QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF TONI ABELA LL.D.

Seduta ta' nhar it-Tnejn, 2 ta' Diċembru, 2019

Rat ir-Rikors ġuramentat ta' Christopher Caruana Dalli u oħrajn presentat fit-23 ta'

ta' Novembru 2012 li permezz tiegħu ppremettew u talbu s-segwenti:

"Illi l-esponenti jinsabu akkużati quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bi ksur tal-Att dwar il-Lotteriji u Logħob Ieħor (Kap 438 tal-Liġijiet ta' Malta), u dan kif jirriżulta mill-annessi atti ta' akkuża; Illi entro i termini tal-Artikolu 74(2) ta' l-Att fuq imsemmi, l-ebda proċedura m'ghandha tiġi istitwita qabel ma' l-Avukat Ġenerali joħroġ is-sanzjoni tiegħu; Illi skont l-Artikolu 67 (1) ta' l-istess Att, l-Avukat Ġenerali, qabel ma jagħti s-sanzjoni tiegħu, għandu jiċċertifika l-piena adegwata;

Illi fil-każ odjern l-Avukat Ġenerali għoġbu jiċċertifika l-piena adegwata bħala dik l-aktar severa ikkontemplata fil-liġi, u dana bla ma provda ebda raġuni u/jew bla ma semgħa lill-esponenti; Illi fl-4 ta' Mejju 2012 l-esponenti, permezz tar-rappreżentanti legali tagħhom, talbu sabiex jiltaqaw mal-Avukat Ġenerali bil-għan illi huwa jirrevedi s-sanzjonijiet tiegħu, wara li jkun semgħa lill-partijiet; Illi fl-24 ta' Mejju 2012 l-Avukat Ġenerali rrisponda li huwa ma kienx f'posizzjon illi jvarja s-sanzjoni tiegħu u dan peress Ii fil-fehma tiegħu ma kienx hemm l-estremi sabiex tiġi applikata l-piena minuri, u dan minkejja li ma kienx semgħa lill-esponenti; Illi kif jirriżulta mill-istess ittra responsiva tal-Avukat Ġenerali huwa għal darba oħra naqas milli jagħti raġuni valida għad-deċiżjoni tiegħu; Illi d-deċiżjoni tal-Avukat Ġenerali għandha tiġi dikjarata nulla, invalida u bla effett fil-liġi u dan għas-segwenti raġunijiet: (i)

Fl-ewwel lok, l-għemil tal-Avukat Ġenerali jilledi d-dritt għas-smiegħ xieraq tal-esponenti kif sanċit fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal- tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar Bniedem; Fit-tieni lok, l-istess għemil huwa ultra vires peress illi jonqos li josserva l-prinċipji tal-ġustizzja naturali u huwa abbużiv.

id-Drittijiet

Għaldaqstant, għar-raġunijiet kollha suesposti, l-esponenti jitolbu lil dina l- Onorabbli Qorti joġgħobha: (i)

Tiddikjara nulla, invalida jew bla effett fil-liġi l-għemil tal-Avukat Ġenerali fil-konfront tal-esponenti u dan għar-raġunijiet kollha suesposti; Tiddikjara li l-għemil ta' l-Avukat Ġenerali illeda d-dritt fundamentali ta' l-esponenti kif sanċit fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem; Tagħti dawk il-provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni biex jiġu rimedjati l-leżjonijiet fuq imsemmija fil-konfront ta' l-esponenti.

Bl-ispejjeż kontra l-intimat."

Rat ir-risposta ġuramentata tal-Avukat Ġenerali tal-25 ta' Jannar 2013 li

permezz tagħha wieġeb u eċċepixxa s-segwenti:

Illi in linea preliminari, l-esponenti jeċepixxi l-inamissibilita' t-talba rikorrenti stante illi t-talba tar-rikorrenti hija waħda vaga u mhux identifikat x'inhu d-dritt illi fuqu hija bażata l-azzjoni;

Illi in linea preliminari u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l- esponenti jeċepixxi l-irritwalita' tar-rikros ġuramentat in risposta kif redatt u dan stante illi ma jikkontjenix lista ta' xhieda ai termini ta' l- Artikolu 156 (4) tal-Kodiċi ta' Organizazzjoni u Proċedura Ċivili (Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta);

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, ir- rikors ġuramentat in risposta huwa irritwali u null kif redatt bħala azzjoni li tħallat talbiet taħt il-liġi ordinarja ma talbiet taħt il-Kapitolu 319 u l-Kapitolu IV tal-Kostituzzjoni u b'mod partikolari, in kwantu huwa azzjoni dwar allegat ksur ta' Drittijiet Fondamentali tal-Bniedem huwa null billi ma huwiex konformi mar-Regoli dwar il-Prattika u l- Proċedura fil-Qrati;

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l- esponenti qiegħed jeċepixxi formalment illi l-azzjoni tar-rikorrenti hija perenta ai termini tal-Artikolu 469A (3) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta bit-trapass ta' aktar minn sena id-data meta ittieħdet id- deċiżjoni illi r-reati li bihom jinsabu akkużati r-rikorrenti mhumiex rejati fejn huwa idoneju li tiġi applikata l-piena l-baxxa;

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l- esponenti formalment jeċepixxi l-inapplikabilita' ta' l-Artikolu 469A tal- Kap. 12 u dan in kwantu illi l-premessi ta' l-azzjoni huma diretti għal kisba ta' dikjarazzjoni illi d-deċiżjoni ta' l-esponent dwar jekk il-każ jipprestax ruħhu għall-applikazzjoni tal-piena l-baxxa tikkostitwixxi egħmil amministrattiv.

Dan peress illi dina d-deċiżjoni ma tinkwadrax ruħha taħt it-tifsira ta' "egħmil amministrattiv" fis-subinċiż 2 ta' l- Artikolu 469A tal-Kap.

12 tal-Liġijieit ta' Malta;

Illi in linea preliminari wkoll u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l- esponenti formalment jeċipixxi l-inapplikabilita' ta' azzjoni ta' stħarriġ ġudizzjarju għall-ħruġ ta' deċiżjoni li ssir ai termini ta' l-Artikolu 74 (2) ta' l-Att dwar il-Lotteriji u Logħob Ieħor (Kap. 438 tal-Liġijiet ta' Malta) u dan stante illi l-esponenti huwa vestit mill-Kostituzzjoni sabiex jaqdi dik is-setgħa indipendenti tiegħu (Artikolu 91 (3) tal-Kostituzzjoni ta' Malta) dwar il-prosekuzzjonijiet f'liema eżerċizzju l-esponenti ma jistax ikun suġġett għad-direzzjoni jew kontroll ta' ebda persuna jew awtorita' oħra;

Illi fil-mertu u mingħajr preġudizzju għas-suespost l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti huma infondat fil-fatt u fid-dritt;

Illi subordinatament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, l-aġir ta' l-esponenti ċertament illi mhuwiex ultra vires jew abbużiv jew li jonqos li josserva l-prinċipji tal-ġustizzja naturali.

L-esponenti dejjem

aġixxa korrettement skont il-Liġi u fil-parametri mposti mil-Liġi.

Isegwi għalhekk illi t-talbiet attriċi għandhom jiġu miċħuda;

Illi subordinatament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, id- diskrezzjoni illi ntużat mil-esponenti ma kinitx waħda arbitrarja iżda saret abbażi ta' l-investigazzjonijiet li saru mill-Pulizija mil-liema investigazzjoni rriżulta li r-rikorrenti kienu qed jiksru liġijiet ta' natura fiskali bir-riżultat li kienet qed tinħoloq kompetizzjoni inġusta a skapitu potenzjali tal-ġokatur u ta' l-erarju pubbliku li kien qiegħed jiġi defrodat;

l- Illi subordinatament u mingħajr preġudizzju għas-suespost, esponenti jeċepixxi wkoll illi l-kawża odjerna hija waħda ta' stħarriġ ġudizzjarju u mhux kawża kostituzzjonali u fi kwalunwe każ filwaqt li jirrespinġi kull allegazzjoni ta' vjolazzjoni tad-dritt għas-smiegħ xieraq ai termini ta' l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u ta' l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem in konfront tar- rikorrenti, jeċepixxi illi l-funzjoni ta' l-esponenti li toħrog mill-Artiklu 74 (2) tal-Kap.

438 ta-Liġijiet ta' Malta mhix sinonima mal-funzjoni ta' ġudikant.

Il-fatt illi dan l-artikolu jimponi li l-ebda proċedimenti għal reati kontra l-Kap.

438 ma għandhom jinbdew mingħajr is-sanzjoni ta' l-esponenti ma jfissirx illi b'xi mod l-esponenti jikkonverti ruħhu f'Imħallef jew Maġistrat u dan, inter alia, peress illi bid-deċiżjoni tiegħu illi r-reati ma għandhomx jattiraw il-piena baxxa l-esponent ma qiegħed jiddetermina ebda dritt jew obbligu ċivili jew akkuża kriminali.

Il-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem f'diversi okkażjonijiet ippronunzjat ruħha dwar it-tifsira ta' qorti indipendenti u imparzjali u fl-ebda okkażjoni ma sabu illi l-funzjoni li minnha qiegħed jilmenta r- rikorrenti hija in vjolazzjoni ta' l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja.

Illi l-esponenti ma għandu l-ebda poter jew kontroll fuq jekk akkużat jinstabx ħati jew le u dan peress illi tali deċiżjoni tittieħed mill-organu kompetenti illi hija l-Qorti;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-każ; 12.

Bl-ispejjeż."

Rat li fis-seduta tat-13 ta' Frar, 2013, il-partijiet qablu li l-kawża tħalliet

għall-provi u trattazzjoni tat-tieni, t-tielet, r-raba u l-ħames eċċezzjonijiet

preliminari (a' fol 18);

Rat li fis-seduta tat-28 ta' Marzu, 2019 il-kawża tħalliet għat-trattazzjoni

fuq it-tielet, ir-raba u l-ħames eċċezzjoni (a' fol 58);

Rat li b'danakollu fin-nota ta' osservazzjonijiet rispettiva tal-partijiet ġiet

trattata wkoll it-tieni eċċezzjoni;

Għalhekk fid-dawl ta' dan kollu din is-sentenza ser tkun qed titratta t-tieni,

it-tielet, ir-raba u ħames eċċezzjonijiet preliminari.

Rat l-atti u dokumenti kollha tal-Kawża;

tħalliet għal-lum għal deċizjoni

fuq

l-imsemmija

eċċezzjonijiet preliminari.

Punti ta' fatti

L-Atturi ġew akkużati li kkontravenew id-disposizzjonijiet tal-Att

dwar il-Lotteriji u Logħob Ieħor, u ċioe' il-Kap 438 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-

akkużi speċifiċi huma riflessi fiċ-ċitazzjonijiet li ħarġu kontra tagħhom il-

Pulizija Esekuttiva ta' Malta (a' fol 4 u 5 ).

Sabiex jinbdew dawn il-

proċeduri kienet meħtieġa s-sanzjoni tal-Avukat Ġenerali in virtu tal-artiklu

74(2) tal-Att fuq imsemmi liema sanzjoni kienet inħarġet (ara dokumenti a'

fol 20, 21, 22, u 23).

B'ittra tal-4 ta' Mejju 2012, il-Konsulenti legali tal-Atturi, kitbu lill-

Avukat Ġenerali bil-għan li jiddiskutu miegħu kienx il-każ li fiċ-ċirkostanzi

jiġi applikat it-tielet proviso tal-artikolu 67(1) tal-Att fuq imsemmi, b'hekk il-

piena li tkun tista' tiġi inflitta tkun dik fil-minimu li tippermetti l-liġi (ara

dokument a' fol 24).

B'ittra responsiva tal-24 ta' Mejju 2012, l-Avukat

Ġenerali wieġeb illi minħabba n-natura tal-attivita' illegali li kienu akkużati

biha l-Atturi, is-sitwazzjoni ma kienitx tali li tippermettilu li r-rejati jkunu

puniti bl-applikazzjoni ta' multa, li fil-minimu tagħha setgħet tkun fl-

ammont ta' €250 (ara dok a' fol 6).

Minħabba l-posizzjoni li ħa l-Avukat Ġenerali, kemm meta inħarġu l-

akkużi u kif ukoll bit-tweġiba tiegħu fuq imsemmija, u meta fiż-żewġ

okkażjonijiet ma tax raġuni valida u l-anqas ma ta smiegħ lill-Atturi, dawn

qegħdin jilmentaw li d-deċiżjoni li ħa għandha tiġi dikjarata nulla, invalida

Dan huwa ukoll spjegat fir-rikors tagħhom.

Punti ta' Ligi

Kif jirriżulta mill-verbal tal-24 ta' Settembru 2019 u minn nota

presentata tas-26 ta' Settembru 2019, l-azzjoni tal-Atturi hija msejsa fuq l-

artikolu 469A(1)(a) u (b)(ii) u (iii) tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta.

kliem, l-Atturi qegħdin jistiednu lil din il-Qorti sabiex tistħarreġ il-validita'

tal-għemil amministrattiv tal-Avukat Ġenerali.

Din id-diskrezzjoni hija

konferita lill-Avukat Ġenerali bis-saħħa tal-artikolu 67(2) tal-Kap 438 tal-

Liġijiet ta' Malta.

Din hija azzjoni

tnisslet minn azzjoni oħra anglosassona

kommunament magħrufa bħala

Kif jispjegaw tajjeb O. Hood Buckland u Paul Abdilla Rotsey:

Dan il-prinċipju ilu jiġi segwit mill-Qrati Maltin qabel ma saret il-

kodifikazzjoni tiegħu permezz tal-artikolu 469A tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta'

Prinċipju li dejjem kien abbraċċjat mill-Qrati Maltin.

Di fatti dawn il-

Qrati jgħallmu li "Fid-Dritt Amministrattiv Malti, li huwa fondat fuq id-dritt

Ingliż (ara "Tonsi Tartaglia vs Nathan noe" - Qorti ta` l-Appell - 7 ta`

Jannar 1935 u "Gesualdi et vs Schembri et" Prim`Awla tal-Qorti Ċivili -

14 ta` Awwissu 1972) kemm il-prinċipju tal-judicial review kif ukoll il-

prinċipji tal-ġustizzja naturali kienu ilhom jiġu applikati ferm qabel il-

Parlament Malti għamel liġijiet ad hoc sabiex jirregola l-materja.

seħħ għaliex il-Qrati Maltin kienu affermaw illi fejn tkun tirriżulta lacuna

fid-Dritt Pubbliku (u d-Dritt Amministrattiv huwa fergħa tad-Dritt Pubbliku)

għandha tapplika l-Liġi Ingliża." (ara Sentenza tal-PA per Urpani J.

Debarro AlSaied fl-ismijiet CCD Ltd -vs- Awtorita' Dwar it-Trasport ta'

Malta tas-17 ta' Ġunju, 2013).

Konsiderazzjonijiet 7.

Il-Qorti għalhekk ser tgħaddi biex tikkunsidra waħda waħda l-

eċċezzjonijiet mertu ta' din is-Sentenza fid-dawl tal-azzjoni kif proposta u

ta' tagħlim ġurisprudenzjali fuq il-materja.

L-irritwalita' tar-rikors ġuramentat għax nieqes minn lista' ta' xhieda

Huwa minnu li artiklu 156(4) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta

jiddisponi li l-Attur għandu, mad-dikjarazzjoni jipprovdi l-ismijiet tax-xhieda

li jkun bi ħsiebu jressaq.

Fil-każ li għandha quddiemha l-Qorti dan ma

Il-Qorti hi tal-fehma li din ma tammontax għal dik ix-xorta ta'

irritwalita' proċedurali li twassal għall-annullament tal-iskrittura jew tal-att li

għandha quddiemha.

Di fatti anke l-istess konvenut fin-nota tiegħu jammetti, li b'din l-

eċċezzjoni mhux qiegħed jitlob in-nullita' tal-att promotur, iżda qed

jeċċepixxi dan in-nuqqas sabiex jiġi dikjarat minn din il-Qorti biex f'każ li

jiġi kkunsidrat il-mertu, l-Atturi ma jittentawx jitolbu li jressqu l-provi.

din ix-xorta ta' dikjarazzjoni l-Qorti ser tagħmel il-kummenti tagħha aktar 'l

Qabel xejn, dawn il-Qrati dejjem sostnew, li l-annullament ta' att

għandu jsir bħala miżura in extremis fis-sens, li dan isir biss meta ma

jkunx jista' jissewwa l-iżball jew in-nuqqas mingħajr ma jġib ebda ħsara

jew preġudizzju lill-parti l-oħra.

Ix-xorta ta' karenza li għandha quddiemha

din il-Qorti, ma taqa' f'ebda waħda minn dawk l-istanzi li ta l-artiklu 789

tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta fejn il-Qorti trid bil-fors tannulla l-att.

Jekk

qatt, dan in-nuqqas jista' jolqot biss l-interessi tal-Atturi meta jkun meħtieg

li jiġi kkunsidrat il-mertu.

Din il-Qorti hija wkoll konsapevoli tal-ermenawtika ġurisprudenzjali

tagħna, fejn ir-rigorożita' formali ġiet imrattba tul is-snin sabiex "issir

ġustizzja sostanzjali fil-mertu tal-każ". (ara Michael Mustefa Al Muhamad nomine vs

Raymond Cioffi - Q.A. - deċiża fit-12 ta` Mejju 1998) u "kif ġie ritenut

minn dawn il-Qrati, ir-rigorożita` proċedurali u l-formaliżmu esaġerat

rarament huma ambaxxaturi tal-ġustizzja sostanzjali u għalhekk ma

għandhomx normalment janimaw l-andament tal-kawża." (ara Woodfield

Elena Maria Felice" P.A. deċiża fit-30 ta` April 2002).

L-anqas ma huwa l-każ li din il-Qorti toqgħod tagħmel dikjarazzjoni

fis-sens kif talab il-Konvenut fin-nota ta' sottomissjonijiet tiegħu fuq dan il-

punt (ara a' fol 28).

In-nuqqas inkwistjoni huwa dak li hu u l-konsegwenzi

huma dawk li huma meta u jekk ikun il-każ li jiġi kkunsidrat il-mertu tal-

Kull dikjarazzjoni f'dan l-istadju tal-Kawza tkun prematura.

Dan ifisser li t-tieni eċċezzjoni tal-konvenut ser tiġi miċħuda.

It-tielet eċċezzjoni preliminari: il-Kawza hija ta' stħarriġ ġudizzjarju u

mhux waħda ta' natura Kostituzzjonali

Il-Konvenut jilmenta li r-rikors ma hux ċar biżżejjed biex jinftiehem

bi preċizjoni jekk l-Atturi humiex jilmentaw minn ksur ta' dritt fundamentali

taħt il-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni, specifikament l-artikoli 39 u 6 tal-

Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni rispettivament u kif ukoll li l-għemil tal-

Konvenut huwa ultra vires fis-sens kif jiddisponi l-artiklu 469A (1)(b) tal-

Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Pero' fil-kors tal-kawża saru diversi kjarifiki

minn naħa tal-Atturi biex jiċċaraw l-oġġettiv in subiecta materia tal-azzjoni

tagħhom.

Fil-fatt jidher li il-problema ta' kjarifika li diġa' qamet fit-13 ta' Marzu

Di fatti dak in-nhar, ġie verbalizzat mill-avukat tal-Atturi, li sa fejn

jirrigwarda l-ewwel eċċezzjoni tal-intimat, ħlief għat-tieni talba, l-azzjoni

odjerna hija imsejsa fuq l-artiklu 469A tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Pero' fis-seduta tal-24 ta' Settembru 2019, wara li l-Qorti talbet xi kjarifiki

dwar it-talbiet, l-avukat tal-Atturi vverbalizza, li dawn huma msejsa abbażi

tal-artikolu 469A (1)(a) u (b)(ii) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta u b'nota

imressqa jumejn wara żied il-(1)(b)(iii).

Għalhekk din il-Qorti ser tqis l-

aspett Kostituzzjonali taħt artikolu 469A(1)(a).

Il-Qorti pero' tinnota, li fit-tieni talba tagħhom l-Atturi jitolbu

dikjarazzjoni fis-sens, li l-Avukat Ġenerali lleda d-dritt fundamentali tal-

esponenti kif sanċit fl-artiklu 6 tal-Konvenzjoni Ewropeja dwar Drittijiet tal-

F'din it-talba ma hemm ebda referenza għall-artiklu 39 tal-

ġuramentat.

Kostituzzjoni, anke jekk qabel din ir-referenza saret fl-aggravji tar-rikors

Il-Qorti hija konsapevoli li "Fl-għoti tad-deċiżjoni l-ġudikant għandu

joqgħod rigorosament fil-limiti tal-kontestazzjoni, u in partikolari ta' dak

mitlub mill-attur" (ara Sentenza tal-Prim Awla Qorti Ċivili per Imħallef

Depasquale tad-9 ta' Diċembru, 2002).

B'dan kollu, b'sens ta' ġustizzja,

il-Qorti tħoss li t-talbiet għandhom jinqraw fid-dawl tal-aggravji li jkunu

tressqu fir-rikors ġuramentat.

Di fatti artiklu 156 (1) (a) tal-Kap 12 tal-

Liġijiet ta' Malta jiddisponi li d-dikjarazzjoni trid tfisser b'mod ċar u sewwa

l-oġġett sabiex issaħħaħ it-talbiet.

Għalhekk sa fejn jirrigwarda it-tieni

talba, fid-dawl tal-aggravji fir-rikors ġuramentat, din ser tittieħed li qed

tirreferi ukoll għall-artiklu 39 tal-Kostituzzjoni.

Ġaladarba, għalhekk, l-aspett Kostituzzjonali qed ikun impernjat fuq

l-artiklu 469A(1)(a), u dan kif anke ivverbalizzat fis-seduta tal-24 ta'

Settembru 2019, il-Qorti tibda biex tirrileva dan li ġej.

Sa fejn qed issir

referenza għall-artiklu 6 tal-Konvenzjoni, l-artiklu inkwistjoni ma hux

applikabbli.

L-artiklu inkwistjoni jagħmilha ċara, li l-għemil lamentat

għandu jkun bi ksur tal-Kostituzzjoni.

L-anqas ma tista' din il-Qorti

tapplika l-prinċipju tal-ekwipollenza, għaliex il-Qrati tagħna iddeċidew u

fissru l-kriterju tal-ekwipollenza billi stqarru illi "l-ekwipollenza teżisti biss

meta si tratta tal-istess ħaġa li qed tingħad bi kliem differenti", dan kif

deċiż fil-kawża fl-ismijiet mill-Qorti tal-Kummerċ fis-Sentenza fl-ismijiet

Barbara vs Portanier Cassar Abela et noe tas-16 ta' Mejju 1957.

Issa huwa

paċifiku li kemm Kapitlu 4 tal-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni, jirreferu ghad-

drittijiet fundamentali tal-bniedem, pero' dan jagħmluh b'mod differenti u

ma humiex l-istess ħaġa.

Dan il-kunċett ta' ekwipollenza jissussisti biss

meta talba impliċitament tkun kompriża fid-domanda magħmula fl-att taċ-

ċitazzjoni iżda mhux espressament mitluba u dan kif deċiż fis-Sentenza

tal-Qorti tal-Appell fl-ismijiet Tonsi vs Vouyoukas tal-14 ta' Diċembru

Iżda f'dan il-każ tintlaqat il-kelma espressa tal-liġi.

leġislatur ried li l-artikolu 469A(1)(a) japplika ukoll għall-Konvenzjoni, kellu

ż-żmien kollu biex jagħmlu sa mill-1987.

Dan ma għamlux u ubi lex voluit

Sa fejn jirrigwarda ksur tal-Kostituzzjoni taħt artikolu 469A(1)(a) tal-

Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta, il-Qrati tagħna, waslu għal konklużjonijiet

Fis-Sentenza fl-ismijiet Raymond Risiott vs Kummissarju

tal-Pulizija deċiża

ta' Novembru 2001,

intqal

li għemil

amministrattiv jista' jiġi dikjarat null, invalidu jew mingħajr effett meta dak

l-għemil

il-Kostituzzjoni –

inkluż ukoll

id-disposizzjonijiet

jirrigwardaw id-drittijiiet tal-bniedem.

fis-Sentenza

fl-ismijiet Emanuel Vella Briffa vs

Kummissarju tal-Pulizija, deċiża fit-2 ta' Novembru 2001, il-Qorti

kienet esprimiet ruħha hekk:

"… … l-ġurisprudenza ta' din il-qorti f'dawn l-aħħar snin ittantat

tidentifika l-limiti tas-subinciż (1)(a) ta' l-artikolu 469a fi sforz biex

tiċċara sa fejn din id-disposizzjoni setgħet tkun in kontrast jew anke

in konflitt mal-ġurisdizzjoni oriġinali mogħtija mill-istess prim awla

tal-Qorti Ċivili fl-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni fir-rigward ta' rikors ta'

kull persuna li tallega li xi wahda mid-disposizzjonijiet ta' l-artikoli 34

sa 45 magħdudin ta' l-istess Kostituzzjoni tkun ġiet jew tkun ser tiġi

Kuntrast u konflitt li fil-fehma ta' din il-Qorti huma aktar

apparenti milli reali.

Il-prinċipju kellu dejjem ikun illi l-kompetenza kostituzzjonali u l-

kompetenza civili kellhom jibqgħu separati u distinti anke għaliex ir-

rikors taħt kull kompetenza hu regolat bi proċeduri appositi

b'finalita` ta' rimedju mhux dejjem identiku.

Kif ġja` ġie rilevat

f'ġudikati oħra, ir-rimedju taħt l-Artikolu 469A taħt ċerti aspetti kien

wieħed limitat waqt li l-Qorti Kostituzzjonali ma kellha ebda limitu fl-

għazla tar-rimedju xieraq li setgħet takkorda.

Kif aċċennat, l-egħmil amministrattiv jista' jikser il-Kostituzzjoni fir-

rigward ta' ħafna jeddijiet tutelati fiha li ma humiex dawk protettivi

tal-jeddijiet fundamentali.

F'dawn il-każijiet kollha, is-subinciż (1)(a)

taħt eżami issib applikazzjoni immedjata.

Fejn, mill-banda l-oħra, l-

aġir amministrattiv ikun allegatament leżiv tal-jeddijiet fondamentali,

id-domanda kellha tkun jekk l-allegata vjolazzjoni kenitx jew le

koperta taħt il-ligi ordinarja … … Fejn dawn il-liġijiet jagħtu rimedju

għall-leżjoni – u fost dawn il-liġijiet kellu jitqies l-artikolu 469A tal-

Kap. 12 – individwu kellu l-ewwel jirrikorri għar-rimedju ordinarju

quddiem it-tribunal ordinarji qabel ma jirrikorri finalment għar-

rimedju straordinarju quddiem il-Qorti Kostituzzjonali. … ....

… … Tikkonkludi biss billi tinnota illi l-ġurisprudenza ta' din il-Qorti

f'tentattiv biex tirrikonċilja dan l-inċiż (1)(a) ta' l-Artikolu 469A tal-

Kap. 12 u ta' l-artikolu 46 tal-Kostituzzjoni fejn si tratta ta' leżjonijiet

tad-drittijiet fundamentali, jidher li tiffavorixxi interpretazzjoni bażata

fuq l-effettivita` tar-rimedju fis-sens illi rikors kostituzzjonali kellu

jkun aċċessibbli f'dawk il-każijiet fejn ir-rimedju effettiv għal leżjoni

subita ma setax jingħata taħt l-artikolu 469A.

Interpretazzjoni din

mhux għal kollox linejari u ma kenitx nieqsa minn diffikolta`

Mill-banda l-oħra, ta' min ifakkar, illi jidher illi l-

leġislatur oriġinarjament intenda li, bl-introduzzjoni ta' l-inciż (1)(a)

ta' dan l-artikolu, jintroduċi u jimponi terminu ta' dekadenza ta' sitt

xhur li fih setgħet tigi avanzata allegazzjoni ta' jeddijiet protetti bil-

Kostituzzjoni,

inklużi, forsi, wkoll dawk fondamentali, tant

oriġinarjament l-inċiż (3) ta' dak l-artikolu kien japplika wkoll għall-

inċiż (1)(a).

Eventwalment u fortunatament wara kontestazzjoni, il-

leġislatur ġie konvint jelimina dan il-perjodu preskrittiv in kwantu

japplika għal egħmil amministrattiv li jikser il-Kostituzzjoni u dana

bl-Att IV ta' l-1998.

L-emenda pero` bl-ebda mod ma ċċarat il-konflitt

apparenti bejn il-kompetenza ċivili u l-kompetenza kostituzzjonali."

Dan it-tagħlim ġie segwit fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell fl-

ismijiet Christopher Farrugia Cassar

-vs- Direttur

tad-Dipartiment Għall-

Akkomodazzjoni Soċjali

ta' Settembru 2009

osservazzjonijiet li għamlet dik il-Qorti qalet hekk:

"Fi kliem ieħor – u din il-Qorti tittama li din il-kwistjoni issa tiġi risolta darba

għal dejjem, ċioe` anke għal każijiet futuri – l-appellanti (jew, qabilhom, l-

tagħhom) ma setgħux

jiftħu kawża ordinarja għal stħarriġ

ġudizzjarju taħt is-subartikolu 1(a) ta' l-Artikolu 469A tal-Kap.

tad-drittijiet

tagħhom protetti

taħt

il-

Kostituzzjoni, għax dak is-subartikolu jirreferi għal ksur tal-Kostituzzjoni

minn għemil amministrattiv li (i) ma jkunx jammonta għall-ksur, ossia

allegat ksur, tad-drittijiet fundamentali kif protetti bl-Artikoli 33 sa 45 tal-

istess Kostituzzjoni, u li (ii) ai termini ta' l-istess Kostituzzjoni jkun jista' jiġi

mistħarreg mill-qrati ordinarji.

U, bl-istess argument – ċioe` li wieħed

għandu jżomm il-kompetenza kostituzzjonali u l-kompetenza ċivili separati

u distinti – il-kliem "imur mod ieħor kontra l-liġi" fis-subartikolu (1)(b)(iv)

469A jirreferi għal kwalsiasi liġi ad esklużjoni tad-disposizzjonijiet

tal-Konvenzjoni kif inkorporati fil-Kap.

319 (u dan kuntrarjament għal dak li

donnha rriteniet il-Prim Awla fis-sentenza tagħha fil-każ ta' Raymond

il-Qorti

taqbel mat-tagħlim kif espost

fis-Sentenza

ta'

Ix-xorta ta' ksur Kostituzzjonali li qed jirravisa l-artikolu

469A(1)(a) ma hux dak li jirrigwarda dritt fundamentali, iżda drittijiet oħra

taċ-ċittadin li huma protetti mill-Kostituzzjoni li pero' ma jaqgħux fil-

kategorija tad-drittijiet elenkati f'Kapitolu 4 tal-Kostituzzjoni.

Ma hiex ħaġa

insolita li jingħata dan ix-xorta ta' dritt ta' natura kostituzzjonali, esklużi

pero' mill-operazzjoni u eżerċizzju tiegħu, id-drittijiet fundamentali tal-

bniedem, bħal ma huwa fil-każ ta' artiklu 116 tal-istess Kostituzzjoni.

ta' dawn

l-osservazzjonijiet,

pretensjoni tal-Atturi hija mibnija fuq l-artiklu 469A(1)(a) din ser tkun

Għalhekk

miċħuda.

Ir-Raba' eċċezzjoni: l-azzjoni hija tardiva

Din l-eċċezzjoni hija fir-rigward tal-azzjoni proposta mill-Atturi

abbażi tal-Artikolu 469A(1)(b)(i)(ii)(iii) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

L-

ewwel ma jrid jiġi rilevat huwa, li ż-żmien stabbilit ta' sitt (6) xhur għall-

eżerċizzju tal-azzjoni biex ikun impunjat għemil ultra vires taħt l-artikolu

469A(1)(b) huwa wieħed perentorju.

Ma hemm xejn li jwaqqaf jew

jinterrompi l-mixi tiegħu (ara Sentenza fl-ismijiet Jane De Flavia -vs-

Awtorita' ta' Malta Dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Prim Awla per

Urpani J.R Formosa tal-24 ta' April 2013 u Sentenza tal-Qorti tal-

Appell tat-30 ta' Jannar 2018 fl-ismijiet Calvagna Farrugia Attard Andrew

Micallef Bremec -vs- Kap Kmandant, Forzi ta' Malta et).

Għalhekk fid-dawl tal-eċċezzjoni mogħtija mill-Konvenut, din il-Qorti

trid tifli l-kronoloġija ta' kif ġraw l-avvenimenti li waslu biex l-azzjoni tiġi

presentata fit-23 ta' Novembru 2012 u konsegwentement ġewx rispettati

t-termini ta' żminijiet f'artikolu 469A(3).

Dan jista' jsir minn eżami tad-

dokumenti u kif ukoll mit-tifsila tar-rikors ġuramentat.

L-Atturi esebew ittra mar-Rikors tagħhom li għandha d-data tal-24

ta' Mejju 2012 (a' fol 6).

Din hija ittra mibgħuta lil wieħed mill-konsulenti

tagħhom fejn b'referenza għall-ittra oħra datat 4 ta' Mejju 2012, il-

Konvenut Avukat Ġenerali wieġeb li ma kienx lest li jiċċertifika li r-rejati

addebitati lill-Atturi fil-proċeduri kriminali setgħu ikunu adegwatament

puniti bil-minimu ta' piena taħt il-Kap 438 tal-Liġijiet ta' Malta.

Mill-ittra tal-

4 ta' Mejju 2012 fuq imsemmija mibgħuta mill-konsulenti legali tal-Atturi

jemerġi ukoll, li l-Atturi kienu diġa' tressqu l-Qorti qabel dik id-data u li

kienu ukoll konsapevoli li l-Avukat Ġenerali qiegħed jitlob il-massimu tal-

Li ma kienx hekk, ma kienux jiktbu l-ittra tal-4 ta' Mejju 2012.

L-ilment tal-Atturi jikkonsisti fil-fatt, li l-Avukat Ġenerali messu l-

ewwel sema' x'kellhom xi għidu l-Atturi u li naqas li jagħti raġuni għalfejn

iddeċieda il-mod kif iddeċieda.

Di fatti, fir-raba' premessa tar-rikors

ġuramentat l-Atturi jilmentaw li "l-Avukat Ġenerali għogbu jiċċertifika l-

piena adegwata bħala dik l-aktar severa kkontemplata fil-liġi, u dan bla

ma provda ebda raġuni valida u/jew bla ma semgħa lil-esponenti "

(emfażi tal-Qorti).

Din il-Qorti tikkonkludi li l-Atturi qegħdin iqiesu li d-

drittijiet tagħhom inkisru mill-mument li tressqu l-Qorti jekk mhux ukoll

minn meta kienu notifikati l-ewwel darba bl-akkużi.

Dan qed jingħad

għaliex wara t-tweġiba tal-Avukat Ġenerali fuq imsemmija, fis-sebgħa

premessa tagħhom għidu hekk: "Illi kif irrisulta mill-istess ittra responsiva

tal-Avukat Ġenerali huwa għal darba oħra naqas li jagħti raġni valida

għad-deċiżjoni tiegħu.""

(Emfażi ta' din il-Qorti).

Għalhekk jemerġi ċar, li l-

puncto temporis ta' meta kienu konsapevoli jew jekk qatt setgħu kienu

konsapevoli bl-allegat ksur tad-drittijiet tagħhom ma kienx minn meta

irċevew ir-risposta tal-Avukat Ġenerali, jiġifieri fl-24 ta' Mejju 2012 iżda

qabel l-4 ta' Mejju 2012.

Li ma kienx hekk, ma jilmentawx li l-Avukat

Ġenerali ma tahomx widen għal darba oħra.

Dan ifisser, illi sabiex jiġi

stabbilit jekk l-azzjoni saritx entro ż-żmien stabbilit taħt artikolu 469A(3)

tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta l-kwistjoni kollha tirriduċi ruħha f'kalkolu

Għalhekk minn eżami

tal-kronoloġija tal-avvenimenti,

dokumenti esebiti u mit-tifsila tar-rikors ġuramentat u meta ġie presentat

dan ir-rikors, din il-Qorti ma tistax ma tikkonkludix li l-azzjoni kif esperita

mill-Atturi hija perenta.

Konsegwentement fid-dawl ta' dawn il-Konstatazzjonijiet l-anqas

hemm ħtieġa li din il-Qorti tinvesti l-ħames eċċezzjoni.

Għaldaqstant, din il-Qorti qegħdha għar-raġunijiet fuq imsemmija taqta' u

tiddeċiedi l-kawża bil-mod segwenti:

Ticħad it-tieni u t-tielet eċċezzjoni tal-Konvenut fil-waqt li qegħdha

tilqa' ir-raba' eċċezzjoni u tastjeni milli tieħu konjizzjoni tal-ħames

eċċezzjoni.

Konsegwentement qegħdha tiċħad it-talbiet kollha tal-Atturi.

Spejjes tal-kawża għandhom ikunu sopportati kwantu għal erbgħa minn

ħames (4/5) mill-Atturi u kwantu għal wieħed minn ħamsa (1/5) mill-

Imħallef Toni Caruana Dalli

Deputat Reġistratur

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

Seduta tat-2 ta' Diċembru, 2019

Fl-atti tal-mandat kawtelatorju ta' sekwestru bin-numru 1066/2019 fl-ismijiet:

Kayleigh Portelli Cachia (K.I. Numru 078514M), flimkien mal-ġenituri tagħha Michael (K.I. Numru 162125M) u Rita (K.I. Numru 516726M) konjuġi Portelli Cachia

Jonathan Khadhraoui (K.I. Numru 578275M); 3.

Frank Khadhraoui (K.I. Numru 062570M); 7.

Mark Desira Demicoli (K.I. Numru 604535M); 8.

Rat ir-Rikors ta' Three Sixty Limited (C 30372), Hugo Cast & Co. Limited (C

705493M), Mariah Khadhraoui (K.I. Numru 727966M), Carlo Ellul Micallef (K.I. Numru

Paġna 1 minn 26

Qrati tal-Ġustizzja

985866M), u Mark Desira Demicoli (K.I. Numru 985866M) (minn issa 'l quddiem "ir-

rikorrent") ai termini tal-artikolu 836(1) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta:

Illi l-esponenti eżekutati qed javallaw ruħhom mill-proċedura kontemplata fl-Art.

Proċ.

Ċiv., u jġibu l-ilmenti tagħhom lill-Qorti li qed tisma' u tittratta l- kawża, biex jitħassar in toto l-att kawtelatorju odjern, u dan għall-motivi li ser jiġu espressi infra.

Illi in primis, jiġi osservat li għalkemm wieħed jifhem li sekwestrant ikun irid jikkawtela l-jeddijiet tiegħu billi jżomm lis-sekwestrat milli jagħmel xi ħaġa li tippreġudika l-assi ta' dan tal-aħħar bil-konsegwenza li jiġi preġudikat ukoll il-jedd pretiż minn dak tal-ewwel (u dan billi s-sekwestrat jiddisponi jew jeħles liberament mill-assi patrimonjali tiegħu a detriment tas-sekwestrant), hu doveruż għas- sekwestrant li meta jutilizza l-għodod proċedurali bħal ma hu att kawtelatorju, dan jagħmlu b'diliġenza, bi prudenza u b'bona fidi.

Addizzjonalment, sekwestrant għandu jara li l-għemil tiegħu konkomitanti għall-intavolar tal-att kawtelatorju u sussegwenti għalih ikun ukoll meritevoli li jiġġustifika l-eżistenza ta' tali att kawtelatorju.

Hu għalhekk li l-liġi timponi fuq is-sekwestrant fuq att kawtelatorju li jieħu ġurament, u ċioe dikjarazzjoni solenni li l-att li qed iressaq hu miżura kontra s-sekwestrat bażata fuq jeddijiet leġittimi u in bona fidi tas-sekwestrat li imbagħad jagħżel javvanza l-pretensjoni tiegħu f'forma ta' azzjoni;

Jidher illi l-qrati tagħna għarfu dan l-aspett wara l-għodda proċedurali de quo u proprju fid-deċiżjoni in re Emanuel Farrugia Camoin et vs Josephine Farrugia Camoin (Prim Awla, 5 ta' Ġunju, 2003) ingħad illi, "Il-mandati kawtelatorji qegħdin hemm biex iservu ta' tarka għal min jippretendi li hu kreditur, però, m'għandhomx jintużaw bl- addoċċ u lanqas m'għandhomx jintużaw bi skop li jweġġgħu jew ipattu, aktar milli jikkawtelaw" (enfasi miżjuda).

Ġie ukoll ritenut fid-deċiżjoni in re Pauline Crisp noe vs The Eden Foundation et (Prim'Awla, 3 ta' April, 2008), "Illi l-Qrati tagħna dejjem għarfu wkoll li l-jedd li wieħed idur għal rimedji ġudizzjarji ma għandux jitbiddel f'abbuż tal-proċedura bil-ħsieb li, biex idejjaq jew b'mod fieragħ, iġib lill-parti avversarja f'qagħda li jkollha ċċedi għar-rikatt, għandha jew m'għandhiex raġun".

L-istess linja ta' ħsieb hi riflessa in re Tal-General Co. Ltd vs Kunsill Lokali Mosta (Prim'Awla, 24 ta' Frar, 2010), u in re Bay Street Holdings Limited vs Match Music Stores (Malta) Limited (Prim Awla, 25 ta' Ġunju 2010).

jgħaddu għall-motivi speċifiċi għat-tħassir tal-odjern att

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 26

Skont dak dettat mill-para. (d) tal-Art.

Proċ.

Ċiv., "jekk jintwera li l- ammont mitlub ma jkunx prima facie ġustifikat jew ikun eċċessiv", ikun hemm lok li "l-intimat li jkun inħareġ att kawtelatorju kontrih … jekk tkun saret kawża, jista' jagħmel rikors lill-qorti li tkun qegħda tittratta dik il-kawża li fih jitlob li l-att kawtelatorju … jiġi revokat … għal kollox ...".

Illi bla preġudizzju għall-ewwel motiv, hemm lok li dan ir-rikors jintlaqa' skont dak dettat mill-para. (f) tal-Art.

Proċ.

Ċiv. "jekk jintwera li fiċ-ċirkostanzi ma jkunx raġonevoli li jinżamm fis-seħħ l-att kawtelatorju jew parti minnu jew (l- att kawtelatorju ma jkunx) ġustifikabbli."

L-esponenti qed jinqdew b'dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet leġislattivi waħda alternattiva għall-oħra sabiex jottjenu t-tħassir tal-mandat kawtelatorju fuq menzjonat.

Ir-raġunijiet fattwali u legali li sejrin jingħataw hawn isfel japplikaw mutatis mutandis, bl-istess manjiera/miżura u b'ugwali saħħa għaż-żewġ motivi supra;

Kif prospettat mis-sekwestranti fl-att kawtelatorju tagħhom, l-istess ġie mressaq biex jikkawtelaw l-allegati interessi tagħhom marbuta mal-proċeduri fl-ismijiet "Kayleigh Portelli Cachia et vs Three Sixty Limited et" bir-referenza numru 679/2019/LM.

Il-mandat odjern, bħala kawżali, jgħid illi l-istess ġie ntavolat għall- ammont ta' €560,518.00 "rappreżentanti din is-somma ammont in kawtela ta' intavolat skont danni kontestwalment".

Tali proċeduri ġudizzjarji nru.

679/2019/LM huma għad- dikjarazzjoni ta' ħtija u għal-likwidazzjoni ta' ħsarat wara event sinistru li seħħ fil- 15 ta' Novembru, 2015 u fil-preżenti jinsabu appuntati għall-ewwel dehra għal nhar it-18 ta' Settembru, 2019.

reklamat mir-rikorrenti

ġuramentat

ir-rikors

Minn ħarsa u qari tar-rikors ġuramentat fil-proċeduri "Kayleigh Portelli Cachia et vs Three Sixty Limited et" bir-referenza numru 679/2019/LM (kopja annessa bħala "Dok.

A") m'hemm indikazzjoni tal-ebda ċifra likwidata u determinata fl-ammont ta' €560,518.00.

Ma hemm l-ebda prospett ta' danni, debitament ġuramentat, li jakkumpanja l-istess rikors ġuramentat li jagħti spjegazzjoni tal-imsemmija ċifra u/jew li jagħti elenku tal-irjus ta' danni li jwassal għall-ammont ta' €560,518.00.

Inoltre, fl-ittri uffiċjali tas-7 ta' Awwissu 2017, u tal-24 ta' Lulju 2018 (kopja annessa bħala "Dok.

B" u "Dok.

C"), illi jissemmew fl-istess rikors ġuramentat, m'hemm ebda indikazzjoni għal xi ammont iżda sempliċi interpellanza għall- assunzjoni ta' ħtija u biex jiġu riżarċiti l-ħsarat b'mod ġeneriku.

Huwa solament issa, fl-indikat mandat kawtelatorju, li s-sekwestranti, unilateralment, avvanzaw iċ-ċifra ta' €560,518.00, iżda l-istess ċifra m'hi akkumpanjata minn ebda indikaturi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 26

oġġettivi minimi u prima facie ta' xi tfisser u kif l-istess sekwestranti waslu għaliha.

Matul id-deskritt perkors ta' atti ġudizzjarji mressqa mis-sekwestranti qabel l- odjern mandat, huma ma indikaw qatt li kienu qed jippretendu xi ammont speċifiku.

Huwa biss issa li fajru ċ-ċifra ta' €560,518.00 bla ma qatt indenjaw ruħhom li jagħtu raġuni, almenu prima facie, tal-konteġġi ta' warajha.

Ai termini tat-tagħlim ġurisprudenzjali lokali, Qorti hija obbligata li tivverifika jekk ir-rekwiżiti li trid il-liġi għall-ħruġ ta' mandat kawtelatorju jkunu jidhru mill-att innifsu, u dan abbażi tal-informazzjoni u/jew tad-dokumentazzjoni annessa mal- istess att (u mhux minn xi oġġett li jseħħ jew li jiġi ppreżentat sussegwentement).

Dan huwa riflessjoni u applikazzjoni tal-prinċipju ta' "tempus regit actus" stante li hi norma ġenerali, anke fl-ordinament domestiku, li d-dixxiplina ta' fatt hi assoġġettata għan-normattiva taż-żmien li fih dak l-istess fatt iseħħ.

Tali prinċipju jinsab imsemmi u aħjar imfisser fis-sentenzi, fost oħrajn, in re Ottavio Mc Kay vs Direttur Ġenerali tad-Diviżjoni tal-Konsumatur et (Appell Inferjuri, 17 ta' Ottubru 2008) u in re Leonard Brockwell vs L-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (Appell Inferjuri, 8 ta' Mejju 2013).

Inoltre, tali filosofija ta' ħsieb tidher riflessa fid- deċiżjoni, fost oħrajn, in re Joseph Stafrace Montanaro et vs Mario Stafrace Montanaro et (Prim Awla, 7 ta' Lulju 2014) fejn jingħad li, "M'għandux ikun li fit-tweġiba ġuramentata konvenut jagħti difiża u imbagħad waqt is-smigħ tal-provi jbiddel il-pożizzjoni, għaliex forsi hekk ikun jaqbillu li jagħmel.

Il-Qorti trid tiddeċiedi a bażi tal-eċċezzjonijiet li jingħataw mill-konvenut u mhux xi argumenti ġodda li jqajjem fil-kors tas-smigħ tal-kawża."

Għalkemm tali senjalazzjoni titkellem dwar kawża (i.e. rikors ġuramentat u risposta ġuramentata), l-esponenti ma jarawx kif l-istess prinċipju bażiku m'għandux japplika mutatis mutandis għal proċeduri ta' revoka bħal dawk odjerni.

Għalhekk, dak li din il-Qorti għandha tqis huwa dak kollu s'issa ppreżentat dwar il- kwistjoni u m'għandha tagħti l-ebda valur, morali jew ġuridiku, lil xi atti ġudizzjarji jew spjegazzjonijiet/sottomissjonijiet sussegwenti li jseħħu wara l-preżentata tal- att kawtelatorju de quo jew fil-kors tal-preżenti proċeduri.

Is-sekwestranti kellhom kull opportunità, kull okkażjoni u ċertament ħin abbundanti biex, qabel ma ppreżentaw l-att kawtelatorju fuq imsemmi, jippreparaw ruħhom u jikkompilaw l- evidenza idoneja in sostenn tal-pretiża tagħha.

Jekk issa l-istess huma jitħallew jew jiġu permessi jiġġustifikaw dak li suppost ġia messhom iġġustifikaw, dan ikun ifisser strapp proċedurali li jilledji l-jeddijiet difensjonali tas-sekwestranti.

Hekk kif previst fl-Art.

Proċ.

Ċiv., "Kull użu jew drawwa kuntrarja jew mhux kompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kodiċi m'għandux ikollhom effett".

Konsonu ma' tali dispożizzjoni hu t-tagħlim riportat fis-sentenza in re Tabiba u

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 26

Kirurga Anne Conti Ransley Brownrigg vs Prof. Edwin J. Altarhouni noe (Appell Superjuri, 14 ta' Awwissu, 1975; mhux pubblikata) li jafferma illi, "l-ebda prattika għalkemm kostanti, ma tista' tmur kontra l-espressa dispożizzjoni tal-liġi, u l-prattika ma tistax tipprevali fuq dak li tiddisponi l-liġi" u "l-ebda prattika ma tista' tħassar dak li l-liġi tiddisponi".

Fil-każ odjern, anke minn eżami prima facie tal-att kawtelatorju de quo, huwa impossibbli li wieħed jifhem il-komputazzjoni (u bażi legali) għall-pretensjoni prekunjarja in kwistjoni, liema pretensjoni lanqas mhi riflessa f'xi prova s'issa mressqa fil-proċediment ċivili 679/2019/LM.

Dak li oġġettivament juri l-istess att kawtelatorju huwa li s-sekwestranti qabdu u b'mod azzardat ressqu pretensjoni fl- ammont ta' €560,518.00 mingħajr l-iċken indizju xi jfisser eżattament tali ammont.

Huwa ferm faċli li litigand iwaddab ċifra li hu jemmen li tixraqlu bħala kumpens jew bħala riżarċiment ta' ħsarat, mingħajr ebda prova jew indizju li tiġġustifikaha u jistrieħ biss fuq il-ġurament tiegħu.

Jekk dan jiġi permess li jseħħ, mela allura l-Qrati ser ikunu qed jiftħu l-bieb għall-abbuż tal-għodod proċedurali u għal preġudizzji serji għal min ikollu jissubihom.

Jekk dan jiġi konċess, xejn ma jżomm persuna – li fil-verità ikollha xi jedd – milli tressaq pretensjoni f'att kawtelatorju ferm lil hinn minn dak li verament ikun jistħoqqilha.

Fi kliem ieħor, xejn ma l-valur pekunjarju tal-pretiża tagħha u, per eżempju, minflok ma tindika l-ammont li verament jistħoqqilha, tindika ammont ogħla.

iżżid u/jew tinkrimenta

jżomm persuna

Fil-fehma tas-sekwestrati għandu jkun inawdit li persuna toħroġ mandat ta' sekwestru kawtelatorju b'tant leġġerezza u titlob l-ammont ta' €560,518.00 – li ċertament ma jistax jitqies negliġibbli – u flimkien miegħu ma tressaqx almenu prova jew provi prima facie li jiġġustifikaw iċ-ċifra domandata in kawtela.

Huwa vera li jittieħed ġurament fuq tali att kawtelatorju, iżda ċertament il-qorti għandha tesiġi oltre minn sempliċi ġurament għax altriment, kif diġà rimarkat, jaf ikun hemm kontorsjoni ta' mezzi proċedurali li jintużaw aktar sabiex iwaddbu pressjoni indebita milli biex leġittimament jikkawtelaw jedd.

Dan kollu jittraduċi ruħu fil-motiv misjub fiċ-ċitat Art.

Proċ.

Ċiv., u ċioe' li m'hemm xejn x'jiġġustifika ż-żamma fis-seħħ tal-mandat kawtelatorju ta' sekwestru fuq indikat li jesiġi li jiġi miżmum l-ammont ta' €560,518.00 mill- patrimonju tal-odjerni esponenti.

Bla preġudizzju, dan kollu jittraduċi ruħu wkoll fil-motiv misjub fiċ-ċitat Art.

Proċ.

Ċiv., u ċioe li intwera li fiċ-ċirkostanzi tal-każ mhux raġonevoli li jinżamm in vigore l-att kawtelatorju u dan għaliex mhux ġustifikabbli li att kawtelatorju jitħalla fis-seħħ in vacuo, mingħajr turija li s-sekwestranti attiva ruħu

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 26

b'mod idoneju, adegwatament u konkretament biex tħares l-interessi proprji, ċioe li juri sal-grad tal-prima facie li l-ammont ta' €560,518.00 huwa idoneju.

Aġġuntivament, jiġi rimarkat ukoll illi jekk din l-Onorabbli Qorti tilqa' l-preżenti talba dan ma jfissirx li hi tkun qed tidħol fil-mertu tal-pretiża tagħhom u tiddeċiedi xi parti minnu (i.e. ir-ras tad-danni), peress li dak huwa eżerċizzju li għad irid jiġi intrattenut fil-proċeduri fl-ismijiet 'Kayleigh Portelli Cachia et vs Three Sixty Limited et' (ref.

Għalhekk, bl-akkoljiment tal-preżenti talba għal revoka, mhux ser jiġi deċiż li, dato ma non concesso, is-sekwestranti m'għandhom l-ebda allegat jedd għal xi riżarċiment, iżda solament li proċeduralment ma hemmx sisien suffiċjenti fuq xiex l-att kawtelatorju tagħhom hu ġustifikat li jibqa' fis-seħħ.

Illi, fid-dawl ta' dak sovra diskuss, il-preżenti talba għandha tiġi akkolta ai termini tal-para. (d) tal-Art.

836(1) u/jew tal-para. (f) tal-Art.

Proċ.

Ċiv.

Bl- ispejjeż kontra s-sekwestranti, 'l għaliex, inter alia, mhux raġonevoli li dan l-att kawtelatorju jinżamm fis-seħħ u, għalhekk, l-ammont fuq imsemmi mhuwiex ġustifikat li jibqa' miżmum mill-patrimonju tal-esponenti.

Illi, addizzjonalment, u f'każ li din l-Onorabbli Qorti ma tirrevokax l-odjern mandat kawtelatorju, fiċ-ċirkostanzi tal-każ, l-esponenti umilment jitolbu li din l-Onorabbli Qorti għandha tapplika dak previst taħt l-Art.

Proċ.

Ċiv. li jrid illi, "Il- Qorti tista', meta tintwera kawża ġusta għal dan, malli ssirilha talba b'rikors mill- persuna li kontriha jkun inħareġ att kawtelatorju, tordna lil dik il-parti li tkun talbet il-ħruġ tal-att kawtelatorju sabiex tagħti, fi żmien stabbilit mill-Qorti, garanzija xierqa għall-ħlas tal-penali li tista' tiġi imposta u ta' danni u imgħax u, fin-nuqqas, li tneħħi l-att kawtelatorju."

Illi bl-għamil akkwantu leġġer tas-sekwestranti, il-kontijiet tal-esponenti, b'mod individwali ġew skonvolti peress li tramite l-att kawtelatorju minnhom imressaq il- kont bankarju ta' kull esponenti singolarment ġie addebitat minħabba dan l-att €560,518.00.

Apparti l-inkonvenjent li l-esponenti ġarrbu minħabba dan l-att kawtelatorju – li fiċ-ċirkostanzi in ispecie huwa altament fieragħ – tali aġir ippreġudika ukoll lill-istess esponenti f'għajnejn dawk l-istituzzjonijiet bankarji li magħhom iżommu u/jew investew flushom.

Huwa ukoll minn tali ottika li din l- Onorabbli Qorti għandha takkorda l-garanzija in diżamina.

Din mhix xi miżura ta' ritaljazzjoni da parti tal-esponenti, iżda bħala miżuri li tpoġġi f'ekwilibriju l-jeddijiet ta' entrambe l-partijiet, ossia l-allegat kreditur (sekwestranti) li qed jitlob l-ammont ta' €560,518.00 in kawtela tad-drittijiet tiegħu fuq naħa u l-allegat debitur (sekwestrati) li jixraqlu li anke hu jiġi kopert u

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 26

kawtelat kontra pretiżi pekunjarji li jafu jirriżultaw esaġerati jew inġustifikati jew domandanti b'inkurja jew b'leġġerezza fuq in-naħa l-oħra.

Kif ingħad in re Bay Street Holdings Limited vs Match Music Stores (Malta) Limited (Prim'Awla, 25 ta' Ġunju, 2010), "huwa raġonevoli li jiġi applikat l-artikolu 838A, u ċioe li jkun hemm garanzija biex tagħmel tajjeb għall-fatt illi s-soċjetà rikorrenti tista' ssofri riperkussjonijiet serji minħabba l-entità tal-mandat in kwistjoni.

Fuq il-bażi tal- istess talba tas-soċjetà intimata kif likwidata fil-mandat, il-Qorti se tordna li tiġi preżentata garanzija għas-somma ta' ħames mitt elf Ewro (€500,000)."

Tali garanzija tirresponsabilizza lis-sekwestranti biex jaraw li jutilizzaw l-għodod proċedurali għad-dispożizzjoni tagħhom b'mod xieraq u idoneju, u b'diliġenza, u sabiex jiġu evitati ekwivoċi li jissarrfu f'abbuż.

Għaldaqstant, bla ebda preġudizzju għal drittijiet oħra li l-esponenti jafu jkollhom kontra s-sekwestranti, l-istess esponenti qed iressqu dan ir-rikors u jqanqlu dawn is-sottomissjonijiet kontra in toto tal-mandat kawtelatorju bin-numru u fl-ismijiet supra premessi u iġibuhom a konjizzjoni ta' din l-Onorabbli Qorti u umilment jitolbu lill-istess Qorti sabiex, għar-raġunijiet mogħtija u għal dawk li jafu jitqanqlu fl-eventwali trattazzjoni tal-preżenti proċeduri:

l-ħruġ u ż-żamma fis-seħħ

Tirrevoka in toto dan l-att kawtelatorju fis-sens li tirrevokah in virtù tal- para. (d) u/jew (f) tal-Art.

Proċ.

Ċiv;

Tikkundanna lis-sekwestranti jressqu kull att ġudizzjarju neċessarju, a spejjeż tagħhom, sabiex jitneħħew l-effetti tal-att kawtelatorju msemmi hekk kif mitlub fl-ewwel talba u dan fi żmien qasir u perentorju li jiġi stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti;

Tagħti

fin-nuqqas

lill-esponenti

tas-sekwestranti milli jikkonformaw ruħhom mat-tieni talba huma ikunu jistgħu jressqu l- opportuni atti ġudizzjarji, a spejjeż tal-istess sekwestranti, sabiex jitneħħew l-effetti tal-att kawtelatorju indikat hekk kif mitlub fl-ewwel talba;

Tordna u tikkundanna lis-sekwestranti biex, fin-nuqqas li jiġi ordnat li jitneħħa l-att kawtelatorju, huma jagħtu, fi żmien perentorju stabbilit mill- Qorti, garanzija xierqa skont l-Art.

Proċ. kif imfisser f'dan ir- rikors;

Tordna u tagħti kull ordni u/jew provvediment ieħor opportun, neċessarju u/jew meħtieġ sabiex dawn il-preċedenti talbiet, kollha jew in parti, jiġu effettivament imħarsa u/jew esegwiti;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 26

Tikkundanna lis-sekwestranti jħallsu l-ispejjeż tal-preżenti proċeduri.

Rat in-nota ta' Kayleigh Portelli Cachia (K.I. numru ALTARHOUNI), flimkien mal-

ġenituri tagħha Michael (K.I. numru ALTARHOUNI) u Rita (K.I. numru ALTARHOUNI)

konjugi Portelli Cachia (minn issa 'l quddiem "l-intimati"), bi tweġiba għar-rikors

tas-sekwestrati tal-14 ta' Awwissu, 2019, fejn eċċepew:

It-talba tas-sekwestrati Three Sixty Limited et għandha tiġi miċħuda, bl-ispejjeż kontra l-istess u dan għar-raġunijiet mogħtija fil-liġi kif ukoll għal dawk illi sejrin jiġu esposti aktar 'l isfel f'din in-nota.

Ir-rikors għar-revoka sar ai termini tal-Art.

836(1)(d) u/jew (f) tal-Kap.

12 tal-

Bejn il-partijiet hemm il-kawża li saret kontestwalment ma' dan il-mandat, u li tinsab pendenti quddiem din l-Onorabbli Qorti – 679/2019 LM.

Din il-kawża hija skedata għall-ewwel udjenza għas-seduta tas-16 ta' Settembru 2019.

Liġijiet ta' Malta.

Il-Prima Facie

Dwar it-talba għar-revoka fir-rikors t'hawnhekk, jibda biex jingħad illi minn qari tar-rikors odjern, wieħed faċilment jista' jasal biex jifhem illi din l-Onorabbli Qorti qiegħda prattikament tiġi mitluba mis-sekwestrati sabiex tagħmel indaġini dettaljata u komprensiva tal-kwistjoni bejn il-partijiet li tat lok għad-danni reklamati fil-kawża, u tiddeċiedi b'mod sommarju b'giljottina il-mertu sħiħ tal- kawża miġjuba quddiemha f'dan l-istadju bikri – kawża li altrimenti tirrikjedi għadd sostanzjali ta' provi, periti mediċi, u kunsiderazzjonijiet dettaljati ferm, apparti naturalment il-kontroeżamijiet meħtieġa dwar l-allegazzjonijiet mġjuba u d-dokumenti esebiti.

Indaġini ta' din ix-xorta l-Qorti hija prekluża milli tagħmilha f'talba għar-revoka ta' mandat.

L-uniku eżami li tagħmel il-Qorti huwa dak biss ta' prima facie, għaliex id-dettalji tal-mertu b'mod sħiħ jistgħu biss jiġu investigati fil-kawża proprja wara li sseħħ id-debita proċedura.

Din il-proċedura partikolari hija waħda

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 26

purament preliminari, mgħobbija b'limitazzjonijiet legali sinifikanti li jħallu lill- Qorti (kemm hija stess, jew ħaddieħor) libera illi ġialadarba imbagħad tisma' l- provi fid-dettall u tiġi segwita l-proċedura sħiħa, tiddeċiedi l-vertenza din id- darba mhux sommarjament, imma bid-dettalji, bil-formalitajiet u bis-solennità mistennija mil-liġi.

Ara dwar dan: James Alexander Grima D'amato et vs Erdin Esposito et (17 ta' Marzu 2014 (JPG)).1

Tabilħaqq, il-Qrati tagħna tennew ħafna drabi illi:

"(l-)istħarriġ fil-mertu ma jagħmilx biċċa mill-kriterji li fuqhom hija (il-Qorti) ssejjes il-konsiderazzjonijiet tagħha fi proċedura bħal din: biex il-Qorti tista' tqis jekk hijiex mistħoqqa l-Mandat kawtelatorju jinżamm fis-seħħ trid tirriżulta mingħajr ma ssir indaġni fil-mertu."2

il-pretensjoni tar-raġonevolezza

Ritchie tajjeb il-Qorti Ċivili, Prim'Awla meta f'deċiżjoni oħra, aktar tard tenniet illi:

"Illi għal dak li jirrigwarda l-konsiderazzjonijiet ta' dritt ta' min iżomm quddiem għajnejh li, kif ingħad bosta drabi fi proċeduri bħal dawn, l-istħarriġ li għandha tagħmel il-Qorti huwa biss wieħed prima facie u dan għaliex il-mertu jmissu jiġi mistħarreġ fil-kawża proprja bejn il-partijiet, liema kawża għadha trid tibda tinstema'.

Għalhekk, hija l-fehma tal-Qorti li mhuwiex xieraq li f'din il-proċedura l-mertu tal- kwestjonijiet li nqalgħu bejn il-partijiet u li wasslu għall-ħruġ tal-Mandat."3

F'rikors ta' din ix-xorta, "l-istħarriġ meħtieġ fi proċedura bħal din huwa li marbut ma' eżami x'aktarx formali tal-att li tiegħu qiegħed jintalab it-tħassir.

Il-Qorti għandha tistħarreġ li r-rekwiżiti mitluba mil-liġi għall-ħruġ tal-Mandat jidhru mill- att innifsu u li dan ma nħariġx b'mod abbużiv."4 Ifisser b'daqstant illi f'din il-vesti, il-Qorti ma tistax tidddeċiedi min għandu u min ma għandux raġun (dak tagħmlu ma' tmiem il-kawża), imma biss jekk kienx hemm l-elementi mitluba mil-liġi – aktar ta' natura formali minn xejn – għall-ħruġ tal-mandat.5

1 Ara wkoll per eżempju, Joseph Sciberras Grungo et vs Anthony Tang et (10 ta' Mejju 2001); P.J. Sutters Company Limited vs Concept Limited (10 ta' Mejju 2001); Visa Investments Ltd vs Blye Engineering Co. Ltd.

(7 ta' Frar 2001); L-Avukat Dottor Tonio Davies noe et vs L-Avukat Dottor Patrick De Giorgio et noe et (3 ta' Awwissu 2001); Josephine Farrugia Camoin vs Emanuel Farrugia Camoin et (29 ta' Novembru, 2001 (RCP); Ryan John Pace Ross vs Olive Garden Investment Limited et (3 ta' Settembru, 2012) (JRM)); C&F Building Contractors Limited vs Emanuel Pace Ross (25 ta' Awwissu 2014); Lombard Bank plc vs Dr Melvyn Flask et (30 ta' April 2015 (LSO)); Globalair Travel Ltd (C5893) vs Tomie Castaldi Paris gia Sheehan et (2 ta' Jannar, 2016 (MH)); JF Security and Consultancy Services Ltd (C13768) vs Dipartiment tal-Kuntratti u Kulleġġ Malti tal-Arti, ix- Xjenza u t-Teknoloġija (21 ta' Lulju 2016 (JZM)).

5 Francis De Giorgio et vs Charles Arapa et provvediment mogħti mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili nhar il-25 ta' Awwissu 2010 (JRM).

Paġna 9 minn 26

Qrati tal-Ġustizzja

Huwa proprju allura fid-dawl tal-premess li l-argumentazzjoni tar-rikorrenti, fil- premessi numru ħdax (11) u tnax (12) tar-rikors odjern ma ssib ebda konfort u b'hekk tfalli.

F'vena imbagħad purament tematika, u b'riferenza għas-sbatax (17)-il premessa tar-rikors odjern jagħmlu riferenza għall- pronunzjament ta' din l-Onorabbli Qorti fil-kawża fl-ismijiet Kevin Stafrace Montanaro vs Philip Azzopardi Spiteri u Mario Azzopardi Spiteri (RGM, 27 ta' Marzu 2019).

jistgħux ħlief

Il-Kwistjoni u t-Talba tas-Sekwestrati

Il-kwistjoni mertu tal-vertenza odjerna tqum meta, fil-15 ta' Novembru 2015, Kayleigh Portelli Cachia attendiet l-istabbiliment ta' divertiment ġewwa Paceville, Birżebbuga, dak iż-żmien magħruf bl-isem 'The Plus One'.

Dakinhar hekk kif ir- rikorrenti Kayleigh Portelli Cachia kienet ħierġa minn ġewwa l-imsemmi stabbiliment, ċeda t-taraġ, fil-maġġior parti tiegħu tal-ħġieġ, liema taraġ iservi għad-dħul u l- ħruġ tal-istess stabbiliment, biex b'hekk seħħ inċident li fih weġġgħu diversi persuni.

'The Plus One' dak iż-żmien kien ta' proprjetà u/jew liċenzjat u ġestit mill-intimati li dwar l-involviment per se tagħhom f'dawn l-istanzi jidher li ma jressqu ebda lanjanza.

Per konsegwenza ta' dan l-inċident, u wara d-debiti aċċertamenti mediċi, irriżulta illi l-esponenti Kayleigh Portelli Cachia sofriet ġrieħi ta' natura gravi, u permanenti fuq il-persuna tagħha, liema ġrieħi wasslu għal debilità permanenti.

Ir-rapporti mediċi rrilaxxjati mill-Konsulent Ortopediku Thomas Desira Demicoli, mill- Konsulent Psikjatriku Jean-Pierre Mazzitelli u mill-Konsulent Dermatologu Francis X. Arapa, mehmuża mar-rikors ġuramentat promutur u rispettivament immarkati bħala Dok.

'A', 'B' u 'Ċ' jiddettaljaw in-natura u l-estent tad-danni sofferti mir-rikorrenti Kayleigh Portelli Cachia.

Dan id-dettall jinsab miġbur fir- relazzjoni tal-Konsulent Assigurattiv Patrick Picarelli mehmuż hawnhekk u mmarkat bħala Dok.

Daqstant ieħor jiddettaljaw id-danni sofferti mill-istess Kayleigh Portelli Cachia ir- relazzjonijiet rilaxxati mill-Konsulent Ortopediku Mark Mcveigh, mill-Konsulent Psikjatriku Etienne Picarelli u mill-Konsulent Dermatologu Joseph E. Park, mehmuża hawnhekk u rispettivament immarkati bħala Dok.

'B', 'Ċ' u 'D'.

Dawn il-konsulenti ġew maħtura fuq inkarigu tas-sekwestrati jew min minnhom!

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 26

Inoltre, ukoll per konsegwenza ta' dan l-inċident, u wara d-debiti aċċertamenti mediċi, irriżulta 'Illi l-esponenti Michael u Rita konjugi Portelli Cachia ukoll sofrew riperkussjonijiet permanenti fuq il-persuna tagħhom, liema riperkussjonijiet wasslu għal debilità permanenti'.

Għaldaqstant per konsegwenza ta' dan l-inċident ir-rikorrenti kollha sofrew danni konsistenti fi spejjeż inkorsi kaġun tal-inċident datat 15 ta' Novembru 2015 (damnum emergens), u danni konsistenti fi ħsara morali u psikoloġika, filwaqt li r-rikorrenti Kayleigh Portelli Cachia sofriet danni konsistenti wkoll f'debilità funzjonali u permanenti fil-persuna tagħha, debilità psikjatrika u permanenti fis-saħħa mentali tagħha, u konsegwentement telf ta' qligħ attwali u futur (lucrum cessans).

Però dan kollu jisboq il-prima facie.

L-Artikoli Ċitati

Fit-talbiet tagħhom, is-sekwestrati indikaw illi t-talba odjerna qiegħda ssir ai termini tal-Artikolu 836 (1) (d) u/jew (f) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dwar ir-riferenza għas-subartikolu (d) issir riferenza għall-argumenti li saru hawn

fuq.

Jibda biex jingħad di prinċipju illi kif tajjeb qalet il-Qorti fid-digriet tagħha fl- ismijiet ta' C&F Building Contractors Limited vs Emanuel Pace Ross (545/14 JRM – 25 t'Awwissu 2014), fejn l-ilment huwa dwar l-ammont kawtelat, "biex ammont mitlub f'Mandat kawtelatorju jitqies bħala wieħed 'eċċessiv', irid jintwera li bejn il-jedd pretiż u l-ammont maħsub li jħares lejn dak il-jedd ikun hemm nuqqas ta' qbil lampanti li s-sens komun u ċ-ċirkostanzi tal-kawża ma jistgħux iżewġu ma' xulxin.

Il-fatt li ammont mitlub f'Mandat kawtelatorju jkun jidher li huwa xi ftit ogħla minn dak li, mad-daqqa t'għajn, jidher xieraq, ma jwassalx tabilfors għat- tħassir tal-Mandat li jkun iżda, l-iżjed, għat-tnaqqis tal-ammont sekwestrat."

Żiedet tgħid jinħareġ mandat kawtelatorju, ir-rikorrenti ifisser kif ikun mibni l-ammont minnu kawtelat."

illi, "il-liġi ma titlob

li, biex

jista'

Hawnhekk, il-mandat ġie msejjes a bażi ta' relazzjonijiet ta' periti mediċi u mibni fuq il-formola stabbilita mill-Qrati tagħna.

Ħarsa imqar ħafifa lejn id-dokumenti mehmuża ma' din in-nota u dawk mehmuża mar-rikors ġuramentat tistabbilixxi dan mingħajr dubju.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 26

Dwar ir-riferenza għas-subartikolu (f), it-talbiet tal-eżekutati jimpekkaw.

Qiegħed jingħad hekk għaliex biex talba għal revoka taħt dan is-subartikolu tirnexxi, min jagħmilha jeħtieġ juri illi minn mindu nħareġ il-mandat (f'dan il-każ fil-5 t'Awwissu 2019), sal-jum li fih qed issir din it-talba (14 ta' Awwissu 2019), ikunu nbidlu ċ-ċirkostanzi abbażi ta' liema l-mandat ġie oriġinarjament milqugħ.

Indikanti dan illi dan l-istess subartikolu rispettivament jitkellmu fuq "jinżamm (...) ma huwiex aktar ...".

Evidenti n-neċessità tal-bdil fiċ-ċirkostanzi.

Ingħad dwar is-subartikolu (f) illi biex dan jiswa bħala ġustifikazzjoni, jeħtieġ illi "… wara l-ħruġ tal-Mandat, tkun tbiddlet xi ċirkostanza li minħabba fiha ma jkunx xieraq li l-istess Mandat jibqa' (għal kollox jew in parti) fis-seħħ.

Din it- tifsira toħroġ mill-kliem "jinżamm" u "aktar meħtieġ" li jinsabu fl-imsemmija dispożizzjoni, liema termini t-tnejn jimplikaw li dak li qabel kien jiġġustifika l-ħruġ u ż-żamma fis-seħħ tal-mandat issa m'għadux il-każ."

Il-Qorti kompliet tiżviluppa l-argument fid-deċiżjoni fl-ismijiet ta' Matthew Corrieri Dela vs Welcome Auto Dealer Ltd et (24 ta' Novembru 2016) u kompliet tfisser illi biex talba għal revoka ta' mandat taħt is-subartikolu (f) tkun tista' tintlaqa', "(e)ffettivament għandu jirriżulta lill-Qorti li kien hemm xi tibdil fiċ-ċirkostanzi sabiex twassalha biex tiddeċiedi li mandat li kien raġonevoli ab initio, jew ġustifikabbli, issa m'għadux.

Sabiex issir din l-analiżi wieħed irid iqis jekk mid-data tal-ħruġ tal-mandat għadhomx jissussistu l-kundizzjonijiet għall-ħruġ tal-mandat."

Ifisser b'daqstant illi hemm presunzjoni legali illi ġaladarba ħareġ il-mandat, il- ħtiġijiet tal-liġi kienu kollha jeżistu u huwa biss jekk dawn ma jkunux għadhom fil- fatt jeżistu illi talba bħal din tista' tintlaqa'.

Dan kollu ġie kkonfermat riċentement fid-digriet mogħti mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla, f'1290/2018 RGM Charlette Ciaramita vs Kr Carbone Marmara’, deċiż fil-21 ta' Frar 2019.

Tul ir-rikors odjern, ma nġabet l-ebda indikazzjoni illi nbidlu xi ċirkostanzi li jiġġustifikaw revoka, u għalhekk ukoll, it-talba tar-rikorrenti f'dan is-sens ma treġix, u ma tistax lanqas biss tibda biex tiġi kkunsidrata.

Ifisser b'daqstant illi fejn si tratta di talba taħt is-subartikolu (f), l-eżami ta' din l-Onorabbli Qorti f'din l-istanza jrid jieqaf hemmhekk.

L-Effetti tal-Mandat u l-Garanziji Mitluba

Jiġi mtenni illi t-talba għall-mandat ta' sekwestru kienet neċessarja.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 26

L-istanti jħossu illi magħdud mal-premess, ikun biżżejjed li jagħmlu riferenza għal dak li tenniet il-Qorti fis-sentenza tagħha fl-ismijiet ta' Blye Engineering Co Ltd vs Paolo Bonnici Ltd, deċiża fis-7 ta' Lulju 2004:

"Huwa prinċipju fundamentali illi min jeżerċita dritt li jispetta lilu ma jistax jitqies li f'dan l-eżerċizzju ikun responsabbli għall-ħsara li bħala konsegwenza jista' jbati ħaddieħor, in omaġġ għall-massima 'qui sono iure utitur, non videtur damnum facere', bil-konsegwenza li d-dritt għar-rikors għall-protezzjoni tal-Qorti, huwa dritt li l-eżerċizzju tiegħu miċ-ċittadin m'għandu bl-ebda mod jiġi mxekkel;

Tali abbuż jiġi riskontrat biss f'każijiet eċċezzjonali u dan kważi dejjem f'każijiet ta' vessatorjetà nascenti minn mala fede jew dolo jew almenu negliġenza gravament kolpuża fejn min ikun adixxa lill-Qorti għall-ħruġ ta' tali mandat kawtelatorju ikun ibbaża fuq ċirkostanzi manifesti nieqsa minn kull fondament kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u b'hekk il-proċedura promossa tirriżulta Iżda apprezzament żbaljat tal-fatti u tal-konsegwenzi ġuridiċi vessatorja. derivanti mill-istess mhux biżżejjed sabiex tiġi leġittimata talba għad-danni mill- parti rebbieħa fil-kawża."

Ċertament, u kuntrarjament għal dak allegat mis-sekwestrati li, f'dan il-mandat m'hemm l-ebda notorjetà; il-mandat magħmul mill-esponenti kien wieħed validu, ġust u meqjus, u li fuq kollox kellu jsir sabiex l-esponenti kemm jista' jkun jikkawtelaw il-pretensjonijiet tagħhom mill-possibbli tberbiq (u l-konsegwenti insolvibiltà) tal-eżekutati kif ukoll sabiex jevitaw kull tentattiv illi jispustjaw l-assi tagħhom bi preġudizzju għad-drittijiet tal-esponenti u dan in linea ma' dak li ġustament huwa dritt tagħhom skont il-Liġi.

Imbagħad, l-effetti tal-mandat huwa konsegwenza awtomatika u aċċettata għall-eżistenza tagħhom.

L-iffriżar tal-kontijiet, jew kif deskritt mir-rikorrenti "l- inkonvenjent", ma jista' qatt iservi ta' argument għat-tneħħija tal-mandat għaliex huwa proprju dak l-effett kawtelatorju aċċettat illi huwa jfittex li jikseb.

Jiġi rilevat li sad-data tal-preżentata tan-nota odjerna, l-esponenti ġew biss notifikati b'ċedola ta' depożitu waħda fl-ammont (ferm 'il bogħod mill- pretensjoni tagħhom) ta' EUR 55,623.77 (Dok.

Kif qalet il-Qorti fil- provvediment mogħti fit-2 ta' Jannar 2016 fl-ismijiet ta' Globalair Travel Ltd (C5893) vs Tomie Castaldi Paris gia Sheehan et (MH), "Ċertament għalkemm att kawtelatorju ma jistax ikun jew isir b'intenzjoni li jivvessa, però xorta mhux intiż li jagħti pjaċir!"

Kompliet illi, "Il-fatt li ġie affettwat kont bankarju tagħha huwa konsegwenza loġika u legali tal-mandat innifsu mhux raġuni tal-ilment kif minnha mressaq", u allura, ċertament dawn l-effetti ma jagħmilx raġuni għat- tneħħija tal-istess.

Kienet fil-fatt il-Qorti stess illi identifikat l-iskop tal-mandat fil-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 26

provvediment tagħha mogħti fit-23 ta' Ottubru 2007 fil-kawża fl-ismijiet Bartholomeo Wilson et vs George Cannataci et (JRM), "Ma jrid jintesa qatt li l-għan tal-Mandat kawtelatorju huwa dak li "jiffriża" l-qagħda sakemm il-kwestjoni tiġi mistħarrġa kif għandu jkun fil-mertu."

Magħdud dan, wieħed jasal biex faċilment jikkonkludi illi ċertament ma hemm lok għall-ebda garanzija; tabilħaqq, fl-isfond fattwali u legali miġjub hawn fuq, il- mandat kien wieħed neċessarju biex is-sekwestranti jikkawtelaw il-pożizzjoni tagħhom.

F'din l-istanza, u speċifikament fir-rispett tat-talba għall-garanzija, it-talba kif impostata ma hijiex dik akkumpanjata, kif solitament tkun, minn dawk it-talbiet imressqa ai termini tal-art.

836 tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta; din l-Onorabbli Qorti għandha għalhekk quddiemha biss talba għall-impożizzjoni ta': "(...) garanzija xierqa skont l-Art.

838A" mingħajr talba konsegwenzjali għall- impożizzjoni tal-istess penali u danni li l-art.

836 tal-Kap.

12 jagħti d-dritt li jintalbu.

Hija fil-fatt l-umili fehma tal-esponenti "Illi t-talba kif impostata ma tistax treġi in kwantu dak li jipprovdi l-Art.

838A tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta ma huwa xejn ħlief konsegwenza ta' dak li jistipula l-art.

836(8) u (9) tal-istess Kap. Kieku ma kienx hekk, ordni sfavorevoli għall-esponenti f'dan ir-rikors tkun tfisser l-għoti ta' garanzija kontra danni u penali li r-rikorrenti lanqas biss għażlu li jitolbu (minkejja kull allegazzjoni kontenuta fir-rikors tagħhom) skont il-formola stabbilita milll- art.

836(8) u (9) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dan mhuwiex biss ir-raġunament tal-esponenti iżda anke r-raġunament ta' din l- Onorabbli Qorti fil-kawża Francis Brockwell vs Joseph Catania (MCH, 3 ta' Jannar, 2012) fejn ingħad illi: "Stante li l-Qorti ser tilqa' in parti dan ir-rikors hu opportun tiġi wkoll mistħarrġa t-talba tar-rikorrent għal impożizzjoni ta' penali kif irid l- artikolu 836 (8) (d) jekk it-talba għall-ħruġ tal-mandat kienet malizzjuża, frivola u vessatorja.

Il-Qorti mhix konvinta li jeżistu l-estremi ta' dan is-subartikolu u ma nġiebet ebda prova ta' dan.

Għalkemm qed jiġi milqugħ l-aggravju tal-eċċess fl- ammont mitlub, ma ntweriex li t-talba għall-ħruġ tal-mandat fih innifsu kien magħmul b'malizzja jew kien frivolu jew vessatorju (...)

La darba mhux qed tiġi milqugħa din it-talba ma tistax tintlaqa' t-talba taħt l-ewwel parti tal-artikolu 838A ċioe għal garanzija għall-ħlas tal-penali billi ma hu qed jiġi impost ebda penali f'dan il-każ."

Il-pronunzjament ta' din l-Onorabbli Qorti fil-vertenza appena ċitata ma jistax jinftiehem mod ieħor milli kif imfisser supra, u ċioe li talba fit-termini tal-art.

838A tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta ma tistax tintlaqa' jekk ma tintlaqax it-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 26

talba fit-termini tal-art.

836(8) u (9) tal-istess Kap. Multo magis allura ma tistax tintlaqa' meta r-rikorrenti jagħżlu huma stess li ma jressqux it-talba ai termini tal- art.

836(8) 8 (9) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għandu jkun inekwivoku li l-kliem "li tista' tiġi imposta" użat fl-art.

838A tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta jagħmel riferenza biss għal dawk il-penali u d-danni kontemplati fl-art.

836 (8) u (9) tal-istess Kap.

Konklużjoni

Jingħad f'dan l-istadju illi fil-kawża ġia aktar 'il fuq ċitata6, il-Qorti sostniet illi, "Il- ħtiġijiet l-liġi proċedurali titlob sabiex persuna tista' toħroġ mandat kawtelatorju huma li (a) jkollha pretensjoni ta' dritt kontra l-persuna li dwarha jinħareġ il-mandat; (b) li ssir kawża li fiha tiġi mistħarrġa sewwasew dik il- pretensjoni ta' dritt, (ċ) li l-mandat irid ikun iħares ir-rekwiżiti mitluba mil-liġi dwar il-ħruġ tiegħu, u (d) li tali mandat jinħareġ u jiġi esegwit taħt ir- responsabbilità tal-persuna li tkun talbitu."7 Tali rekwiżiti, fil-vertenza/i in diżamina, ġew kollha sodisfatti, u għaldaqstant ma hemm ebda raġuni għaliex dan il-mandat għandu jkun rimoss.

Għaldaqstant, in vista tal-premess, l- esponenti umilment jissottomettu, "Illi għandu jkun evidenti għal din l-Onorabbli Qorti illi l-ħtiġijiet rikjesti mil-Liġi għall-ħruġ tal-att kawtelatorju in kwistjoni fil- fatt jeżistu; teżisti ġustifikazzjoni prima facie għall-ħruġ tal-mandat odjern u huwa raġonevoli illi dan jinżamm fis-seħħ.

Wara kollox, huwa prinċipju mgħasses mill-Qrati tagħna illi l-mandati kawtelatorji qegħdin hemm biex iservu ta' tarka għal min jippretendi li hu kreditur.

(Emanuel Farrugia Camoin et vs Josephine Farrugia Camoin; Qorti Ċivili, Prim'Awla; deċiża fil-5 ta' Ġunju 2003).

Din it-tarka, fil-fehma umili tal-esponenti, ma għandhiex tkun skartata faċilment.

In konklużjoni, jingħad allura illi t-talba għall-ħruġ tal-mandat ġiet ġustament milqugħa u jistħoqqilha tibqa' fis-seħħ.

Min-naħa l-oħra, u b'ġabra ta' dak li diġà ngħad, f'kull każ it-talba għar-revoka ma tistax tirnexxi.

Dan għaliex:

Il-mandat kien totalment ġustifikat;

 Fejn it-talba saret taħt is-subinċiż (d), it-talba hija insostenibbli għaliex l-

ammont mitlub huwa definittivament prima facie ġustifikat;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 26

 Fejn it-talba saret taħt is-subinċiż (f), it-talba hija insostenibbli għaliex ma nġiebet l-ebda prova jew argument li kien hemm xi bdil fiċ-ċirkostanzi mid-data li nħareġ il-mandat.

Għaldaqstant, it-talbiet kollha tar-rikorrenti fir-rikors odjern għandhom jiġu miċħuda, bl-ispejjeż kollha jmorru kontra l-eżekutati.

Rat l-atti kollha ta' dan ir-rikors.

Semgħet it-trattazzjoni li għamlu l-avukati difensuri tal-partijiet.

Rat il-verbal tas-seduta tal-4 ta' Ottubru 2019, fejn il-Qorti ħalliet ir-rikors għal

provvediment, li qed jingħata llum.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

Ir-rikorrenti qegħdin jitolbu r-revoka

in toto tal-mandat ta' sekwestru

kawtelatorju bin-numru 1066/2019

li ġie ppreżentat mis-sekwestranti

Kayleigh Portelli Cachia u l-ġenituri tagħha Michael u Rita konjuġi Portelli Cachia

kontestwalment mal-kawża Rikors Maħluf Numru 679/2019 LM, f'liema kawża

qegħdin jitolbu r-riżarċiment tad-danni konsistenti fi spejjeż inkorsi kaġun tal-

inċident li seħħ fil-15 ta' Novembru, 2015 li seħħ fl-istabbiliment li dak iż-

żmien kien magħruf bl-isem The Plus One (damnum emergens), u danni

konsistenti fi ħsara morali u psikoloġika, u fir-rigward ta' Kayleigh Portelli Cachia

danni konsistenti wkoll f'debilità funzjonali u permanenti fil-persuna tagħha,

fis-saħħa mentali

tagħha,

konsegwentement telf ta' qligħ attwali u futur (lucrum cessans).

jikkontendu li meta sekwestrant jagħmel att kawtelatorju, dan għandu

jagħmel hekk bi prudenza, b'diliġenza u b'bona fede, filwaqt li m'għandu jkun Paġna 16 minn 26

Qrati tal-Ġustizzja

hemm ebda abbuż minn tali proċedura, b'tali mod li s-sekwestrat iħossu li

qiegħed jiġi rikattat bil-ħruġ tal-mandat kawtelatorju.

Ir-rikorrenti qegħdin

isejsu t-talbiet tagħhom għar-revoka

in toto tal-mandat ta' sekwestru

kawtelatorju bin-numru 1066/2019

fuq

id-dispożizzjonijiet

836(1)(d) u (f) tal-Kap.

12, fejn il-liġi tgħid li talba bħal din tiġi milqugħa fejn

jintwera li l-ammont mitlub mis-sekwestrant ma jkunx prima facie ġustifikat

jew ikun eċċessiv, jew inkella fejn jintwera li fiċ-ċirkostanzi ma jkunx

raġonevoli li jinżamm fis-seħħ l-att kawtelatorju jew parti minnu, jew l-att

kawtelatorju ma jkunx ġustifikabbli.

tal-pretensjonijiet tar-rikorrenti hija ta' ħames mija u sittin elf, ħames mija u

Ir-rikorrenti qegħdin jilmentaw li mat-talba

tagħhom għall-ħruġ tal-imsemmi mandat ta' sekwestru kawtelatorju, ma

nġabet ebda prova da parti tas-sekwestranti dwar kif waslu għas-somma ta'

ħames mija u sittin elf, ħames mija u tmintax-il Euro (€560,518.00) meta ġew

biex jikkalkulaw id-danni.

Ir-rikorrenti odjerni jgħidu li kien il-kompitu tal-

intimati jġibu prova tal-kalkolu li sar minnhom biex waslu għaċ-ċifra ta'

€560,518.00, filwaqt li jilmentaw minn ċerta leġġerezza fil-mod kif il-Qorti

laqgħet it-talba għall-ħruġ ta' mandat ta' sekwestru f'ammont li jista' jitqies li

huwa wieħed sostanzjali, hekk kif il-Qorti li laqgħet it-talba għall-ħruġ tal-

mandat jidher li straħet biss fuq il-ġurament tas-sekwestranti u ma ntalbet l-

ebda prova oħra in sostenn tal-pretensjoni tagħhom.

Ir-rikorrenti jgħidu li

m'hemm l-ebda ġustifikazzjoni għalfejn mandat ta' sekwestru kawtelatorju

għandu jitħalla fis-seħħ f'vakwu, u jgħidu wkoll li m'hemmx bażi suffiċjenti

għalfejn jista' jitqies li huwa ġustifikat li l-att kawtelatorju jinżamm fis-seħħ.

rikorrenti jgħidu wkoll li f'każ li din il-Qorti tiddeċiedi li t-talba tagħhom għar-

revoka tal-mandat ma tintlaqax, il-Qorti għandha timponi fuq is-sekwestranti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 26

garanzija xierqa ai termini tal-artikolu 838A tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta

sabiex jinżamm ekwilibriju bejn il-jeddijiet tal-partijiet diversi f'dawn il-

proċeduri, u dan sabiex

jkunu kawtelati wkoll kontra

pretensjonijiet li jafu jkunu esaġerati jew mhux ġustifikati fiċ-ċirkostanzi.

Min-naħa tagħhom l-intimati wieġbu li t-talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġu

miċħuda peress li f'dan l-istadju l-Qorti hija prekluża milli tagħmel indaġni

dettaljata u komprensiva dwar il-mertu tal-kwistjoni bejn il-partijiet, kif

ir-rikorrenti qegħdin

li għandu

L-intimati

jikkontendu li l-kwistjoni dwar ir-raġonevolezza ta' dan il-mandat għandha tiġi

mistħarrġa u

indirizzata mingħajr ma ssir

indaġni fil-mertu, u

m'għandhiex tirrevoka att kawtelatorju f'każ li jirriżultalha li l-elementi

meħtieġa mil-liġi għall-ħruġ ta' mandat ta' din ix-xorta huma sodisfatti.

L-

intimati eċċepew ukoll

jistax

jintqal

kawtelatorju huwa wieħed 'eċċessiv', u biex jintqal dan irid jintwera li bejn il-

jedd pretiż u l-ammont milqut bl-effetti ta' att kawtelatorju hemm diverġenzi

tali li s-sens komun u ċ-ċirkostanzi tal-każ ma jistgħux ilaqqgħu ma' xulxin.

L-

intimati sostnew wkoll li sabiex jiġi sodisfatt id-dispost tal-artikolu 836(1)(f)

tal-Kap.

12, wieħed irid iqis jekk mid-data tal-ħruġ tal-mandat għadhomx

attwalment jissussistu l-kundizzjonijiet għall-ħruġ tiegħu.

Intqal li ladarba l-

Qorti tawtorizza l-ħruġ ta' att kawtelatorju, tinħoloq preżunzjoni legali li l-

elementi rikjesti mil-liġi għall-ħruġ tiegħu ġew sodisfatti kollha, u min jeżerċita

jedd li jispetta lilu, m'għandux iwieġeb għall-ħsara li l-eżerċizzju ta' dak il-jedd

jikkawża lil ħaddieħor.

L-intimati sekwestranti qalu li huma xtaqu jipproteġu

ruħhom minn tberbiq jew minn kwalunkwe tentattiv għal spustament tal-assi

tar-rikorrenti sekwestrati għall-eventwalità

l-Qorti tiddeċiedi

li huma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 26

għandhom raġun fil-pretensjonijiet imressqa minnhom fil-kawża li għadha

kemm bdiet tinstema' bejn il-partijiet.

L-intimati sekwestranti jgħidu li għandu

jirriżultalha li l-att kawtelatorju huwa prima facie ġustifikat, partikolarment

għax ir-rikorrenti ma ressqu ebda prova ta' tibdil materjali fiċ-ċirkostanzi wara

l-ħruġ tal-mandat.

F'dan ir-rigward l-intimati jinsistu wkoll li m'hemmx lok

għall-impożizzjoni ta' garanzija, ladarba dak li qegħdin jagħmlu l-intimati

sekwestranti huwa li jikkawtelaw il-pożizzjoni tagħhom.

Provi u riżultanzi

Ir-rikorrenti ppreżentaw kopja tar-rikors maħluf bin-numru 679/2019 LM fl-

uffiċjali tas-7 ta' Awwissu, 2017, li l-intimati sekwestranti kienu bagħtu lir-

rikorrenti sekwestrati fejn interpellawhom biex jersqu għal-likwidazzjoni u l-

ħlas

tad-danni kkawżati minnhom

f'inċident

li seħħ

fl-istabbiliment

kummerċjali Plus One, ġewwa Triq San Ġorġ, Paceville, Birżebbuga, fejn kienet

weġġgħet il-konvenuta Kayleigh Metaraku; kif ukoll kopja ta' ittra uffiċjali

oħra li l-intimata Kayleigh Portelli Cachia kienet bagħtet lir-rikorrenti flimkien ma'

għadd ta' persuni oħra li kienu wkoll involuti fl-inċident mertu ta' dawn il-

Flimkien mar-risposta tagħha, l-intimata ppreżentat prospett tad-danni li

tħejja mill-konsulent

assigurattiv Patrick Picarelli, bid-dettalji

7 tal-proċess.

15 tal-proċess.

17 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 26

pretensjonijiet tal-intimata Kayleigh Portelli Cachia.11 Dan ir-rapport ma jinkludix

dettalji dwar il-pretensjonijiet tal-ġenituri tagħha, intimati ukoll f'dawn il-

proċeduri.

L-intimati ppreżentaw ukoll kopja ta' ċedola ta' depożitu li saret

mis-sekwestratarju Bank of Valletta plc li permezz tagħha ġiet ddepożitata s-

somma ta' €55,623.77 taħt l-awtorità ta' din il-Qorti b'riżultat tal-mandat ta'

sekwestru kawtelatorju mertu ta' dawn il-proċeduri.

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti qiegħda tintalab mir-rikorrenti tirrevoka b'mod sħiħ l-effetti tal-

mandat ta' sekwestru kawtelatorju bin-numru 1066/2019 li kien inħareġ għas-

somma ta' ħames mija u sittin elf, ħames mija u tmintax-il Euro (€560,518.00).

Dan l-att kawtelatorju nħareġ wara li l-intimati odjerni taw bidu għall-

proċeduri legali kontra r-rikorrenti odjerni, in segwitu għal inċident li seħħ fl-

istabbiliment bl-isem ta' 'Plus One', ġewwa Paceville, Birżebbuga, meta ċeda

parti minn taraġ tal-ħġieġ bil-konsegwenza li kien hemm għadd ta' persuni li

sofrew ġrieħi,

L-intimati ma

ppreżentaw l-ebda prospett ta' danni flimkien mar-rikors maħluf li permezz

tiegħu ġiet istitwita l-kawża fil-konfront tar-rikorrenti f'din l-istanza u fil-

konfront ta' Frankie Khadhraoui li mhuwiex parti fil-proċeduri odjerni.

Bil-ħruġ tal-

ta' sekwestru kawtelatorju,

ikkawtelaw il-pretensjonijiet tagħhom għall-eventwalità li l-Qorti ttihom raġun

fil-kawża fil-mertu u tiddeċiedi

l-istanza għandhom

jinżammu responsabbli għall-inċident mertu tal-kawża.

38 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 26

rikorrenti waqt it-trattazzjoni stqarr illi kieku l-prospett tad-danni li ġie

ppreżentat kontestwalment mar-risposta tal-intimati fil-proċeduri odjerni ġie

f'idejh qabel, huwa ma kienx jippreżenta r-rikors għar-revoka tal-mandat ta'

sekwestru, u għalkemm tali stqarrija bl-ebda mod ma tista' tiġi interpretata

bħala ammissjoni jew aċċettazzjoni tar-responsabbilità da parti tar-rikorrenti,

mandanakollu l-Qorti tqis din id-dikjarazzjoni bħala prova li l-jedd pretiż mill-

intimati sekwestranti huwa prima facie ġustifikat.

Il-kwistjoni fil-mertu għad

trid tiġi deċiża, u jkun biss wara li tiġi deċiża l-kwistjoni tar-responsabbilità

għall-inċident, li l-Qorti tkun tista' tgħaddi biex tagħmel il-likwidazzjoni tad-

Iżda ċertament f'dan l-istadju ma jistax jingħad li l-ammont pretiż mill-

intimati mhuwiex wieħed raġonevoli u ġustifikabbli.

difensur tar-rikorrenti sostna li l-prova konsistenti fi prospett tad-danni kellha

takkumpanja l-ittri uffiċjali mibgħuta mill-intimati jew ir-rikors għall-ħruġ tal-

mandat ta' sekwestru kawtelatorju, u mhux tinġieb f'dan l-istadju fejn ir-

rikorrenti qegħdin jitolbu li jitneħħew minn fuqhom l-effetti tal-mandat ta'

sekwestru għax isostnu li huma eċċessivi u mhux ġustifikati.

F'dan ir-rigward il-Qorti tagħmel riferiment għal dak li kien intqal fid-deċiżjoni

fl-ismijiet DOM Communications Ltd vs. Office Group Ltd12:

"… fir-rigward tal-proċeduri li jsiru ai termini tal-artikolu 836, il-Qorti kemm-il darba għamlitha ċara li hija bl-ebda mod ma tidħol fil-fond tal-vertenza għaliex kif irritenew diversi drabi l-Qrati tagħna, il-proċedura maħsuba fl-artikolu 836 għandha tkun waħda sommarja, u l-eżami tagħha għandu jkun biss ta' prima facie.

Dan qalitu din il-Qorti fil-kawża fl-ismijiet Sciberras Grungo vs Muliett et, deċiża fl-10 ta' Mejju, 2001, b'dan il-kliem:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 26

"mid-dispożizzjoni tal-Art.

836 jidher li l-uniku eżami li trid tagħmel din il-Qorti huwa biss dak ta' prima facie u dan għaliex il-mandat kellu jiġi investigat fil-kawża proprja bejn il-partijiet, u għalhekk hemm limitazzjoni sinifikanti fl-eżami li trid tagħmel il-Qorti f'dan l-istadju u dan tenut kont li hawn si tratta dejjem ta' proċedura preliminari li għad qed tistenna l-eżitu finali fil-kawża proprja."

Fid-deċiżjoni fl-ismijiet Gaetano Pecharova’ et vs. Caruana Cuschieri Charles et, intqal illi:

"L-istħarriġ meħtieġ fi proċedura bħal din huwa marbut ma' eżami x'aktarx formali tal-att li tiegħu qiegħed jintalab ir-revoka.

Il-Qorti għandha tistħarreġ li r-rekwiżiti mitluba mil-liġi għall-ħruġ tal-mandat jidhru mill-att innifsu u li dan ma nħariġx b'mod abbużiv.

Illi dan ifisser li l-Qorti għandha tistħarreġ fl-ewwel lok jekk jirriżultax mad-daqqa t'għajn li r-rikorrent eżekutant għandu bażi ta' pretensjoni.

Il-Qorti trid tkun gwidata mill-prinċipji li d-dritt għal azzjoni ġudizzjarja ma għandux jiġi mxejjen jew imġarrab b'leġġerezza u l-ieħor daqstant siewi li huwa dritt li persuna tħares l-interessi tagħha sakemm il-jedd sostantiv ikkontestat jiġi definit minn Qorti (Vide Vincent Abu Hassan vs George Marmara’, 29 ta' Novembru, 2011, u Technobroadcast srl vs Mediterrenean Broadcasting Limited, tal-5 ta' Ġunju, 2007)."

Ir-rikorrenti jibbażaw it-talbiet tagħhom fuq tnejn mis-subartikoli tal-artikolu

836(1) tal-Kap.

12 tal-Liġijiet ta' Malta, u senjatament is-subartikolu (d) li

jispeċifika li rikors bħal dan jintlaqa' meta:

"jintwera li l-ammont mitlub ma jkunx prima facie ġustifikat jew ikun eċċessiv";

Il-Qorti tqis li l-ammont ikkawtelat mill-intimati ma jistax jitqies prima facie li

huwa wieħed eċċessiv jew li mhux ġustifikat, tenut kont partikolarment tal-

prospett ippreżentat mill-intimati f'dawn il-proċeduri, u tenut kont ukoll tar-

rapporti tal-esperti mediċi ex parte ippreżentati flimkien mar-risposta tal-

intimati, liema esperti mediċi lkoll ikkonkludew li konsegwenza tal-inċident

inkwistjoni,

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 26

Il-fatt li l-intimati ppreżentaw il-prospett tad-

tagħhom

il-proċedura u mhux

kontestwalment mar-rikors tagħhom għall-ħruġ tal-mandat kawtelatorju,

m'għandux minn nnifsu jwassal għar-revoka tal-mandat kawtelatorju.

għaliex kemm-il darba il-Qrati tagħna, inkluż din il-Qorti kif preseduta, bl-iskop

li jiġu salvati l-atti, jitolbu lir-rikorrenti sekwestranti jissostanzjaw l-pretensjoni

tagħhom fuq livell prima facie permezz ta' dokumentazzjoni, prospett ta'

danni eċċ, fejn fir-rikors għall-ħruġ ta' mandat kawtelatorju dawn ikunu straħu

biss fuq il-ġurament tal-kreditur.

Il-Qorti tagħmilha ċara li bl-ebda mod ma trid tinftiehem li qiegħda tgħaddi xi

ġudizzju dwar ir-responsabbilità tar-rikorrenti għall-inċident li jifforma l-mertu

fi proċeduri separati bejn il-partijiet, u lanqas ma trid tinftiehem b'xi mod li l-

likwidazzjoni

tlaħħaq

l-ammont pretiż mill-intimati.

Madanakollu tenut kont li mir-rapporti mediċi ppreżentati mar-risposta tal-

intimati, jirriżulta li l-konvenuta Kayleigh Portelli Cachia ser ikollha bżonn kura fit-

tul kemm minħabba t-trawma li sofriet, kif ukoll sabiex jiġu indirizzati

problemi fiżiċi li għalihom jista' jkun hemm il-ħtieġa ta' interventi fi kliniċi

privati, prima facie l-ammont pretiż ma jistax jitqies li hu esaġerat jew li mhux

raġonevoli fiċ-ċirkostanzi tal-każ.

it-talba tagħhom għar-revoka tal-mandat fuq

subartikolu ieħor tal-artikolu 836(1), is-subartikolu (f), liema artikolu tal-liġi

jipprovdi li rikors bħal dak li ġie mressaq minnhom jista' jintlaqa':

"jekk jintwera li fiċ-ċirkostanzi ma jkunx raġonevoli li jinżamm fis-seħħ l-att kawtelatorju jew parti minnu jew li dan l-att jew parti minnu mhuwiex aktar meħtieġ jew ġustifikabbli."

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 26

F'deċiżjoni fl-ismijiet De Giorgio vs Bondin Corso, intqal:

"illi jingħad ukoll li d-dispożizzjoni tal-liġi taħt eżami timplika li, wara l-ħruġ ta' mandat, tkun tbiddlet xi ċirkostanza li minħabba fiha ma jkunx xieraq li l-istess mandat jibqa' (għal kollox jew in parti) fis-seħħ" (Dr Tonio Davies noe vs Dr Patrick De Giorgio et noe)."

Il-Qorti tqis li sabiex jiġi sodisfatt dan id-dispost, irid jirriżulta li kien hemm xi

tibdil fiċ-ċirkostanzi sabiex tkun tista' tiddeċiedi li anki jekk il-ħruġ tal-mandat

kien validu ab initio, minħabba tibdil fiċ-ċirkostanzi, dak il-mandat issa

m'għandux jitqies aktar validu.

Mill-atti jirriżulta li l-mandat ta' sekwestru

inkwistjoni ġie milqugħ ftit tal-ġimgħat ilu, fil-5 ta' Awwissu, 2019, u madwar

xahar qabel ġie intavolat dan l-att kawtelatorju, l-intimati kienu ppreżentaw ir-

rikors maħluf li permezz tiegħu istitwew il-proċeduri fil-mertu kontra r-

rikorrenti sekwestrati odjerni b'rabta mal-inċident li kienet involuta fih

Ir-rikorrenti sekwestrati naqsu milli juru b'liema mod iċ-

ċirkostanzi tal-partijiet inbidlu, u għalhekk il-Qorti tqis li lanqas dan id-dispost

tal-liġi ma ġie sodisfatt mir-rikorrenti.

Ir-rikorrenti jikkontendu wkoll li f'każ li l-Qorti tiddeċiedi li r-rikors tagħhom

għar-revoka tal-mandat kawtelatorju ma jintlaqax, il-Qorti għandha timponi

garanzija fuq l-intimati sekwestranti u dan sabiex jintlaħaq ekwilibriju bejn il-

jeddijiet tal-partijiet f'dawn il-proċeduri, f'każ li jirriżulta li l-pretensjonijiet tal-

intimati sekwestranti kienu esaġerati.

Ir-rikorrenti jgħidu li huma mhumiex

interessati fl-impożizzjoni ta' penali fuq l-intimati, iżda jixtiequ li bħala turija

ta' bona fede, għandha tiġi imposta garanzija fuqhom.

L-intimati min-naħa l-

oħra jsostnu li hemm kollegament ċar bejn l-artikolu 838A u l-artikolu 836(8) u 13 P.A., 25.08.2010.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 26

(9) tal-Kap.

12, u fejn ma ssirx talba għall-ħlas ta' penali u ta' danni, m'hemmx

lok għall-impożizzjoni ta' garanzija mill-Qori.

L-artikolu 838A tal-Kap.

abbażi tiegħu li qiegħda ssir din it-talba tar-rikorrenti, jgħid illi:

"Il-Qorti tista', meta tintwera kawża ġusta għal dan, malli ssirilha talba b'rikors mill-persuna li kontriha jkun inħareġ att kawtelatorju, tordna lil dik il-parti li tkun talbet il-ħruġ tal-att kawtelatorju sabiex tagħti, fi żmien stabbilit mill-qorti, garanzija xierqa għall-ħlas tal-penali li tista' tiġi imposta u ta' danni u imgħax, u, fin-nuqqas, li tneħħi l-att kawtelatorju."

Ir-rikorrenti qegħdin jitolbu li l-Qorti tordna lill-intimati jħallsu garanzija peress

li sakemm tingħata s-sentenza finali fil-kawża fil-mertu, ir-rikorrenti ser

jibqgħu mċaħħdin minn flushom, xi ħaġa li r-rikorrenti jgħidu li qiegħda

tikkawżalhom preġudizzju serju.

Huwa għalhekk li l-liġi tagħti s-setgħa lill-

Qorti, li fejn tintwera kawża ġusta għal dan, tista' tordna lil dik il-parti li tkun

talbet il-ħruġ tal-att kawtelatorju sabiex tagħti, fi żmien stabbilit mill-qorti,

garanzija xierqa biex tagħmel tajjeb għad-danni, għall-imgħaxijiet u għall-ħlas

ta' penali li jistgħu jiġu imposti fuq l-intimati f'każ li jinstab li l-pretensjoni

kkawtelata minnhom hija esaġerata jew bla bażi, jew li kien hemm element ta'

vessatorjetà da parti tagħhom meta talbu l-ħruġ tal-att kawtelatorju.

Il-Qorti tqis li f'dan il-każ ir-rikorrenti huma għadd ta' individwi u kumpanniji

ewlenin fl-industrija tad-divertiment f'pajjiżna, u l-piż tal-mandat inkwistjoni

qiegħed

jinqasam bejniethom.

l-oħra

l-intimati fil-proċeduri

odjerni huma familja ta' persuna li meta kienet għadha ta' età tenera, kellha

inċident

f'wieħed mill-istabbilimenti operati mir-rikorrenti, u qiegħda

tfittixhom għad-danni sofferti minnha konsegwenza ta' dan l-inċident, fejn

allegatament sofriet għadd ta' debilitajiet permanenti serji

li qegħdin

jaffettwawlha ħajjitha.

Il-Qorti hija tal-fehma li f'dan il-każ m'għandha tiġi Paġna 25 minn 26

Qrati tal-Ġustizzja

imposta l-ebda garanzija fuq l-intimati, stante li sa issa l-ammont li kellu jiġi

kkawtelat bil-mandat ta' sekwestru kawtelatorju, parti żgħira biss minnu ġiet

iddepożitata taħt l-awtorità tal-Qorti, kif ukoll għax ma jistax jingħad li ċ-

ċirkostanzi tal-intimati huma

identiċi

jew paragonabbli ma' dawk tar-

Il-ħsieb tal-leġiżlatur kien li individwu li jħossu li ġie aggravat b'xi

mod, għandu jkollu l-għodda proċedurali meħtieġa għad-dispożizzjoni tiegħu

f'każ li jkun irid jikkawtela l-pożizzjoni tiegħu.

Il-Qorti hija tal-fehma li l-

impożizzjoni ta' garanzija fuq

l-intimati f'dawn

iċ-ċirkostanzi tkun qed

tippenalizza lill-intimati b'mod inġust għax qegħdin jeżerċitaw jedd li huma

jemmnu li għandhom fil-konfront tar-rikorrenti.

Il-Qorti tqis finalment li l-

intimati ċertament m'għandhomx ikunu obbligati jidħlu fl-ispiża biex jagħtu xi

forma ta' garanzija għax qegħdin jeżerċitaw dritt

li huma jemmnu

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi billi tiċħad it-talbiet tar-rikorrenti kif dedotti fir-rikors promotur.

għandhom.

Spejjeż a karigu tar-rikorrenti.

Onor. Dr Lawrence Agius Attard LL.D. Guiducci Rosemarie Riolo Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 26