(Sede Kostituzzjonali)

Seduta tal-Gimgha 2 ta' Novembru, 2018

(ID numri 82083(A) u 990177(M)) u

L-Avukat Generali u l-Onorevoli Prim

gew kjamati in kawza Bank Of Valletta

990177(M)) u International Plastering Company Limited (C16824), datat 16 ta' Mejju, 2016, a

fol 1 et seqq, li jaqra hekk:

Illi l-esponenti kienu ottjenew facilita' finanzjarja minghand il-Bank of Valletta u

cioe' loan u overdraft accounts fl-ammont totali ta' disa' mija hames telef u tliet

Illi l-esponenti ma felhux ihallsu lura dan l-ammont.

Illi l-esponenti spiccaw ukoll debituri tas-socjeta' Meli Bugejja trading Limited (C

24808) permezz ta' sentenza datata 10 ta' Novembru 2008

Illi sussegwentement l-istess socjeta' bdiet procedura ta' subbasta bin-numru

1/2009 versu l-bejgh furzat tal-propjeta' hemm indikata u cioe' blokka bini bl-isem

Edera, Triq tal-Ibragg, f'ta l-Ibragg limited ta' Swieqi konsistenti f'semi basement,

garaxx, zewg appartamenti u penthouse u dan versu l-prezz ta' €410,000.

Illi f'dawk il-proceduri l-bank li ghamel in-nota guramentata relattiva sabiex joffri

Illi l-post meritu tas-subbasta gie stmat bil-valur ta' €590,000.

Illi fid-data u hin tas-subbasta deher biss il-bank li offra l-ammont ta' €410,000 u

ghalhekk akkwista l-istess propjeta' b'dak l-ammont.

Illi sussegwentement il-bank intavola zewg proceduri ohra fejn fil-kawza fl-ismijiet

30/2016 qieghed jitlob mill-esponenti l-bilanc rimanenti ghall-istess debitu wara li

diga akkwista l-propjeta' hawn fuq surreferita.

Il-bilanc mitlub hawn ta'

€651,947.01 flimkien ma imghax ulterjuri mill-25 ta' Novembru 2015.

Illi effettivamnet ghalhekk filwaqt li l-bank huwa illum propjetarju tal-propjeta

hawn fuq deskritta, li kienet fil-fatt stmata €590,000, l-esponenti spiccaw

f'sitwazzjoni fejn l-esponenti ma jistghu qatt jissaldjaw dan id-dejn.

Illi inoltre' l-esponenti spiccaw minghajr difiza ukoll fil-kawza li issa hemm

tas-somma originarjament mislufa,

konsiderazzjoni profitt li jista jsehh wara l-akkwist hawn fuq indikat.

Illi l-esponenti jissottomettu ukoll li l-propjeta' li inbieghat bis-subbasta kienet fil-

fatt l-unika propjeta' immobbli taghhom hawn Malta.

Illi l-esponenti jhossu li ghandhom lanjanza kostituzzjonali x'jissottomettu f'dan ir-

rigward, u din il-lanjanza, ghalkemm ticcentra ruhha madwar l-istess dritt

fundamentali, u cioe' id-dritt fundamentali, u cioe' id-dritt fundamentali ghal

propjeta' hekk kif sancit fl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u kif ukoll tal-

ewwel artikolu Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja ghad-Drittijiet u Libertajiet

Fundamentali tal-Bniedem, sejra tinqasam fuq zewg binarji.

Valur Reali tal-Propjeta'

Illi filwaqt li l-esponenti jaghmluha cara illi jifhmu r-raison d'etre tal-ligi tas-

subbasta nostrana, jikkontendu li l-istess ligi illi tawtorizza c-cahda u l-tehid tal-

propjeta' sfurzata b'valur ferm inqas mill-valur reali jledi d-dritt taghhom ghal

godiment tal-propjeta' taghhom.

Illi f'dan is-sens l-esponenti jaghmlu referenza ghall-artikolu 319(5) tal-Kapitolu

12 tal-Ligijiet ta' Malta, li jghid:

"L-ebda offerta ma tista' tigi accettata jekk tkun inqas minn sittin fil-mija

(60%) tal-valur li bih l-oggett mobbli, l-immobbli jew l-azjenda kummercjali

Illi effettivament ghalhekk irid jinghad illi dan l-artikolu tal-ligi jikkreja zbilanc

bejn id-dritt tal-hlas tal-kredituri u d-dritt tad-debitur li jissaldja d-debitu tieghu,

kif sejjer jigi sottomess fit-tieni parti ta' dan ir-rikors.

Illi fost numru ta' sentenzi tal-Qorti Ewropeja l-esponenti jaghmlu referenza ghas-

fl-ismijiet Kanala vs Slovakkia moghtija fl-10

ta' Lulju 2007

(73055/00) dik il-Qorti sabet lezjoni tal-istess artikolu minhabba il-bejgh sfurzat

tal-applikant b'valur inqas minn valur reali.

Ksur tal-Obbligu Posittiv da parti tal-Istat

Illi huwa ben approvat li d-drittijiet fundamentali tal-bniedem hekk kif sanciti mill-

Kostituzzjoni ta' Malta u mill-Konvenzjoni Ewropeja ghad-Drittijiet u Libertajiet

fil-principju generali

obligazzjonijiet negattivi u kif ukoll obligazjonijiet posittivi.

Jinghad ukoll illi ukoll

jirrikjedi u ghandu

jinqara'

tal-principju bazilari

proporzjonalita'.

Illi d-differenza bejn certi drittijiet huwa li dan l-obbligu posittiv jemani mill-istess

qari tal-artikolu u tad-dritt, mentri f'kazijiet ohra dan it-tieni aspett tal-obligazzjoni

hija naxxenti mill-evoluzzjoni tal-gurisprudenza.

Illi pero taht d-dritt ghall-godiment tal-propjeta', l-obbligazzjoni posittiva hjia cara

mid-dicitura mill-istess artikolu li jipprovdi dan id-dritt.

Illi jrid jinghad li parti essenzjali sabiex jigi sodisfatt ir-rekwizit tal-obligazzjoni

posittiva da parti tal-Istat hija l-procedura tal-promulgazzjoni ta' ligi.

sensu ghalhekk, lacuna fil-ligi ghandha titqies ksur tal-istess.

Illi taht il-ligi ordinarja nostrana ma jezisti l-ebda provvediment fejn jekk kreditur

jakkwista propjeta' b'valur inqas mill-valur reali, u jbiegh jew jaghmel uzu mill-

istess propjeta' bi profit, dak il-bilanc jitnaqqas awtomatikament mid-dejn originali

jew rimanenti tad-debitur.

Huwa propju f'dan is-sens li l-esponenti ssottomettew

aktar il-fuq li m'ghandhomx difiza fil-kawza li fetah il-bank ghal-bilanc rimanenti.

Illi dan in-nuqqas tal-legislatur aktar jaggrava allura l-ewwel binarju ta' din il-

lezjoni, ghaliex mhux bizzejjed li l-propjeta' ittiehdet b'valur inqas izda m'hemm

xejn fil-ligi li twaqqaf lill-bank koncernat milli jbiegh l-istess propjeta' b'somma

akbar, jaghmel qligh, u jzomm ferm u b'mod totali d-dritt totali ghal bilanc.

Illi fl-umli opinjoni tal-esponenti dan jikkreja sproporzjon irrimedjabbli.

Illi m'huwiex gust u huwa kompletament kontra l-ispirtu ta' dan id-dritt

fundamentali li l-kreditur, apparti l-interess u l-imghaxijiet legali, jaghmel qligh

fuq id-dejn u fuq dar d-debitur.

Ghaldaqstant l-esponenti jitolbu umilment li din l-Onorabbli Qorti joghgobha:

Tiddikjara li l-artikolu 319(5) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta li jhalli l-bejgh

ta' propjeta'

tinbiegh anke biss b'sittin mil-mija

fundamentali tal-esponenti kif protett bl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-

tal-Ewwel Protokol

tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet u

Libertajiet Fundamentali tal-Bniedem.

Tiddikjara li l-fatt li legislatur naqas milli jillegisla fis-sens li jekk kreditu jakkwista

propjeta u jbiegh l-istess bi profit u allura b'ammont akbar minn dak li jkun hallas

ghalih jilledi l-obbligu posittiv tad-dritt fundamentali tal-esponenti kif protett bl-

artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-

Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali tal-Bniedem.

Taghmel dawk l-ordnijiet, tohrog dawk l-atti u taghti dawk id-direttivi li tqis xierqa

sabiex twettaq, jew tizgura t-twettiq tad-drittijiet tal-esponenti hekk kif sanciti bl-

Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali tal-Bniedem,

inkluz li jew thassar is-subbasta nru: 1/2009 u terga tqieghed lill-esponenti fil-

posizzjoni li kienu qabel il-liberazzjoni tal-istess jew inkella tordna li l-bilanc tal-

kreditu dovut lil-banki jigi aggustat skond il-valur reali tal-propjeta' jew tordna li

tinbiegh l-istess propjeta' b'somma akbar minn dik li offra il-bank din tigi

awtomatikament imnaqqsa mill-bilanc u dan that dawk il-provvedimenti li jidrilha

xierqa u opportuni.

Bl-ispejjez.

skond il-ligi;

fol 14 et seqq li taqra hekk:

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati

Rat ir-risposta tal-Avukat Generali u tal-Onorevoli Prim Ministru, datata 8 ta' Gunju, 2016, a

Illi t-talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġu kategorikament miċħuda fil-fatt u fid-

dritt u dan għaliex ma hemm l-ebda ksur tad-drittijiet fundamentali tar-

rikorrenti ai termini tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u tal-Ewwel Artikolu tal-

Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-

Bniedem u Libertajiet Fundamentali u dan għar-raġunijiet segwenti li qed jiġu

hawn elenkati mingħajr preġudizzju għal xulxin:

Illi l-ewwel u qabel kollox l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni, li jirrigwarda d-dritt

fundamentali għal proprjetà, jipprovdi għal eċċezzjonijiet fir-rigward ta' dan id-

dritt u kwindi wieħed ma jistax jitkellem dwar dritt assolut.

Fil-fatt, is-subbasta

kienet ir-riżultat wara n-nuqqas tar-rikorrenti milli jonoraw il-ħlas lura lill-

Bank ta' self u overdraft accounts.

Għalhekk, skont l-artikolu 37(2)(f), dan it-

teħid ta' pussess jew akkwist ta' proprjetà huwa inċidentali għal kuntratt ta'

self/overdraft accounts u għalhekk l-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ma japplikax

għall-każ in diżamina;

Illi jidher li l-proprjetà ġiet stmata bil-valur ta' €590,000.

Ċertament dan l-

ammont ma jistax jiġi eżaminat in vakwo iżda għandhom jiġu segwiti l-prinċipji

fundamentali tal-ekonomija liema prinċipji jissottolineaw in-neċessità li wieħed

iqis id-domanda għal dik il-proprjetà għaliex jekk id-domanda għal dik il-

proprjetà hija baxxa, allura awtomatikament il-prezz ser jinżel ukoll u ma jibqax

il-prezz li bih tkun ġiet stmata l-proprjetà oriġinarjament – kif proprju jirriżulta mill-każ in kwistjoni;1

Fid-dawl tal-paragrafu preċedenti, il-liġi fl-artikolu 313(1) tal-Kap.

12 tagħti

dritt lid-debitur, kreditur jew persuni oħra interessati li jippubblikaw u

jinfurmaw kull bejgħ partikolari f'liema gazzetta jridu jew ixandru dan fi

kwalunkwe mezz ieħor ta' xandir.

Permezz ta' dan l-artikolu, il-liġi qed tgħin

sabiex f'dan il-bejgħ wieħed ikun jista' jġib l-ogħla prezz possibbli.

Fis-sentenza

tal-Qorti tal-Appell tas-16 ta' Diċembru 1991 fl-ismijiet: Giuseppe Ricca pro et

ne vs L-Assistent Reġistratur tal-Qorti ta' Għawdex et" ġie mgħallem dan li ġej:

"Evidentement il-Legislatur bil-kelma "rkant" ried ifisser dak kollu li tfisser il-

kelma fis-sinjifikat ordinarju taghha ta' bejgh b'irkant mizmum fil-pubbliku fejn

dak li huwa essenzjali huwa li tinghata opportunita` lill-ikbar numru possibbli

ta' persuni li jaghmlu l-offerti, apertament fil-prezenza ta' xulxin, minghajr ebda

limitu dwar kemm-il darba kull offerent jista' jaghzel li jgholli l-offerta u kollox

dirett ghall-fini li l-oggett ghall-bejgh igib l-oghla prezz possibbli."

Issa jekk din il-pubbliċità tant essenzjali ma saritx, ir-rikorrenti ma jistgħux jiġu

f'dan l-istadju jilmentaw li nkisrulhom id-drittijiet fundamentali tagħhom;

L-għan wara l-artikolu li qed jattakkaw ir-rikorrenti u ċjoe l-artikolu 319(5)

huwa speċifikament sabiex il-proprjetajiet ma jinbigħux għal prezz irriżorju jew

ferm aktar baxx minn dak tas-suq.

Tajjeb jiġi nnutat li dan l-artikolu għandu

riskju anki għall-kreditur għaliex, li kieku ma kienx il-kreditur stess li xtara l-

proprjetà in kwistjoni, il-bejgħ ma kienx isir għaliex jekk ħadd ma joffri almenu

60% tal-valur, il-kreditur kien jibqa' b'xiber imnieħer;

Illi importanti li jiġi ssodat il-prinċipju li wieħed irid iżomm bilanċ bejn id-

drittijiet u l-interessi tal-kreditur u tad-debitur rispettivament, mingħajr ma

jinħoloq preġudizzju lejn xi ħadd minnhom;

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri.

GĦALDAQSTANT, l-esponenti jitolbu bir-rispett lil din l-Onorabbli Qorti jogħġobha

tiċħad il-pretensjonijiet kollha tar-rikorrenti kif dedotti fir-rikors promotur bħala

infondati fil-fatt u fid-dritt stante li r-rikorrenti ma sofrew l-ebda ksur tad-drittijiet

tal-bniedem u l-libertajiet fondamentali.

Bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti.

Rat il-verbal tas-7 ta' Novembru, 2016 fejn Dr.Gatt talab ghal allegazzjoni tal-atti tas-subbasta

Rat id-digriet taghha tat-3 ta' April, 2017, ghall-kjamat in kawza tal-Bank of Valletta u ta'

Rat ir-risposta tas-socjeta kjamata in kawza Bank of Valletta p.l.c (C 2833), datata 20 ta'

Illi jigi umilment sottomess li Din l-Onorabbli Qorti ghandha l-ewwelnett u

qabel kollox tinvestiga jekk l-ilment tar-rikorrenti huwiex frivolu u vessatorju.

Illi, subordinatament u minghajr pregudizzju, it-talbiet tar-rikorrenti huma

manifestament infondati fil-fatt kif ukoll fid-dritt u ghandhom jigu michuda

stante illi ma hemm l-ebda ksur tad-drittijiet fondamentali tar-rikorrenti, la ai

termini tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u lanqas tal-Ewwel Artikolu

tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja ghall-protezzjoni tad-drittijiet

tal-bniedem u libertajiet fondamentali u imkien fir-Rikors Promotur ma hemm

indikazzjoni ta xi fatt li oggettivament u verament johloq tali vjolazzjoni;

Illi, subordinatament u minghajr ebda pregudizzju, dak illi qed jipprospettaw ir-

rikorrenti huwa illi meta proprjeta' tigi imtella' fis-subbasta, din trid tigi

bilfors tinbiegh ta lanqas bil-prezz tas-suq taghha kif stmata mill-Perit Arkitett

inkarigat fl-atti tas-subbast biex jaghmel id-deskrizzjoni u il-valutazzjoni.

bir-rispett kollu dovut, dan mhux biss imur kontra kull norma li jirregolaw il-

proceduri tas-subbasta, imma joholqu sitwazzjoni fejn l-ebda proprejta' ma

tkun tista' tinbiegh u dan ifisser li ebda proprjeta ma tista tkun sigurata tajba u

effettiva ghall-prestiti jew bilanci ohra dovuti lill-Kredituri;

Illi subordinatament u minghajr pregudizzju dak li qed jigi suggerit mir-

rikorrenti huwa li Kreditur li jixtri proprjeta fis-subbasta animo compensandi ,

jigu vjolati id-drittijiet kostituzzjonali tieghu, ghaliex jigi mistenni mill-istess

kreditur illi, ghalkemm huwa jikkumpensa jew jirtira mir-Registru tal-Qorti

somma inferjuri ghall-prezz stabbilit mill-Perit tal-Qorti, l-istess kreditur ikun

irid jaqta' mill-kreditu tieghu, somma ekwivalenti ghall-valur stabbilit mill-

Biex wiehed jifhem ahjar l-implikazzjonijiet ta' dak illi qieghed jigi

allegat mir-rikorrenti, kieku fis-subbasta tal-proprjeta tal-rikorrenti, kreditur

iehor – mhux il-Bank - offra it-terz u ha il-proprjeta' it-terz bil-valur ta' sittin

fil-mija (60%) u il-bank irtira sittin fil-mija (60%) tal-valur stabbilit mill-Perit

offert mit-terz li favur tieghu ikun gie liberat il-fond, il-bank, bir-ragunament

fallaci tar-rikorrenti, suppost irid jaqta' mid-debitu tar-rikorrenti, mija fil-mija

(100%) tal-valur tal-proprjeta' kif stabbilit mill-Perit tal-Qorti.!

Illi, subordinatament u minghajr ebda pregudizzju, jigi umilment sottomess, illi

il-fatt illi inzerta il-bank illi xtara l-istess proprjeta' huwa biss incidentali,

stante illi il-bejgh gie imxandar skont il-Ligi u llum ir-rikorrenti ghandhom ir-

rimedji moghtija espressament mill-Kodici tal-Procedura biex ixandru huma

ukoll f'mezzi ohra l-istess bejgh.

Il-fatt iilli kien il-bank illi xtara ma jiccentra

assolutament xejn u ma jibdel xejn mill-posizzjoni illi il-bank jista' jikkumpensa

biss dik is-somma ekwivalenti ghall-prezz illi jkun gab fis-subbasta, subbasta li

tinzamm taht l-Awtorita' tal-Qorti, fil-Pubbliku, u bix-xandir l-aktar apert.

Hawn jigi osservat, illi, kif il-prezz vantat tal-immobbli jista jkun dak tas-suq,

anke il-proceduri tas-subbasta huma proceduri li jsiru fil-pubbliku u tas-suq u

ghalhekk hemm l-opportunita' lill-kull membru tal-pubbliku li jaghmel l-aqwa

offerta anke jekk din tkun tissupera il-prezz tas-suq stabbilit mill-Perit relatur

Illi, subordinatament u minghajr ebda pregudizzju, dak

jipprospettaw irrikorrenti, huwa, mhux rimedju ghal xi allegata vjolazzjoni

kostituzzjonali, imma mezz kif l-ebda proprjeta' li tinghata bhala sigurta ma

tkun tista' tinbiegh fis-subbasta.

In verita, bl-emendi li sehhew fis-sena elf,

disa' mija u hamsa u disghin (1995) u fis-snin ta wara, li, inter alia, ghamluha

tassattiva li il-prezz ma jkunx taht is-sittin fil-mija (60%), id-drittijiet tad-

debitur setghu gew aktar protetti peress li proprjeta ma tinbieghx bi prezz

irrizorju – pero dan fisser ukoll li sar hafna aktar difficli biex proprjeta'

tinbiegh fis-subbasta.

Dan jinghad ghaliex huwa car u manifest, illi meta

proprjeta' tinbiegh bis-subbasta, tinxtara bid-diffikultajiet kollha illi jkollha l-

istess proprjeta', diffikultajiet li talvolta jkunu, okkupazzjonijiet illegali,

permessi mhux in regola, cnus u djun ohra ta' servizzi adibiti ghall-fond u

diffikultajiet ohra li il-liberatarju irid jitratta bihom meta jixtri tale quale fis-

Li, imbaghad ir-rikorrenti jistennew li xi offerent ikun tenut li joffri,

tal-inqas il-prezz kollu tas-suq, kif stabbilit mill-perit relatur u jixtri tali'

proprjeta' b'dawn id-diffikultajiet, Hija hrafa legali u fattwali, u proposizzjoni

legalment vessatorja intiza biss biex tostakola kull success ragonevoli tal-

proceduri tas-subbasta.

Mill-lat konstituzzjonali u Konvenzjonali imbaghad

biex wiehed jifhem ahjar dak li dan jista' jimporta, kieku kreditur jingieb f'din

it-tip ta' sitwazzjoni, ftit li xejn ser ikunu dawk il-kredituri li jkunu lesti li

jaccettaw illi jaghtu prestiti jew jakkordaw zmien ghall-hlasijiet dovuti, civili u

kummercjali fis-suq, koperti b'garanzija immobilarji illi tista' tigi realizzata

biss b'dan il-mod u dan certament ikun ta' dannu dirett ghall-ekonomija tal-

pajjiz u allura l-interess pubbliku illi jirrikjedi tassativament il-mutur tal-

ekonomija, ma jigix b'effett ostruzzjonat bi xkiel u ostakoli simili.

Illi, subordinatament u minghajr pregudizzju, l-esponenti tirrileva ukoll l-

artikolu wiehed (1) tal-Ewwel protokoll tal-Konvenjoni Ewropeja jistipula ukoll

li "Ħadd ma għandu jiġi ipprivat mill-possedimenti tiegħu ħlief fl-interess

pubbliku u bla ħsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-ligi"(enfasi mizjuda) u li

skont l-artikolu 37(2)(h) tal-kostituzzjoni ta' Malta it-Tehid ta proprjeta in

ezekuzzjoni u sentenzi u Ordnijiet tal-Qorti ma jikkostitwux ksur tad-dritt

fondamentali protett bl-istess Artikolu 37.

Huwa car u manifest li l-proceduri

tas-subbasta kif jinsabu illum fil-kap 12 tal-ligijiet huma proceduri legali fl-

interess pubbliku kif sanciti u approvati fl-istess artikoli tal-ligi li a bazi

taghhom ir-rikorrenti qed jirreklamaw vjolazzjonijiet

Illi, fil-kaz de quo, imbaghad, jigi umilment rilevat, illi il-fond li gie liberat xejn

anqas minn tmin (8) snin u ir-rikorrenti ghadhom jokkupaw l-istess fond

b'dannu dirett lill-istess bank esponent u ghaddejjin proceduri li diga ilhom is-

snin quddiem Din l-Onorabbli Qorti fis-Sede Originali Taghha, u li l-istess

rikorrenti, minkejja sentenza kontra taghhom ghall-izgumbrament, dehrilhom

illi jappellaw l-istess sentenza, fuq l-ebda bazi legali, sabiex jottejnu numru ta'

snin ohra sakemm jinstema' l-Appell mill-istess sentenza.

Huwa dan illi, ir-

rikorrenti jonqsu milli jsemmu, u huma dawn parti mid-diffikultajiet illi kull

liberatarju jrid jiffaccja meta jixtri proprjeta fis-subbasta.

Ir-rikorrenti jsemmu

biss illi l-esponenti ipprocediet ghall-bilanc dovut lilha mill-facilitajiet bankarji

versati lir-rikorrenti; donnu li ir-rikorrenti jistennew li bil-proceduri tas-

subbasta, allura il-flejjes kollha illi huma hadu minghand il-Bank ghandhom

L-esponenti tirrileva, illi minbarra l-imsemmija bilanc ta mijiet

ta eluf ta Ewro ohra dovuti lis-socjeta esponenti ghall-facilijiet bankarji

mehuda mir-rikorrenti, id-debituri huma illum responsabbli ghall-hlas ta'

danni ta' ghexieren ta' eluf kbar ta' Ewro ohra f'telf ta' kirjiet li l-esponenti

qed issoffri kuljum, minhabba l-okkupazzjoni illegali taghhom tal-imsemmija

fondi liberati favur l-esponenti tmin (8) snin ilu kif gja imsemmi.

biex ma jissemmhiex ukoll, li kien biss wara Mejju tas-sena elfejn u hmistax

(2015), meta il-bank, wara xejn anqas minn sitt (6) snin jistenna illi ir-

rikorrenti jizgumbraw mill-fondi illiberati favur taghha u okkupati illegalment u

abbuzivament mill-istess rikorrenti, intavolaw il-kawza sabiex jizgumbraw lill-

istess rikorrenti mill-fondi liberati, illi ir-rikorrenti bdew jagixxu, l-ewwel

937/2015, fejn ippruvaw jattakkaw l-atti tas-subbasta u dawn it-

talbiet gew michuda b'sentenza tas-26 t'April 2016 u ir-rikorrenti appellaw

mill-istess; imbaghad, proprju ftit tal-gimghat wara, ic-cahda tal-istess talbiet

tal-konvenuti biex jippruvaw iwaqqfu l-izgumbrament taghhom mill-fondi li

ilhom jokkupaw illegalment u abbuzivament ghall-aktar minn tmin snin,

intavolaw ukoll dan ir-Rikors Kostituzzjonali, bl-uniku intendiment illi tali'

kawzi jibqghu jipperduraw minn sena ghall-ohra, peress, illi naturalment iridu

jiehdu il-kors normali taghhom u l-istess rikorrenti konvenjentement jibqghu

jokkupaw illegalment u abbuzivament l-istess fondi, proprjeta' tas-socejta'

esponenti sa mis-sena elfejn u disgha (2009), inpunement u bla ebda rimedju

Il-konvenuti huma naturalment konsapevoli illi la ma

humiex fi stat li jhallsu l-anqas id-debitu ta' mijiet ta' eluf ta Ewro li ghad

fadallhom jaghtu mill-facilitajiet bankarji li gibdu mill-Bank, l-esponenti mhux

ser tkun l-anqas fil-posizzjoni illi tirkupra id-danni ingenti illi qed tbati kuljum

bit-telf ta' kirjiet tal-fondi, illegalment u abbuzivament okkupati mill-istess

Jigi, umilment sottomess, illi hemm limitu ghal kollox, u Din l-

Onorabbli Qorti, specjalment f'Din is-Sede Kostituzzjonali Taghha, tiehu in

konsiderazzjoni ta' dak kollu li qed jigri u tevalwa jekk din il-procedura hiex

qed tintuza b'mod legalment u etikament korrett jew b'mod iehor.

Ghar-ragunijiet suesposti, l-esponenti tissottometti illi ir-Rikors Kostituzzjonali odjern

fuq imsemmi ghandu jigi michud bl-ispejjez kollha kontra l-istess rikorrenti.

Rat ir-risposta tal-kumpannija kjamat in kawza Meli Bugeja Trading Limited (C24808), datata

3 ta' Novembru 2017, a fol 116 et seqq, li taqra hekk:

Illi in linea preliminari, ir-rikorrenti ghandhom rimedju ordinarju a

dispożizzjoni taghhom, liema rimedju gie effetivament adoperat mir-rikorrenti

Nru: 937/2015 LSO) liema proceduri jinsabu pendenti

quddiem l-Onorabbli Qorti tal-Appell u dana in vista tal-appell interpost mir-

rikorrenti mis-sentenza tal-Ewwel Onorabbli Qorti tas-26 ta' April 2016.

Konsegwentement gialadarba r-rimedji ordinarji ghad-dispozizzjoni tar-

rikorrenti ghadhom mhux ezawriti l-kumpannija esponenti hija tal-umili

opinjoni li dina l-Onorabbli Qorti ghandha tiddeklina milli tezercita l-

gurisdizzjoni kostituzzjonali taghha stante li r-rikorrenti qed jadoperaw il-

procedura straordinarja ordjerna meta ghad hemm pendenti r-rimedji

ordinarji ukoll adoperati mir-rikorrenti kif espost;

Plastering Company Limited ma ghandhomx l-interess guridiku rikjest sabiex

jippromwovu l-azzjoni odjerna u dana stante li l-beni immobbli mertu tal-

esklussivament

konsegwentement certament li ma jissussiti ebda ksur ta' dritt fondamentali ta'

tissejjes l-azzjoni odjerna;

Illi subordinament u minghajr pregudizzju, it-talbiet tar-rikorrenti huma

manifestament infondati fil-fatt kif ukoll fid-dritt u ghandhom jigu michuda

stante illi ma hemm l-ebda ksur tad-drittijiet fondamentali tar-rikorrenti, la ai

termini tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u lanqas tal-Ewwel Artikolu

tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja ghall-protezzjoni tad-drittijiet

tal-bniedem u libertajiet fondamentali;

Illi subordinament u minghajr pregudizzju, jigi rilevat illi l-procedura tal-bejgh

bl-irkant ossija s-subbasta kif regolata mill-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta

hija tali li mhux biss taghti s-setgha lil kreditur li jezegwixxi u jinforza d-

drittijiet tieghu izda tali procedura taghti protezzjoni ferm b'sahhita lid-debitur

u dana b'mod illi l-interessi taz-zewg partijiet ikunu ben kawtelati.

sabiex jinghad illi l-bejgh in subbasta ta' immobbli jinbeda u huwa precedut

bil-Mandat ta' Qbid ta' Hwejjeg Immobbli kif regolat mill-artikoli 305 et seq

tal-Kap 12 u ghalhekk dawk l-artikoli ghandhom jinqraw konguntivament mal-

artikoli 313 et seq tal-Kap 12 li jirregolaw l-bejgh bl-irkant.

Dan jinghad

ghaliex il-legislatur fl-artikoli 305 et seq ukoll inkluda mizuri bil-ghan li

jipprotegi l-interessi tad-debitur, li izda r-rikorrenti evitaw li jsemmu fir-rikors

F'dana l-kuntest issir riferenza ghall-artikolu 307 tal-Kap 12 li

permezz ta' liema artikolu tinghata s-setgha lid-debitur li jipprezenta huwa

stess stima tal-beni immobbli maqbuda u li eventwalment isir il-bejgh bl-irkant

Dan ghandhu umbghad ukoll jinqara mad-dispost tal-artikolu 319

(5) li jistipula li l-bejgh bl-irkant ma jista qatt isir bi prezz ta' anqas minn 60%

mill-valutazzjoni maghmula.

Dawn iz-zewg artikoli wahedhom, abbinati ma'

dawk tal-pubblicita tal-bejgh bl-irkant, huma aktar minn sufficjenti sabiex

jikkawtelaw d-drittijiet ta' debitur.

Fil-kaz odjern s-sid tal-propjeta mertu ta'

307, ghar-ragunijiet taghha, u wisq anqas adoperat d-dritt moghti lilha mill-

proviso tal-artikolu 313 (a) tal-Kap 12.

Jekk naqset milli tezercita d-drittijiet

moghtija lilha mill-Ligi ghandhu japplika l-principju imputet sibi u mhux

takkolla vjolazzjoni tad-drittijiet fondamentali meta kull pregudizzju li setghet

sofriet (allegazzjoni li hija kategorikament respinta mill-kumpannija esponenti)

huwa imputabbli ghan-nuqqas taghha stess;

Illi subordinament u minghajr pregudizzju, jigi rilevat illi dak prospettat mir-

rikorrenti kemm fil-premessi taghhom u fit-talbiet taghhom huwa ghal kollox

konfuzjoni ta' idejat intizi semplicement sabiex jiddelungaw l-ezekuzzjoni ta'

Bid-dovut rispett, oltre dak indirizzat fir-raba paragrafu ta' dina r-

risposta, r-rikorrenti jistqarru li meta kreditur jixtri propjeta bl-irkant l-

ammont li ghandhu jitnaqqas mill-kreditu dovut mid-debitur ma huwiex il-

prezz li bih giet liberata l-propjeta izda ghandhu jkun l-ammont ekwivalenti

ghar-rikavat li l-kreditur jirnexxielu jottjeni mill-bejgh eventwali tal-istess

propjeta lill-terzi !!

L-ewwel u qabel kollox ghandhu jinghad li b'dak

prospettat mir-rikorrenti qed

tinholoq diskriminazzjoni kontra kreditur

ezekutant u dana stante li jekk l-propjeta tinxtara minn terzi waqt il-bejgh bl-

irkant xejn minn dak prospettat mir-rikorrenti ma jkun japplika.

Ukoll ghandhu

jinghad illi l-akkwist da parti ta' kreditur ta' beni immobbli bis-subbasta

sabiex jikkumpensa kreditu lilhu dovut jikkostitwixxi riskju kummercjali li jkun

qed jiehu kreditur u ghalhekk il-legislatur ma jistax jintervjeni f'attivitajiet

kummercjali tal-privat.

Jekk b'rizultat tar-riskju mehud mill-kreditur huwa

eventwalment jaghmel qliegh dan huwa fattur ghal kollox estranju ghall-bejgh

F'dana l-kuntest ghandhu jigi rilevat illi r-riskji abbinati mal-akkwist

ta' propjeta bl-irkant huma varji u estensivi li jinkludu drittijiet ta' terzi

kredituri, okkupazzjoni illegali li fir-rigward jkunu jridu jigu intalvolati

proceduri ghall-izgumbrament, arretrati ta' utilitajiet, cnus u anke kwistjonijiet

relatati mal-permessi tal-bini.

Ukoll f'dana l-kuntest wiehed jistaqsi: X'jigri

jekk il-kreditur jigi kostrett li jbiegh lil terzi l-propjeta minnhu akkwistata bl-

irkant bi prezz anqas minn dak offrut waqt il-bejgh bl-irkant ? … jigri li mill-

ammont dovut mid-debitur lill-kreditur jitnaqqas biss r-rikavat mill-bejgh lil

terzi jew l-prezz offrut mill-irkant ?.

Il-bejgh bl-irkant kontemplat fil-Kap 12

tal-Ligijiet ta' Malta ghandhu fih ikkontemplat kull mizura sabiex kemm id-

drittijiet tal-kreditur u kif ukoll tad-debitur jigu debitament ikkawtelati u bil-

pubblicita moghtija skond l-istess artikoli l-bejgh isejjah lill-pubbliku in

generali sabiex jersaq u jixtri l-propjeta u ghalhekk gialadarba l-bejgh jigi

konkjuz u l-propjeta tigi liberata dak kollu li jsehh wara huwa estranju.

Illi fi kwalunkwe kaz u minghajr pregudizzju ghas-suespost huwa mill-aktar

evidenti li ebda wahda mill-lanjanzi tar-rikorrenti ma huma diretti kontra l-

kumpannija esponenti u wisq anqas huwa akkollat lill-kumpannija esponenti xi

nuqqas jew ksur ta' xi dritt fondamentali u konsegwentement certament li in

kwantu diretti kontra l-kumpannija esponenti t-talbiet rikorrenti ghandhu jigu

michuda, u konsegwentement l-kumpannija esponenti ma ghandiex tkun

responsabbli ghall-hlas ta' xi spejjes konnessi mal-kawza odejerna;

Illi ghas-skans ta' ripetizzjoni l-kumpannija esponenti qed taghmel taghha l-

eccezzjonijiet imressqa mill-Avukat Generali, mill-Onorevoli Prim'Ministru u

mill-Bank of Valletta p.l.c. li ghandhom jitqiesu li jifformaw parti mir-risposta

Illi finalment il-kumpannija esponenti qed tadixxi lil dina l-Onorabbli Qorti

tistharreg u tgharbel jekk l-azzjoni odjerna tar-rikorrenti kienitx biss tentattiv

iehor da parti taghhom li jiddelungaw l-inevitabbli bir-rizultat li jkunu qed

jabbuzaw bi proceduri legali u fl-eventwalita li dan jirrizulta minnhu tiehu

dawk il-proceduri u mizuri necessarji skond il-Ligi, aktar u aktar meta huwa

lampanti l-fatt li l-ispejjes kollha li qed jigu inkorsi mill-kumpannija esponenti

sabiex tiddefendi ruhha mid-diversi azzjonijiet intavolati mir-rikorrenti ma

humiex rikuperabbli in vista tal-istat finanzjarju prekarju tar-rikorrenti !!

Ghar-ragunijiet fuq esposti l-kumpannija esponenti umilment tissottometti illi t-

talbiet tar-rikorrenti ghandhom jigu respinti bl-ispejjes kollha kontra l-istess

Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet;

Semghet it-trattazjoni mid-difensuri tal-partijiet;

Ikkonsidrat:

fi ftehim mal-Bank of Valletta sabiex jisselfu ammont ta' flus sostanzjali biex jintuzaw ghan-

negozju taghhom ta' plastering.

Spjega li fil-bidu l-hlasijiet kienu jsiru b'mod regolari izda

imbaghad kien falla progett u kien ghalhekk li ma setghax ihallas iktar fil-hin.

ghalkemm kienu pruvaw jidhlu fi ftehim mal-bank, il-bank intavola proceduri gudizzjarji

Zied li fil-frattemp, peress li kellu wkoll dejn ma' Meli Bugeja Trading

Limited, din tal-ahhar kienet inizjat proceduri ta' subbasta fuq il-proprjeta ta' martu Rita

subbasta u filfatt xtara l-fond ghall-prezz ta' €410,000, minkejja l-fatt li l-proprjeta tiswa'

Zied illi din kienet l-uniku ass li kellhom ir-rikorrenti sabiex jaghmlu tajjeb ghad-

dejn li kellhom.

Xehed illi minkejja li l-Bank ha l-proprjeta ghall-valur anqas minn dak reali,

sussegwentement kien beda proceduri kontra tieghu fejn ivvanta kreditu kontra tieghu.

Qal illi

lanqas l-ammont li gie imhallas lil Bank wara s-subbasta ma gie rifless fl-ammont li issa

qieghed jerga jitlob minghand ir-rikorrenti.

Prodott minn Meli Bugeja Trading Limited xehed illi l-fond in kwistjoni huwa proprjeta ta'

martu, u li la hu u lanqas International Plastering Company Limited ma ghandha sehem fih.

Xehed illi meta kien sar jaf bis-subbasta kien mar ghand l-avukat tieghu, pero ma jiftakarx

Qal illi r-rikorrenti ma kienux ghamlu riklami fil-gazzetta rigward il-

bejgh bis-subbasta li kien ser isir.

Mistoqsi xi pregudizzju sofra galadarba huwa m'huwiex

proprjetarju tal-fond in kwistjoni, xehed illi huwa sofra pregudizzju bhala r-ragel tal-

proprjetarja u bhala missier uliedhom.

Rita D’Anastasi xehdet a fol 131 et seqq illi l-fond in kwistjoni huwa proprjeta taghha.

illi meta kienu gew notifikati bil-proceduri ta' subbasta, kienu marru ghand l-avukat tal-

fiducja taghhom pero ma kienux marru ghand perit sabiex isir valutazzjoni tal-fond.

illi ma kienu ghamlu l-ebda riklam illi kienet ser issir is-subbasta.

Xehdet illi hija ghandha

oggezzjoni rigward il-fatt illi l-fond gie mibjugha ghal ammont li huwa ferm anqas mill-valur

reali tieghu.

Xehdet li l-fond in kwistjoni huwa r-residenza taghha, tar-ragel taghha u z-

zewgt'itfal taghhom, li t-tnejn huma maggiorenni.

of Ħal Qormi kien qieghed jivvaluta jekk ghandux jibda proceduri ta' subbasta minhabba li

International Plastering Limited ma kienetx qed tonora l-pagamenti dovuti minnha, l-bank sar

jaf illi kien diga hemm proceduri ta' subbasta ghaddejin li kienu gew inizjati minn kreditur

Spjega li ghalhekk il-bank kien ippartecipa f'dawn il-proceduri u xtara l-proprjeta in

kwistjoni ghal €410,000, u cioe 60% ta' €590,000, valur li inghatat mill-perit.

Kompla li l-

proprjeta kienet giet liberata favor il-bank fit-23 ta' Frar 2010 u l-ammont ta' €410,000 kien

gie pacut kontra d-djun tal-kumpanija.

Zied li filfatt wiehed mill-loan accounts, fl-ammont ta'

Zied ukoll illi wara din it-tpacija, kien ghad baqa' dejn ta' aktar minn €600,000, u

ghalhekk bdew proceduri ta' subbasta ohrajn kontra garanti iehor, pero lanqas huma vicin illi

Xehed illi l-bank kien ghal xi zmien ittolera l-okkupazzjoni tal-

familja D’Anastasi sabiex ikollhom cans isibu residenza alternattiva, u zied li sallum il-gurnata

ghalkemm il-bank ghandu c-cwievet tal-proprjeta ghad m'ghandux pussess taghha.

kien innotifika lil International Plastering Co Ltd li ma kienetx qed tonora l-pagamenti kif

miftiehma, filwaqt illi fis-7 ta' Marzu 2009 kien innotifikha bit-termini tal-ftehim li kienet

intlahaq bejn il-partijiet.

Xehed illi pero l-partijiet ma zammewx lanqas ma dan il-ftehim u

ghalhekk il-bank kien ghamel call in tal-facilitajiet pendent fl-4 t'Awissu 2008.

Spjega illi fit-

2 ta' Lulju 2009 il-Bank xtara l-proprjeta in kwistjoni bis-subbasta, u talab lil Rita D’Anastasi

formalment sabiex tohrog mill-istess proprjeta sa mhux aktar tard mill-31 ta' Marzu 2011.

Xehed illi ghajr xi pagament li saru fl-2010, il-konjugi D’Anastasi ma onorawx il-ftehim li sar

mal-bank, li jhallsu biss bejn €2,000 u €3,000 u lanqas ma hargu mill-proprjeta in kwisjtoni.

Xehed li ghalhekk il-bank fetah proceduri ta' zgumbrament kontra l-konugi D’Anastasi kif

ukoll fetah kawza sabiex ikollu titolu esekuttiv u jkun jista' jinizja subbasta l-fond ipotekat

favor tieghu bl-indirizz 18, Triq il-Vittmi tal-Gwerra, Swatar, Xlendi, Il-Munxar.

Ikkonsidrat;

Is-socjeta kjamata in kawza Meli Bugeja Trading Limited eccepiet preliminarjament illi din il-

Qorti ghandha tiddeklina milli tezercita l-funzjonijiet kostituzzjonali taghha peress illi r-

rikorrenti ghandhom rimedju ordinarju a disposizzjoni taghhom, li gie effetivament adoperat

937/2015 LSO), li ghandhom pendent quddiem il-Qorti

tal-Appell in vista tal-appell intavolat mir-rikorrenti.

Il-Qorti taghraf illi skont il-proviso ghat-tieni sub-inciz tal-Artikolu 46 tal-Kostituzzjoni

"...l-Qorti tista', jekk tqis li jkun desiderabbli li hekk tagħmel, tirrifjuta li

teżerċita s-setgħat tagħha skont dan is-subartikolu f'kull każ meta tkun

sodisfatta li mezzi xierqa ta'rimedju għall-ksur allegat huma jew kienu

disponibbli favur dik il-persuna skont xi liġi oħra."

Fis-sentenza fl-ismijiet Michael curry vs Onorevoli Prim'Ministru et deciza minn din il-

Qorti diversament presjeduta fil-15 ta' Novembru 2016, intqal illi:

"Hu pacifiku li l-akkoljiment o meno ta' eccezzjoni ibbazata fuq dan il-

l-applikazzjoni ex officio

tal-proviso hu fid-

diskrezzjoni ta' din il-Qorti.

Din id-diskrezzjoni ghandha tigi uzata bi

prudenza biex, min-naha

il-Qorti

Kostituzzjonali ma jigux inondati b'kawzi li jistghu jigu determinati mill-

Qrati fil-kompetenza ordinarja taghhom, u min-naha l-ohra, c-citaddin ma

jigix ipprivat mir-rimedji li hu ghandu dritt ghalihom taht il-Kostituzzjoni

jew taht il-Kap.319 tal-Ligijiet ta' Malta.

Illi din l-eccezzjoni tesprimi s-salvagwardja procedurali li qabel ma wiehed

jintavola kawza kostituzzjonali ghandu jezawrixxi kull rimedju civili

possibbli u hija intiza biex thalli r-rimedju kostituzzjonali ghal dawk il-kawzi verament meritevoli ta' din il-procedura specjali."2

Skont il-gurisprudenza kostanti ta' din il-Qorti u l-Qorti Kostituzzjonali, s-setgha tal-Qorti li

tiddeklina milli tezercita d-diskrezzjoni taghha fuq il-pretest li seta` kien hemm rimedji

ordinarji:

" ...ghandha dejjem tigi ezercitata bi prudenza, b` mod li fejn ikun jidher li

hemm jew

jista`

jkun hemm kaz serju

ta` vjolazzjoni

ta` drittijiet

fondamentali, l-individwu ma jigix privat mir-rimedju kostituzzjonali [jew

taht il-Kap.319] meta jkun jidher li r-rimedji ohra li hemm jew li kien hemm ma jkunux adegwati fic-cirkostanzi tal-kaz."3

Fis-sentenza taghha tat-30 ta` Mejju 2003 fil-kawza Salvatore Grech Pisani vs Onorevoli

Segretarju Parlamentari Ghall-Ambjent, il-Qorti Kostituzzjonali qalet:

"Din il-Qorti hi tal-fehma li ma tistax taqbel ma` l-appellati (u konsegwentement

anqas ma` l-ewwel Qorti) dwar il-kwistjoni tal-ezawriment tar-rimedju ordinarju.

Proprjament il-kwistjoni ma hix jekk dak li jkun ikunx ezawrixxa, jew ittanta,

"rimedju ordinarju" izda, kif diga accennat, jekk kellux disponibbli favurih mezz

xieraq ta` rimedju ghall-ksur allegat.

li jikkwalifika n-nom "mezz" uzat kemm fl-Artikolu 46(2) tal- Kostituzzjoni kif ukoll

fl-Artikolu 4(2) tal-Kap.

319, necessarjament jimplika li l-mezz ikun tali li wiehed

jista` ragonevolment – tenut kont tac-cirkostanzi kollha tal-kaz – janticipa li jista`

jkun hemm ezitu favorevoli."

Il-principju generali applikabbli fir-rigward tal-eccezzjoni tan-nuqqas ta' ezawriment ta'

rimedji ordinarji gew ezaminati fis-sentenza fl-ismijiet George D'amico et vs L-Awtorita ta'

Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar deciza minn din il-Qorti diversament presjeduta fl-1 ta'

2 Vide wkoll Mediterranean Film Studios Limited v. Il-Korporazzjoni ghall-Izvilupp ta` Malta et, Qorti Kostituzzjonali, deciza 31 ta' Ottubru 2003; L-Avukat Mark Cassar Bonaci noe vs Id-Direttur tal-Artijiet et, Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede Kostituzzjonali) deciza 28 ta' Jannar 2016. .

3 David Jankovic vs Awtorita tat-Trasport Pubbliku, Qorti Kostituzzjonali, deciza 14 ta' Mejju 2004.

Frar 2011, fejn gie spjegat illi:

"Illi meta, bħal f'dan il-każ, quddiem din il-Qorti titqajjem l-eċċezzjoni li r-

rikorrent ikun naqas li jinqeda' minn rimedju ordinarju qabel ma jkun

għadda biex iressaq kawża "kostituzzjonali", il-kriterji li jridu jitqiesu biex

Qorti tal-kompetenza "kostituzzjonali" tagħżel li ma twettaqx is-setgħat

tagħha li tisma' l-każ huma dawk li f'bosta sentenzi ssemmew u tfissru

b'mod eżawrjenti.

Din il-Qorti ma jidhrilhiex li għandha toqgħod terġa'

tfissirhom, u tillimita ruħha biex tirreferi għas-sentenza tagħha tat-30 ta'

Ġunju 2005, fil-kawża Tretyak v. Direttur taċ-Ċittadinanza u Expatriate

Affairs, li kienet konfermata mill-Qorti Kostituzzjonali fis-16 ta' Jannar

l-istess Qorti għadha żżomm

l-istess prinċipji kif muri

f'deċiżjonijiet li ngħataw dan l-aħħar dwar l-istess eċċezzjonijiet;

Illi meta jissemma li jkun hemm rimedju ieħor xieraq, irid jintwera li dan

ikun rimedju aċċessibbli, xieraq, effettiv u adegwat biex jindirizza l-ksur jew

theddid ta' ksur lamentat.

M'hemmx għalfejn li, biex jitqies bħala effettiv, ir-

rimedju jintwera bħala wieħed li ser jagħti lir-rikorrent suċċess garantit,

biżżejjed li jintwera li jkun wieħed li jista' jiġi segwit b'mod prattiku, effettiv

u effikaċi.

L-eżistenza li tassew ikun (jew kien) hemm rimedju alternattiv

xieraq trid tintwera mill-intimat li fuqu jaqa' l-piż tal-prova biex jikkonvinċi

lil din il-Qorti biex tagħżel li ma teżerċitax is-setgħat tagħha biex tisma' l-

Illi huwa fatt ukoll li, minkejja li jista' jkun minnu li l-parti rikorrenti seta'

kellha għad-dispożizzjoni tagħha rimedju "ordinarju", din il-Qorti xorta

waħda jibqagħlha dejjem id-diskrezzjoni li tagħżel li tibqa' tisma' l-kawża.

L-

eżistenza ta' "rimedju ordinarju" ma torbotx idejn din il-Qorti milli tkompli

tisma' kawża kostituzzjonali mressqa quddiemha.

Id-diskrezzjoni li tuża trid

tkun waħda prudenti u fl-aħjar interess tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Normalment, din id-diskrezzjoni tintuża meta r-rikorrent ikun jidher li

tassew għandu disponibbli għalih rimedju li, kieku użat kif imiss, jista'

jagħtih il-ħarsien tal-jedd li f'kawża bħal din jgħid li qiegħed iġarrab ksur

tiegħu."

Illi ghalhekk din il-Qorti trid l-ewwel nett tiddetermina jekk kienx jezisti rimedji ordinarju

disponibbli ghar-rikorrenti li kien wiehed xieraq, u rimedju li bih ir-rikorrenti setghu

ragonevolment janticipaw l-possibilita ta' ezitu favorevoli.

Il-Qorti rat illi fil-proceduri indikati mis-socjeta kjamata in kawza fl-eccezzjoni taghha, ir-

International Plastering Company Limited ma gewx notifikati bil-proceduri ta' subbasta, liema

talba giet michuda minn din il-Qorti diversament presjeduta, li kkonsidrat li ma kienx hemm

necessita fil-ligi illi dawn jigu notifikati bl-atti tas-subbasta.

Ghalhekk semmai dik il-kawza

setghet toffri rimedju lir-rikorrenti li kieku l-ilment taghhom kien dwar ksur tad-dritt ta'

smiegh xieraq li m'huwiex il-kaz.

Il-Qorti tirrileva illi l-ilment tar-rikorrenti, in succint, huwa li l-ligi li tipprovdi ghal offerta ta'

mhux anqas minn 60% tal-valur tal-proprjeta tad-debitur jew garanti tieghu fi proceduri ta'

subbasta hija leziva ghad-dritt taghhom sancit permezz tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-

Konvenzjoni Ewropeja, peress illi iggib bhala konsegwenza taghha esproprjazzjoni forzata

ghal ammont ta' kumpens baxx wisq.

Ghalhekk huwa car illi anke li kieku r-rikorrenti

kellhom jirbhu l-appell interpost mis-sentenza imsemmija u l-Qorti tal-Appell kellha tannulla

s-subbasta u tordna li ssehh mill-gdid, ir-rikorrenti ma jkunux ser jottjenu rimedju ghall-

lanjanza taghhom peress illi l-ligi tibqa' dik li hi.

Ghalhekk il-meritu tal-ilment odjern tar-

rikorrenti, jibqa' mhux indirizzat.

Minn dan isegwi necessarjament illi m'hijiex fondata din l-

eccezzjoni preliminari tas-socjeta kjamata in kawza.

Ghaldaqstant, l-ewwel eccezzjoni preliminari tas-socjeta Meli Bugeja Trading Limited qed

Ikkonsidrat;

Is-socjeta kjamata in kawza Meli Bugeja Trading Limited eccepiet preliminarjament ukoll illi

guridiku rikjest sabiex jippromwovu din l-azzjoni peress illi l-proprjeta meritu tal-kawza

Ghalhekk ma jistghax jisussisti ksur tad-

drittijiet fondamentali ta' Sebastiano D’Anastasi jew International Plastering Company Limited.

Il-Qorti taghraf illi skont il-gurisprudenza tal-Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) il-kuncett ta' vittma ta' ksur

ta' drittijiet fondamentali jinkludi kemm il-vittmi diretti kif ukoll il-vittmi indiritti ta' tali

Inoltre, sabiex jitqies bhala vittma:

M'huwiex kontestat illi fil-kaz odjern Rita D’Anastasi hija vittma diretta tal-allegat ksur, peress

illi hi s-sid tal-proprjeta li giet mibjugha bis-subbasta.

Dak li huwa kkontestat huwa l-istatus

Limited m'humiex is-siden tal-proprjeta li gie mibjugha bis-subbasta, li tappartjeni

Illi pero, m'huwiex kontestat illi kemm Sebastiano

kawza, u dan kif anke jirrizulta min-nota li kienet giet prezentata mill-istess bank fil-proceduri ta' subbasta sabiex jigi awtorizzat jaghmel offerta animo compensandi.6 Ghalhekk fil-fehma

Limited jikkwalifikaw bhala vittmi indiritti, stante illi l-ammont li ghalih giet mibjugha l-

proprjeta in kwistjoni jincidi direttament fuq id-debitu dovut minnhom lil kredituri esekutanti

Ma jonqosx ukoll il-fatt illi, stante li l-proprjeta li giet mibjugha kienet il-proprjeta

sens illi bil-bejgh in kwistjoni huwa tilef, flimkien ma' martu, id-dar matrimonjali fir-rigward

ta' liema l-ligi stess taghtih dritt ta' residenza minkejja l-fatt li m'huwiex il-proprjetu taghha.

Ghaldaqstant din l-eccezzjoni hija nfondata u qed tigi michuda.

Ikkonsidrat;

L-Avukat Generali eccepixxa illi l-Artikolu 37 m'huwiex applikabbli ghall-kaz in dizamina

peress illi t-tehid ta' pussess jew akkwist ta' proprjeta huwa incidentali ghall-kuntratt ta'

self/overdraft account, ai termini tal-Artikolu 37 (2) (f) tal-Kostituzzjoni.

Fir-rigward tas-sottomissjoni illi l-kaz odjern jikkwalifika wkoll taht is-sub-inciz (2) (h) tal-

Artikolu 37, il-Qorti tqis illi peress illi dan l-argument ma tressaqx fl-eccezzjonijiet tal-Avukat

Generali, il-Qorti m'ghandhiex tiehu konjizzjoni ulterjuri tieghu.

Fil-fehma tal-Qorti, din l-eccezzjoni tal-Avukat Generali m'hijiex fondata.

Fil-fehma tal-Qorti

l-eccezzjoni kontenuta fis-sub-inciz citat mill-Avukat Generali hija fis-sens illi t-tehid tal-

pussess jew akkwist ta' proprjeta konsegwenti ghal, f'dan il-kaz, kuntratt ta' self/overdraft

account, m'ghandux jitqies bhala minnu nnfisu leziv tad-dritt sancit permezz tal-istess

Izda dan ma jfissirx illi dan is-sub-inciz jippermetti li l-proceduri regolata mill-ligi

ma jkunx konformi mal-ispirtu tal-protezzjoni mahusb permezz ta' dan l-artikolu.

Hekk per

ezempju, huwa ghal kwantu ovju li l-fatt li l-bejgh bis-subbasta kien incidentali ghall-kuntratti

msemmija ma jfissirx illi allura r-rikorrenti ma ghandhomx dritt ghall access ghall-Qorti hekk

kif stabbilit fl-artikolu 37 (1) (b).

Dak li jippermetti s-sub inciz citat huwa d-deprivazzjoni tal-

proprjeta tad-debitur, izda ma jehlisx lill-Istat mill-obbligu li jassigura li l-procedura adoperata

kienet konsonanti mall-ispirtu tal-protezzjoni ta' dan l-artikolu.

Ghaldaqstant, din l-eccezzjoni qed tigi michuda.

Ikkonsisdrat;

Il-Bank kjamat in kawza eccepixxa illi din il-Qorti ghandha tinvestiga l-ewwel nett jekk l-

ilment tar-rikorrenti huwiex frivolo u vessatorju.

Trading Limited resqet ukoll eccezzjoni f'dan is-sens permezz tas-sebgha eccezzjoni taghha.

Il-Qorti pero tqis illi dawn l-eccezzjoni huma ictu oculi infondati.

L-ilment tar-rikorrenti

jirrigwarda allegata lezjoni tad-dritt fondamentali taghhom ghat-tgawdija tal-proprjeta

taghhom, liema proprjeta kienet soggetta ghall-bejgh sforzat, li skont il-ligi jista' jsir ghal

ammont li huwa sostanzjalment anqas minn dak reali.

Illi jirrizulta bhala stat ta' fatt illi l-Bank

kjamat in kawza akkwista l-proprjeta in kwistjoni ghal €180,000 anqas mill-valur reali tal-

proprjeta, u dan filwaqt li ghadu javvanza pretensjoni kontra r-rikorrenti ta' €651,947.01, oltre

l-imghax dekoribbli mill-25 ta' Novembru 2015.

Ghalhekk fil-fehma tal-Qorti, almenu minn ezami prima facie, jirrizulta illi r-rikorrenti

ghandhom probatio litigandi u ghalhekk ma jidhirx illi din l-azzjoni hija sempiciment frivola

Ghaldaqstant dawn l-eccezzjonijiet qed jigu michuda.

Fir-rigward tal-argument maghmul mill-Avukat Generali fin-nota ta' sottomissjonijiet tieghu

b'referenza ghall-artikolu 47 (9) tal-Kostituzzjoni, il-Qorti taghraf illi dan l-argument ma

tqajjimx permezz ta' eccezzjoni, u lanqas ma ntlabet awtorizazzjoni ghaz-zieda fl-

eccezzjonijiet fil-mori tal-kawza.

Ghalhekk il-Qorti tqis illi hija prekluza milli tiehu kont ta'

Ikkonsidrat;

Ikkonsidrat;

Din l-azzjoni nibtet minn proceduri ta' subbasta li kienu gew intavolati kontra r-rikorrenti mis-

F'dawn il-proceduri, il-bank kjamat in kawza, li kien u ghadu kreditur tal-intimati, kien gie

Jirrizulta illi l-ebda offerent iehor ma

kien deher ghas-subbasta u ghalhekk l-offerta tal-bank kjamat in kawza fl-ammont ta'

€410,000 giet accettata u l-proprjeta giet liberata favur l-istess bank.

Jirrizulta wkoll illi din il-

proprjeta kienet giet stmata mill-perit tekniku mahtur mill-Qorti fl-ammont ta' €590,000.

rikorrenti ghalhekk qed jilmentaw illi l-Artikolu 319 (5) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta

huwa leziv tad-dritt fondamentali taghhom sancit permezz tal-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta'

Malta u l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropeja.

Skont ir-rikorrenti, l-Istat

kiser l-obbligu posittiv tieghu illi jillegisla sabiex jekk kreditur jakkwista proprjeta b'valur

inqas mill-valur reali u jbiegh jew jaghmel uzu mill-istess proprjeta bill-profitt, dak il-bilanc

ghandu jitnaqqas awtomatikament mid-dejn originali jew rimanenti tad-debitur, fatt li halli lir-

rikorrenti minghajr defiza fil-kawza li fetah il-bank ghal bilanc rimanenti.

Il-Qorti tibda billi tinnota illi litigazzjoni civili bejn individwi privati b'mod generali ma

timplikax ir-responsabbilita tal-Istat taht l-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni

minnha nnifisha.

Kif inghad fis-sentenza tal-Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) fl-ismijiet Zagrebacka v.

Illi ghalhekk huwa car illi di principju, ligi li taghti l-kreditur il-possibilita li jenforza titolu

esekuttiv tieghu billi jipprocedi bil-bejgh b'subbasta tal-proprjeta tad-debitur tieghu, m'hijiex

awtomatikament leziva tad-dritt sancit permezz tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-

Konvenzjoni.

Dak li jrid jigi determinat huwa jekk din il-ligi tatx lok ghall-ispussessar

arbitrarju u ingust tal-proprjeta tad-debitur favur hadd iehor.

L-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol fih tliet regoli.

L-ewwel regola tistabilixxi d-dritt li kull

persuna (kemm fiżika u kif ukoll morali) tgawdi ħwejjiġha bil-kwiet.

It-tieni regola trid li biex

persuna ma titħalliex tgawdi ħwejjiġha bil-kwiet irid ikun hemm interess pubbliku, bla ħsara

ta' kundizzjonijiet maħsuba fil-liġi u l-prinċipji ġenerali ta' dritt internazzjonali.

regola trid li l-ewwel żewġ regoli ma jnaqqsux il-jedd tal-Istat li jwettaq liġijiet li jkunu xierqa

biex (a) jikkontrolla l-użu tal-ġid skond l-interess ġenerali, jew (b) biex jiżgura l-ħlas ta' taxxi,

kontribuzzjonijiet jew pieni.

B'mod partikolari, fil-ħarsien tal-jedd imsemmi f'dak l-artikolu,

irid jintwera li jkun inżamm u tħares bilanċ xieraq bejn l-interessi tal-komunita' u dawk tal- individwu li ġidu jkun intlaqat mill-għamil tal-Istat.7

Illi, fuq kollox, l-imsemmija tliet regoli tal-Artikolu 1 huma msejsin waħda mal-oħra u

7 Mario Duncan vs Direttur Generali Dwana et, Prim'Awla tal-Qorti Kostituzzjonali, deciza 23 ta' Ottubru 2014.

għandhom jinftehmu b'qari ma' xulxin.

Għalhekk, filwaqt li l-liġijiet li jagħtu s-setgħa lill-

Istat li jieħu ġid f'idejh għal għanijiet pubbliċi huma meqjusa bħala meħtieġa f'soċjeta'

demokratika, dawn ma jagħtux jedd assolut jew insindakabbli lill-Istat, għaliex tali jedd

għandu jitqies bħala eċċezzjoni jew limitazzjoni għall-jedd tal-individwu li jgawdi ħwejġu u

ġidu bil-kwiet.

Għalhekk l-Istat irid juri, kif imiss, li l-jedd tiegħu wettqu bil-qies u fil- parametri permessi mil-liġi.8

Dan l-Artikolu jirreferi għall-interess pubbliku jew generali, u mhux għas-skop pubbliku, u

huwa dan il-kriterju tal-interess li huwa l-qofol li jħoll u jorbot jekk għemil jiksirx dak l- artikolu konvenzjonali.9 Il-kejl ghal tali interess pubbliku jew generali hu jekk, f'għemil

partikolari, joħrogx il-:

Illi huwa stabbilit li biex indħil fit-tgawdija tas-sid jkun gustifikat fl-interess generali, irid

jintwera li hemm utilita' konkreta għal dak l-indħil, u mhux semplici ipotesi ta' bżonn jew aspirazzjoni.11 Minbarra dan, l-interess generali jew pubbliku għandu jibqa' jseħħ għaż-żmien kollu tal-indħil fit-tgawdija tal-gid tal-persuna.12

Din il-Qorti trid taghmel ezami ta' tliet elementi biex tiddetermina jekk kienx hemm lezjoni o

Legalita tal-azzjoni tal-iStat;

Jekk l-azzjoni kellhiex skop legitttimu fl-interess pubbliku;

Jekk intlahaqx bilanc gust bejn l-interess pubbliku u d-dritt fondamentali

tar-rikorrenti ghat-tgawdija tal-proprjeta taghhom.

Illi pero huwa car illi m'huwiex bizzejjed li dawn iz-zewg elementi wahedhom jigu sodifatti,

peress illi t-tlett elementi, u cioe il-bilanc gust inkluz dak tal-proporzjonalita tal-azzjoni, ghandu 8 Idem.

9 Mousu' vs Direttur tal-Lottu Pubbliku et, Qorti Kostituzzjonali deciza 6 ta' Ottubru 1999.

11 Cachia vs Avukat Generali, Qorti Kostituzzjonali deciza 28 ta' Dicembru 2001.

12 Francis Guglielmini Ebsadi vs Kummissarju tal-Artijiet, Qorti Kostituzzjonali deciza 10 ta' Ottubru 2003.

jigi sodisfatt b'mod kumulattiv.

Kif intqal fis-sentenza fl-ismijiet Christopher Woodhead vs L-

Awtorita tad-Djar deciza mill-Qorti Kostituzzjonali fid-29 ta' Novembru 2013:

" ...hu l-principju abbraccjat minn din il-Qorti u mill-Qorti Ewropeja li, anke

jekk il-mizura li jkun ha l-Istat tkun legittima u tkun fl-interess pubbliku, xorta

wahda tista` twassal ghal-lezjoni konvenzjonali jekk ma jinzammx bilanc gust

bejn l-interessi tas-socjeta` generali u l-protezzjoni tad-dritt fundamentali sancit

fl-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni b`mod li l-mizura, allura

Bl-istess mod, minn din il-Qorti diversament presjeduta mill-Imhallef Joseph Raymond

Sultana, fis-sentenza fl-ismijiet Robert Matysik Magro vs Avukat Generali et deciza fis-7 ta' Frar

2017 intqal:

"Illi huwa aċċettat ukoll li s-setgħa mogħtija lill-Istat li jikkontrolla l-użu tal-

ġid ukoll għal għanijiet soċjali jew fl-interess pubbliku trid titwettaq b`mod

proporzjonali mal-interessi tas-sid privat fit-tgawdija ta` ħwejġu.

Din il-

proporzjonalita` tinkiseb fis-sura ta` ħlas ta` kumpens xieraq u għalhekk jekk

il-kumpens maħsub mil-liġi ma

jkunx xieraq,

jonqos

proporzjonalita`.

Jekk

fundamentali għat-tgawdija paċifika tal-ġid kif imħares bl-artikolu 1 tal-Ewwel

Protokoll tal-Konvenzjoni;

Illi huwa stabilit li, fejn jidħol l-aspett tal-proporzjonalita` taħt il-Konvenzjoni

Edit, 2006), § 17.4.2, f`paġġ.

882 – 3) Dan l-element tal-proporzjonalita` kien

kunsidrat b`reqqa mill-ogħla Qorti f`Malta f`għadd ta` każijiet u l-Qorti tqis li

għandha taċċenna għalihom bla ma tidħol f`dettal ta` tismija mill-ġdid (Ara

27.4.2012 fil-kawża fl-ismijiet Michael Ricca et vs Avukat Michelle

Bundy noe et, fost bosta oħrajn)."

Ta' relevanza partikolari ghal dan il-kaz, peress illi wkoll titratta ilment ibbazat fuq bejgh

b'subbasta ta' proprjeta ta' debitur ghal valur aktar baxx mill-prezz fuq is-suq, hija il-kawza

citata ta' Mindek, fejn il-Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) ikkonkludiet illi, ikkonsidrat il-fatt illi, inter

alia, l-proprjeta tal-applikant kienet giet mibjugha lill-kreditur tieghu ghal terz tal-valur reali

Minn naha l-ohra, fis-sentenza fl-ismijiet Rousk v. Sweden deciza fil-25 ta' Lulju 2013 il-

Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) sabet li ma kienx hemm lezjoni tad-dritt fondamentali sancit permezz tal-

Artikolu 1 tal-Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni wara li kkonsidrat illi:

[Enfasi ta' din il-Qorti]

Relevanti wkoll is-sentenza fl-ismijiet Kanala v. Slovakia deciza mill-Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) fl-

10 ta' Lulju 2007, fejn intqal illi:

Green v. Greece [GC], no. 31423/96, § 48, ECHR 1999- II).

Fis-sentenza appena citata, l-Qorti ta' Ir-Rabat (Malta) kienet sabet illi l-interferenza in kwistjoni

kienet legali, fis-sens illi kienet irregolata mill-ligi, u qieset ukoll illi din l-interferenza

Il-Qorti pero ikkonkludiet illi kien hemm

nuqqas ta' proporzjonalita ghaliex, skont il-ligi, il-kreditur kellu pre-emption right, a bazi

ta' liema, kien possibli ghalih illi jakkwista l-proprjeta b'valur inqas minn dak reali qabel ma'

kien possibli ghall-terzi li jaghmlu offerti huma.

Skont il-Qorti, l-fatt li ma kienx hemm

possibilita li l-proprjeta tinbiegh b'valur ekwivalenti ghal dak reali, ifisser illi ma kienx hemm

il-proporzjonalita rikjesta bejn il-mizura impunjata u l-ghan taghha.

Il-Qorti rrilevat illi:

Fil-kaz odjern m'huwiex kontestat illi l-interferenza fid-dritt fondamentali tar-rikorrenti kienet

regolata mill-ligi, illi mhux biss tipprovdi ghall-esekuzzjoni tat-titolu esekuttiv miksub mill-

kredituri tar-rikorrenti, izda tipprovdi wkoll illi fis-subbasta, proprjeta m'ghandiex tinbiegh

ghal anqas minn 60% tal-valur skont kif stmat mill-Perit Tekniku nominat mill-Qorti.

Ghalhekk huwa car li r-rekwizit ta' legalita huwa sodisfatt.

Fir-rigward tal-ghan tal-ligi mpunjata, il-Qorti taghraf, u taqbel mal-intimati, illi l-iskop tal-

ligi huwa sabiex jizgura il-jedd tal-kreditur li jigbor flusu minghand id-debitur, u taghraf ukoll

illi l-imposizzjoni tal-limitu minimu ta' 60% kienet giet introdotta proprju sabiex tassigura illi

proprjetajiet mibjugha bis-subbasta ma jigux mibjugha ghal ammonti irrizorji.

Ghalhekk,

huwa car illi anke ir-rekwizit ta' l-ghan legittimu fl-interess pubbliku huwa sodisfatt.

Illi pero, dan mhux bizzejjed sabiex iwassal lill-Qorti biex tikkonkludi illi r-rikorrenti ma

sofrewx il-lezjoni ilmentata minnhom, il-ghaliex fadal li jigi ddeterminat, jekk huwiex minnu

li, kif jargumentaw l-intimati kollha, il-ligi mpunjata hija proporzjonali ghal ghan li qed jigi

miksub, u li tipprotegi b'mod adegwat mhux biss id-dirttijiet tal-kreditur, izda wkoll tad-

Fir-rigward tal-argument tal-bank kjamat in kawza illi debitur ma jistghax jilghaba

tal-vittma meta ma jhallasx id-djun dovuti minnu, il-Qorti tqis illi huwa minnu illi debitur

m'ghandux jithalla jahrab l-obbligi tieghu.

Dan pero ma jfissirx li d-debitur m'huwiex intitolat

ghall-protezzjoni

tad-drittijiet

Kostituzzjoni u tal-Konvenzjoni Ewropeja hija garantita lil kull persuna li ssib ruhha taht il-

gurisdizzjoni tal-Istat, inkluz lid-debitur.

Ergo, hekk kif il-legislatur ma jippermettix li d-

debitur jithalla jahrab mill-obbligi tieghu, il-legislatur ghandu l-obbligu korrispondenti li

jassigura li l-legislazzjoni vigenti tkun adegwata sabiex tiggarantixxi u tipprotegi d-drittijiet

fondamentali tad-debitur, irrispettivament mill-istat ta' mwiegher tal-midjun.

Fil-fehma tal-Qorti, il-limitu minimu ta' 60% tal-valur attwali tal-proprjeta, huwa wiehed

baxx wisq, u ghalhekk m'huwiex proporzjonali ghal ghan li ghalih hija intiza l-ligi.

taqbel mal-intimati illi s-sistema legali ghandha, kemm jista' jkun, tizgura illi l-proprjeta

tinbiegh, biex b'hekk jigi assigurat li l-pretensjoni tal-kreditur tkun sodisfatta.

m'ghandux isir kompletament a skapitu tad-drittijiet u l-interess tad-debitur.

Fil-fehma tal-

Qorti, m'ghandux ikun li l-ligi tippermetti il-bejgh sforzat ta' proprjeta ghal ammont illi huwa

kemm xejn aktar minn nofs il-valur reali taghha.

Il-Qorti taghraf illi huwa possibli ghad-debitur illi jitlob li jsir irkant gdid, ai termini tal-

Artikolu 329 (2) sabiex jipprova jikseb ammont akbar ghall-proprjeta li ghandha tinbiegh, u

dan a risku u bi spejjez tieghu.

Izda fil-fehma tal-Qorti, dan mhux bizzejjed sabiex jindirizza l-

ilment tar-rikorrenti, illi principalment jikkoncerna l-limitu minimu ta' 60%, impost

mill-ligi li ovvjament jibqa' l-istess anke fl-irkant il-gdid.

Il-Qorti pero ma taqbilx mar-rikorrenti illi meta jkun il-kreditur li jakkwista l-proprjeta,

ghandu jigi mgieghel jaqta' mill-bilanc li jista' ghad ikun pendenti kontra d-debitur,

kwalunwke profit li seta' talvolta ghamel mal-bejgh taghha.

Fil-fehma tal-Qorti, ghalkemm

jidher li din setghet kienet prattika hanina adoperata minn uhud ta' Bank Managers fl-

imghoddi, meta l-immobbli jghaddi ghand ix-xerrej u dan issir tieghu.

Ghalhekk mhux

permess indhil mill-Istat fil-profitt li jista' talvolta jaghmel mill-bejgh ta' l-istess immobbli.

Wiehed irid ukoll jikkonsidrat il-fatt illi x-xerrejja li m'humiex kredituri, ma jkunux soggetti

ghall-istess restrizzjonijiet.

Ghalhekk mizura, bhal dik proposta mir-rikorrenti, tohloq

diskriminazzjoni ngusta bejn xerrejja u iehor, fi proceduri ta' subbasta, li la hi permessa

f'legislazzjoni wisq anqas f'gudikat.

Fir-rigward tal-argument tal-intimati illi jekk ir-rikorrenti ma rreklamawx, aktar milli titlob il-

ligi, il-bejgh bl-irkant, il-fatt li ma kien hemm ebda oblatur apparti l-bank kjamat, kien dovut

ghall-nuqqas tar-rikorrenti, u allura imputet sibi, il-Qorti tqis illi dan l-argument m'ghandux

Kien ikun mod iehor kieku ma saritx il-publikazzjoni rikjesta mill-ligi.

il-kaz, il-publikazzjoni rikjesta saret, u fil-fehma tal-Qorti ma jistghax jigi imputat xi nuqqas

Dan specjalment ikkonsidrat illi l-fatt f'kas li jkunu attendew aktar oblaturi, ma

jfissirx necessarjament illi dawn ikunu disposti jakkwistaw propjeta ghall-prezz oghla mill-

minimu stabbilit mill-ligi.

Dan l-argument allura huwa wiehed ipotetiku, u l-Qorti ma tistghax

tibbaza l-konkluzjonijiet taghha fuq mera ipotezi.

Ghalkemm il-Qorti taghraf illi hija l-funzjoni tal-Legislatur li jillegisla u jistabilixxi il-limitu

minimu intiz ghall-bejgh sfurzat tal-proprjeta tad-debitur, din il-Qorti, fil-gurisdizzjoni

kostituzzjonali taghha, ghandha id-dover li takkorda rimedju effettiv f'mizura u qisien

kommesurati mal-hsara imqanqla minn lezjoni tad-dritt fundamentali tar-rikorrenti.

ghalhekk il-Qorti tqis illi wiehed mir-rimedji effettivi ghandu jkun, il-kumpens xieraq u

pekunjarju, li jirrapprezenta d-differenza mill-prezz tal-proprjeta bejn l-istima bis-60% u dik

bit- 80%, liema valur gie aggudikat mil-Qorti Ewropeja bhala l-valur minimu permess f'bejgh

sfurzat tal-propjeta tad-debitur.

B'hekk ikun aktar qrib tal-valur reali tal-proprjeta, u fl-istess

hin xorta jkun qed jittiehed in konsiderazzjoni kwalunwke riskju li jista' talvolta jkun assocjat

mall-akkwist ta' proprjeta mmobli tramite proceduri ta' subbasta.

Il-Qorti pero tqis illi r-rimedju mitlub mir-rikorrenti illi tigi annullata s-subbasta m'ghandux

Apparti li huwa minnu dak argumentat mill-bank kjamat, illi dan imur kontra l-

interessi tar-rikorrenti minhabba li jsiru debituri anke ghaz-zieda t'imghax ta' dawn is-snin

kollha li lahqu ghaddew, il-Qorti tqis illi l-lezjoni sofferta mir-rikorrenti m'ghandhiex tigi

rrimedjata mill-kredituri, li kienu sempliciment qieghdin isegwu l-ligi.

Hija il-fehma

konsiderata ta' din il-Qorti illi r-rimedju ta' kumpens xieraq ghandu jinghata mill-Istat

gialadarba Qorti tal-Gurisdizzjoni Kostituzzjonali issib lezjoni ta' dritt fundamentali.

effettiv ma ghandux jigi mpost fuq ic-cittadin kreditur.

Il-Qorti ghalhekk tillikwda il-kumpens dovut lir-rikorrenti fuq il-linja gwida tal-ECHR ta'

limitu minimu ta' 80% tal-valur kif stmat mill-perit tekniku mahtur minn din il-Qorti

diversament presjeduta fis-subbasta.

Il-Qorti rat illi l-valur tal-proprjeta fil-bejgh in Subbasta, kien gie stmat fl-ammont ta'

Ghalhekk, b'valur minimu ta' 80%, dan il-fond kien jinbiegh bi prezz ta mhux

inqas minn €472,000.

Fir-realta, din il-proprjeta giet liberata favur il-bank kjamat ghas-somma

ta' €410,000, u cioe ghal €62,000 anqas.

Bhala parti integrali minn rimedju effettiv fil-kaz in ezami, il-Qorti tqis li ghandha tiehu in

konsiderazzjoni l-imghax imhallas mir-rikorrenti fuq il-bilanc tal-imsemmija €62,000 li

ghadhom dovuti lill-bank minhabba il-bejgh tal-proprjeta tad-debitur stmata b'60% tal-prezz

reali taghha.

Il-Qorti rat li l-imghax annwali fuq is-somma ta' €651,947.01 huwa ta' circa €52,155.76.

Fil-

fehma tal-Qorti, mill-ammont ta' €651,947.01 ghandha titnaqqas is-somma ta' €62,000,

sabiex ikun jista' jigi kkomputat l-imghax dovut.

Imghax annwu bit-8% ikkalkolat fuq is-

somma ta' €589,947, hu fl-ammont ta' circa €47,195.76, u cioe differenza ta' €4,960 fis-sena

u ghalhekk f'perjodu ta' tlett (3) snin jammonta ghal €14,880.

Ghalhekk il-kumpens

xieraq dovut lir-rikorrenti ghandu wkoll jinkludi s-somma ta' €14,880, rapprezentanti circa

tlett snin ta' differenza imghax bir-rata ta' 8% fuq il-bilanc li ghad hemm pendent favur il-

bank, versu l-ammont li kien ikun hemm pendenti li kieku l-proprjeta giet mibjugha ghal 80%

Ghalhekk, l-ammont ta' kumpens xieraq dovut lir-rikorrenti flimkien huwa fl-ammont ta':

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddecidi billi filwaqt li tichad l-eccezzjonijiet

kollha tal-Avukat Generali, u taz-zewg kjamati in kawza, tichad it-tieni talba tar-

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-artikolu 319(5) tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta'

Malta li tippermetti l-bejgh ta' propjeta' tinbiegh anke b'sittin fil-mija (60%) tal-

valur reali tal-proprjeta tad-debitur rikorrenti u jilledi d-dritt fundamentali tar-

rikorrenti kif protett bl-artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 1 tal-

Ewwel Protokol tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet u Libertajiet Fundamentali

Tilqa' limitatament it-tielet talba tar-rikorrenti, u tordna lill-Avukat Generali ihallas

is-somma ta' sitta u sebghin elf, tmien mija u tmenin ewro (€76,880) bhala kumpens

xieraq ghal-lezjoni sofferta mir-rikorrenti.

L-ispejjez tal-kjamata in kawza ghandhom jithallsu mill-Avukat Generali, filwaqt illi l-

ispejjez tal-Avukat Generali u tar-rikorrenti ghandhom jibqu' minghajr taxxa bejn il-

partijiet stante n-natura novella tal-ilment tar-rikorrenti.


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Illum 2 ta' Novembru 2018

(Spettur Roderick Devenish)

IL-QORTI;

akkuzat talli:

Rat li l-imputat Jamal Castellanos Norman, detentur tal-karta ta' l-Identita' numru 23508(A), gie

U nakkuzah talli f'dawn il-Gzejjer, nhar it-22 ta' Ottubru 2018, gewwa l-isptar Monte

Carmeli, San Ġiljan u/jew bnadi ohra f'dawn il-Gzejjer:

ta' natura hafifa skond kif iccertifikat minn Dr. Peter Boland Reg No.5950.

Volontarjament ħassar, għamel ħsara jew għarraq ħwejjeġ ħaddieħor, mobbli

jew immobbli u cioe' nuccali tal-vista u/jew hwejjeg ohra u dan ghad-detriment

ta' Gianluca Yassin ID.

a. Fejn l-ammont tal-ħsara hi aktar minn mitejn u hamsin euro (€250) izda

mhux aktar minn elfejn u hames mitt euro (€2,500).

U aktar talli b'diversi atti maghmulin minnu fi zminijiet differenti izda li jiksru l-istess

dispozzizjoni tal-ligi, f'dawn il-Gzejjer, nhar it-24 ta' Ottubru 2018 u l-granet, il-

gimghat, ix-xhur u kif ukoll is-snin ta' qabel, f'diversi bnadi f'dawn il- Gzejjer:

Uża vjolenza, inkluż vjolenza morali u/jew psikoloġika, u/jew sfurzar, sabiex

iġiegħel li xi ħadd u cioe' lil Elaine Pearce ID.

tagħmel, itħalli ssir, jew tonqos milli tagħmel, xi ħaġa, jew sabiex jnaqqas l-

abilitajiet tal-persuna jew jiżola tali persuna jew jillimita l-aċċess għall-flus,

edukazzjoni jew impjieg, u dan ai termini ta' Kap.9 Art 251(1) tal-Ligijiet ta'

Gab ruhu b'tali mod li l-imġiba tieghu tammonta għal segwiment ta' persuna

bil-moħbi u dan ai termini ta' Kap.9 Art 251AA et seq. tal-Ligijiet ta' Malta.

biza' li se tintuza vjolenza kontriha jew kontra l-propjeta' taghha jew kontra l-

persuna jew il-propjeta' ta' xi hadd mill-axxendenti, dixxendenti, ahwa subien

jew bniet jew xi persuna msemmija fl-artikolu 222(1) meta kien jaf jew missu

kien jaf li l-imgieba tieghu kienet se tikkaguna li Elaine Pearce ID.

u/jew persuni ohra, hekk tibza' kull darba minn dawn l-okkazjonijiet, u dan ai

termini ta' Kap 9 Art 251B et seq tal-Ligijiet ta' Malta.

Gab ruhu b'tali mod li ta' fastidju lil Elaine Pearce ID.

ohra, u b'mod li kien jaf jew li missu kien jaf li dak li ghamel kien ta' fastidju

159527(M) u/jew persuni ohra, u dan ai termini ta' Kap 9

Art 251A et seq tal-Ligijiet ta' Malta.

Permezz ta' xi network jew apparat ta' komunikazzjoni elettronika, hedded li

jaghmel xi reat jew bil-hsieb li jiehu xi flus jew xi haga ohra jew biex jaghmel xi

gwadan, jew bil-hsieb li ggieghel lil Elaine Pearce ID.

tonqos milli taghmel xi haga, jew hedded li jakkuza jew li jaghmel ilment

kontra taghha , jew biex immalafama lil Elaine Pearce ID.

persuni ohra jew ghamilt uzu iehor mhux xieraq bih, u dan ai termini ta' Kap

339 Art49 (a)(b)(c) tal-Ligijiet ta' Malta.

159527(M) u/jew persuni ohra, u dan ai termini ta'Kap 9 Art 399(1)(e) tal-

Ligijiet ta' Malta.

U aktar talli wettaq l-imsemmija reati waqt-il periodu operattiv ta' sentenza sospiza

mghotija lilu mill-Qorti ta' Magistrati Malta mill-Magistrat Dr. C. Alshebani LL.D nhar is-

02/02/2018 u sentenza sospiza mghotija lilu mill-Qorti ta' Magistrati Malta mill-

Magistrat Dr. F. Morcelet LL.D nhar is-19/06/2018 liema sentenzi huma definittivi

u ma jistawx jigu mhassra, mnaqqsa jew mibdula.

Il-Qorti hija gentilment mitluba li f'kaz ta' htija titratta ma' l-imsemmi Jamal Castellanos Norman

bhala recidiv b'diversi sentenzi tal-Qrati ta Malta liema sentenzi huma definittivi u ma

jistghux jigu mhassra, mnaqqsa jew mibdula u dan ai termini tal-Art.

49 u 50 tal-kap

9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija gentilment mitluba li f'kaz ta' htija minbarra li tinflingi l-pieni stabbiliti mill-

Ligi, tordna lill-imsemmija persuna sabiex thallas l-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu

mal-hatra ta' l-esperti, jekk ikun il-kaz, kif provdut fl-Artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet

ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba sabiex f'kaz ta' htija tipprovdi ghas-sigurta tal-vittmi u l-familjari

taghhom skond it-termini tal-Artikoli 383, 384 u 385 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba sabiex waqt il-mori tal-kawza u kif ukoll f'kaz ta' htija tohrog ordni

ta' protezzjoni sabiex tipprovdi ghas-sigurta tal-persuni offiza jew individwi ohra u/jew

l-familjari taghhom skond it-termini tal-Artikolu 412C tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Il-Qorti hija gentilment mitluba sabiex f'kaz ta' htija tiehu ai konizzjoni u titratta r-reati

3 sa 8 bhala reati ta' vjolenza domestika meta tigi sabiex tapplika il-piena skond il-

Il-Qorti hija gentilment mitluba li f'kaz ta' htija tiehu ai konizzjoni taghha l- Artikolu

15A tal- Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u tordna lill-ħati sabiex jirrestitwixxi lill-partijiet

offiża kull ħaġa minnu misruqa jew li hu jkun xjentement laqa' għandu b'riċettazzjoni

jew akkwista bi frodi jew qligħ ieħor kontra l-liġi bi ħsara ta' dik il-parti bi jew permezz

tar-reat, jew li jħallas lil dik il-parti ammont ta' flus kif jista' jiġi stabbilit mill-Qorti bħala

kumpens għal dak it-telf kif imsemmi jew għal xi danni jew offiża jew ħsara oħra,

inkluż ħsara morali u, jew psikoloġika, kaġunati lil dik il-parti bi jew permezz tar-reat,

u kull ordni bħal dak jista' jinkludi sew direttiva li ssir restituzzjoni u, fin-nuqqas, li jsir

ħlas kif imsemmi qabel.

L-ordni għandu jikkostitwixxi titolu eżekuttiv għall-finijiet u l-

effetti kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Semghet lill-ufficjal prosekutur bil-gurament;

Rat il-kunsens tal-Avukat Generali tas-25 t'Ottubru 2018 (ara folio 6) sabiex din il-

kawza titmexxa bil-procedura sommarja

Rat l-atti kollha tal-kaz u d-dokumenti esebiti;

Rat fuq kollox il-verbal tas-seduta ta` llum stess fejn, inter alia, l-imputat ammetta

ghall-imputazzjonijiet kollha kif dedotti kontra tieghu u kompla jinsisti fuq din l-

ammissjoni anki wara li l-Qorti taghtu zmien biex jahsibha skond il-ligi;

Semghet lill-partijiet jaghmlu sottomissjonijiet dwar il-piena;

Ikkunsidrat;

Illi la darba l-imputat irregistra ammissjoni inkondizzjonata ghall-imputazzjonijiet

migjuba kontra tieghu, u wara li ghamlet l-accertamenti kollha mehtiega skond il-ligi

meta ssir ammissjoni tali, u wara li qieset sew l-istqarrijiet li l-imputat ta waqt l-

investigazzjoni lill-pulizija, u l-provi dokumentarji imressqa, l-Qorti tiddikjara li l-

imputazzjonijiet imsemmija migjuba kontra tieghu gew ghalhekk sodisfacentement

ippruvati u ghaldaqstant m'ghandiex triq ohra hlief li tiddikjarah hati taghha.

Ikkunsidrat;

In tema ta` piena din il-Qorti qed tikkonsidra:

1. l-fattur tal-ammissjoni tal-imputat, li tista titqies bhala wahda bikrija.

ippuntwalizzat illi l-imputat sahansitra ammetta fl-istqarrijiet tieghu li huwa ta

lill-pulizija;

Izda il-Qorti ma tistax ma tindirizzax b'mod serju il-fatt li l-vittma Gianluca

assadi wkoll dan il-fatt, naturalment jigu invokati id-dispozizzjonijiet tal-Att

dwar il-Vjolenza a bazi ta' Generu u Vjolenza Domestika, Kapitolu 581 tal-

Ligijiet ta' Malta.

Il-fedina penali refrattarja tal-imputat li hija wahda preokkupanti;

Il-fatt li dak li ghamel l-imputat u li ghalih tressaq sabiex jirrispondi f'din il-

kawza, huwa ghamlu fil-perjodu operattiv ta' zewg sentenzi sospizi.

Din il-Qorti tiddikjara li r-reati kif migjuba kontra l-hati huma serji, u fejn ma hemmx xi

raguni u/jew cirkostanza jew cirkostanzi partikolari, il-hati ta` dawn ir-reati kif migjuba

kontra l-imputat, ikun jimmerita piena li tkun ta` deterrent, bhal ma hi piena ta`

Fid-dawl tac-cirkostanzi kollha l-Qorti tqis li hu fl-ahjar interess tal-

Gustizzja li timponi piena karcerarja effettiva, apparti li din il-piena hija wahda

indikata skond il-ligi.

GHAL DAWN IL-MOTIVI L-QORTI, wara li rat l-Artikoli 17, 18, 31, 28A, 28B, 49, 50,

412C u 412D tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta u l-Artikolu 49(a)(b)(c) tal-Kapitolu 339

tal-Ligijiet ta` Malta, kif ukoll id-dispozizzjonijiet tal-Att dwar il-Vjolenza a bazi ta'

Generu u Vjolenza Domestika, Kapitolu 581 tal-Ligijiet ta' Malta, issib lill-imputat

fuq ammissjoni

imputazzjonijiet kollha kif migjuba kontra tieghu

a. dwar l-imputazzjonijiet bin-numru (1) sa (8) – sentejn prigunerija effettivi;

b. tordna li s-sentenza ta' 2 ta' Frar 2018 (moghtija mill-Magistrat Dr. Charmaine

c. tordna li s-sentenza tad-19 ta' Gunju 2018 (moghtija mill-Magistrat Dr.

Komplessivament (jammontaw) ghal tlett (3) snin u xahrejn prigunerija.

Ordni skond l-Artikolu 412C tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta.

Bis-sahha u ai termini ta` l-Artikoli 412C u 540A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta` Malta, u

fid-dawl ta` l-atteggjament tieghu, kif rizultanti mill-atti, fil-konfront ta` Elaine Pearce u

Gianluca Yassin u bl-iskop li tipprovdi ghas-sigurta` u ghall-protezzjoni tal-persuni

msemmiji fl-imputazzjonijiet, u ghaz-zamma ta` l-ordni pubbliku, l-Qorti qeda bil-

prezenti taghmel Ordni ta` Protezzjoni fil-konfront tal-hati Jamal Castellanos Norman billi

tipprojbixxi u tirrestringi lill-istess Jamal Castellanos Norman milli javvicina, jikkuntattja, jew b'xi

mod isegwi l-movimenti ta` Elaine Pearce u Gianluca Yassin u billi tipprojbixxi lil Jamal

Castellanos Norman milli jimmolesta lill-persuni msemmija, u dana l-Ordni ghandu jibqa fis-

sehh ghall-perjodu ta` hames snin li jibdew jiddekorru mill-mument li din il-kawza

Ordni skond l-Artikolu 412D tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta` Malta.

Bis-sahha u ai termini ta` l-Artikolu 412D tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta` Malta, l-Qorti

qeda bil-prezenti taghmel Ordni ta` trattament fil-konfront tal-hati Jamal Castellanos Norman u

dana l-Ordni ghandu jibqa fis-sehh ghall-perjodu ta` hames snin li jibdew jiddekorru

mill-mument li din il-kawza tghaddi in gudikat.

Il-Qorti fissret lil Jamal Castellanos Norman fi kliem car u li jinftiehem il-konsegwenzi jekk

huwa jikser l-ordni ta' protezzjoni u/jew l-ordni tat-trattament imposti fuqu.

In oltre skond l-Artikolu 15A tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta il-Qorti qed tordna lill-

minnu fis-somma komplessiva ta' €340.

Il-Qorti qed tordna komunika ta' din is-sentenza lid-Direttur Probation and Parole

sabiex tigi esegwita din is-sentenza skond il-ligi.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Malta himself.

5 Maria Dolores sive Doris Abela Bugeja vs Anthony Abela Bugeja, First Hall of the Civili Court, decided 27 November 2003: "Apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, il-prinċipju dominanti 'in subjecta materia', li jiddetermina normalment u ġeneralment il- kwistjonijiet bħal din insorta f'dina l-kawża, huwa dak tal-aktar utilita' u dak tal-aqwa vantaġġ u nteress tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirriżultaw mill-provi tal-każ li jrid jiġi riżolut..."

6 "Il-Qorti għaldaqstant, għandha s-setgħa illi jekk ikun fl-aħjar interess tal-minuri, tafda wieħed biss mill-ġenituri bil-kura u l-kustodja tal-minuri u dana ai termini tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili.

Illi kif kellha l-okkażjoni ttenni din il-Qorti diversi drabi, l-interess tal-minuri huwa iprem mid-drittijiet tal-ġenituri.

"Il-Qorti tirrileva illi filwaqt li dejjem tagħti piż għad-drittijet tal-ġenituri, l-interess suprem li żżomm quddiemha huwa dejjem dak tal-minuri, kif anke mgħallma mill-ġjurisprudenza kostanti tagħna hawn 'il fuq iċċitata.""