Ċitazz.

FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI IMĦALLEF ONOR.

JOSEPH R. VASSALLO MICALLEF LL.D. ILLUM it-Tlieta, 1 ta' Diċembru, 2015

Elizabeth TUCKER vs BANK OF VALLETTA p.l.c., Valletta Fund Management Ltd., iċ- Chairman tal-Borża ta' Malta, HSBC Bank Malta p.l.c.; u b'degriet tad- 29 ta' Jannar, 2015, issejħu fil-kawża Michael Zammit Meli u Margaret Serracino Inglott

Il-Qorti: Din hija deċiżjoni fuq talba magħmula mill-imsejħin fil-kawża Michael Zammit Meli u Margaret Serracino Inglott, aħwa Zammit Meli u ħut l-attriċi, b'rikors tagħhom tal-14 ta' Ottubru, 20141, sabiex, għar-raġunijiet hemm minnhom imfissra, jitħallew ineħħu l-kontumaċja tagħhom li seħħet wara li, għalkemm laqgħu n-notifika tal-atti tar-Rikors Maħluf u tal-Avviż tas-Smigħ, naqsu li jressqu Tweġiba Maħlufa fiż-żmien li tagħtihom il-liġi;

1 Paġġ.

355 – 7 tal-proċess

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

Rat illi għal din it-talba l-attriċi wieġbet bi Tweġiba mressqa minnha fl-20 ta' Ottubru, 20152, li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra saħqet li l- Qorti ma jmisshiex tilqa' t-talba tal-imsejħin fil-kawża;

Rat l-atti kollha rilevanti tal-kawża;

Rat id-degriet tagħha tal-15 ta' Ottubru, 2015, li bih ħalliet il-kawża għal- lum għad-deċiżjoni dwar l-episodju tal-kontumaċja tal-imsejħin fil-kawża;

Ikkunsidrat: Illi dan huwa każ fejn parti msejħa fil-kawża naqset li tressaq Tweġiba Maħlufa fiż-żmien mogħti lilha mil-liġi, wara li kienet laqgħet in-notifika tal-atti tar-Rikors Maħluf u kif ukoll tal-Avviż tas-Smigħ.

Is-sejħa fil- kawża kienet saret wara li l-attriċi, madwar disa' snin wara li kienet fetħet il-kawża bil-proċediment ordinarju, talbet li ħutha jissejħu fil-kawża u liema talba din il-Qorti kienet laqgħet b'degriet mogħti minnha waqt is- smigħ tad-29 ta' Jannar, 2015.

Wara li nbeda l-proċess tan-notifika tal- imsemmija msejħin fil-kawża, li waslet sal-proċedura bil-mezz tal- pubblikazzjoni u tal-affissjoni, l-istess imsejħin dehru quddiem il-Qorti waqt is-smigħ tat-30 ta' Ġunju, 20153, u, wara mistoqsija magħmula mill- Qorti, iddikjaraw li ma kinux qabbdu avukat biex jidher għalihom u għażlu li ma jressqux Tweġiba Maħlufa minkejja li laqgħu n-notifika tal- atti tal-kawża.

Minħabba f'hekk, iż-żewġ imsejħin fil-kawża issa qegħdin jitolbu li jitħallew iressqu l-kontestazzjoni tagħhom u jneħħu l-istat ta' kontumaċja li waqgħu fih;

Illi għal din it-talba l-attriċi laqgħet bil-qawwa u, wara li semmiet sensiela ta' ċirkostanzi, tisħaq li l-kontumaċja taż-żewġ imsejħin fil-kawża hija waħda miġjuba b'idejhom minħabba t-traskuraġni tagħhom u għalhekk mhijiex ġustifikabbli;

Illi l-Qorti tagħraf li l-effetti tal-kontumaċja fuq il-parti mħarrka jew li tkun imsejħa f'kawża jiddependu mill-atteġġament li dik l-istess parti tkun ħadet hekk kif tilqa' għandha l-atti ta' kawża li tkun tressqet kontriha.

Dawn l-effetti llum il-ġurnata huma magħrufa u ġeneralment kull qorti timxi fuqhom;

2 Paġ.

365 tal-proċess 3 Ara verbal f'paġ.

353 tal-proċess

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

Illi, kif ġie deċiż minn dawn il-Qrati għadd ta' drabi, il-kontumaċja m'għandhiex titqies bħala stqarrija jew ammissjoni min-naħa tal-imħarrek għal dak li jkun qiegħed jintalab jew jiġi allegat kontrih mill-parti attriċi: għall-kuntrarju, il-kontumaċja tqieset bħala kontestazzjoni4, u l-bdil li sar fil-ligi procedurali fl-artikolu 158 bl-Att XXIV tal-1995 jidher li jtenni din il- fehma.

Min-naħa l-ohra, l-istitut tal-kontumaċja huwa msejjes fuq il- presuppost li l-imħarrek, bin-nuqqas tiegħu li jwieġeb għax-xilja u t-talba tal-parti attriċi, ikun wera dispett lejn is-sejħa tal-Qorti biex jidher quddiemha, liema dispett il-liġi tħares lejh bħala għemil li jistħoqqlu sanzjoni – dik li ma jkunx jista' jindaħal fit-tressiq ta' provi – għaliex meqjusa bħala element ta' disordni soċjali5;

Illi fuq ix-xaqliba l-oħra, u minħabba l-effett irriversibbli li l-kontumaċja ġġib magħha, il-Qrati tagħna ddeċidew li r-rigorosita' tal-proċedura għandha tiġi applikata u mfissra b'mod restrittiv fis-sens li fejn il-Qorti tkun soddisfatta li ma kien hemm l-ebda nuqqas volut min-naħa tal- persuna mħarrka li jista' jammonta għal ħtija, ma għandu jkun hemm l- ebda diffikulta' li l-kontumaċja titqies ġustifikata6.

B'żieda ma' dan, ma jridx jintesa li l-ġustifikazzjoni tal-kontumaċja hija fiha nnifisha eċċezzjoni għar-regola li l-parti mħarrka trid twieġeb għall-azzjoni mressqa kontriha fiż-żmien li trid il-liġi u li dik l-eċċezzjoni m'għandhiex tieħu post dik ir- regola;

Illi sa minn dejjem, il-Qrati tagħna qiesu li jagħmlu differenza bejn il- kontumaċja ta' tort u dik ġustifikabbli.

Huma ssoktaw b'din il-linja wkoll sa dawn l-aħħar żminijiet u għarfu jiddistingwu bejn il-konvenut li juri disinteress assolut u l-ieħor li juri kull fehma li jikkontesta l-kawża u li ma laħaqx għamel dan għal raġuni li ma kienx jaħti għaliha7;

Illi l-prinċipji li jirregolaw jekk il-kontumaċja hijiex bi ħtija jew le, ġew għadd ta' drabi mfissra u elenkati8.

Il-prinċipji huma li: (a) il-kontumaċja mhix ġustifikata jekk kienet volontarja; (b) jew jekk kienet kolpuża9; (ċ) li jeħtieg li biex tkun ġustifikata tiġi murija raġuni ġusta għas-sudisfazzjon tal-Qorti; (d) liema raġuni ġusta trid tissarraf f'impediment leġittimu; (e) li tali impediment irid ikun indipendenti mir-rieda tal-persuna kontumaċi; minbarra dan, (f) sabiex żball ikun meqjus bħala impediment leġittimu, irid ikun żball invinċibbli b'mod li (ġ) l-impediment leġittimu li jżomm lill- parti milli tressaq id-difiża tagħha irid ikun dik li bnadi oħra ssejħet bħala

Ċiv. : 6.11.1959 fil-kawża fl-ismijiet Ġerada vs Blackman (Kollez.

Kumm.: 21.5.1993 fil-kawża fl-ismijiet Vella pro et noe vs Ellul Bonici (Kollez.

Vol: LXXVII.ii.170) 6 P.A. 4.7.1991 fil-kawża fl-ismijiet Vella pro et noe vs Nwankwo (Kollez.

Vol: LXXV.iii.729) 7 P.A.: 9.12.1993 fil-kawża fl-ismijiet G. Ellis vs A. Montoneri Lanfranco (Kollez.

Vol: LXXVII.iii.195) 8 Ara, per eżempju, App.

Ċiv.

13.7.2001 fil-kawża fl-ismijiet Vivian Rodenas vs Carmelo Rodenas 9 Ara App.

Inf.: 3.5.1943 fil-kawża fl-ismijiet Merċieca vs Joslin (Kollez.

Vol: XXXI.i.738) u App.

Inf. : 29.11.1958 fil-kawża fl- ismijiet Ċilia vs Agius k/a Zahra (Kollez.

Vol: XLII.i.811) u l-kawżi hemm imsemmija

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

una necessita' impellente di chiamata ad altri doveri imprescindibili; u (ħ) li l-impossibilita' li l-imħarrek jikkontesta t-talba jew li jidher għas- subizzjoni trid tkun gravi u fiżika, u eċċezzjonalment biss, waħda morali10;

Illi dwar x'iwassal lill-kontumaċja biex titqies bħala waħda kolpuża, din il- Qorti tagħmel riferenza għal dak li qalet il-Qorti tal-Appell f'sentenza tagħha tas-7 ta' Marzu, 1994, fil-kawża fl-ismijiet Joseph Riyahi vs Onorevoli Raymond Farrell et11, fejn ingħad li "il-kolpa tikkonsisti fl- omissjoni tal-konvenut li, in konformita' mad-doveri imposti mil-liġi, jonqos li jagħmel l-arranġamenti neċessarji, fid-dar u fil-post tax-xogħol, biex jaslu għandu l-ittri reġistrati li jaslulu, jew meta jagħmel dawk l- arranġamenti imbagħad jonqos li jsir jaf b'dak li suppost ikun jaf. . . .

Il- każijiet fejn ikun hemm nuqqasijiet pruvati tat-terzi persuni li jircievu l-atti bil-posta, jitolbu konsiderazzjoni oħra, u li jridu jiġu risoluti skond il- konkretezza ta' kull każ".

F'dik l-imsemmija sentenza l-Qorti kienet tenniet b'enfasi li l-liġi, fl-artikolu 187 tal-Kap 12, tqiegħed dmir fuq iċ- ċittadini kollha li jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tagħha li jaraw u jassikuraw li joqogħdu dawk jikkonsenjawlhom l-ittri li jirċievu jew imqar li jgħarrfuhom bil-wasla tagħhom.

Dwar dan jidher li l-Qorti tal-Appell dehrilha li kien wasal il- waqt li ttenni din il-linja ta' ħsieb fil-qies dwar jekk persuna hijiex kontumaċi bi ħtija jew le12;

jgħixu magħhom

il-persuni kollha

Illi bħala fatti li joħorġu mill-atti tal-kawża safejn rilevanti għal dan l- episodju, joħroġ li l-kawża ilha li nfetħet minn Settembru tal-2005 mill- attriċi kontra bosta istituzzjonijiet bankarji jew finanzjarji f'Malta dwar il- likwidazzjoni tal-wirt ta' ommha.

L-imsejjaħ fil-kawża kien ittella' jixhed fuq talba tal-attriċi oħtu b'taħrika fit-13 ta' Mejju, 200813;

Illi din il-kawża hija karatteriżżata minn sensiela ta' bidliet ta' avukati li jidhru għall-attriċi, bosta minnhom mogħtijin lilha bħala avukati tal- Għajnuna Legali taħt l-artikolu 89(2) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

It- talba għas-sejħa fil-kawża min-naħa tal-attriċi saret mill-avukat difensur l- aħħar maħtur, b'rikors imressaq minnha f'Ottubru tal-2014;

Illi wara li l-Qorti laqgħet it-talba (li l-ebda waħda mill-partijiet imħarrkin ma opponiet għaliha14) ordnat li l-attriċi tieħu ħsieb li tinnotifika liż-żewġ

10 Ara, per eżempju, App.

Ċiv.: 12.12.1975 fil-kawża fl-ismijiet Paul Castaldi vs Direttur tax-Xogħlijiet Pubbliċi (mhix pubblikata); u P.A.: 27.2.1995 fil-kawża fl-ismijiet Mifsud Parascandalo Palmier Delre noe vs Borg Bonaci (Kollez.

Ċiv.

28.1.2005 fil-kawża fl-ismijiet Noel Bugeja Blanshard et vs Middlesea Valletta Life Assurance Co. Ltd.

13 Paġġ.

255 sa 265 tal-proċess 14 Għall-kuntrarju, wieħed mill-Banek imħarrka – Bank of Valletta p.l.c. – kien saħansitra eċċepixxa n-nuqqas ta' integrita' tal- ġudizzju fl-ewwel eċċezzjoni preliminari tiegħu (ara paġ.

35 tal-proċess)

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

imsejħin fil-kawża.

Minħabba li n-notifika ma saritx minkejja aktar minn tentattiv wieħed, fit-30 ta' April, 2015, din il-Qorti ordnat li n-notifika ssir bil-meżż tal-pubblikazzjoni u tal-affissjoni skond l-artikolu 187(3) tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi n-notifika bl-affissjoni saret fl-indirizz ta' kul wieħed u waħda mill- imsejħin fil-kawża fil-11 ta' Mejju, 2015 u fit-13 ta' Mejju, 201515, rispettivament.

L-avviż fil-Gażżetta tal-Gvern deher fil-ħarġa tad-29 ta' Mejju, 201516;

Illi fit-30 ta' Ġunju, 2015, l-imsejħin fil-kawża dehru quddiem il-Qorti meta sejħet il-kawża.

Fuq mistoqsija li għamlitilhom il-Qorti, qalu li ma kinux qabbdu avukat u ma kinux ressqu Tweġiba Maħlufa sa dakinhar;

Illi l-imsejħin fil-kawża ressqu r-rikors tagħhom fl-14 ta' Ottubru, 2015, jiġifieri ħames (5) xhur wara li laqgħu n-notifika tal-atti tal-kawża;

Illi l-imsejħin fil-kawża jsemmu aktar minn raġuni waħda biex juru li l- kontumaċja tagħhom ma hix waħda kolpuża.

Fl-ewwel lok, huma jgħidu li l-atti li laqgħu ħasbuhom taħrika biex jitilgħu jixhdu, kemm hu hekk, l- imsejjaħ fil-kawża jsemmi li, xi snin ilu, kien diġa' ta x-xhieda tiegħu quddiem il-Qorti f'din l-istess kawża, u ħasbu li dawk il-karti li laqgħu kienu sejħa mill-ġdid biex jagħtu x-xhieda tagħhom.

Fit-tieni lok, l- imsejħa fil-kawża ssemmi kundizzjonijiet mediċi jew ta' saħħitha bħala raġuni għaliex ma kienx moħħha f'li tfittex tkellem avukat.

L-imsejjaħ fil- kawża wkoll isemmi "għadd ta' kundizzjonijiet mediċi" bla ma jgħid x'inhuma jew, imqar, bħalma għamlet oħtu, li jressaq ċertifikati mediċi li jsemmu x'inhuma.

Fit-tielet lok, jilmintaw mill-fatt li meta l-marixxall wettaq l-affissjoni, naqas li jwissihom biex imorru jkellmu avukat.

Fir- raba' lok, isemmu li l-attriċi kelmithom biex tgħidilhom jitilgħu għall-kawża (li huma jistqarru li kienu jafu biha) u minħabba f'hekk tfixklu u ma setgħux jobsru li issa kienu saru partijiet fil-kawża madwar għaxar snin wara li kienet infetħet;

Illi l-Qorti tqis li għalkemm l-imsejħin fil-kawża ġabu 'l quddiem bosta raġunijiet għall-qagħda li llum jinsabu fiha f'din il-kawża, ma jistax jingħad li ngħatatilha xi raġuni tajba biex issib li dak l-istat ta' kontumaċja huwa tabilħaqq wieħed ġustifikabbli.

Il-Qorti tibda biex tgħid li, minkejja t-tifsir li l-istess imsejħin jittantaw iressqu għal x'fehmu li kien posthom fil- kawża bħala xiehda, minn dan kollu ma wrew xejn meta, fuq mistoqsija ċara li hija stess għamlitilhom u fi kliem li jifhmu, kienu wrewha li ma

15 Paġ.

346 tergo tal-proċess 16 Paġ.

347 tal-proċess

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

kinux qabbdu avukat biex jidher għalihom (ħaġa li ma kenitx tkun ammissibbli li kieku kienu ssejħu biss bħala xhieda) u lanqas ressqu t- Tweġiba maħlufa sa dakinhar;

Illi, fuq kollox, il-mod kif ma ngħatax każ tal-avviż ċar li jkun hemm fuq il- parti ta' fuqnett tar-Rikors Maħluf ma jirrifletti xejn tajjeb fuq l- atteġġament tal-imsejħin fil-kawża.

Il-Qorti tqis li, jekk wieħed jaqra sewwa x'ikun hemm f'Avviż bħal dak (u dan jissemma f'żewġt ilsna, kemm bil-Malti u kemm bl-Ingliż) wieħed ma jistax ma jaqrax li jintuża l- kliem "mal-preżentata tar-risposta tiegħek fiż-żmien stipulat mil-liġi".

Dan l-avviż jgħodd għal kulħadd u f'kull każ fejn kawża titressaq bil-proċedura ordinarja.

Minbarra dan, ma setgħux ma jintebħux ukoll li fir-ras ta' dak l-att ġudizzjarju kien hemm l-avviż li jwissihom li kellhom għoxrin (20) jum minn dakinhar tan-notifika biex iressqu l-kontestazzjoni għall-azzjoni li bdew kontrihom l-atturi.

Bniedem li ma huwiex midħla tal-atti ġudizzjarji jkun għaqli jekk ifittex isib avukat ħalli jmexxih; bniedem li huwa midħla ta' atti tal-Qorti u lanqas isemmi xejn lill-avukat tiegħu, ikun qed jixhed sura għolja ta' traskuraġni li ma jistħoqqilhiex l-ebda mogħdrija;

Illi għal dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet mediċi u l-problemi l-oħrajn imsemmija mill-imsejħa fil-kawża, il-Qorti tqis li dawn ma jikkwalifikawx bħala raġunijiet li jiġġustifikaw li n-notifika tal-atti ta' kawża ma tingħatax il-prijorita' li jixirqilha meta mqabbla mal-imsemmija pressjonijiet u problemi.

Huwa minnu li qagħda medika li tqarreb lejn stat ta' mard fiżiku jew mentali, taf tkun raġuni tajba biex il-kontumaċja titqies ġustifikabbli17, imma min-naħa l-oħra, jkun irid jintwera li tali qagħda kienet iġġib lill-persuna konċernata f'impossibilita' li tieħu ħsieb ħwejjiġha fil-waqt xieraq tagħhom.

F'dan il-każ, l-imsejħa fil-kawża ma sabet l- ebda tfixkil biex xahar u nofs wara li laqgħet in-notifika, tidher minn rajha quddiem il-Qorti u tiddikjara li ma kenitx qabbdet avukat u li ma kenitx ikkontestat il-kawża, bla ma fl-ebda waqt ma fissret lill-Qorti l-qagħda medika tagħha.

Ta' min jirrileva li ċ-ċertifikat mediku maħruġ dwar il- qagħda fiżika tal-imsejħa fil-kawża jġib id-data ta' dakinhar li tressaq ir- rikors għat-tisfija tal-kontumaċja, u lanqas biss huwa maħluf;

Illi b'żieda ma' dak li ssemma aktar qabel, il-Qorti tgħid li l-ħarsien u t- tħaddim kif jixraq tar-regoli tal-proċedura f'kawża ma jistgħux ikunu, minnhom infushom, raġuni ta' ksur ta' jedd ta' smigħ xieraq, għaliex huwa mistenni li jgħoddu għal kulħadd l-istess u jfissru kif il-proċediment ta' kawża jitmexxa b'ordni u b'mod sistematiku.

Minbarra dan, ladarba l-

17 P.A. RCP 31.5.2000 fil-kawża fl-ismijiet Perit Edwin Bugeja Blanshard pro et noe vs Joseph Zammit Meli (mhix pubblikata)

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

kontumaċja titqies bħala kontestazzjoni u bħala tħollija fid-dehen u l- ħaqq tal-Qorti, qajla jista' jingħad li l-istess istitut huwa maħsub biex jgħin lil xi parti milli tieħu vantaġġ fuq xi parti oħra fil-kawża: jekk xejn, f'bosta każijiet, l-istat ta' kontumaċja ta' xi waħda mill-partijiet imħarrkin aktar jitfa' piż fuq il-Qorti biex tgħarbel sewwa u b'reqqa dak li l-parti attriċi tkun ressqet quddiemha.

Minbarra dan, il-liġi tal-proċedura nnifisha tagħti rimedji biex il-parti li tkun waqgħet kontumaċi xorta waħda tista' tressaq is-sottomissjonijiet tagħha fil-waqt xieraq;

Illi fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet il-Qorti ssib li taqbel mal- argumenti tal-attriċi u sejra tiċħad it-talba ta' l-imsejħin fil-kawża aħwa Zammit Meli biex jitħallew isaffu l-kontumaċja tagħhom u dan għaliex ma ġabux raġunijiet tajba li juru li dak li ġara kien lil hinn mis-setgħa u l-kontroll tagħhom u li jwasslu lil din il-Qorti tilqa' t-talba tagħhom biex tneħħi l-istat ta' kontumaċja li waqgħu fiha;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti tiddeċiedi billi:

Tiċħad it-talba magħmula mill-imsejħin fil-kawża Michael Zammit Meli u Margaret Serracino Inglott bir-rikors tagħhom tal-14 ta' Ottubru, 2015, biex jitħallew jikkontestaw il-kawża u jneħħu l-kontumaċja tagħhom; u Tordna li s-smigħ tal-kawża jitkompla, b'riżerva lill-istess imsejħin fil- kawża li jressqu dawk is-sottomissjonijiet li l-liġi tippermettilhom jagħmlu fil-waqt xieraq tal-kawża u mingħajr ħsara għal kull rimedju ieħor mogħti lilhom mil-liġi.

Moqrija Farrugia Nicholls. Joseph R. Spiteri Delmar LL.D., Imħallef 1 ta' Diċembru, 2015

Carmen Vella Smith Deputat Registratur 1 ta' Diċembru, 2015

1 ta' Diċembru, 2015

Ċitazz.

1 ta' Diċembru, 2015


Qorti tal-Appell Kriminali

Il-Pulizja

Illum 1 ta' Dicembru, 2016

Rat l-akkuzi dedotti kontra l-appellant Montebello Previ detentur tal-karta tal-

identita Fedele bin-numru 3781 M, akkuzat quddiem il-Qorti tal-Magistrati

(Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali talli:

Minn Ottubru 2014 sa Dicembru 2014, fil-Gzejjer Maltin:

Diversi maghmulin minnu, ukoll jekk fi zminijiet differenti, kisru l-

istess disposizzjoni tal-ligi u gew maghmula b' rizoluzzjoni wahda,

dawn l-atti jitqiesu bhala reat wiehed imsejjah reat kontinwat;

Naqas milli jaghti lil Carol Previ, is-somma, iffissata min dik il-Qorti

jew stipulata fil-kuntratt bhala manteniment ghal uliedu fi zmien

hmistax-il jum minn dak il-jum li fih, skond l-ordni jew dak il-

kuntratt kellha tithallas is-somma.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura

Kriminali, tal-25 ta' Mejju, 2016, fejn il-Qorti wara li rat l-Artikoli 18 u 338

(z) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Din il-Qorti sabet lill-imsemmi imputat hati tal-akkuzi kif dedotti mill-

Prosekuzzjoni u ikkundannatu ghal xahar prigunerija.

Il-Qorti fissret fi kliem car, il-portata ta' din is-sentenza lill-imputat.

Rat ir-rikors tal-appell tal-appellant Montebello Previ, pprezentat fir-registru ta'

din il-Qorti fl-4 ta' Mejju, 2016, fejn talab lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha

tiddikjara nulla s-sentenza tal-Ewwel Onor. Qorti u b' hekk tirrevoka,

thassar, tvarja u tirriforma s-sentenza tal-Ewwel Onor. Qorti u dana

minhabba n-nullita tan-notifika kif fuq indikat.

Subordinament fil-kaz ta'

sejbien ta' htija, tirriformaha u tvarjaha ghal dik li hija l-piena nflitta billi

taghti piena aktar xierqa u gusta ghac-cirkostanzi.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

ordni tal-Qorti.

Rat illi l-aggravji tal-appellant Montebello Previ huma cari u manifesti u

jikkonsisti fis-segwenti:

Illi fir-rigward l-ewwel aggravju relattiva ghan-nullita' tan-notifika r-

rikorrenti umilment jissottometti li dak li gie esebit quddiem l-Ewwel Onor.

Qorti ai finijiet ta' notifika huwa estratt minn pubblikazzjoni li fiha ma

hemmx indikat liema huma l-akkuzi dedotti fil-konfront tar-rikorrenti u ma

hemmx indikat l-indirizz tar-rikorrenti fl-istess pubblikazzjoni.

Illi sabiex kull akkuzat ikun fil-posizzjoni li jiddefendi lilu nnifsu jrid ikun

munit almenu bl-akkuzi dedotti fil-konfront tieghu.

Illi l-emedni li wasslu

sabiex in-notifika relattiv tista ssir permezz ta' pubblikazzjoni, tajba kemm

hi tajba (jew hazina kemm hi hazina) ma tnehhi qatt minn dan l-obbligu fuq

il-prosekuzzjoni li taghmel mezz li akkuzat ikollu f' idejn l-akkuzi relattivi.

dan il-kaz dak li gie esebit ai finijiet ta' notifika huwa biss estratt li mkien

ma juri l-akkuzi li dwarhom ir-rikorrenti kien qed jigi akkuzat.

Oltre dan, imkien ma hemm indikat l-indirizz fejn in-notifika (fis-sens

wiesgha tal-kelma saret).

Ir-rikorrenti ghalhekk umilment jikkontendi li n-notifika in kwistjoni kienet

It-tieni aggravju huwa relatat mal-piena nflitta.

L-artikolu 338 (z) jispjega bic-car fejn tidhol il-htija tar-rikorrenti u dwar

dan ma hemm ebda punti li dwarhom jista' jilmenta.

Infatti l-Onorabbli

Qorti tal-Appell fis-sentenza 'Il-Pulizija vs Alfred Farrugia Bozac; (18/9/2002)

meta ccitat b' approvazzjoni sentenza ohra tal-istess Qorti diversament

'...il-fatt li persuna tisfa' bla xoghol ma jiskuzahiex mill-obbligu li twettaq id-

digriet tas-Sekond' Awla tal-Qorti Civili, obbligu sancit bir-reat ta'

naturakontravenzjonali li tahtu hu akkuzat l-appellant.

Ir-rimedju li ghandu

u li kellu l-appellant kien li jadixxi tempestivament u fi zmien utili lill-Qorti

Civili kompetenti biex din, wara li tiehu konjizzjoni tal-provi, tipprovdi billi

se mai timmodifika l-ordni dwar l-manteniment.

U biss wara li jottjeni tali

modifika, li jkun jista' jhallas inqas jekk ikun il-kaz.

Sakemm dan isir, jibqa'

marbut bl-obbligu tal-hlas skond l-ewwel Rodrigues.

ikun ghadu vigenti digriet tas-Sekond' Awla jew Digriet jew sentenza tal-

Prim' Awla jew tal-Qorti tal-Appell, li jordna l-hlas ta' manteniment, din il-

Qorti ma tistax hlief issib u tikkonfermaha htija, fejn l-appellant ikun naqas

li jottempera ruhu ma tali digriet jew sentenza, tkun xi tkun ir-raguni, jew

pretest biex jaghmel dan.

Altrimenti, din il-Qorti, minn flok Qorti ta' Appell

Kriminali, tispicca tirriduci ruha f' wahda ta' revizjoni dwar l-effikacja u r-

ragonevolezza ta' Digriet jew sentenzi tal-Prim' Awla u tal-Qorti tal-Appell u

Digrieti tas-Sekond' Awla, mansjoni li zgur li ma taqax that il-kompetenza

Izda fid-decizjoni moghtija mill-Onor.

Qorti tal-Appell Kriminali presjedut

mill-Onor.

Briguglio J. Galea Almerigo fis-seduta tas-27 ta' Lulju, 2006 fl-

84/2006 Il-Pulizija vs Joseph Ambrogio saret

riferenza b' approvazzjoni ghall-Appell Kriminali 'Il-Pulizija vs Publius Abela Azzopardi'

il-

kontravenzjoni xi ftit tas-snin ilu kien li jgib pressjoni fuq persuni li jkunu

riluttanti li jhallsu manteniment lid-dipendenti taghhom biex effetivament

ihallsu w mhux biss li jippunixxi ghall-ksur tal-ordnijiet tal-Qrati, li, kif

intqal, ghandhom dejjem jigu obduti w osservati skruplozament.

F' dan il-

kaz dan il-ghan issa ntlahaq bil-hlas fuq imsemmi.'

L-imposizzjoni ta' prigunerija hija, f' kazijiet bhal dawn, u dejjem bir-rispett,

odjuza jekk ma twassalx finalment ghall-hlas ta' manteniment kif dovut

skond il-kuntratti jew digriet in kwistjoni.

Il-fatt li l-Ewwel Onor. Qorti

kkundannat lir-rikorrenti x-xahrejn habs indikati ser izzid il-hardship li

tista' ssofri l-kwerelanti stante li r-rikorrenti mill-habs ma jkunx jista' jaqta'

l-manteniment mertu tal-kwerela odjerna.

Jizdied jinghad ulterjorment illi hija verita' fattwali u assoluta li jekk ir-

rikorrenti jerga' jmur il-habs fuq l-akkuzi mertu ta' dan l-appell ma jkunx

qed jintlahaq l-iskop tal-legislazzjoni – anzi propju bil-kontra.

fir-rigward

l-ewwel aggravju relattiva ghan-nullita tan-notifika r-

hemmx indikat l-indirizz tar-rikorrenti fl-istess pubblikazzjoni.

Ikkunsidrat,

Kwindi ghalkemm tirrizulta r-reita' ghall-akkuza dedotta fil-konfront tal-

appellant, izda fid-dawl tal-pagament imhallas illum hemm lok ghall

temperament fil-piena.

Ghaldaqstant il-Qorti qed tirriforma s-sentenza appellata billi filwaqt li

tikkonfermha fejn din sabet htija ghall-akkuza dedotta, tvarja l-piena nflitta

u wara rat l-artikolu 22 tal-Kap 446 tal-Ligijiet ta' Malta, tilliberah bil-

kundizzjoni li ma jikkommettix reat iehor fi zmien sena.

Il-Qorti wissiet lil hati bil-konsegwenzi skont il-ligi jekk jikkometti reat iehor

matul dan il-perijodu ta' liberta' kondizzjonata.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Baldacchino Kerr k/a Kerr LL.D., Dip.

Illum 1 ta' Dicembru 2016

Il-Qorti: Rat ir-rikors illi gie ikkonfermat bil-gurament mir-rikorrenti, li permezz tieghu ippremetta : ILLI l-partijiet iżżewġu fl-erbatax (14) ta` Frar tas-sena elf disa mija tmienja u disghin (1998) u dan min kif jidher miċ-ċertifikat taż-żwieg anness u markat "Dok A", liema żwieġ tagħhom ġie reġistrat fir- Registru Pubbliku ta` Malta; ILLI minn dan iz-zwieg tal-kopja ma kienx hemm ulied;

ILLI l-partijiet isseparaw b'kuntratt datat disgha (9) ta` Lulju tas-sena elfejn u sebgha (2007) redatt minn Nutar Rachel Livori, hawn anness u markat "Dok B"; ILLI m'hemm rikonciljazzjoni bejniethom stante illi ilhom aktar min disgha (9) snin legalment u fattwalment separati minn xulxin u qegħdin jgħixu ħajja totalment separata min xulxin; ILLI fl-imsemmi kuntratt ta` separazzjoni (paġna 2 klawsola 2) irrinunzjaw ghal kull dritt ta` successjoni fil-konfront ta` xulxin; ILLI dawn il-fatti hawn fuq imsemmija jissodisfaw l-kundizzjonijiet kollha meħtiega għall-ksib tad-divorzju skont l-Artikolu 66B tal-Kodici Civili, Kap 16 tal-Ligijiet ta` Malta.

Talab li l-intimata tghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex :

Tippronunzja l-ħall taż-żwieġ bejn il-partijiet;

Tordna lir-Reġistratur tal-Qrati sabiex, fiż-żmien imħolli għal daqshekk mill-istess Onorabbli Qorti, javza lid-Direttur tar- Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi reġistrat fir-Registru Pubbliku ta` Malta.

Rat id-dokumenti kollha li gew esebiti; Rat id-digriet taghha tat-13 ta' Lulju, 2016; Semghet lill-intimata prezenti fl-awla tiddikjara li ma ghandha l-ebda oggezzjoni li jintlaqghu it-talbiet kontenuti fir-rikors promotur; Rat l-Artikolu 66 B tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta; Rat l-atti kollha; Ikkunsidrat : Illi l-Qorti rat li r-rikorrenti irnexxielu jissodisfa ir-rekwiziti kollha mehtiega mill-Ligi sabiex zwieg jigi mahlul u dana peress illi ipprova

illi l-partijiet ilhom legalment separati mid-9 ta' Lulju 2007 u illi ma hemm l-ebda prospett ragonevoli ta' rikonciljazzjoni bejn il-partijiet; Illi ir-rikorrenti ipprova ukoll illi ma hemm l-ebda pendenzi fir-rigward ta' hlas ta' manteniment; Ghaldaqstant, u ghar-ragunijiet fuq imsemmija, il-Qorti qeghda tilqa' t-talbiet, tippronunzja il-hall taz-zwieg bejn il-partijiet u tordna lir- Registratur tal-Qrati sabiex, fi zmien xahar millum, javza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi registrat fir- Registru Pubbliku; Il-Qorti tordna illi l-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

Bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Illum: 01 ta' Diċembru 2016

Antonia sive Antoinette Croker, detentriċi tal-karta tal-identità bin-numru 536151(M); u

Dominic Croker, detentur tal-karta tal-identità bin-numru 235192(M);

Rat l-akkużi miġjuba fil-konfront tal-imputati Antonia sive Antoinette Croker u Dominic Croker u ċioè talli:

Fil-kwalità tagħhom bħala diretturi u/jew segretarji ta' kumpanija u/jew rappreżentanti ġuridiċi u/jew uffiċjali tas-soċjetà kummerċjali GAFA SAVEWAY LTD (C 15908), b'indirizz reġistrat 39, Triq Ġuljetta Lopez, L-Iklin, Malta

u/jew bħala l-persuni li kienu inkarigati mill-istess soċjetà kummerċjali sabiex jħallsu l-pagi dovuti lill-impjegati tagħhom indikati fil-lista indikata hawnhekk, li joperaw jew kienu joperaw fi ħdan l-Fondazzjoni għal Servizzi ta' Ħarsien Soċjali meta seħħ il-bidla fil-forniment ta' servizz bejn Clentec Limited bħala min kien ittrasferixxa u Gafa Saveway Limited bħala min irċieva t-trasferiment fit-8 ta' Mejju tal-2012 fi ħdan l-Fondazzjoni għal Servizzi ta' Ħarsien Soċjali, naqsu li jħallsu l- weekly allowance ta' Settembru 2012 dovuti fit-30 ta' Settembru 2012, u parti mill-bonus statutorju ta' Ġunju 2012 dovuti fit-30 ta' Ġunju 2012 wara li kien hemm il-bidla fl-forniment ta' servizz hawn fuq imsemmi.

In vista ta' suespost, huma ukoll naqsu milli josservaw ir-Regolament 8 tal-Avviż Legali 247 tal-2003, hekk kif emendat mill-Avviż Legali 427 tal-2007 u ċjoè d-dritt tal-impjegati, indikati fil-lista hawn isfel imniżla, għal leave annuali bi ħlas fil- perjodu fuq indikat u ċjoè mill-1 ta' Mejju 2012, hekk kif titlob il-liġi.

Kif ukoll naqsu milli osservaw l-artikolu 22(2) tal-Kap 452 fir-rigward ta' impjegati li l- impjieg tagħhom ittermina, liema somom dovuti huma imniżżla hawn isfel.

Għaldaqstant il-Qorti hija mitluba bir-rispett tordna lill-imputati, ai termini tal- Artikolu 45(1) tal-Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta sabiex iħallsu l-penali skont il-liġi, kif ukoll tordna lill-imputati ai termini tal-Artikolu 45(2) tal-Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta u tar-Regolament 22 tal-Avviż Legali 247 tal-2003 kif emedat bl-Avviż Legali 427 tal-2007 sabiex iħallsu lill-persuni indikati fil-lista hawnhekk indikata, l- ammonti relattivi għar-raġunijet hawn fuq speċifikati.

Il-Qorti ġiet mitluba tordna lill-imputati ai termini tar-Regolament 8 tal-Avviż Legali 247 tal-2003, hekk kif emendat mill-Avviż Legali 427 tal-2007 u l-artikolu 22(2) tal-Kap 452 tal-Liġijiet ta' Malta sabiex iħallsu l-leave annwali mċaħħad lill-impjegati kif kwantikat fil-lista hawnhekk indikata jew alternattivament, tordna li l-leave annwali hemm miċħud jingħad mal-bilanċ tal-leave annwali li l-impjegati imsemmija jkollhom meta tiġi deċiża l-kawża odjerna ai termini.

Semgħet ix-xhieda Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Semghet it-trattazzjoni.

Ikkunsidrat: Illi din il-kawza qed tinstema kontestwalment mal-kawzi numri 33, 40, 41 u 42 fl-istess ismijiet.

Illi r-reati imputati lill-akkuzati huwa ta' natura delittwali u mhux xi wiehed ta' strict liability.

Issir riferenza ghas-sentenza ricentement pronunzjata fl- ismijiet Il-Pulizija vs Alban Josef Hafiz-Saadallah:1

lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni

Skont kif mistqarr minn dawn il-Qrati dan ir-reat huwa ta' natura delittwali u mhux kontravvenzjonali.

Dawn il-Qrati ma kkunsidrawħx bħala reat ta' strict liability jew technical offence.2 L-anqas ma huwa ritenut reat kontravvenzjonali fejn skont dak mistqarr mill-imħallef William Erhan fis-sentenza Il- Pulizija vs Mary Maniscalco tas-6 ta' Marzu 1954 l-element psikiku hu sodisfatt bis-sempliċi volontarjeta', bla ma jeħtieġ l-element doluż: imma hemm bzonn dejjem li l-imputat ikun ried il-fatt.

Illi għalhekk dan ir-reat irid ikun kompost kemm minn actus reus kif ukoll minn mens rea.3 Illi sabiex din il-Qorti tkun tista' ssib htija fl-imputati il-Prosekuzzjoni kellha tipprova l-imputati konxjentement u volontarjament naqsu milli jharsu l-obbligazzjonijiet bhala employers.

Issa jirrizulta li transfer of business sehh f'Marzu 2013 izda l-pagament dovut lill-impjegati kien dwar obbligi li jirrisalu ghal zmien qabel ma sar dan it-trasferiment u cioe' meta l-employer tal-impjegati kien Clentec Limited.

Illi Mario Chircop Bray xehed li dak kollu li Gafa Saveway Limited kien qed jigi mitlub ihallas kien ghal leave, salarji, allowance, paga u bonus li kienu suppost thallsu lill-impjegati mill-employer Clentec Limited.

Illi din il-Qorti rat ukoll dak li jipprovdi r-Regolament 3B tar-Regolamenti dwar Ħarsien tal-Impiegi fit-Trasferiment ta' Negozju (L.S. 452.85) li iddahhal permezz tal-Avviz Legali 483 tal-2014: 3B.

Min jittrasferixxi għandu jħallas u jonora kull debitu li hu dovut lil impjegati affetwati bit-trasferiment fir-rigward tar-relazzjoni ta' impieg li għandhom ma' min jittrasferixxi fir-rigward ta' pagi, pro rata 1 Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali.

Magistrat Dr. Aaaron M. Scifo; 08.07.2016 2 Il-Pulizija vs Noel Borg Tran; Qorti tal-Appell Kriminali, Onor Cuschieri Mizzi Dr J. Sansone Beattie 24.09.2009: "Din hi dik li tissejjah "a technical offence" u ma hemmx ghalfejn jirrizulta xi movent, intenzjoni specifika jew generika konnessa mal-kaccja per se jew ma xi tentattiv ta' kacca.

Is-semplici garr ta' munizzjoni fil-perijodu projbit ikun jammonta ghall-ksur tal-ligi.

Il-fatt li l-iskratax ma kienux ta' perikolu ghal hadd, li ma kienux f'cintorin imma fil-kaxxa

taghhom u li ma kienux f' ghata huma konsiderazzjonijiet ghal kollox irrilevanti.

3Vide Sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Elton Hafiz-Saadallah, Qorti tal-Magistrati (Malta) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, Magistrat Dr. Audrey Dos Santos Calcado, 16 t'Ottubru, 2015.

bonuses u weekly allowances dovuti sat-tmiem tar-relazzjoni ta' impieg ma' min jittrasferixxi, sad-data tal-ħlas ta'pagi li jkun imiss u li tkun immedjatament wara it-trasferiment tan-negozju jew ta' parti min- negozju li kienet ser tkun id-data tal-ħlas ta' pagi li jkun imiss kieku l-impjegati konċernati baqgħu f'relazzjoni ta' impieg ma' min jittrasferixxi.

Dan ir-regolament jirrispejka il-principji penali fondamentali tad-dritt li had ma ghandu jwiegeb kriminalment ghal azzjoni ta' terz sakemm ma tezistix xi responsabilita` vikarja.

Ghaldaqstant u lil hin minn kwalunkwe responsabilita` civili li l-imputati jistghu ghandhom versu l-impjegati li gew trasferiti ghal mal-kumpanija taghhom Gafa Saveway Limited, certament ma tistax tigi attribwita lill-istess imputati, responsabilita` ghal delitt li ma twettaqx minnhom izda mid- dirigenti ta' Clentec li ttrasferiet in-negozju lill-Gafa Saveway Limited.

Ghal dawn il-mottivi din il-Qorti mhux qed issib htija fuq l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tal-imputati u konsegwentement qed tilliberahom minn kwalunkwe htija u piena.


Qorti Ċivili, Prim' Awla Imħallef Anthony Gonzi Aakeroy numru:- 1161/2012 AE

1 ta' Diċembru, 2017.

Permezz ta' rikors ġuramentat preżentat fit-22 ta' Novembru 2012, l-atturi ppremettew u talbu:-

'Illi permezz ta' skrittura li ġġib id-data tat-18 ta' April tas-sena elfejn u tnax (2012), l-esponenti obbligaw ruħhom li jixtru u jakkwistaw mill-poter tal- konvenuta Rodianne Bartolo, li da parti obbligat tagħha obbligat ruħha li tbiegħ u titrasferixxi d-dar mingħajr numru uffiċjali pero mhux uffiċjalment immarkata bin-numru tlieta (3) formanti parti minn kumpless ta' djar u garages aċċessibbli minn walkway privat li jagħti għal fuq Triq San Rafael, Il-Gudja, kif aħjar deskritta fl-istess skrittura li kopja tagħha hija hawn annessa u mmarkata Dokument A; Illi fil-mori tal-konvenju rriżulta illi ambjenti minn dan l-iżvilupp kienu ġew f' xi żmien akkwistati mill-Onorevoli Roderick Bartolo Gata; Illi fil-mori tal-konvenju rriżulta inoltre illi mart l-istess Onorevoli Roderick Bartolo Gata, u ċioé Joanne Bartolo Gata, kienet talbet u ottjeniet mill-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar permess "to convert unused space into a local office including alterations"; Illi l-applikazzjoni u l-permess maħruġ mill-istess Awtorità kien mertu ta' rapport tal-Awditur tal-Awtorità msemmija, kopja ta; liema hija annessa u mmarkata Dokument B, liema investigazzjoni u rapport sar wara ilment mressaq mill-assoċjazzjoni magħrufa bħala Pinto Court House Owners Association li tagħha l-konvenuta Rodianne Bartolo hija membru fil-kwalità tagħha tas-sid tal-fond in vendita; Illi l-konvenuta Rodianne Bartolo ressqet ll-oġġezzjoni tagħha flimkien ma' oħrajn lill-Onorevoli Roderick Bartolo Gata permezz ta' ittra tat-2 ta' Novembru 2009, u ċioé aktar minn sentejn qabel ġie konkluż il-konvenju bejn il-partijiet f' din il-kawża, iżda madanakollu hija ma għarrfietx lill-esponenti bid-diżgwid serju li kien jeżisti anzi a kuntrarju ċaħdet dan verbalment;

Illi oltré l-fatt illi rriżulta d-diżgwid naxxenti mill-applikazzjoni ntavolata minn mart l-Onorevoli Galdes u l-permess sussegwentement maħruġ mill-Awditur tal-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar, jirriżulta wkoll illi minkejja dak li wegħdet u obbligat ruħha titrasferixxi l-konvenuta mhuwiex possibbli stante illi l-uffiċċju ta' l-Onorevoli Galdes ġie dejjem indikat mill-konvenuta bħala formanti parti mill-partijiet komuni filwaqt li jirriżulta ulterjorment illi l- partijiet komuni jew se mai partijiet minnhom li jagħtu aċċess għall-proprjetà in vendita huwa ggravati bi drittijiet ta' passaġġ jew servitujiet oħra li l-atturi ma kienux konxji tagħhom fil-mument li ġie ffirmat il-konvenju u għalhekk jirriżulta ċar u evidenti illi l-konvenuta naqset appożitament milli tavża b'dan lill-esponenti bl-intenzjoni preċiża li tottjeni l-kunsens tal-atturi fuq l-istess skrittura; Illi inoltré, kif jirriżulta fil-mori tal-kawża, b' kawża diretta ta' l-aġir tal- konvenuta Rodianne Bartolo l-esponenti soffrew danni li għalihom l-istess Rodianne Bartolo hija unikament responsabbli.

Għaldaqstant, tgħid il-konvenuta għaliex għar-raġunijiet premessi, din l- Onorabbli Qorti m' għandiex: 1.

Tiddikjara u tiddeċiedi illi l-kunsens ta' l-atturi fuq l-iskrittura tat-tminatx (18) ta' April tas-sena elfejn u tnax ġie karpit b' egħmil doluż da parti tal- konvenuta u/jew li l-kunsens ta' l-atturi fuq l-istess skrittura ġie mogħti bi żball dwar fatt li jaqa' fuq is-sustanza nnifisha ta' l-oġġett tal-ftehim u/jew li l-kunsens ta' l-atturi fuq l-istess skrittura ġie mogħti bi żball dwar il-liġi, liema żball kien il-kawża waħdenija jew ewlenija ta' l-istess skrittura;

Konsegwentement tiddikjara rexissa l-istess skrittura bejn il-kontendenti

għall-finijiet u effetti kollha tal-liġi;

Tiddikjara u tiddeċiedi illi b' riżultat dirett tal-aġir tal-konvenuta Rodianne Bartolo l-atturi sofrew danni, għall-ħlas ta' liema danni l-konvenuta Rodianne Bartolo hija unikament responsabbli;

hekk likwidata.

Tikkundanna lill-konvenuta Rodianne Bartolo tħallas lill-atturi s-somma

Bl-ispejjeż inkluż dawk tal-ittra uffiċjali tat-2 ta' Ottubru 2012, kontra l- intimata li hija minn issa nġunta in subizzjoni.'

Tiddikjara illi l-istess skrittura hija nulla u mingħajr effett;

Permezz ta' risposta maħlufa1 ppreżentata fis-17 ta' Diċembru 2012, il- konvenuta wieġbet:

Illi preliminarjament in-nullità taċ-ċitazzjoni odjerna u dan stante li l- ewwel talba attriċi hija għal kollox kontradittorja u tali li dak hemm mistqarr jannullaw lil xulxin.

Dana jingħad stante illi l-kawżali tal- ewwel talba attriċi huma għal kollox konfliġġenti.

Jew l-atturi daħlu fil-konvenju b' konsegwenza tar-raġġiri tal-konvenuta, jew daħlu fil- konvenju b' konsegwenza ta' żball ta' fatt jew b' konsegwenza ta' żball dwar il-Liġi.

Iżda li tallega li avveraw ruħhom it-tlett affarijiet f' daqqa huwa għal kollox kontradittorju;

Illi ukoll preliminarjament jiġi eċċepit illi l-kawża odjerna kif ippostulata hija irritwali u dana stante li l-kawżali indikati mill-atturi, kontestati mill-konvenuta, jagħtu lok għal talba għar-riżoluzzjoni tal- ftehim u mhux għar-rexxisjoni.

Għalkemm hija sottili, id-differenza bejn talba għar-rexissjoni u dik għar-riżoluzzjoni hija ċara fil-liġi.

Fil- każ tar-rexissjoni, il-kuntratt ikun jiswa, imma jkun difettuż u għalhekk jista' jitħassar.

Fil-każ tar-riżoluzzjoni tal-kuntratt, dan ikun jiswa minn kollox, ma jkollu l-beda difett kostituttiv, imma jkun suġġett għat-tħassir tiegħu minħabba li xi waħda mill-partijiet ma tkunx wettqet jew ma tkunx tista twettaq ir-rabta tagħha taħt l- istess kuntratt.

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-ewwel talba attriċi għandha tiġi respinta u dana stante li hija nfondata fil-fatt u fid-dritt peress illi ma kien hemm ebda egħmil doluż da parti tal-konvenuta u wisq anqas kien hemm raġġiri, rappreżentazzjonijiet foloz, artifizji frawdolenti u qerq da parti tal-konvenuta li ġew użati bħala mezz sabiex iqarrqu bl-intelliġenza skarsa tal-atturi u wisq anqas kien hemm ċirkostanzi li kienu tali li jikkostitwixxu raġġiri li mingħajrhom il-kuntratt ma kienx isir.

Inoltré u mingħajr preġudizzju wisq anqas jissussistu l-elementi rikjesti mil-liġi sabiex dak allegat mill-atturi jiġġustifika t-talba tagħhom;

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost l-ewwel talba attriċi ukoll għandha tiġi respinta u dana stante li hija infondata fil-fatt u fid-dritt peress illi ma jissussisti ebda żball dwar fatt li jaqa' fuq is-sustanza nnifisha ta' l-oġġett tal-ftehim kif allegat mill-atturi.

Wisq anqas jista' jingħad illi jissussisti żball ta' fatt li huwa determinanti, soġġettiv, unilaterali u, fuq kollox, skużabbli.

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost l-ewwel talba attriċi ukoll għandha tiġi respinta u dana stante li hija nfondata fil-fatt u fid-dritt peress li ma jirriżultax li l-atturi aġixxew b' mod pożittiv għax ħasbu li

kien hemm xi Liġi li kienet tikkostrinġihom li jaġixxu bil-mod kif aġixxew u wisq anqas jirriżulta li jekk kellu jirriżulta dan, l-iżball allegat kien il-kawża waħdenija jew ewlenija li għab-bażi tagħha l- atturi daħlu fil-konvenju mertu tal-kawża.

Inoltré u mingħajr preġudizzju wisq anqas jissussistu l-elementi rikjesti mil-liġi sabiex dak allegat mill-atturi jiġġustifika t-talba tagġhom;

Illi b' konsegwenza ta' dak hawn fuq eċċepit it-tieni talba attriċi għandha tiġi respinta u dana oltré l-fatt illi t-tieni talba attriċi titlob dikjarazzjoni ta' nullita, iżda għandu jiġi rilevat illi r-rexissjoni ta' ftehim hija differenti min-nullità u mir-riżoluzzjoni, tant li l-liġi nnifisha tipprovdi għalihom taħt kapijiet differenti.

Id-differenza hi ċara in kwantu fin-nullità l-ftehim ma jkun qatt eżista, fir-rexissjoni l- ftehim, għalkemm validu, ikun difettuż u għalhekk annullabbli, mentri fir-riżoluzzjoni l-ftehim ikun perfett imma sempliċement soġġett għax-xoljiment fil-każ ta' li xi waħda mill-partijiet ma tissodisfax l-obbligazzjoni tagħha.

Għalhekk ukoll it-tieni talba attriċi ma tistax tiġi milqugħa kif ippostulata stante li ma tirrispekkjax dak mitlub fl-ewwel talba attriċi;

Illi b' konsegwenza ta' dak hawn fuq eċċepit it-tielet talba attriċi ukoll għandha tiġi respinta stante li ma teżisti ebda ċirkostanza li tiġġustifika r-rexxisjoni tal-ftehim mertu tal-kawża;

Illi r-raba' talba attriċi għandha tiġi miċħuda stante li hija infondata fil-fatt u fid-dritt u dana peress illi l-konvenuta ma hija ħatja ta' ebda aġir jew kolpa li jagħti lok għal danni akwiljani jew danni kuntrattwali.

Illi mingħajr preġudizzju jiġi rilevat illi ċertament li l- konvenuta ma hija ħatja ta' ebda kolpa extra-contrattuale li tippreżumi n-nuqqas ta' rabta kontrattwali.

Illi anqas ma hija ħatja ta' xi kolpa kontrattwali li tippresupponi li l-atturi kellhom favur tagħhom dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li l-konvenuta kienet inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik l-obbligazzjoni fil-konfront ta' l- istess atturi.

Għal kuntrarju l-konvenuta hija f' posizzjoni li tonora l- obbligi kollha minnha assunti fil-konvenju mertu ta' din il-kawża u huwa l-atturi li huma inadempjenti.

Illi mingħajr preġudizzju jiġi rilevat illi r-raba' talba attriċi għandha ukoll tiġi respinta stante li l- atturi ma sofrew ebda danni u wisq anqas sofrew danni li għalihom hija responsabbli il-konvenuta;

Illi konsegwentement ma hemm ebda danni x' jiġu likwidati u għalhekk il-ħames talba attriċi għandha tiġi respinta;

Illi ukoll konsegwentement ma hemm ebda danni x' jitħallsu lill-atturi u għalhekk is-sitt talba attriċi għandha tiġi respinta;

Illi jiġi rilevat illi permezz ta' konvenju datat 18 ta' April 2012 il- konvenuta ippromettiet li tbiegħ u titrasferixxi lill-atturi d-dar bla numru uffiċjali pero mhux uffiċjalment markata numru tlieta (3) u bla isem inkluża l-arja tagħha, formanti parti minn kumpless ta' bini

Konsiderazzjonijiet.

aċċessibbli minn walkway privat li jagħti għal fuq Triq San Raffael, Qormi bil-komunjoni mas-seba fondi l-oħra tal-proprjetà tal-walkway.

Illi dak hekk pattwit hwa kollha trasferibbli kif stipulat mingħajr tnaqqis jew xkiel u skond il-pattijiet u kondizzjonijiet stipulati fl- imsemmi konvenju.

Minn imkien ma jirriżulta li xi partijiet komuni msemmija fil-konvenuju huma okkupati minn uffiċċju u/jew lil- imsemmija partijiet komuni ġew aggravati bi drittijiet ta' passaġġ jew servitujiet oħra li l-atturi ma kienux konxji tagħhom.

Illi għalhekk il- kawżali prinċipali tal-atturi hija għal kollox karenti minn bażi legali u fattwali bil-konsegwenza illi kull talba msemmija fuq tali kawżali għandha tiġi respinta;

Salv kull eċċezzjoni ulterjuri permess mil-Liġi.'

Fl-udjenza tal-10 ta' Jannar 2013 l-atturi rrinunzjaw għat-talba in kwantu din tirreferi għar-rexissjoni tal-konvenju minħabba żball dwar il-fatt u/jew żball dwar il-liġi.

B' hekk l-atturi illimitaw l-ilment tagħhom għall-vizzju tal-kunsens minħabba l-allegat għemil doluż tal-konvenuta.

Il-qorti semgħet il-provi u qrat l-atti.

In linea preliminari l-konvenuta eċċepiet in-nullità taċ-ċitazzjoni minħabbba kontradizzjonijiet fl-ewwel talba.

Tgħid illi huwa għal kollox kontradittorju li l- atturi jallegaw fl-istess ħin li daħlu fil-konvenju b' konsegwenza tar-raġġiri tagħha, b'konsegwenza ta' żball ta' fatt u b' konsegwenza ta' żball dwar il-Liġi.

In kwantu fl-udjenza tal-10 ta' Jannar 2013 l-atturi llimitaw l-ilment tagħhom għall-vizzju tal-kunsens minħabba l-allegat għemil doluż tal-konvenuta u rrinunzjaw għat-talba in kwantu din tirreferi għar-rexissjoni tal-konvenju minħabba żball dwar il-fatt u/jew żball dwar il-liġi, din il-Qorti qegħda tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri ta' din l-eċċezzjoni.

In linea preliminari l-konvenuta eċċepiet ukoll li l-kawża odjerna hija rritwali stante li l-kawżali indikati mill-atturi, kontestati mill-konvenuta, jagħtu lok għal talba għar-riżoluzzjoni tal-ftehim u mhux għar-rexxisjoni.

Jingħad fl-ewwel lok li:

" … n-nullita` ta' l-atti ġudizzjali hija sanzjoni estrema li l-liġi trid li tiġi imposta biss meta n-nuqqas - formali jew sostanzjali - fl-att ma jistax

assolutament jiġi tollerat mingħajr ħsara għal xi prinċipju ta' ġustizzja proċedurali." (enfsi tal-Qorti)2

Il-ġurisprudenza tgħallem li r-riżoluzzjoni tal-kuntratt hija ħaġa ben distinta mir-rexxissjoni, tant li l-liġi tikkollokahom f'sub-titoli differenti.

Meta ma jkunx il-każ ta` kuntratt difettuż u għalhekk annullabbli iżda pjuttost ta' kuntratt perfett iżda suġġett għax-xoljiment minħabba inadempjenza, allura tkun trid tintalab ir-rizoluzzjoni u mhux ir-rexissjoni tal-kuntratt.

F`kull jaż hija meħtieġa dikjarazzjoni ġudizzjarja sabiex waħda jew l-oħra tiġi ottjenuta.3 Il-Qrati jagħmlu ukoll distinzjoni bejn dawn il-kunċetti u n-nullità.

Fis-sentenza Salvina Wawoczny vs Albert Tovchegrechko Borg, 10 ta' Lulju, 2014, din il-qorti qalet:

'Il-Qorti tqis li hemm distinzjoni bejn rexissjoni u rizoluzzjoni anzi l-Qorti żżid it-tielet ċioé n-nullita.

In-nullita tikkontempla kuntratt li qatt ma eżista, ir- rexizzjoni tikkontempla kuntratt validu iżda difettuż u għalhekk annullabbli mentri fir-reżoluzzjoni l-kuntratt hu perfettament validu u perfett iżda soġġett għax-xoljiment jekk xi waħda mill-partijiet ma tissodisfax l-obbligazzjoni tagħha (ara f'dan is-sens Vincenza Rodenas vs Edgar Bezzina Wettinger Caniglia, PA 23/10/2001).'

Fil-kawża tal-lum l-atturi ppremettew illi:

'minkejja dak li wegħdet u obbligat ruħha li titrasferixxi l-konvenuta mhuwiex possibbli stante illi l-uffiċċju tal-Onorevoli Galdes ġie dejjem indikat mill- konvenuta bħala formanti parti mill-partijiet komuni filwaqt li jirriżulta ulterjorment illi l-partijiet komuni jew se mai partijiet minnhom li jagħtu aċċess għall-proprjetà in vendita huwa ggravati bi drittijiet ta' passaġġ jew servitujiet oħra li l-atturi ma kienux konxji tagħhom fil-mument li ġie ffirmat il-konvenju u għalhekk jirriżulta ċar u evidenti illi l-konvenuta naqset appożitament milli tavża b' dan lill-esponenti bl-intenzjoni preċiża li tottjeni l- kunsens tal-atturi fuq l-istess skrittura.'

Talbu lil din il-Qorti tiddikjara null u mingħajr effett il-konvenju tat-18 ta' April 2012 inkwantu l-kunsens tagħhom ġie allegatament karpit b' egħmil doluż da parti tal-konvenuta.

Konsegwentement talbu ukoll li l-istess skrittura tiġi dikjarata rexissa u li l-konvenuta tiġi dikjarata responsabbli tħallas lill-atturi s- segwenti danni allegatament minhom sofferti:-

 spejjeż inkorsi fi tluħ ta' ħajt fil-proprjetà in kwisjoni fl-ammont ta'

3 Sacco Albert Vs Camilleri John, Qorti Ċivili Prim' Awla, deċiż fil-31 ta' Jannar 2003

 spejjeż notarili fosthom riċerki fir-Reġistru Pubbliku fl-ammont ta'

 spejjeż bankarji fl-ammont ta' €470.

L-atturi ilmentaw li l-konvenju in kwistjoni huwa suġġett għax-xoljiment minħabba inadempjenza.

Pero' qalu wkoll li l-kunsens kien karpit b'egħmil doluż da parti tal-konvenuta.

Fil-fatt it-tielet talba hi sabiex il-qorti "… tiddikjara rexissa l-istess skrittura bejn il-kontendenti ghall-finijiet u effetti kollha tal-ligi".

Fic-cirkostanzi ma tarax li hemm bazi sabiex l-att promotur jiġi dikjarat null, kif mitlub mill-konvenuta.

Għal dak li jikkonċerna l-vizzju tal-kunsens, l-artikolu 974 tal-Kodiċi Ċivili

'Jekk il-kunsens ikun ġie mogħti bi żball, jew meħud bi vjolenza, jew b'egħmil doluż, ma jkunx jiswa.'

Isegwi għalhekk illi fejn kuntratt ikun ġie mogħti bi żball, jew meħud bi vjolenza jew b'egħmil doluż, il-kuntratt jista' jiġi rexxiss u dan għaliex ikun jonqos element essenzjali għall-validita' tal-kuntratt.

Il-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) Ġurisdizzjoni Superjuri fil-kawża fl-ismijiet Galea Angela Vs Debono Tanti Duca Et permezz ta' sentenza mogħtija fil-11 ta' Lulju 2008:

'(iii) Qerq – L-Artikolu 981 jipprovdi: "L-egħmil doluż huwa motiv ta' nullita' tal-ftehim, meta l-inganni magħmulin minn waħda mill-partijiet ikunu tali illi mingħajrhom il-parti l-oħra ma kenitx tikkuntratta".

X paġna 592.

Fi kliem ieħor l-ingann irid ikun il-kawża determinanti li ta lok għal ftehim li għaqqad in-negozju ("Alice Mckeon Farrugia Degiorgio -vs- Albert R. ArrigoSaliba Sciortino", Appell Ċivili, 17 ta' Marzu 1958 (Vol.

XLII P I p 126); (ċ) Kif stabbilit fis-subinċiż (2) għall-Artikolu 981, id-dolo jew frodi ma huwa qatt preżunt iżda jrid jiġi pruvat minn min jallegah.

Trid allura ssir il-prova li parti waħda użat "scienter" raġġiri frawdolenti u artifizji li kienu gravi ("Joseph Bartolo nomine -vs- Paul Bugeja Coster" u "Josephine mart Francis Brincat -vs- Perit Walter Bezzina Wettinger Farrugia Bellizzi", iż-żewġ kawżi deċiżi rispettivament fl-4 ta' Frar 1965 u s-16 ta' Dicembru 1970)"

Jirriżulta inkontestat illi:

- permezz ta' konvenju datat 18 t' April 2012 b'terminu ta' validità ta' sitt xhur, il-konvenuta Rodianne Bartolo obbligat ruħha li tbiegħ, tassenja u tittrasferixxi lill-atturi li da parti tagħhom in solidum obbligaw ruħhom li jixtru u jakkwistaw:

'id-dar bla numru uffiċjali peró mhux uffiċjalment markata numru tlieta (3) u bla isem inkluża l-arja tagħha, formanti parti minn kumpless ta' tmien djar li hu sovrappost għal kumpless garages, aċċessibbli l-imsemmija dar minn walkway privat li jagħti għal fuq Triq San Raffael, Il-Gudja, bil-komunjoni mas-seba' fondi l-oħra fl- istess kumpless ta' djar tal-proprjetà tal-walk way … Id-dar hi soġġetta u tgawdi s-servitujiet attivi u passivi li jirrisultaw skond il- posizzjoni tagħha, fosthom il-passaġġ tal-katusi tad-dranaġġ u tal- ilma tax-xita minn mas-saqaf tal-kumpless garages sottostanti, altrimenti libera u franka minn ċnus u pisijiet, bid-drittijiet u pertinenzi kollha tagħha u bil-pussess battal.' 4;

- meta sar il-konvenju, fuq in-naħa tal-lemin tal-entratura għall-imsemmi

kumpless ta' bini kienet diġa tinstab mibnija kamra żgħira;5 - din

fil-pjanta oriġinali

intiża

sussegwentement; fil-5 ta' Ġunju 2009 l-imsemmija kamra nxtrat mill-Onor.

Roderick Bartolo Gata u l-mara tiegħu.6 Meta kienu għadhom fuq konvenju, din tal- aħħar applikat sabiex tingħata permess 'to convert unused space to a local office including alterations' fl-10 ta' Novembru 2008, liema permess inħareġ fl-10 ta' Marzu 2009;7

- meta s-sidien tal-binjiet l-oħra fl-istess kumpless saru jafu b'dan, oġġezzjonaw lil MEPA permezz ta' ittra datata 2 ta' Mejju 2009.8 L-ittra ġiet iffirmata, inter alia, mill-konvenuta Rodianne Bartolo.

Din l-ittra ġiet segwita b'ittra oħra datata 22 ta' Mejju 2009;9

- sussegwentement Joanne Bartolo Gata issottomettiet lill-MEPA Development Notification Application għal alterazzjonijiet fl-uffiċċju kopert bil- permess maħruġ fl-10 ta' Marzu 2009 sabiex jiġi spustat it-taraġ u xi alterazzjonijiet fit-toilet.

Din ġiet approvata fis-7 t' Awissu 2009;10 is-sidien tal-binjiet l-oħra fl-istess kumpless segwew l-oġġezzjonijiet tagħhom lill-MEPA b' ittra oħra datata 16 ta' Settembru 2009;11 is-sidien ittra bl- oġġezzjonijiet tagħhom, datata 2 ta' Novembru 2009, lill l-Onor.

Galdes li ġiet iffirmata, inter alia, mill-konvenuta Rodianne Bartolo;12 fit-13 ta' Lulju 2010, l-Uffiċjal Awditur fi ħdan il-MEPA bagħat jinforma lill-Daniel Tedesco Triccas, sid ta' wieħed mill-ambjenti fl-imsemmi kumpless ta' bini, bir-riżultanzi tal-investigazzjoni;

fl-istess kumpless bagħtu

l-oħra

- skont pjanta datata 9 t'Awissu 2012 redatta mill-perit A. Fenech Vella,13 l-arja fejn tinsab mibnija din il-kamra m'hijiex indikata li tifforma parti mill-partijiet komuni tal-kumpless; il-konvenuta ppreżentat kawża sabiex l-atturi odjerni jersqu għall- pubblikazzjoni tal-kuntratt ta' bejgħ liema kawża pero' ġiet ċeduta fil- mori tal-proċeduri, salv għal kap tal-ispejjeż.

Da parti tiegħu, l-attur Evan Murphy xehed14 li meta kien mar fil-post, il- konvenuta kienet indikat il-kamra in kwistjoni bħala waħda intiża sabiex tintuża mill-ġardinar li kellu jitqabbad sabiex jieħu ħsieb l-ambjenti komuni ta' l-iżvilupp.

Jgħid ukoll li l-konvenuta, minkejja li kienet konsapevoli, qatt ma semmitilhom li kienet ġiet intavolata applikazzjoni sabiex din l-istess kamra tkun tista' tintuża bħala uffiċċju jew li din kienet proprjetà ta' membru parlamentari jew saħansitra ta' terz kwalsiasi.

Fl-udjenza tal-31 ta' Jannar 2014, l-attriċi Corinne Marie Tedesco Triccas xehdet li meta hi u l-attur għarus tagħha kienu marru jaraw il-post, kienu staqsew lill- attriċi dwar l-imsemmija kamra u kienet qaltilhom li hi għall-użu tal-ġardinar.

Tgħid iżda li fil-kamra ma daħlux u lanqas ma ppruvaw jidħlu minkejja li qabel ma sar il-konvenju marru fuq il-post bejn sitta u seba' darbiet.

L-attriċi tikkontendi li hi u l-attur ħassewhom ingannati minħabba t-tagħrif li rriżulta dwar il-kamra wara li ġie ffirmat il-konvenju.

Skontha, il-konvenuta ma setgħetx twegħdhom il-bejgħ ta' walkway privata peress li ħdejn il-walkway hemm l-imsemmi uffiċċju.

Minħabba dan huma m'għadhomx interessati jixtru l-post in kwistjoni u qegħdin jippretendu r-riżarċiment tal-ispejjeż inkorsi minnhom in konnesjoni mal-istess, inkluż spejjeż bankarji, spejjeż notarili u xogħlijiet strutturali fil-fond imsemmi fil-konvenju liema xogħlijiet hija tikkontendi li saru bil-permess tal-konvenuta.

Da parti tagħha Rodianne Bartolo tgħid li hija kienet daħlet f'konvenju biex tixtri l-fond, li dak iż-żmien kien għadu fuq il-pjanta, immarkat numru tlieta fl- imsemmi kumpless flimkien mal-ex-għarus tagħha fit-8 ta' Frar 2005.

Sussegwentement hija ħassret minn mal-imsemmi għarus u xtrat ukoll sehemu fl-20 ta' Frar 2007.

Meta kienet għada mal-ex-għarus tagħha, kemm il-kumplament tad-djar kif ukoll il-kamra in kwistjoni kienu nbnew.

Tgħid li 'dak iż-żmien il-kamra kienet għada ta' Mario Urpani (is-sid oriġinali ta' l-art) u ħadd mir-residenti ma kien jaf x' użu kien se jkollha.

Fil-fatt dina l-kamra qatt ma kienet tifforma parti mill-komun u Mario Urpani … dejjem kien jagħmilha

ċara daqs il-kristall illi dik il-kamra kienet ser tibqa proprjetà tiegħu … dana l- fatt kien anké jidher ċar mill-pjanti'.15 Tgħid ukoll li minkejja li ma kinitx tgħix fil-fond li xtrat, hija kienet tattendi għal-laqgħat bejn ir-residenti u darba minnhom, fost kwistjonijiet oħra, tqajjem il-fatt li l-imsemmija kamra inxtrat mill-Onorevoli Galdes u minħabba n-natura tax-xogħol politiku tiegħu r- residenti ma ħadux gost u kienu ntbagħtu xi ittri tramite l-avukat bħala forma ta' protesta.

Minħabba diżgwid li hija kellha mal-organizzaturi ta' dawn il- laqgħat hija ma baqgħetx tattendi għall-maġġoranza tal-laqgħat.

Fi Frar tal- 2012 inkarigat lill-Owners Best sabiex jirreklamaw il-fond tagħha għall-bejgħ u ftit wara kienu kkuntattjawha l-atturi.

Tgħid li l-ewwel darba li żaru l-fond kien fl-10 ta' Frar 2012 għall-ħabta tal-ħamsa ta' wara nofsinhar u għaddew mill-walkway għaliex dan kien l-uniku aċċess għad-djar tal-kumpless.

Sussegwentement ġie ffissat appuntament ieħor jumejn wara u bosta appuntamenti oħra sabiex l-atturi jerġgħu jaraw il-fond flimkien ma' xi familjari tagħhom.

Tgħid li kienu talbuha kopja tal-pjanti u hi kienet għaddiethomlhom; 'Kemm il-darba ġew mill-post dejjem għaddew mill- walkway u minn quddiem dina l-kamra u qatt ma semmewli xejn dwarha.

Jien anqas ma ddiskutejt dina l-kamra magħhom u dana peress illi ma kellha xejn x' taqsam ma' dak li kont qed inbiegħ jien u l-kwistjoni ta' Roderick Bartolo Gata kont ilni xi sentejn li ma smajt xejn dwarha u għalija dik kienet kwistjoni magħluqa.

Ma huwiex minnu li jien għedtilhom li dik kienet il-kamra tal-ġardinar!!! … kulħadd kien jaf li dik il-kamra ma kinitx tal-komun.

Anké Evan u Corinne kienu jafu li dik il-parti ma kinitx tal-komun għax mill-pjanti li jiena tajthom kien ovvju li dik l-area ma kinitx parti mill-komun.

Ukoll għandi ngħid illi jien qatt ma għedt lil Evan u Corinne illi l-walkway kienet biss għal min joqgħod fid-djar… ma ħbejt xejn dwar dak li kont qed inbiegħ.' 16 Iżżid ukoll li l-attur talabha ċ-ċavetta immedjatament wara li ġie ffirmat il-konvenju biex ikejjel xi partijiet tal-post u hi għamlitlu kopja ftit jiem wara.

Meta kienu għadhom fuq konvenju, l-atturi għamlu xi xogħlijiet strutturali fil-fond u saħansitra talbu stima lill-ħut il-konvenuta għal twieqi ġodda.

Madanakollu in kontro-eżami l-konvenuta tgħid li kien biss wara li ltaqgħu fuq il-post li saret taf bix-xogħlijiet li saru.17 Ġimgħatejn qabel ma kellu jiġi ffirmat il-kuntratt l- atturi talbu lill-attriċi biex jiltaqgħu u f' dik l-okkazzjoni akkużawha li gidbet fuq l-użu tal-kamra li kienet ġiet mixtrija mill-Onorevoli Galdes u li dwarha kien ħareġ artikolu fil-gazzetta.

Peress li l-konvenuta tiċħad l-allegazzjonijiet tal-atturi, issir referenza għax-

xhieda l-oħra fir-rigward:

 In-Nutar Carmel Gafà, li rrediġa l-konvenju in kwistjoni, jgħid li dakinhar ma ssemma xejn dwar kamra fil-walkway u hu lanqas kien jaf biha.

It-tagħrif li kien hemm fil-konvenju ġabu minn fuq il-kuntratt ta' akkwist tal-kovenuta.

Jgħid ukoll li 'l-klijenti xtraw bil-premessa li hemmhekk residential permits hemm u mhux xi uffiċċju.

Meta saqsejna lil Rodianne dwar il- permessi fuq il-konvenju qaltilna hemmhekk djar.';

 Maria Dolores Murphy, omm l-attur, tgħid li kienet marret tara l- post flimkien ma binha u fil-preżenza tagħha l-konvenuta kienet qaltlu li l-kamra in kwistjoni hija tal-ġardinar;

 Orazio Bartolo, missier il-konvenuta xehed li minkejja li kien preżenti bosta drabi meta bintu uriet il-fond lill-atturi, qatt ma sema' lill- konvenuta tgħidilhom xejn dwar il-kamra in kwisjoni;

 Christopher Meli Muscat, l-għarus preżenti tal-konvenuta, xehed li kien ikun preżenti meta l-atturi ġew murija l-fond ħlief l-ewwel darba.

Bilfors mid-driveway trid tidħol u qatt ma sema' lill-atturi jistaqsu l- konvenuta dwar il-kamra in kwisjoni jew lil din ta' l-aħħar tgħid xi ħaġa dwarha.

Il-verzjonijiet li taw il-kontendenti huma dijametrikament opposti ghal xulxin.

Filwaqt li l-walkway tissemma fil-konvenju tat-18 ta' April 2012, il-kamra ma tissemmiex.

Il-qorti ma tifhimx kif ma ssemmietx jekk kif qal l-attur fl- affidavit:

"Rodianne Bartolo dejjem indikat din l-istess kamra bhala kamra intiza ghall-uzu komuni u senjatament intiza sabiex tintuza mill-gardinar li kellu jitqabbad sabiex jiehu hsieb l-ambjenti komuni tal-izvilupp".

Il-qorti ssibha tqila temmen li l-konvenuta qalet lill-atturi li l-kamra hi intiza ghall-uzu komuni, u mbagħad fil-konvenju ma jissemma xejn.

Dan per ezempju kuntrarjament ghal walkway li fil-konvenju jinghad, "bil-komunjoni mas-seba' fondi l-ohra fl-istess kumpless ta' djar tal-proprjeta tal-walk way"18.

Fil-fatt in-nutar Gafa' stess xehed li, "Ma ssemmitx kamra fil-walkway.

Jien lanqas biss kont naf biha".

Din il-kamra tinsab tista' tghid fil-bidu tal-walkway, għalhekk żgur li l-atturi rawha huma w deħlin fil-kumpless biex imorru jaraw il-fond tal-konvenuta.

Mhemm l-ebda prova li fiż-żmien meta l-atturi marru jaraw il-fond tal-konvenuta, il-kamra kienet qegħda tintuża minn xi ġardinar.

Dan apparti li din il-kamra kienet inbieghet lill-Onorevoli Bartolo Gata b'kuntratt tal- 5 ta' Gunju, 2009 cjoe' kwazi tlett snin qabel il-konvenju oggett tal-kawza.

Fic-cirkostanzi l-qorti ma temminx li l-konvenuta qalet lill-atturi li l-kamra hi ghall-uzu komuni.

Li hu żgur hu li l-konvenuta kienet taf bid-diżgwid li kien hemm bejn is-sidien varji u l-Onorevoli Roderick Bartolo Gata.

Hekk per eżempju:- 

ta' Mejju, 200919 b'riferenza ghall-applikazzjoni Ittra datata 2 PA/05348/08, fejn il-konvenuta kienet waħda mill-firmatarji.

Ittra legali datata 2 ta' Novembru, 200920, li ntbagħtet fl-interess tas- sidien lill-Onorevoli Roderick Bartolo Gata.

Fl-ittra issemma, li l-walkway hi proprjeta f'sehem indiviż tas-sidien tar-residenzi f'Pinto Court, u li "… inti m'għandek ebda dritt fil-Liġi illi tilledi d-drittijiet ta' proprjeta tagħhom billi toħloq mingħajr dritt servitujiet fuq l-istess partijiet komuni (common parts).

Il-premess qed jingħad mingħajr preġudizzju għad-drittijiet oħra tal-mittenti kontrik partikolarment dwar l-użu minnek tal-kamra ġewwa Pinto Court stante li bl-istess użu inti qiegħed ukoll tilledi u tivjola d- drittijiet ċivili tagħhom".

Mid-dokument jirriżulta li l-konvenuta kienet waħda mill-firmatarji.

Mhemmx prova li fiż-żmien li l-partijiet ftehemu u ffirmaw il-konvenju, il- kwistjoni mal-Onorevoli Bartolo Gata kienet ġiet riżolta jew li l-konvenuta nfurmat lill-atturi b'dik il-kwistjoni.

Saħansitra f'Settembru 2012, ċjoe ftit xhur wara li l- partijiet iffirmaw il-konvenju, kienu ġew pubblikati artikli f'gazzetti lokali fejn inkiteb li l-awditur tal-MEPA kien agħmel rapport u kkonkluda li l-permess ta' żvilupp ma kellux jingħata.

Fl-affidavit il-konvenuta qalet:

"Kemm il-darba ġew jaraw il-post dejjem għaddew mill-walkway u minn quddiem dina l-kamra u qatt ma semmewli xejn dwarha"21.

lill-atturi

Wieħed jista' jargumenta li probabbilment l-atturi kienu staqsew dwar il- kamra.

Dan meta tqies li biex tidhol fejn hemm ir-residenzi, trid tghaddi minn ħdejha (ara per eżempju ritratt a fol.

Hu naturali li xerrej prospettiv jistaqsi dwarha ġialadarba tinsab fil-walkway kif tidhol fil-kumpless.

Jekk l- atturi staqsew, il-probabbilta' hi li l-konvenuta qaltilhom biss li hi ta' terzi.

Ladarba ma l-kamra ssemmitx fil-konvenju, probabbilment il-konvenuta ma qalitx li hi komuni mar-residenti l-oħra f'Pinto Court.

Dan kuntrarjament ghal dak li jsostnu l-atturi fir-rikors ġuramentat.

Hu ovvju li jekk il-kamra mhijiex komuni mas-sidien tar-residenzi l-oħra, hi proprjeta ta' ħaddieħor.

Li hu ċert hu li l-konvenuta qatt ma semmiet lill-atturi l-kwistjoni li s-sidien kellhom ma' Roderick Bartolo Gata.

Fl-affidavit qalet, ".… l-kwistjoni ta' Roderick Bartolo Gata kont ilni xi sentejn li ma smajt dwarha u ghalija dik kienet kwistjoni maghluqa".

Mhemmx provi li jikkorraboraw din il-verzjoni tal- konvenuta, għalkemm hu fatt li mill-provi jidher li qabel il-partijiet iffirmaw il- konvenju (18 ta' April, 2012) kien ilu madwar sentejn ma jigri xi ħaġa dwarha.

Fis-sentenza Mark Tovchegrechko Borg vs Mary Leonardi et deciza mill- Prim'Awla tal-Qorti Civili fit-28 ta' Jannar, 2016, intqal:

"Illi huwa magħruf li l-qerq ma huwiex preżunt u jrid ikun ippruvat kif imiss.

Il-prova bħal din trid tkun tajba biżżejjed li turi li l-parti mixlija bil-qerq kienet nisġet skema bi ħsieb partikolari li tilgħab lill-parti l-oħra biex tersaq għall- ftehim".

Il-qorti ma tistax tasal biex tikkonkludi li probabbilment is-silenzju da parti tal- konvenuta kien egħmil doluż intiż biex tinganna lill-atturi jixtru l-fond proprjeta taghha, iktar u iktar meta tqies dak li ser jinghad hawn taħt.

Saħansitra mid-deposizzjoni ta Jason Cumbo (16 ta' Ottubru, 2013) jirriżulta li f'Lulju, 2012 il-konvenuta kienet għarrfitu li kienet sabet il-bejgħ tal-fond, u

"Staqsitni dwar xi ħlasijiet kienet għad trid tagħti għal kontribuzzjoni tagħha.

Staqsitni wkoll jekk setgħetx tagħti n-numru tal-mobile tiegħi lil Dimech biex ikollu kuntatt dirett miegħi.

Fis-17 ta' Lulju, 2012 Dimech l-attur bagħatli SMS fejn tani l- email address tiegħu".

F'dan l-atteġġament il-qorti tkompli ssaħħaħ il-fehma li ma tarax l-intenzjoni tal-konvenuta li tinganna lill-atturi biex jixtru l-fond, iktar u iktar meta kienu għadhom fuq konvenju.

Ix-xhud stess qal li, ".. b'effett minn April 2012 jien inħtart amministratur ta' dan il-kumpless", u li kienet issejħet laqgħa tas- sidien u lill-attur kien bagħatlu avviż.

Probabbilment jekk il-konvenuta riedet taħbi affarijiet mix-xerrejja bl-intenzjoni li tingannahom sabiex twassalhom

biex jixtru, ma kinitx ser tagħtihom id-dettalji tal-amministratur tal- kondominju.

Ċertament li qabel il-partijiet iffirmaw il-konvenju, kien ikun floku li l- konvenuta tgħarraf lill-atturi li kien hemm kwistjoni mal-Onorevoli Bartolo Gata, dwar l-użu tal-kamra.

Dan fl-aħħar mill-aħħar fl-interess tagħha wkoll biex fil- futur ma jinqalgħux kwistjonijiet bla bżonn.

Min-naħa l-oħra l-kamra ma kinitx oġġett tal-bejgħ li kellu jsir.

Probabbilment il-konvenuti kienu jafu li l- kamra ma kinitx komuni.

L-attriċi xehedet:

"Jiena għalija Rodianne ma setgħetx tagħtina il-walkway privata għax dik il-walkway hemm l-uffiċċju ħdejha u għalhekk ma tibqax privata".

L-attur xehed:

"Illi l-uniku aċċess għall-uffiċċju li fir-rigward tiegħu Joanne Bartolo Gata intavolat applikazzjoni mal-MEPA huwa mill-uniku aċċess li l-iżvilupp għandu u li tiżbokka fuq Triq San Raffael.

B'hekk, ma hemmx dubju illi s-servitu li jgawdi minnu l-fond proprjeta ta' Rodianne Bartolo ġie aggravat u dan għaliex mhumiex tmint idjar li qegħdin jisservew minn dik il-walkway komuni iżda din il-walkway qegħda sservi wkoll l-użu ta' dan l-uffiċċju".

Ladarba l-atturi kienu jafu li l-kamra ma kinitx komuni bejn ir-residenti, l- atturi kienu jafu jew faċilment setgħu jissoponu li l-walkway kienet tintuża minn ħaddieħor.

In-nutar Gafa' stess xehed li ma kien hemm, ".… l-ebda diffikulta' dwar is-sehem li kien ser ikollhom mill-walkway.… Ma kien hemm l- ebda obbligazzjoni fil-konvenju li wieħed seta jgħid li nkissret jekk din il- kamra tintuża bħala uffiċċju.

Għalhekk jidher li wegħdet Rodianne Bartolo kienet f'posizzjoni li tagħtih fuq il-kuntratt ta' bejgħ".

Qorti ghandha tiddeċiedi l-kawża a bażi tal-ilment kif spjegat fir-rikors ġuramentat.

Fil-każ tal-lum l-atturi lmentaw li ma kienx possibbli li l- konvenuta tbiegħ dak li wegħdet:

".… stante illi l-uffiċċju tal-Onorevoli Galdes ġie dejjem indikat mill-konvenuta bħala formanti parti mill-partijiet komuni filwaqt li jirriżulta ulterjorment illi l- partijiet komuni jew se mai partijiet minnhom li jagħtu aċċess għall-proprjeta in vendita huwa ggravati bi drittijiet ta' passaġġ jew servitjiet oħra li l-atturi ma kinux konxji tagħhom fil-mument li ġie ffirmat il-konvenju, u għalhekk jirriżulta ċar u evidenti illi l-konvenuta naqset appożitament milli tavża b'dan lill-esponenti bl- intenzjoni preċiża li tottjeni l-kunsens tal-atturi fuq l-istess skrittura".

Il-konvenju hu l-aħjar prova li l-konvenuta qatt ma qalet lill-atturi li l-kamra hi komuni bejn is-sidien tar-residenzi fil-kumpless bini Pinto Court.

stess qal li ma kienx jaf bil-kamra.

Qal ukoll li kien ġab it-tagħrif li kien hemm fil-konvenju minn fuq il-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuta, li l-qorti qegħda tifhem li ngħata mill-konvenuta stess.

Fatt li fih innifsu juri li l-konvenuta ma kellhiex x'taħbi dwar dak li kien proprjeta tagħha.

Ladarba l-kamra ma ssemmitx fil-konvenju bhala parti komuni u n-nutar Gafa' kellu kopja tal- kuntratt ta' akkwist tal-konvenuta, hu ovvju li l-kamra ma kinitx oggett tal- kuntratt ta' akkwist tal-konvenuta.

Dawn 'il fatti jkomplu jsaħħu l-fehma tal- qorti li mhuwiex minnu li l-konvenuta dejjem tkellmet fis-sens li l-kamra tifforma parti "mill-partijiet komuni".

Il-kuntratt li nghata lin-nutar Gafa hu l- ahjar prova kontra dik il-verzjoni.

Il-qorti żżid li jekk għall-atturi l-kamra kienet daqstant importanti fis-sens li jkunu jafu ta min hi, messhom staqsew iktar dwarha qabel iffirmaw il- konvenju u semmewha lin-nutar sabiex jekk hemm bżonn titniżżel kundizzjoni fil-konvenju, kif wara kollox tnizzlet fir-rigward tal-garaxxijiet li hemm fl-istess kumpless.

Magħmula dawn il-konsiderazzjonijiet il-qorti tikkonkludi li l-atturi ma tawx prova li l-kunsens tagħhom kien vizjat minħabba egħmil doluż tal-konvenuta.

Ghal dawn il-motivi tiddeċiedi l-kawża billi:

Tiċħad l-ewwel eċċezzjoni bl-ispejjeż kontra l-konvenuta.

Tiddikjara li t-tieni u tielet talba huma llum eżawriti stante li wara li ġiet ċeduta l-kawża 1094/2012 fl-ismijiet Rodianne Bartolo vs Evan Murphy et, il-konvenju tilef l-effetti kollha tiegħu.

Tiċħad il-kumplament tat-talbiet tal-atturi.

Salv għal dak li diġa ngħad dwar l-ispejjeż, il-kumplament tal-ispejjeż huma a karigu tal-atturi.


QORTI TAL-MAGISTRATI (GHAWDEX) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI Magistrat Dr. Joseph Benedetti B.A. (Legal & Int.

Rel.), B.A. (Hons), M.A. (European), LL.D. Il-Pulizija (Spettur Bernard Charles Fiott) vs. Joseph Borg Zammit

Illum 1 ta' Dicembru 2017 Il-Qorti, Rat l-imputazzjoni migjuba kontra l-imputat Joseph Borg Zammit, ta'

tnejn u erbghin (42) sena, iben Emanuel u Pauline nee' Cauchi,

imwieled Is-Swieqi, Awstralja, fil-15 ta' Lulju 1974, u residenti fil-

Ghawdex, detentur tan-numru tal-Karta tal-Identita` 285742(M);

Billi hu akkuzat talli fil-perjodu ta' bejn 12 ta' Frar 2004 u 15 ta'

Ottubru 2008, b'diversi atti maghmulin fi zminijiet differenti u

li jiksru l-istess dispozizzjonijiet tal-ligi, bhala l-propjetarju jew

amministratur responsabbli jew konsumatur tal-fond u cioe'

'Perla', Triq Arcipriet Guzeppi Grech, Ħaż-Żabbar, Ghawdex,

b'mezzi qarrieqa li bihom jista' jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew

markar fil-meter tal-kwantita' mehuda jew ikkunsmata fil-fond,

hawn fuq imsemmi, ikkommetta serq ta' dawl elettriku ta'

€6,197.48 ghad-dannu tal-Korporazzjoni Enemalta, liema serq

huma kkwalifikat bil-mezz, hin u valur;

Rat in-nota tal-Avukat Generali (a fol.

89) datata 30 ta' Ottubru 2017

li permezz taghha baghat lill-imputat Joseph Borg Zammit biex jigi

ggudikat minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali kif

278(1)(2)(3)(4), 20, 279(a)(b), 280(1)(2), 281(a) u 283 tal-Kapitolu

9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Fl-Artikoli 17 u 31 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Fl-Artikoli 383, 384, 385 u 386 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Fl-Artikoli 532A, 532B, 533 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

Rat illi, waqt l-udjenza tat-2 ta' Novembru 2017 (a fol.

moqrija l-Artikoli mibghuta mill-Avukat Generali fit-30 ta' Ottubru

2017, u f'liema seduta l-imputat iddikjara li ma kellux oggezzjoni li

l-kaz tieghu jigi trattat u deciz minn din il-Qorti bi procedura

Rat l-atti kollha ta' dan il-procediment u d-dokumenti esebiti.

Semghet sottomissjonijiet da parte ta' Dr. Mario Kitcher ghall-

Illi wara li kienet giet prezentata kwerela mill-Korporazzjoni

Enemalta, is-socjeta` derubata, il-pulizija ressqet lill-imputat il-Qorti

u xlietu li bhala l-proprjetarju jew amministratur responsabbli jew

konsumatur tal-fond u cioe' 'Perla', Triq Arcipriet Guzeppi Grech,

Ħaż-Żabbar, Ghawdex, b'mezzi qarrieqa baghbas il-meter tad-dawl.

Dan il-kaz sehh fi sfond ta' separazzjoni matrimonjali kkumbattuta

bejn l-imputat u martu.

Il-Korporazzjoni Enemalta stmat li l-

imputat ikkommetta serq ta' dawl elettriku ta' €6,197.48.

Il-pulizija

ma ghamlet l-ebda investigazzjoni u strahet fuq dak li qalulha l-

F'dan il-kaz la l-Prosekuzzjoni u lanqas il-parte civile ma

talbu biex jinhatar espert mill-Qorti biex jezamina l-meter allegat

F'dan il-kaz il-Qorti semghet tlettax (13)–il xhud:

70), Spettur Bernard Charles Fiott (a fol.

KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI GENERALI

Livell ta' prova

Huwa principju baziku prattikat mill-Qrati taghna fil-procediment

kriminali, li sabiex l-akkuzat jigi misjub hati l-akkuzi migjuba fil-

tieghu dawn ghandhom jigu pruvati oltre kull dubju

dettat mir-raguni.

F'dan ir-rigward issir referenza ghas-sentenza moghtija mill-Qorti

tal-Appell Kriminali fil-5 ta' Dicembru 1997 fil-kawza fl-ismijiet Il-

Pulizija vs Peter Speranza, fejn il-Qorti fakkret li l-grad ta' prova li

trid tilhaq il-Prosekuzzjoni hu dak il-grad li ma jhalli ebda dubju

dettat mir-raguni u mhux xi grad ta' prova li ma jhalli ebda ombra

ta' dubju.

Id-dubji ombra ma jistghux jitqiesu bhala dubji dettati

Fi kliem iehor, dak li l-gudikant irid jasal ghalih hu, li

wara li jqis ic-cirkostanzi u l-provi kollha, u b'applikazzjoni tal-

buon sens tieghu, ikun moralment konvint minn dak il-fatt li trid

tipprova l-Prosekuzzjoni.

Fil-fatt dik il-Qorti ccitat l-ispjegazzjoni

Fil-kawza

fl-ismijiet Il-Pulizija vs Graham Charles Darmanin

(Qorti tal-Appell Kriminali - deciza fid-19 ta' Mejju, 1997) gie ritenut

Din il-Qorti taghmel ukoll referenza ghas-sentenza moghtija mill-

Qorti tal-Appell Kriminali fid-9 ta' Settembru 2002 fil-kawza fl-

ismijiet Il-Pulizija v Martin Mark Portelli Cachia fejn spjegat x'jigri meta

rinfaccjat b'verzjonijiet konfliggenti u

jistghu jigru zewg affarijiet u cioe' jew il-gudikant ikun tal-fehma li

l-kaz tal-Prosekuzzjoni ma jkunx gie sodisfacentement ippruvat, u

allura l-Qorti ghandha tillibera, jew jekk ikun moralment konvint li

l-verzjoni korretta hija wahda u mhux l-ohra, jimxi fuq dik il-

verzjoni li jaccetta u jekk dik il-verzjoni tkun timporta l-htija tal-

imputat jew akkuzat, allura jiddikjara tali htija u jghaddi ghall-piena

Apprezzament tal-provi fl-assjem

Il-Qorti tissottolinea li huwa ben risaput li l-apprezzament tal-provi

ghandu jsir mhux biss b'mod spezzettat u individwali izda l-provi

ghandhom jigu analizzati flimkien fl-assjem taghhom sabiex wiehed

jara x'inferenzi jew interpretazzjoni ragjonevoli u legali jista' jaghti

lil dawk il-provi hekk interpretati.

Ma tistax tinstab htija jew

nuqqas ta' htija semplicement fuq analizi individwali jew separata

tal-provi.

Dawn ghandhom jigu kkunsidrati kemm individwalment

Dan hu appuntu l-ezercizzju li sejra

taghmel din il-Qorti, u cioe' li tezamina bir-reqqa kollha l-provi

prodotti f'dan il-kaz.

Illi ghalhekk m'hemmx dubju li kollox jiddependi fuq il-kredibilita`

tax-xhieda u dan billi bhala Gudikant, il-Qorti sejra taghti qies l-

imgieba, il-kondotta u l-karattru tax-xhieda, tal-fatt jekk ix-xhieda

ghandiex mis- sewwa jew hix kostanti, u ta' fatturi ohra tax-xhieda

u jekk ix-xhieda hix imsahha minn xhieda ohra, u tac-cirkostanzi

kollha tal-kaz, u dan ai termini tal-Artikolu 637 tal-Kap 9 tal-Ligijiet

ta' Malta.

Huwa principju baziku pprattikat mill-Qrati taghna fil-procediment

kriminali, li biex l-akkuzati jigu ddikjarati hatja, l-akkuzi dedotti,

dubju dettat mir-raguni.

Hawnhekk il-Qorti taghmel referenza ghal sentenza moghtija mill-

Qorti tal-Appell Kriminali nhar is-sebgha (7) ta' Settembru, 1994 fl-

ismijiet 'Il- Pulizija v Philip Tyson et' u tghid pero' li mhux kull

l-icken dubju huwa bizzejjed sabiex l-imputat jigi ddikjarat liberat,

hemm bzonn li 'dubbju jkun dak dettat mir-raguni.'

Il-Qorti se tara jekk il-fattispecie tal-kaz jammontawx ghar-reat

addebitat lill-imputat.

KUNSIDERAZZJONIJIET LEGALI DWAR L-AKKUZI

referenza ghad-decizjoni

ta' din

il-Qorti

diversament preseduta fil-kaz Il-Pulizija vs Saviour Ellard:

Fl-artikolu 264(2) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta jinghad testwalment:

"Fil-kaz ta' ksur ta' kanni tas-servizz pubbliku ta' l-ilma jew tas-

servizz tal-gass, jew tal-fili jew gumi fis-servizz pubbliku, il-fatt li

jkun hemm mezzi qarrieqa li bihom wiehed jista' jkollu l-uzu jew

il-konsum illegittimu ta' dan l-ilma, gass jew kurrent ta' l-

1 Magistrat Dr Edwina Bajjada; Dec. 18.03.2010.

Ara wkoll decizjonijiet Il-Pulizija vs Peter Oedegaard Borg, Dec. 13 ta' Jannar 2011 u Il-Pulizija vs Joseph Borg Zammit et Dec. 20 ta' Gunju 2013.

elettriku, jew li bihom jista' jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew

marker fil-meter tal-kwantita mehudha jew kunsmata jitqies

sakemm ma jigix pruvat il-kuntrarju, bhala prova illi d-detentur

tal-fond jew il-persuna li jkollha f'idejha il-fond fejn ikunu

jinsabu l-mezzi qarrieqa, jaf jew taf b'dan l-uzu jew konsum ta'

ilma, gass jew kurrent elettriku skond ma jkun il-kaz."

Illi dina hija presunzjoni li giet deskritta f'sentenza moghtija mill-Qorti

tal-Appelli Kriminali f'sentenza moghtija fis-16 ta' Lulju 1990 fl-ismijiet Il-

Pulizija vs Raymond Vella Grech, bhala "presunzjoni feroci" u kompliet tghid:

"La l-presunzjoni hija daqstant feroci l-Qorti tifhem li biex tapplikaha il-

mezzi qarrieqa jridu jirrizultaw konkluzivament u mhux semplicement

b'mod illi joholqu suspett … il-mezzi qarrieqa jridu jkunu jistghu jwasslu

ghal dak l-effett li bihom jista' jwaqqaf jew ibiddel il-kejl jew il-markar."

Issa l-fatt illi is-sigill ta' fuq kien miksur sabiex ghalhekk l-cover tal-meter

tad-dawl seta' jinqala facilment kif ukoll il-fatt li kien hemm it-trab fuq

gewwa tal-meter tad-dawl ma jwassalx necessarjament ghal konkluzjoni

illi kien hemm serq tal-kurrent tal-elettriku.

Jista' jkun hemm suspett illi

dana seta' sehh minhabba l-fatti indikati mill-espert, izda minn imkien

mill-provi ma jirrizulta illi verament dana kien il-kaz......

Illi kif ikkonkludiet il-Qorti fis-sentenza hawn fuq iccitata "din il-Qorti

qatt ma wasslet biex tikkundanna lil xi hadd semplicement fuq

Illi ghalkemm

jista'

ikun hemm suspett

madanakollu dina l-Qorti ma tistax tasal ghal konkluzjoni lil hinn minn

dubbju dettat mir-raguni illi fil-fatt l-imputat huwa hati tal-akkuza

Il-Qorti taghmel referenza ghad-decizjonijiet tal-Qorti tal-Appell

Debono2, li xhud, anke jekk mill-esperjenza professjonali tieghu

jasal ghal certu konkluzjonijiet, huwa jista' jixhed biss u ma jistax

F'dan il-kaz ma nhatarx espert la fi stadju ta'

investigazzjoni u lanqas saret talba biex waqt dawn il-proceduri l-

Qorti tahtar espert biex jghid jekk kienx hemm serq ta' elettriku u

dan fil-kuntest tal-Artikolu 264(2) tal-Kodici Kriminali:

Illi meta

l-Ewwel Qorti

inammissibbli skont il-ligi hija strahet fuq dak dispost fl-artikolu

650(1) tal-Kap.9. billi tali xhud ma setatx taghti l-fehma taghha fil-

kapacita taghha professjonali bhala psikologa jekk din ma tkunx giet

innominata mill-Qorti sabiex thejji perizja fuq il-kaz.

Generali, izda isostni illi l-ewwel Qorti ma kellhiex tiskarta id-

deposizzjoni tax-xhud fit-totalita taghha izda kien ammissibbli dak il-

parti tar-rapport kif ukoll tax-xhieda fejn gew deskritti fatti mill-istess

xhud bhal per ezempju dak li kienet stqarret maghha l-minuri u allura

kienet inammissibli biss f'dik il-parti fejn hija esprimiet l-parir taghha

professjonali.

Issa huwa minnu illi l-artikolu 650 tal-Kap.9, iccitat mill-Ewwel Qorti

huwa deroga ghar-regola generali dwar l-ammissibilita ta' xhieda

minn esperti ex parte li jitkellem dwaru l-artikolu 563A tal-Kapitolu 12

rez applikabbli ghad-dritt procedurali penali permezz ta' l-artikolu

procedurali l-emenda introdotta bl-Att XXIV tal-1995, l-opinjoni ta'

espert ex parte giet reza ammissibbili u dan diment illi l-qorti

tivverifika illi tali xhud ikollu il-kwalifiki mehtiega, tali regola ma

2 Il-Pulizija vs Allen Niesz, Qorti tal-Appell Kriminali, per Cosaitis Dr Edwina Bajjada, deciza fis-26 ta' Jannar 2017; Appell.

sabitx applikazzjoni fil-kamp penali u dan meta l-artikolu 650

jiddisponi espressament, kif gustament irrilevat l-Ewwel Qorti, illi:

"Fil-każijiet kollha li fihom għall-eżami ta' persuna jew ta' ħaġa

tkun tinħtieġ ħila jew sengħa speċjali, għandha tiġi ordnata

perizja."

L-Avukat Generali ma jiddibattiex dan il-punt ta' dritt, izda jishaq illi

f'dik il-parti tar-rapport u xhieda ta' l-espert fejn hija kienet qed taghti

rendikont ta' fatti li sehhew tali prova kienet wahda ammissibbli u ma

kellhiex tigi skartata.

"Illi huwa principju ormai accettat li sakemm l-inkarigu espletat minn tali

espert ikun biss kwistjoni ta` kostatazzjoni ta` stat ta` fatt, ir-rapport

taghhom f'dak is-sens huwa ammissibbli, bhala prova valida.

opinjonijiet u l-konkluzjonijiet komparattivi taghhom li m'ghandhomx valur

Galadarba l-posizzjoni hija li rapport ta` dawn l-esperti, li

jikkontjenu opinjonijiet u rizultanzi ta` xi ezamijiet minnhom maghmula,

huma nulli u bla ebda effett probabtorju, taghmel sens li Qorti, anke minn

jeddha, minkejja li ma jkunx hemm oggezzjoni ghal dawn l-esperti mid-difiza,

tiddecidi billi tiskarta ghal kollox tali opinjonijiet u rapporti." – Il-Pulizija vs

Cutajar Lofaro ghalkemm huwa minnu illi l-espert fir-rapport u anke fix-

xhieda taghha tirrakonta dak li tghid il-minuri, madanakollu dan sar

permezz ta' metodologija addotata minnha fil-qafas professjonali

taghha u kwindi gjaldarba din saret mhux minn espert nominat mill-

qorti jew f'xi inkjesta magisterjali, ikun ferm perikoluz illi dan ir-

rapport jigi ammessa bhala prova indipendenti fl-atti......Kwindi din

il-Qorti hija tal-istess fehma bhall-Ewwel Qorti illi tali prova ghandha

il-

Prosekuzzjoni f'dan il-kaz huwa li titlob in-nomina ta' espert

specjalizzat...[enfasi tal-Qorti]

F'sentenza ohra li se tikkwota l-Qorti hija dwar imputat li ma

kienx hu l-uniku persuna li kellha access fil-perjodu investigat3:

Illi gie ippruvat ukoll illi l-meter tad-dawl in kwistjoni jinsab f'post illi

huwa facilment accessibbli ghal kull min

jidhol fil-blokk ta'

appartament in kwistjoni inkluz deliveryman, postman, tal-halib ecc.

L-istess fil-kaz Il-Pulizija vs Paul Cuschieri Valentine l-istess Qorti qalet:

Illi l-imputata xehdet f'dawn l-atti u qalet illi kien hemm diversi

okkazzjonijiet fejn kien inqataghlhom id-dawl fil-flat mikri lilhom.

Hija xehdet ukoll illi hemm diversi kawzi pendenti bejnietha u r-ragel

taghha u s-Sur Fenech, is-sid tal-flat fejn huma jirrisjedu, u xehdet

ukoll illi l-meter tad-dawl in kwistjoni kien f'armarju fil-parti komuni

tal-flat isfel, l-armarju jissakkar bic-cavetta u c-cavetta hija imdendla

mal-hajt permezz ta' musmar u ghalhekk hija accessibbli ghal

Hija cahdet illi qatt baghbset mal-meter tad-dawl in

kwistjoni.

Illi l-Qorti tara illi l-imputati irnexxielhom jeghlbu l-presunzjoni illi l-

Ligi timponi kontra taghhom f'kazijiet simili u dana peress illi l-meter

tad-dawl in kwistjoni ma kienx accessibbli ghalihom biss, izda ghal

kwalunkwe persuna li setghet facilment taqbad ic-cavetta, tiftah l-

armarju fejn kien hemm il-meter tad-dawl in kwistjoni u tbaghbas l-

Irrizulta wkoll illi l-imputati fuq imsemmija

3 Il-Pulizija vs Joseph ‘Aquilina, Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali per Magistrat Dr. Abigail Dalmas, deciza 10 ta' Jannar 2002 4 Deciza fid- 19 ta' Mejju, 2004

ghandhom diversi problemi u anke kawzi civili pendenti mal-

proprjetarju tal-fond mikri lilhom.

Ghaldaqstant il-Qorti tara illi l-Prosekuzzjoni ma irnexxilhiex tipprova

l-akkuzi odjerni kontra l-imputati fuq imsemmija sal-grad rikjest mill-

Ligi u ghaldaqstant filwaqt illi qeghda tiddikjara lill-istess imputati

mhux hatja ta' l-imputazzjonijiet kollha migjuba kontra taghhom

qeghda tilliberahom minn kull imputazzjoni htija u piena.

Analizi tal-provi

Illi, fil-kamp penali, kif inhu ben risaput, trid issir il-prova lil hinn

minn kull dubju dettat mir-raguni dwar il-kummissjoni o meno tal-

att minn naha tal-imputat, li jista' jwassal ghal sejbien ta' htija.

Mill-provi rrizulta li bejn meta l-imputat ħalla d-dar matrimonjali u

meta saret l-ispezzjoni kien hemm trapass ta' żmien li f'dak it-

trapass ta' żmien iċ-ċavetta u l-pussess tad-dar ma kienx f'idejn l-

rahal tax-Xewkija.

Il-Qorti ma għandha l-ebda prova minn naħa tal-Prosekuzzjoni li

fuqha tista' torbot li dan ir-reat ġie kommess mill-imputat.

Punt iehor importanti hu li lanqas ma rriżulta li l-meter kien b'xi

mod imbagħbas.

L-impjegati tal-EneMalta xehdu biss illi dan il-

meter kellu xi siġill, lanqas is-siġilli kollha li ma kienx jaqbel ma'

dak li kellhom fir-records li kien hemm li kien ġie mwaħħal

oriġinarjament.

Però ma ġabux il-prova li b'xi mod tista' jkun hemm xi konnessjoni

bejn dak is-siġill u l-imputat.

Lanqas inhatar espert biex janalizza l-meter in kwistjoni u ma

ttiehdux prekawzjonijiet biex tkun priservata x-xena tal-allegat reat.

Il-Qorti lanqas tista' toqghod fuq stima biex tasal li tiddeciedi jekk

kienx hemm serq u kemm kien il-valur.

Dwar dan il-punt il-Qorti taghmel riferenza ghas-sentenza tal-Qorti

tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Ronald Portelli Cascun:5

Din il-Qorti, pero`, tosserva li hawn si tratta ta' periodu ta' aktar minn

erba' snin – minn wara Novembru 1989 sat-13 ta' April, 1994.

Fil-

fehma ta' din il-Qorti, biex issir il-prova, sal-grad li trid il-ligi fil-kamp

semplicement li probabbli li kien hemm) serq ta' kurrent elettriku

fil-periodu inkriminat, kellha tingieb prova tal-load ta' l-apparat

elettriku f'dak il-periodu.

Jidher li l-pulizija ma ghamlux l-icken sforz

ta'

investigazzjoni

staqsewhomx x'apparat elettriku u x'dawl kien hemm fil-fond qabel

ma huma hadu l-hanut f'idejhom; l-appellant ma giex interrogat mill-

pulizija bil-hsieb li jigi stabbilit dana l-punt; u meta l-appellant xehed

quddiem il-Qorti Inferjuri ma sarx l-icken tentattiv sabiex in kontro-

5 Appell Nru 129/00; Deciz 31 ta' Mejju, 2000, per Onor. Imhallef Dr. Vincent Digby

ezami jigi b'xi mod stabbilit x'apparat elettriku u/jew x'sistema ta'

dawl kellu fil-periodu inkriminat fil-fond in kwistjoni.

Huwa veru li s-

ta'

presunzjoni li tisposta l-oneru tal-prova ta' fatt partikolari – cioe` il-

fatt jekk l-akkuzat kienx jaf bl-uzu jew konsum illegali ta' ilma, gass

jew kurrent elettriku – fuq l-istess akkuzat.

Jekk l-akkuzat ikun jaf, jew hu presunt li kien jaf, b'dak il-konsum

illegali allura r-reat ta' serq ikun imputabbli lilu.

Pero` hija dejjem il-

prosekuzzjoni li trid tipprova li fil-fatt kien hemm uzu jew konsum

illegali, cioe` serq, tal-ilma, gass jew elettriku.

In fatti jista' jkollok

sitwazzjoni fejn ikun hemm il-ksur jew mezzi qarrieqa imsemmija fl-

Artikolu 264(2) minghajr ma effettivament ikollok serq ta' ilma, gass

Fil-kaz in dizamina ma jistax jinghad li kien hemm

prova sodisfacenti, cioe` sal-grad li trid il-ligi fil-kamp penali, ta' tali

serq fil-periodu inkriminat. [enfasi u sottolinejar tal-Qorti]

Ghalhekk fil-kamp penali hu d-dover tal-prosekuzzjoni li tipprova

l-akkuza sa l-inqas dettal u ma jispettax lill-imputat jipprova hu

kemm kien ilu jisraq id-dawl jew li jipprova x'kellu magni jew

apparat iehor li juza d-dawl tul il-medda taz-zmien li gie akkuzat li

fih wettaq is-serq imputat lilu!

Illi l-unika ufficcjal li ttenta jaghmel din l-investigazzjoni u jidhol

aktar fil-fond sabiex jikkonstata kemm seta' kien l-ammont ta' dawl

hekk misruq, kien biss l-ufficjal tal-Enemalta li xehed f'dawn il-

proceduri, izda dan sar unikament bil-ghan li jekk jintlahaq ftehim

amministrattiv ikun maghruf il-hlas dovut.

ghazlet li tohrog akkuzi fuq serq, kien fid-dmir taghha li taghmel

id-debita prova dwar l-ammont tas-serq hekk addebitat lill-akkuzat.

il-Qorti qatt ma waslet biex tikkundanna

lil xi hadd

semplicement fuq suspett.

Illi ghalkemm jista' jkun hemm suspett f'dan il-kaz, madanakollu

din il-Qorti ma tistax tasal ghal konkluzjoni lil hinn minn kull dubju

dettat mir-raguni illi fil-fatt l-imputat huwa hati tal-akkuza migjuba

Mir-rizultanzi processwali ghalhekk ma giex ippruvat sal-grad

rikjest mil-ligi li Camilleri ghamel tampering, tbaghbis u cioe` serq

fuq il-meter tad-dawl fil-fond fil-perjodu li kien gestit minnu.

Decide: Il-Qorti ghal dawn il-mottivi ma ssibx lill-imputat hati u tilliberah. _____________________ Dr. Joseph Benedetti Mc Kay