QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMHALLEF Onor. Abigail Bonello LL.D., Dip.

Illum 3 ta' Diċembru, 2019

A B C Vs Direttur tar-Reġistru Pubbliku D E u b'digriet tat-12 ta' April, 2018 l-istess D E ġiet konfermata bħala kuratrici ad litem sabiex tirrappreżenta l-interessi tal-minuri F E

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ippreżentat mill-attur, li in forza tiegħu, wara li ppremetta : 1.

Illi r-rikorrenti kellhu relazzjoni ma' D E, minn liema relazzjoni twieldet F E nhar it-tlettax (13) ta' Lulju tas-sena

fuq

jinfurmaha

elfejn u sbatax (2017) (certifikat tat-twelid hawn mehmuz u market bhala Dok A); Illi l-intimata, D E fl-att ta' twelid numru 4425/2017 ta' F E irregistrat lil minuri bhala 'missier mhux maghruf; Illi r-rikorrenti ried jagħraf u jirrikonoxxi lill-minuri, F E bħala bintu minħabba l-fatt li huwa l-missier naturali tagħha u għalhekk permezz tal-ittra uffiċjali datata wieħed u tlettin (31) ta' Ottubru tas-sena elfejn u sbatax (2017) ai termini tal-artikolu 86 tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta innotifika lil D E nhar is-sitta (6) ta' Dicembru tas-sena tali elfejn u sbatax registrazzjoni. (kopja tal-ittra ufficjali hawn mehmuza u markata bhala Dok B) Illi l-intimata D E naqset milli tipprezenta nota fl-atti tal-ittra ufficjali fi zmien xahrejn ai termini tal-artikolu 86 tal-Kap 16, sabiex turi li hija taqbel o meno li ssir ir-registrazzjoni u minhabba tali nuqqas, ir-rikorrenti ma setghax jaghmel ir-registrazzjoni fl-att tat-twelid tal-minuri; Illi l-paternita' tal-minuri, F E tista tigi stabilita permezz ta' testijiet genetici; Illi wara lir-relazzjoni ta' bejn partijiet sfaxxat, l-konvenuta D E bdiet tirrifjuta li taghti access jew thalli lir-rikorrenti jaghmel kuntatt ma' bintu, F E; Illi l-attur ghandu interess li jigi korrett ic-certifikat tat- twelid ta' bintu minuri sabiex ikun jista' legalment jezercita d-drittijiet tieghu bhala missier; Illi ghalhekk kellha ssir din il-kawza.

Talab ghar-ragunijiet fuq esposti li l-konvenuti jghidu ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex : 1.

Tiddikjara li r-rikorrenti huwa l-missier naturali u bijologiku tal-minuri F E;

Konsegwentament tordna il-korrezzjoni tac-certifikat tat- twelid tal-minuri F E (Att Nru 4425/2017) billi fil-kolonna isem u kunjom missier il-minuri fejn hemm tikkancella l-kliem 'missier mhux maghruf' u tissostitwih bl-isem 'A B C' u tordna ukoll illi l-partikolarijiet relattivi ghal professjoni, sengha jew stat iehor, ghall-eta' ghall- post tat-twelid u residenza u ghal isem u kunjom il-missier u jekk hux haj jew mejjet, in kwantu jirreferu ghal missier il-minuri jigu korretti kontestwalment billi jigu sostitwiti b'dawk il-partikolarijiet li sejrin jirrizultaw waqt is-smigh tal-kawza;

Tordna li l-kunjom tal-minuri ikun l-istess kunjom tal- missier naturali u cioe' 'C';

issa huma ngunti

Bl-ispejjez kontra subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attur; Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut Direttur tar-Registru Pubbliku, li in forza taghha huwa eccepixxa: (fol.

34) Illi preliminarjament u fil-mertu, l-esponenti tistqarr li hi mhijiex edotta mill-fatti li ġew iddikjarati fir-rikors ġuramentat; Illi stante s-suespost, l-esponenti tirrimetti ruħha għar-riżultanzi istruttorji u umilment titlob lil din l-Onorabbli Qorti sabiex tistieden lill-partijiet kollha konċernanti sabiex jissottomettu ruħhom għat-testijiet ġenetiċi kif provdut fl-Artikolu 100A tal- Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta, sabiex jiġi vverifikat jekk l-attur huwiex verament il-missier naturali tal-minuri F E; Illi bla ħsara għas-suespost f'każ li jintlaqaw it-talbiet dedotti tar- rikorrent minn din l-Onorabbli Qorti, l-esponenti tistieden lir- rikorrent sabiex permezz ta' nota jipprezenta d-dettalji personali kollha tiegħu, senjatament is-segwenti: (1) In-numru tal-karta tal-Identita', (2) ismu u kunjomu, (3) l-età tiegħu meta twieldet F E, (4) il-post tat-twelid tiegħu, (5) il-post ta' residenza tiegħu

jiddeċiedu b'mod definittiv

meta twieldet F E, (6) isem u kunjom ta' missieru u (7) jekk l- imsemmi missier patern kienx għadu ħaj meta twieldet F E. Tali informazzjoni hija meħtieġa biex tiġi eventwalment inserita fl- Atti tat-Twelid tal-minuri F E; il-partijiet kontendenti Illi bla preġudizzju għas-suespost liema kunjom għandhom ukoll għandu jassumi l-minuri F E u dan a tenur tal-Artikolu 92(6) tal- Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta; Illi finalment dejjem mingħajr ħsara għal fuq espost, l-esponenti tissottometti li fi kwalunkwe każ l-azzjoni tar-rikorrent mhijiex attribwibbli għal xi għemil jew nuqqas ta' aġir tal-esponenti u kwindi hija m'għandhiex tiġi assoġġettata għall-ispejjeż tal- kawża istanti; Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż kontra r-rikorrent li qiegħed jiġi inġunt in subizzjoni.

Rat Pubbliku; Rat in-nota tal-konvenuta D E (fol.

11) li permezz taghha qieghda tammetti t-talbiet tar-rikorrent stante li huwa minnu li r- rikorrent huwa l-missier naturali tal-minuri F E, b'dan illi l- kunjom tal-minuri ghandu jkun C E. Semgħet lix-xhieda li tressqu; Rat id-dokumenti li ġew esebiti, il-provi li ġew prodotti u l-atti ta' dan il-proċediment;

Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għallum;

Ikkunsidrat:

tal-konvenut Direttur

tar-Registru

il-lista

KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-attur qed jitlob li jiġi magħruf bħala l-missier naturali tal- minuri F mwielda minn relazzjoni li kellu mal-konvenuta D E fit- 13 ta' Lulju 20171.

Sal-lum, din hija dikjarata bħala bint missier mhux magħruf u ġġorr il-kunjom tal-omm ossija E. Il-konvenuta, min-naħa tagħha, ammettiet it-talbiet tar-rikorrent stante li huwa minnu li r-rikorrent huwa l-missier naturali tal- minuri F, u komplet tgħid, li għalhekk il-kunjom tal-minuri għandu jkun C E.2 Provi: Ir-rikorrent xehed permezz ta' affidavit fejn qal, li hu u D E kienu bdew joħorġu flimkien fl-2015, ir-relazzjoni tagħhom damet tlett snin u nofs u matul din ir-relazzjoni twieldet F fit-13 ta' Lulju 2017.

Spjega li matul it-tqala, D kienet temmet ir-relazzjoni tagħhom, iżda hu xorta baqa' jżomm kuntatt magħha minħabba t-tifla.

Dakinhar li twieldet it-tarbija, ġie nfurmat mill-familjari ta' D, iżda wara t-twelid tat-tarbija D bdiet iċċaħdu milli jara lit- tarbija.

Għalkemm għamel diversi tentattivi biex jintlaħaq ftehim għal kura, kustodja, manteniment u aċċess, iżda ma sabx kooperazzjoni għal ftehim.

Ir-rikorrent ippreżenta nota esebita a fol 41 tal-proċess, bid- dettalji kollha kif rikjesti fit-tielet eċċezzjoni tad-Direttur tar- Reġistru Pubbliku, kwindi, t-tielet eċċezzjoni tad-Direttur intimat hija sorvolata.

Illi l-aqwa prova f'kawżi bħal din huma t-testijiet xjentifiċi u ġenetiċi, li fil-każ odjern ikkonfermaw li l-attur huwa l-missier bijoloġiku tal-minuri F. Fil-fatt, l-esperta Dr. Marisa Harrison ikkonfermat illi "mit-testijiet li għamilt jirriżulta li A B C hu l- missier naturali ta' F E D.O.B. 13.07.2017.

Dan ir-riżultat jinsab dikjarat fir-rapport PT0562458 li jien iffirmajt."

1 Iċ-ċertifikat tat-twelid relattiv Dok A, a fol 6 tal-proċess.

2 Nota tal-konvenuta D E a fol 11 tal-proċess.

hekk kif ikkonfermat bil-ġurament, jelimina kull dubju dwar l- istess paternita`.

Għaldaqstant, il-provi miġjuba quddiem il- Qorti juru bl-aktar mod ċar u inekwivoku li F hija l-wild naturali tar-rikorrent.

Għalhekk, din il-Qorti tara li m'hemm l-ebda raġuni għalfejn m'għandhiex tilqa' l-ewwel u t-tieni talbiet tar-rikorrent.

In vista tas-suespost, it-tieni eċċezzjoni tad-Direttur tar-Reġistru Pubbliku hija wkoll sorvolata.

DWAR IL-KUNJOM TAL-MINURI Illi l-konvenut Direttur tar-Reġistru Pubbliku eċċepixxa tramite r- raba' eċċezzjoni, illi l-partijiet għandhom jiddeċiedu b'mod definittiv liema kunjom għandha tassumi l-minuri F. U dan a tenur tal-Artikolu 92 (6) tal-Kap 16.

Il-minuri F illum għandha sentejn.

Rat li l-konvenuta, fin-nota tagħha a fol 11 tal-proċess, iddikjarat illi m'għandha l-ebda oġġezzjoni illi kunjom il-minuri jkun C E, anzi ssostni li hekk għandu jkun il-kunjom ta' F. Għalhekk, hemm qbil bejn il- partijiet li l-minuri tkun magħrufa bil-kunjom "C E."

Fil-fatt, fil- verbal datat 28 ta' Mejju 2019, ġie verbalizzat li r-rikorrent jaqbel man-nota ippreżentata mill-omm D E a fol 11 rigwardanti l-kunjom tal-minuri.

Għaldaqstant, intimat ġiet sorvolata.

Konsegwentement, il-Qorti mhijiex ser tilqa' t-tielet talba tar-rikorrent, peress li l-kunjom tal-minuri F m'għandux ikun C iżda "C E."

Il-Qorti tordna lill-konvenut Direttur tar- Reġistru Pubbliku sabiex jagħmel annotazzjoni f'dan ir-rigward fiċ-ċertifikat tat-twelid tal-minuri innumerat erba' telef erba' mija u ħamsa u għoxrin tas-sena elfejn u sbatax (4425/2017).

Dwar il-Kap tal-Ispejjeż Jirriżulta li l-ittra uffiċjali fl-ismijiet premessi u ċjoe` dik datata 31

ta' Ottubru 2017 esebita a fol 8 tal-proċess, ġiet debitament

notifikata lill-konvenuta fis-6 ta' Dicembru 2017.

Illi għar-

raġunijiet tagħha, il-konvenuta għażlet illi ma tweġibx għal din l-

ittra fit-termini stabbiliti mill-Artikolu 86 tal-Kap 16, b'hekk ir-

rikorrent kellu jirrikorri għal dawn il-proċeduri ġudizzjarji sabiex

ir-raba' eċċezzjoni

tad-Direttur

jista' jirrikonoxxi lill-minuri F bħala bintu.

In vista li l-proċeduri odjerni setgħu jiġu evitati, billi b'sempliċi risposta għall-ittra uffiċjali mibgħuta mir-rikorrent, kien jinħoloq eżitu effettiv daqs l- import ta' din is-sentenza, għalhekk fil-fehma ta' din il-Qorti, għandha tkun il-konvenuta D E illi tagħmel tajjeb għall-ispejjeż ta' din il-kawża.

DECIDE Għal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi:

Tilqa' l-ewwel talba tar-rikorrent u tiddikjara li r-rikorrent

huwa l-missier naturali u bijoloġiku tal-minuri F E.

Tilqa' t-tieni talba tar-rikorrent u konsegwentement tordna lid-Direttur tar-Registru Pubbliku sabiex fl-att tat-twelid tal-minuri F, Att numru erba' telef erba' mija u hamsa u ghoxrin tas-sena elfejn u sbatax (4425/2017), huwa jikkanċella l-kliem "missier mhux magħruf" u minflok jitniżżel l-isem ta' A B C. Tordna wkoll li jitniżżlu l-isem, il- kunjom u l-konnotati kollha tar-rikorrent A B C detentur tal-karta tal-identita` numru XX meta twieldet il-minuri kellu wiehed u ghoxrin(21) sena, imwieled Bubaqra, Iż-Żurrieq u residenti Haz-Zebbuġ iben G C, li kien ħaj meta twieldet il-minuri u għadu ħaj sal-preżent u l-Qorti tordna n-notifika ta' din is-sentenza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku.

Tiċħad it-tielet talba u tordna illi l-minuri tkun magħrufa bil- kunjom "C E."

Għaldaqstant, tordna lid-Direttur tar- Reġistru Pubbliku iniżżel annotazzjoni ta' din id-deċiżjoni fuq l-att tat-twelid tal-minuri.

L-ispejjez jitħallsu mill-konvenuta D E.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Gurisdizzjoni Superjuri Sezzjoni tal-Familja Magistrat Dr Brigitte Spiteri Caruana LL.D., LL.M. (Ħal Ghaxaq), Adv.

Seduta tal-lum, 3 ta' Diċembru, 2019 Rikors numru:- 5/2019 BS AA Vs BB

Il-Qorti, Rat ir-rikors ta' AA fejn eccepiet:

Illi l-partijiet iżżewġu lil xulxin fil-Bażilika ta' CC, Għawdex fit- tmintax (18) ta' Awwissu tas-sena elfejn u wieħed (2001) u minn dan iz-żwieġ ma tweldux tfal; 2.

facto minn ma' xulxin, ininterrottament, sa mill-ewwel (1) ta' Mejju tas-sena elfejn u tnax (2012) u llum huma legalment separati minn ma' xulxin permezz ta' kuntratt ta' firda personali li ġie ppubblikat minn Nutar Sylvianne Xerri Ellul Gravino fl-ewwel (1) ta' Frar tas-sena elfejn u tlettax (2013).

l-partijiet

Illi ma hemm

l-ebda prospett raġjonevoli

jew remot għal

rikonċiljazzjoni bejniethom;

Illi ma hemmx diffikultajiet dwar manteniment bejn il-partijiet;

Illi l-esponenti tixtieq li jigi ppronunzjat id-divorzju bejn il-partijiet;

Għaldaqstant l-istess esponenti titlob umilment illi din l-Onorabbli

Qorti jogħġobha:

a. Tippronunzja d-divorzju bejn il-partijiet u tiddikjara bħala maħlul iż-żwieg ċelebrat bejn il-kontendenti fit-tmintax (18) ta' Awwissu tas-sena elfejn u wieħed (2001);

b. Tordna lir-Registratur tal-Qrati sabiex, fiż-żmien mogħti lilu għal daqshekk minn din l-istess Qorti, javża lid-Direttur tar- Registru Pubbliku (kemm ta' Malta kif ukoll ta' Għawdex) bid- divorzju tal-partijiet biex dan jigi debitament irreġistrat fir- Reġistru Pubbliku.

Rat in-nota ta' l-intimat li biha jiddikjara li mhux jopponi t-talba għad- divorzju.

Rat illi fl-atti hemm konferma bil-ġurament li l-partijiet ilhom mifrudin għal aktar minn erba' snin u li m'hemmx tama għal rikonciljazzjoni.

Rat id-dokumenti u l-atti kollha.

Rat l-Artikoli 66 A, 66 B, 66 C tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat illi l-kundizzjonijiet meħtiega għad-divorzju ġew kollha sodisfatti.

Infatti rriżulta li l-partijiet isseparaw bonarjament b'kuntratt pubbliku fis- sena 2013 u ilhom għalhekk sitt snin mifrudin.

Irriżulta b'mod ċar minn dak li qalu l-partijiet li ma hemm l-ebda prospett raġonevoli li jirrikonċiljaw. illi Rat m'għandhom jitħallsu ebda alimenti lil xulxin u għalhekk irrinunzjaw reċiprokament ghal kull dritt ghall-alimenti spettanti li xi parti kontra l-oħra

illi fl-istess kuntratt ta' separazzjoni

iddikjaraw

il-partijiet

u għalhekk jirriżulta li llum ma hu dovut l-ebda manteniment lill-parti jew oħra skont il-liġi.

Għaldaqstant, u għar-raġunijiet fuq imsemmija, il-Qorti tilqa' t-talbiet tar- rikorrenti tippronunzja d-divorzju bejn il-partijiet u tordna lir-Reġistratur tal-Qorti sabiex, fi żmien xahar millum, javża lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi reġistrat fir-Reġistru Pubbliku.

Spejjeż bla taxxa bejn il-partijiet.

Dr Brigitte Spiteri Caruana Brownrigg (ft.)

Maureen Porter D/Reġistratur

Vera kopja


Lis alibi pendens bejn Qorti ta' pajjiż membru tal-Komunita` Ewropeja u Qorti Maltija

Xebħ u differenzi bejn il-kunċett ta' lis alibi pendens fir-Regolament ta' Ix-Xgħajra I bis u l-

Kodiċi ritwali Malti

QORTI ĊIVILI

SEDUTA TAT-3 TA' DIĊEMBRU, 2019.

Ġur.

Bianchi di Bianchini Sofia & C. SAS, soċjeta` estera inkorporata taħt il-

Liġijiet tal-Italja b'indirizz ta' Via dell'Industria, 106 – 61025

Rat ir-Rikors Ġuramentat li permezz tiegħu is-soċjeta` attriċi abbażi tal-premessi:

Illi hija kumpannija b'esperjenza twila u rinomata sew fis-suq lokali tal-

ġojjellerija ta' lussu u topera numru ta' ħwienet ta' kwalita` f'diversi

lokalitajiet f'Malta;

Illi fil-prezent l-attriċi tinsab fil-proċess li tiftaħ ħanut ieħor ta' lussu

ġewwa l-ajruport internazzjonali ta' Malta u għal dan il-għan qiegħdha

tagħmel xogħolijiet fl-istess ħanut sabiex jitlesta u jibda jopera mill-aktar

Illi fil-ħwienet tagħha, inkluz f'dak in kwistjoni, l-attriċi tbiegħ prodotti ta'

ditti (brands) ta' kwalita`, liema ditti jkunu jirrikjedu inkondizzjonalment

li l-ħwienet li minnhom l-attriċi tiddistribwixxi l-prodotti tagħhom ikunu

ta' livell u kwalita` ferm għolja u jkunu attrezzati b'materjali tal-ifjen

Apparti dan, tali ditti jimponu zminijiet ċari li fihom il-ħwienet

ikunu jridu jinfetħu u jibdew joperaw, b'obbligi oneruzi fuq l-attriċi;

Illi fix-xahar ta' Mejju tas-sena elfejn u tmintax (2018) l-attriċi ingaġġat

lill-konvenuta sabiex tforniha b'irħam biex jintuza' u jitwaħħal fil-ħanut in

kwestjoni skond disinni speċifiċi in kwantu kemm għall-kwalita` , il-

kwantita' u kif ukoll l-għazla ta' kuluri tal-irħam;

Illi fuq il-bazi ta' dawn id-disinni, l-attriċi ordnat mingħand il-konvenuta

tlett tipi ta' rħam differenti, b'kuluri u qisien speċifiċi u f'ammonti

determinati [ara kopja tal-fattura relattiva annessa bħala 'Dok.

rħam kellu jiġi konsenjat lill-attriċi f'konsenja waħda fi zmien miftiehem

ta' bejn tlieta (3) u erba' (4) gimgħat [ara kopja ta' kommunikazzjoni

annessa bħala 'Dok.

Illi l-konvenuta naqset mill-obbligi tagħha billi fost l-oħrajn ikkonsenjat

kwantita' ta' rħam inqas minn dak ordnat, ikkonsenjat irħam li kien ta' qies

differenti u ta' kulur differenti minn dak ordnat, u ikkonsenjat il-materjal

f'iktar minn konsenja waħda u tardivament, u dan kollu kif ser jiġi ppruvat

waqt is-smiegħ tal-kawza;

Illi senjatament in-nuqqasijiet tal-konvenuta huma s-segwenti –

(i) L-attriċi ordnat 205 metri kwadri ta' rħam tat-tip Botticino tal-qies

60x60x2, iżda ġew ikkonsenjati 198 metru kwadru, b'ħafna minnu

(ii) L-attriċi ordnat irħam ieħor tat-tip Sipollino Green ukoll tal-qies

60x60x2, iżda ġie kkonsenjat irħam b'kulur aħdar differenti u kif

ukoll ta' qies differenti 30x30x1, bil-konsegwenza li d-disinn tax-

xogħol ġie affettwat u ma baqax kif pjanat;

(iii) L-irħam li ġie kkonsenjat, wasal fi tlett konsenji minflok

f'konsenja waħda kif miftiehem minħabba li mhux l-irħam kollu

kien lest fl-istess ħin u mhux kollu kien jinsab fil-lok miftiehem

fl-istess ħin sabiex jiġi kkonsenjat f'daqqa lill-attriċi, bil-

konsegwenza zdiedu l-ispejjiż tal-konsenji;

(iv) L-attriċi ordnat ukoll irħam ieħor tat-tip Rosa Grech Cascun, liema baqa'

qatt ma ġie kkonsenjat;

Illi sabiex tirrimedja għal din is-sitwazzjoni, u tenut kont li hija kellha tiftaħ

il-ħanut b'mod imminenti, l-attriċi inkorriet spejjiż ulterjuri konsistenti fost

l-oħrajn minn spejjiż ogħla għall-konsenji, spejjiż ta' ħaddiema li kellhom

jagħmlu xogħol izjed minn dak ippjanat inizzjalment skont il-pjanti u

spejjiż oħra konnessi ma' kambjamenti fil-pjan tax-xogħol li ġie rez

neċessarju in vista tan-nuqqasijiet fil-kwalita` u kwantita' tal-irħam

konsenjat mill-konvenuta.

Inoltri, b'konsegwenza tal-aġir u nuqqasijiet tal-

konvenuta, l-attriċi sofriet danni oħrajn konsistenti fost l-oħrajn minn telf

ta' negozju minħabba li l-ħanut spiċċa ġie inawgurat wara z-zmien prefiss,

effett fuq l-istokk li kien intiz għad-distribuzzjoni mill-ħanut minħabba li

in vista tad-dewmien dan kellu jinzamm ġo maħzen minflok ma ġie espost

fil-ħanut, effetti oħrajn in konnessjoni mal-obbligi li l-attriċi kellha fil-

konfront ta' terzi liema obbligazzjonijiet kienu jiddependu fuq il-ftuħ tal-

ħanut, u danni oħrajn li ser jiġu ppruvati waqt is-smiegħ tal-kawza;

Illi għalhekk l-attriċi qiegħdha titlob minn għand il-konvenuta li ssir

rifuzjoni tal-ammonti ġja' mħallsa mill-attriċi, inkluz rifuzjoni tad-depoziti

mħallsa għal materjal li ma ġiex ikkonsenjat, oltre għal ħlas tad-danni li

hija sofriet u spejjiż li hija nkorriet b'konsegwenza tal-aġir tal-konvenuta;

Illi dan jammonta għas-somma ta' sitta u għoxrin elf ħames mija u disa'

ewro u sitta u sittin ċentezmu (€26,509.66) konsistenti mis-segwenti –

In kwantu għal €15,375.50 depozitu mħallas mill-attriċi lill-

konvenuta fit-23 ta' Mejju 2018 [ara kopja tat-trasferiment

bankarju annessa bħala 'Dok.

(ii) In kwantu għal €6226 pagament ieħor mħallas mill-attriċi lill-

konvenuta fit-28 ta' Ġunju 2018 [ara kopja tat-trasferiment

bankarju annessa bħala 'Dok.

(iii) In kwantu għal €4908.16 spejjiż tas-servizzi ta' konsenja tal-

materjal konsistenti minn tlett konsenji [ara kopja tat-tlett fatturi

Illi minkejja li l-attriċi interpellat lill-konvenuta għall-hlas, addirittura

b'offerta magħmulha mingħajr preġudizzju bona gratia tal-attriċi sabiex

tittenta tagħlaq din il-vertenza mingħajr ma tirrikorri għal proċeduri

ġudizzjarji [kopja ta' ittra nterpellatorja datata 13 ta' Lulju 2018 annessa

bħala 'Dok.

F'], il-konvenuta baqgħet inadempjenti;

Talbet lil din il-Qorti sabiex:

Tiddikjara li s-soċjeta` konvenuta naqset mill-obbligi tagħha fil-konfront

tas-soċjeta` attriċi billi kkonsenjat materjal mhux kif miftiehem, in kwantu

kemm għal kwalita`, kwantita` u modalita` u termini ta' konsenja, u billi in

kwantu għal parti mill-materjal naqset milli tikkonsenja l-istess; u

Tiddikjara illi bħala konsegwenza ta' tali ksur, is-soċjeta` attriċi sofriet

Tillikwida d-danni hekk sofferti, okkorrendo bil-ħatra ta' periti nominandi;

Konsegwentement, tordna lis-soċjeta` konvenuta tirrifondi l-ammont ta'

sitta u għoxrin elf ħames mija u disa' ewro u sitta u sittin ċentezmu

(€26,509.66), oltre' għal imgħaxijiet skond il-liġi, rapprezentanti ammonti

mħallsa mis-soċjeta` attriċi lis-soċjeta` konvenuta għal prezz ta' materjal

li ma ġiex ikkonsenjat kif miftiehem u/jew ma ġiex ikkonsenjat u spejjiż

tal-konsenji, u/jew tordna lill-konvenuta tirrifondi jew tħallas kwalunkwe

ammont ieħor verjuri li din il-Qorti jogħgobha tistabbilixxi;

Tagħti kull rimedju u/jew dirrettiva oħra opportuni.

Rat li waqt l-udjenza tas-16 ta' Lulju 2019 il-kawża ġiet differita għas-sentenza

dwar l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet imressqin mis-soċjeta` konvenuta li jaqraw

Illi dina l-Qorti għandha tiddeklina milli tisma' dawn il-proċeduri u dan

billi l-istess mertu tal-proċeduri odjerna diġa' jinsabu pendenti quddiem

il-Qorti ta' Il-Fgura fl-Italja fl-ismijiet inversi iżda eżattament bejn l-istess

partijiet, fuq l-istess mertu u saħansitra bl-istess talbiet u ċioe' b'tali mod

li jissusistu l-elementi kollha ta' lis alibi pendens;

Illi s-soċjeta' attriċi diġa' ssottomettiet lilha nnifisha għal proċeduri bl-

istess mertu, bejn l-istess partijiet u bl-istess talbiet quddiem il-Qorti ta'

Il-Fgura, fl-Italja u l-proċeduri odjerni huma abbuż tal-proċeduri bil-għan

ewlieni li tfixkel il-proċeduri ġia mibdija u li diġa qedgħin jiġu mismugħa

mil-Qorti estera hekk kif jidher miċ-ċertifikat maħruġ mill-istess Qorti u

mmarkat bħala Dokument BB1;

Rat l-atti tal-kawża partikolarment id-dokumenti esibiti;

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet kontendenti;

Rat li l-kawża ġiet imħollija għallum għas-sentenza dwar l-ewwel żewġ

eċċezzjonijiet;

Ikkunsidrat:

hekk:

Illi ż-żewġ eċċezzjonijiet li l-Qorti trid tistatuwixxi dwarhom huma proprjament

eċċezzjoni waħda – dik tal-lis alibi pendens.

Din hija waħda mill-eċċezzjonijiet

li huma speċifikament rikonoxxuti u rregolati mill-kodiċi ritwali tagħna (Kap 12

tal-Liġijiet ta' Malta) permezz tal-Artiklu 792 tiegħu li jaqra hekk:

"Meta titressaq kawża quddiem qorti kompetenti, wara li tkun tressqet

kawża oħra fuq l-istess oġġett quddiem qorti kompetenti oħra, il-kawża

mressqa l-aħħar tista' tiġi mibgħuta lil dik il-qorti l-oħra."

Illi f'dan il-każ, l-ewwel kawża tinstab quddiem Qorti fl-Italja; din il-kawża ġiet

istitwita f'data iktar tard;

Illi l-partijiet jaqblu li trattandosi ta' kawża pendenti f'pajjiż ieħor tal-Komunita`

Ewropeja, japplikaw id-disposizzjonijiet li ġejjin tar-Regolament 1215/2012:

"Lis pendens — azzjonijiet relatati

Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 31(2), meta proċedimenti li jinvolvu l-

istess kawża ta' azzjoni u bejn l-istess partijiet ikunu miġjuba quddiem qrati

ta' Stati Membri differenti, kull qorti apparti l-ewwel qorti li jkollha quddiemha

l-każ għandha fuq inizjattiva tagħha stess tissospendi l-proċedimenti ta'

quddiemha sa dak iż-żmien li fih tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-ewwel qorti

Fil-każijiet imsemmija fil-paragrafu1, fuq talba ta'qorti li tieħu konjizzjoni

tal-kawża, kwalunkwe qorti invokata għandha mingħajr dewmien tinforma lill-

ewwel qorti bid-data meta tressqu l-proċedimenti quddiemha skont l-Artikolu 32.

Meta tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-ewwel qorti invokata, kull qorti oħra

apparti l-ewwel qorti invokata għandha tastjeni mill-ġurisdizzjoni favur dik il-

Illi dawn id-disposizzjonijiet tar-Regolament f'ċerti aspetti jixbħu l-liġi ta' Malta

u f'ċerti aspetti oħrajn huma kemmxejn differenti:

(i) Skont ir-Regolament, ikun hemm lis pendens meta jkun hemm l-istess kawża

ta' azzjoni bejn l-istess partijiet.

Skont il-liġi tagħna, irid ikun kawża oħra fuq l-

istess oġġett.

Il-frażi kawża ta' azzjoni fit-test Malti tar-Regolament ma tagħmel

Fit-test Franċiż:

Forsi kien ikun aħjar li l-frażi

tiġi tradotta bħala fuq l-istess raġuni u oġġett tat-talba.

Huwa għajb għall-

ordinament ġuridiku Malti li jsiru traduzzjonijiet ta' kafkaf bħal din.

action tikkonsisti, l-istess bħal fil-liġi Maltija, fil-fatti "and the rule of law relied

(ii) Skont ir-Regolament, it-tieni Qorti trid tissospendi l-proċediment sakemm

tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-ewwel Qorti.

Ġaladarba din tiġi stabbilita, it-

tieni Qorti tastjeni mill-ġurisdizzjoni favur l-ewwel Qorti.

Skont il-liġi tagħna,

il-kawża mressqa l-aħħar tista' tiġi mibgħuta lil dik il-Qorti l-oħra;

Illi fiż-żewġ kawżi, il-partijiet huma l-istess iżda l-attriċi fl-ewwel kawża hija

konvenuta f'din – it-tieni – kawża u viċi versa.

Illi dwar

l-oġġett

tal-azzjoni, għall-finijiet

jingħata

interpretazzjoni wiesa5.

Illi bħala Regolament, japplika direttament bħala parti mil-liġi ta' Malta, u, fejn

huwa applikabbli jissupera l-kodiċi ritwali Malti.

Għalhekk l-elementi tal-lis

alibi pendens, l-interpretazzjoni tagħhom, u l-effetti tal-lis alibi pendens huma

lkoll regolati mir-Regolament.

Dan fl-interess tal-uniformita` sabiex tiġi

assikurata ċ-ċirkolazzjoni libera ta' sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali

l-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropeja;

Illi fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha, il-konvenuta tiċċita u tikkompara fid-

dettal il-premessi u t-talbiet tal-atturi rispettivi f'din il-kawża u f'dik tal-Qorti ta'

Il-Fgura u turi li t-talbiet huma prattikament identiċi.

Dan anke għaliex hija, bħala

attriċi fl-ewwel kawża, mhux biss talbet il-ħlas tal-bilanċ tal-prezz tal-irħam

mibjugħ u kkunsinnat minnha lil Classic Group Limited (attur fit-tieni kawża)

imma wkoll talbet dikjarazzjoni li ma kien hemm l-ebda nuqqas fil-konsenja, il-

kwantita`, kwalita` u kundizzjoni tal-irħam mibjugħ, u li ma ġew ikkawżati l-ebda

rħam indikat fil-proforma invoice datata 16 ta' Mejju 2018.

Fit-tieni kawża (ċjoe`

din il-kawża) t-talba hi għal dikjarazzjoni li ġie kkonsenjat materjal mhux kif

miftiehem, kwantu għall-kwalita`, kwantita`u modalita` u termini ta' konsenja u

billi in kwantu għal parti mill-materjal kien hemm nuqqas ta' konsenja tiegħu.

M'hemmx dubbju li, fit-termini wiesa tar-Regolament kif interpretat, il-kawżali

hija wkoll l-istess: il-kunsinna jew kunsinni ta' rħam u l-ħlas tiegħu;

Illi l-attriċi f'din il-kawża – Classic Group Limited – fin-nota ta' sottomissjonijiet

responsiva tagħha sostniet li l-ewwel kawża hija ristretta għal tip wieħed ta' rħam

filwaqt li t-tieni kawża tkopri tlett tipi.

Dan iżda ma jirriżultax li huwa l-każ;

anke fl-ewwel kawża ssir riferenza, fil-premessi għal tlett tipi ta' rħam.

li m'hemmx identita` assoluta, imma l-kawżali u l-oġġett taż-żewġ azzjonijiet

huma prattikament identiċi;

Illi mhux ikkontestat li l-Classic Group Limited issottomettiet ruħha għall-

ġurisdizzjoni tal-Qorti ta' Il-Fgura;

Għal dawn il-motivi, din il-Qorti tilqa' l-ewwel żewġ eċċezzjonijiet tas-soċjeta`

konvenuta u konsegwentement tiddeklina l-ġurisdizzjoni tagħha favur it-

Tribunale Ordinario ta' Il-Fgura, fl-Italja u konsegwentement tastjeni milli tieħu

konjizzjoni ulterjuri tal-każ;

Spejjeż a kariku tas-soċjeta` attriċi.


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA)) IMHALLEF Onor. Abigail Camilleri Flores LL.D., Dip.

Illum 3 ta' Dicembru, 2019

A B -vs- Avukat Dr. Mark Anthony Abel Spiteri Caruana u il-P.L. Doreen Caruana Fino ġew nominati Kuraturi Deputati b'digriet ta' din il-Qorti tat-23 ta' April 2018 biex jirrapprezentaw lill-assenti C D E

Il-Qorti: Rat ir-rikors ġuramentat ippreżentat mill-attriċi li permezz tiegħu ppremettiet : 1.

Illi fit-tlieta (3) ta' Frar tas-sena elfejn u tlieta (2003), ir- rikorrenti iżżewġet fir-Rġgistru Pubbliku ta' Malta lill-intimat assenti C D E (ċertifikat taż-żwieġ anness u markat bħala Dokument 'A').

Illi l-kunsens tal-partijiet għal dan iż-żwieġ kien vizzjat

b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja miżżewwġa jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha.

Illi l-kunsens tal-partijiet għal dan iż-żwieħ kien ukoll vizzjat billi kien hemm l-eskluzjoni pożittiva taż-żwieġ innifsu jew ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewwġa.

Illi għalhekk l-imsemmi żwieġ huwa null u bla effett ai termini tal-artikoli 19 (1) (d) u/jew (f) tal-Att Dwar iż-Żwieġ (Kapitolu 255 tal-Ligijiet ta' Malta).

Talbet li l-intimati jgħidu għaliex din il-Qorti m'għandhiex: 1.

Tiddeciedi u tiddikjara illi ż-żwieġ bejn il-kontendenti ċċelebrat nhar it-tlieta (3) ta' Frar tas-sena elfejn u tlieta (2003) huwa null, invalidu u bla effett għar-raġunijiet fuq premessi skont id- tal-1975 dispozizzjonijiet [Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta] li Jirregola ż-Żwieġijiet, u tagħti dawk il-provvedimenti kollha illi jkunu xierqa u opportuni f'dan ir-rigward.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attriċi; Rat ir-risposta guramentata tal-kuratur deputat Dr Mark A. Abel Spiteri Caruana, illi permezz taghha eccepixxa : fol 13: Illi l-esponent m'hux edott mill-fatti u għalhekk qed jirriserva id- dritt li jipprezenta risposti ulterjuri tul il-proceduri quddiem din l- Onorabbli Qorti.

Salv risposta ulterjuri.

Semgħet lix-xhieda li tressqu; Rat id-dokumenti li ġew esebiti, il-provi li ġew prodotti u l-atti ta' dan il-proċediment; Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għallum;

Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Il-Qorti għandha quddiemha talba sabiex iż-żwieġ ikkuntrattat bejn il-partijiet fit-3 ta' Frar 20031, jiġi dikjarat null u bla effett fil- liġi ai termini tal-Artikolu 19(1) (d) u /jew 19(1)(f) tal-Att Dwar iż- Żwieġ2.

Kull referenza għall-"konvenut" f'din is-sentenza hija referenza għall-konvenut assenti u mhux għall-kuraturi li debitament jirrapreżentawh fl-assenza tiegħu.

Provi: Ir-rikorrenti xehdet bil-proċedura tal-affidavit3 fejn spjegat li ltaqgħet mal-konvenut f'Ottubru 2002, u ftit ġimgħat wara li ltaqgħu kien semmielha ż-żwieġ, u effetivament żżewġu fir- Registru Pubbliku fit-3 ta' Frar 2003.

Xehdet li malli żżewġu krew appartament Bugibba, u marru igħixu hi, hu u bintha li kellha minn qabel dan iż-żwieg, iżda wara biss hamest ijiem mid- data taż-żwieġ, C telaq u ma reġax irritorna lura f'din id-dar li kienu jikru.

Hija spjegat pjegat li peress li hi ma kinitx taħdem, eventwalment ma kellhiex biex tħallas il-kera u kellha titlaq minn dan il-fond.

Żiedet tgħid li ż-żwieġ tagħhom lanqas biss ġie kkonsmat, u meta staqsiet għal C wara li dan ma kienx irritorna lura d-dar, ħadd ma kien taha informazzjoni dwaru, imbagħad indunat li C kien sempliċement użaha biex tiżżewġu.

Żiedet tgħid li llum hi għandha tlieta u tletin sena u li ma setghetx tipproċedi qabel b'dan il-każ peress li ma kellhiex finanzi.

L-attriċi xehdet li

2 Kapitolu 255 tal-Ligijiet ta' Malta.

eventwalment xi ħadd kien qalilha li żewġha kien telaq minn Malta.

PRINĊIPJI LEGALI F'dan l-istadju, l-Qorti ser tgħaddi sabiex teżamina l-kawżali li fuqhom hija msejsa l-kawża odjerna u ċjoe l-Artikolu 19(1) (d) u l-artikolu 19(1) (f) tal-Att Dwar iż-Żwieġ:

"19(1) B'żieda mal-każijiet fejn żwieġ disposizzjoni oħra ta' dan l-Att, żwieġ ikun null:

ikun null skont xi

(d) jekk il-kunsens ta' xi wahda mill-partijiet ikun vizzjat b'difett serju ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha, jew b'anomalija psikoloġika serja li tagħmilha impossibbli għal dik il-parti li taqdi l-obbligazzjonijiet essenzjali taż-żwieġ;

(f) jekk il-kunsens ta' xi waħda mill-partijiet ikun inkiseb bl- esklużjoni pożittiva taż-żwieġ innifsu, jew ta' xi wieħed jew aktar mill-elementi essenzjali tal-ħajja miżżewġa, jew tad-dritt ghall-att taż-żwieġ;"

Illi b'difett serju ta' diskrezzjoni dwar il-ħajja miżżewġa u/jew l- elementi essenzjali tagħha, (l-artikolu 19(1) (d) tal-Att dwar iż- Żwieg) il-leġislatur ma riedx ifisser sempliċement kwalsiasi stat ta' immaturita` li parti jew oħra fiż-żwieġ tista' tkun fiha fil-mument li jingħata l-kunsens reċiproku.

Li kieku l-leġislatur irrikjeda maturita shiha u perfetta, ftit jew addirittura ebda żwieġ ma kien ikun validu.

Kunsens validu iżda jeħtieġ konoxxenza sħiħa ta' dak kollu li jkunu deħlin bih il-partijiet, u impenn għall-obbligi u d-drittijiet konjugali kemm fil-preżent kif ukoll fil-futur.

Dan ifisser li l-partijiet irid ikollhom dik il-maturita li tagħmilhom kapaċi jirriflettu fuq l-obbligi, d-dmirijiet u r-responsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa u jkunu għalhekk kapaċi jerfgħhu u

jwettqu l-istess matul il-ħajja matrimonjali tagħhom.

Inoltre`, l- partijiet irid ikollhom dik il-maturita` affettiva, liema maturita` affettiva tkun fil-konfront ta' xulxin.

Jekk xi waħda minn dawn l- elementi hija b'xi mod nieqsa, allura hemm difett tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju kif rikjest mil-liġi.

4 Chomarat Francesco, Il Diritto canonico matrimoniale, (Ħal Kirkop, 1994) p.97 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Renato Testa vs Sharon Testa nee Salamone Reynaud mogħtija mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-6 ta' Marzu 2003 (Citazzjoni Numru 484/1995/2 (RCP)).

Illi l-Qorti tirreferi wkoll ghall-artikolu 19(1)(f) tal-Att dwar iz-Zwieg Ii tirrileva li sabiex tigi milqugħa talba għal dikjarazzjoni ta' nullita` taż-żwieġ f'dan il-kuntest, irid jiġi neċessarjament ippruvat li xi wieħed mill-partijiet, jew it-tnejn għamel simulazzjoni totali jew parzjali tal-kunsens tiegħu jew tagħha.

Illi kif gie spjegat minn din il-Qorti fil-kaz Alfred Bonnett vs Maria Bonnett,6 "ikun hemm simulazzjoni meta fil-mument tal-għoti tal- kunsens matrimonjali parti jew oħra(jew it-tnejn) esternament turi li qed tagħti l-kunsens matrimonjali iżda internament u b'att pożittiv tal-volonta` tagħha tkun qed tiċħad il-kunsens għal dak iż-żwieġ (simulazzjoni totali) jew dejjem b'dak l-att pożittiv tal- volonta`, tkun qed teskludi xi element jew proprjeta` essenzjali ghaż-żwieġ (simulazzjoni parzjali)."

Illi meta wieħed jitkellem dwar l-esklużjoni taż-żwieġ jew wieħed mill-elementi essenzjali tiegħu, wieħed irid jifli jekk il-kontendenti jew wieħed minnhom, allavolja hu kapaċi jagħti kunsens validu għaż-żwieġ, pero bl-atti tiegħu qabel u fil-ħajja miżżewġa, jew bl-ommissjoni tiegħu, eskluda a priori ċertu obbligi essenzjali tal- ħajja miżżewġa, ċjoe`, issimula l-kunsens tiegħu totalment fejn eskluda a priori ż-żwieg, jew inkella fejn waqt il-kunsens hu jew hi eskludew xi wahda jew aktar mill-elementi essenzjali tal-hajja mizzewga, u cjoe` saret simulazzjoni parzjali."7

5 Gilford Pedro Juan, Matrimonial Consent in Code of Canon law Annotated (Il-Birgu 1993) p.686 – kif rappurtat fid-deċiżjoni Lydia FedeleSerpina vs Dr. Ian Qoul Carabott Scicluna et noe mogħtija mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili, fl-1 ta' Ottubru 2002, (Cit. nru.

6 Prim' Awla tal-Qorti Ċivili (VDG) – 31 ta' Jannar 1996

7 Sharon Camileri vs Francis Farrugia Camoin – Prim Awla tal-Qorti Ċivili – 15 ta' Marzu 2000.

TAL-PRINĊIPJI

LEGALI GĦALL-KAŻ

Illi stabbiliti fid- diskrezzjoni tal-ġudizzju u tas-simulazzjoni tal-kunsens, din il- Qorti ser tgħaddi biex tagħmel is-segwenti konsiderazzjonijiet fid- dawl tal-provi miġbura.

legali suċitati dwar difett serju

Fil-każ in eżami jirriżulta li r-rikorrenti u l-konvenut kienu żżewġu bl-għaġġla, wara tlett xhur minn meta ltaqgħu, mingħajr wisq ħsieb dwar dak li kienu deħlin għalih.

Fil-fehma ta' din il-Qorti, għaġġlu wisq, ir-rikorrenti kienet għadha kif għalqet tmintax-il sena, u kienet immatura, u ħasbet li sabet ir-relazzjoni ta' hajjitha peress li kif spjegat hi fl-affidavit tagħha, kellha esperjenza ħażina preċedentement u kellha anke wild mir-relazzjoni preċedenti.

Min-naħa l-oħra, l-konvenut approfitta mill-immaturita` u l- vulnerabbilita` tar-rikorrenti.

Illi huwa evidenti li hu ma kellu l- ebda ħsieb li verament igħix ħajja miżżewġa, kif inhu rikjest mill- liġi, billi kif ikkonfermat ir-rikorrenti fl-affidavit tagħha, huwa telaq mid-dar wara ħamest ijiem biss mid-data taż-żwieġ.

Jidher ċar li r-rabta taż-żwieġ ma kienet tfisser xejn għall-konvenut peress li qabad u telaq wara ftit jiem.

Din hija indikazzjoni ċara tan-nuqqas ta' diskrezzjoni ta' ġudizzju tiegħu dwar l-obbligi mnisslin miż- żwieġ.

Il-Qorti hija tal-fehma illi r-rikorrenti irnexxielha tipprova, mingħajr lok ta' dubju fil-moħħ tal-ġudikant, illi l-konvenut ma kienx kapaċi jerfa' l-obbligi, d-dmirijiet u r-responsabbiltajiet li ġġib magħha l-ħajja miżżewġa; u illi l-kunsens tal-konvenut assenti kien ivvizzjat b'difett serju tad-diskrezzjoni tal-ġudizzju fuq il-ħajja miżżewġa, jew fuq id-drittijiet u d-dmirijiet essenzjali tagħha, u konsegwentement dan jwassal għan-nullita` taż-żwieġ bejniethom.

Dan premess u kkunsidrat, din il-Qorti hija tal-fehma li t-talba tar- rikorrenti hija ġustifikata fil-fatt u fid-dritt fit-termini tal-paragrafu (d) tal-artikolu preċitat, u timmerita li tiġi milqugħa.

DEĊIDE Illi għalhekk, għal dawn il-motivi, din il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi tilqa' t-talba tar-rikorrenti b'dan illi: Tiddikjara li ż-żwieġ ikkuntrattat bejn ir-rikorrenti u l-konvenut fit- 3 ta' Frar 2003 huwa null u bla ebda effett fil-liġi ai termini tal- Artikolu 19(1)(d) tal-Att Dwar iż-Żwieġ, Kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta, u għalhekk tordna li din id-deċiżjoni tiġi rreġistrata mid- Direttur tar-Reġistru Pubbliku fl-Att taż-Żwieg relattiv għaż-żwieġ bejn il-kontendenti.

Bl-ispejjeż kollha jkunu sopportati mill-konvenut assenti, b'dan li r-rikorrenti għandha provviżorjament tal- Kuraturi Deputati.

id-drittijiet

tħallas


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMĦALLEF Onor. Abigail May LL.D., Dip.

Illum 3 ta' Dicembru 2019

A B f'isimha u f'isem u bhala kuratur ad litem tal-minuri C D skont digriet tal-Qorti tat-18 ta' Mejju, 2016

Rat ir-rikors ġuramentat ipprezentat fit-28 ta' April, 2016 li permezz tieghu l-attrici ppremettiet:

Illi l-partijiet kellhom relazzjoni u minn din ir-relazzjoni twieled tifel

li jismu C D li llum għandu erbatax (14) -il sena;

Illi l-partijiet m'għadhomx flimkien u reċentement l-esponenti

bdiet trabbi il-minuri waheda;

Illi l-esponenti tixtieq li tingħata l-kura u l-kustodja esklussiva tal-

Illi minkejja li kien hemm ftehim informali li jgħaddi manteniment għat-tifel, l-intimat mhu qiegħed jghaddi ebda manteniment għall- minuri;

Talbet li l-konvenut igħid ghaliex din il-Onorabbli Qorti m'għandhiex :

Tordna li l-kura u l-kustodja għandha tkun fdata lill-esponenti A

Tiffissa manteniment adekwat ghall-minuri li ghandu jitħallas

direttament lill-esponenti A B;

Bl-ispejjez kontra l-intimat li huwa ngunt għas-subizzjoni;

Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici;

Semgħet lix-xhieda li tressqu;

Rat id-dokumenti li ġew esebiti, il-provi li ġew prodotti u l-atti ta' dan il- proċediment;

Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għallum;

Ikkunsidrat:

KONSIDERAZZJONIJIET

Il-Qorti għandha quddiemha azzjoni fejn ir-rikorrenti qegħda titlob li tiġi fdata esklussivament bil-kura u l-kustodja ta' iben il-partijiet C D imwieled fis-17 ta' April 2002.1 Hija titlob ukoll li l-intimat jiġi ordnat iħallas manteniment għall-minuri C.

1 Certifikat tat-twelid tal-minuri jinsab esebit a fol 35 tal-process.

Jirriżulta li l-intimat ma ppreżentax risposta fit-terminu stabbilit mil-Liġi, għalhekk, huwa kontumaċi skont il-Liġi, kif jirriżulta mill-verbal datat 4 ta' Ottubru 2016.2

Ir-rikorrenti xehdet fejn qalet li hi kellha relazzjoni ta' 21 sena mal-intimat, illi qatt ma kienu żżewġu iżda minn din ir-relazzjoni twieled C fis-17 ta' April 2002.

Spjegat li hi u l-intimat ilhom erba' snin separati, u binhom igħix magħha, l-intimat la jara lit-tifel u lanqas iħallas manteniment.

Xehdet li kienu igħixu f'fond B'kara, li kien bil-kera u meta' l-intimat qaleb dan il- fond fuq ismu, hi kellha titlaq, minkejja il-fatt li kienet ħarġet nofs l-ammont ta' LM10,000 li kienu tħallsu bħala rigal biex jinkera dan il-fond.

DWAR IL-KURA U L-KUSTODJA TAL-MINURI Illi huwa ritenut fil-ġurisprudenza tagħna li, f'kawżi bħal din, il-Qorti għandha tikkonsidra l-aqwa interess tal-minuri.

Fil-kawża Jennifer Weaving-Baluci pro et noe vs John Hole, intqal: "Jingħad illi l-kura tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew fil-liġi antika u sew fil-liġi viġenti, kif ukoll fil-ġurisprudenza estera u f'dik lokali hija regolata mil-prinċipji tal- aqwa utilita` u l-akbar vantaġġ għall-interess tal-istess tfal li ċ-ċirkustanzi tal-każ u l-koeffiċjenti tal-fatti partikolari tal-mument ikunu jissuġġerixxu.

Illi in konsegwenza, r-regola sovrana fuq enunċjata għandha tipprevali dwar il-kustodja u l-edukazzjoni tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew meta l- konjuġi jiġu biex jisseparaw ruħhom ġudizzjarjament, sew meta jisseparaw konsenswalment."

3 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Gunju 2003, Citazz Numru 2668/1996/2RCP; 4 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-8 ta' Dicembru 1858;

Illi ingħad ukoll fil-kawza fl-ismijiet John Blackman vs Amelia Blackman et5, u Maria Dolores sive Doris Bugeja vs Anthony Tramboo Galea, illi "apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, il-prinċipju dominanti 'in subjecta materia', li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din insorta f'din il-kawża, huwa dak tal-aktar utilita` u dak tal-aqwa vantaġġ u interess tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut......"

Għaldaqstant, il-Qorti għandha s-setgħa li jekk ikun fl-aħjar interess tal- minuri, tafda wieħed biss mill-ġenituri bil-kura u l-kustodja tal-minuri u dan ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili7.

F'dan il-kuntest, ta' min isemmi li l-prinċipju legali tal-manteniment tal-ulied huwa msejjes fuq l-artikolu 7(1) tal-Kodici Civili li jistipula "Il-ġenituri għandhom l-obbligu li jieħdu ħsieb imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl-artikolu 3B ta' dan il-Kodiċi."

L-artikolu 3B tal- istess Kodiċi jistipula illi: "Iż-żwieġ jimponi fuq il-miżżewġin l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil ulied li jiġu miż-żwieġ skont il-ħila, xeħtiet naturali u aspirazzjonijiet ta' l-ulied."

Għalhekk, abbażi tal-premess, jirriżulta mid-dispozizzjonijiet tal-liġi, li l- ġenituri għandhom l-istess obbligi versu l-ulied tagħhom, u għalhekk it- tnejn li huma għandhom jikkontribwixxu għat-trobbija tal-istess.

L-obbligu taż-żewġ ġenituri lejn l-ulied jibqa' bażikament l-istess: kull wieħed skont il-meżżi tiegħu, ikkalkulati skont id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 20 tal- istess Kodiċi, u l-bżonnijiet tal-istess minuri.

Illi meta l-Qorti tiġi biex tistabilixxi manteniment, m'hemmx xi formula stabbilita fil-liġi li biha l-Qorti tagħmel il-kalkoli biex imbagħad joħroġ ir- riżultat.

Iżda, fl-artikolu 20 tal-istess Kapitlu insibu kif jitqies il- manteniment.

Dan l-artikolu jaqra hekk: "(1).

Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l- meżżi ta' min għandu jagħtih.

Fl-istħarriġ sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax

jaqalgħu xort' ohra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu fl-eżerċizzju

ta' xi professjoni, arti jew sengħa.

5 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Jannar 1956

6 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Novembru 2003 (Cit.

7 Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

IL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL-KAŻ

(3).Meta jitqiesu l-mezzi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħad biss il-qliegħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is-salarju jew il-pensjoni tiegħu mogħtija mill-Gvern jew minn ħaddiehor, u tal-utli tal-beni, sew mobbli kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust." (4) Ma jitqiesx li għandu meżżi biżżejjed biex jagħti l-manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l-persuna li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx axxendent jew dixxendent.

(5) Meta jinqiesu l-meżżi ta' min jitlob il-manteniment, għandu jittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tiegħu mobbli jew immobbli kif ukoll ta' kull interess benefiċċju taħt trust."

APPLIKAZZJONI TA' DAWN ODJERN Fil-każ, in eżami, jirriżulta li l-intimat E D huwa kontumaċi u għandu jingħad li l-kontumaċja hija fiha innifisha mhijiex ammissjoni iżda għandha tiġi interpretata bħala oppożizzjoni hekk kif ritenut fil-ġurisprudenza.

"Hu paċifiku li l-kontumaċja ma hijiex ammissjoni."

(Charles Camilleri Stivala vs Salvu Elfezani – deċiża mill-Qorti tal-Appell fis-27 ta' Ġunju 1997, u skont dejjem kif ġie referut minn dawn il-Qrati, l-kontumaċja għandha tiġi interpretata wkoll bħala oppożizzjoni u l-Qorti għalhekk tidħol f'ċerti dettalji li tħoss illi huma meħtieġa biex tistabilixxi l-verita tal-fatti."8 Għalhekk, jibqa' dejjem jinkombi fuq ir-rikorrenti li tipprova t-talbiet tagħha huma ġustifikati fil-fatt u fid-dritt.

Dwar il-kura u l-kustodja tal-minuri, jirriżulta fil-każ in eżami illi l-intimat ilu li ssepara minn mar-rikorrenti mis-sena 2014.

Fil-fatt, ir-rikorrenti fix- xiehda tagħha datata Jannar 2018 stqarret li hi u l-intimat ilhom li sseparaw ghal erba' snin.

Ir-rikorrenti stqarret ukoll li f'dawn l-ahhar snin,

l-intimat zgur li ma hax hsieb il-kura u kustodja ta' ibnu, u lanqas rah.

Fil-

fatt, ir-rikorrenti qed titlob l-arretrati ta' manteniment għall-erba' snin li

għaddew u biex ikompli jħallas il-manteniment għal ibnu C. Għalhekk, l-

8 Ruth Gusman vs Noel Gusman deciza mill-Prim' Awla fit-30 ta' Gunju 1995, u Emanuel Pearce et vs Bernadette Mirone noe, Prim' Awla deċiża fil-15 ta' Jannar 2014; Raymond \Veneziane pro et noe vs Christopher Zahra De Domenico, Prim' Awla deċiża fis-26 ta' April 2001; Ronald Macrae et vs Subway Malta Limited, Prim' Awla deċiża fis-6 ta' Marzu 2001.

intimat ma jidhirx li aġixxa ta' ġenitur responsabbli.

Jirriżulta mill-att tat- twelid, li C twieled fis-17 ta' April 2002, għalhekk illum għandu sbatax(17)- il sena.

Jirriżulta ċar mill-provi li l-intimat ma aġixxiex ta' ġenitur responsabbli.

Ir-rikorrenti fix-xiehda tagħha qalet li l-intimat kellu u għad għandu problema ta' droga.

Għalhekk, jista' jingħad li l-intimat ċertament ma jistax jitqies il-persuna ideali li għandu jiġi fdat bil-kura u kustodja ta' ibnu C. Il-Qorti qegħda tikkonsidra wkoll li l-intimat f'din il-kawża ma deherx biex jikkontesta jew jitlob xi tip ta' aċċess minimu għal ibnu.

Inoltre`, jidher li fiż- żmien li l-partijiet ilhom separati, l-intimat ma kienx qed jara u jew jsegwi lil ibnu.

Dwar il-manteniment, għalkemm ma nġiebet ebda prova dwar il-meżżi rispettivi tal-partijiet, il-Qorti dejjem irriteniet li l-ġenitur ma jistax jabdika mir-responsabbilta` li jmantnu lill-ulied materjalment, hu kemm hu l-introjtu tagħhom.

Illi kull ġenitur għandu l-obbligu li jmantni lil ulied anke jekk il- meżżi tiegħu huma baxxi jew jinsab diżokkupat.

Din il-Qorti ma tista' qatt taċċetta li persuna ġġib it-tfal fid-dinja u titlaq ir-responsabbilta` tagħhom fuq il-ġenitur l-ieħor jew inkella fuq l-istat.

Għalhekk, għar-raġunijiet spjegati, il-Qorti qegħda tordna lill-intimat iħallas is-somma ta' mitejn (€200) lir-rikorrenti bħala manteniment għal ibnu C, liema somma mensili tkun tinkludi l-manteniment għal ibnu u s-sehem mill- ispejjeż inkorsi għall-edukazzjoni, għas-saħħa u attivitajiet extra- kurrikulari.

Dan il-manteniment jista' jitnaqqas direttament minn kwalsiasi paga, introjtu jew benefiċċju soċjali li jipperċepixxi l-intimat u jibqa' jithallas sakemm C jagħlaq it-tmintax (18)-il sena.

Iżda, fl-eventwalita` li iben il- partijiet jibqa' jistudja fuq bażi full-time wara li jilħaq l-eta` maġġorenni, il- manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm it-tifel jagħlaq l-eta` ta' tlieta u ghoxrin(23) sena jew sakemm itemm l-istudji tiegħu, skont liema eventwalita` tavvera ruħha l-ewwel.

Kwalunkwe benefiċċju soċjali, in

konnessjoni mal-minuri,

perċepibbli mir-rikorrenti.

Illi r-rikorrenti qed tippretendi wkoll il-ħlas tal-arretrati tal-manteniment

minn meta sseparaw il-partijiet, u l-intimat waqaf iħallas il-manteniment

għal ibnu.

Mix-xiehda tar-rikorrenti datata Jannar 2018, hija stqarret li l-

partijiet kienu ilhom erba' snin separati, b'hekk ser jiġi ffissat il-

manteniment għall-minuri li kellu jitħallas mill-intimat għal dak il-perjodu.

Il-Qorti qed tistabilixxi manteniment minn Jannar 2014 sal-preżenti, bir-

'children's allowance' għandu

inkluż

rata ta' mitejn Ewro fix-xahar (€200), inkluż l-ispejjeż tas-saħħa u edukazzjoni tat-tifel, fis-somma komplessiva ta' erbatax-il elf u erba' mitt Ewro (€14,400).9 DECIDE Għalhekk, għal dawn il-motivi, il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi din il- kawża billi tilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u konsegwentement: 1.

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-kura u kustodja tal-minuri C D qed tiġi fdata unikament u esklussivament lir-rikorrenti A B, b'dan li kwalsiasi deċiżjoni rigwardanti saħħa, edukazzjoni, reliġjon, trobbija, safar tal- minuri, inkluż ħruġ u/jew tiġdid tal-passaport tal-minuri u b'mod ġenerali kull deċiżjoni oħra rigwardanti l-minuri għandha tittieħed mir-rikorrenti weħedha mingħajr il-bżonn tal-awtorizzazzjoni u/jew il-kunsens tal- intimat.

Tilqa' t-tieni talba u tordna lill-intimat iħallas lir-rikorrenti s-somma ta' mitejn Ewro (200) fix-xahar, rappreżentanti manteniment għall-minuri C D li jinkludi l-ispejjeż ta' saħħa, tal-edukazzjoni u tal-attivitajiet extra- kurrikulari tal-minuri.

Dan il-manteniment jiżdied kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja u jista' jitnaqqas direttament minn kwalsiasi paga, introjtu jew benefiċċju soċjali, li jista' jipperċepixxi l-intimat.

Dan il-manteniment jibqa' jitħallas sakemm il-minuri jagħlaq l-eta` maġġorenni ta' tmintax (18)- il sena jew jibda jaħdem fuq bażi full-time, skont liema eventwalita` tavvera ruħha l-ewwel.

F'każ li iben il-partijiet jibqa' jistudja, fuq bażi full-time, wara li jilħaq l-eta` maġġorenni, il-manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm it-tifel jagħlaq l-eta` ta' tlieta u ghoxrin (23) sena jew sakemm itemm l-istudji tiegħu, skont liema eventwalita` tavvera ruħha l-ewwel.

Kwalunkwe benefiċċju soċjali in konnessjoni mal-minuri, inkluż 'children' s allowance' għandu jkun perċepibbli mir-rikorrenti.

Tordna wkoll lill-intimat iħallas lir-rikorrenti s-somma komplessiva ta' erbatax-il elf u erba' mitt Ewro(€14,400) rappreżentanti manteniment għall-minuri għall-perjodu minn Jannar 2014 sal-preżenti, inkluż l-ispejjeż tas-saħħa u tal-edukazzjoni tat-tifel, bl-imgħax legali dekorribbli mill- preżenti sad-data tal-pagament effettiv.

Bl-ispejjeż kontra l-intimat.

9 €200 x 12 xahar ghal sitt snin (minn Jannar 2014 sal-prezent), naqqas xhar ta' Dicembru 2019.


QORTI CIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMHALLEF Onor. Abigail Van Vuuren Cassar LL.D., Dip.

Law) Illum 3 ta' Dicembru, 2019

Il-Qorti: Rat ir-rikors guramentat ippreżentat mill-attrici li in forza tieghu, wara li ppremettiet:

Illi l-esponenti hija mara ta' nazzjonalita Russa li żżewġet lil D C fl-24 ta' Marzu 1998 (Dok.

A) u minn dawn iż-żwieg twieldet tifla, E C F G, fil-11 ta' Novembru 1999 (Dok.

Illi dan iż-żwieg huwa regolat taht ir-regim tas-separazzjoni tal-beni kif miftihem bejn il-partijiet quddiem Nutar Pubbliku fid-19 ta' Marzu 1998 (Dok.

Illi l-ħajja konjugali ta' bejn il-partijiet ma baqgħetx aktar possibbli minħabba abbuż, vjolenza fisika, emozzjonali u finanzjarja, eċċessi, minaċċji, sevizzi, rikatti u theddid, fost affarijiet oħra validi fil-Liġi li rrendew il-ħajja konjugali impossibbli u li jagħtu lok għas-separazzjoni personali skont il-Liġi, bi ħtija imputabbli unikament lill-konvenut;

Illi minhabba l-agir vjolenti, fiżiku, emozzjonali u finanzjarju, l-esponenti kellha titlaq mid-dar matrimonjali minghajr l- oggetti personali taghha li gew imsakkra u mizmuma mill- konvenut;

Illi pendente lite inhareg ordni tal-protezzjoni minn din l-

Onorabbli Qorti ghal protezzjoni tal-esponenti;

Illi għalhekk il-ħajja konjugali m'għadhiex aktar possibbli u lill-

imputabbli unikament

dan minħabba nuqqasijiet konvenut;

Illi sussegwentement, l-esponenti ġiet awtorizzata sabiex tipproċedi b'dil-kawża mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) permezz ta' digriet datat 29 ta' Marzu 2017 (Dok.

Il-fatti hawn dikjarati tafhom hi personalment;

Talbet li l-konvenut jghid ghaliex din il-Qorti m'ghandhiex:

Tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti odjerni għar-raġunijiet gravi u tortijiet unikament u esklussivament imputabbli lill-konvenut fosthom vjolenza fiżika, emozzjonali, finanzjarja u psikoloġika; theddid; sevizzi; u minaċċji li rrendew il-ħajja matrimonjali tal-partijiet impossibbli tant li l-esponenti

kellha titlaq mid-dar matrimonjali ma bintha minuri għas-sigurtà tagħha u tal-istess minuri;

Tafda l-kura u kustodja esklussiva tal-minuri E C F G f'idejn l- esponenti; u sabiex tieħu kwalunkwe deċiżjonijiet relatati mas- saħħa u edukazzjoni tal-imsemmija minuri u dan kif jiġi stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti;

Tordna li l-imsemmija minuri tirrisjedi mal-esponenti; u dan kif jiġi

stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti;

Tawtorizza lill-esponenti tirrisjedi ġewwa l-fond matrimonjali li jinstab ġewwa 307, E, Triq Tas-Sliema, Parti min-Naxxar, Ix-Xagħra, flimkien ma' bintha minuri, ad esklużjoni tal-konvenut, u kwindi tordna lill-konvenut jallontana ruhu mid-dar matrimonjali;

Tillikwida u tordna lill-konvenut ihallas arretrati ta' manteniment;

Tiffissa u tillikwida ammont adegwat ta' manteniment li għandu jiġi pagabbli mill-konvenut għall-esponenti u ghal minuri E C F G, u jibqa' hekk pagabbli sakemm l-imsemmija minuri taghlaq l-età ta' tmintax (18)-il sena jekk tieqaf mill-iskola u tibda tahdem bi qliegħ jew sa tlieta u għoxrin (23) sena jekk il-minuri tiddeciedi li tibqa tistudja fuq bażi full-time; u li dawn il-flejjes jiġu depożitati il- f'kont bankarju modalitajiet ta' kif l-istess manteniment għandu jiġi rivedut u jawmenta kull sena sabiex jirrifletti ż-żieda fl-għoli tal-ħajja;

indikat mill-esponenti; u

tipprovdi dwar

Tordna lill-konvenut sabiex iħallas l-ispejjeż kollha ta' saħħa u edukazzjoni tal-istess minuri sakemm tkun għadha qed tistudja inkluż, u mhux limitatament, transport, privatijiet u kwalunkwe spejjeż oħra relatati mal-edukazzjoni, inkluż spejjeż relatati ma' attivitajiet extra-kurikulari tal-minuri;

Tagħti dawk il-provedimenti xierqa u opportuni li jikkonċernaw lill- minuri fosthom, iżda mhux limitatament, dwar kif għandu jiġi regolat is-safar u l-ħruġ tal-passaport tal-minuri, b'dan illi l-

passaporti għandu jinżamm mill-esponenti; l-attendenza tal- minuri għall-iskola u attivitajiet familjari u edukattivi oħra u extra- kurrikulari, u dan taħt kull provediment xieraq u oppotun li jogħġobha tagħti din l-Onorabbli Qorti;

Tikkonferma l-Ordni ta' Protezzjoni mahrug favur l-esponenti ai termini tal-Artikolu 39 tal-Kodiċi Ċivili u tal-Artikolu 18 tal-Kap 532 tal-Liġijiet ta' Malta a favur l-esponenti, u Tordna jekk din l- Onorabbli Qorti tħoss il-ħtieġa, li tali ordni tigi estiża a favur tal- minuri E C F G;

Tiddikjara li l-konvenut iddekada minn kwalsiasi dritt li jitlob jew

jipperċepixxi manteniment mingħand l-esponenti;

Tiddikjara liema huma l-beni mobbli u immobbli dotali u/jew parafernali tal-attriċi hekk kif jirriżultaw waqt it-trattazzjoni tal- kawża filwaqt li tordna u tikkundanna lill-konvenut sabiex jirrestitwixxi lill-attriċi tali beni dotali u/jew parafernali tagħha, u dana fi żmien qasir u perentorju, li għandu jiġi lilu prefiss minn din l-Onorabbli Qorti.

Tordna d-dekadenza tal-konvenut mill-jeddijiet konjugali kif maħsuba fl-Artikoli 48 et. seq. tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta, u tapplika kontrih interament jew in parte d-disposizzjonijiet tal- Artikoli 48, u 51 sa 55 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta;

Tawtorizza lill-esponenti sabiex tirreġistra fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta l-eventwali sentenza mogħtija minn din l-Onorabbli Qorti;

Bl-ispejjeż u imgħaxijiet kollha, inkluż tal-Ittra ta' Medjazzjoni numru 1339/16 BOB, Mandat ta' Sekwestru 212/16 u mandat ta' Inibizzjoni 213/16, kontra l-konvenut li huwa minn issa inġunt għas-subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attrici;

Ikkunsidrat: KONSIDERAZZJONIJIET Illi l-Qorti għandha quddiemha kawża ta' separazzjoni personali bejn il-partijiet konjuġi C. Issir referenza għar-rikors promotur li permezz tiegħu ir-rikorrenti telenka x'inhuma l-pretensjonijiet tagħha fil-kawża odjerna: Illi l-Qorti tordna:

il-kontendenti għal

Is-separazzjoni personali bejn raġunijiet imputabbli lill-intimat.

Illi sussegwentement il-Qorti:

Tafda l-kura u kustodja esklussiva tal-minuri E C F G

f'idejn ir-rikorrenti.

Tordna li l-imsemmija minuri tirrisjedi magħha.

Tawtoriżża lir-rikorrenti tirrisjedi ġewwa l-fond matrimonjali

lill-intimat

iħallas

ta'

b'esklużjoni tal-intimat.

Tiffissa u tillikwida ammont ta' manteniment pagabbli mill-

intimat lir-rikorrenti għaliha u għall-minuri E C F G.

Tordna lill-intimat ihallas l-ispejjez kollha ta' sahha u edukazzjoni ghall-minuri sakemm tkun għadha tistudja.

Tordna kif ikun regolat is-safar u l-ħruġ tal-passaport tal- minuri u l-attendenza tal-minuri għall-attivitajiet familjari, edukattivi u extra-kurrikulari;

Tikkonferma l-ordni ta' protezzjoni maħruġa favur ir- rikorrenti ai termini tal-Artikolu 39 tal-Kodiċi Ċivili u tal- Artikolu 18 tal-Kap 532 tal-Liġijiet ta' Malta, u li tali ordni tiġi estiża favur il-minuri E C F G.

Tiddikjara li l-konvenut iddekada minn kwalsiasi dritt li jitlob jew jipperċepixxi manteniment mingħand ir-rikorrenti.

Tiddikjara liema huma l-beni immobbli u immobbli dotali jiġi tar-rikorrenti sabiex u/jew parafernali ordnat jirrestitwixxi dawn il-beni dotali u /jew parafernali lill-attriċi.

il-konvenut

Tordna d-dekadenza tal-konvenut mill-jeddijiet konjugali kif maħsuba fl-Artikoli 48 et seq tal-Kap 16, u tapplika kontrih interament jew in parte d-disposizzjonijiet tal- Artikoli 48, u 51 u 55 tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Tawtoriżża

lir-rikorrent sabiex Pubbliku is-sentenza mogħtija minn din il-Qorti.

jirreġistra

fir-Reġistru

Bl-ispejjeż kontra l-konvenut

Jirriżulta li l-intimat huwa kontumaċi skond il-liġi, kif dikjarat fil- verbal datat 15 ta' Novembru 2017 (a fol 105).

Rat id-dokumenti li ġew esebiti; Semgħet lix-xhieda illi tressqu, il-provi prodotti u l-atti ta' dan il- proċediment; Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għallum.

Fatti: Illi jirriżulta li l-partijiet iżżewġu fl-24 ta' Marzu 1998, kif jidher mill-att taż-żwieġ esebit bħala Dok A. Illi dan iż-żwieġ hu regolat taħt ir-reġim ta' separazzjoni tal-beni datat 19 ta' Marzu 1998, esebit bħala Dok C. Minn dan iż-żwieġ twieldet tifla, E C F G fil-11 ta' Novembru 1999 kif jidher mill-att tat-twelid esebit bħala Dok B. Illi wara li l-ħajja konjugali ma baqgħetx aktar possibbli, ir-rikorrenti ġiet awtoriżżata tipproċedi b'din il-kawża mill-Qorti Civili (Sezzjoni Familja) permezz ta' digriet datat 29 ta' Marzu 2017 (Dok D).

Provi: Illi xehdet Allison Etim Grech Muscat Azzopardi in rappreżentanza ta' HSBC Bank Malta plc u esebiet riċerki dwar kontijiet bankarji u investimenti f'isem D C mis-sena 2012 sal-11 ta' Diċembru 2017, u rriżultaw ħames kontijiet bankarji f'ismu Dok.

AMB1 sa' Dok.

AMB5, liema kontijiet għadhom kollha attivi, u hu biss il- kont mmarkat Dok AMB5 li ingħalaq fl-20 ta' Awwissu 2014.

fejn kien hemm allegat abbuħ

Xehed PC1592 u ppreżenta għaxar rapporti li saru mir- rikorrenti, Dok DB1 sa' Dok DB10.

Illi xehdet Pauline Angileri in rappreżentanza tal-Appoġġ dwar il-każ tar-rikorrenti u spjegat li l-każ infetaħ l-ewwel darba fl- fiżiku u Appoġġ finanzjarju, ir-rikorrenti giet megħjuna tidħol f'Dar Merħba Bik, u għamlet kuntatt ma' avukat.

Xehdet li sena wara fl-1999, ir- rikorrenti kienet għadha mbeżża speċjalment minħabba l-finanzi iżda ma kienx hemm incidenti fiżiċi.

Sussegwentement, fl-2003, reġa' nfetaħ il-file, fejn ir-rikorrenti reġgħet irrappurtat li żewġha kien aggressiv magħha, u l-argumenti kienu jirrigwardaw il-flus.

Esebiet rapport Dok PC1, li igħid f'aktar dettal x'ġara mill-1998 sas-sena 2018.

Illi xehdet Sarah Johansen in rappreżentanza tad-Dipartiment tas-Sigurta Soċjali u ppreżentat Dok SC1 li juru l-benefiċċji li pperċepixxa l-intimat għas-'severe disability allowance'.

Illi l-ispettur Leeray Desira Buttigieg Perren xehed li hu stazzjonat L-Imġarr u ppreżenta Dok LB1, rapport li sar mir-rikorrenti u Dok LB2, il-fedina penali tal-intimat.

Illi Stephen Farrugia Bellizzi in rappreżentanza ta' Transport Malta xehed u esebixxa Dok SC1 li juri l-vetturi reġistrati f'isem l-intimat, Dok SC2 li juri vetturi li fil-passat kienu reġistrati f'isem l-intimat u Dok SC3 l-vetturi li fil-preżent huma reġistrati f'isem ir-rikorrenti, u Dok SC4 li juri li lanqas fil-passat ma kien hemm vetturi reġistrati f'isem ir-rikorrenti.

A B C xehdet fl-affidavit tagħha u qalet li meta żżewġet lil D, kienet iffirmat karta għand in-Nutar għas-separazzjoni tal-beni.

Qalet li meta' bdiet tmur il-'gym' D beda igħir għalija, u meta argumentaw, kien taha daqqa ta' ponn, qasmilha xoffitha, u b'hekk hi fittxet l-għajnuna tal-Appoġġ, u kellha tmur f'Dar Merħba Bik għal tlett ġimgħat bejn Diċembru 1998 u Jannar

Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) kienet f'Dar Merħba Bik, D kien mar jaraha u qalilha

li se jinbidel u mhux se jibqa' jieħu droga, u għal xi żmien

inbidel ftit, u fil-frattemp inqabdet tqila, u t-tarbija tagħhom E

twieldet fil-11 ta' Novembru 1999.

Sussegwentement, meta fl- 2003 kellhom argument, l-intimat reġa' beda jagħtiha bil-ponn, u jimbuttaha u għamlitlu rapport lill-Pulizija.

Xehdet li meta bintha kellha sitt snin riedet teħodha r-Russja u D ma ridhiex tmur u qattalha l-paġni mill-passaport tagħha, u f'dik l-okkażjoni ukoll kienet għamlet rapport.

Sakemm bintha kienet għadha żgħira hi kienet taħdem part time, u D kien jitlobha tħallsu talli joqgħod jieħu ħsieb lil binthom waqt li hi tkun ix-xogħol.

Spjegat li l-insulti ta' D fil-konfront tagħha kienu xi ħaġa ta' kuljum.

Żiedet tgħid li meta fl-2014 kienet reġgħet bdiet taħdem full-time, beda jitlobha biex tħallas għal aktar u aktar oġġetti, peress li kien qed ikollha introjtu aktar.

Spjegat li fis-sajf tal-2016, D beda jwaddbilha l- oġġetti waqt l-argumenti u anke jsakkarha ġod-dar, u dan l-aġir da parti tiegħu kompla nonostante li kienet inħarġet Ordni ta' Protezzjoni mill-Qorti tal-Familja, u sussegwentement mill-Qorti Kriminali.

Xehdet li ndunat ukoll li D kellu relazzjoni ma' mara oħra, u esebiet ir-ritratt Dok EB1 fejn juri li hu kien mar ma' din il-mara tieġ, li hi ma attendietx.

Kompliet tixhed illi bintha darba segwietu u meta marret id-dar sabet lill-istess mara li tidher fir- ritratti esebiti fl-atti tal-medjazzjoni.

Spjegat li bintha llum għandha tmintax-il sena iżda għadha qed tistudja fl-Universita ta' Malta.

Xehdet li hi qed tippretendi l-ammont ta' Ewro 2440 li ħarġet għall-vettura tagħha, li hi kienet ħallset lilu, peress li xtara l-vettura hu, iżda li mbagħad sussegwentement ħadielha.

Esebiet Dok EB2, li turi dak li ħallset.

E C Nicholas GPace Balzan xehdet permezz ta' affidavit u qalet li hi bint il- partijiet, li ommha dejjem wasslitha għal lezzjonijiet privati, u għal attivitajiet extra kurrikulari, xtratilha ħwejjeġ u dak kollu li kien hemm bżonn.

Spjegat li meta bdiet tikber u saret teenager, missierha ma tantx kien jidher jimpurtah minnha, kemm-il darba kien jgħajjar lil ommha fil-preżenza tagħha u jekk kienet tiddefendi u taqbeż għal ommha kien jibda jgħajjar lilha wkoll.

Illi f'ċertu żmien is-sitwazzjoni saret tant gravi, li ommha u hi kienu jiddejqu x'hin jasal il-hin biex imorru d-dar.

Żiedet tgħid li

darba ommha fetħet il-laptop u telgħu hafna messaġġi li kienu

juru li missierha kien qed ikollu relazzjoni ma' mara oħra u

jibgħatilha l-flus.

Żiedet tgħid li f'Settembru 2016, missierha kien

qafel lill-ommha d-dar u talabha ċ-ċwievet tad-dar, u kienu ġew

il-Pulizija d-dar.

Xehdet li f'Settembru 2016, meta ġiet lura minn ġimgha vaganza, ommha qaltilha li kellha titlaq mid-dar fejn kienu joqgħodu ma' missierha, għax ma hassithiex aktar 'safe' tibqa' toqgħod hemm, u hi telqet mid-dar ukoll, u marret toqgħod ma' ommha.

Sussegwentement qalet li missierha kien irrabja li kienet telqet mid-dar u meta għalqet sbatax u tmintax-il sena missierha lanqas biss ċemplilha.

Spjegat ukoll, li meta missierha xtara l-vettura ta' ommha, semgħethom jitkellmu u missierha kien qal li ommha kellha ttih Ewro 2000.

In segwitu, ommha ħallsitu Ewro 1,000 oħra u mbagħad ħallset aktar, iżda l-vettura baqgħet ma nqalbitx f'isem ommha.

Illi H I xehdet b'affidavit u qalet li ilha taf lil A u lil D C għal ħdax- il sena u kienet taħdem ukoll ma' A. Spjegat li kienet taf li A kellha problemi ma' D C, u li kellha taqleb għal xogħol part-time.

Xehdet li fl-2016, A kienet qaltilha li s-sitwazzjoni fid-dar matrimonjali tagħha kienet saret impossibbli.

Żiedet tgħid li hi tat is-sapport tagħha lil A meta marret tagħmel rapport l- Għassa tal-Pulizija kontra D, wara li kien għamel żewġ 'bomb scares' fil-binja fejn kienu jaħdmu.

J K xehdet b'affidavit qalet li ilha taf lil A u lil D C għal tmien snin.

Meta f'Ġunju 2016, A kienet urietha xi korrispondenza li kienet turi li kellu relazzjoni ma' L M N, u in segwitu, kienet marret l-airport flimkien ma' A fejn kienu raw b'għajnejhom lil D jilqa' lil L, jbusha, jerfgħalha l-bagalja meta waslet mill-Ingilterra u taf ukoll li kien mar erbat'ijiem maghha f'hotel meta' kien informa lil martu li mar erbat'ijiem L-Iklin.

O P xehdet li ilha taf lil A u lil D C ghal 21 sena.

Qalet li f'Dicembru 1998 rat tbenġil f'wiċċ A, xufftejn minfuħin u maqsuma, u A stess kienet qaltilha li kienet sofriet vjolenza domestika.

Il-ġurnata ta' wara, A kienet ġiet għandha d-dar għax kienet telqet mid-dar u wara marret f'Dar Merħba Bik.

Sussegwentement, A kienet baqgħet tilmenta mill-fatt li D kien jargumenta u igħidilha ħafna kliem dispreġġjattiv.

PRINĊIPJI LEGALI

Illi fil-każ in eżami, r-rikorrenti qed tallega li l-intimat hu ħati ta' abbuż, vjolenza fiżika, emozzjonali u finanzjarja, eċċessi, minaċċji, servizzi, rikatti u theddid kommessi fil-konfront tar- rikorrenti, bi ħtija unikament imputabbli lill-intimat.

Għalhekk irid jiġi determinat, wara eżami akkurat tal-provi prodotti, jekk il-ħtija hijiex imputabbli biss lill-intimat.

F'dan il-kuntest, ser issir referenza għall-Artikolu 40 tal-Kodici Civili1 li jgħid: "Kull waħda mill-persuni miżżewġin flimkien tista' titlob il-firda minhabba eċċessi, moħqrija, theddid jew offiżi gravi tal-parti l- oħra kontra l-attur, jew kontra xi wieħed jew ieħor mit-tfal tiegħu, jew minħabba li l-ħajja flimkien ma tkunx għadha possibli għax iż-żwieġ ikun tkisser irrimedjabilment."

Permezz tas-sentenza fl-ismijiet Caterina Galea Sciberras vs Benedict Leenhouts ġie enunċjat illi l-liġi jiġġustifikaw l-episodji l-azzjoni saljenti tal-ħajja konjugali, u mhux inċidenti minuri.

Fil-każ fl-ismijiet Elisa Godfrey vs Edward Micallef Camilleri, ġie ribadit tas- separazzjoni personali, m'hemmx ħtieġa illi jiġu ppruvati l- eċċessi, servizzi, minaċċji u l-inġurji gravi b'mod kumulattiv, iżda jkun suffiċjenti li tiġi ppruvata raġuni waħda sabiex jiġi stabbilit illi l-ħajja matrimonjali tkun ġiet reża impossibbli da parti ta' xi waħda mill-partijiet jew min minnhom.

L-Artikolu 40 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta isemmi l-moħqrija,

illi minn ġurisprudenza kostanti tirreferi ghas-servizzi4 bħala

bażi għas-separazzjoni personali.

illi tas-separazzjoni personali,

tiġi promessa b'suċċess

tqiegħed bħala motivi

illi sabiex

l-azzjoni

1 Kapitolu 16 tal-Ligijeit ta' Malta.

2 Deċiza mill-Prim Awla Qorti Ċivili fit-13 ta' Gunju 1967, u kkwotata fis-sentenza (Cit Nru 1677/1995/RCP) deċiża fit-2 ta' Ottubru 2003.

3 Deċiza mill-Prim Awla Qorti Ċivili fit-12 ta' Mejju 1925 u kkwotata fis-sentenza (Cit.

Nru1677/1995/RCP) deċiża fit-2 ta' Ottubru 2003.

4 Ara s-sentenza Antoinette Bianco Galea vs Alexander Bianco Galea deċiża mill-Prim Awla Qorti Civili fit-2 ta' Ottubru 2003 (Cit.

Fis-sentenza fl-ismijiet Maria Etim Grech vs Vincenzo Etim Grech, deċiża mill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-30 ta' Gunju 1961, ġie enunċjat illi: "Ċerti fatti, kliem u modi ta' azzjoni jew atteġjamenti illi jistgħu irendu l-ħajja komuni insopportabbli, huma ritenuti mid-dottrina bħala servizzi."

Fis-sentenza diġà iċċitata Antoinette Bianco Galea vs Alexander Bianco Galea l-inġurji jew offiżi gravi gew defintii bħala li "jinkludu kliem jew aġir illi joffendu l-pudur ta' dak illi jkun minkejja illi dawn jirreferu għal affarijiet veru jew foloz."

Fis-sentenza diġa iċċitata Maria Etim Grech vs Vincenzo Etim Grech, gie ritenut "l-inġurji gravi ma ġewx speċifikament deżinjati mid-duttrina, imma l- karattru ġenerali tagħhom ġie dejjem imħolli fis-sagaċja u l- kuxjenza ta' l-Imhallef sabiex jivvalutahom."

L-eccessi ġew imfissra fl-istess sentenza appena ċċitata Maria Etim Grech vs Vincenzo Etim Grech: "eċċessi jfissru atti mwettqa fuq il- parti l-oħra, liema atti jridu jkunu ta' serjeta` kbira stante illi niente di meno jridu jkunu ta' periklu ghall-ħajja tal-parti l-oħra."

Il-vjolenza domestika tikkostitwixxi inġurja gravi hafna u ma tistax tiġi ġustifikata.

Skont kif pronunzjat ruħha l-Prim' Awla Qorti Ċivili fil-kawża fl-ismijiet Joanne Falzon Tabone pro et noe vs Jesmond Bensayah k/a Larratt, "Il-vjolenza hi fost l-aktar elementi, jekk mhux ukoll l-aktar waħda, li inevitabilment twassal għal firda personali, anke għaliex, kif ingħad, "huwa ferm diffiċli li tiġi superata minn min ikun ħalla lilu nnifsu jintrikeb minnha."6 Skont l-istess Qorti, "Is-swat, .… hi l-agħar forma ta' att ta' krudelta` li joffendi lill-persuna u spiss drabi jwassal għat-tifrik taż-żwieġ."7 L-adulterju huwa motiv għas-separazzjoni fil-liġi Maltija u fil-fatt, il-Kodiċi Ċivili jistipula: "kull parti miżżewġa tista' titlob il-firda minħabba l-adulterju tal-parti l-oħra."8 Di piu`, l-ġurisprudenza

5 Deciza fit-3 ta' Ottubru 2003.

6 Genoveffa Spiteri Colombo vs Joseph Spiteri Colombo, deciza mill-Qorti tal-Appell fis-6 ta' Ottubru 2000.

7 Charmaine Belhadj pro et noe vs Alfred Belhadj deciza mill-Prim' Awla tal-Qorti Civili fis-27 ta' Gunju 2003.

8 Artikolu 38 tal-Kapitolu 16 tal-ligijiet ta' Malta.

kostanti tagħna tirritjeni illi "L-adulterju hija bla dubju l-kawża l- iżjed gravi li għaliha l-ligi tawtoriżża s-separazzjoni personali."9 Il-kwistjoni kollha ddur fuq il-prova tal-istess adulterju u jekk min jallegaha jistax fattwalment jagħti prova.

F'dan l-istadju, il-Qorti tagħmel referenza għall-kawza fl-ismijiet Maria Saragozza Pisani sive Doris Azzopardi Mamo vs Anthony Mallia Elmgdmi fejn ġie dikjarat li: "L- adulterju minn dejjem ġie meqjus bħala l-kawżali l-aktar gravi li għaliha l-liġi tawtoriżża s-separazzjoni personali...Huwa ormai paċifiku fid-dottrina u fil-ġurisprudenza li l-adulterju jista' jkun ippruvat permezz ta' indizzji u preżunzjonijiet, purche` dawn ikunu gravi, preċiżi u konkordanti, b'mod li ma jħallu ebda dubju f'min għandu jiġġudika."

Responsabbilta` għat-tkissir taż-żwieġ u applikazzjoni tal- Fatti in Eżami Illi fil-każ in eżami, jirriżulta li l-intimat D C huwa kontumaċi u għandu jingħad li l-kontumaċja fiha innifisha mhijiex ammissjoni iżda għandha tiġi interpretata bħala oppożizzjoni hekk kif ritenut fil-ġurisprudenza.

"Hu paċifiku li l-kontumaċja ma hijiex ammissjoni."

(Charles Asciak vs Meilak Borg C – deċiża mill-Qorti tal-Appell fis-27 ta' Ġunju 1997, u skont dejjem kif ġie referut minn dawn il-Qrati, l- kontumaċja għandha tiġi interpretata wkoll bħala oppożizzjoni u l-Qorti għalhekk tidħol f'ċerti dettalji li tħoss illi huma meħtieġa biex tistabilixxi l-verita tal-fatti."11 Għalhekk, jibqa' dejjem jinkombi fuq ir-rikorrenti li tipprova t- talbiet tagħha huma ġustifikati fil-fatt u fid-dritt.

Fil-fatt, għal dak li jirrigwarda il-vjolenza, ġew esebiti diversi rapporti tal-Puliziija li għamlet ir-rikorrenti fil-konfront tal-intimat D C. Di piu`, xehdet

9 Hugh Mizzi Cremona vs Lucia morris deciza nhar it-2 ta' ottubru 2003 mill-Prim Awla Qorti Civili (Citazzjoni 98/2002/1RCP) 10 Deciza nhar is-27 ta' Novemnru 2011 mill-prim' Awla Qorti Civili (Citazz.

11 Ruth Fox vs Noel Fox deciza mill-Prim' Awla fit-30 ta' Gunju 1995, u Emanuel Vella Degabriele et vs Bernadette Hawes noe, Prim' Awla deciza fil-15 ta' Jannar 2014; Raymond Ebsadi pro et noe vs Christopher Welborn, Prim' Awla deciza fis-26 ta' April 2001; Ronald Abdilla Cunningham et vs Subway malta Limited, Prim' Awla deciza fis-6 ta' Marzu 2001.

li kkonfermat

jinsab korroborat ukoll permezz

tal-Aġenzija Appoġġ tirrikorri għall-għajnuna għand

li r- ir-rappreżentanta rikorrenti kellha l-Aġenzija Appoġġ, u kienet daħlet f'Dar Merħba Bik ukoll għal ftit ġimgħat.

In vista tas-suespost, jirriżulta indubbjament ippruvat li l-intimat kien ħati ta' vjolenza, theddid u offiżi gravi fil-konfront tar- rikorrenti.

Illi xehed PC 1592 u esebixxa r-rapporti kollha li għamlet ir-rikorrenti fil-konfront tal-intimat.

Pauline Angileri, wara li kkonfermat li r-rikorrenti kienet daħlet f'Dar Merħba Bik, esebiet Dok PC1, li juri l-inċidenti li ġraw mill-1998 sal-2018.

Dan ta' O Gullauimer li xehdet li r-rikorrenti kellha tmur id-dar għandha meta sofriet vjolenza u kellha tbenġil u xoffitha maqsuma, u wara marret f'Dar Schembri D'Amico Vella Friggieri.

Bint il-partijiet ukoll xehdet u kkonfermat l-episodji li ġraw fil-preżenza tagħha fosthom fl- 2016, meta missierha D C kien sakkar lil ommha d-dar u kienu anke ġew il-Pulizija fuq il-post.

Inoltre`, jirriżulta li nħarget ukoll Ordni ta' Protezzjoni fil-konfront tar-rikorrenti mill-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja.

Illi r-rikorrenti esebiet ukoll xi indizji dwar relazzjoni jew kuntatti li l-intimat D C allegatament kellu ma' mara oħra L M N, fosthom messaġġi fuq 'facebook messenger', li pprintjat mill- internet.

Iżda, b'referenza għal din l-allegazzjoni ta' adulterju, jingħad li ghalkemm il-Qorti eżaminat il-provi li ngiebu dwar dan l-aspett, eżaminat ukoll il-provi dwar il-vjolenza fiżika u l-abbuż.

Fid-dawl tal-provi prodotti, Il-Qorti tirrileva li m'hemm l-ebda raġuni għala m'għandhiex tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet konjuġi C abbażi ta' moħqrija u vjolenza fiżika fil- konfront tar-rikorrenti.

Il-Qorti rat li l-intimat rrenda ruħu ħati ta' moħqrija u vjolenza fil-konfront ta' martu, kemm minħabba s- serje ta' inċidenti li seħħew matul is-snin u kemm minħabba t- theddid u abbuż, bħal meta sakkarha ġod-dar.

In vista tal-provi mressqa, kif irrakontata mir-rikorrenti u kkorroborata bix-xiehda li tressqet, l-intimat irrenda l-ħajja komuni insapportabbli, b'serje ta' incidenti kif rapportati fid-diversi rapporti tal-Pulizija esebiti, sakemm eventwalment

titlaq mid-dar

In vista ta' dan, il-Qorti qegħda ssib lill-intimat

unikament responsabbli għat-tkissir taż-żwieġ bejn il-partijiet.

ir-rikorrenti kellha

jiġu

l-konjuġi

jisseparaw biex

DWAR IL-KURA U L-KUSTODJA U L-MANTENIMENT Illi huwa ritenut fil-ġurisprudenza tagħna li f'kawżi bħal din, il- Qorti għandha tikkonsidra l-aqwa interess tal-minuri.

Fil-kawża Jennifer Bajada pro et noe vs John Farrugia Lauri, intqal: "Jingħad illi l-kura tat-tfal komuni tal-miżżewġin, sew fil-liġi antika u sew fil-liġi viġenti, kif ukoll fil-ġurisprudenza estera u f'dik lokali hija regolata mill-prinċipji tal-aqwa utilita` u l-akbar vantaġġ għall-interess tal-istess tfal li ċ-ċirkustanzi tal-każ u l- koeffiċjenti tal-fatti partikolari tal-mument ikunu jissuġġerixxu.

Illi in konsegwenza, r-regola sovrana fuq enunċjata għandha tipprevali dwar il-kustodja u l-edukazzjoni tat-tfal komuni tal- ruħhom miżżewġin, ġudizzjarjament, jisseparaw konsenswalment."

Illi ingħad ukoll fil-kawża fl-ismijiet John Bilke vs Amelia Bilke et14, u Maria Dolores sive Doris Azzopardi Mamo vs Anthony De Donno, illi "apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din insorta f'din il-kawża, huwa dak tal-aktar utilita` u dak tal-aqwa vantaġġ u interess tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi

il-prinċipju dominanti

il-Qorti kienet qalet

12 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Gunju 2003, Citazz Numru 2668/1996/2RCP; 13 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-8 ta' Dicembru 1858; 14 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Jannar 1956 15 Deċiża mill-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Novembru 2003 (Cit.

ta' min

il-kuntest,

l-prinċipju

personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut..."

Għaldaqstant, il-Qorti għandha s-setgħa li jekk ikun fl-aħjar interess tal-minuri, tafda wieħed biss mill-ġenituri bil-kura u l- kustodja tal-minuri u dan ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodici Civili16.

F'dan tal- manteniment tal-ulied huwa msejjes fuq l-artikolu 7(1) tal-Kodici Civili li jistipula "Il-ġenituri għandhom l-obbligu li jieħdu ħsieb imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl- artikolu 3B ta' dan il-Kodiċi."

L-artikolu 3B tal-istess Kodiċi jistipula illi: "Iż-żwieġ jimponi fuq il-miżżewġin l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil ulied li jiġu miż-żwieġ skont il-ħila, xeħtiet naturali u aspirazzjonijiet ta' l-ulied."

Għalhekk, abbażi tal-premess, jirriżulta mid-dispozizzjonijiet tal- liġi, li l-ġenituri għandhom l-istess obbligi versu l-ulied tagħhom, u għalhekk it-tnejn li huma għandhom jikkontribwixxu għat- trobbija tal-istess.

L-obbligu taż-żewġ ġenituri lejn l-ulied jibqa' bażikament l-istess: kull wieħed skont il-meżżi tiegħu, ikkalkulati skont id-dispozizzjonijiet tal-artikolu 20 tal-istess Kodiċi, u l- bżonnijiet tal-istess minuri.

Illi meta l-Qorti tiġi biex tistabilixxi manteniment, m'hemmx xi formula stabbilita fil-liġi li biha l-Qorti tagħmel il-kalkoli biex imbagħad johroġ ir-riżultat.

Iżda, fl-artikolu 20 tal-istess Kapitlu insibu kif jitqies il-manteniment.

Dan l-artikolu jaqra hekk: (1).

Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l-meżżi ta' min għandu jagħtih.

Fl-istħarriġ sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax jaqalgħu xort' ohra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu fl- eżerċizzju ta' xi professjoni, arti jew sengħa.

16 Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Meta jitqiesu l-meżżi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħad biss il-qliegħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is-salarju jew il-pensjoni tiegħu mogħtija mill- Gvern jew minn ħaddiehor, u tal-utli tal-beni, sew mobbli kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust.

Ma jitqiesx li għandu meżżi biżżejjed biex jagħti l- manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l- persuna li titlob dak il-manteniment, jekk din il-persuna ma tkunx axxendent jew dixxendent.

Meta jinqiesu l-meżżi ta' min jitlob il-manteniment, għandu jittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tiegħu mobbli jew immobbli kif ukoll ta' kull interess benefiċċju taħt trust.

APPLIKAZZJONI TA' DAWN IL-PRINĊIPJI LEGALI GĦALL- KAŻ ODJERN Dwar il-kura u l-kustodja, jirriżulta fil-każ in eżami illi E C F G għalqet it-tmintax-il sena fil-mori ta' din il-kawża.

Illi qabel ma għalqet it-tmintax-il sena, hija kienet għadha qed tirrisjedi fid- dar ma' ommha u ma' missierha D C. Jirriżulta mill-istess xiehda ta' E C F G, li f'Settembru 2016, kemm hi u kemm ir- rikorrenti telqu mid-dar.

Jirriżulta wkoll mix-xiehda tar-rikorrenti, u minn dik ta' E C F G, li matul is-snin li kienu għadhom id-dar, u malli E saret teenager, missierha ma kienx jimpurtah aktar, u meta jkun irrabjat mhux l-ewwel darba li kien jinsulenta lill-istess bintu.

Missierha Il-missier D C ma kienx preżenti ffil-ħajja ta' bintu stante li lanqas biss ikkuntatjaha bit-telefon f'għeluq sninha meta għalqet sbatax u tmintax-il sena.

Illi mix-xiehda jirriżulta wkoll li kienet ir-rikorrenti li kienet issegwi lil bintha biex twassalha l-lezzjonijiet tal-privat u lezzjonijiet oħra.

Għalhekk, ma jidhirx li D C kien baqa' jindukra lil bintu E kif għandu jagħmel missier responsabbli.

Illi E C F G twieldet fil-11 ta' Novembru 1999, kif jidher mill-att

tat-twelid Dok B. Għalhekk E C F G m'għadhiex minorreni llum

il-gurnata peress li għalqet tmintax-il sena fil-mori tal-kawża.

Madankollu, hija għadha qed tistudja fl-Universita' ta' Malta, billi

issegwi kors

ta' Sociology and Anthropology, kif qed ikkonfermat ir-rikorrenti fl-affidavit tagħha.

Għalhekk, l-obbligu tal-manteniment tal-missier għadu viġenti.

Minħabba l-fatti u r-riżultanzi tal-każ de quo, u in vista tal-fatt li E C F G llum għalqet it-tmintax-il sena u m'għadhiex minuri, din il-Qorti ser tichad it-tieni talba tar-rikorrenti dwar il-kura u kustodja tal-minuri.

Il-Qorti ser tgħaddi biex tiċħad it-tielet talba tar-rikorrenti peress illi l-wild llum hija maġġjorenni u għalhekk hija libera li tagħżel hi fejn tgħix u li tieħu d-deċiżjonijiet kollha li jirrigwardaw l-istudju u s-saħħa tagħha.

Rigward il-manteniment, ladarba ġie stabbilit li E C F G għadha qed tistudja fl-Universita ta' Malta, l-manteniment għad irid jitħallas mill-missier.

Minkejja li ma nġiebux provi preċiżi dwar l- introjtu tal-missier, xorta waħda iżda il-Qorti ser tiffissa l- ammont ta' manteniment adegwat.

Fil-fatt, mid-dokumenti esebiti, fosthom l-istatements tal-Bank HSBC, jirrizulta li l- intimat ghandu ammont sostanzjali ta' flus fil-kontijiet f'ismu.

Għalhekk, din il-Qorti tordna lill-intimat D C sabiex iħallas manteniment għal bintu fis-somma ta' Ewro 300 fix-xahar, u dan peress li bintu għadha qed tistudja fuq bażi "full-time".

Il-Qorti tordna li dan il-manteniment jogħla kull sentejn skont l- indiċi tal-għoli tal-ħajja, u li l-manteniment m'għandhux jinkludi spejjeż ta' saħħa u edukazzjoni tal-wild, stante li dawk l-ispejjeż għandhom jithallsu apparti.

Dan il-manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm il-wild tibqa' tistudja fuq bażi full-time jew tilħaq l-eta` ta' tlieta u għoxrin sena, skont liema eventwalita` sseħħ l-ewwel.

Jekk il-wild tagħżel li tgħix għal rasha, il- manteniment jrid jitħallas lilha u mhux lill-ommha.

Dwar it-talba tar-rikorrenti sabiex din il-Qorti tiffissa retta alimentarja għaliha, jiġi rilevat li r-rikorrenti taħdem b'mod regolari, f'dan l-istadju hija għandha l-potenzjal li żżomm lilha nnifisha materjalment mingħajr ta' manteniment mingħand żewġha.

Hija mara bieżla u m'għandha l-ebda

diffikulta jew impediment biex tkompli taħdem u taqla' l-għixien

tagħha bħal ħaddieħor, il-Qorti iżda iżżid tgħid illi r-rikorrenti bl-

ebda mod ma tilfet il-jedd tagħha ta' manteniment mingħand

il-ħtieġa

żewġha u dan peress li hija ma kellha ebda ħtija fit-tkissir taż- żwieġ.

L-arretrati tal-manteniment: B' referenza għat-talba tal-arretrati ta' manteniment, jiġi nnutat li bint il-partijiet xehdet li kemm hi u kemm ommha telqu mid-dar matrimonjali f'Settembru 2016.

Għaldaqstant ser jinħadmu l- arretrati ta' manteniment minn l-aħħar ta' Settembru 2016 fl- ammont ta' tlett mitt Ewro (€300) fix-xahar.

Illi din ix-xiehda ta' bint il-partijiet ma ġiet bl-ebda mod kontradetta mill-intimat.

L- ammont ta' arretrati ta' manteniment minn dik id-data sal-lum, jammontaw għal Ewro ħdax-il elf u mija (€11,100).

Għalhekk il- Qorti tilqa' l-ħames talba tar-rikorrenti u tordna lill-intimat ihallas l-ammont ta' ħdax-il elf u mitt Ewro (€11,100) liema somma hija dovuta bħala arretrati ta' manteniment.

Dwar id-Dar Matrimonjali Fiż-żwieġ, il-partijiet kienu joqgħodu għal diversi snin fid-dar 307, E, Triq Tas-Sliema, Kappara, Ix-Xagħra.

Illi mill-provi jirriżulta li r-rikorrenti telqet mid-dar matrimonjali f'Settembru 2016.

Fil-fatt, E fl-affidavit tagħha xehdet li meta ġiet minn ġimgħa vaganza, sabet telqet mid-dar matrimonjali peress li ma ħassithiex aktar 'safe' toqgħod hemm, u E segwietha. telqet mid-dar matrimonjali, għamlet hekk bl-intenzjoni li ma kinitx ser terġa' tirritorna fiha.

Ir-rikorrenti qed titlob li tirrisjedi ġewwa dan il-fond matrimonjali flimkien ma' bintha E b'esklużjoni tal-intimat.

Illi r- rikorrenti semmiet fix-xiehda tagħha li hi kienet nefqet tlett elef Ewro (€3000) fi spejjeż għad-dar matrimonjali.

Għalhekk, jidher li mhuwiex ikkontestat li d-dar matrimonjali kienet tappartjeni lill- intimat.

Jiġi osservat ukoll, li meta żżewġu l-partijiet ġiet iffirmata skrittura ta' separazzjoni tal-beni esebita bħala Dok C. Inoltre` r-rikorrenti telqet mid-dar matrimonjali bl-ebda intenzjoni li terġa' tmur tabita hemmhekk, anke jekk dan kien tort tal-aġir

Fiċ-ċirkostanzi, l-Qorti mhux ser tilqa' t-talba tar-

rikorrenti biex tabita fid-dar matrimonjali ma' bintha, stante li fil-

Ir-rikorrenti meta

preżent l-imsemmija dar m'għadhiex tikkostitwixxi d-dar taz- żwieġ.

Dwar il-Beni Dotali u /jew Parafernali tar-Rikorrenti Illi dawn il-beni dotali u/jew parafernali, bl-ebda mod ma ġew indikati jew ippruvati fil-mori tal-proċeduri u għalhekk it-talba tar- rikorrenti f'dan ir-rigward ma ġietx ippruvata, u għalhekk qegħda tiġi miċħuda.

Illi r-rikorrenti xehdet fl-affidavit tagħha li kienet hallset aktar minn erbat elef Ewro meta D C kien xtara vettura li kienet tuża hi, għalkemm ma ġietx maqluba fuq isimha.

Jiġi osservat, li dwar dan m'hemmx talba speċifika da parti tar-rikorrenti.

Inoltre`, dawn il-flejjes li allegatament ħarġet ir-rikorrenti ma jiffurmawx parti mill-beni dotali u/jew parafernali tagħha.

Hija meta żżewġet lill-intimat u iffirmat il-kuntratt tas-separazzjoni tal-beni esebit bħala Dok C. Għalhekk flejjes li allegatament ħarġet hi skont ftehim verbali bejn il-partijiet ma jistax jingħad li jikkostitwixxi beni parafernali.

Dwar id-Dekadenzi Stipulati fl-Artikolu 48 et seq. tal-Kodiċi Ċivili.

L-applikazzjoni tal-Artikolu 48 et seq. tal-Kodiċi Ċivili fil-konfront tal-intimat.

Illi l-Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili għandu jiġi applikat fil-konfront ta' min għandu tort mill-partijiet, f'każ ta' abbandun jew ta' adulterju.

Fir-rigward tal-motivi l-oħra ta' separazzjoni personali, il-Qorti għandha d-diskrezzjoni ai termini tal-Artikoli 51 u 52 tal- Kap 16 jekk tapplikax jew le dawn id-dekadenzi.

L-Artikolu 48 jipprovdi: "48.

(1) Il-parti, ir-raġel, jew il-mara, illi tkun il-ħtija tal-firda għal waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef:

(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 825, 826 u 82717; (b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-oħra b'donazzjoni bi ħsieb taż-żwieġ, jew waqt iż-żwieġ, jew taħt titolu ieħor gratuwitu; (c) kull jedd ta' parti miż-żwieġ għan-nofs tal-akkwisti illi jkunu saru l-aktar bil-hidma tal-parti l-oħra wara data stabbilita mill- qorti bħala d-data meta l-parti għandha tkun kunsidrata li minnha tkun ħatja tal-firda.

Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu biex jiġi determinat jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-ħidma ta' waħda mill-partijiet fiż-żwieġ, għandhom jtqiesu l-kontributi b'kull mod taż-żewġ partijiet skont l-artikolu 3; (d) il-jedd li ġġiegħel lill-parti l-oħra, f'kull każ, li tagħtiha l- manteniment bis-saħħa tal-obbligu li jitnissel miż-żwieġ."

Illi m'hemm l-ebda dubju li ż-żwieġ bejn il-partijiet sfaxxa minħabba l-moħqrija, l-eċċessi u l-vjolenza da parti tal-intimat.

Illi fil-fatt, ġie ppruvat għas-sodisfazzjon tal-Qorti li kien hemm diversi episodji ta' vjolenza, theddid u offiżi gravi fil-konfront tar- rikorrenti tant li anke nħarġet Ordni ta' Protezzjoni mill-Qorti Ċivili Sezzjoni Familja.

Inoltre`, ġie ppruvat mir-rizultanzi u mill- assjem tal-provi, li r-rikorrenti kellha tirrikorri ghall-għajnuna tal- Aġenzija Appoġġ, u kellha tidhol f'Dar Merħba Bik għal tlett ġimgħat.

Illi dan jipprova suffiċjentement il-moħqrija u l-abbuż li kien sar mill-intimat versu r-rikorrenti matul iż-żwieġ.

Illi dawn il- fatti u okkorrenzi huma kollha inkontestati.

Adoperat dan ir-raġunament għall-każ in eżami, din il-Qorti hija konvinta mill-provi li għandha quddiemha li l-azzjoni tar- rikorrenti hija ġustifikata u qed issib lill-intimat ħati ta' vjolenza, theddid u offiżi gravi fil-konfront tar-rikorrenti.

Konsegwentement, din il-Qorti qegħda tapplika fil-konfront tal- intimat l-effetti in toto tal-Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili, fosthom li tiddikjara li bl-imġieba tiegħu, l-intimat iddekada mid-dritt tiegħu li jirċievi manteniment mingħand ir-rikorrenti u wkoll li huwa tilef kull dritt ta' suċċessjoni li kien talvolta spettanti lilu wara l-mewt tar-rikorrenti.

17 L-artikolu 631 u 633 jirrigwardaw id-drittijiet ta' suċċessjoni bejn il-konjuġi filwaqt illi l- artikoli 825, 826 u 827 ġew imħassra bl-Att XVIII tal-2004.

DECIDE Għalhekk, għal dawn il-motivi, il-Qorti qegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi: 1.

Tilqa'

tippronunzja s- separazzjoni personali bejn il-partijiet konjuġi C, b'tortijiet unikament u esklussivament imputabbli lill-intimat, fosthom vjolenza fiżika, emozzjonali, finanzjarja u psikoloġika.

Dwar it-tieni talba, il-Qorti qegħda tiċħad din it-talba in toto

stante illi l-wild hija llum maġġorenni.

Tiċħad it-tielet talba peress li l-wild hija maġġorenni u

għandha tkun libera tagħżel fejn trid tirrisjedi.

Tiċħad ir-raba' talba għar-raġunijiet fuq spjegati.

Tilqa' l-ħames talba u tordna lill-intimat iħallas l-ammont ta' ħdax-il elf u mitt ewro (€11,100) referibbli għall-arretrati ta' manteniment.

Tilqa' limitatament s-sitt talba u tordna lill-intimat iħallas lir- rikorrenti manteniment għal bintu E C F G fis-somma ta' tlett mitt Ewro fix-xahar (Ewro300), liema manteniment jogħla kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja, li ma jkunx jinkludi is-sehem għall-ispejjeż tas-saħħa u edukazzjoni.

Illi tali manteniment għandu l- imsemmija E C F G tibqa' tistudja fuq bażi full-time, għalhekk diment il- manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm hija tagħlaq tlieta u għoxrin sena (23 sena).

Jekk il-wild tagħżel li tmur tgħix għal rasha, il-manteniment jitħallas direttament lill-wild u mhux lir-rikorrenti.

Tiċħad it-talba għall-ħlas ta' manteniment għar-rikorrenti.

jitħallas

tibqa'

jibqa'

Tilqa' s-seba' talba u tordna lill-intimat iħallas nofs l-ispejjeż ta' saħħa u edukazzjoni għall-imsemmija E C F G, kif ukoll nofs l-spejjeż relatati ma' attivitajiet extra-kurrikulari.

tordna li jekk il-wild tmur tgħix għal rasha l-intimat għandu jħallas dawn l-ispejjeż direttament lilha u mhux lil ommha.

Ticħad it-tmien talba peress li l-wild llum hija maġġorenni.

Tilqa' limitatament id-disa' talba u tikkonferma l-Ordni Ta' Protezzjoni maħruġa favur ir-rikorrenti ai termini tal- Artikolu 39 tal-Kodiċi Ċivili u tal-Artikolu 18 tal-Kap 532 tal- Liġijiet ta' Malta.

Illi fiċ-ċirkostanzi, l-Qorti ma tarax li hemm il-ħtieġa li tali ordni tiġi estiża favur l-imsemmija E C F G stante li attur qatt ma kien vjolenti fil-kontront tagħha.

Tilqa' l-għaxar talba u tiddikjara li l-konvenut iddekada minn jipperċepixxi manteniment jew

kwalsiasi dritt mingħand ir-rikorrenti.

Tiċħad il-ħdax-il talba għar-raġunijiet spjegati aktar 'il fuq.

Tilqa' t-tnax-il talba u tordna d-dekadenza tal-konvenut mill- jeddijiet konjugali kif maħsuba fl-Artikolu 48 et seq, tal-kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta, u tapplika kontrih internament jew in parte d-disposizzjonijiet tal-Artikolu 48, u 51 sa 55 tal-Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Tilqa' t-tlettax il talba, tawtoriżża lir-rikorrenti tirreġistra din is-

sentenza fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta.

Bl-ispejjeż kollha kontra l-intimat.