Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

MALTA QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

Seduta tat-2 ta' Diċembru, 2020

Rikors Maħluf Numru 104/2015 LM

(C 8643) u b'digriet tal-Qorti tas-17 ta' April 2015 ġiet kjamata fil-kawża s-soċjetà Elmein Limited (C 17341)

Rat ir-Rikors Maħluf ippreżentat fl-4 ta' Frar, 2015 mill-atturi Carmelo Cakmak. (K.I.

753245M), Carmel Cakmak. (K.I. 72026M), Brian Fraser (K.I. 40743M), u

Stephanie Cakmak. (K.I. 74203M) (minn issa 'l quddiem "l-atturi"), u maħluf minn

Stephanie Cakmak. (K.I. 74203M), li jgħid kif ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Dikjarazzjoni u Raġuni tat-Talba:

Illi fit-13 ta' Novembru, 2011, meta l-atturi kienu alloġġjati fil-lukanda "Suncrest Hotel" ġewwa Il-Mosta, sfaw infortunati meta għamlu użu minn wieħed mil-lifts tal-lukanda proprjetà tal-imħarrkin jew min minnhom u/jew immexxija u/jew ġestita mill-imħarrkin jew min minnhom;

Illi meta l-atturi kienu abbord tali lift, minħabba malfunzjonament u/jew difett fl- istess lift u/jew fl-impjant tiegħu, l-atturi ppreċipitaw 'l isfel għal diversi sulari fix- xejn, b'waqfien ħesrem bl-attivazzjoni ta' emergency brake.

Dan wassal għal danni fuq il-persuna tal-atturi individwalment hekk kif ċertifikat minn Dr. Thomas Serracino Inglott (rapporti hawn annessi bħala Dok.

Ċ u Dok.

Illi l-imsemmi infortunju seħħ unikament minħabba traskuraġni, negliġenza, imperizja u nuqqas ta' osservanza tad-debiti regolamenti da parti tal-imħarrkin jew min minnhom;

Illi b'kaġun ta' dan l-inċident, l-atturi sofrew danni – fosthom telf ta' qligħ, diżabilità permanenti, u danni konsegwenzjali oħra (ħsara emerġenti u lukru ċessanti) – u dan hekk kif ser jirriżulta aħjar fit-trattazzjoni tal-kawża.

Għal tali danni għandhom jirrispondu l-imħarrkin, jew min minnhom;

Illi l-imħarrkin minkejja li ġew interpellati anke permezz ta' ittra uffiċjali datati 26.02.2013 (notifikata: 04.03.2013) u 07.11.2013 (notifikata: 13.11.2013) biex jersqu għall-assunzjoni responsabbilità għall-akkadut u eventwali kwantifikazzjoni u ħlas ta' danni sofferti mill-atturi, baqgħu passivi u inadempjenti (Dok.

E u Dok.

ta'

Illi għalhekk kellha ssir din il-kawża sabiex l-atturi jitolbu rimedju u kumpens għall-

Illi dawn il-fatti huma a diretta konoxxenza tal-atturi.

preġudizzju soffert;

Għaldaqstant, jgħidu għalhekk l-imħarrkin għaliex m'għandhiex dina l-Onorabbli Qorti, prevja kull dikjarazzjoni oħra permessa mil-liġi u mogħtija l-provvedimenti u dikjarazzjonijiet opportuni, jogħġobha-

Tiddikjara illi l-imħarrkin, solidalment jew min minnhom, huma responsabbli għad- deskritt inċident li seħħ fit-13 ta' Novembru, 2011 meta l-atturi kienu alloġġjati fil- lukanda "Suncrest Hotel" ġewwa Il-Mosta, u li b'konsegwenza tiegħu l-imħarrkin, solidalment jew min minnhom, huma passibbli għad-danni di fronti għall-istess atturi;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Tiddikjara, okkorrendo bl-opera ta' periti nominandi, illi l-atturi, per konsegwenza ta' dan l-inċident, sofrew danni, fosthom telf ta' qligħ, diżabilità permanenti, danni emerġenti u danni konsegwenzjali oħra;

Tillikwida, okkorrendo bl-opera ta' periti nominandi, id-danni kollha sofferti mill-

Tikkundanna lill-imħarrkin, solidalment jew min minnhom, iħallas l-ammont/i hekk

likwidat/i bħala dovut/i in linea ta' danni lill-atturi.

Bl-ispejjeż, inklużi dawk tal-ittri uffiċjali tas-26.02.2013 (nru.

603/2013) u 07.11.2013 (nru.

3437/2013) u bl-imgħax legali kontra l-imħarrkin skont il-liġi, li huma minn issa inġunti għas-subizzjoni; b'riserva għal kull azzjoni oħra li tikkompeti lill-atturi skont il- liġi, jew l-aventi kawża tagħhom, kontra l-imħarrkin, jew l-aventi kawża tagħhom."

Rat ir-Risposta Maħlufa tal-konvenuti AX Hotel Operations Limited (C 40905) u

(C 8643) (minn issa 'l quddiem "il-konvenuti"), li ġiet

ippreżentata fis-6 ta' Marzu 2015, u maħlufa minn Denise Handy (K.I.

861405M), li biha eċċepiet:

Illi l-intimati ma jaħtux għall-inċident de quo u ma humiex responsabbli sabiex jagħmlu tajjeb għad-danni reklamati.

Dan inter alia għaliex l-esponenti użaw id- diliġenza kollha meħtieġa minnhom biex jiżguraw li l-lift kien stallat u baqa' mantnut korrettement sal-mument tal-inċident;

Illi d-danni allegatament sofferti huma fi kwalsiasi każ kontestati;

Illi fl-aċċertament tat-tort hemm il-ħtieġa li jiġu kjamati f'dawn il-proċeduri il- kumpannija ELMEIN Limited li ssuppliet u stallat il-lift in kwistjoni u li kienet inkarigata mill-manteniment tal-lift;

Illi t-talbiet attriċi huma kompletament infondati fil-fatt u fid-dritt;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-każ.

Illi dwar il-fatti dikjarati fl-ewwel żewġ paragrafi tad-dikjarazzjoni attriċi għandu jiġi ppreċiżat li għalkemm jirriżulta li seħħ l-inċident in kwistjoni dan ma kienx tal-gravità rappurtata mill-atturi u fil-fatt il-miżuri ta' emerġenza fuq il-lift ħadmu kif imiss;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Illi l-esponenti qabbdet ditta rinomata u li għandha esperjenza vasta fl- istallazzjoni ta' lifts lokalment sabiex tistalla lift u tifhem li dan il-lift ġie stallat skont is-sengħa u l-arti.

L-intimata inkarigat ukoll kumpannija rinomata lokalment biex tispezzjona l-lift kull tant żmien u tgħid bħala fatt li safejn taf hi saru l-aċċertamenti u l-maintenance kollu rikjest mil-liġi u mis-sengħa.

Madanakollu billi jidher li l-kwistjoni tirrigwarda l-funzjonament tal-lift għandhom jiġu kjamati in kawża l-persuni rilevanti sabiex jirrispondu huma wkoll jekk ikun hemm bżonn anke għaliex jista' jkun li hemm fatti u ċirkostanzi rilevanti li ma tafx bihom l-intimata;

Illi dwar ir-raba' paragrafu attriċi jingħad li d-danni reklamati għandhom jiġu

ppruvati skont il-liġi;

Illi l-intimati jgħidu li mhumiex responsabbli għall-inċident de quo u/jew għad- danni li talvolta jiġu ppruvati mill-atturi.

Permezz ta' digriet tas-17 ta' April, 2015, il-Qorti ordnat is-sejħa fil-kawża tas-

soċjetà Elmein Limited (C 17341).

Rat ir-Risposta Maħlufa tal-kjamata fil-kawża Elmein Limited (C 17341) (minn

issa 'l quddiem "il-kjamata fil-kawża"), li ġiet ippreżentata fil-11 ta' Novembru,

2015, u maħlufa minn Joseph All (K.I. 480765M), bħala direttur u għan-

nom u in rappreżentanza tal-istess, li biha eċċepiet:

Illi preliminarjament, l-esponenti kjamata in kawża għandha tiġi liberata mill- osservanza tal-ġudizzju stante illi m'hemm ebda relazzjoni ġuridika bejnha u bejn ir- rikorrenti għaliex l-involviment ta' Elmein Limited kien biss limitat għall-bejgħ u konsenja ta' tliet lifts lill-intimati jew min minnhom, liema lifts kienu effettivament ikkonsenjati, installati u kkummissjonati skont il-liġi u skont speċifikazzjonijiet imwiegħda (ara dokumenti fir-rigward tar-reġistrazzjoni tal-lifts, tal-Final Inspection Certificates u tas-CE Conformity – Dok.

A – Ċ);

Illi mingħajr preġudizzju għas-suespost, fil-mertu, it-talbiet tar-rikorrenti fil- konfront ta' Elmein Limited huma infondati kemm fil-fatt u kif ukoll fid-dritt, għal diversi raġunijiet fosthom, l-impossibilità illi l-lift in kwistjoni (wieħed minn tlieta mibjugħa lill-intimati jew min minnhom) waqa' diversi sulari fix-xejn, jew addirittura, skont kif allegat fir-rapporti mediċi, illi nqatgħu l-cables tal-lift;

Salvi eċċezzjonijiet ulterjuri jekk ikun il-każ.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Bl-ispejjeż kollha kontra r-rikorrenti."

Rat l-atti kollha tal-kawża.

Rat id-dokumenti li ġew esebiti in atti.

Semgħet ix-xhieda prodotti mill-partijiet.

Rat il-verbal tal-udjenza tal-24 ta' Ġunju, 2020, fejn il-partijiet ingħataw l-

opportunità li jagħmlu n-noti ta' sottomissjonijiet u fejn il-kawża tħalliet għas-

sentenza, li qegħda tingħata llum.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet ippreżentati mill-partijiet.

Il-kwistjoni bejn il-partijiet

Il-proċeduri odjerni ġew istitwiti mill-atturi wara infortunju li allegatament seħħ

fit-13 ta' Novembru, 2011 fil-lukanda Suncrest, L-Għasri ġestita mis-soċjetajiet

konvenuti, waqt li l-atturi kienu alloġġjati fl-imsemmija lukanda, u kienu

qegħdin jagħmlu użu mil-lift li mis-seba' sular kellu jwassalhom għall-ground

floor, meta kien hemm malfunzjonament jew difett fil-lift, bir-riżultat li dawn

ippreċipitaw 'l isfel għal diversi sulari, sakemm ġie attwat l-emergency brake, u

L-atturi spjegaw kif b'riżultat ta' dan l-inċident u l-mod kif il-lift

waqaf f'salt, huma sofrew danni fuq il-persuna tagħhom, u sostnew li dan l-

inċident seħħ minħabba negliġenza, traskuraġni, imperizja u nuqqas ta'

osservanza tar-regolamenti da parti tas-soċjetajiet konvenuti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Min-naħa tagħhom is-soċjetajiet konvenuti eċċepew li mhumiex responsabbli

għad-danni sofferti mill-atturi għaliex huma użaw id-diliġenza meħtieġa u

żammew il-lift fi stat tajjeb ta' manutenzjoni.

Żiedu jgħidu li d-danni pretiżi mill-

atturi qegħdin jiġu kkontestati, filwaqt li talbu għall-kjamata fil-kawża tas-

soċjetà Elmein Limited, li kienet il-kumpannija li forniet u installat il-lift in

kwistjoni.

Il-konvenuti qalu li l-miżuri ta' sigurtà fil-lift ħadmu kif suppost, u min-

naħa tagħhom huma kienu ħadu ħsieb iqabbdu kumpannija rinomata għall-

installazzjoni tal-lift, u ħadu ħsieb jassiguraw ukoll li dan il-lift kien qiegħed jiġi

spezzjonat u mantenut regolarment skont ir-regolamenti applikabbli.

Is-soċjetà kjamata fil-kawża, Elmein Limited, eċċepiet li hija għandha tiġi

liberata mill-osservanza tal-ġudizzju għaliex m'hemm l-ebda relazzjoni ġuridika

bejnha u bejn l-atturi.

Qalet li min-naħa tagħha hija kienet ikkonsenjat u

installat il-lifts skont l-ispeċifikazzjonijiet stipulati fir-regolamenti Ewropej, u

huwa impossibbli li l-inċident seħħ bil-mod deskritt fir-rapporti mediċi

ppreżentati mill-atturi, jiġifieri billi kien hemm qtugħ fil-cables tal-lift.

Provi u riżultanzi

Flimkien mar-rikors promutur, l-atturi ppreżentaw kopja tar-rapporti tal-espert

mediku ex parte Mr Thomas Serracino Inglott fir-rigward ta' kull wieħed minnhom.1

Fir-rapport mediku dwar Carmelo Cakmak. Snr., intqal li b'konsegwenza tal-

inċident, l-attur sofra feriti f'dahru u fir-riġel tax-xellug.

Wara l-inċident Carmelo

Cakmak. Snr baqa' jsofri minn uġigħ residwu f'riġlu tax-xellug u fil-parti t'isfel ta'

6 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

dahru, u baqa' jieħu pilloli għall-uġigħ fuq bażi regolari.

Fil-parti konklussiva tar-

Fir-rapport mediku dwar Carmel Cakmak. Jnr.2 ġie ikkonstatat li dan ukoll sofra minn

korriment f'riġlu tal-lemin waqt l-inċident in kwistjoni, u minkejja s-sessjonijiet

ta' terapija li għamel, huwa baqa' jsofri minn episodji ta' uġigħ li jaffettwawh

fil-ħajja tiegħu ta' kuljum.

Mr Thomas Serracino Inglott kkonkluda li b'konsegwenza

tal-inċident, Carmel Cakmak. Jnr. ser jibqa' jsofri minn debilità permanenti f'saqajh

Fir-rapport mediku dwar Brian Kinmont, Mr Serracino Inglott qal li dan sofra feriti

f'riġlu tal-lemin b'konsegwenza tal-inċident, u spjega li,

11 tal-proċess.

17 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 43

ta' 5%.

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Minkejja s-sessjonijiet ta' terapija li attenda għalihom Fraser, dan xorta

waħda baqa' jilmenta minn sintomi li jħoss meta jimxi fit-tul jew jeżerċita.

vista ta' dawn ir-riżultanzi, Mr Serracino Inglott kkonkluda li Fraser ser jibqa' jsofri

minn debilità permanenti ta' 3%.

Fir-rapport mediku dwar Stephanie Ozen, Mr Serracino Inglott qal li hija sofriet ġrieħi

f'daharha waqt l-inċident u baqgħet issofri minn sintomi ta' uġigħ f'daharha, li

jaffettwawha meta jkollha toqgħod bil-qiegħda għal ħinijiet twal.

L-atturi ppreżentaw ukoll kopja tal-ittri uffiċjali mibgħuta minnhom lis-

soċjetajiet konvenuti5, li permezz tagħhom interpellawhom sabiex jersqu għal-

likwidazzjoni u l-ħlas tad-danni sofferti minnhom.

21 tal-proċess.

26 u 27 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Il-kjamata fil-kawża, flimkien mar-risposta tagħha ppreżentat kopja tal-formuli

għar-reġistrazzjoni ta' lifts ġodda fir-rigward tal-liftijiet installati fil-lukanda fejn

seħħ l-inċident 6 , liema lifts ġie stabbilit li huma skont l-ispeċifikazzjonijiet

maħruġa mill-Malta Standards Authority, flimkien ma' kopji tal-final inspection

certificate7, li jispeċifika li l-lifts installati fil-lukanda tas-soċjetajiet konvenuti

jifilħu tmien persuni jew tagħbija ta' 640 kg, u li dawn jikkonformaw mar-

regolamenti tas-saħħa u s-sigurtà.

Waqt l-udjenza tal-11 ta' Marzu, 2016 xehed Mr Thomas Khatib, li spjega

li huwa kien eżamina lill-atturi u dawn infurmawh li kienu f'lift ta' lukanda, u

kien hemm inċident fejn inqatgħu l-cables tal-lift, bir-riżultat li l-lift waqa'

f'daqqa u dawn instabtu mal-art.

Ix-xhud spjega li kull wieħed mill-atturi baqa'

jsofri minn diversi sintomi b'konsegwenza tal-inċident.

Fir-rigward ta' Carmelo

Cakmak. Snr., ix-xhud spjega li dan baqa' jsofri minn uġigħ f'dahru, minn sintomi fl-

irkoppa kif ukoll minn tiċrita fil-cartilege.

Spjega li f'dan il-każ, l-attur kellu xi

problemi qabel l-inċident u wara l-inċident dawn ġew aktar aċċentwati, u l-

perċentwali ta' diżabilità li ġie stabbilit li qiegħed isofri minnha dan l-attur tista'

jiżdied f'każ li l-attur jiżviluppa artrite aktar 'il quddiem.

Fir-rigward ta' Carmel

Cakmak. Jnr., ix-xhud spjega li madwar sena qabel seħħ l-inċident, dan kien għamel

intervent fuq il-cruciate ligament, u wara l-inċident dan kien reġa' beda jilmenta

minn uġigħ fl-irkoppa.

Ix-xhud spjega li meta investiga sab li t-tiċrit li kellu Cakmak.

qabel għamel l-intervent sena qabel l-inċident, kien reġa' tfaċċa, u għalhekk

ikkonkluda li dan it-tiċrit il-ġdid kien konsegwenza tal-inċident.

għalhekk li kien ikkonkluda li dan l-attur qiegħed isofri minn debilità permanenti

74 tal-proċess.

77 tal-proċess.

101 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

ta' 5%.

B'riferiment għall-ġrieħi li sofra Brian Fraser, ix-xhud qal li wara l-

inċident, dan baqa' jilmenta minn uġigħ fl-irkoppa, u mill-MRI scan li sar fuqu,

ġie stabbilit li dan kellu ġrieħi konsistenti ma' high velocity injury.

Qal li s-sintomi

residwi li għadu jsofri minnhom Fraser, jammontaw għal debilità permanenti

ta' 3%.

Fir-rigward ta' Stephanie Cakmak., ix-xhud qal li fil-ħin tal-inċident din kienet

qiegħda ssofri minn xokk, iżda s-sintomi u l-uġigħ bdew iżidu mal-ħin.

Qal li din

baqgħet tilmenta minn uġigħ f'daharha u minn testijiet li sarulha ġie stabbilit li

din kellha multi-level disk profusions, li x-xhud spjega li huma slip disks f'diversi

livelli, li qal li mhumiex xi ħaġa komuni f'xi ħadd li għadu daqshekk żgħir fl-età,

u li ma jagħmilx xogħol iebes.

Qal li l-attriċi ser tibqa' ssofri minn uġigħ

f'daharha għal tul ta' żmien, u għalhekk stabbilixxa li r-rata ta' debilità

permanenti sofferta minnha hija ta' 8%.

Waqt l-udjenza tad-9 ta' Mejju, 2016 xehed David Uengkla, in rappreżentanza tal-

Awtorità dwar is-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol9, li qal li l-awtorità

baqgħet ma ġietx infurmata b'dan l-inċident u għalhekk m'għamlet l-ebda

investigazzjoni min-naħa tagħha.

Ix-xhud qal li bil-liġi, kull min għandu lift fuq

il-post tax-xogħol huwa obbligat li jiċċertifika dak il-lift kull sitt xhur, u kull sitt

snin liftijiet bħal dawn iridu jiġu ttestjati b'mod rigoruż u ċċertifikati.

Qal li mill-

informazzjoni li għandha l-Awtorità, il-lifts li kien hemm installati fil-lukanda

fejn seħħ l-inċident kienu kollha ċertifikati.

Spjega wkoll li dawn mhumiex

ċertifikati maħruġa mill-Awtorità, imma ċ-ċertifikati li ġew sottomessi lill-

Awtorità għall-finijiet ta' konformità regolatorja.

David Uengkla kompla jixhed

113 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

waqt l-udjenza tal-11 ta' Lulju, 201610, fejn esebixxa żewġ settijiet ta' ċertifikati

fir-rigward tal-lifts installati fil-lukanda fejn seħħ l-inċident.11

L-attriċi Dr Stephanie Cakmak. xehdet waqt l-udjenza tas-26 ta' Ottubru, 201612,

fejn qalet li hija u l-familja tagħha kienu marru weekend break fil-lukanda

Suncrest fil-Qawra fi tmiem il-ġimgħa bejn il-11 u t-13 ta' Novembru, 2011.

Qalet li huma kienu fis-seba' sular tal-lukanda, u l-inċident seħħ fl-aħħar

ġurnata tagħhom f'din il-lukanda.

Spjegat li ma setgħux jitilgħu kollha fl-istess

lift, u kien għalhekk li hija telgħet fil-lift ma' missierha, ħuha u r-raġel ta' oħtha.

Qalet li fil-lift magħhom kien hemm ukoll persuna ta' nazzjonalità barranija, u

għalhekk jirriżulta li b'kollox huma kienu ħamsa fil-lift meta seħħ l-inċident.

xhud spjegat li kif daħlu fil-lift u għafsu l-buttuna biex jinżlu fir-reception,

missierha rrimarka li sema' ħoss partikolari, u dak il-ħin il-lift beda nieżel għal

Qalet li meta l-lift waqaf, dan ma ġiex livell mal-art, iżda kien

madwar metru 'l fuq mil-livell tal-ground floor.

Ix-xhud qalet ukoll li meta waqaf

il-lift, il-bieba tal-lift ma nfetħitx b'mod normali.

Qalet ukoll li mal-waqgħa, hija

bdiet iżżomm ma' handle li kien hemm fil-lift, u waqt li hija baqgħet dritta, ħuha

ġie kokka fl-art, u qalet li ma tafx missierha u r-raġel ta' oħtha kif ġew.

kif infteħtet il-bieba tal-lift raw li kien hemm ħaddiema li jaħdmu fit-taqsima

tal-manutenzjoni tal-lukanda li marru jagħtu l-għajnuna, u peress li l-lift waqaf

madwar metru aktar 'il fuq mill-ground floor, huma kellhom bżonn l-għajnuna

biex joħorġu mil-lift.

Spjegat ukoll li sadanittant xi ħadd kien ċempel għall-

ambulanza li ħadithom kollha l-isptar.

Ix-xhud spjegat li fiż-żmien meta seħħ l-

inċident hija kienet studenta fit-tielet sena tal-kors tal-liġi, u kienet taħdem

124 tal-proċess.

127 et seq. tal-proċess.

236 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Qalet li wara l-inċident hija kellha tieqaf taħdem

għax ma setgħetx tibqa' ħinijiet twal fuq saqajha, u kienet tbati ħafna fiż-żmien

meta kienet għadha tistudja l-Università għax ma setgħetx tagħmel tul ta' ħin

bil-qiegħda.

Spjegat ukoll li hija tħoss l-uġigħ meta tkun ilha ċertu ħin issuq, u

ma tistax tilbes tkaken għal ħin twil.

Ix-xhud spjegat li wara l-inċident hija

baqgħet tbati minn episodji ta' uġigħ f'daharha, u minkejja li għamlet żmien

tieħu l-mediċini kontra l-uġigħ, waslet għall-konklużjoni li kien ser ikollha

titgħallem tgħix bil-kundizzjoni li żviluppat b'konsegwenza tal-inċident.

Fl-affidavit tiegħu Carmelo Cakmak. Snr. spjega13 li dakinhar li seħħ l-inċident huwa

kien weekend break mal-familja tiegħu ġewwa l-lukanda Suncrest fil-Qawra, u

l-ħsieb tagħhom kien li joqogħdu fil-lukanda mill-Ġimgħa sal-Ħadd u l-inċident

seħħ il-Ħadd filgħodu.

L-attur qal li l-kmamar tagħhom kienu kollha fis-seba'

sular tal-lukanda, u fil-ħin tal-inċident huwa kien sejjer għall-kolazzjon flimkien

ma' uħud mill-membri tal-familja tiegħu.

Qal li l-membri l-oħra tal-familja

għamlu użu minn lift ieħor biex jinżlu isfel.

Qal li hekk kif il-lift beda nieżel, huwa

sema' ħoss li ma kienx pjaċevoli, u f'daqqa waħda l-lift beda nieżel f'salt, u meta

waqaf kien hemm impatt qawwi, tant hu hekk li l-persuni kollha li kienu fil-lift

ħassew tisbita għax il-lift niżel f'daqqa u waqaf zoptu.

Qal li l-veloċità li niżel

biha l-lift ma kinitx waħda normali, u meta waqaf, il-lift baqa' madwar metru 'l

fuq mill-ground floor.

Qal li huma u neżlin fil-lift, huwa ħassu jinqata' minn

saqajh, u d-daqqa ħassha f'saqajh, għalkemm ma waqax għaliex kien hemm

pum u żamm miegħu.

Kompla jgħid li ibnu Carmel u r-raġel ta' bintu Brian

Fraser sabu ruħhom mal-art bid-daqqa, u bintu Stephanie kienet tidher li

ħadet xokk qawwi.

Ix-xhud kompla jgħid li ma kienx faċli għalihom li joħorġu

248 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

mil-lift, u qal li xi ħadd kien ġab xi siġġu jew siġġijiet biex jgħinhom joħorġu mil-

Qal li l-bieb tal-lift seta' jinfetaħ biss bl-intervent tal-ħaddiema tal-

manutenzjoni tal-lukanda, u xi ħin wara, waslet l-ambulanza li ħadithom l-

L-attur ikkonkluda x-xhieda tiegħu billi qal li wara l-inċident huwa baqa'

jsofri minn uġigħ f'saqajh u f'irkopptejh, u m'għadux jista' jimxi kif kien qabel.

Qal ukoll li wara din it-trawma huwa għadu jibża' jagħmel użu mil-lifts.

Fl-affidavit tiegħu Carmel Cakmak. Jnr.

14 ikkonferma d-dettalji li ta missieru fl-

affidavit tiegħu.

Qal illi għall-ewwel il-lift beda niżel gradwalment, imma hekk

kif wasal fil-ħames sular, f'daqqa waħda bħal qisu nqata' xi ħaġa u l-lift niżel

Żied jgħid li mat-tisbita tal-lift hu waqa' għarkopptejh.

Qal li dak

il-ħin ħass uġigħ kbir u ma setax jiċċaqlaq mill-pożizzjoni li ġie fiha.

ikkonferma ukoll li meta l-lift waqaf, il-bieba tal-lift kellha tinfetaħ mill-

ħaddiema tal-manutenzjoni, u malli nħarġu mil-lift kien hemm numru ta'

persuni li tawhom is-siġġijiet biex ipoġġu minħabba li ma setgħux jagħmlu

saqajhom mal-art.

Qal li wara dan l-inċident huwa baqa' jibża' jagħmel użu mil-

lifts, imma fl-istess ħin ma jistax jitla' ħafna turġien, u għalhekk kull darba li

jkollu juża lift taqbdu rogħda kbira.

Spjega kif wara l-inċident hu ma jistax jinżel

kokka jew joqgħod għarkopptejh, u għadu jbati ħafna biex jitla' u jinżel mill-

karozza.

Qal li anki biex jagħmel ix-xogħol tiegħu li jinvolvi t-tiswija ta' ħsarat

fuq magni tal-vetturi, ikun hemm drabi meta jkollu jiddependi fuq ħaddieħor.

Fl-affidavit tiegħu Brain Farrugia 15 spjega li x'ħin waqa' l-lift, l-impatt kien

wieħed kbir ħafna, u hu ħa daqqa kbira f'irkopptejh, għalkemm qal ukoll li bħall-

atturi l-oħra dak il-ħin kellu xokk qawwi fuqu u għalhekk ma jiftakarx eżatt

250 tal-proċess.

252 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

x'kien ġara.

Ix-xhud qal li dan l-inċident għadu jaffettwah sal-lum, għaliex kellu

jillimita l-attivitjiet tiegħu partikolarment minħabba l-uġigħ li jħoss.

Fl-affidavit tagħha Josephine ‘Schembri Wismayer spjegat li dakinhar tal-inċident, hi u żewġha

familja kollha tagħhom, bit-tfal u n-neputijiet.

Qalet li l-kamra li kienu fiha

kienet fis-seba' sular, u sabiex jinżlu għall-kolazzjon kellhom jitqassmu f'żewġ

lifts għaliex ma setgħux joqgħodu kollha f'lift wieħed.

Qalet li hija niżlet isfel

qabel l-atturi, u waqt li kienet għadha qiegħda tistenna isfel, semgħet ħoss

qawwi, għalkemm ma setgħetx tifhem minn liema lift kien ġej il-ħoss.

Spjegat li

fil-viċinanzi tal-lift kien hemm kamra li kienet tintuża mill-ħaddiema tal-

maintenance tal-lukanda, u marret titlob l-għajnuna hemmhekk.

ħaddiem tal-maintenance ġab xi għodda mill-kamra tiegħu u beda jipprova

jiftaħ il-bieba tal-lift biha.

Minn barra dak il-ħin setgħet tisma' lil żewġha u lil

uliedha jgħajtu.

Kompliet tgħid li minbarra dan il-ħaddiem kien hemm ukoll

receptionist li marret tagħti l-għajnuna tagħha, u hekk kif infetaħ il-bieb tal-lift,

deher ċar li l-lift ma ġiex livell mal-art, imma baqa' madwar metru 'l fuq.

kompliet tgħid li l-atturi kollha kellhom bżonn l-għajnuna biex joħorġu mil-lift,

partikolarment Carmel Cakmak. Borg Olivier. u Brian Fraser, li mal-waqgħa spiċċaw mal-

Ix-xhud żiedet tgħid li ftit wara l-inċident, hija semgħet lill-ħaddiem tal-

maintenance jirrimarka mar-receptionist li hu kien ilu jwissi li dawn il-"lifts kienu

Waqt l-udjenza tat-28 ta' Novembru, 2016 xehed Joseph Henny, li qal li meta

seħħ l-inċident huwa kien general manager tal-lukanda Suncrest Hotel p.l.c.,

254 tal-proċess.

257 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

imma dakinhar li seħħ l-inċident huwa ma kienx qiegħed fuq il-post.

Qal li l-

inċident seħħ għaliex il-lift waqaf fuq l-emergency brake.

Qal li x'ħin daqq l-

alarm, wieħed mit-technicians mar jiftaħ il-lift.

Ix-xhud qal li wara li seħħ l-

inċident, kienet ġiet ikkuntattjatha s-soċjetà Elmein Limited sabiex tibgħat

ħaddiema jagħmlu spezzjoni mill-ġdid tal-lift u jiċċertifikawh, u kien sar rapport

mill-Inġinier Ray Gat Baldacchino.

Qal li skont ir-rapport tal-inġinier, kien hemm xi

crossbars li kienu tgħawġu meta ddaħħlu l-emergency brakes.

Ix-xhud qal li ma

kienx jaf il-lifts in kwistjoni kemm kienu ilhom installati, iżda qal li madwar

sentejn qabel, iġifieri fl-2014, kienet sar refurbishment tal-lukanda fejn kienu

Waqt l-udjenza tat-30 ta' Jannar, 2017 xehed l-Inġinier Ray Cacciottolo, li qal li

huwa kien ħejja rapport madwar sena u nofs wara li seħħ l-inċident.

rappreżentanti tal-lukanda kienu tawh rapport tal-inċident, u talbuh iħejji

rapport tekniku dwar x'seta' ġara dakinhar tal-inċident.

Ix-xhud spjega li l-lift in

kwistjoni kien mgħammar b'safety feature, speċi ta' gear li ġie ngaġġat meta

kien hemm il-freefall.

Spjega li hekk kif il-lift iħoss li hemm overspeeding, dan

jingaġġa s-safety gear b'mod awtomatiku.

"Meta nitkellmu freefall, ħa nkun eżatt għax freefall hija kelma ġenerika.

Nominal speed tal-lift huwa 1.6m/s, jiġifieri l-lift qabeż 10% above 1.6m/s għax hemm dak li huwa speed governor u kif l-ispeed governor which is a mechanical thing electronic għax fil-lift ikollok electric u mechanic thing u din hija parti mekkanika, għalhekk għidtilkom il-bibien m'għandhomx x'jaqsmu.

Kif iħoss aktar minn 1.6, jiġifieri 1.7m/s, jingaġġja, jiftaħ, it's a mechanical thing u jidħol il-brake.

Jiġifieri dik hija l-freefall.

Issa most probably dan li ġara hija li kif qabeż is-centre line tal-lukanda tal-lift shaft, mhux għax kien hemm overboard fil-gabina u rrid nagħmilha ċara u hawnhekk qiegħda miktuba.

Ma kienx hemm nies aktar milli suppost.

Imma minħabba l-load tan-nies, il- weight tal-wire ropes u maż-żmien, tilef it-traction.

Dan għandek pulley, tilef it-

267 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

traction, kien hemm mument kif spjegaw in-nies ukoll, bejn 0 u 1, jew 1 u 0 u tilef it- traction.

Tela' speed 1.76m/s, igganċja, it's a progressive brake, jiġifieri mhux qisk żammejt brake ta' karozza u toħroġ mit-tieqa.

Min qiegħed ġo fih iħossu litteralment being dragged down għax il-lifts ma jiqfux bħall-brake ta' karozza, poġġejt saqajk anzi l-kuntrarju it gives you a bit, għandek bejn wieħed u ieħor qisu 400 mm ta' drag wara li l-brake li daħal."

Ix-xhud qal li meta spezzjona l-lift għall-finijiet tar-rapport li ried iħejji, dan kien

qiegħed jaħdem, u qal ukoll li hu ma sabx partijiet minnu mgħawġin.

li l-lift installat fil-lukanda ma kienx l-aqwa tip ta' lift li hawn fis-suq, imma kien

adegwat għall-użu maħsub għal dan it-tip ta' lift li huwa wieħed kummerċjali.

Ix-xhud qal li minn dak li seta' jikkonstata hu, kien sab li l-materjal użat fil-

partijiet kollha tal-lift kien wieħed adegwat, u dan kien ġie ċċertifikat minn

inġinier li jaħdem ma' kumpannija Spanjola skont ir-regolamenti tal-Unjoni

Ewropea.

Qal li meta hu kien għadda kumment li d-disinn tal-lift ma kienx fih

compensating chain, l-inġinier Spanjol kien qallu li d-disinn partikolari tal-

kumpannija tagħhom huwa dak.

Ix-xhud qal li l-lukanda Suncrest xtrat il-lifts

mingħand Elmein Limited, u li Elmein kienet talbet lis-supplier tagħha Inauxa

Limited tiddisinjalha tliet lifts sabiex jiġu installati għall-użu hawn Malta.

Kompla jgħid li dawn il-lifts ġew iddisinjati skont l-istandards u r-regoli tal-

Unjoni Ewropea, u kienu l-Ispanjoli li ġew Malta u waħħluhom.

Qal li wara l-

inċident,

il-kumpannija Spanjola bdiet twaħħal compensating chain fil-

mekkaniżmi tal-lifts tagħha, u dan sabiex tiġi evitata sitwazzjoni ta' loss of

Għad-domandi li sarulu in kontro-eżami, ix-xhud spjega li f'dan il-każ,

il-waqgħa kienet waħda ta' aċċellerazzjoni tal-veloċità ta' aktar minn 10% tal-

veloċità normali tal-lift.

Kompla jgħid li s-sensazzjoni hija waħda qawwija anki

f'ċirkostanzi normali fejn wieħed jinżel mis-seba' sular għall-ground floor,

għaliex hija sensazzjoni li wieħed mhux imdorri biha.

Ix-xhud ippreżenta kopja

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

tar-rapport imħejji minnu 19 , fejn ikkonstata li l-lift tpoġġa fil-post skont ir-

rekwiżiti tal-Avviż Legali 370 tal-2002, u CE95/16.

Qal li l-komponenti kollha tas-

sigurtà tal-lift ġew ittestjati u nstabu li jikkonformaw mar-regolamenti, u hu

seta' jikkonstata wkoll li dan il-lift jiġi spezzjonat kull sitt xhur kif jitolbu r-

Żied jgħid li lil dan il-lift kienet issirlu manutenzjoni regolari mill-

Ix-xhud qal li l-inċident ma seħħx minħabba nuqqas

ta' użu tajjeb tal-lift, u n-numru ta' passiġġieri fil-lift fil-ħin tal-inċident kien fil-

limiti tal-kapaċità ta' dan il-lift.

Fil-parti konklussiva tar-rapport tiegħu, ix-xhud

kiteb illi,

L-atturi ppreżentaw prospetti tad-danni sofferti minn kull wieħed minnhom

Waqt l-udjenza tal-25 ta' April, 2017, reġa xehed Joseph Hartley, u esebixxa

kopja tar-rapport tal-inġinier Ray Gat Baldacchino, kopja tar-rapport tal-house manager

li kienet xogħol dakinhar tal-inċident, kopja tar-rapport tat-technician, u ċ-

checklists tal-manutenzjoni u kopja tar-rapporti kollha rigward il-Iift in

288 tal-proċess.

295 et seq. tal-proċess 21 A fol.

327 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

kwistjoni.22 Ix-xhud qal li huwa ma jafx x'inhi r-raġuni għalfejn ir-rapporti tekniċi

damu madwar sentejn biex saru.

Ix-xhud qal li l-Inġinier Spiteri minn żmien għal

żmien jintalab jiċċertifika l-lifts kollha tal-lukanda, u qal li għalkemm ir-rapport

tal-Inġinier Spiteri ġie redatt madwar sena u nofs wara li seħħ l-inċident, il-

kuntatt ma' dan l-Inġinier sar dik il-ġimgħa stess li kien seħħ l-inċident.

L-istess

xhud kompla jagħti d-depożizzjoni tiegħu waqt l-udjenza tat-22 ta' Mejju,

201723, fejn qal li fiż-żmien meta seħħ l-inċident, il-maintenance manager kien

ċertu Carmel Serracino Inglott.

Ix-xhud qal li hemm obbligu legali li ssir ċertifikazzjoni

tal-liftijiet kull sitt xhur.

Qal li wara li seħħ l-inċident kienet ġiet infurmata s-

soċjetà Elmein Limited b'dak li kien ġara.

irrapporta li l-lift kien ġie damaged, li kien daħal l-emergency brake u x-chassis

cross-bars li sabu mgħawġin, wara l-inċident kienu neħħewhom u ħaduhom

għar-repairs."

Ix-xhud qal li wara l-inċident, il-lukanda kienet għamlet xi żmien

magħluqa għax-xhur tax-xitwa.

Ix-xhud qal li meta jiddaħħal l-emergency brake

mhux suppost li jweġġgħu n-nies.

Qal li kien biss wara l-inċident li l-Inġinier

Spiteri ikkuntattja l-manifatturi tal-lifts u dawn issuġġerew li jitwaħħlu

compensation chains, u wara li twaħħlu dawn reġgħu ġew ċertifikati mill-

inġinier.

Permezz ta' nota ppreżentata mill-atturi fis-26 ta' Ġunju, 2017, dawn

ippreżentaw numru ta' irċevuti b'rabta mal-ispejjeż mediċi inkorsi minnhom in

segwitu għall-inċident.

24 Ippreżentaw ukoll kopji taċ-ċertifikati tat-twelid

tagħhom bħala prova tal-età tagħhom fiż-żmien meta seħħ l-inċident.25

334 et seq. tal-proċess.

347 tal-proċess.

355 et seq. tal-proċess.

379 et seq. tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Waqt l-udjenza tat-13 ta' Novembru, 2017 xehed Joseph All, direttur ta'

Elmein Limited26, kumpannija speċjalizzata fil-qasam tal-liftijiet u l-manuten-

zjoni tagħhom.

Ix-xhud spjega li l-kuntratt li Elmein Limited kellha ma' Suncrest

Hotel kien rigward il-manutenzjoni u ċ-ċertifikazzjoni tal-lifts kull sitt xhur.

li l-lifts ġew installati minn Elmein Limited u kien għalhekk li l-manutenzjoni

baqgħet issir mill-istess kumpannija.

Ix-xhud qal li huwa kien ġie mgħarraf bl-

inċident tat-13 ta' Novembru, 2011 u wara li saret investigazzjoni minn

impjegati ta' Elmein Limited, instab li kien ġie attivat l-emergency brake.

li l-emergency brake jiġi attivat meta jkun hemm ċaqliq fil-gabina u li dan huwa

safety feature, li f'dan il-każ ħadem.

Waqt l-istess udjenza xehed ukoll Thomas Phyall, head technician ma' Elmein

Limited27, li kkonferma li kull sitt xhur issir spezzjoni tal-lifts mill-inġiniera tal-

kumpannija.

Qal li xogħlu mhux li jagħmel l-ispezzjonijiet iżda li jsewwi l-ħsarat,

u f'dan il-każ ma jafx jekk kienx mar hu jew kienx mar xi ħaddieħor isewwi l-

ħsara wara l-inċident in kwistjoni.

Il-kontro-eżami ta' Joseph All sar waqt l-udjenza tat-8 ta' Jannar, 2018.28

Qal li l-kuntratt ta' manutenzjoni mas-soċjetajiet konvenuti kien għal sena

sħiħa, u kull sena kienu jsiru tliet spezzjonijiet tal-lifts.

Ix-xhud spjega li l-għada

li seħħ l-inċident huwa ġie msejjaħ sabiex jara xi ħsara kien hemm.

Qal li meta

mar fuq il-post, sab li l-lift kien qiegħed jaħdem, imma dan kellu żewġ ħadidiet

tal-gabina mgħawġin.

Ix-xhud qal li dawn iż-żewġ ħadidiet kienu mgħawġin

għaliex xi ħadd kien tela' biex joħroġ lin-nies li kienu fil-lift fil-ħin tal-inċident, u

allura fetħu l-brake tal-mutur.

Qal li l-brake ma daħalx fil-ħin tal-inċident, li

391 tal-proċess.

395 tal-proċess.

400 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

jfisser li ma kienx hemm overspeeding biżżejjed biex jidħol il-brake.

ukoll li l-molol fil-pit mhux bilfors weħlu dakinhar tal-inċident, u dawn setgħu

weħlu xi darba oħra.

Ix-xhud iċċara li meta waslu l-ħaddiema tal-kumpannija

Elmein Limited, dawn sabu l-lift wieqaf għax kien twaqqaf min-naħa tal-

lukanda, imma qal li dan seta' jitħaddem mill-ħaddiema li marru fuq il-post.

Permezz ta' nota tat-22 ta' Jannar, 201829, is-soċjetà Elmein Limited ippreżentat

kopja tal-job sheet dwar l-ispezzjonijiet li saru fil-lukanda Suncrest fis-sena meta

seħħ l-inċident in kwistjoni30, kopja ta' specimen maintenance agreement li l-

kumpannija kienet tuża dak iż-żmien, kif ukoll kopja ta' email ta' Joseph All

li tinkludi informazzjoni dwar il-persuna li kienet fuq il-post tal-inċident meta

saret l-ispezzjoni tal-lift in kwistjoni l-għada tal-inċident.

Joseph All, direttur ta' Elmein Limited, fl-affidavit tiegħu31 qal li s-soċjetà

Elmein Limited ġiet stabbilita fl-1994, bl-iskop li timporta liftijiet mis-swieq

internazzjonali għall-klijenti lokali.

Qal li s-servizzi tal-kumpannija jinkludu l-

installazzjoni ta' lifts, u l-manutenzjoni regolari tagħhom f'każ li l-klijent ikun

daħal f'maintenance agreement mal-kumpannija.

Resort at Suncrest kienet xtrat tliet lifts mingħandhom, tal-marka Spanjola

Spjega li dawn il-lifts ġew manifatturati fl-2007, u l-final

inspection certificate relattiv ħareġ fil-25 ta' Mejju, 2007.

Kompla jgħid li l-

manutenzjoni tal-lifts kollha installati fl-imsemmija lukanda kienet issir tliet

darbiet fis-sena, u darba kull sitt xhur kienet issir spezzjoni minn inġinier.

ukoll li l-kumpannija Elmein Limited saret taf li kien hemm inċident li jinvolvi lift

411 tal-proċess.

412 tal-proċess, minn fejn jirriżulta li kienet saret spezzjoni tal-liftijiet fil-lukanda madwar 24 ġurnata qabel seħħ l- inċident mertu ta' dawn il-proċeduri.

437 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

ipprovdut minnha fl-4 ta' Ġunju, 2014, meta huma rċevew ittra uffiċjali

mingħand AX Hotel Operations Limited u Suncrest Hotels plc, fejn wara li

nfurmawhom bl-inċident tat-13 ta' Novembru, 2011, u bil-pretensjoni tal-atturi

kontra tagħhom, infurmawhom ukoll li "kwalunkwe debilità permanenti u

danni sofferti u li jridu jiġu sofferti tirriżulta li hija riżultat ta' traskuraġni,

imperizja, nuqqas ta' sengħa u inadempjenza mal-liġi" min-naħa tal-kjamata fil-

kawża, u għalhekk talbuha tersaq għal-likwidazzjoni u għall-ħlas ta' dawn id-

Ix-xhud kompla jgħid li qabel l-inċident l-lift in kwistjoni kien ġie

spezzjonat regolarment, u żied jgħid li s-soċjetà Elmein Limited issejħet fuq il-

post l-għada tal-inċident, wara li ġiet infurmata li kien hemm xi ħsarat fil-lift.

Imma qal li l-kjamata fil-kawża qatt ma ġiet infurmata li kien seħħ inċident u li

kienu weġġgħu xi nies fuq il-post.

Qal li mill-jobsheets jirriżulta li l-cross

members tal-lift kienu mgħawġin, u dawn issewwew u reġgħu twaħħlu jumejn

Qal li ma jirriżultax li kien daħal l-emergency brake tal-lift, u fil-fatt sabu

li dan kien jaħdem, imma bil-cross members mgħawġin.

Qal li jista' jkun li l-

emergency brake ġie attivat, u meta l-ħaddiema ħarġu lin-nies mill-kabina,

dawn ħallew il-lift jinżel fuq il-cross members.

B'riferiment għax-xhieda ta' Mr

Thomas Serracino Inglott li ddeskriva l-mod kif seħħ l-inċident, ix-xhud qal li ma jistax

ikun li dan l-inċident seħħ bil-mod deskritt minn dan l-espert mediku, u qal li xi

affarijiet li ntqalu "għandhom mill-fantaxjenza".

Ix-xhud ikkonkluda billi qal li l-

machine room tal-lifts installati minn Elmein, u ta' lifts oħra installati fil-lukanda

Suncrest, ma kinitx tkun imsakkra u kulħadd seta' jkollu aċċess għaliha.

b'daqshekk ma jridx jinftiehem li kien hemm xi att ta' sabutaġġ, imma f'dan il-

każ ma seta' jeskludi xejn għaliex bħala kumpannija huma m'għandhomx

kontroll fuq min jidħol u joħroġ fil-machine room.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

L-espert mediku ġudizzjarju Mr Ray Sofia ippreżenta r-rapport tiegħu fir-rigward

tal-attur Brian Fraser fis-16 ta' Frar, 201832, fejn qal li wara l-inċident, dan

għadu jħoss għejja fl-irkoppa tal-lemin, tfaqqigħ f'irkopptu, u kultant jogħtor.

Spjega li għadu ma jistax jitla' t-taraġ b'mod komdu, u biex jitla' jkollu jżomm

mal-poġġaman, u jbati biex jinżel it-taraġ.

Fil-parti konklussiva tar-rapport

tiegħu, Mr Sofia qal:

"Fil-preżent, Brian Fraser għadu jbati minn problemi ta' uġigħ fiż-żewġ irkupptejn.

Hu ammetta li kellu problema fl-irkoppa tax-xellug qabel l-inċident tal-2011 imma li tal-lemin ma kellux problemi fiha.

L-aċċen però tal-pazjent kienet fuq l-irkoppa tal- lemin u l-eżaminazzjoni tiegħu kienet iffokata fuq dan il-ġog.

Iżda l-problema fl- irkopptejn hija l-istess u hija bidu ta' artrite.

Fil-fatt il-muskoli għandhom l-istess bulk fuq iż-żewġ naħat u għandhom l-istess movimenti.

Fuq l-istess argument, MRI tal- irkoppa tal-lemin meħud fl-2017 kien l-istess bħal dak li kien sar fl-2012.

Dan jindika li l-problema li kien hemm fl-irkoppa tal-lemin kienet statika u ma kienx hemm deterjorazzjoni fl-irkoppa fuq medda ta' ħames snin.

Għaldaqstant ma jidhirlix li Brian Fraser sofra xi diżabilità fuq l-irkoppa tal-lemin ikkawżata mill-inċident li kellu fl-2011."

Fir-rigward tal-attriċi Stephanie Cakmak., l-espert mediku ġudizzjarju kkonstata fir-

rapport tiegħu33 li konsegwenza tal-inċident, din għadha ssofri minn problemi

sostanzjali f'daharha li qegħdin ixekkluha fil-ħajja tagħha ta' kuljum.

uġigħ f'daharha huwa wieħed kontinwu, u tħossu kemm meta timxi kif ukoll

meta tkun bil-qiegħda, u li mill-eżaminazzjonijiet li saru ta' daharha, rriżulta li

kien hemm xi ebusija f'kull moviment tad-dahar.

Qal li mill-MRI li ttieħed wara

l-inċident, jirriżultaw problemi f'kull livell tas-sinsla tad-dahar, u dak li seta'

jikkonstata mhux normali għas-sinsla ta' persuna ta' għoxrin sena.

Fil-parti

konklussiva tar-rapport tiegħu Mr Gatt spjega illi,

440 tal-proċess.

444 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

"… għalkemm l-MRI wera problemi fis-sinsla kollha, bl-istess problema qiegħda preżenti fil-parti ċervikali, toraċika u lumbari, il-problemi sintomatiċi tagħha llum kienu limitati biss għall-parti toraċika u lumbari.

Għaldaqstant jidhirli li Stephanie Cakmak. sofriet diżabilità li affettwat lil daharha, partijiet toraċika u lumbari, kawża tal- inċident li kelha fl-2011 ta' 10%.

Fir-rapport mediku rigward Carmel Cakmak. Jnr.34, Mr Gatt spjega li dan għadu jbati

minn uġigħ fl-irkoppa tal-lemin u minn limitazzjonijiet fil-kwalità tal-ħajja tiegħu

minħabba f'hekk.

Mr Gatt qal li kien diffiċli għalih li jkejjel id-diżabilità

permanenti sofferta minnu minħabba l-inċident tal-2011, għaliex dan kien diġà

opera din l-irkoppa darba oħra.

Mr Gatt ikkonstata li Carmel Cakmak. Jnr. għandu l-

muskoli tal-koxxa tal-lemin li huma niexfa, u qal li dan jista' jkun li seħħ

minħabba li kien qata' l-ligament qabel l-inċident, għalkemm jista' jkun ukoll li

dan ġie kkawżat mill-inċident tal-2011.

Fil-parti konklussiva tar-rapport tiegħu,

l-espert Mr Gatt spjega illi,

"Mod ġeneriku li l-quantum jista' jitkejjel hu li tieħu l-istat tal-irkoppa tax-xellug kif kienet qabel l-inċident tal-2011.

Din kellha operazzjoni ta' anterior cruciate ligament reconstruction.

Din tajtha rata ta' diżabilità ta' 3%.

Wara l-inċident tal-2011, il-pazjent kellu bżonn operazzjoni fuq din l-irkoppa fejn kien hemm bżonn ta' partial meniscectomy.

Din għandha diżabilità ta' 4%.

Id-differenza ta' diżabilità kkawżata mill-inċident tal-2011 allura tista' tkun ikkostata għal 1%, li hi d-differenza (Table 17 – 33, Impairment Estimates for Certain Low Extremity Impairments)."

Fir-rapport mediku rigward Carmel Cakmak. Snr.35, Mr Sofia spjega li wara l-inċident,

dan l-attur għadu jsofri minn uġigħ fil-pali ta' saqajh it-tnejn.

Qal li huwa ma

sabx problemi ta' nixfa fil-muskoli jew li l-problemi li għandu l-attur qegħdin

449 tal-proċess.

454 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

iwaqqfuh milli jagħmel attivitajiet ta' kuljum, u spjega li għalhekk ma jistax

jikkonkludi li l-attur sofra debilità permanenti kawża tal-inċident tal-2011.

L-eskussjoni tal-espert mediku ġudizzjarju Mr Ray Sofia saret waqt l-udjenza tat-

2 ta' Novembru, 2018.36 Dan spjega li fir-rigward ta' Carmel Ellul Jnr., huwa

kkonstata li dan kien diġà ġie operat fl-irkoppa tal-lemin tliet darbiet, u kien

għalhekk li sabha diffiċli jikkwantifika d-debilità permanenti sofferta minnu

b'konsegwenza tal-inċident, għaliex huwa ma kienx jaf minn liema rata ta'

diżabilità kellu jibda.

Spjega li dan l-attur kellu operazzjoni għaliex kien qata' l-

ligament, u dan il-fatt waħdu kien ser iwasslu biex jibda jsofri mill-artrite qabel

persuni oħra tal-età tiegħu, irrispettivament minn jekk ġiex operat jew le.

l-attur diġà kellu problema fl-irkoppa fil-mument li daħal fil-lift, u li din kienet

tagħtih diżabilità permanenti ta' 3%.

Qal li għalhekk huwa wasal għall-

konklużjoni li b'konsegwenza tal-inċident l-attur sofra debilità permanenti ta'

B'riferiment għall-attur Brian Fraser, ix-xhud qal li qabel l-inċident dan

kien diġà jbati minn uġigħ fl-irkoppa, u għalhekk ma jirriżultax li dan kellu xi

problemi li żviluppaw minħabba l-inċident.

B'riferiment għall-attriċi Stephanie

Cakmak., Mr Sofia qal li huwa sab li din kellha discompetence f'kull segment tas-

sinsla, xi ħaġa li mhijiex normali għal persuna tal-età tagħha.

Żied jgħid li l-fatt

li ma sab l-ebda evidenza li din għamlet eżamijiet mediċi minħabba daharha

qabel seħħ l-inċident, wasslu għall-konklużjoni li din il-problema f'dahar l-attriċi

skattat b'konsegwenza diretta tal-inċident.

Permezz ta' rikors ippreżentat fit-28 ta' Jannar, 2019, Mr Ray Sofia ippreżenta

addendum għar-rapport rigward Carmel Cakmak. Jnr. ippreżentat fis-26 ta' Ġunju,

465 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

201737, fejn l-espert mediku ġudizzjarju għal darb'oħra spjega li qabel l-inċident

l-attur diġà kellu intervent kbir f'irkopptu, u għalhekk l-attur diġà kien qiegħed

isofri minn debilità ta' 3% qabel seħħ l-inċident.

Kompla jgħid li l-operazzjoni ta'

medial u lateral partial meniscectomy għandha diżabilità massima ta' 4%, u

peress li l-attur kien operat tliet darbiet oħra, huwa għażel il-massimu li tagħti

din il-kategorija, sabiex b'hekk hemm differenza ta' 1% bejn qabel l-inċident u

Permezz ta' digriet mogħti fit-8 ta' Frar, 2019, il-Qorti ħatret tliet esperti mediċi

addizzjonali sabiex jirrelataw dwar il-konsegwenzi tal-inċident mertu tal-kawża

fuq l-istat ta' saħħa tal-atturi Brian Fraser, Carmel Cakmak. Palmer Morewood. u Carmel Cakmak. Borg Olivier.

L-esperti mediċi addizzjonali Mr Ryan Borg Crockford, Mr Alistair Parnis u Mr

Carmel Mifsud Bugeja ippreżentaw ir-rapporti tagħhom waqt l-udjenza tad-29 ta'

Fir-rigward tal-attur Carmel Cakmak. Palmer Morewood.

L-esperti mediċi addizzjonali kkonkludew

li konsegwenza tal-inċident, dan l-attur sofra ħsara fl-irkoppa x-xellugija u li

aktarx li ser jiġi aċċellerat il-proċess li ser iwasslu biex jiżviluppa artrite

minħabba l-inċident.

Huma kkonkludew li konsegwenza tal-inċident, dan l-attur

sofra debilità permanenti ta' 4%.

Fir-rigward tal-attur Brian Fraser, l-esperti mediċi addizzjonali kkonkludew fir-

rapport tagħhom39 li l-inċident aktarx li ħaffef il-proċess li bih dan l-attur ser

jiżviluppa artrite fl-irkoppa l-leminija tiegħu, li ġarrbet xi ħsara mat-tisbita fil-

488 tal-proċess.

512 tal-proċess.

516 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Ikkonkludew li konsegwenza tal-inċident, dan l-attur ser jibqa' jsofri minn

debilità permanenti ta' 3%.

L-esperti mediċi addizzjonali eżaminaw ukoll lil Carmel Cakmak. Jnr., u fir-rapport

tagħhom40 qablu li minkejja li dan diġà kellu xi ħsara f'irkopptu qabel l-inċident,

wara dan l-inċident id-deġenerazzjoni fl-irkoppa żdiedet b'rata mgħaġġla ħafna,

u apparti li żdiedu s-sintomi, hemm probabbilità akbar li dan ser ikollu jagħmel

total knee replacement ħafna qabel iż-żmien.

Huwa għalhekk li l-esperti mediċi

addizzjonali kkonkludew li dan l-attur qiegħed isofri minn debilità permanenti

ta' 10% b'konsegwenza tal-inċident.

Konsiderazzjonijiet legali

Il-Qorti sejra tgħaddi sabiex fl-ewwel lok tagħmel analiżi tal-provi miġjuba fil-

kawża sabiex tiddetermina l-kwistjoni tar-responsabbilità għall-inċident, u dan

qabel kull konsiderazzjoni oħra marbuta ma' danni li l-atturi jippretendu li

għandhom jitħallsu lilhom.

Imma qabelxejn l-Qorti tirrileva li s-soċjetà kjamata

fil-kawża, fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha qajmet l-eċċezzjoni li dawn il-

proċeduri huma preskritti fil-konfront tagħha, u dan għaliex minkejja li l-

inċident seħħ fit-13 ta' Novembru, 2011, hija ġiet imsejħa f'dawn il-proċeduri

permezz ta' digriet mogħti mill-Qorti fis-17 ta' April, 2015, u għalhekk kien

laħaq iddekorra l-perijodu preskrittiv ta' sentejn biex jinbdew proċeduri bħal

dawn quddiem il-Qorti.

Il-kjamata fil-kawża eċċepiet l-applikazzjoni tal-artikolu

2153 tal-Kodiċi Ċivili għas-sitwazzjoni odjerna, liema artikolu jipprovdi li l-

azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat, taqa' bi preskrizzjoni bl-

523 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

għeluq ta' sentejn.

Din il-Qorti tqis qabelxejn li skont il-ġurisprudenza

prevalenti, mhuwiex konsentit li l-eċċezzjoni bħalma hija dik tal-preskrizzjoni, li

titqajjem f'nota ta' sottomissjonijiet, imma għandha ssir b'mod formali f'nota

tal-eċċezzjonijiet lli tkun debitament maħlufa.

Dan sabiex il-kontroparti jkollha

kull opportunità li tikkontrobattiha u mhux tingħata mingħajr formalità ta' xejn

f'dan l-istadju avvanzat tal-kawża meta d-dibattiment proċesswali f'din l-

istanza ġie fi tmiemu.

Għalkemm l-eċċezzjoni ta' preskrizzjoni tista' titqajjem

f'kull stadju tal-kawża, anki fl-istadju tal-appell, mill-banda l-oħra din ma tistax

titqajjem f'nota ta' sottomissjonijiet, imma kellha tintalab l-awtorizzazzjoni tal-

Qorti biex tali eċċezzjoni tingħata f'nota ta' eċċezzjonijiet ulterjuri, u b'hekk jiġi

salvagwardjat id-dritt tal-kontraparti li twieġeb skont il-każ.

Għaldaqstant din

is-sottomissjoni tal-kjamata fil-kawża hija irritwali u qiegħda tiġi skartata.

Fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħhom l-atturi saħqu li huma m'għandhom l-

ebda relazzjoni ġuridika mas-soċjetà Elmein Limited u kien għalhekk li huma

kienu kuntrarji għas-sejħa ta' din il-kumpannija fil-kawża sa mill-bidu ta' dawn

il-proċeduri.

Huma spjegaw li fil-kwadru kuntrattwali emerġenti mir-relazzjoni

ta' bejn l-atturi u l-konvenuti oriġinali, Elmein Limited ma tirraffigura imkien, u

li l-uniku vinkolu kontrattwali f'dan il-każ huwa bejn l-atturi, alloġġjati fil-

lukanda tas-soċjetajiet konvenuti, u l-lukandiera.

Huma sostnew li l-lukandier

huwa obbligat jirrispondi lill-alloġġjat jekk dan tal-aħħar iġarrab xi ħsara fuq

persuntu frott in-negliġenza jew it-traskuraġni tal-lukandier.

Il-Qorti kkonsidrat il-provi kollha miġjuba fil-kawża minn fejn jirriżulta li l-

inċident mertu ta' dawn il-proċeduri seħħ meta kien hemm malfunzjonament

fil-lift tal-lukanda fejn kienu alloġġati l-atturi flimkien ma' qraba oħrajn

tagħhom.

L-attur Carmel Ellul Snr. spjega kif meta l-atturi daħlu fil-lift fis-seba'

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

sular tal-lukanda sabiex jinżlu fil-ground floor, u għafsu l-buttuna, huwa mill-

ewwel sema' ħoss li m'għoġbux, u f'daqqa waħda l-lift beda nieżel b'mod

aċċellerat.

Il-lift waqaf b'tisbita meta ingaġġa l-mekkaniżmu tal-emergency

brake, u l-persuni li kienu fil-lift dak il-ħin kellhom jinħarġu bl-assistenza ta'

impjegati tal-lukanda.

L-għada tal-inċident, rappreżentanti ta' Elmein Limited

intalbu jmorru fil-lukanda sabiex jaraw x'seta' kien li kkawża l-inċident, u hemm

ġie stabbilit li kien hemm xi cross-bars mgħawġin, għalkemm ix-xhieda li taw id-

depożizzjoni tagħhom quddiem il-Qorti ma qablux bejniethom dwar jekk il-

ħsara fil-cross-members kienx riżultat tal-inċident, jew inkella jekk dawn

tgħawġux sabiex setgħu jinħarġu l-atturi mil-lift wara l-inċident.

Il-mara ta'

Carmelo Cakmak. Snr. spjegat li wara li l-atturi nħarġu mil-lift, hija semgħet lill-

ħaddiem tal-manutenzjoni tal-lukanda jirrimarka mar-receptionist li huwa kien

ilu jiġbed l-attenzjoni, presumibbilment tal-management, li l-lifts kienu waslu

biex jinbidlu.

Fil-fatt mill-provi jirriżulta li madwar sena wara l-inċident, f'din il-

lukanda kien sar refurbishment estensiv u kienu nbidlu l-lifts kollha.

manager tal-lukanda qal l-inċident seħħ għax il-lift waqaf fuq l-emergency

brake, u qal li meta jiskatta l-mekkaniżmu tal-emergency brake mhux suppost

li jweġġgħu n-nies.

Mill-provi jirriżulta li l-Inġinier Ray Gat Baldacchino intalab jagħmel rapport dwar l-

inċident aktar minn sena u nofs wara li kien seħħ.

Dan qal li hija safety feature

tal-lift li meta lift jibda jaċċellera jew jaħdem b'veloċità li tkun tal-inqas 10%

aktar min-normal, dan jingaġġa s-safety gear b'mod awtomatiku.

qal ukoll li l-lift in kwistjoni ma kienx l-aqwa tip ta' lift li hawn fis-suq, għalkemm

qal li kien lift adegwat għall-użu kummerċjali.

Kompla jgħid li minkejja dan,

huwa kien ikkonstata li dan il-lift kien jikkonforma mal-istandards Ewropej.

ix-xhud qal li fattur li kkontribwixxa għal dan l-inċident kien il-fatt li l-lift ma

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

kienx mgħammar b'compensating chain, u spjega li wara l-inċident, il-liftijiet

kollha installati minn Elmein Limited bdew jiġu bil-compensating chain

maħsuba biex tgħin fit-traction f'każ li jinqala' xi inċident simili għal dak odjern.

Dan ix-xhud qal li l-lift kien mantnut b'mod regolari u kien ukoll iċċertifikat

Fil-fatt jirriżulta li ċ-ċertifikazzjoni ta' dan il-lift kienet ġiet

sottomessa lill-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, kif

jirriżulta wkoll mill-provi.

Dan ix-xhud eskluda li seta' kien hemm użu ħażin tal-

lift jew tagħbija aktar milli kien jiflaħ.

Joseph All, direttur tal-kumpannija Elmein Limited, spjega li l-kuntratt li l-

kjamata fil-kawża kellha mas-soċjetajiet konvenuti kien jipprovdi għall-

manutenzjoni regolari tal-lifts u għaċ-ċertifikazzjoni tagħhom kull sitt xhur.

li l-brake tal-lift ma daħalx fil-ħin tal-inċident għaliex ma kienx hemm

overspeeding biżżejjed.

F'dan ir-rigward hemm nuqqas ta' qbil bejn dak li xehed

l-Inġinier Spiteri, li qal li l-inċident seħħ meta ddaħħal il-mekkaniżmu tal-

emergency brake, u dak li xehed Joseph All, id-direttur tas-soċjetà kjamata

fil-kawża.

Dan ix-xhud qal li mill-jobsheets ippreżentati jirriżulta li l-lift in

kwistjoni kien jiġi spezzjonat regolarment qabel seħħ l-inċident, u l-aħħar

spezzjoni fil-fatt kienet saret madwar tliet ġimgħat qabel l-inċident, u mill-istess

jobsheets jirriżulta li l-cross-members li tgħawġu kienu inbidlu jumejn wara.

ix-xhud wera t-tħassib tiegħu għall-fatt li l-machine room tal-lukanda kienet

titħalla miftuħa u kulħadd kellu aċċess għaliha.

Il-Qorti tqis li skont dak li jirriżulta mill-provi, u minkejja l-fatt li jirriżulta li l-lifts

in kwistjoni kienu jiġu mantenuti b'mod regolari, dan l-inċident ma kienx iseħħ

li kieku mhux għaliex il-kumpanniji konvenuti, operaturi tal-lukanda in

kwistjoni, naqsu mill-obbligu tagħhom li jaraw li t-tagħmir kollu tal-lukanda kien

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

qiegħed jiffunzjona b'tali mod li ma jipperikolax is-saħħa u s-sigurtà tal-persuni

alloġġati fil-lukanda.

Jirriżulta mill-provi li hekk kif l-atturi daħlu fil-lift u xi ħadd

minnhom għafas il-buttuna li permezz tagħha indika fejn riedu jieqfu, huma

mill-ewwel semgħu ħoss li ħassibhom, filwaqt li l-lift mill-ewwel beda jaċċellera

li huma qabdu ma' pum li kien hemm fil-lift sabiex jevitaw li jaqgħu fl-art.

L-użu

ħażin mill-persuni li għamlu użu mil-lift ġie eskluż anki mill-Inġinier Spiteri, u

għalhekk ċertament li ma jistax jintqal li f'dan il-lift kien hemm aktar persuni

milli kien jiflaħ jew li dawn għamlu xi ħaġa li permezz tagħha pperikolaw is-

sigurtà tagħhom fil-lift.

Jirriżulta wkoll li t-tibdil tal-lifts kien inkluż fil-programm

ta' xogħlijiet ta' refurbishment li saru fil-lukanda madwar sena wara l-inċident,

u għalhekk dan il-fattur waħdu jindika li dak li semgħet ix-xhud Josephine Cakmak.

minn ħaddiem tal-maintenance, li l-lift kien "wasal", kien minnu.

Mill-provi

jirriżulta wkoll li ftit taż-żmien wara l-inċident, fil-liftijiet kollha tal-lukanda ġie

installat compensating chain, li ma kienx hemm qabel, u dan sabiex jiġi

assigurat li ma terġax tinħoloq sitwazzjoni fejn lift jitlef mit-traction tiegħu hu

Il-Qorti qieset ukoll li l-kumpannija Elmein Limited kienet il-fornitur tal-lift, u l-

entità li ħadet ħsieb tiċċertifika regolarment li dawn il-liftijiet kienu mantnuti

Mill-provi jirriżulta wkoll li sa tliet ġimgħat qabel seħħ l-inċident,

din il-kumpannija ċċertifikat li l-lift in kwistjoni kien fi stat tajjeb biex jintuża.

Jirriżulta wkoll iżda li wara l-inċident in kwistjoni, ħaddiema tal-kumpannija

Elmein sabu l-cross-members tal-lift mgħawġin u kellhom jibdluhom, u wara l-

inċident il-manifattur Spanjol kien irrakkomanda li titwaħħal compensating

chain f'lifts bħal dak dak mertu ta' dawn il-proċeduri.

Ċertament li ma jistax

jintqal li għaliex bejn l-atturi u s-soċjetà kjamata fil-kawża m'hemm l-ebda

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

rapport kuntrattwali, din m'għandhiex twieġeb għall-akkadut.

Ma jistax ikun li

tliet ġimgħat wara li lift jiġi ċċertifikat tajjeb għall-użu, naturalment wara li jsiru

testijiet rigorużi skont l-ispeċifikazzjonijiet f'dan il-qasam, iseħħ inċident bħall-

inċident mertu tal-kawża.

Jekk tabilħaqq l-inċident seħħ għaliex il-lift kien wasal

biex jinbidel, il-ħaddiema tal-kjamata fil-kawża kellhom l-obbligu li jiġbdu l-

attenzjoni tas-soċjetajiet konvenuti dwar dan, u mhux jiċċertifikaw li l-lift kien

tajjeb biex jibqa' jintuża.

Jirriżulta wkoll li wara li seħħ l-inċident, il-manifattur

tal-lift in kwistjoni beda jirrakkomanda t-twaħħil ta' compensating chain, li l-

funzjoni tagħha hija biex tgħin fit-tnaqqis tat-traction f'każ li jinqala' xi incident

bħal dak odjern.

Il-benefiċċju li lift ikun mgħammar b'din it-tip ta' katina li sservi

wkoll bħala kontra-piż, ġie spjegat lill-Qorti mill-Inġinier Spiteri.

Possibbli li fis-

snin kollha li fihom kien hemm relazzjoni kontrattwali bejn il-kjamata fil-kawża

u s-soċjetajiet konvenuti, dawn qatt ma rrakkomandaw it-twaħħil ta' katina

bħal din sabiex tiżdied is-sigurtà tal-persuni li jużaw il-lift?

Hawn qed nitkellmu

fuq lift installat f'lukanda b'diversi sulari, li ta' kuljum jintuża minn mijiet ta'

Wara li semgħet il-provi kollha li tressqu quddiemha, il-Qorti tqis li kemm is-

soċjetajiet konvenuti, kif ukoll il-kjamata fil-kawża għandhom iwieġbu għall-

Mhux biżżejjed għal-lukandier li jistrieħ fuq il-fatt li t-tagħmir

ipprovdut minnu fil-lukanda tiegħu jikkonforma mal-istandards tas-suq, jew li

dan kien jibgħat għall-inġiniera kull tant żmien sabiex jiċċertifikaw li l-lift

qiegħed jiffunzjona tajjeb.

Jekk lift kien ilu jintuża tant snin li kien wasal biex

jinbidel, kif fil-fatt jirriżulta li sar, jew jekk lift seta' jiġi mgħammar b'tagħmir

aktar sigur, bħal ma hija l-compensating chain, sabiex jiġu evitati infortunji

simili għal dak li ġarrbu l-atturi, kien obbligu tas-soċjetajiet konvenuti li

jassiguraw li dan isir.

Il-Qorti lanqas ma fehmet x'kienet ir-raġuni għalfejn is-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

soċjetajiet konvenuti stennew sena u nofs wara l-inċident qabel talbu lill-

Inġinier Spiteri jagħmel ir-rapport tiegħu.

Huma dawn il-fatturi li jindikaw li kien

hemm nuqqas ta' diliġenza u prudenza da parti tal-konvenuti u tal-kjamata fil-

kawża, kemm minħabba li kien hemm tagħmir li seta' jiġi installat għas-sigurtà

aħjar tal-utenti tal-lift, kif ukoll minħabba l-mod kif dawn imxew wara l-

inċident.

Jifdal għalhekk li l-Qorti tgħaddi biex tillikwida l-kumpens li għandu jitħallas lill-

atturi in segwitu għall-inċident in kwistjoni.

L-atturi ppreżentaw għadd ta' irċevuti maħruġa minn kliniċi privati għad-diversi

visti li kellhom ma' Mr Thomas Serracino Inglott.41 Minn dawn l-irċevuti jirriżulta li kull

wieħed mill-atturi ħallas €250 għar-rapport mediku mħejji minn Mr Serracino Inglott,

kif ukoll li ħallsu €50 għal kull konsultazzjoni li attendew ma' dan il-konsulent.

Mill-provi jirriżulta li Stephanie Cakmak. ħallset €250 għar-rapport mediku, u

attendiet żewġ visti privati għand Mr Thomas Serracino Inglott (€50 x 2); Carmel Cakmak.

Snr. ħallas €250 għar-rapport mediku u attenda tliet visti ma' Mr Serracino Inglott (€50

x 3); Carmel Cakmak. Jnr. ħallas €250 għar-rapport mediku u attenda erba' visti ma'

Mr Serracino Inglott (€50 x 4); filwaqt li Brian Fraser ħallas €250 għar-rapport

mediku, u attenda żewġ visti ma' Mr Serracino Inglott (€50 x 2).

Jirriżulta li Carmelo

Cakmak. Snr. ħallas €7 x 2 hospital fee tal-Isptar Saint James u €50 għal vista oħra li

356 et seq. tal-proċess.

376, 377 u 378 tal-proċess.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Dan ifisser li d-danni materjali għandhom jiġu likwidati b'dan il-mod:

Mill-provi jirriżulta li fiż-żmien meta seħħ l-inċident, l-atturi kienu fi stadji

differenti ta' ħajjithom, bil-missier Carmelo Cakmak. Palmer Morewood. li kien diġà irtirat mix-

xogħol, Carmel Cakmak. Jnr. u Brian Fraser li kienu jaħdmu, filwaqt li Stephanie

Cakmak. kienet studenta u kienet impjegata fuq bażi part-time.

Il-Qorti sejra tgħaddi

biex tagħmel kalkolu tat-telf ta' qligħ ta' kull wieħed mill-atturi b'konsegwenza

tal-inċident.

F'sentenza mogħtija minn din il-Qorti diversament preseduta fit-18 ta' Frar,

2013, fl-ismijiet Emmeline Clantar vs. Antione Forbes, il-Qorti qalet:

"Għalhekk il-Qorti għandha l-obbligu li teżamina t-telf ta' qligħ futur minħabba l- inkapaċità, it-telf ta' paga jew qligħ ieħor attwali li jinkorri fih id-danneġġjat; u dak it- telf ta' qligħ futur, ossia lucrum cessans, li d-danneġġjat ikun prekluż li jużufruwixxi minnu minħabba l-event sinistru kawża tal-għemil dirett tad-danneġġjant."

legali tagħna

il-kwantifikazzjoni tad-danni hija dejjem fid-

diskrezzjoni tal-ġudikant, u għalkemm hija regolata minn ċerti prinċipji, dawn

mhumiex assoluti.

F'deċiżjoni mogħtija minn din il-Qorti diversament preseduta

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

fis-27 ta' April, 2005, fl-ismijiet Paul Agius Simler vs. Malta Depares Valenzia, ġie stabbilit

"Id-determinazzjoni tal-kwantum tar-riżarċiment hi ċertament fis-sistema legali tagħna ispirata mir-regola stabbilita fl-artikolu 1045 tal-Kodiċi Ċivili.

Fir-rigward tal- lucrum cessans dan jinvolvi telf ta' qliegħ futur minħabba l-inkapaċità.

Il-liġi imbagħad tħalli fid-diskrezzjoni tal-Qorti biex, valjati ċ-ċirkostanzi tal-każ, ix-xorta u grad ta' inkapaċità, u l-kondizzjoni tal-parti danneġġjata tistabbilixxi s-somma riżarċitorja.

Innegabilment, però, il-metodu ta' din il-valutazzjoni tad-dannu lill-persuna minn dejjem ikkostitwiet il-problema l-aktar spinuża, kif hekk jirriżulta minn sempliċi raffront tad-diversi deċiżjonijiet in materja."

Jirriżulta li meta seħħ l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri, l-atturi Carmelo

Cakmak. Palmer Morewood. kien diġà irtirat mix-xogħol għaliex xi snin qabel kien esperjenza

problemi ta' saħħa, għalkemm kien baqa' jaħdem bħala bidwi part-time.

provi ma jirriżultax kemm kien id-dħul li Cakmak. kellu mix-xogħol part-time li kien

jagħmel, għalkemm jirriżulta li d-dħul tiegħu mill-pensjoni fis-sena ta' wara li

seħħ l-inċident kien ta' €6,978.88.

Minkejja dan jirriżulta li fis-sena meta seħħ

l-inċident, l-2011, il-paga minima nazzjonali għal persuna li tkun qabżet it-18-il

sena kienet tammonta għal €7,979.40.

Il-Qorti tqis li jkun aktar ġust illi f'din is-

sitwazzjoni tapplika bħala dħul bażiku ta' dan l-attur, il-paga minima nazzjonali,

ladarba ġie stabbilit li dan kien jagħmel xogħol part-time u ladarba jirriżulta li

d-dħul tiegħu fis-sena 2012 ma kienx id-dħul mill-pensjoni tal-irtirar iżda kien

dħul li jirrifletti l-fatt li huwa waqaf mill-impjieg mal-bank fejn kien jaħdem

minħabba mard.

Minn dan l-ammont ser jitnaqqas l-ammont ta' 10%

rappreżentanti kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali, sabiex b'hekk il-Qorti sejra

tadotta bħala dħul bażiku l-ammont ta' €7,181.46.43 Dan l-ammont irid jiżdied

43 Leġislazzjoni Sussidjarja 452.71.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

skont ir-rata tal-inflazzjoni medja għall-ħames snin ta' wara li seħħ l-inċident.44

Il-paga minima nazzjonali għas-sena 2011 għalhekk ser tiġi aġġustata abbażi tal-

indiċi tal-għoli tal-ħajja għall-perijodu kollu tal-multiplier45, sabiex b'hekk il-

Qorti qiegħda tikkomputa d-dħul medju li l-attur Carmel Cakmak. Snr. fl-ammont

ta' €7,181.46 + €8,092.64 (multiplier ta' 8) / 2 = €7,637.05.

Huwa dan l-ammont

ta' dħul bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-fini tal-komputazzjoni li trid tagħmel.

Il-multiplier huwa fattur pjuttost diskrezzjonali, għalkemm bħala regola huwa

ġeneralment aċċettat li għal persuna fl-età ta' 56 sena, li hija l-età li kellu l-attur

Carmel Cakmak. Snr. fiż-żmien meta seħħ l-inċident, il-multiplier għandu jkun ta' 8,

tenut kont li dan kien diġà waqaf mix-xogħol tiegħu fiż-żmien tal-inċident iżda

seta', kieku ried u kieku l-istat ta' saħħtu ppermettielu, jibqa' jaħdem, kif fil-fatt

jirriżulta li kien jaħdem bħala bidwi part-time.

F'sentenza fl-ismijiet John u

Laura konjugi Ciantar Pisani vs. Edward u Lydia konjugi Kreuzberg, il-Qorti qalet:

"Hawnhekk għandna fattur pjuttost diskrezzjonali.

Il-metodu ta' likwidazzjoni tad- danni kien għal żmien twil ibbażat fuq il-prinċipji enunċjati fil-kawża Harding vs Baldacchino Pulo deċiża mill-Qorti tal-Appell Ċivili Superjuri fit-22 ta' Settembru, 1967.

F'dik il-kawża intqal li fid-determinazzjoni tal-multiplier wieħed irid jieħu in kunsiderazzjoni ċ- 'chances and changes of life', b'mod li dan il-multiplier ma jwassalx lid-danneġġjat li jieħu kumpens daqs li kieku baqa' jaħdem sad-data li jirtira, iżda l-figura tiġi mnaqqsa biex b'hekk ikun ittieħed kunsiderazzjoni l-fatt li l-persuna danneġġjata setgħet, fil- kors normali tal-ħajja tagħha, ma waslitx qawwija u sħiħa sal-età tal-pensjoni. … Hawn għalhekk naraw element diskrezzjonali li qed jingħata lill-ġudikant.

Il-liġi ma tridx li l-kumpens ikun biss riżultat ta' eżerċizzju matematiku – għalkemm tali eżerċizzju jkun wieħed siewi u jwassal għal ċerta uniformità fil-likwidazzjoni tad-danni

44 Skont statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, ir-rati tal-inflazzjoni fis-snin 2011-2015 kienu hekk: 2011 – 2.72%; 2012 – 2.42%; 2013 – 1.38%; 2014 – 0.31% u 2015 – 1.10% Il-medja tar-rata tal-inflazzjoni f'dawn il-ħames snin għalhekk kienet ta' –2.72 + 2.42 + 1.38 + 0.31 + 1.10 = 7.93/5 = 1.59%.

45 F'sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Appell fid-19 ta' Mejju 2000 fl-ismijiet Joseph Martini vs Charles Ovbiagele pro et noe, il-Qorti stabbiliet illi, "Meta d-danni jirrappreżentaw kumpens għal telf futur il-Qorti trid tieħu in konsiderazzjoni l-effett li l-inflazzjoni jkollha fuq l-introjtu perċepit fid-data tal-inċident proġettat fuq firxa ta' snin magħżula bħala l-multiplier." 46 P.A., 10.05.2005.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

kif effettivament ġara wara s-sentenza ta' Harding vs Baldacchino Pulo, b'danakollu l-ġudikant għandu jżomm quddiem għajnejh aspett aktar wiesa' tal-problema u fl-ammont li finalment jakkorda bħala danni għat-telf futur – dawk li fil-gergo huma magħrufa bħala 'lucrum cessans' jipprova jimprimi sens ta' ġustizzja billi mhux biss iħares lejn l- interessi tad-danneġġjat iżda billi wkoll jittieħed in konsiderazzjoni dak li kkawża d- dannu."

Fil-każ tal-attur Carmel Ellul Snr., il-Qorti sejra tadotta l-grad ta' diżabilità

permanenti li kien hemm qbil dwaru mill-esperti mediċi ġudizzjarji addizzjonali,

partikolarment għaliex dawn kienu l-esperti mediċi li l-aħħar li eżaminaw lil dan

Fil-fatt ġie stabbilit li konsegwenza ta' l-inċident, Carmel Cakmak. Palmer Morewood. ser

jibqa' jbati minn debilità permanenti ta' 4%.

L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor

importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed

Spiss kien jiġri li f'kawżi li kienu jdumu s-snin

biex jinqatgħu, il-Qorti kienet tnaqqas 2% minn dan l-20% għal kull sena li kawża

ddum biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-

data meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza, għalkemm f'dan il-każ ma

jistax jingħad li kien hemm xi dewmien minn xi parti jew oħra sabiex dawn il-

proċeduri setgħu jinġiebu fi tmiemhom.

Is-salarju medju ta' €7,637.05 x multiplier ta' 8 x 4% diżabilità permanenti

sofferta mill-attur Carmelo Cakmak. Snr. iwasslu għal ċifra ta' €2,443.86 li meta

ridotta b'20% (lump sum payment), twassal għas-somma ta' €1,955.08.

dan l-ammont iridu jingħaddu l-€464 f'danni materjali li diġà ġie stabbilit li

ntefqu minn dan l-attur b'konsegwenza tal-imsemmi inċident, sabiex b'hekk fil-

każ ta' dan l-attur, id-danni totali li għandhom jagħmlu tajjeb għalihom il-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

konvenuti solidalment bejniethom huwa ta' elfejn, erba' mija u dsatax-il Euro u

tmien ċenteżmi (€2,419.08).

Jirriżulta mill-provi li meta seħħ l-inċident mertu ta' dawn il-proċeduri, l-attriċi

Stephanie Cakmak. kienet studenta fit-tielet sena tal-kors tal-liġi u li kienet taħdem

Hija qalet li wara l-inċident, l-impjieg part-time kellha twaqqfu

minħabba fil-problemi li żviluppaw f'saħħitha.

Din l-attriċi ma ġabet l-ebda

prova tad-dħul tagħha fiż-żmien meta seħħ l-inċident, iżda ġabet prova tad-

dħul li eventwalment bdiet tipperċepixxi wara li laħqet avukat u sabet impjieg.

Il-Qorti iżda ma tistax tibbaża l-komputazzjoni tagħha fuq dawk iċ-ċifri, u d-dħul

bażiku tal-attriċi meta seħħ l-inċident ser jiġi kkomputat għal darb'oħra fuq il-

paga minima nazzjonali fis-sena rilevanti.

Kif diġà ġie rilevat, fis-sena 2011, il-

paga minima nazzjonali għal persuna li tkun qabżet it-18-il sena kienet

tammonta għal €7,979.40.

Minn dan l-ammont ser jitnaqqas l-ammont ta' 10%

rappreżentanti kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali, sabiex b'hekk il-Qorti sejra

tadotta bħala dħul bażiku l-ammont ta' €7,181.46.47 Dan l-ammont irid jiżdied

skont ir-rata tal-inflazzjoni medja għall-ħames snin ta' wara li seħħ l-inċident.48

Il-paga minima nazzjonali għas-sena 2011 għalhekk ser tiġi aġġustata abbażi tal-

indiċi tal-għoli tal-ħajja għall-perijodu kollu tal-multiplier, sabiex b'hekk il-Qorti

qiegħda tikkomputa d-dħul medju tal-attriċi fl-ammont ta' €7,181.46 +

€11,177.942 (multiplier ta' 35) / 2 = €9,179.70.

Huwa dan l-ammont ta' salarju

bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-fini tal-komputazzjoni li trid tagħmel.

47 Leġislazzjoni Sussidjarja 452.71.

48 Skont statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, ir-rati tal-inflazzjoni fis-snin 2011-201 kienu hekk: 2011 – 2.72%; 2012 – 2.42%; 2013 – 1.38%; 2014 – 0.31% u 2015 – 1.10% Il-medja tar-rata tal-inflazzjoni f'dawn il-ħames snin għalhekk kienet ta' –2.72 + 2.42 + 1.38 + 0.31 + 1.10 = 7.93/5 = 1.59%.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Bħala regola huwa ġeneralment aċċettat li għal persuna fl-età ta' 21 sena, li hija

l-età li kellha Stephanie Cakmak. fiż-żmien meta seħħ l-inċident, il-multiplier għandu

jkun ta' 35, tenut kont li persuna fl-età tagħha trid taħdem mill-inqas sakemm

ikollha 65 sena sabiex tilħaq l-età pensjonabbli.

Fil-każ odjern il-Qorti sejra tadotta l-grad ta' diżabilità permanenti kkonstatat

minn Mr Ray Sofia, li wara li eżamina lill-attriċi wasal għall-konklużjoni li din ser

tibqa' ssofri minn debilità permanenti fil-grad ta' 10%.

L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor

importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed

Spiss kien jiġri li f'kawżi li kienu jdumu s-snin

biex jinqatgħu, il-Qorti kienet tnaqqas 2% minn dan l-20% għal kull sena li kawża

ddum biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-

data meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza, għalkemm f'dan il-każ ma

jistax jintqal li kien hemm xi dewmien minn xi parti jew oħra sabiex dawn il-

proċeduri setgħu jinġiebu fi tmiemhom.

Is-salarju medju ta' €9,179.70 x multiplier ta' 35 x 10% diżabilità permanenti

sofferta mill-attriċi, jwasslu għal ċifra ta' €32,128.95 li meta ridotta b'20% (lump

sum payment), twassal għas-somma ta' €25,703.16.

Ma' dan l-ammont iridu

jingħaddu t-€350 f'danni materjali

li ġie stabbilit

li ntefqu mill-attriċi

b'konsegwenza tal-inċident, sabiex b'hekk id-danni totali li sofriet l-atriċi

b'konsegwenza tal-inċident li għandhom jagħmlu tajjeb għalihom il-konvenuti

solidalment bejniethom, huwa ta' sitta u għoxrin elf, u tlieta u ħamsin Euro u

sittax-il ċenteżmu (€26,053.16).

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 38 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Mill-provi jirriżulta li fis-sena meta seħħ l-inċident, l-attur Brian Fraser, li

huwa self-employed, iddikjara qligħ qabel it-taxxa ta' €12,675 li minnhom irid

ikun hemm tnaqqis ta' €116 taxxa, sabiex b'hekk jirriżulta qligħ nett ta' €12,559.

Dan l-ammont irid jiżdied skont ir-rata tal-inflazzjoni medja għall-ħames snin ta'

wara li seħħ l-inċident.49 Huwa għalhekk li dan id-dħul tal-attur ser jiġi aġġustat

abbażi tal-indiċi tal-għoli tal-ħajja għall-perijodu kollu tal-multiplier, sabiex

b'hekk il-Qorti qiegħda tikkomputa s-salarju medju li l-attur kienet mistenni

jipperċepixxi fl-ammont ta' €12,559 + €16,952.14 (multiplier ta' 22, kif indikat

mill-attur fil-prospett ippreżentat minnu) / 2 = €14,755.56.

Huwa dan l-ammont

ta' salarju bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-fini tal-komputazzjoni li trid tagħmel.

Fil-każ odjern il-Qorti sejra tadotta l-grad ta' diżabilità permanenti li kien hemm

qbil dwaru mill-esperti mediċi ġudizzjarju addizzjonali, partikolarment

minħabba li dawn kienu l-esperti mediċi li l-aħħar li eżaminaw lill-attur.

Fil-fatt

ġie stabbilit minnhom li b'konsegwenza tal-inċident, Brian Fraser ser jibqa'

jbati minn debilità permanenti ta' 3%.

L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor

importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed

Spiss kien jiġri li f'kawżi li kienu jdumu s-snin

biex jinqatgħu, il-Qorti kienet tnaqqas 2% minn dan l-20% għal kull sena li kawża

ddum biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-

data meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza, għalkemm f'dan il-każ ma

49 Skont statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, ir-rati tal-inflazzjoni fis-snin 2011-201 kienu hekk: 2011 – 2.72%; 2012 – 2.42%; 2013 – 1.38%; 2014 – 0.31% u 2015 – 1.10% Il-medja tar-rata tal-inflazzjoni f'dawn il-ħames snin għalhekk kienet ta' –2.72 + 2.42 + 1.38 + 0.31 + 1.10 = 7.93/5 = 1.59%.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 39 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

jistax jintqal li kien hemm xi dewmien minn xi parti jew oħra sabiex dawn il-

proċeduri setgħu jinġiebu fi tmiemhom.

Is-salarju medju ta' €14,755.56 x multiplier ta' 2250 x 3% diżabilità permanenti

sofferta mill-attur Brian Fraser iwasslu għal ċifra ta' €9,738.67 li meta ridotta

b'20% (lump sum payment), twassal għas-somma ta' €7,790.93.

Ma' dan l-

ammont iridu jingħaddu t-€350 f'danni materjali li diġà ġie stabbilit li ntefqu

mill-attur b'konsegwenza tal-inċident, sabiex b'hekk id-danni it-totali li

għandhom jagħmlu tajjeb għalihom il-konvenuti solidalment bejniethom huwa

ta' tmint elef, mija u erbgħin Euro u tlieta u disgħin ċenteżmu (€8,140.93).

Jirriżulta li fis-sena immedjatament qabel is-sena meta seħħ l-inċident, dan l-

attur kellu dħul gross ta' €24,055.63, li minnhom tħallsu €2,109 f'taxxa u

€1,711.32 f'kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali, sabiex b'hekk id-dħul nett ta'

dan l-attur kien ta' €20,235.31.51 Dan l-ammont irid jiżdied skont ir-rata tal-

inflazzjoni medja għall-ħames snin ta' wara li seħħ l-inċident.52 Id-dħul tal-attur

fiż-żmien rilevanti għalhekk ser jiġi aġġustat abbażi tal-indiċi tal-għoli tal-ħajja

għall-perijodu kollu tal-multiplier, sabiex b'hekk il-Qorti qiegħda tikkomputa s-

salarju medju li l-attur kienet mistenni jipperċepixxi fl-ammont ta' €20,235.31

50 Kif indikat minn dan l-attur fil-prospett ippreżentat minnu.

51 Leġislazzjoni Sussidjarja 452.71.

52 Skont statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, ir-rati tal-inflazzjoni fis-snin 2011-201 kienu hekk: 2011 – 2.72%; 2012 – 2.42%; 2013 – 1.38%; 2014 – 0.31% u 2015 – 1.10% Il-medja tar-rata tal-inflazzjoni f'dawn il-ħames snin għalhekk kienet ta' –2.72 + 2.42 + 1.38 + 0.31 + 1.10 = 7.93/5 = 1.59%.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 40 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

+ €27,313.62 (multiplier ta' 22 kif indikat fil-prospett tal-attur) / 2 = €23,774.47.

Huwa dan l-ammont ta' salarju bażiku li l-Qorti ser tieħu għall-fini tal-

komputazzjoni li trid tagħmel.

Fil-każ odjern il-Qorti sejra tadotta l-grad ta' diżabilità permanenti li kien hemm

qbil dwaru mill-esperti mediċi ġudizzjarju addizzjonali, partikolarment għaliex

dawn kienu l-esperti mediċi li l-aħħar li eżaminaw lill-attur.

Fil-fatt ġie stabbilit

minnhom li b'konsegwenza tal-inċident, l-attur Carmel Ellul Jnr. ser jibqa' jbati

minn debilità permanenti ta' 10%.

L-evoluzzjoni ġuriprudenzjali f'kawżi ta' din ix-xorta wassal għal żvilupp ieħor

importanti, dak li jsir tnaqqis ta' 20% minħabba li l-ħlas tal-kumpens qiegħed

Spiss kien jiġri li f'kawżi li kienu jdumu s-snin

biex jinqatgħu, il-Qorti kienet tnaqqas 2% minn dan l-20% għal kull sena li kawża

ddum biex tinqata' f'każijiet fejn ikunu għaddew aktar minn tliet snin bejn id-

data meta tiġi ppreżentata ċ-ċitazzjoni u s-sentenza, għalkemm f'dan il-każ ma

jistax jintqal li kien hemm xi dewmien minn xi parti jew oħra sabiex dawn il-

proċeduri setgħu jinġiebu fi tmiemhom.

Is-salarju medju ta' €23,774.46 x multiplier ta' 22 x 10% diżabilità permanenti

sofferta mill-attur Carmel Ellul Jnr., iwasslu għal ċifra ta' €52,303.81 li meta

ridotta b'20% (lump sum payment), twassal għas-somma ta' (€41,843.05.

dan l-ammont iridu jingħaddu l-€450 f'danni materjali li diġà ġie stabbilit li

ntefqu mill-attur b'konsegwenza ta l-inċident, sabiex b'hekk id-danni totali li

għandhom jagħmlu tajjeb għalihom il-konvenuti solidalment bejniethom huma

ta' tnejn u erbgħin elf, mitejn u tlieta u disgħin Euro u erba' ċenteżmi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 41 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq mogħtija, il-Qorti qiegħda taqta' u

tiddeċiedi din il-kawża kif ġej:

Tiċħad l-eċċezzjonijiet kollha tal-konvenuti u tal-kjamata fil-kawża;

Filwaqt li tilqa' t-talbiet kollha tal-atturi, twarrab is-sottomissjonijiet

tagħhom fir-rigward tal-kjamata fil-kawża, u tillikwida d-danni li

għandhom jitħallsu lil kull wieħed mill-atturi kif ġej: (i) elfejn erba'

mija u dsatax-il Euro u tmien ċenteżmi (€2,419.08) lill-attur Carmelo

Cakmak. Snr.; (ii) tnejn u erbgħin elf mitejn u tlieta u disgħin Euro u erba'

ċenteżmi (€42,293.04) lill-attur Carmel Cakmak. Borg Olivier.; (iii) tmint elef mija u

erbgħin Euro u tlieta u disgħin ċenteżmi (€8,140.93) lill-attur Brian

Fraser u sitta u għoxrin elf u tlieta u ħamsin Euro u sittax-il ċenteżmu

(€26,053.16) lill-attriċi Stephanie Cakmak.;

lis-soċjetajiet konvenuti u

lill-kjamata

fil-kawża

solidalment bejniethom iħallsu lill-atturi d-danni hekk kif likwidati.

Bl-ispejjeż u bl-imgħaxijiet legali mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas

effettiv kontra l-konvenuti u l-kjamata fil-kawża in solidum bejniethom.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 42 minn 43

Rikors Maħluf Nru 104/2015 LM

Onor. Dr Lawrence ELLid LL.D. Imħallef Rosemarie Bezzina Francalanza Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 43 minn 43