjuri tal- konvenju u ghalhekk ir-rikorrenti pprocedew b'kawza li tinsab pendenti quddiem il-Qorti diversament presjeduta.

Is-socjetà rikorrenti tilqa' ghat-talba b'diversi argumenti li din il-Qorti hija tal-fehma li kollha jmorru oltre mill-parametri li ghandha l-procedura odjerna.

Jekk tiddeciedi dwarhom tkun qed taqta' l-kawza.

Is-socjetà intimata ssostni li ma jezisti ebda jedd x'jigi protett u dan ghaliex il-kawza digà miftuha mhijiex ser twassal ghal dak li qeghdin jippretendu l-intimati.

Ta' Dernis issostni wkoll li l-binja baqghet ma tlestitx ghaliex l- istess rikorrenti bdew jitolbu diversi bidliet li kienu jirrikjedu tibdil fil-permessi.

Il-Qorti tqis li din hija konsiderazzjoni li ghandha tibqa' rizervata ghall-kawza fil-mertu.

Dwar il-pregudizzju rrimedjabbli li r-rikorrenti jsostnu li ser isofru jekk l-art tinbiegh, din il-Qorti tqis li l-istess rikorrenti ghandhom ragun.

Ir-rikorrenti jridu dik id-dar fuq dik l-art.

Jekk l-art tinbiegh ma jkunu jistghu jottjenu dak li jridu qatt izjed.

Finalment, is-socjetà rikorrenti ssostni li l-art soggetta ghal mandat odjern hija ferm akbar minn dik li fuqha ghandha tinbena d-dar progettata, però ma ngab lill-Qorti ebda hjiel tal- kejl li fuqu ser tinbena d-dar.

Madanakollu il-Qorti tqis li l- istess rikorrenti m'ghandhom ebda hjiel ta' jedd fuq it-totalità tal-art u ghalhekk il-mandat qieghed jigi milqugh limitatament fuq dik il-parti tal-art li fuqha kellha tinbena d-dar ghar- rikorrenti.

Ghaldaqstant tilqa' taqta' u definittivament it-talba ta' Christine Spiteri Camilleri u Alexandru Debrincat Szabadka kif dedotta fir-rikors tal-1 ta' Novembru 2019 b'dana però limitatament ghal dik il-parti tal-art li fuqha kellha tinbena d-dar oggett tal-konvenju tal-21 ta' Gunju 2018 kif estiz.

L-ispejjez jibqghu rizervati ghall-gudizzju finali.

il-Qorti

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI CIVILI PRIM'AWLA ONOR IMHALLEF ANNA FELICE Illum 03 ta' Dicembru, 2019

Il-Qorti: Rat ir-rikors ta' Vincenzo D'Emanuele li permezz tieghu, ghar- ragunijiet fih premessi, din il-Qorti ntalbet izzomm lill-intimat milli,

Jaghmlu xogholijiet ta' skavar fuq in-naha adjacenti ghal fond tar-rikorrenti f'numru 279 fl-istess Triq ta' Masrija, Paola, minghajr ma tigi osservata d- distanza stipulata fl-artikolu 439 tal-Kap.

Ikomplu bil-kostruzzjoni tal-perimeter wall fuq in- naha adjacenti ghall-fond tar-rikorrenti fuq imsemmi minghajr ma jiehdu dawk il-mizuri prekawzjonali necessarji skond is-sengha u l-arti sabiex jigu assigurat illi b'rizultat ta' u konsegwenti ghall- kostruzzjoni tal-imsemmi perimeter wall ma jigux tar-rikorrenti minhabba kawzati hsarat infiltrazzjoni tal-ilma jew xort'ohra.

fil-fond

Rat id-dokumenti annessi.

Rat ir-risposta ta' Jason Montilla Castillo, Four Site Operations Limited u Raise Fields Limited.

Rat id-dokumenti annessi.

Rat il-verbal tas-seduta tal-11 ta' Novembru 2019 fejn il-Qorti hatret lil Caruana Portelli Quinn biex jirrelata dwar il-vertenza.

Rat ir-rapport tal-Perit Quinn u semghetu jixhed in eskussjoni.

Ikkunsidrat illi l-Art.

873 tal-Kap.

12 jipprovdi testwalment illi:

"(1) L-iskop tal-mandat ta' inibizzjoni hu dak li jżomm persuna milli tagħmel kwalunkwe ħaġa li tkun li tista' tkun ta' preġudizzju għall-persuna li qed titlob il-mandat.

(2) Il-qorti m'ghandhiex toħroġ tali mandat jekk ma tkunx sodisfatta li dak il-mandat huwa meħtieġ sabiex jitħarsu l- jeddijiet tar-rikorrent, u li dak ir-rikorrent prima facie jidher li għandu dawk il-jeddijiet."

L-insenjament ta' dawn il-Qrati fil-kuntest huwa car u ben stabbilit.

Jigi dejjem enfasizzat illi kull ezami li taghmel il-Qorti f'dan l-istadju jibqa' dejjem limitat ghal dak li jidher mad- daqqa t'ghajn.

Ir-rikorrenti jibda billi jilmenta dwar skavar minghajr ma tigi osservata d-distanza li trid il-ligi.

Dwar dan il-Qorti tinnota illi l-iskavar fuq is-sit jidher illi ilu kompletat u b'hekk ma jistax jitqies ai fini ta' dan il-mandat.

Lanqas l-istess rikorrenti ma ghamlu ebda accenn ghalih, la fid-dokumenti esibiti u lanqas fit-trattazzjoni.

L-ilment principali tar-rikorrenti jidher illi huwa nuqqas ta' ftehim dwar il-prekawzjonijiet li ghandhom jittiehdu sabiex tigi taz-zewg evitata proprjetajiet stante li l-bini adjacenti mhux ser jappoggja mal- hajt tar-rikorrenti.

Il-Qorti tinnota li l-hajt tar-rikorrenti huwa miksi mentri l-hajt gdid qatt ma jista' jinkesa u b'hekk huwa fl-interess tal-intimati wkoll illi ma jinfiltrax ilma bejn il-hitan.

Dwar il-gonta orizzontali, l-intimati qeghdin jiddikjaraw:

perkolazzjoni

il-hitan

"li ghalkemm kif xehed il-Perit David Quinn, il-metodu propost mill-intimati kien bizzejjed biex jissalvagwarda l- interessi kemm tar-rikorrenti kif ukoll tal-intimati, u li z- zieda tal-filata fuq l-apromorta tar-rikorrenti, u l-inseriment ta' construction joint material bejn il-qoxriet, ma kienx imma mizura prekawzjonali addizzjonali kif mehtieg, suggerit mill-Perit f'paragrafu 18(a).

L-intimati jiddikjaraw illi huma sejrin jaderixxu ma' din il-proposta."

Fid-dawl ta' din id-dikjarazzjoni, il-Qorti mhijiex ser tqis aktar ir-rikors sa fejn jolqot din il-parti tax-xogholijiet.

Dwar il-gonta vertikali, ir-rikorrenti baqghu jsostnu li l-hajt taghhom jkollu ghandu jigi miksi b'"membrane".

Il-perit hu tal-fehma li din mhux prassi accettata.

L-istess perit isemmi li jezistu diversi modi ta' protezzjoni mill-ilma.

Huwa jikkonferma wkoll illi l-eghluq tal-gonta jsir wara li jittella' l-hajt.

Fid-dawl ta' dan kollu, ghaldaqstant, il-Qorti tqis li r-rikorrenti ma ssodisfawx il-vot tal-ligi biex jiggustifikaw il-hrug ta' mandat ta' inibizzjoni.

Ghaldaqstant, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tirrevoka contrario imperio d-digriet tal-4 ta' Novembru 2019 u tichad it-talba ta' Vincenzo D'Emanuele.

Kull parti ghandha tbati l-ispejjez taghha.


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Zammit Moore M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum 3 ta` Diċembru, 2019 Appell numru 151 tal-2017

Il-Qorti :

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

it-22 ta' Marzu 2017 fil-konfront ta' Neville

SOBH, detentur tal-karta tal-identita bin-numri 73829M

fejn ġie mixli talli fil-25 ta' Novembru 2015 għall-ħabta tal-1715 waqt

li kien ġewwa jew fil-madwar tal-Bur Salmastru f'Tal-Ballut, limiti

ta' Iż-Żebbuġ (Ghawdex) riżerva tal-għasafar :

(1) Ikkaċċja, weġgħa, ha, jew prova jikkaccja, iwegga' jew jiehu xi ghasfur mis-

Santwarju tal-ghasafar;

(2) Ukoll, talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi, minghajr pregudizzju ghad-

disposizzjonijiet ta' kull ligi ohra, kien qieghed jikkaccja jew jipprova

jikkaccja, ha jew jipprova jiehu b'kull mezz li jkun, xi ghasfur kif permess

skond id-disposizzjonijiet ta' dawn ir-regolamenti, kemm il-darba ma kienx

fil-pussess ta' licenzja valida skont 1na taplika, mahruga mid-Direttur, u dik

il-persuna tkun tissodisfa 1-kondizzjonijiet kollha specifikati fil-licenzja u f

(3) Ukoll talli waqt li kien qieghed jonsob jew jikkaccja, kellu fil-pussess tieghu

u ghamel uzu minn ranja/mist net;

(4) U aktar, talli fl-istess data, lok, hin u cirkostanzi, ikkaccja jew prova jikkaccja,

ha jew prova jiehu xi ghasfur billi uza, kellu fil-pussess tieghu u ghamel uzu

(5) Ukoll talli, waqt li kien qieghed jonsob jew jikkaccja, kellu fil-pussess tieghu

minn ranja/mist net;

(6) Kif ukoll, talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi, ikkaccja jew prova

jikkaccja, ha jew prova jiehu xi ghasfur billi uza jew kellu fil-pussess tieghu,

waqt attivita' ta' kaccajew insib, xi gassjew xi apparat elettrikujew

elettroniku, specjalment l-uzu ta' tisfir irrekordjat minn qabel ta' ghasafar;

(7) Ukoll talli sar recediv b'sentenzi moghtija lilu quddiem il-Qorti tal-

Permezz

il-fuq

imsemmija, dik

il-Qorti

iddeċidiet li wara li rat ir-Regolament 7(2), 7(1)(d)(e), 12(1), 24(a),

L.S. 504.71 illiberat lill-imputat appellant mis-seba' imputazzjoni

filwaqt li sabitu ħati tal-kumplament tal-imputazzjonijiet miġjuba

kontra tiegħu, ikkundannatu għal multa ta' elf u ħames mitt euro

u ordnat is-sospensjoni tal-liċenza għal żmien sentejn minn

dakinhar tas-sentenza.

Il-Qorti ordnat ukoll il-konfiska tal-eżebiti

filwaqt li spjegat il-portata ta' dik is-sentenza fi kliem ċar lill-

Permezz ta' rikors datat 3 t'April 2017, l-imputat interpona appell

minn din is-sentenza fejn essenzjalment qajjem żewġt aggravji,

wieħed li jittratta l-apprezzament tal-meritu kif magħmul mill-

Qorti tal-Maġistrati li fil-fehma tiegħu kien żbaljat u l-ieħor li kien

jitratta l-piena inflitta mill-Qorti tal-Maġistrati li fil-fehma tiegħu

ma kienetx ekwa u ġusta.

Rat l-atti kollha u semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet matul l-

Illi kwantu għal dak li jirrigwarda l-meritu ta' dan il-każ, l-appellant

jikkontendi li filwaqt li huwa verament kien qiegħed fl-għalqa ta'

missieru huwa ma kienx dak li kien qiegħed jikkaċċja u juża l-

apparat imsemmi bi ksur tal-Liġi, iżda dak li kien qiegħed jagħmel

din l-attivita' kien fil-fatt ħuh Steven Farrugia Degiorgio, li fis wara li l-

appellant kien ġie mwaqqaf mill-Pulizija, kien stqarr magħhom dan

L-appellant itenni li l-Prosekuzzjoni kellha l-obbligu li

tipprova lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni li l-appellant, li

verament kien qiegħed fl-għalqa ta' missieru, kien qiegħed

Ikkunsidrat : -

hemmhekk biex jeżerċita l-kaċċa u mhux biex jagħmel attivitajiet

oħrajn mhux imsemmija fiċ-ċitazzjoni.

L-appellant jikkontendi li l-

identifikazzjoni tiegħu bħala dak li kien qiegħed jeżerċita l-kaċċa

b'mod illegali kienet saret mill-istatura u mill-ilbies tiegħu.

Dan l-

aggravju jeħtieġ analiżi dettaljata tal-provi li kellha quddiemha l-

Qorti tal-Maġistrati.

Illi b'hekk f'dan il-każ l-appell jistrieħ fuq l-apprezzament tal-fatti

magħmula mill-Qorti tal-Maġistrati.

B'mod partikolari f'appelli ta'

dan il-ġeneru, huwa importanti li jiġi ċċarat x'inhuma l-funzjonijiet

ta' din il-Qorti tal-Appell Kriminali, li f'dan il-każ tisma' appelli

minn sentenzi mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dawn il-

funzjonijiet ġew spjegati f'diversi sentenzi, fosthom fis-sentenza Ir-

Repubblika ta' Malta vs Emanuel Nelson deċiża mill-Qorti tal-

Appell Kriminali (Sede Superjuri)1 fejn intqal:-

Ara wkoll Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs Domenic Ellard, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Godfrey Dyer u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Sillato 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Lawrence Cardona Mills sive Basey 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mustafa Ali Aguilar; Ir-Repubblika ta' Malta vs Thomas sive Tommy Farrugia Degiorgio, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Ivan Dall, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs George Grima Butler, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs Andrew George Debattista Grech, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs Anthony Cruz Benitez, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs Maurice Xuereb Belli, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs Saviour Mixter, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs Seifeddine Mohamed Shahata et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija vs Raymond Gatt Muscat et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs Simon Saliba Sapiano, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija vs Carmel sive Chalmer Pavanello, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs Anthony Nelson, 31 ta' Mejju 1991.

Fil-kawża Ir-Repubblika ta' Malta vs. Domenic Ellard ġie mistqarr li :

Kif gie ritenut diversi drabi, hawn qieghdin fil-kamp ta' l- apprezzament tal-fatti, apprezzament li l-ligi tirrizerva fl- ewwel lok lill-gurati fil-kors tal-guri, u li din il-Qorti ma tiddisturbahx, anke jekk ma tkunx necessarjament taqbel mija fil-mija mieghu, jekk il-gurati setghu legittimament u ragonevolment jaslu ghall-verdett li jkunu waslu ghalih.

Jigifieri l-funzjoni ta' din il-Qorti ma tirrizolvix ruhha f'ezercizzju ta' x'konkluzjoni kienet tasal ghaliha hi kieku kellha tevalwa l-provi migbura fi prim'istanza, imma li tara jekk il-verdett milhuq mill-gurija li tkun giet "properly directed", u nkwadrat fil-provi prodotti, setax jigi ragonevolment u legittimament milhuq minnhom.

Jekk il- verdett taghhom huwa regolari f'dan is-sens, din il-Qorti ma tiddisturbahx (ara per ezempju Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Dyer u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive

jekk

il-Qorti ma

tasal ghall-konkluzjoni

kif dejjem gie ritenut huwa principju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il- Qorti li hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmul mill- ewwel Qorti il-Qorti setghet ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

Fi kliem fl- apprezzament taghmel tal-provi ezercitata mill-ewwel Qorti apprezzament approfondit tal-istess biex tara jekk dik l- ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

Jekk, izda, din il-Qorti tasal ghall- konkluzjoni li l-ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha quddiemha, ma setghetx ragjonevolment jew legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni.

id-diskrezzjoni izda

tirrimpjazzax

B'hekk anke jekk din il-Qorti tistħarreġ ix-xiehda li tkun tressqet

quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, ir-rwol ta' din il-Qorti jibqa' dak ta'

reviżjoni tad-deċiżjoni mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-kors

ordinarju tal-funzjoni tagħha, ma ssirx Qorti ta' ritrattazzjoni, ċjoe li

terġa tisma' l-każ u tiddeċiedi l-każ mill-ġdid.

Id-deċiżjoni jekk l-

imputat ikunx ħati jew le qabel xejn teħodha l-Qorti tal-Maġistrati li

għandha d-dover li tanalizza l-provi u l-argumenti legali u tasal

għall-konklużjonijiet tagħha wara li tkun qieset kollox.2

Din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell Kriminali twettaq id-dmir ta'

reviżjoni tas-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati billi tara jekk u safejn,

il-Qorti tal-Maġistrati, bis-saħħa tal-provi li jkunu ġew miġjuba mill-

partijiet u tal-argumenti legali dibattuti quddiemha, setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni milħuqa

Lino Sillato decizi minn din il-Qorti fl-24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Cardona Mills sive Axiak deciza minn din il-Qorti fit-23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Aguilar deciza minn din il-Qorti fil-5 ta' Lulju 2002, ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Farrugia Degiorgio deciza minn din il-Qorti fis-7 ta' Marzu 2000, u r-Repubblika ta' Malta v. Ivan Dall deciza minn din il-Qorti fl-1 ta' Dicembru 1994).

2 u dan sakemm ma jkunx hemm raġunijiet eċċezzjonali entro l-parametri ta' dak li jipprovdi l-artikolu 428(3)(5) tal-Kodiċi Kriminali li din il-Qorti tkun tista' tiddeċiedi hi l-meritu tal-kawża.

minnha fis-sentenza tagħha.

Huwa minħabba f'hekk u biex tilħaq

dan l-għan li din il-Qorti, bħala Qorti tal-Appell tagħmel l-

apprezzament tagħha tal-provi prodotti quddiem dik il-Qorti.

Bosta drabi l-fatti li joħorġu mill-provi mhux dejjem ikunu jaqblu

Anzi ġieli jkun hemm xiehda li jgħidu bil-maqlub ta'

Għalhekk din il-Qorti trid tara jekk, u safejn, b'dawk il-provi

li kellha quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati setgħetx tasal għall-

konklużjonijiet tagħha kif jidhru fis-sentenza b'mod tajjeb u skont il-

Liġi.

Jekk din il-Qorti tara li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-

konklużjonijiet li waslet għalihom skont il-provi u l-argumenti legali

li kellha quddiemha, allura din il-Qorti ma tibdilx il-konklużjonijiet

milħuqa mill-Qorti tal-Maġistrati u dan għaliex jekk il-Qorti tal-

Maġistrati tkun għamlet xogħolha tajjeb, din il-Qorti ma tistax

taqbad u tibdlilha s-sentenza jekk ma jkunx hemm raġuni valida.

Jekk mill-banda l-oħra din il-Qorti tara li, mill-provi li nġiebu jew

mill-argumenti legali imresqin quddiemha, l-Qorti tal-Maġistrati

tkun żbaljat fl-apprezzament tal-provi jew fl-interpretazzjoni tal-

argumenti legali imresqin quddiemha, b'mod li allura din il-Qorti

tqis ma jkunx sigur u sodisfaċenti li tistrieħ fuq dawk il-

konklużjonijiet, allura din il-Qorti imbagħad għandha s-setgħa u d-

dmir li tibdel dik is-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati, jew

dawk il-partijiet minnha li jirriżultaw li jkunu żbaljati jew li ma

jirriflettux il-Liġi.3

3 Ara wkoll, fost oħrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta vs. Rida Salem Gamisi Morgan Busher, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Paul Messaoudi, 19 ta' Gunju 2008; Ir- Repubblika ta' Malta vs. Etienne Bileci, 14 ta' Dicembru 2004; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Domenic

Il-Prosekuzzjoni resqet ix-xiehda tal-Pulizija li kienu fuq il-post

immedjatament, ċjoe PS1141 Noel Bellissimo kif ukoll PS521 Antoine

PS2593 Tanti stqarr li :

Fil 25/11/2015 waqt Ii kont xoghol Second Watch ma Pc 572 u kont inhawi ta Bur Salmastru f'Hal Ballut limiti ta Iż-Żebbuġ (Ghawdex) ghal kacca u insib illegali ghal habta ta 17:15hrs bdejt nisma Birdcaller fl'inhawi fejn ahna il pulizija waqafna ·u bdejna nimxu f'direzzjoni tal dan il-Birdcaller fejn meta gejna vicin ta dan il-birdcaller innutajt li kien go ghalqa fuq xi gebel, fejn f'daqqa wabda rajt persuna Maskili jinhassad u telaq jigri fejn jien u Pc 572 grejna warghajh fejn jien innutajt li kien liebes flokk ta kulur Ahdar b'komma qasira u minn taht kellu flokk abjad b'kmiem twal.

Nixtieq nghid Ii din il- persuna f'daqqa wahda ma deherx izjed u jien flimkien ma Pc 572 bdejna infitxu fil madwar ghax jien ghedt li Pc 572 li kien mistohbi x'kien jew go xi haxix, peress li ma jistax ikun li kien harab fit tul, ghax konna vicin wisq tieghu.

Innutajt li kien hemm xi kmamar li kien maghluqien, u kien hemm ukoll vettura ipparkjata ta kulur ahmar fejn meta bdejt infittex·go sigar sibt li kien hemm ukoll renja armata.

Tlabt assistenza ta Ps 305 biex jigi fuq il-post, halli indika ma minn kienet din l-ghalqa peress li xi granet qabel kien ghamel inspections f'inhawi.

Waqt li kont qed infittex il-vettura li kienet ipparkjata rajta hierga fejn ghedt lil Pc 572 biex iwaqqaf il vettura u Pc 572 indikali li kienet il-persona li rajna tigri u meta mort fejn il-vettura rajt il flokk li kien liebes fuq is-seat ta quddiem, imma nixtieq nghid li din il-persona kien liebes flokk ta kulur iehor, imma kien liebes flokk b'kmiem bojod minn taht.

Meta ghedtlu ghalfejn gera dan qalli li ma kienx hu ghax hu kien go kamra rieqed, u meta qam hareg u sab lil Pc 572 go l-ghalqa fejn waqfu.

Tlabtu I.d card u irrizuta li kien certu Neville Farrugia Degiorgio i.d card PS2593, fejn waqt li kont qed nitkellem ma din l-persuna giet persuna ohra u indentifika ruhu li kien hu Neville fejn meta ghedtlu x'gara dan starr li kien

Briffa, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Godfrey Dyer u Ir-Repubblika ta' Malta vs. Eleno sive Lino Sillato, 24 ta' April 2003; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Lawrence Cardona Mills sive Axiak, 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Mustafa Saliba Aguilar, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta vs. Thomas sive Tommy Farrugia Degiorgio, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta vs. Ivan Dall, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta vs. George Grima Butler, 14 ta' Frar 1989; u l-Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija vs. Andrew George Debattista Grech, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija vs. Anthony Cruz Benitez, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija vs. Maurice Xuereb Belli, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija vs. Saviour Mixter, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija vs. Seifeddine Mohamed Shahata et, 21 ta' Ottubru 1996; Il- Pulizija vs. Raymond Gatt Muscat et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija vs. Simon Saliba Sapiano, 15 ta' Lulju 1996; Il- Pulizija vs. Carmel sive Chalmer Pavanello, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija vs. Anthony Nelson, 31 ta' Mejju 1991.

hu li gera kif ukoll ir-renja u l-birdcaller kienu tieghu.

Wasal Ps 305 flimkien ma Pc 798 u SM Attard, fejn Ps 305 qal li l-ghalqa kienet ma minn kont qed inkellem, u qalli ukoll li kien go riserva.

Ps 305, Pc 572 u pc 798 marru fejn ir renja, fejn qallaw istess renja u jien flimkien ma SM Mallia Vella morna ingibu l-Birdcaller.

Inharget ircevuta Ii konna se niehdu ir-renja u birdcaller lil Nevielle Armeni Cauchi u Steven Farrugia Degiorgio u ghanda numru 4866.

Jien infurmajt ukoll lil Insp Jurgen Mukhtar Ali b'dan il-kaz fejn gejt infurmat biex naghmel inspection f'residenzi taghhom imhabba·armi fejn instab kollox fil positiv.

Wara infurmajt lil Neville u lil Steven Farrugia Degiorgio li kien, sejjer ikellimhom l-ispettur Jurgen Mukhtar Ali ghal aktar starrig.

Wara gejt infurmat li kienu se jinhargu akkuzi fil konfront ta Neville Farrugia Degiorgio u fil konfront ukoll ta Steven Farrugia Degiorgio, peress li kienu qegħdin jagħmlu uzu mill-bird caller u ir-renja fir-riserva.

PC 572, mill-banda l-oħra jixhed hekk : -

Ahna bdejna mixjin u nsegwu min fejn kien qed jinstema l-bird caller fejn gejna go ghalqa u sibna l-bird caller mixghul ghal pluvieri li kien fuq xi gebel f'nofs ghalqa.

Ahna nutajna wkoll li fl-ghalqa ta magenba kien hemm persuna maskili li hekk kif lemah il-pulizija dan telaq jigri.

Ahna morna warajh izda dan lahaq stahba ximkien u ma stajniex naraw fejn mar.

Dan ir-ragel kien liebes flokk ta kulur ahdar bil-komma qasira u min that kellu kmiem twal ta kulur abjad.

Ahna komplejna nfitxu fil-madwar sabiex naraw jekk narawhx fejn fl-istess ghalqa nutajna li qalb xi sigar kien hemm renja armata.

F-ghalqa l-isfel min fejn konna li kienet tinfed wkoll ma din l-ghalqa nutajna persuna maskili li kien ha jsuq vann ahmar li kien iparkjat sabiex johroh mil-ghalqa.

Jien mort nilhqu fejn meta kellimtu u hareg mil-vetura ahna arafna li kien dak ir-ragel li konna rajna jigri mil-istatura tieghu u wkoll minhabba li kellu l-kmiem tal-flokk twal bojod that T-shirt iehor.

Innutajna wkoll li fil-vettura fuq is-seat tal-passigier kellu l-flokk ta kulur camoflugh li ahna konna rajnieh bih.

L-individwu mitlub dokument br- ritratt rizulta li huwa Neville Armeni Cauchi, ID: 12209 M, iben Carmel u Michelina kunjomha xebba Pace Delicata, mwieled L-Iklin nhar 07/01/1985 u

residenti 'Coral Reef', Triq Abdosir, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) fejn meta gie mistoqsi dwar il-bird caller dan qal li ma kienx tieghu u mhux hu kien li telaq jigri.

Fuq li-post gie wkoll ragel iehor li dentifika ruhu bhala hu Neville fejn meta gie mitlub document bir-ritratt rizulta li hu Steven Armeni Cauchi, ID: 326854 M, iben Carmel u Michelina kunjomha xebba Pace Delicata, mwieled L-Iklin, nhar 12/10/1991 u residenti 30, Triq ix-Xini, Iż-Żebbuġ (Ghawdex).

Il-pulizija ghamlet wkoll spezzjoni fl-ghalqa u f'xi kmamar minhabba xi senter tal-kacca izda ma gie nutat xejn.

Ahna tlabna l-asistenza ta Ps 305 minhabba li kien ikun izjed ronda fuq Iż-Żebbuġ (Ghawdex) fejn fuq il-post gew wkoll SM489, PS305 u PC798.

Steven stqarr maghna li l-bird caller u renja kienu tieghu.

Jiena, Ps 305 u Pc 798 morna ma Steven sabiex jaqla renja u fejn wara SM489 u Ps 1141 marru ma Steven igibu l-bird caller min fejn kien li kien fir- riserva.

Il-pulizija elevat il-bird caller u renja fejn inharget ircevuta numru 4866.

Wara morna fir-residenza kemm ta' Steven u kemm ta' Neville fejn PS 1141 u PS30 dahlu jghamlu spezzjonijiet tal-l-armi li kellhom f'isimhom.

Kemm Steven u kif ukoll Neville gew infurmati li l-ghada kien ser ikellimhom l-ispettur inkarigat mill-ALE, insp.

J. Vella l-ufficju tieghu ghal aktar stharrig.

Minn naħa tiegħu PC117 A. Mennie qal li

Li nhar l-Erbgha 25 ta' Novembru sena 2015 waqt li kont xoghol ma SM489 u PS 305 ghal habta ta 5.00pm, Ps 305 ircieva telefonata minn Ps1141 illi dan kellhu xi bzonn xi assistenza gewwa M'xlokk.

X'hin wasalna fuq il post idikat lilna gewwa Ir-Riserva tal Ballut limiti ta' M'Xlokk sibna lil PS.1141 u PC.572 fejn dawn qallulna li aktar qabel bdew jisimu Birdcaller mixghul u x'hin resqu qrib tieghu innutaw persuna li x'hin rahhom dan telaq minn fuq il post fejn ghalhekk dawn bdew iffixuh qalb xi sigar kien innutaw renja [xibka] Ii kienet armata.

1141 qal lil Ps 305 illi il persuna li telqet minn fuq il post kien certu Neville Farrugia Degiorgio Id; No 90581 (M).

Fuq il post kien hemm zewg persuni li kienu certu Steven Armeni Cauchi 695046 (M) u huh Neville Armeni Cauchi 695046 (M (M) fejn Ps 305 staqsiehom ta' min kienu l-affarijiet, Steven Armeni Cauchi qal li l-affarijiet kollha kienu tieghu.

Wara gew elevati kemm il-Birdcaller u ir- Renja fejn steven gie avzat li kienu ha jittiehdu passi fil-konfront.

PS 305 A Gauci xehed li :

Nhar l-Erbgha 25 ta Novembru sena 2015 ghal-habta ta' 17hrs waqt li kont xoghol ma SM.489 u PC.798. ircevejna telefonata minghand PS.1141 biex immorru nassistuh gewwa Delimara fir Riserva tal-Ballut limiti ta' M'Xlokk.

Kif wasalna fuq il-post indikat lilna sibna lill PS.1141 u PC.572 fejn dawn qallulna li aktar qabel bdew jisimu Birdcaller attivat u b'hekk nizlu lejn ir- riserva li kif waslu hemm osservaw persuna li kif waslu qrib tieghu dan harab minn fuq il-post li wara bdew iffixuh fejn sabu Renja armata.

PS1141 qalilna li dik il-persuna li kien harablu aktar kmieni kien Neville Farrugia Degiorgio bin Formosa Melillo u Michelina nee' Pace Delicata imwieled L-Iklin nfiar 7/1/85 u resident gewwa Coral Reef, Triq Abdosir, Bubaqra, Iż-Żurrieq ID No Bubaqra, Iż-Żurrieq (M) ftit wara gew hdejja Steven Armeni Cauchi 753927 (753927) u huh Neville Armeni Cauchi 78036 (M) fil-prezenza tal-kollegi tieghi tajtghom il caution u kull dritt li ttihom il-ligi li setu ma jwiegbu xejn fejn dawn ghazlu li jikkoperaw meta staqsejtom ta min kienu il Birdcaller u Cassar Flores peress li kienu jinsabu go Riserva, Steven Armeni Cauchi qalli li l-affarijiet kollha kienu tieghu u li kien jaf li kienu go riserva.

Wara gew elevati kemm il-Birdcaller u Renja u kif lestejna morna gewwa residenza ta' Neville Armeni Cauchi jien PS.305 u PS.1141 fejn iccekjajna l-armi kollhali Neville Armeni Cauchi ghandu registrati fuq ismu mal-Kummissarju tal- Pulizija fejn instab li kollox sew.

Illi minn din l-evidenza jirriżulta li l-identifikazzjoni tal-appellant

fuq il-post kienet saret minn PS1141 u PC572 mill-fatt li huwa kien

liebes flokk abjad bil-kmien twal taħt flokk ieħor bil-kmiem qosra.

Fil-mument li dawn l-aġenti tal-Pulizija raw lill-persuna maskili

taħrab minn fuq il-post innutaw li huwa kien liebes flokk aħdar jew

camouflage bi flokk abjad bil-kmiem twal minn taħtu.

oħra meta l-appellant kien ġie mwaqqaf bil-vettura li kien qed isuq

ġie innutat li kien liebes flokk ta' kulur ieħor iżda li kien liebes ukoll

flokk abjad bil-kmiem twal minn taħtu.

Minbarra dan PS572 jgħid

li għaraf lill-appellant ukoll mill-istatura tiegħu.

Inoltre iż-żewġt

xiehda jgħidu li raw li fuq is-seat tal-passiġġier fil-vettura li kien

qiegħed isuq l-appellant kien hemm flokk ta' kulur aħdar jew

PS572 jgħid li kien l-istess flokk camouflage li huma

kienu rawh bih qabel.

Illi mix-xiehda tal-Aġenti tal-Pulizija, il-prova li l-appellant kien

qiegħed jikkommetti r-reati li bihom ġie mixli u li tagħhom ġie

misjub ħati mill-Qorti tal-Maġistrati hija bażata fuq il-fatt :

(a) tal-identifikazzjoni tal-appellant mill-ħwejjeġ li suppost kien

liebes u mill-istatura tiegħu meta dan telaq jiġri;

(b) li dan ir-raġel kien fl-għalqa viċin ta' fejn kien hemm bird caller;

(c) li fil-mument li kien qiegħed isuq kien liebes flokk differenti

minn dak li kienu rawh bih qabel, għalkemm kellu flokk abjad

bil-komma minn taħt;

(d) fil-vettura misjuqa mill-appellant, fuq is-seat tal-passiġġier

instab li kien hemm flokk aħdar jew camouflage li l-Pulizija

jgħidu li l-appellant kien liebes meta rawh bil-qegħda fuq ġebla

ħdejn il-bird caller.

Ix-xiehda l-aktar determinanti taż-żewġ Aġenti tal-Pulizija dwar

dak li suppost kien qiegħed jagħmel l-appellant fl-għalqa hija s-

segwenti.

PS1142 jgħid li

bdejt nisma Birdcaller fl'inhawi fejn ahna il pulizija waqafna ·u bdejna nimxu f'direzzjoni tal dan il-Birdcaller fejn meta gejna vicin ta dan il- birdcaller innutajt li kien go ghalqa fuq xi gebel, fejn f'daqqa wabda rajt persuna Maskili jinhassad u telaq jigri fejn jien u Pc 572 grejna warghajh fejn jien innutajt li kien liebes flokk ta kulur Ahdar b'komma qasira u minn taht kellu flokk abjad b'kmiem twal.

PC572 pero jgħid hekk : -

Jiġifieri il-persuna maskili li telqet tiġri, skont PC572 kienet tinsab

fl-għalqa ta' ma ġenb fejn kien hemm il-bird caller u mhux fl-istess

għalqa li kien hemm il-bird caller fiha.

PS1142 ma jagħtix dettalji fejn

ir-raġel liebes flokk aħdar kien jinsab meta dan telaq jiġri.

ma dak li xehed PC572 pero dan ir-raġel ma kienx qiegħed fl-istess

għalqa.

Fattur interessanti ħafna f'dan il-każ huwa li x-xiehda ta' PC240

taqbel ma dak li xehed l-appellant fis-sens li huwa fil-fatt ma kienx

qiegħed fl-istess għalqa.

Quddiem din il-Qorti l-appellant xehed u

wera' fuq il-pjanti fejn kien jinstab hu u fejn kien irriżulta li kien ħuh

meta ġew il-Pulizija.

Issa f'dan il-każ, għalkemm il-Pulizija kienu

konvinti li kien Neville Farrugia Degiorgio dak li kien telaq jiġri, l-

appellant jinnega li kien hu li telaq jiġri lil hemm.

Mill-banda l-oħra, PS1141 jgħid li Steven Farrugia Degiorgio, ħu l-

appellant "stqarr li kien hu li gera kif ukoll li r-renja u il- birdcaller kienu

tieghu" u dan waqt li l-appellant kien qiegħed jiġi mitkellem mill-

Baldacchino ma xehedx f'dawn il-proċeduri, din il-Qorti ma

għandhiex għaliex tiddubita li PC240 irrakkonta fedelment dak li

Steven Farrugia Degiorgio kien qallu fuq il-post.

Iżda kwalunkwe stqarrija

magħmula minn Steven Farrugia Degiorgio ma tagħmilx prova ħlief

kontra min jagħmilha u mhix ta' preġudizzju għal ebda persuna

oħra.

L-appellant jisħaq li huwa verament kien fl-għalqa ta' missieru iżda

ma kienx qiegħed fil-post fejn kienu marru l-Pulizija jagħmlu l-

ispezzjoni, iżda kien f'parti oħra f'għalqa differenti u li kienet il-

bogħod minn fejn huwa jixhed li kien ħuh Steven dakinhar u mnejn

għaddew il-Pulizija u raw lil ħuh Steven.

Illi mill-affidavits tal-Pulizija, l-anqas ma jirriżulta għall-liema

għalqa jew għelieqi dawn il-Pulizija kienu qegħdin jirreferu.

Jirriżulta li l-konfigurazzjoni tal-lok hija waħda fejn hemm diversi

għelieqi ħdejn xulxin.

Din il-Qorti, u l-Qorti tal-Maġistrati qabilha,

ma setgħetx tgħid b'mod ċert eżattament fejn u f'liema għalqa kien

jinsab l-appellant.

Din il-prova irriżultat lil din il-Qorti mid-

deposizzjoni tal-appellant u mhux mill-affidavits tal-Pulizija, u l-

prova li ressaq l-appellant turi li l-Pulizija kienet ferm il-bogħod

minn fejn kien qiegħed hu meta huma qalu li raw lil raġel jaħrab

jiġri.

L-identifikazzjoni tal-appellant ma kienetx saret mill-Pulizija b'mod

li torbot lill-appellant ma xi għalqa partikolari u dan peress li l-

Prosekuzzjoni ma resqitx prova dwar f'liema għalqa kien hemm il-

bird caller u f'liema għalqa kien jinsab dak ir-raġel li ħarab minn fuq

il-post.

L-unika ħaġa ċerta mix-xiehda tal-Pulizija hija li dan ir-raġel

(li l-Pulizija qalu li kien l-appellant, u li l-PS1141 qal li ħu l-appellant

stqarr miegħu li ma kienx l-appellant iżda kien hu, ċjoe Steven

Farrugia Degiorgio stess) kien f'għalqa oħra li ma kienetx dik li fiha kien

hemm il-bird caller.

L-appellant ma jiċħadx li huwa kien fl-għalqa ta' missieru.

Iżda l-

Prosekuzzjoni kienet obbligata li tipprova b'mod ċert, sure, li l-

appellant mhux biss kien qiegħed fl-għalqa; iżda wkoll li waqt li

kien qiegħed f'dik l-għalqa, kien hu li kien qiegħed jikkommetti r-

reati li bihom ġie mixli.

Il-fatt li l-appellant kien f'għalqa, li hu jgħid

li kienet ta' missieru, u li biswit dik l-għalqa kien hemm għalqa oħra

li fiha kien hemm bird caller mhix prova biżżejjed li turi biċ-ċert li l-

appellant kien qiegħed jagħmel l-attivita kriminuża imputata lilu.

Neville Farrugia Degiorgio verament setgħa wkoll kien qiegħed fl-għalqa

ta' missieru jeżerċita kaċċa illegali b'attrezzi illegali.

Iżda dan ried

jiġi pruvat mill-Prosekuzzjoni lil hinn minn kull dubju dettat mir-

raġuni u mhux biss fuq bażi ta' probabbilta, kbira kemm setgħet

Il-Prosekuzzjoni serħet il-każ tagħha fuq id-deskrizzjoni tal-Pulizija

dwar dak li kien liebes Neville Farrugia Degiorgio hekk kif huma rawħ fil-

vettura misjuqa minnu magħquda mad-deskrizzjoni li l-Pulizija

taw ta' x'kien liebes dak ir-raġel li huma raw jinħasad u jitlaq jiġri.

Id-denominazzjoni komuni bejniet dawn it-tnejn kienet flokk abjad

bil-kmiem minn taħt; iżda filwaqt li l-Pulizija jgħidu li fuq dan il-

flokk abjad l-appellant kien liebes flokk differenti minn dak li l-

Pulizija kienu raw lil dak ir-raġel li telaq jiġri fl-għalqa għax dak

kien flokk aħdar jew camouflage; mentri l-appellant fil-vettura

misjuqa minnu, kien liebes flokk ta' kulur ieħor.

Iżda l-Pulizija

xorta jagħmlu r-rabta bejn tal-appellant bħala dak ir-raġel li telaq

jiġri minn fuq il-post għax jgħidu li kien tal-istess statura kif ukoll li

l-appellant kien qiegħed iġorr flokk aħdar jew camouflage fuq is-seat

tal-passiġġier tal-vettura li kien qed isuq.

Iżda, l-Pulizija hawnhekk,

ma jirriżultawx li huma elevaw dan il-flokk mill-vettura tal-

Punt ieħor li sawwar dubju raġonevoli f'dal-każ kien il-fatt li

minkejja li l-Pulizija jixhdu li fis wara li waqfu lill-appellant ġie

jkellimhom ħuh Steven Farrugia Degiorgio, u li skont PC240 dan stqarr u

ammetta miegħu li kien hu, ċjoe Steven Farrugia Degiorgio li kien ħarab

minn fuq il-post u mhux ħuh l-appellant, ħadd mill-Pulizija ma

ddeskriva x'kien liebes dak il-ħin Steven Farrugia Degiorgio.

Din id-

deskrizzjoni kienet importanti ħafna għaliex kienet tneħħi s-sħab

tad-dubju kompletament u tagħlaq il-każ.

importanti għall-fini tal-konferma tal-identifikazzjoni ta' Neville

Farrugia Degiorgio b'mod univoku bħala dak ir-raġel li telaq jiġri minn fuq

il-post.

Din il-prova hija nieqsa u din il-Qorti, bħal Qorti tal-

Maġistrati qabilha, ma tafx jekk dakinhar Steven Farrugia Degiorgio kienx

ukoll liebes simili għal ħuh Neville.

Mid-dokumenti preżentati fl-

atti jirriżulta li l-aħwa Farrugia Degiorgio jixbħu lil xulxin ukoll.

Il-Pulizija xehdu wkoll

li fil-vettura misjuqa minn Neville

Farrugia Degiorgio kien hemm flokk camouflage jew aħdar li huma jgħidu

L-appellant ma jiċħadx li kellu flokk

aħdar fil-karozza, iżda jgħid li dan kien żgħir u ma kienx libsu.

Qorti hija ċerta li nstab flokk aħdar fil-vettura misjuqa mill-

Biss mhix ċerta jekk dan kienx l-istess flokk li kien liebes

dak ir-raġel li ħarab minn fuq il-post.

Iżda anke jekk, gratia

argomenti dan kien l-istess flokk, din il-Qorti mhix ċerta jekk dak il-

flokk kienx fuq il-persuna ta' Neville Farrugia Degiorgio jew ta' ħuh fil-

mument li l-Pulizija qalu li raw lil dak ir-raġel jitlaq jiġri.

Dwar dan il-flokk jirriżulta li kien hemm kontestazzjoni bejn il-

Ma jirriżultax li dan il-flokk ġie elevat mill-

Pulizija biex il-Qorti tkun tista' tikkonstata jekk dan il-flokk kienx

flokk kbir jew żgħir (kif jgħid l-appellant); u jekk kienx camouflage

(kif jgħid PC240) jew sempliċiment aħdar (kif jgħid PC240); jekk

kienx flokk jintlibes jew jekk kienx flokk li ma jintlibisx.

U għar-

raġunijiet imsemmija aktar il-fuq, ried ikun konfermat jekk kienx

liebes minn Neville Farrugia Degiorgio jew inkella jekk kienx ħuh Steven

li kien liebes dak il-flokk, ġaladarba fuq il-post jirriżulta li ma kienx

hemm l-appellant biss.

Issa f'dan il-kwadru probatorju, il-Qorti tal-Maġistrati riedet tkun

ċerta, lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, sure bl-Ingliż u fis-

sistema Legali Ingliż,4 li l-każ seħħ skont kif tkun qed tipprospetta

l-Prosekuzzjoni in bażi għall-provi li jitresqu quddiemha.

tal-probabbilta', kbira kemm setgħet kienet kbira li l-appellant kien

qiegħed fuq il-post jikkommetti r-reati de quo mhix biżżejjed biex il-

Qorti tal-Maġistrati setgħet tikkonludi li ssib ħtija fl-appellant ġja

Il-Qorti tal-Maġistrati setgħet issib ħtija fuq grad ta'

suffiċjenza probatorja lil hinn minn kull dubju dettat mir-raġuni, l-

ogħla livell ta' prova li l-Liġi teħtieġ fis-sistema Ġuridiku Malti

sabiex Qorti ta' ġustizzja kriminali tkun tista' ssib persuna akkużata

ħatja ta' reat.

Huwa livell li ma' jeħtieġx iċ-ċertezza assoluta, iżda li

huwa ogħla mill-bilanċ tal-probabbilitajiet.

Fil-każ Ingliż Majid,5

Lord Mallan stqarr hekk :

Ambrogio u Paul Sapiano jgħidu s-segwenti : -

Huwa biss meta jkun hemm id-dubju veru, bażat fuq ir-raġuni, fuq

is-sens komun u fuq il-buon sens, u fuq stħarriġ dettaljat u

b'attenzjoni, b'diliġenza u b'mod imparzjali tal-provi u l-

argumenti kollha li jkunu ġew imresqin mill-Prosekuzzjoni u mid-

Difiża li dak il-livell ta prova lil hinn minn kull dubju dettat mir-

raġuni jkun jista' jingħad li ma ntlaħaqx u li allura, bħala

konsegwenza, l-akkużat ikun irid jiġi dikjarat mhux ħati tal-akkużi

miġjuba kontrih.

Din il-Qorti tqis li fil-kwadru tal-provi diretti li kellha quddiemha

l-Qorti tal-Maġistrati, hemm dak id-dubju dettat mir-raġuni dwar

kemm fil-fatt verament kien l-appellant dak ir-raġel li l-Pulizija

rawh jikkommetti d-delitti de quo; u anke jekk l-appellant kien

qiegħed f'waħda mill-għelieqi li l-Pulizija baqgħu ma identifikawx

bi preċiżjoni, kemm fil-fatt huwa kien qiegħed jipparteċipa f'fatti li

jikkostitwixxi xi reat minn dak li ġie imputat lilu.

l-oħra

il-kwadru

tal-provi

indiretti,

ċirkostanzjali, li l-Prosekuzzjoni straħet fuqhom, ma jirriżultax li

din kienet univoka b'mod li ssawwar prova lil hinn minn kull dubju

dettat mir-raġuni.

Hija prova li tista' twassal għall-suffiċjenza

ta' probabbilta,

li pero mhix biżżejjed għall-

Prosekuzzjoni biex tqis il-każ tagħha pruvat, u biex Qorti ta'

Ġustizzja Kriminali tqisha biżżejjed li tintegra r-reati in disamina a

karigu tal-appellant.

Meta din il-Qorti tqis l-assjem tal-provi li ġew preżentati quddiem

il-Qorti tal-Maġistrati, tikkonkludi li dik il-Qorti ma setgħetx

legalment u raġonevolment tasal għall-konklużjoni li fuqha

ssawwar sentenza kundannatorja b'mod sikur u sodisfaċenti ossija

Deċide

Għaldaqstant il-Qorti qegħda tiddisponi minn dan l-appell billi, għall-

motivi premessi, tilqa l-appell, tħassar is-sentenza appellata, tiddikjara

lill-appellant mhux ħati tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu u

tilliberah minn kull ħtija, piena u konsegwenza.

Imħallef


Onor. Imħallef Consuelo Mallia Martin, LL.D., Dip Matr., (Can)

Qorti tal-Appell Kriminali

Illum, 3 ta' Dicembru 2019.

Rat l-akkuzi dedotti kontra l-appellant Joseph Castaldi, detentur tal-karta ta' l-identita'

numru 791289 (M), akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati (Malta):

Talli nhar il-5 ta' Frar, 2018 ghal habta tas-sitta neqsin ghaxar minuti fi Triq Isouard,

Ħaż-Zebbug (Malta), saq il-vettura bin-numru tar-registrazzjoni FAZ 473;

U b' nuqqas ta' hsieb u bi traskuragni jew b' nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni

jew b' nuqqas ta' tharis tar-regolamneti tat-traffiku, hbatt ma' vettura numru

DCC 891 u nvolontarjament ikkagunajt hsarat ghad-dannu ta' Charmaine Berger;

U meta kont involut f' incident tat-traffiku ma vettura numru DCC 891 inqast li

tieqaf, meta kien mehtieg inqast li taghti l-partikolaritajiet tieghek u d-dettalji tal-

vettura li kont qed issuq kif mitlub bil-ligi u jew inqast li tirraporta l-imsemmi

incident lill-Pulizija jew Gwardjan Lokali.

Il-Qorti ntalbet sabiex f' kaz ta' htija tiskwalifika lill-imputat mill-licenzja kollha tieghu

tas-sewqan.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tal-27 ta' Mejju, 2018, fejn il-Qorti wara li

rat l-Artikolu 328 (d) tal-Kodici Kriminali [Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta], rigward l-ewwel

akkuza, u r-Reolament 67 (1) tal-L.S 65.11, rigward it-tieni akkuza, sabet lill imputat hati

tal-ewwel akkuza filwaqt li illiberathu mit-tieni akkuza.

Ghar-rigward tal-piena, din il-

Qorti qieset ic-cirkostanzi kollha tal-kaz, u ddecidiet li tapplika l-Artikolu 22 tal-Att

dwar il-Probation [Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta] u tillibera lill-istess imputat bla hsara

ghall-kondizzjoni li ma jaghmel ebda reat iehor ghall-perjodu ta' gimgha mid-data ta'

din is-sentenza.

Rat ir-rikors tal-appellanti Joseph Castaldi minnu pprezentat fid-11 ta' Gunju, 2018, fejn

talab lil din il-Qorti sabiex fil-waqt li tikkonferma s-sentenza appellata in kwantu ma

sabitux hati tat-tieni akkuża, tirrevokaha ghal bqija u konsegwentament tillibera lill-

appellant mill-akkuzi kollha migjuba fil-konfront tieghu u teħilsu minn kull ħtija u

Rat l-aggravji tal-appellanti u cioe':-

Illi l-aggravji mresqa mill-appellant huma ċari u manifesti u jikkonsistu fis-segwenti:

In-nullita` tas-sentenza in linea mall-Artiklu 382 tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta`

Malta għaliex ir-rekwiżiti tal-imsemmi artiklu 382 ma` ġewx osservati, fis-sens li l-

artiklu jesiġi li fis-sentenza tagħha l-Qorti għandha tosserva l-fatti li a bażi tagħhom l-

akkużat ikun instab ħati.

F'dan is-sens l-akkużat ma ingħatatlu l-ebda sentenza bil-

miktub li fuqha seta` jappella imma biss kopja legali tal-verbal u l-komparixxi.

verbal u l-anqas fil-komparixxi hawn annessi ma hemm ir-raġunijiet għaliex il-Qorti tal-

Maġistrati sabet lill-imputat ħati.

Il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) ikkundannat lill-

imputat għall-ebda bażi ta` fatt in partikolari;

Illi umilment jigi sottomess li l-provi mressqa mill-Prosekuzzjoni kienu jaqghu

ferm il-boghod mill-grad rikjest mill-ligi ghas-sejbien ta' htija u f'dan is-sens is-sentenza

appellata hija unsafe u unsatisfactory.

Fuq il-bażi tal-fatti quddiem l-ewwel Qorti, l-

appellant kellu jiġi liberat minn kull akkuża għaliex huwa verament ma ħabatx fil-

vettura tal-parte civile u ta` dan hemm martu xhud.

Wieħed kien jistenna dak li

pproponiet il-prosekuzzjoni u d-difiża u cioe` li jkun hemm konfront bejn ix-xhud

Josephine Castaldi Van Colen (mart l-akkużat) u l-parte civile u dan għas-sempliċi raġuni li

f'kwistjoni daqshekk

sempliċi hemm verżjoni

tal-fatti mogħtija minnhom

Rat ir-rikors al-appell tal-appellant Joseph Castaldi prezentat fir-registru tadin il-Qorti

nhar il-11 ta' Gunju 2019 fejn

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar l-aggravju tan-nulilta tas-sentenza.

Rat dak li gie verbalizzat sediuta stante 26 ta' Settembru, 2019 fejn il-qorti ordnat li

Rat ix-xhieda moghitja mid-Diretur tal Qorti Kriminali u cioe' ta' Eunice Khalil Rummolino

moghtija nhar il-15 ta' Ottubru, 2019.

Eunice Khalil Rummolino xhedet u konfermat li l-avukat tal-appellant kien mar ikelllimha u

infurmaha li kien tkellem mad-deputata tal Magistrat Dr Yana Grushenko Bartolo Wilson u

talabha taghtih sentenza moghtija mill-Qorti.

Id-deputata kient infurmata li kienet

ghadha ma ittajpjatx din-is-sentenza u ghalhekk ghadhietlu kopja tal-verbal fejn qaltlu

li kien hemm imnizzel dak kollox li ghandu bzonn biex jipprepara l-appell tieghu.

ukoll li jekk mhux sejjer zball id-Deputata qaltilha li l-Magistrat ma kienitx hemm u

ghalhekk ma sestghetx tiffirma s-sentenza.

Mistoqsija x'ghamlet qalet li cemplet lid-Deputata u din qaltilha li kienet ghaddiet kopja

tal-komparixxi flimkien tal-verbal tas-seduta ta' meta inghatat is-sentenza lill-avukat

Mistoqsija meta kien dan tghid li ma tiftakarx pero' tikkonferma li l-

appellant ma inghatax kopja tas-sentnza biex jintavola appell minnha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzjoni fuq ordni tal-

Semghet lill-partijiet fis-seduta tat-12 ta' Novembru 2019 jirremettu ruhhom ghall-atti

processwali u dan sabiex il-Qorti tghaddi biex taghti sentenza fuq in-nullita' o meno

Ikkunsidrat,

Il-Qorti ezaminat l-atti tal-kawza u jirrizulta li fis-27 ta' Mejju 2019 allegatament l-

ewwel Qorti ghaddiet biex taghti sentenza fil-konfront tal-appellant skond il-verbal ta'

dak il-jum (fol.

inghataw lill-appellant mill-proekuzzjoni u lanqas ma hemm indikat l-artikoli tal-ligi a

bazi ta' liema nstab hati ghalkemm hemm pronunzjament mill-Qorti dwar dak li sabet

lill-appellant hati u ta' dak li lliberatu minnha.

Wara li l-appellant talab is-sospensjoni ghal din l-allegata sentenza huwa iffirma s-

sospensjoni tal-eskuzzjoi tas-sentenza ghal fini ta' l-appell (fol.

21) pero' din il-formula

m' ghandhiex data ghalkemm fiha l-firma tal-appellant.

Jirrizulta pero b'mod stramb u inspjegabbli li a fol.

presumilment b'refernza ghall-kawza odjerna li ukoll ma fihjiex firma pero' tirreferi

ghall-incident mertu tal-kawza fejn din id-darba hemm indikat x'kienu l-akkuzi, hemm

l-artikoli tal-ligi pero' ma hemmx data u ghalhekk qatt tista' tigi kunsidrata bhal res

Illi mhemmx dubbju li s-sentenza li inghatat dak inhar tas-sentenza hija dik rapportata

fil-verbal tas-27 ta' Mejju, 2019 meta effettivament u allegatament inghatat is-sentenza u

mhux ix-xahar ta' Gunju kif hemm fis-sntenza dattilografata a fol.

jinsab a fol 17 ma jistax jitqies bhala sentenza ai fini ta' dan l-appell ghaliex ma hemmx

referenza ghall-atti tal-kaz u cioe' ghall-akkuzi u lanqas ma hemm referenza ghall-

Hemm biss riassunt tax-xhieda li xehdu u l-conditonal

discharge li inghatat fir-rigward tat-tieni akkuza li minn qari ta' dak raportat ma

jirrizultax x'kienet din it-tieni akkuza.

Il-qorti, meta tagħti s-sentenza kontra l-imputat,

għandha tgħid il-fatti li tagħhom dan ikun ġie misjub ħati, tagħti l-piena u ssemmi l-

artikolu tal-Kodici Kriminali jew ta' kull liġi oħra li tkun tikkontempla r-reat u dan

skond l-artikolu 382 tal-Kap 9 tal-Ligijeit ta' Malta.

Illi skond ix-xhieda ta' Eunice Grech Rummolino jirrizulta bic-car ukoll li meta l-appellant

intavola l-appell tieghu huwa ma kienx ghadu inghata kopja tas-sentenza minkejja li

din kienet inghatat u t-terminu tal-appell kien ser jiskadi.

Ikkunsidrat ulterjoment,

Illi din il-Qorti taghmel refernza ghal sentenza moghtija minn din il-Qorti diversament

preseduta fl-imijiet il-Pulizija vs Peter Pace Seychell fejn il-fatti tal-kaz kienu kon simili fis-

sens li li dik il-Qorti osservat illi s-sentenza appellata iggib id-data tal-10 ta' Dicembru,

1 Deciz mill-Qorti tal-Appellli Kriminali nhar it-30 ta' Novembru 2017.

2016 meta l-atti jindikaw illi f'dik id-data l-atti kienu ilhom konkluzi sa mill-10 ta'

Dicembru 2015 u f'dik il-kawza fejn kien hemm data hazina fis-sentenza l-Qorti

ghaddiet biex tilqa' l-aggravju ta' nullita u annullat is-sentenza moghtija.

Illi a bazi ta' dan l insenjament din il-Qorti ser ikollha tiddikjara din is-sentenza ukoll

nulla u bla effett stante li hija karenti minn dettall indispensabbli ghall-validita' taghha

u ghalhekk ser tghaddi biex tiddeciedi l-kawza mill-gdid;

Tajjeb li jkun senjalat in rigward illi meta s-sentenza tkun dikjarata nulla u l-Qorti tal-

Appell tisma' u tiddeciedi l-kaz mill-gdid skond l-artikolu 428(3) Kap 9, l-aggravji tal-

appell jitqiesu bhala sottomissjonijiet – Ara Il-Pulizija vs Dr. Alfred Khalil 2– App

Ghalhekk din il-Qorti qieghda tilqa' l-ewwel aggravju tal-appellant, tannulla is-

sentenza tal-Qorti tal-Magistrati u tordna li kopja ta' din is-sentenza prelimianri tigi

notifikata lill-ewwel Qorti li tat is-sentenza li giet appellata ghal kull interess li jista'

jkollha bil-ghan li d-deputat registratur ta' dik il-Qorti tkun attenta meta tigi biex

tipproduci kopji ta' sentenza tal-qorti u tiddiferixxi l-kawza ghal nhar it-12 ta'

Dicembru 2019 sabiex isiru sottomissjonijiet fuq l-kaz.

2 Deciz mill-Qorti tal-Appellli Kriminali nhar l-10 ta' Settembru, 2007