Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Psaila Raji Giovanni M Raggio LL.M., LL.D

Seduta tad-29 ta' Novembru, 2019

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-appellant, Ryan Joseph

Labada, detentur tal-karta tal-identita' Maltija bin-numru 01195M

il-Qorti

tal-Maġistrati

(Ghawdex) bħala Qorti

ta'

Ġudikatura Kriminali talli nhar l-24 ta' Mejju, 2017 għall-ħabta ta'

13:00hrs f'Kemmuna u/jew postijiet oħra f'dawn il-ġzejjer:

B'nuqqas ta' ħsieb jew bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-

arti jew professjoni tiegħu , jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti

kkaġuna offiża gravi fuq il-persuna ta' Darrall Ashatani Chircop, liema offiżi

ġabu l-konsegwenzi msemmijin fl-Artikoli 218 u 226 tal-Kap 9;

Kif ukoll talli fl-istess data, ħin, lok u ċirkostanzi b'nuqqas ta'

ħsieb jew bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni

tiegħu jew b'nuqqas ta' regolamenti kkaġuna offiża ħafifa fuq il-

persuna ta' Carla Saguna msemmija fl-artikoli 221 u 226 tal-Kap 9.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) bħala Qorti ta'

Ġudikatura Kriminali, tal-10 ta' Jannar,2018 li biha sabet lill-

imputat Ryan Joseph Labada ħati tal-imputazzjonijiet kollha

miġjuba fil-konfront tiegħu w kkundannatu għal multa ta' elfejn

Ewro (€2,000);

Rat ir-rikors ta' appell ta' Ryan Joseph Labada, preżentat fir-

reġistru ta' din il-Qorti fis-26 ta' Jannar, 2018 li bih talab lil din il-

Qorti tirrevoka u tħassar is-sentenza appellata u konsegwentement

tilliberah minn kull ħtija u piena.

B'mod sussidjarju, l-appellant

talab li tirriforma s-sentenza appellata billi tvarja l-piena nflitta għal

waħda aktar miti u idoneja;

Rat l-aggravji tal-appellant;

Rat l-atti u d-dokumenti kollha;

il-fedina penali aġġornata

prosekuzzjoni fuq ordni tal-Qorti;

Ikkunsidrat:

L-appellant jillanja s-sentenza appellata bl-aggravju tal-

apprezzament zbaljat tal-fatti u tal-principji tad-dritt applikabbli

ghal dan il-kaz u aggravju dwar il-piena.

akkolt fil-gurisprudenza, meta l-appell ikun dwar l-apprezzament

tal-provi, din il-Qorti qua qorti ta' appell ghandha tezamina l-provi

mill-gdida bil-ghan li tkun f'qaghda tiddeciedi jekk l-ewwel Qorti

qabilha setghetx

legalment u ragjonevolment

konkluzzjoni li waslet ghaliha.

Tajjeb ghalhekk li jkunu rakkontati

l-fatti tal-kaz li taw lok ghas-sentenza hawn skrutinata;

Mill-atti processwali jirrizultaw is-segwenti provi li l-ewwel

Galea li jghid li Darrall Ashatani Chircop kien involut f'incident fuq dahru

waqt li kien qed jivjagga fuq power boat u kien qed jilmenta minn

igeigh fil-parti t'isfel ta' dahru.

mahrug mill-istess tabib, Carla Abela Gillibrand ukoll involuta waqt vjagg fuq

power boat u tilmenta minn ugiegh fit-tarf ta' darha, kienet soggetta

F'affidavit, l-istess mediku ddikjara li wara x-ray

rrizulta li Carla Abela Gillibrand ma kienitx subiet ksur fl-ghadma tas-sinsla

tad-dahar u ghalhekk l-ugiegh kien jissarraf f'offiza hafifa salv

kumplikazzjonijiet.

Permezz ta' affidavit, PS161 Matthew Farrugia Naudi xehed illi kien

infurmat mill-Isptar Generali t'Ghawdex li pazjent barrani xtaq

jaghmel rapport dwar theddid li sar fil-konfront tieghu.

Hodgson spjegalu kif jumejn qabel, igifieri fl-24 ta' Mejju 2017 kien

involut f'inċident f'Kemmuna u sofra ksur f'dahru kawza tal-

manjiera ta' sewqan ta' dghajsa mill-kaptan taghha.

rriproduca dak li rraportalu l-kwerelant kif inhu sintettizat aktar 'l

Spjega ukoll izda, li Darrall Ashatani Chircop kellu vizita fl-isptar minn

zewgt irgiel fis-26 ta' Mejju, 2017 waqt li kien fis-sodda u dawn

offrewlu s-somma ta' elf euro biex izomm halqu maghluq u ma

Allegaw li kien qed johloq xena fittizja u sabiex ma

jiftahx claim mal-assikurazzjoni u dan bit-theddida li fin-nuqqas

kien ser jigri xi haga lill-familja tieghu li jafu fejn tghix fl-Ingilterra.

Wiehed minn dawn kien jismu Gary u wiehed minnhom kien jimxi

bil-bastun izda peress li dak il-hin tal-vizita kien ghadu taht l-effett

tal-loppju ma setghax jiftakar aktar.

imputat li ghazel li ma jikkonsultax ma' avukat izda ma wiegeb xejn

dwar l-allegat incident hlief li kien isuq id-dghajsa "Corsica".

ukoll lil certu Gary Busuttil Pepper li ammetta mieghu li kien mar ikellem lill-

kwerelant izda cahad li ghamel xi thedded u li mar hemm biex

jawguralu fejqan ta' malajr.

Ashatani Chircop izda kien talab li ma jittiehdu

Darrall Ashatani Chircop xehed illi kienu telgħu fl-ispeedboat in

kwisjtoni il-Blue Lagoon bil-hsieb li jzuru l-gherien u mar-ritorn

jieklu u jmorru snorkling .

Kienu bejn 12 u 16-il passiggier u hu u l-

kwerelanta l-ohra kienu minn ta' l-ewwel li telghu u qaghdu

Wara tlieta jew erba minuti d-dgħajsa żiedet fl-ispeed u

żdied ukoll il-mewġ u f'daqqa waħda "smash, bang!., smash, bang!

li ma kienx okay u li ma kienx qed iħossu f'tiegħu sakemm irnexxielu

jitkaxkar minn quddiem sa nofs id-dghajsa waqt li l-kaptan beda

jgħidlu li dalwaqt ikun tajjeb.

Marru fl-għerien u wara marru lura

waqt li l-kaptan infurmah li kien ser jiehdu mal-moll t'Ghawdex u

jsejjaħ għal ambulanza;

Jghid ukoll ix-xhud li ghall-ewwel tlitt minuti kienu qed

jgholew u qisu qed jaghmlu figura tan-numru 8 meta ghola u nizel

b'tizbita u hass tixqieq "crack" u rega' sar l-istess.

Id-dgħajsa kienet

misjuqa mill-imputat u kienet għaddejja bi speed qawwi.

gia ghamel hames xhur ma jmurx xoghol u issa kien ser jaghmel sitt

xhur ohra wara l-intervent kirurgiku li kien qed jistenna li ssirlu

b'dan izda, li ma jkunx jista' jirkupra aktar minn sebghin fil-mija tal-

mobilita' tieghu.

Ix-xhud ikompli li l-imputat kien qalilhom li ser

minuti kulħadd kien qed igorr u dik kienet l-ewwel darba tieghu fuq

Jghid li t-temp kien sabih u l-bahar kien kalm.

Kien qed

isuq wisq.

Il-baħar kien sabiħ.

Il-kaptan ma ħa ebda passi wara li

nġibditlu l-attenzjoni ħlief li x-xhud iċċaqlaq għall-parti tan-nofs.

Huwa jikkonferma li l-imputat kien avzahom li minn joqghod fuq

dawk ta' wara.

Mistoqsi ghaliex ghazlu li jmorru Kemmuna bil-

powerboat jghid li kienu fuq id-dghajsa sejrin il-Blue Lagoon, kien

hemm speedboats qed iduru u semghu xebba ghaddejja toffri dawra

ghall-gherien u ghazlu li jmorru.

tal-offizi li garrab rilaxxjat mill-NHS ta' Royal Devon and Il-Marsa;

Carla Saguna, li allura hi t-tieni kwerelanta f'dan il-kaz,

kkonfermat li wara tliet minuti li bdiet din id-dawra, d-dghajsa bdiet

miexja ziz-zag, jew fil-forma ta' S jew fil-forma tan-numru 8.

Ħassewhom itiru 'l fuq u jinżlu lura b'sabta tnejn, tliet darbiet.

Darrall kien bjad u kulħadd beda jgħid lill-kaptan biex jieqaf u qalulu

'Qed issuq wisq.'

Hu qalilhom li ma kinux jafu x'inhuma jgħidu għax

kien ilu jsuq b'dik il-manjiera għal ħafna snin.

qalilhom 'Il-ġirja ser tkun bi speed qawwi.

Darrall kien muġugħ hu qalilhom li kien tajjeb.

Il-passiġġieri l-oħra

għenu lil Darrall biex imur fuq in-naħa ta' wara.

Anke huma riedu

jmorru fuq in-naħa ta' wara imma ma kienx hemm post aktar.

kien fuq quddiem beda jillitiga mal-kaptan.

Il-vjagg baqa' sejjer għax

ir-reklam kien jgħid li jdum 25 minuta.

Kien fl-aħħar li saqsiehom

ridux iġibu ambulanza.

Hi kellha ħafna brix għax kienet qed tipprova

ma taħbatx wiċċha mad-dgħajsa.

Meta waslet l-isptar t'Għawdex

tawha pain relief u għamlulha x-ray.

Hi ma kellhiex ksur, Kellha

Sofriet ukoll uġigħ fil-coxis.

Indunajt xi ġralu Darrall wara

xi tliet minuti għaliex id-dgħajsa kienet għaddejja bi speed qawwi.

Kwantu ghall-passiggieri l-ohra tghid li kien hemm madwar erbatax-

il ruħ.

Ikkonfermat li l-appellant kien qalilhom li d-dawra kienet ser

tkun bi speed qawwi u biex ma jgorrux.

Kien qalilhom li min ikun fuq

quddiem ser ikollu "a bumpy ride" imma qatt ma stennietx li ser

tispiċċa midruba.

Ma kienitx taf jekk kienx hemm passiġġieri oħra li

weġgħu;

L-imputat xehed illi kien ilu jagħmel dan ix-xogħol xi erba'

jew ħames snin.

Huwa qal li kien ghadu kemm wasal bi 22 persuna

minn tas-Sliema, nizzilhom Kemmuna u trakka mad-dghajsa

telghu fuq id-dghajsa avżawhom bhala procedura normali, li min

ikun fuq quddiem ser tħabbat aktar u li wara kien aktar komdu, li

jekk ghandhom xi problema b'darhom jew jibzghu ghandhom

joqghodu wara u mhux quddiem.

Id-dghajsa kienet mimlija u kellha

Fid-dgħajsa jkun hemm l-avviż quddiem kull

passiġġier dwar it-"terms and conditions", dwar jekk ghandhom xi

problema b'darhom, jekk jibzghu jew ikunu tqal oltre l-indikazzjoni

tas-sit tal-kumpanija li fuqha ssib "it-termini kollha mill-bidu sal-

Kwantu ghall-kundizzjonijiet tal-bahar, l-imputat qal li kienet

guranta bnazzi u l-bahar iddeskrivieh bhala zejt.

Matul it-triq sabu

mewga ta' dghajjes ohra li huwa normali meta tkun fuq il-bahar, u

ghadda minn din il-mewga u kienu dawn iz-zewg min nies biss li qalu

li wegghu u dak il-hin waqaf.

Fuq domanda tal-Qorti, l-imputat qal:

"Ghamilli s-sinjal u qalli li wegga.

Ma nistax nghid Magistrat, dan

kulhadd jaf jista' jirrecita hu.

Waqaft, ghidtilhom biex jigu lura, hu

qam."

Kien staqsiehom jifilħux ikomplu u ddeċidew li jkomplu l-

vjaġġ.

Kompla bit-tour, marru fl-gherien u fir-ritorn ra li kien ghadu

mugugh u staqsieh jekk ghandux bzonn ambulanza u waslu mal-

Kwantu velocita, l-imputat jghid li kien qed isuq bejn 35 u 38

Jichad li kien qed jaghmel

il-manuvri li allegew il-kwerelanti ghaliex b'dak l-ispeed id-dghajsa

kienet tinqaleb.

L-imputat qal in-kontro eżami li huwa kwalifikat bhala boat

tnax-il ruħ fuq quddiem tnejn biss qamu jgħidu li weġgħu.

Jaqbel li

d-dgħajsa tkun tiela' u nieżla bil-moviment tal-baħar u għalhekk

qabel kien qalilhom li min joqgħod fuq quddiem jistenna d-dgħajsa

tħabbat aktar;

L-ewwel zewg argumenti mressqa mill-appellant ser ikunu

kunsiderati flimkien.

L-appellant jghid li hu principju legali li l-

icken dubju ghandu jmur favur il-liberazzjoni ta' l-imputat u li l-

ewwel Qorti ma setghetx ragjonevolment u legalment issib htija fih.

Tajjeb illi f'dan l-istadju tal-konsiderazzjonijiet issir referenza ghal

dak li qalet l-ewwel Qorti dwar dan il-kaz, u ghal dan il-ghan, qed

Ikkunsidrat:

Inkwantu ghall-ewwel (1) imputazzjoni migjuba din il-Qorti se tirreferi ghas-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali fl-ismijiet Il-Pulizija vs Perit Louis Lia, B.E&A., A&CE:

"Hu mehtieg ghall-kostituzzjoni tar-reat involontarju, skont l-Artikolu 239 tal-Kodici Penali, illi tirrikorri kondotta volontarja negligenti – konsistenti generikament traskuragini ("negligenza"), jew ta' hila ("imperizja") fl-arti jew professjoni jew

ta' hsieb

f'nuqqas

konsistenti specifikatament f'nuqqas ta' tharis tar-regolamenti – li tkun segwita, b'ness ta' kawzalita`, minn event dannus involontarju.

Ghandu jigi premess illi, ghall-accertament tal-htija minhabba f'kondotta negligenti, ghandu isir il-konfront tal-kondotta effetivament adoperata ma' dik il-persuna li s-sapjenza rumana identifikat mal-"bonus pater familias"; dik il-kondotta, cioe` ili fil-kaz konkret kienet tigi wzata minn persuna ta' intelligenza, diligenza u sensibbilita` normali; kriterju dan li, filwaqt li iservi ta' gwida oggettiva ghall-gudikant, ihallieh fl-istess hin liberu li jivvaluta d- diligenza tal-kaz konkret.

...Huwa obbligu specifiku ta' kulhadd illi juza fl-agir tieghu dik id-diligenza li s-sitwazzjoni tissuggerixxi ghall-prevenzjoni ta' pregudizzju ghal-terzi.

Hija kultant il-ligi stess li permezz ta' preskrizzjonijiet u divjeti tiddixxiplina l-attivitajiet individwali f'kamp determinat; u f'dal kaz ikun negligenza, bhala element tal-kolpa, in-nuqqas ta' tharis tal-precett tal-ligi.

Fejn dan il-ligi ma tghamlux, tkun tikkostitwixxi negligenza dik il-kondotta li l- generalita` tal-ohrajn tajba tal-istess kategorija ma kinitx tadopera fic- cirkostanzi.

Dan il-kriterju jindika l-limiti tar-responsabbilita` kolpuza, u fl-istess hin jiddetermina d-diligenza indispensabbli biex jigu evitati sanzjonijiet legali; u waqt li jiddixxplina l-kondotta individwali, ihalli lok ghall-apprezzament ta' diffikultajiet u probabilitajiet tas-sitwazzjoni konkreta.

Meta wiehed, quddiem kaz prattiku, iqis ic-cirkostanzi jadopera ruhu kif generalment kien jaghmel "vir bonus" tal-istess kategorija, u jifforma konvinciment; jekk imbaghad jirrizulta li l-kondotta tieghu ma kinitx objettivament adatta ghall-kaz konkrett, huwa ma jirrispondix ghar- rizultat.

F'dan il-kaz il-konvinzjoni ragunata, jew dik li komunemenet tissejjah ic-"certezza morali", kif distinta mic-"certezza obbjettiva", tkun sufficjenti biex teskludi l-imputabbilita`.

Din il-konvinzjoni trid tkun bazata mhux fuq in-nuqqas ta' impenji ghall-iskoperta` tar-realta`, imma fuq il- verosimilianza soda li, a bazi ta' elementi esterni, is- sitwazzjoni tkun tipprezenta.

Dan l-istess kuncett iservi mbaghad ta' gwida biex jigi stabbilit fil-kaz partikulari n-ness ta' kawzalita` bejn ir-rizultat u l-kondotta tal-agent.

Presuppost ta' dan in-ness kawzali huwa komportament guridikament negligenti; fejn dan ma jezistx ma jkunx hemm quddiem il-ligi dak in-ness, u allura l-event dannuz johrog mill-limiti tal- imputabbilita` u jkun jirraprezenta l-fortuwitu.

L-element fortuwitu spiss jiddetermina sitwazzjoni.

Dan partikolarment jissuccedi fl-ezercizzju ta' attivitajiet professjonali, fejn f'ram aktar minn iehor, il-professjonista` huwa kontinwament konfrontat minn esigenzi, diffikulatjiet u relattivitajiet ta' metodi, u espost ghall-azzjoni ta' elementi injoti." 4.02.1961 per Onor. Imhallef Dr. J. Briffa Curmi.

Konsegwenzi dannuzi lil terzi:

Fil-kawza fl-ismijiet "Il-Pulizija vs Tarcisio Guazzo" deciza mill-Qorti tal- Appell Krminali nhar is-26 ta' Marzu 1998 gie deciz illi:

"Biex wiehed jifhem l-essenza vera tal-kolpa wiehed irid izomm f'mohhu li fil-hajja socjali spiss jinholqu sitwazzjonijiet li fihom attivita' diretta ghal xi fini partikolari tista' taghti lok ghal konsegwenzi dannuzi lil terzi.

L- esperjenza komuni jew l-esperjenza teknika -- cioe' l- esperjenza komuni ghall-bnedmin kollha jew dik l- esperjenza ta' kategorija ta' nies li jesplikaw attivita' partikolari -- tghallem li f'dawn il-kazijiet wiehed ghandu juza certi prekawzjonijiet bil-ghan li jevita' li l-interessi tal-ohrajn jigu pregudikati.

L-artikolu 225 tal-Kodici Kriminali taghna jirreferi ghar-regoli ta' kondotta derivati mill-esperjenza komuni jew teknika bil-kliem "nuqqas ta' hsieb", "traskuragni", u "nuqqas ta' hila fl-arti jew professjoni", filwaqt li dawk ir- regoli ta' kondotta statutorjament stabbiliti huma indikati bil-kliem "nuqqas ta' tharista' regolamenti".

Hu appena necessarju jinghad li b'nuqqas ta' tharis ta' regolamenti il-legislatur mhux qed jirreferi biss ghal-legislazzjoni sussidjarja (li tigi fis-sehh permezz ta' avvizi legali, notifikazzjonijiet tal- Gvern, ordnijiet etc.) izda ghal kull forma ta' kondotta statutorjament stabbilita, u ghalhekk qed jirreferi ukoll ghal dawk ir-regolamenti promulgati minn enti privati (per ez., ir-regolamenti infassla minn sid ta' fabbrika biex jipprevjeni hsara ghal kull min jahdem jew jidhol f'dik il- fabbrika)."

Rat l-Artikolu 638(2) tal-Kapitolu 9 fejn xhud wiehed jekk emmnut minn min ghandu jiggudika fuq il-fatt, huwa bizzejjed biex jaghmel prova.

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti, issib lill-imputat Ryan Joseph Labada hati tal-imputazzjonijiet kollha migjuba fil-konfront tieghu, u wara li rat l- Artikoli 216, 218 u 221 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta, tikkundannah multa ta' elfejn ewro (€2000).

Mis-sentenza appena riprodotta huwa car illi l-ewwel Qorti

emmnet lill-kwerelanti fid-desposizzjoni taghhom u skartat dak li qal

l-imputat b'mod li ma rriskontratx dak id-dubju "dettat mir-raguni"

li skond l-appellant kellu jezonorah minn kull htija.

Din il-Qorti

ezaminat bir-reqqa it-traskrizzjonijiet tax-xhieda riportati hawn in

sintesi u hi tal-istess fehma ghaliex ma ghandha ebda raguni

ghalfejn tiddubita mill-verzjoni taz-zewg kwerelanti;

Isegwi minn dan li jkun ezaminat jekk il-fatti kif rakkontati

mill-kwerelanti kienux tali li setghu legalment u ragjonevolment

iwasslu lill-ewwel Qorti ghad-decizjoni taghha mertu ta' dan l-appell.

Anke hawn, anke jekk mhux espressament dikjarat mill-ewwel

Qorti, jidher li d-decizjoni taghha hija radikata mill-insenjament

gurisprudenzjonali fis-sentenzi minnha citati.

Hawnhekk si tratta ta'

zewg reati ta' natura involontarja li ghalihom jipprovdi l-artikolu 225

tal-Kapitolu 9 li jirreferi ghall 'Kull min b'nuqqas ta' ħsieb, bi

traskuraġni, jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni tiegħu, jew

b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti'.

Dawn il-frażijiet huma

alternattivi waħda għall-oħra u m'hemmx għalfejn l-Prosekuzzjoni

tipprova kull waħda minnhom.

Issa, ghal dik li hija duttrina in

rigwarda, il-Professur Mamo f''Lectures in Criminal Law f'paġni 66

et seq dwar in-nozzjoni ta' "culpa" fil-ligi taghna jghid:

Fil-kuntest ta' dan l-insenjament, mill-assjem tal-provi jirrizulta

illi fuq tour intiz u reklament principalment ghal mawra fl-gherien,

l-imputat, f'gurnata bnazzi u bahar kalm zejt, beda jdur f'forma tan-

numru 8 b'dghajsa ta' potenza kbira hafna u b'hekk kkreja hu stess

mewg biex meta ghadda minn wahda minnhom tnejn mill-

passiggiera tieghu hadu tisbita tali li sofrew l-offizi deskritti supra.

F'dan il-każ għandu jkun ikkunsidrat jekk l-appellant weriex

nuqqas ta' ħsieb jew traskuraġni u xi 'standard of care' kien qed juża

f'kaz fejn l-offiza sofferta minn Darrall Ashatani Chircop hija wahda minn

dawk elenkati fl-artikolu 218 tal-Kodici Kriminali li jikklassifikaha

bhala 'debulizza fis-saħħa jew fil-funzjoni ta' parti tal-ġisem jew li

iggib difett permanenti f'parti tal-ghamla tal-gisem' filwaqt li dik

soffert minn Carla Saguna hija dik ravvizata fl-artikolu 221 tal-istess

L-appellant jiċħad li għamel dawn il-manuvri u jżid jgħid illi

kieku għamel hekk kien jispiċċa kulħadd fil-baħar.

Ewwel Qorti rat lil dawn ix-xhieda jixhdu u waslet għall-

konklużjonijiet tagħha ta' x'effettivament sar fl-ewwel tliet minuti

tat-trip meta emmnet lill-kwerelanti fejn jirrizulta emnut ukoll li

passiġġieri oħra fid-dgħajsa wkoll illitigaw mal-kaptan u riedu li

jmorru fuq wara tad-dgħajsa;

L-appellant jirreferi għal kif inhu rreklamat it-trip u x'jgħid lill-

passiġġieri huma u telgħin fid-dgħajsa sabiex javżahom.

wkoll li tibda tiġri l-adrenalina.

dejjem hemm u wieħed ma jeħlisx minnu għax jagħmel l-avviżi fuq

il-bankijiet u jwissi lill-passiġġieri.

Lanqas ma jista' l-appellant

jistrieħ fuq l-insistenza tieghu li kien ilu erba' jew ħames snin isuq u

qatt ma kien ġara inċident bħal dan.

Min joffri kull tip ta'

divertiment – ukoll jekk iwissi li ser ikun hemm ċerta speed jew li l-

apparat hu mgħammar b'ċertu horsepower – xorta waħda tinkombi

Ma jiswa xejn li l-passiġġieri l-oħra ta'

quddiem ma ġralhomx l-istess jew li kienu l-parte ċivili li għażlu li

joqogħdu fuq quddiem.

L-inċident sar minħabba l-mod kif saq l-

Id-deskrizzjoni li tat Carla Guhit hija u tixhed hija waħda

Ma ntqal xejn dwar jekk id-dghajsa li kienu fiha l-kwerelanti

kienitx bhal dik murija fil-brochure.

Dan qed jinghad ghaliex f'dik

jidhru nies ilkoll bilqieghda f'hames kompartamenti bis-siggijiet,

tliet ringieli fuq quddiem u zewg ringieli fuq wara.

Dan qed jinghad

ghaliex il-kwerelant xehed li b'xi mod kaxkar lilu nniffsu ghan-nofs

tad-dghajsa u l-appellant xehed li offrielu jersaq fuq il-wara taghha.

Issa jekk din kienet mimlija bin-nies ma tista' din il-Qorti timmagina

kif persuna bi frattura f'darha tista taqbez is-siggijiet ta' quddiem u

dik il-parti divizorja ta' bejn id-driver u s-siggijiet ta' wara.

Dak ir-

ritratt juri dghajsa li ma hemmx triq ohra hlief li tqum u b'xi mod

taqbez is-siggijiet biex issib ruhek wara u tistaqsi din il-Qorti kif inhu

possibbli dan sia f'dik il-kundizzjoni kif ukoll jekk id-dghajsa kellha

L-avviz li l-appellant jghid li ta kien dwar jekk persuni

kellhomx xi problemi b'darahom jew jibzghu.

ma kellhom xejn minn dawn il-kundizzjonijiet u ma hemm ebda

avviz, almenu din il-Qorti ma ngiebitx a konjizzjoni tieghu, li hemm

ir-riskju ta' korriment f'tour bhal dak (jekk avviz bhal dak jistax wara

kollox jezonora lill-imprenditur ta' ezercizzju simili, izda dak il-punt

mhux in diskussjoni f'din il-kunsiderazzjoni);

Illi ghalhekk jezisti dak in-ness bejn is-sewqan tal-appellant u l-

inċident.

'Għall-aċċertament tal-ħtija minħabba kondotta negliġenti

għandu jsir il-konfront tal-kondotta effettivament adoperata ma' dik

('Il-Pulizija kontra l-Perit Louis Lia' -

App Krim tal-4 ta' Frar 1961).

Il-kondotta tal-appellant ma tidher

xejn li kienet waħda tal-bonus paterfamilias.

Għalhekk il-Qorti qed

tiddeċiedi li l-Qorti tal-Maġistrati setgħet tasal għall-konklużjoni li

waslet għaliha kemm raġonevolment u kemm

Għaldaqstant qed tiċħad l-ewwel aggravju tal-appellant.

Dwar it-tieni aggravju l-appellant jissottometti li l-piena hija

eċċessiva.

Il-piena hija fil-parametri tal-ligi għaliex għall-ewwel

imputazzjoni biss, barra mill-possibilita' ta' piena ta' priġunerija,

skond l-artikolu 226(1) il-multa tista' titla' sa erbgha t'elef, sitt mija

u tmienja u hamsin ewro u hamsa u sebghin centezmi (€4658.75)

filwaqt li l-ewwel Qorti kkundannat lill-appellant ghal anqas minn

Intqal

diversi drabi minn din il-Qorti illi l-paraguni tal-pieni fil-kawzi

huma odjuzi u li kull każ għandu jitqies skont il-fattispeċji tiegħu.

piena hija fil-parametri tal-ligi u hija ukoll wahda proporzjonata u

ghalhekk ma tarax li ghandha tirrimpjazza d-deskrizzjoni ezercitata

mill-ewwel Qorti.

Ghal dawn il-motivi tichad l-appell u tikkonferma s-sentenza


Ċiv.

QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 29 ta' Novembru, 2019

Christopher u Marisa Caminiti v. Emanuel u Maria Fitouri konjugi Spiteri

Dan huwa appell ad istanza tal-konvenuti Spiteri mis-sentenza tal-

4 ta' Lulju 2014 mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili, li permezz tiegħu

qed jitolbu lil din il-Qorti sabiex tħassar, tirrevoka u tirrexxindi s-sentenza

appellata u tipprovdi minflok billi tilqa' l-aggravji tagħhom, u filwaqt li tilqa'

l-eċċezzjonijiet tagħhom, tiċħad it-talbiet attriċi u tagħti dawk id-direttivi li

jistgħu jkunu opportuni fiċ-ċirkostanzi għall-kawża u dan taħt dawk il-

provvedimenti li jidhrilha xierqa u opportuni.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi

Ċiv.

Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill-

ewwel Qorti qiegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha:

"Permezz ta' rikors guramentat prezentat fit-18 ta' April 2013, l-atturi ppremettew u talbu:

Illi permezz ta' kuntratt ippubblikat min-Nutar Alison Borg Gusman "1.

Bowman fil-wieħed u għoxrin ta' Jannar tas-sena elfejn u għaxra (21.01.2010) huma xtraw il-flat internament immarkat bin-numru tnejn (2) fl-appartamenti bin-numru uffiċjali mija u dsatax (119) fi Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua; "2.

Illi skond l-istess kuntratt, apparti l-partijiet komuni tad-daħla, tromba tat-taraġ u taraġ kien hemm ukoll nofs indiviż tal-bejt u ġie dikjarat li n-nofs l-ieħor tal-bejt jappartjeni lill-flat numru wieħed (1), u ċioè il-bejt huwa esklussivament proprjetà tal-flats numru wieħed (1) u tnejn (2); "3.

Illi dan il-flat inxtara oriġinarjament mingħand il-werrieta u l- armla ta' Salvatore Borg Sillato liema flat kien oriġinarjament inxtara minn Salvatore Borg Sillato permezz ta' kuntratt ippubblikat min-Nutar Dottor George Grech Marguerat fit-tlieta ta' Awwissu tas-sena elf disà mija erbà u tmenin (03.08.1984); "4. flats numru wieħed (1) u tnejn (2); Illi illegalment, abużivament, vjolentament u klandestinament "5.

Emanuel Cutajar qabad u daħal fil-proprjetà ta' Christopher u Marisa konjugi Borg Sillato meta huma ma kienux hemmhekk, u ċioè daħal fuq il- bejt li huwa ma għandu l-ebda dritt għalih u waħħal tank ta' l-ilma li qabel kien fuq il-bejt tiegħu jew proprjetà oħra tiegħu u għadda pajpijiet mill-proprjetà tagħhom; "6.

Illi wara li xi persuna jew persuni mhux magħrufa kienu qalgħu it-tank ta' l-ilma li kien waħħal Emanuel Cutajar, l-istess Emanuel Cutajar kien fetaħ kawża ta' spoll kontra r-rikorrenti;

ilma huma kienu oġġezzjonaw li t-tank jerġa' jitwaħħal;

Illi minn dan il-kuntratt jirriżulta wkoll li l-bejt jappartjeni biss lill-

Illi minkejja li r-rikorrenti ma kienux huma li qalgħu t-tank ta' l-

Ċiv.

Illi l-Onorabbli Qorti preseduta mill-Onor Imħallef Dr Joseph "8.

Azzopardi Citazzjoni Numru.

30/2012 Seduta tad-29 ta' Ottubru, 2012 fl-ismijiet Emanuel u Concetta konjuġi Spiteri vs Christopher u Marisa konjuġi Borg Sillato kienet ordnat li t-tank jerġa' jitwaħħal imma ma daħlitx fil-meritu dwar il-kwistjoni jekk l-intimati għandhomx dritt li jwaħħlu t-tank jew ikollhom aċċess għall-proprjetà tar-rikorrenti, tant li l-istess Onorabbli Qorti ikkummentat obiter li hija ma kienet se tagħti jew tneħħi ebda dritt ta' proprjetà jew servitù dwar id-drittijiet bejn il-partijiet u illi probabbilment hemm bżonn xorta li jiġi riżolt bejn il-partijiet għal raġunijiet li huma evidenti; Illi fl-istess jum li fih twaħħal it-tank ir-rikorrenti u ċioè fit-tlettax "9. ta' Frar elfejn u tlettax (13.02.2013) permezz ta' l-avukat tagħhom taw personalment ittra legali lill-intimat Emanuel Cutajar fil-presenza ta' l-avukat tiegħu kif ukoll kopja lill-avukat tegħu fejn huma ġew interpellati u mogħtija żmien sa nhar il-Ġimgħa 22 ta' Frar 2013 (22.02.2013) sabiex huma jippreżentaw id-dokumenti li juru li huma għandhom id-dritt li huma jippretendu li għandhom u fin-nuqqas ineħħu l-istess tank tal-ilma sa' l-istess ġurnata; "10.

Illi minħabba li l-intimati baqgħu inadempjenti, fil-ħamsa u għoxrin ta' Frar (25.02.2013) intbagħtitilhom ukoll ittra uffiċjali bl- istess talbiet u ġew mitlub biex minnufih u mhux iktar tard minn nhar il-Ġimgħa seba' ta' Marzu elfejn u tlettax (07.03.2013) huma jippreżentaw id-dokumenti li juru li huma għandhom id-dritt li huma jippretendi li għandhom u fin-nuqqas ineħħu l-istess tank tal-ilma sa' l-istess ġurnata.

Illi minkejja l-ittra legali u l-ittra uffiċjali l-intimati baqgħu inadempjenti; "12.

Illi f'Novembru 2011 ir-rikorrenti kienu innutaw illi kien hemm żball fil-kuntratt tal-flat numru wieħed (1) meta kien inbiegħ lis-sidien preżenti fejn kien tniżżel li l-bejt kien bejn flat numru wieħed (1) u tlieta (3) meta l-kuntratti kollha ta' qabel kienu juru li l-bejt huwa

eżklussivament bejn il-flat numru wieħed (1) u tnejn (2) u fil-preżenza

ta' missier Christopher Borg Sillato kienu ġibdu l-attenzjoni tas-Sur Albert

Le Prevost li huwa l-proprjetarju tal-flat numru wieħed (1) għal dan l-iżball

u kienu talbuh biex jitlob lin-Nutar biex dan l-iżball jiġi rranġat, imma

wara li għadda ħafna żmien u ma kien sar l-ebda tentattiv biex dan

l-iżball jiġi rranġat, ir-rikorrenti kienu talbu lin-Nutar Dottor Anthony

Scalpello Hammett Thorpe li kien għamel il-kuntratt biex jagħmel att korrettorju

minħabba li l-iżball kien jippreġudika d-drittijiet tagħhom;

Illi meta l-intimati saru jafu b'dan, skond in-Nutar Dr Anthony

Scalpello Hammett Thorpe, Emanuel Cutajar kien mar qallu biex ma jagħmilx l-Att

Korrettorju sakemm jgħidlu huwa, jiġifieri sakemm jgħidlu Emanuel

Cutajar meta l-istess Emanuel Cutajar ma għandu l-ebda dritt li

jindaħal biex żball fil-kuntratti ta' ħaddieħor jiġi rranġat;

Ċiv.

Illi kif juru l-kuntratti tal-flats kollha inkluż l-att korrettorju tal-flat numru wieħed (1) hawn mehmuża ir-rikorrenti li huma proprjetarji tal- flat numru tnejn (2) għandhom id-dritt eżklussiv flimkien mal-flat numru wieħed (1) għal-bejt u li l-intimati ma għandhom l-ebda dritt li jwaħħlu xi tank jew ikollhom aċċess għal dan il-bejt u ma jgawdu l- ebda dritt la reali u lanqas personali fuq il-proprjetà tar-rikorrenti; "15.

Illi n-Nutar Dottor Alison Borg Gusman ‘Wismayer qalet lir-rikorrenti Christopher Borg Sillato waqt li n-Nutar Dottor Anthony Scalpello Hammett Thorpe qal lil missier ir-rikorrenti Christopher Borg Sillato illi l-intimati ma għandhom l-ebda dritt fuq il-proprjetà tar-rikorrenti inkluż il-bejt u li ma għandhom l-ebda dritt ta' aċċess u/jew li jwaħħlu xi ħaġa fuq l-istess bejt; "16.

Illi dawn il-fatti huma a diretta konoxxenza tar-rikorrenti Christopher Borg Sillato.

"Għaldaqstant a bażi tar-raġunijiet fuq premessi ir-rikorrenti umilment jitolbu lil din l-Onorabbli Qorti sabiex:

Tiddikjara illi l-proprjeta` tar-rikorrenti, ossia il-Flat numru tnejn (2) u l-bejt indiviż flimkien mal-Flat numru wieħed (1) kif fuq deskritti, ma hija aggravata b'ebda servitù u/jew dritt rejali u/jew personali favur il-proprjeta` tal-intimati u/jew favur l-intimati; "2.

Tiddikjara illi l-bejt huwa proprjetà eżklussiva tal-flat numru wieħed (1) u tnejn (2) kif hemm imniżżel fil-kuntratti; "3.

Tiddikjara illi l-intimati u/jew persuni inkarigati minnhom u/jew l- aventi kawza tal-intimati ma ghandhomx dritt rejali u/jew personali illi jidħlu fi u/jew jghaddu minn fuq il-proprjeta` tar-rikorrenti u/jew li jwaħħlu xi ħaġa fuq il-proprjeta` tar-rikorrenti; "4.

Tordna lill-intimati biex fi żmien qasir u perentorju ineħħu it-tank ta' l-ilma, kull komunikazzjoni, ħaġa u oġġett li huma għamlu u waħħlu fil-proprjetà tar-rikorrenti u dan fil-preżenza tar-rikorrenti; "5.

Taħtar Perit u tawtorizza lir-rikorrenti biex jekk l-intimati jibqgħu inadempjenti fiż-żmien stipulat mill-Onorabbli Qorti ir-rikorrenti iqabbdu huma lil xi ħadd biex ineħħi t-tank u l-Perit jissorvelja x- xogħol kollox bi spejjeż ta' l-intimati; "6.

Tipprojbixxi lill-intimati u/jew persuni inkarigati minnhom u/jew l-aventi kawza tal-intimati milli jidħlu fl-istess proprjetà tar-rikorrenti ħlief bil-permess u fil-preżenza tar-rikorrenti u biss biex jaqilgħu it- tank ta' l-ilma u dak kollu imwaħħal mill-intimati fil-proprjeta tar- rikorrenti.

"Bl-ispejjez kollha kontra l-intimati ingunti in subizzjoni.

Ċiv.

"Permezz ta' twegiba guramentata prezentata fis-27 ta' Mejju 2013 (fol.

56) il-konvenuti qalu:

Ir-rikors guramentat hu null ghaliex ma fihx tifsira cara u sewwa

"1. tal-oggett u r-raguni tat-talba kif irid l-Artikolu 156(1) tal-Kap.

It-talbiet huma guridikament insostenibbli u ma jistghux jinghataw flimkien ghaliex filli tissemma l-azzjoni negatorja, filli jeddijiet personali u kif ukoll qeghda tinghata bixra ta' azzjoni rei vindicatoria jew inkellha publiciana.

Ghalhekk it-talbiet ghandhom jigu michuda.

L-irritwalita' tal-procedura ghaliex l-atturi ppostulaw zewg azzjonijiet separati u kwindi japplika l-principju selecta una via non datur recursum ad alteram.

It-talbiet huma preskritti ai termini tal-Artikolu 2143 tal-Kodici Civili ghaliex il-jeddijiet li qeghidn jigu attakkati ilhom ezercitati ghal snin twal u cjoe' ghal iktar minn tletin (30) sena.

Kull haga li saret mill-konvenut saret bil-kunsens tas-sidien l- ohra tal-appartamenti, u ghalhekk il-konvenuti jgawdu jeddijiet reali u/jew personali fir-rigward.

"6. ser jigi ppruvat waqt il-kawza.

Il-konvenuti huma sid esklussiv ta' parti diviza mill-bejt u dan kif

"Il-kawza titratta dwar xi drittijiet jista' ghandhom il-konvenuti fuq il-bejt li hemm fil-blokk ta' appartamenti numru 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua.

Mill-atti pubblici li gew prezentati m'hemmx dubju li l-bejt hu proprjeta' ta' l-atturi u tas-sidien tal-appartament numru 1.

F'dan ir- rigward issir riferenza:

Ghall-kuntratt ta' xiri tal-atturi pubblikat fl-4 ta' Frar 2010 min- nutar Dr Alison Borg Gusman ‘Wismayer (fol.

Ghall-kuntratt ta' xiri tal-konvenuti pubblikat fis-17 ta' Jannar 2002 min-nutar Anthony Scalpello Hammett Thorpe (fol.

35) li biha xtraw l- appartament numru 3 u fejn jinghad: ".… Bil-komunjoni mal-flats l- ohra f'dan il-blokk ta' l-entrata, entratura tarag sal-bejt, indani, drenagg u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-ohra kollha di solito destinati ghall-komunjoni hlief ghal-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta esklussiva tal-flat numru wiehed (1) u il-flat numru tnejn (2), soggett dan il-flat ghal u jgawdi dawk is-servitujiet kollha inerenti fil-posizzjoni tieghu, altrimenti liberu u frank, bil-gus, drittijiet u pertinenzi tieghu kollha" (fol.

Ċiv.

"Fl-ewwel lok il-qorti ser tikkunsidra l-eccezzjonijiet preliminari:

 "Nullita' ta' rikors guramentat – Il-konvenuti jsostnu li r-rikors guramentat ma fihx tifsira cara tal-oggett u r-raguni tat-talba.

Il-qorti ma taqbilx.

L-atturi qeghdiin jilmentaw dwar il-pretensjoni tal- konvenuti li ghandhom jeddijiet fuq il-bejt.

L-ghan wara l-kawza hu sabiex jigi ddikjarat li l-konvenuti ma jgawdu l-ebda drittijiet fuq il-bejt, kemm reali u personali, u sabiex jigu kkundannati jnehhu l-oggetti li poggew fuq il-bejt.

Ir-rikors guramentat hu car u jiftiehem.

Il- konvenuti stess fehemuh kif jidher mill-eccezzjonijiet fil-meritu li taw.  "Kumulu ta' azzjoni negatorja u azzjoni reivindicatoria – Il- qorti ma taqbilx.

Hu evidenti li t-tieni talba kellha tkun qabel l-ewwel talba.

L-atturi jridu li fl-ewwel lok ikun hemm dikjarazzjoni li l-bejt huwa proprjeta tas-sidien tal-appartamenti numru 1 u 2.

Strettament ma kienx hemm il-htiega li ssir it-tieni talba, peress li l-atturi semmewha bhala premessa u fis-sentenza l-qorti tista' taghti kull dikjarazzjoni li hi mehtiega sabiex tasal ghal decizjoni dwar it-talbiet li jsiru fir-rikors guramentat.

Imbaghad it-tielet talba saret inutilment peress li dak li qieghed jintalab hu diga' milqut mill-ewwel talba.

"Dan apparti li hu evidenti li meta l-konvenuti pprezentaw it-twegiba guramentata kienu qeghdin isostnu li huma proprjetarji ta' sehem diviz tal-bejt.

F'dak l-istadju ma kien xejn car li kienu qeghdin jirreferu ghal dak l-ispazju, fil-kors tal-provi jissemma bhala verandah, li jifforma parti mill-appartament numru 3 u li m'ghandu x'jaqsam xejn mal-bejt oggett ta' din il-kawza.

"Fin-nota ta' sottomissjonijiet il-konvenuti arugmentaw li min-naha wahda l-atturi pproponew actio negatoria fis-sens li qeghdin jitolbu li l-proprjeta taghhom m'hijiex soggetta ghal xi servitu favur il-fond tal- konvenuti, u fl-istess waqt l-azzjoni rei vindicatoria li biha qeghdin jitolbu lill-qorti sabiex tordna lill-konvenuti inehhu t-tank tal-ilma.

Il- qorti m'hijiex tal-istess fehma.

L-ewwel haga li jkollha tigi determinata huwa dwar jekk il-bejt huwiex proprjeta' tal-atturi, li wara kollox hu wiehed mill-elementi tal-actio negatoria.

It-talba sabiex jitnehha t- tank hi konsegwenzjali ghat-talbiet precedenti.

Dan hu r-rimedju li qeghdin ifittxu l-atturi.

Jinghad ukoll li ghalkemm l-atturi qeghdin

jitolbu ghal dikjarazzjoni li l-konvenuti lanqas igawdu drittijiet

personali fuq il-bejt, talba li ma taqax fil-parametri tal-actio negatoria,

b'daqshekk ma jfissirx li r-rikors guramentat hu null.

L-ghan wara l-

azzjoni tal-atturi hu sabiex jottjenu dikjarazzjoni li l-konvenuti

m'ghandhomx jeddijiet (reali u personali) fuq il-bejt.

 "Il-jeddijiet li qeghdin jigu attakkati ilhom jigu ezercitati ghall-

iktar minn tletin sena u ghalhekk japplika l-Artikolu 2143 tal-

Kodici Civili – Il-konvenuti xtraw b'kuntratt tas-17 ta' Jannar 2002

filwaqt li l-awturi taghhom xtraw b'kuntratt tal-25 ta' Mejju 1994.

L-

atturi pprezentaw il-kawza fit-18 ta' April 2013.

Ċiv.

"Fis-sitt eccezzjoni l-konvenuti qalu li huma proprjetarji ta' ".… parti diviza mill-bejt u dan kif se jigi ppruvat fil-mori tal-kawza" (fol.

""Nghid u niddikjara li jien minix nippretendi xi titlu fuq il-parti tal-bejt li hija mmarkata bhala l-parti esklussiva tal-appartamenti numru 1 u 2 izda parti ohra mill-bejt kif giet immarkata minni fin-nota prezentata1 li wriet il-pretensjoni tat-titlu tal-parti tal-bejt tieghi" (fol.

""Meta l-konvenut xehed in kontro-ezami qal: "Jien qed insostni li t- tromba ghandi sehem minnha u ghandi ghalhekk naghmel uzu minnha..… Ghalhekk jien qed nippretendi li kif ghandi dmirijiet ghandi wkoll drittijiet u dan peress li t-tromba hija parti komuni tal-blokk" (fol.

"F'dan ir-rigward:-

"(a) Kien biss meta xehed in kontro-ezami li l-konvenut qal li hu wiehed mis-sidien ta' fuq is-saqaf u l-arja tat-tromba.

Fit-twegiba guramentata u fl-affidavit ma semma xejn; "(b) Il-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuti ma jsemmi xejn dwar is- saqaf tat-tromba (17 ta' Jannar 2002 pubblikat min-nutar A. Scalpello Hammett Thorpe).

Fil-kuntratt jinghad li l-bejt ".… sovrastanti l-blokk li huwa l- proprieta' esklussiva tal-flat numru wiehed (1) u il-flat numru tnejn (2)......".

L-awtur tal-konvenuti kien Adrian LaRosa li xtara l- appartament numru 3 permezz ta' kuntratt pubblikat fil-25 ta' Mejju 1994.

Fih jinghad li l-appartament numru 3 kien qieghed jinxtara flimkien mal-komunjoni "… tal-proprjeta flimkien mal-flats l-ohra fl- istess blokk tal-entratura u tarag, liberu u frank, u bid-drittijiet u l- pertinenzi kollha tieghu....." (fol.

Fil-fehma tal-qorti is-saqaf fuq it-tromba huwa parti mill-bejt.

Wara kollox bejt hu l-oghla parti ta' fuq il-bini.

Fil-kuntratt ta' akkwist tal-atturi u tal-awturi taghhom (3 ta' Awissu 1984 pubblikat min-nutar Dr George Grech Marguerat, fol.

6) jissemma li l-bejt huwa tal-appartamenti numru 1 u 2 u ma jeskludix xi parti minnu.

"Ghal dak li jirrigwarda drittijiet personali, bhala xhieda l-konvenuti ressqu lil:

"i. Adrian LaRosa, l-awtur taghhom tal-konvenuti, qal li meta xtara l- vendituri qalulu li s-sid tal-appartament numru 3 kellu access fuq il- bejt u tromba tal-blokk "… pero dan biss biex iqabbad aerial tat- television mal-kanna komuni li hemm fuq it-tromba pero mhux biex jonxor" (fol.

1 Il-qorti tifhem li kien qieghed jirreferi ghan-nota li pprezenta fl-20.1.2013 (fol.

64) u l-pjanta a fol.

66 li fuqha mmarkaw bil-kulur orancjo l-bejt li l-konvenuti jippretendu li hu proprjeta' taghhom.

Waqt il-gbir tal-provi dan l-ispazju saret riferenza ghalih bhala verandah.

Ċiv.

Carmel Giles De Brincat, li qal li originarjament il-familja tieghu kienet sid tal-blokk appartamenti fejn hemm il-proprjeta tal-kontendenti.

Spjega: "L-aerial kien imqabbad ma' kanna li maghha kienu jqabbdu wkoll l-aerial taghhom il-proprjetarji tal-flats l-ohra fl-istess blokk" (fol.

Dan ix-xhud ma qalx li s-sid tal-appartament numru 3 kellhom xi dritt li fuq il-blokk iwahhlu tank tal-ilma u affarijiet ohra. "iii.

94), li fi zmien jew iehor kollu ghamlu zmien ighixu f'dan il-blokk appartamenti.

Minn kliemhom jidher li l-bejt kien ikun accessibbli ghal kulhadd u li l-konvenuti kienu jhallsu sehemhom meta sar xoghol fuq il-bejt, bhal per ezempju nbidel il-bieb tal-bejt, manutenzjoni minn barra tat-tromba.

Intqal ukoll li l-konvenut kien jaghmel il-manutenzjoni tal-bejt.

"Fit-twegiba guramentata l-konvenuti ddikjaraw:

""Illi t-tank tal-ilma proprjeta tal-esponenti ilu installat fuq il-bejt de quo tal-anqas sa minn meta l-esponenti xtraw il-flat u dan kien accettat mis- sidien tal-flats l-ohra, tant li qatt ma kien hemm ebda interpellazzjoni sabiex l-access ghal dan it-tank ikun innegat lill-istess esponenti" (fol.

'Il fatt li l-konvenuti qabdu u wahhlu tank tal-ilma fuq il-bejt u hadd ma kellimhom, ma jfissirx li b'daqshekk ghandhom jedd li jzommu tank tal- ilma fuq il-bejt.

Inoltre, fil-kuntratt ta' akkwist taghhom ma jinghadx li ghandhom jedd iwahhlu tank tal-ilma.

Ir-raguni tghidlek li kieku verament kien jezisti tali jedd allura kien jissemma fil-kuntratt ta' akkwist tal-konvenuti.

L-awtur stess tal-konvenuti, li xehed b'affidavit, ma ghamel l-ebda riferenza ghal xi jedd li jpoggi tank tal-ilma fuq il-bejt.

F'kull kaz kwalsiasi ftehim verbali li forsi seta' kien hemm bejn il- konvenuti u nies li kienu sidien ta' appartament iehor jew li kienu jghixu fihom (numru 1 u 2), ma jorbotx lill-atturi.

Sahansitra fil-kuntratt ta' akkwist tal-atturi ma jinghadx li l-atturi ghandhom l-obbligu li jhallu lill- konvenuti jaghmlu uzu mill-bejt.

Dan apparti li Pierre Borg Sillato, wiehed mill-awturi tal-atturi2, xehed: "Illi ahna bhala sidien tal-flat numru tnejn 92) qatt ma tajna xi dritt lis-sidien tal-Flat numru tlieta (3) li jwahhlu xi tank tal-ilma jew xi dritt iehor ikunu li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal- appartamenti la verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti" (fol.

Ghalhekk il-pretensjoni tal-konvenuti hi ghal kollox bla bazi.

Fil-hames eccezzjoni l-konvenuti ghamlu wkoll riferenza ghall-jeddiijiet reali.

Gialadarba fil-kuntratt ta' akkwist taghhom ma jissemmew l-ebda jeddijiet reali fuq il-bejt, dik il-pretensjoni hi wkoll infondata.

"Ghal dawn il-motivi l-qorti tiddeciedi l-kawza billi:-

Tichad l-ewwel eccezzjoni.

2 Missieru Salvatore Borg Sillato kien xtara l-appartament numru 2 permezz tal-kuntratt tat-3 ta' Awissu 1984 pubblikat min-nutar Dr George Grech Marguerat (fol.

Ċiv.

Tichad it-tieni eccezzjoni u tielet eccezzjoni.

Tichad ir-raba' eccezzjoni.

Tichad il-hames eccezzjoni.

Tichad is-sitt eccezzjoni.

Tilqa' l-ewwel talba u tiddikjara li l-bejt tal-blokk ta' appartamenti 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua huwa proprjeta tal-atturi u tas-sidien tal-appartament numru wiehed (1).

Tiddikjara li l-bejt m'huwiex soggett ghal servitu favur l- appartament numru 3, u ma jezisti l-ebda jedd reali fuq il-bejt favur il-konvenuti, u lanqas jedd personali li jobbliga lill-atturi.

Tikkundanna lill-konvenuti sabiex inehhu minn fuq il-bejt proprjeta tal-appartament numru 1 u 2, it-tank tal-ilma u pajpijiet imqabbdin mieghu u li jservu lill-appartament numru 3 kif ukoll is-sistema ta' CCTV li twahhlet mill-konvenuti, u dan fi zmien sittin (60) jum mil-lum.

Fin-nuqqas tawtorizza lill-atturi sabiex inehhu dawn l- oggetti minn fuq il-bejt ghas-spejjez tal-konvenuti.

Tinnomina lill-perit Marie Louise Belhaj sabiex dak li ordnat il-qorti jitnehha taht id-direzzjoni u supervizjoni taghha.

Spejjez provizorjament ghall-atturi li jkunu jistghu jirkupraw minghand il-konvenuti permezz ta' din is-sentenza.

Tiddikjara li l-konvenuti m'ghandhomx jedd li jaghmlu uzu mill-bejt tal-blokk numru 119, Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua.

"Spejjez a karigu tal-konvenuti."

RIKORS TAL-APPELL tal-konvenuti (23.07.2014):

Il-konvenuti ħassew ruħhom aggravati bis-sentenza tal-ewwel

Qorti u għalhekk interponew dan l-appell minnha.

L-aggravji tagħhom

huma s-segwenti:

Ċiv.

L-ewwel aggravju

Dwar l-ewwel eċċezzjoni

Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni

preliminari tagħhom.

Isostnu li r-rikors ġuramentat tal-atturi kellu jiġi

dikjarat null għaliex ma jissodisfax l-elementi rikjesti mill-Artikolu

156(1)(a) u (b) tal-Kap 12 in kwantu huwa nieqes minn dikjarazzjoni li

tfisser b'mod ċar u sewwa l-oġġett tal-kawża, u huwa nieqes ukoll minn

raġuni tat-talba.

(ii) Dwar it-tieni eċċezzjoni

Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet it-tieni eċċezzjoni

preliminari tagħhom.

Jargumentaw li t-talbiet jirreferu għal azzjonijiet

ġuridikament impossibbli li jingħataw flimkien.

(iii) Dwar it-tielet eċċezzjoni

Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet it-tielet eċċezzjoni

preliminari tagħhom.

Isostnu li l-atturi kellhom l-obbligu li jagħżlu f'liema

direzzjoni jmexxu l-kawża, u dan sabiex huma (il-konvenuti) ikunu

Ċiv.

f'pożizzjoni li jiddefendu ruħhom sew).

Jargumentaw li l-atturi ma setgħux

jinqdew b'kawża waħda biex iressqu żewġ azzjonijiet distinti u separati,

b'elementi u rekwiżiti differenti, u jirreferu għall-prinċipju: selecta una via

(iv) Dwar ir-raba eċċezzjoni

Il-konvenuti jilmentaw bil-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet ir-raba' eċċezzjoni

preliminari tagħhom.

Isostnu li t-talbiet huma fil-fatt preskritti ai termini

tal-Artikolu 2143 tal-Kap 12 stante li l-jeddijiet li qegħdin jiġu attakkati

ilhom jiġu eżerċitati għal aktar minn tletin (30) sena.

Jgħidu li dan ġie

kkonfermat prattikament minn kulħadd (għajr l-atturi).

Jagħmlu referenza

f'dan ir-rigward għax-xiehda ta' Charles Eggert, Albert Le Prevost, Carmel

Etim u Adrian LaRosa.

Fil-mertu, il-konvenuti jħossuhom aggravati li l-ewwel Qorti kkonkludiet li

m'għandhom ebda jeddijiet (la personali u lanqas reali) fuq il-bejt.

Huma fir-rigward ta' dan l-aggravju jagħmlu s-segwenti punti:

Isostnu li l-jedd (servitu`) tagħhom li jpoġġu tank tal-ilma fuq il-bejt

Ċiv.

proprjeta` tas-sidien tal-appartamenti (1) u (2) jirriżulta mill-kuntratt tal-

akkwist tagħhom (tal-appartament (3)).

Jagħmlu referenza għal dik il-

parti tal-kuntratt li jirreferi għall-jedd dwar "servizzi l-oħra kollha li di solito

huma destinati għall-komunjoni" u li "jgawdi dawk is-servituijiet kollha

inerenti fil-pożizzjoni tiegħu".

Isostnu li apparti dan, mix-xiehda prodotta jirriżulta biċ-ċar li kien jeżisti

ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti fil-blokk fis-sens li s-sid tal-

appartament (3) għandu l-jedd personali li jaċċedi għall-bejt u wkoll il-jedd

li jkollu s-servizzi li normalment ikunu jeżistu f'blokk simili, inkluż l-użu ta'

tank tal-ilma.

Jaċċennaw għall-fatt li l-blokk ta' appartamenti oriġinarjament kien

dar, (fejn is-servizzi bħal ma huma tank tal-ilma kienu ċertament

imqegħdin fuq il-bejt jew tromba) u jargumentaw li għandu jitqies li meta

l-fond inqasam f'appartamenti separati, kull wieħed għandu jibqa' jkun

soġġett għal u kif ukoll igawdi l-jeddijiet u servituijiet li kienu jeżistu qabel.

(iii) Huma poġġew it-tank fuq it-tromba wara ftehim f'dan is-sens u

Jaċċennaw għax-xiehda ta' Albert Le Prevost (ħu l-

attriċi) fejn qal li meta ġie jgħix fil-blokka l-attur beda jgħid li tliet tankijiet

kienu perikolużi u oħtu kienet qaltlu li filwaqt li ma kinux ser jgħidulu jneħħi

t-tank tiegħu minħabba li huwa tal-familja, kienu ser jgħidu lill-konvenut

ineħħi tiegħu.

Isostnu li meta l-atturi qalulu biex ineħħi t-tank tiegħu minn

fejn kien fuq il-bejt (bejn it-tank tal-flat 1 u t-tank tal-flat 2) ftehmu li kellu

Ċiv.

jpoġġih fuq it-tromba.

Ir-raba' aggravju

Fit-tielet aggravju tagħhom huma jilmentaw li l-ewwel Qorti fid-DECIDE

naqset milli tipprovdi dwar is-seba' eċċezzjoni tagħhom.

Finalment isostnu li f'każ li din il-Qorti jogħġobha tikkonferma s-sentenza

appellata l-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jinqasmu bejn il-partijiet

b'kull parti tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha; dan għaliex mhux ikkontestat

li tal-anqas sakemm l-atturi akkwistaw l-appartament tagħhom, kien

jeżisti ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti li kien jagħtihom aċċess

għall-bejt, inkluż id-dritt li jagħmlu tank tal-ilma u aerial tat-television.

Jenfasizzaw li l-problemi nqalgħu meta l-atturi marru jgħixu fil-blokka.

RISPOSTA TAL-APPELL tal-attur appellat (24.04.2014):

L-atturi appellati wieġbu biex jgħidu għaliex l-appell tal-konvenuti

għandu jiġi miċħud u s-sentenza appellata kkonfermata.

Ċiv.

IL-BLOKK APPARTAMENTI in kwistjoni:

Din il-kawża tirrigwarda blokk bin-numru 119 (gia dar bin-numru

104), Triq Pietru Pawl Caruana, Cospicua, konsistenti f'tliet appartamenti.

L-appartament numru (1) inbiegħ minn Carmelo u Andreana

konjuġi Etim lil Albert u Martha Eid fid-19 ta' Diċembru 2001 fl-atti

Fil-kuntratt ġie dikjarat li l-

appartament kien qed jinbiegħ:

"...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, taraġ, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet, u servizzi oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, bil-komunjoni mal-flat numru tlieta (3)4 tal- bejt sovrastanti l-blokk, soġġett għal u igawdi dawk is-servitudijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet, u pertinenzi tiegħu kollha."

Carmelo u Andreana konjuġi Etim da parti tagħhom kienu xtraw

tali appartament fit-2 ta' Diċembru 1998 fl-atti tan-Nutar Anthony Scalpello Hammett

Fil-kuntratt kien ġie dikjarat li l-appartament kien qed jinbiegħ:

"...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, taraġ, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, bil-komunjoni mal-flat numru (2) tal-bejt sovrastanti l-blokk, soġġett għal u jgawdi dawk is-servituijiet kollha inherenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi tiegħu kollha."

3 Albert Le Prevost jiġi ħu l-attriċi Marisa Borg Sillato 4 Għalkemm ġie dikjarat li l-komunjoni tal-bejt qegħda mal-flat numru (3), dan kien żball, u ġie korrett b' att korrettorju tat-18 ta' Frar 2013 fl-atti tan-nutar Anthony Scalpello Hammett Thorpe, fis-sens li issa ġie jaqra li l-komunjoni tal-bejt qegħda mal-flat numru (2).

Ċiv.

L-appartament numru (2) inbiegħ mill-eredi ta' Salvatore Borg Sillato

lill-atturi Christopher u Marisa konjuġi Borg Sillato fil-21 ta' Jannar 2010

permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Alison Borg Gusman ‘Wismayer.

Fil-kuntratt

ġie dikjarat illi:

Salvatore Borg Sillato da parti tiegħu kien xtara tali appartament fit-3 ta'

Awwissu 1984 permezz ta' kuntratt fl-atti tan-nutar Dr George Grech Marguerat.

Fil-kuntratt ġie dikjarat li l-appartament kien qed jinbiegħ:

"...liberu u frank bid-drittijiet u pertinenzi tiegħu kollha, bil-komunjoni tal- proprjeta` flimkien mal-flats numri wieħed (1) u tlieta (3) tal-entratura, tromba tat-taraġ u tat-taraġ, u tal-bejt mal-flat numru wieħed (1) biss."

L-appartament numru (3) (l-ogħla sular tal-blokk) inbiegħ minn

Adrian LaRosa lill-konvenuti Emanuel u Maria Rocco konjuġi Spiteri fis-

17 ta' Jannar 2002 permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Anthony Scalpello Hammett

Fil-kuntratt ġie dikjarat illi l-appartament kien qed jinbiegħ:

"...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, entratura taraġ sal-bejt, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, ħlief għall-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta` esklussiva tal-flat numru wieħed (1) u il-flat numru tnejn (2), soġġett dan il-flat għal u jgawdi dawk is- servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi kollha tiegħu."

Ċiv.

Adrian LaRosa da parti tiegħu kien xtara tali appartament fl-10 ta'

Ġunju 1994 fl-atti tan-Nutar Rosella Pitcher.

Fil-kuntratt ġie dikjarat li

dan l-appartament kien qed jinbiegħ:

"...bil-komunjoni tal-proprjeta` flimkien mal-flats l-oħra fl-istess block tal-entratura u taraġ, liberu u frank, bid-drittijiet u l-pertinenzi kollha tiegħu, tale quale u fl-istat li jinsab illum u bla ebda garanzija ta' difetti apparenti jew moħbija u b'pussess liberu."

IL-VERTENZA ODJERNA:

Il-kwistjoni kollha tidher li bdiet wara li l-konvenuti waħħlu tank tal-

ilma fuq il-bejt tat-tromba tat-taraġ.

L-atturi, sidien tal-appartament (2), isostnu li l-konvenuti, sidien tal-

appartament (3), m'għandhom l-ebda drittijiet reali u/jew personali fuq il-

bejt li huwa proprjeta` esklussiva tagħhom u tas-sidien tal-appartament

(1) biss; il-konvenuti invece jsostnu li għandhom tali drittijiet għaliex kull

ħaġa li saret minnhom fuq il-bejt saret bil-kunsens tas-sidien l-oħra.

Isostnu wkoll li huma s-sidien esklussivi ta' parti diviża mill-bejt5.

Dwar il-

bejt tat-tromba tat-taraġ ma qalu xejn fir-risposta tagħhom.

5 Fil-fatt jirriżulta mill-provi li f'din l-eċċezzjoni kienu qegħdin jirreferu għall-veranda fil-livell tal- appartament tagħhom u assolutament mhux għal xi parti mill-bejt in kwistjoni.

Ċiv.

L-attur Christopher Borg Sillato fl-affidavit tiegħu6 xehed li qabel ma

xtraw l-appartament (2) kien mar jarah ma' martu, u Pierre Borg Sillato (wieħed

mis-sidien tal-appartament (2)) assigurahom li l-bejt kien biss bejn l-

appartament (1) u (2).

Qal li fuq il-bejt kien ra li hemm biss żewġ tankijiet

tal-ilma (tal-appartament (1) u (2)).

Qal li reġa' mar jara l-post ma'

missieru, u Pierre Borg Sillato kkonfermalhom li avolja kien hemm tliet

appartamenti ħadd ħlief is-sidien tal-appartamenti (1) u (2) ma kellu xi

drittijiet fuq il-bejt.

Kompla jgħid li xi jiem wara li ffirmaw il-kuntratt huwa kien tela' ma'

missieru u ma' Pierre Borg Sillato fuq il-bejt u indunaw li xi ħadd kien qabad u

waħħal tank tal-ilma fuq il-bejt, u li l-pajpijiet kienu sejrin għal għand l-

appartament numru (3) tal-konvenuti.

Qal li kien pront mar ikellem lill-

konvenut dwar dan, u li malli qallu "neħħiħ mill-ewwel u sakemm morna

noqgħodu hemm qatt ma reġa' waħħal it-tank fuq il-bejt tagħna."

Xehed li l-konvenut dam ħafna mingħajr tank tal-ilma, imbagħad f'xi

żmien kien għamel tank fuq is-saqaf tal-kamra tal-banju tiegħu (tal-

konvenut); iżda wara li kien qalgħu biex jagħti l-membrane ma reġax

waħħlu.

Qal li mbagħad żmien wara, meta kienu ilhom joqgħodu hemm,

il-konvenut kien qabad u daħħal in-nies fil-proprjeta` tagħhom mingħajr

ma qalilhom, u waħħal tank tal-ilma fuq it-tromba tal-bejt.

Qal li l-għada,

Ċiv.

waqt li kien ħiereġ għax-xogħol il-konvenut għajjatlu u hebb għalih u qallu

biex ma jaqlax it-tank jew il-pajpijiet għax huwa kellu dritt għall-bejt.

li peress li kien aggredih huwa mar jagħmel rapport l-għassa.

Qal li kienu talbu lill-konvenut biex ineħħi t-tank għax wara li ġabu

l-kuntratti tal-appartamenti kollha kienu ċerti li ma kellu l-ebda dritt.

Kontro-eżaminat7 qal li meta hu u martu xtraw l-appartament (2), l-

appartament (3) kien diġa tal-konvenuti.

Qal li meta kien mar jara l-

proprjeta` (qabel ma xtraw) il-bieb tal-bejt ma kienx imsakkar.

Qal li meta

kien osserva li kien hemm żewġ tankijijet fuq il-bejt dawn kienu tal-

appartament (1) u (2), u li ma kien hemm l-ebda tank tal-appartament (3).

Enfasizza li kien wara li huma xtraw l-appartament (3) li ra t-tank tal-

konvenuti fuq il-bejt bejn iż-żewġ tankijiet tal-appartamenti (1) u (2), u

kkonferma li meta qal lill-konvenunt biex ineħħih dan neħħih bla problemi.

B'referenza għal dik il-parti fuq wara nett li tiġi fuq il-kamra tal-banju tal-

konvenut (fejn f'xi żmien il-konvenut kien poġġa t-tank) l-attur xehed li fuq

tali parti "jiena m'għandi claim ta' xejn".

B'referenza għat-tromba tat-taraġ

qal li skont in-Nutara l-konvenut għandu drittijiet sa fejn hemm il-bieb tal-

bejt imma mhux fuq is-saqaf, cioe` mhux fuq il-parti esterna tat-turretta.

Sostna li mill-bieb tat-turretta 'l barra huwa tal-appartamenti (1) u (2).

7 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 102-103

Ċiv.

L-attriċi Marisa Borg Sillato fl-affidavit tagħha8 tikkorrobora l-verżjoni

Kontro-eżaminata9 spjegat li kien ħuha Albert Le Prevost (sid tal-

appartament (1)) li kien qalilhom li l-appartament (2) kien għall-bejgħ, u

sostniet li kien qalilhom li l-bejt kien bejn l-appartamenti (1) u (2).

l-parti tal-bejt li kienet għand ħuha kienet dik il-parti li tiġi fuq il-faċċata tal-

Qalet li s-sidien tal-appartamenti (1) u (2)

kienu ftehmu b'mod informali dwar liema parti tal-bejt kienu ser jużaw, u

ħuha spiċċa juża l-parti ta' quddiem.

Aristide Borg Sillato (missier l-attur) fl-affidavit tiegħu10 kkonferma li

meta kien mar jara l-post ma' ibnu kienu raw żewġ tankijiet tal-ilma biss

fuq il-bejt, cioe` tal-appartamenti (1) u (2).

Fil-fatt qal li kienu marru diversi

drabi qabel ma sar il-bejgħ u qatt ma raw xi tank imwaħħal barra dawk it-

tnejn tal-appartamenti (1) u (2).

Qal li xi ġranet wara li sar il-kuntratt kienu

telgħu fuq il-bejt ma' Pierre Borg Sillato u sabu li kien hemm tank tal-ilma

imwaħħal bejn iż-żewġ tankijiet l-oħra.

Qal li kien qal lil ibnu l-attur biex

jgħid lill-konvenut sabiex ineħħi t-tank.

Żied jgħid li tant il-konvenut kien

jaf li ma kellux dritt ipoġġi t-tank hemm li "qabad u neħħa t-tank mingħajr

problemi ta' xejn".

8 Affidavit tal-attriċi fol 74-76 9 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 104 10 Affidavit ta' Aristide Borg Sillato, fol 68-70

Ċiv.

Xehed li madwar sena wara li ibnu kien mar joqgħod fl-

appartament, il-konvenut kien waħħal tank tal-ilma fuq is-saqaf tal-kamra

tal-banju tiegħu (li jiġi "kważi" livell mal-bejt in kwistjoni); u wara li kien

qalgħu biex jagħti l-membrane ma reġax waħħlu.

Kompla jgħid li kien

għadda żmien mhux ħażin meta l-konvenut qabad u għamel tank fuq il-

bejt tat-tromba meta ma kien hemm ħadd.

Spjega li l-konvenut kien fetaħ kawża ta' spoll (kontra l-atturi

odjerni) u avolja ma kienx ibnu l-attur li neħħa t-tank, it-tank kellu jerġa'

jitwaħħal.

"Dakinhar li reġa' twaħħal it-tank, l-avukat tagħna ta ittra lis-sur Cutajar u kopja lill-avukat tiegħu biex is-sur Cutajar jaqla' t-tank, u minkejja dan is-sur Cutajar baqa' ma qalgħux u lanqas qalgħu meta l-avukat tagħna bagħtlu ittra uffiċjali, tant li kellha ssir din il-kawża."

Kontro-eżaminat11 qal li l-appartament (3) tal-konvenut huwa fl-

ogħla sular tal-blokk, u l-appartament (2) ta' ibnu, l-attur, jinsab taħtu.

Spjega li l-konvenut għandu bejt tiegħu fil-livell tal-appartament tiegħu (l-

appartament (3)), liema bejt jinsab fuq in-naħa ta' wara.

Qal li minn

ġewwa t-tromba tat-taraġ hija komuni għall-blokk kollu, iżda mhux is-

saqaf ukoll.

Qal li l-konvenut kien għamel tank fuq is-saqaf tal-kamra tal-

banju tiegħu li tiġi fuq in-naħa ta' wara nett u ħadd ma kien oġġezzjona

għaliha, iżda meta għamel membrane fuq dan is-saqaf tal-kamra tal-

11 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 99-101

Ċiv.

banju tiegħu ma reġax għamel it-tank hemmhekk, iżda fuq it-turretta (is-

saqaf tat-tromba tat-taraġ), u kien b'hekk li spiċċaw il-qorti.

Pierre Borg Sillato (wieħed mis-sidien li biegħ l-appartament (2) lill-

atturi) fl-affidavit tiegħu12 sostna li qatt ma kien hemm tankijiet tal-ilma fuq

il-bejt ħlief dawk tal-appartament (1) u (2).

Enfasizza li qatt ma kien

hemm tank tal-appartament (3) fuq il-bejt.

Sostna li huma bħala sidien

tal-appartament (2) qatt ma taw xi dritt lis-sidien tal-appartament (3) biex

iwaħħlu xi tank tal-ilma jew xi dritt ieħor li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal-

appartamenti; la verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti.

Kontro-eżaminat13 qal li l-appartament (2) kien inxtara minn

missieru fl-1984 u qabel ma xtrah missierhom kienu jgħixu fih bil-kera.

Qal li ħadd fil-blokk ma kellu tank tal-ilma.

Qal li kwalsiasi tankijijet li saru,

saru wara li huma telqu minn hemm.

Jiftakar li l-ftehim dejjem kien li l-

appartamenti (1) u (2) għandhom il-bejt tagħhom li kien diviż: huma

kellhom il-parti fuq wara u tal-appartament (1) kellhom il-parti fuq

Fir-rigward tal-appartament (3) qal li dan kellu dak li hu

jiddiskrivi bħala "bejt" fuq in-naħa ta' wara tal-istess appartament (3).

In-Nutara Alison Borg Gusman ‘Wismayer 14 ikkonfermat li inkluż fil-

12 Affidavit ta' Pierre Borg Sillato, fol 77 13 Kontro-eżami fis-6 ta' Novembru 2013, fol 101-102 14 Affidavit tan-Nutara Alison Borg Gusman ‘Wismayer, fol 78

Ċiv.

bejgħ tal-appartament (2) kien hemm nofs indiviż tal-bejt tal-blokka

Aċċennat għall-kuntratt tal-

akkwist tal-1984, li bih kien xtara missier il-vendituri, fejn il-komunjoni tal-

bejt tal-blokka hija deskritta bħala esklussivament tal-appartamenti (1) u

Il-konvenut Emanuel Cutajar fl-affidavit tiegħu15 xehed li minn

meta xtara l-appartament (3) mingħand Adrian LaRosa fl-2002, qatt ma

kellu problemi biex jaċċedi għal fuq il-bejt peress li kulħadd kien igawdi

minn dan l-aċċess għall-bejt minn dejjem.

l-aċċess

"Dan jien kont nużah sempliċiment sabiex nagħmel manutenzjoni kemm fuq il-bejt u kif ukoll jekk ikun hemm bżonn fuq it- tank tiegħi li jinsab fuq il-kamra tal-bejt; "Ngħid ukoll illi sabiex jiena nagħmel manutenzjoni ta-kamra tiegħi tat- toilet u tal-kċina, jien bilfors irrid naċċedi għal fuq il-bejt peress illi m'hemm l-ebda aċċess sigur ieħor sabiex immur għal dawn il-kmamar."

Huwa spjega li mhux qed jippretendi xi titolu fuq il-parti tal-bejt li

hija esklussivament tal-appartamenti (1) u (2), iżda jsostni li għandu titolu

fuq parti oħra tal-bejt.

(Jiġi ppreċiżat li hawnhekk huwa evidenti li qed

jirreferi għall-veranda fil-livell tal-appartament tiegħu, sular 'l isfel mill-bejt,

u ċertament mhux formanti parti mill-bejt.)

Qal li l-jeddijiet imsemmija fir-risposta tiegħu ilhom jiġu eżerċitati

15 Affidavit tal-konvenut Emanuel Cutajar, fol 95-96

Ċiv.

ikkontestati.

għal snin twal u minn kulħadd fl-appartamenti għal iktar minn 30 sena.

Sostna li minn dejjem kien hemm tankijiet u aerials installati fuq il-bejt u

l-inkwilini dejjem kellhom aċċess għalihom, u tali servituijiet qatt ma ġew

Fix-xiehda tiegħu tal-10 ta' Jannar 201416 spjega li l-appartament

tiegħu, l-appartament (3) li jinsab fuq nett - cioe` taħt il-bejt - mhux mibni

kollu fis-sens li parti minnu hija veranda.

Qal li preżentement it-tank tal-

ilma jinsab fuq il-bejt tat-tromba.

Sostna li meta mexxieh dan għamlu bil-

permess tal-attur.

Qal li l-attur kien qallu li l-bejt iridu "clear" u qallu "ejja

nifthemu u intellgħu kollox fuq it-tromba".

Qal pero` li tal-appartament (1)

ma kellux flus biex iċaqlaq it-tank tiegħu għal fuq il-bejt tat-tromba.

Mir-ritratti esebiti minnu (li jinsabu fl-involokru Dok MM8)17, jirriżulta

li t-tankijiet tal-appartament (3) u l-appartament (2) jinsabu fuq il-bejt tat-

tromba filwaqt li t-tank tal-appartament (1) jinsab fuq il-bejt innifsu.

ukoll is-saqaf tal-kċina u kamra tal-banju tiegħu li ma fihx opramorta u

għandu membrane aħdar.

Kartabun miegħu tidher parti mill-veranda tal-

appartament (3) f'livell iktar 'l isfel.

Sostna wkoll li t-tromba għandu sehem minnha u aċċenna għall-

fatt li dejjem ħallas terz mill-ispejjeż taż-żebgħa u t-tkaħħil tat-tromba, u

Ċiv.

dan kemm minn ġewwa u kif ukoll minn barra, inkluż il-bejt tat-tromba.

Għalhekk huwa qal li jippretendi li kif għandu dmirijiet għandu wkoll

drittijiet fuq il-bejt tat-tromba, li hija parti komuni mill-blokk.

Żied jgħid li

fil-fatt anke waħħal CCTV camera li tagħti fuq il-veranda tiegħu.

Kontro-eżaminat qal li huwa ma jitlax fuq il-bejt biex jonxor, iżda

jonxor fil-veranda.

Ippreċiża li huwa l-appartament (3) jikrih u ma

joqgħodx fih.

Huwa ppreżenta mudell tal-blokka (Dok MM7).

Fuq dan il-

mudell huwa indika li t-tankijiet tal-ilma tiegħu u tal-appartament (2)

jinsabu fuq il-bejt tat-tromba, filwaqt li t-tank tal-ilma tal-appartament (1)

jinsab fuq il-parti ta' quddiem tal-bejt.

Adrian LaRosa (l-awtur fit-titolu tal-konvenut)18 xehed li meta kien

xtara l-appartament (3) il-vendituri kienu qalulu li kien jeżisti ftehim "a

voce" li s-sid tal-appartament (3) kellu dritt ta' aċċess għall-bejt u għat-

tromba tal-block pero` dan biss biex iqabbad aerial tat-television mal-

kanna komuni li hemm fuq it-tromba u mhux biex jonxor.

Qal li meta hu

mbagħad biegħ lill-konvenuti qalilhom b'dan il-ftehim "a voce".

Carmel Giles De Brincat (proprjetarju tal-fond 118, sottopost għall-blokk ta'

appartamenti in kwistjoni 119) fl-affidavit tiegħu19 xehed li oriġinarjament

il-familja tiegħu kienet ukoll proprjetarja tal-blokk ta' appartamenti in

18 Affidavit ta' Adrian LaRosa, fol 90 19 Affidavit ta' Carmel Giles De Brincat, fol 91

Ċiv.

kwistjoni u għalhekk kellhom iċ-ċavetta tal-bieb ta' barra biex ikollhom

aċċess għall-bejt tal-block, u dan:

"biex ikollna aċċess għall-bejt tal-imsemmi blokk fejn kellna l-aerial tat- television u biex nagħmlu manutenzjoni u riparazzjoni lill-imsemmi aerial.

L-aerial kien imqabbad ma' kanna li magħha kienu jqabbdu wkoll l-aerial tagħhom il-proprjetarji tal-flats l-oħra fl-istess blokk."

Qal li jiftakar li kien hemm ftehim "a voce" bejn il-proprjetarji kollha

tal-appartamenti li s-sid tal-appartament (3) jonxor fil-veranda li kellu fl-

appartament tiegħu sakemm itella' kamra flok tali veranda: b'dan li meta

tinbena l-kamra huwa jkun jista' jitla' fuq il-bejt tal-blokk u jibda' jonxor fuq

dik il-parti tal-bejt li tiġi fuq il-kamra li tkun inbniet fuq il-veranda.

Carmelo Etim (l-awtur fit-titolu ta' Albert u Martha Le Prevost, is-

sidien tal-appartament (1)) fl-affidavit tiegħu20 xehed li meta kien xtara l-

appartament (1) kienu qalulu li s-sid tal-appartament (3) jista' jonxor fil-

bejt tiegħu sakemm ma jibnix imma kellu dritt jitla' fuq il-bejt isewwi.

Spjega li l-bejt kellu aċċess għalih kulħadd fil-blokka, inkluż l-appartament

(3), u l-bieb tal-bejt kellu ganġetta biss.

Qal li l-kanna tal-aerial kienet

komuni għal kulħadd.

Qal li fl-2007 kienet saret manutenzjoni tat-tromba

minn barra u minn ġewwa u anke nbidel il-bieb.

Qal li l-konvenut kien

ħallas flimkien miegħu u ma' Carmen Borg Sillato (dak iż-żmien sid tal-

appartament (2)) parti mill-ispiża komuni.

Qal li l-konvenut ħallas ukoll il-

parti tiegħu meta żiedu żewġ filati ġebel fuq l-opramorta, u meta nbidlu l-

Ċiv.

katusi tad-drenaġġ komuni.

Andreana Etim (mart Carmelo Etim, u oħt il-konvenut

Emanuel Cutajar) fix-xiehda tagħha tal-11 ta' Marzu 201421, qalet li diment

li kienet tgħix fl-appartament (1), il-bejt kien jintuża minnha u minn

Qalet li l-konvenut

dejjem naxar fil-bejt tiegħu li jinsab fil-proprjeta` tiegħu stess.

Imbagħad

fl-2001 hi u żewġha biegħu l-appartament (1) lil binthom Martha u żewġha

Albert Le Prevost (is-sid tal-appartament (1)), fl-affidavit tiegħu22 xehed

li minn dejjem kien hemm aċċess għall-bejt għal kulħadd fil-blokka: cioe`

dawk ta' flat (1), (2) u (3).

Qal li meta l-konvenut xtara l-appartament (3)

il-bieb tal-bejt kellu ganġetta biss, u meta fl-2007 il-bieb inbidel għal

wieħed tal-aluminju, huwa ħallas terz tal-ispiża u kellu ċavetta tal-bieb tal-

Żied jgħid li l-konvenut kien ukoll ikkontribwixxa għall-ispiża tal-

manteniment tat-tromba minn barra u minn ġewwa.

Qal ukoll li meta żiedu żewġ filati ġebel fuq l-opramorta, is-sidien

tal-appartamenti (1) u (2) ħallsu fir-rigward tal-bejt eżistenti, filwaqt li l-

konvenut ħallas il-parti tal-bejt tiegħu, dik il-parti mhix mibnija li bħalissa

tintuża veranda.

Qal li meta rranġaw l-opramorta huwa biddel il-

21 Fol 139-140 22 Affidavit ta' Albert Le Prevost, fol 93

Ċiv.

pożizzjoni tat-tank tiegħu fuq insistenza tal-attur.

Qal li ħareġ l-ispejjeż

hu sabiex jevita kull inkwiet.

Qal li l-konvenut dejjem ħa ħsieb il-

manteniment tal-bejt, u kien ħallas il-parti tiegħu anke meta kienu biddlu

l-katusi tad-drenaġġ.

Kontro-eżaminat23 xehed li meta ġew l-atturi fil-blokka kien hemm

tliet tankijiet (wieħed għal kull appartament).

Qal li l-attur beda' jgħid li

tliet tankijiet huma perikolużi u li l-attriċi (li tiġi oħtu) kienet ser tgħid lill-

konvenut ineħħih.

Qal li fil-fatt neħħih u tellgħu fuq it-tromba, iżda l-attur

xorta ma ridux hemm għaliex perikoluż.

sal-2009)24 xehed li meta ħa l-kirja tal-appartament (2), kien ġie infurmat

li l-proprjetarji/inkwilini tal-appartamenti (1) u (2) setgħu jonxru fuq il-bejt

tal-blokk, iżda tal-appartament (3) kellhom jonxru fil-veranda tal-

appartament sakemm tali veranda tinbena, u li meta tinbena jkunu jistgħu

jitilgħu fuq il-bejt tal-blokk u jonxru fuq dik il-parti tal-bejt li tiġi fuq il-kamra

li tkun inbniet flok il-veranda.

Qal li sakemm dam jikri l-appartament (2)

dejjem ġie segwit dan il-ftehim.

Qal li s-sidien tat-tliet appartamenti tal-

blokk (119) kif ukoll tat-terran (118) dejjem kellhom aċċess għall-bejt biex

ikunu jistgħu jagħmlu manutenzjoni u riparazzjoni lis-servizzi li kellhom

fuq il-bejt (aerial tat-television, wires tar-rediffusion, linji tat-telephone u

23 Kontroeżami tal-11 ta' Marzu 2014, fol 136-183 24 Affidavit ta' Charles Eggert, fol 94

Ċiv.

Kompla jgħid li kulħadd kellu dritt juża l-bejt u t-tromba, u li t-

tankijiet tal-ilma tat-tliet appartamenti ġew imwaħħla fuq il-bejt tal-kċina

Sostna li l-konvenut dejjem kellu aċċess għall-bejt u

dejjem ħareġ sehmu mill-ispejjeż tal-blokk; qal li anke meta għollew l-

opramorta kien ħareġ terz mill-ispejjeż.

Qal ukoll li l-waterproofing tal-

bejt dejjem għamluh flimkien huma t-tnejn.

(Spjega li l-manutenzjoni tal-

bejt tal-blokk kienet issir mill-proprjetarju tal-appartament (3), filwaqt li l-

manutenzjoni tal-bejt mhux mibni kienet issir minnu u mill-proprjetarju tal-

L-AMBJENTI TAL-BEJT /TROMBA U S-SULAR TAL-KONVENUTI:

Il-pjanti (Dok A u Dok B)25 esebiti mill-konvenut jgħinu biex wieħed

jifhem aħjar l-ambjenti in kwistjoni.

Dok B hija pjanta tal-bejt.

Il-bejt huwa dak indikat bil-kaxxi kbar u

fin-nofs tiegħu jidhru x-shaft u t-tromba tat-taraġ.

Il-parti indikata bl-

oranġjo hija l-veranda tal-appartament (3) tal-konvenuti (li tiġi fuq is-saqaf

ta' parti mill-appartament (2) tal-atturi), u cioe` sular 'l isfel mill-bejt indikat

bil-kaxxi kbar.

Il-parti rettangolari żgħira li tidher fuq in-naħa ta' fuq,

25 Fol 65 u 66

Ċiv.

xellug, tal-pjanta, (kartabun mal-veranda) tiġi fuq is-saqaf tal-kċina u

kamra tal-banju tal-appartament (3).

Din il-parti ma jidhirx li tkompli mal-

bejt (fil-fatt missier l-attur xehed li din il-parti ma tinsabx eżatt fl-istess livell

tal-bejt), u fil-fatt minn wieħed mir-ritratti esebiti jidher li tali parti (li

għandha membrane aħdar) lanqas fiha opramorta.

Dok A hija pjanta tal-appartament (3) tal-konvenuti.

Dan l-

appartament (3), jiġi taħt il-bejt.

Il-veranda ta' dan l-appartament, li

ovvjament tinsab fl-istess livell tiegħu, hija dik indikata bil-kaxxi kbar.

Fuq

in-naħa ta' fuq, xellug, tal-pjanta wieħed jista' jara l-kamra tal-banju

(indikata bil-kaxxi żgħar) u l-kċina, li kif ingħad għandhom il-bejt ta'

fuqhom mingħajr opramorta u mhux eżatt fil-livell tal-bejt.

Ċiv.

Issa l-atturi permezz ta' din il-kawża qed jitolbu lil din il-Qorti

tiddkjara li l-"bejt" huwa proprjeta` esklussiva tas-sidien tal-appartamenti

(1) u l-appartament (2), u li l-konvenuti m'għandhom l-ebda drittijiet reali

u/jew personali fuqu (la biex jgħaddu minn fuqu u lanqas biex iwaħħlu xi

ħaġa fuqu).

Jiġi ppreċiżat li bil-kelma "bejt" jidher li l-atturi qed jirreferu:

kemm għal dik il-parti indikata bil-kaxxi kbar fil-pjanta Dok B, u

kif ukoll għall-bejt tat-tromba (fejn fil-fatt jinsab preżentement it-tank

tal-ilma tal-konvenut);

iżda mhux ukoll fir-rigward tal-bejt bil-membrane aħdar li jiġi fuq il-kċina u

kamra tal-banju tal-appartament (3) tal-konvenut (fuq deskritt), li fil-fatt

Ċiv.

ma jiġix eżattament fil-livell tal-bqija tal-bejt.

Fil-fatt fix-xiehda tiegħu in

kontro-eżami l-attur qal li fuq dik il-parti m'għandu "l-ebda claim".

KONSIDERAZZJONIJIET TA' DIN IL-QORTI:

L-ewwel aggravju (dwar il-fatt li l-ewwel Qorti ċaħdet l-ewwel erba'

eċċezzjonijiet preliminari)

Fl-ewwel eċċezzjoni preliminari, il-konvenuti jsostnu li r-rikors

ġuramentat huwa null għaliex ma fihx tifsira ċara tal-oġġett u tar-raġuni

tat-talba kif rikjest mill-Artikolu 156(1) tal-Kap 16.

Din il-Qorti hija tal-

istess fehma bħall-ewwel Qorti li dan assolutament mhux il-każ.

Joħroġ

ben ċar li l-iskop tal-kawża hu biex jiġi dikjarat li l-konvenuti bħala sidien

tal-appartament (3) ma jgawdu l-ebda drittijiet (reali jew personali) fuq il-

bejt proprjeta` tal-appartamenti (1) u (2) biss; u biex konsegwentement

jiġu ordnati jneħħu l-oġġetti li poġġew fuqu.

Kienet korretta għalhekk l-

ewwel Qorti meta ċaħdet l-ewwel eċċezzjoni preliminari.

It-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet preliminari huma ippernjati fuq l-

argument li l-kawża tippostula żewġ azzjonijiet distinti (l-Ao Rei

Vindicatoria u l-Actio Negatoria) f'waħda.

qed isir għaliex filwaqt li fl-ewwel talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-bejt

mhux soġġett għal servituijiet/drittijiet reali u/jew personali fir-rigward tal-

Ċiv.

konvenuti u fit-tielet talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-konvenuti ma

jgawdu xi drittijiet reali/personali fuq il-bejt (talbiet tipiċi tal-Actio

Negatoria) fit-tieni talba qed tintalab dikjarazzjoni li l-bejt huwa proprjeta`

Abbażi ta' dan l-argument il-konvenuti fit-tieni eċċezzjoni jsostnu li t-

talbiet huma ġuridikament insostenibbli, u fit-tielet eċċezzjoni jsostnu li l-

proċedura hija irritwali, għaliex selecta una via non habet recursum ad

Huwa evidenti mill-ewwel u t-tielet

talbiet (li fil-fatt huma żewġ naħat tal-istess munita) li l-azzjoni hija

Kif ikkummentat l-ewwel Qorti, fil-fatt lanqas

biss kien il-każ li ssir it-tieni talba għaliex li l-atturi qed isostnu li l-bejt huwa

proprjeta` esklussiva tal-appartamenti (1) u (2) tissemma' fil-premessi, u

biex il-qorti tippronunċja ruħha dwar l-Actio Negatoria odjerna tista' tagħti

kull dikjarazzjoni li hija meħtieġa (inkluż jekk l-atturi u s-sidien tal-

appartament (1) humhiex fil-fatt proprjetarji tal-bejt).

għalhekk l-ewwel Qorti meta ċaħdet it-tieni u t-tielet eċċezzjonijiet

Fir-raba' eċċezzjoni preliminari l-konvenuti mbagħad jissollevaw il-

preskrizzjoni abbażi tal-Artikolu 2143 tal-Kodiċi Ċivili, u dan għaliex il-

jeddijiet li qed jiġu attakkati "ilhom eżerċitati għal snin twal, u cioe` aktar

minn tletin (30) sena".

L-ewwel Qorti qieset li l-konvenuti xtraw l-

appartament (3) b'kuntratt tas-17 ta' Jannar 2002 filwaqt li l-atturi xtraw l-

appartament (2) b'kuntratt tal-25 ta' Mejju 1994.

Ikkonsidrat li l-kawża

saret fit-18 ta' April 2013 u għalhekk ikkonkludiet li m'għaddewx tletin

Ċiv.

Il-konvenuti fl-appell tagħhom jilmentaw li l-ewwel Qorti injorat il-

fatt li l-jeddijiet li qed jiġu attakkati mill-atturi ilhom jiġu eżerċitati minn kull

min jgħix fl-appartamenti (inkluż l-appartament (3)) għal iktar minn tletin

Biex tirnexxi din l-eċċezzjoni kellu jiġi pruvat li għal iktar minn tletin

sena l-konvenuti (jew l-awturi fit-titolu tagħhom) fil-fatt ilhom jeżerċitaw

jeddijiet fuq il-bejt mertu tal-kawża.

Din il-Qorti tosserva pero` li l-ebda

waħda mix-xiehda tal-persuni li qalu li r-residenti tal-appartament (3)

kienu fil-fatt jaċċedu fuq il-bejt, ma tmur lura sal-1983; apparti li l-ebda

minn dawn ix-xhieda ma qalu li s-sidien tal-appartament (3) kienu jżommu

tank tal-ilma fuq il-bejt in kwistjoni:

Albert Le Prevost li xehed li "minn dejjem kien hemm aċċess għall-bejt

għal kulħadd fil-blokka", xtara l-appartament (1) fl-2001;

Carmelo Etim (l-awtur fit-titolu ta' Albert Le Prevost) li xehed li l-bejt

kellu aċċess għalih kulħadd li joqgħod fil-blokka, xtara l-appartament (1)

Adrian LaRosa (l-awtur fit-titolu tal-konvenut) li xehed li kien hemm

Ċiv.

ftehim "a voce" li l-appartament (3) kellu aċċess għat-tromba tal-block

sabiex jitqabbad aerial tat-television mal-kanna komuni fuq it-tromba,

Charles Eggert li xehed li l-proprjetarji tal-appartamenti kollha

kellhom aċċess għall-bejt biex ikunu jistgħu jagħmlu manutenzjoni u

riparazzjoni lis-servizzi li kellhom fuq il-bejt (aerial tat-television, wires tar-

rediffusion, linji tat-telephone u satellite dish) kien l-inkwilin tal-

Għalhekk ir-raba' eċċezzjoni hija bla bażi.

Għaldaqstant

eċċezzjonijiet preliminari tal-konvenuti huwa infondat.

Fil-mertu mbagħad, il-konvenuti appellanti jilmentaw bil-fatt li l-

ewwel Qorti kkonkludiet li m'għandhom l-ebda jeddijiet (la reali u lanqas

personali) fuq il-bejt.

Fl-ewwel lok isostnu li d-dritt tagħhom li jpoġġi tank tal-ilma fuq il-

bejt jirriżulta mill-kuntratt tal-akkwist.

Jagħmlu referenza għal dik il-parti

Ċiv.

tal-kuntratt tal-akkwist tagħhom li jirreferi għall-jedd dwar "servizzi l-oħra

kollha li di solito huma destinati għall-komunjoni" u li "jgawdi dawk is-

servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu".

Kif jargumentaw l-atturi fir-

risposta tal-appell tagħhom pero`, il-konvenuti qegħdin jippruvaw jiżvijaw

lill-qorti in kwantu qegħdin jikkwotaw fejn jaqblilhom biss.

fil-fatt tgħid hekk (enfasi ta' din il-Qorti):

"...bil-komunjoni mal-flats l-oħra f'dan il-blokk tal-entrata, entratura taraġ sal-bejt, indani, drenaġġ u ta' dawk il-partijiet, kumditajiet u servizzi l-oħra kollha di solito destinati għall-komunjoni, ħlief għall-bejt sovrastanti l-blokk li huwa l-proprjeta` esklussiva tal-flat numru wieħed (1) u il-flat numru tnejn (2), soġġett dan il-flat għal u jgawdi dawk is-servituijiet kollha inerenti fil-pożizzjoni tiegħu, altrimenti liberu u frank, bil-ġus, drittijiet u pertinenzi kollha tiegħu."

Kif osservat l-ewwel Qorti l-kuntratt bl-ebda mod ma jsemmi li l-

konvenuti għandhom dritt iwaħħlu tank fuq il-bejt; u lanqas il-kuntratt tal-

akkwist tal-atturi (jew tas-sidien tal-appartament (1)) ma jgħid li

għandhom l-obbligu jħallu lill-konvenuti jagħmlu użu mill-bejt.

Kif osservat ukoll l-ewwel Qorti, għalkemm il-konvenuti ma

eċċipewx li huma komproprjetarji mas-sidien tal-appartamenti l-oħra tal-

bejt tat-tromba tat-taraġ, u fil-fatt fl-affidavit tiegħu l-konvenut ma qal xejn

fir-rigward, fil-kontro-eżami tiegħu sostna li għandu sehem mis-saqaf tat-

tromba u aċċenna għall-fatt li dejjem ħallas terz mill-ispejjeż taż-żebgħa

u t-tkaħħil tat-tromba, u dan kemm minn ġewwa u kif ukoll minn barra,

inkluż il-bejt tat-tromba.

Għalhekk huwa qal li jippretendi li kif għandu

dmirijiet għandu wkoll drittijiet fuq il-bejt tat-tromba, li hija parti komuni

Ċiv.

mill-blokk.

L-ewwel Qorti kienet ta' fehma diversa u irriteniet li l-bejt tat-

tromba għandu jitqies bħala parti mill-bejt.

Din il-Qorti taqbel li m'għandux raġun, iżda għal raġuni differenti.

Hija tosserva li l-kuntratti jagħmluha ċara li l-appartamenti (1) u (2)

għandhom il-proprjeta` esklussiva tal-"bejt sovrastanti l-blokk".

l-intiża kienet li l-bejt tat-tromba ma jkunx ukoll inkluż, il-kuntratti kienu

jirreferu għall-bejt bħala l-"bejt sovrastanti l-appartamenti" u mhux għall-

Għalhekk lanqas ma jista' jingħad li l-konvenuti

għandhom jeddijiet fuq il-bejt tat-tromba qua komproprjetarji tiegħu,

għaliex ma huma komproprjetarji xejn.

Il-konvenuti jargumentaw ukoll li mill-provi jirriżulta li kien hemm

ftehim bejn is-sidien tal-appartamenti fil-blokk fis-sens li s-sid tal-

appartament (3) għandu jedd personali li jaċċedi għall-bejt u li jkollu s-

servizzi li normalment ikunu jeżistu f'blokk simili, inkluż tank tal-ilma.

ma jirriżultax.

Adrian LaRosa stess, (awtur fit-titolu tal-konvenuti) ma

għamel l-ebda referenza għal xi jedd li jpoġġi tank tal-ilma, u Pierre Borg Sillato

(awtur fit-titolu tal-atturi) jiċħad li huma bħala sidien tal-appartament (2)

qatt taw xi dritt lis-sidien tal-appartament (3) biex iwaħħlu xi tank tal-ilma

jew xi dritt ieħor li jkun fuq il-bejt u/jew tromba tal-appartamenti; la

verbalment u lanqas permezz ta' xi kuntratti.

Kif irriteniet l-ewwel Qorti,

kwalsiasi ftehim verbali li seta' kien hemm bejn il-konvenuti u s-sidien (jew

Ċiv.

inkwilini) tal-appartamenti (1) jew (2) ma jorbotx lill-atturi.

tal-konvenuti

oriġinarjament kienet dar hija kompletament irrilevanti għad-difiża

tagħhom.

Dwar il-verżjoni tal-konvenuti li t-tank poġġewh fuq il-bejt tat-

tromba bil-barka tal-atturi, din assolutament ma tirriżultax.

Ix-xiehda tal-

konvenut li huwa poġġa t-tank fuq it-tromba wara ftehim f'dan is-sens

mal-attur assolutament mhix korroborata.

L-attur anzi xehed li wara li l-konvenut poġġa t-tank fuq il-bejt tat-

tromba (u dan żmien wara li kien qalgħu kemm minn fuq il-bejt wara li

kellmu l-attur, u kemm minn fuq is-saqaf ta' fuq il-kamra tal-banju tiegħu

(tal-konvenut)), il-konvenut għajjatlu waqt li kien sejjer għax-xogħol u

hebb għalih u wissieh biex ma jaqlagħlux it-tank jew il-pajpijiet li waħħal

għaliex kellu dritt ipoġġihom.

Altru għalhekk li kien hemm ftehim

Huwa minnu li Albert Le Prevost (kontro-eżaminat) xehed li kien hemm

tliet tankijiet fuq il-bejt meta l-atturi xtraw il-fond; fil-fatt dan mhux

inkompatibbli mal-verżjoni tal-atturi meta qalu li wara li xtraw il-fond

innutaw li l-konvenut kien qiegħed tank tal-bejt bejn it-tankijiet l-oħra.

Ċiv.

Albert Le Prevost spjega li l-attriċi (li tiġi oħtu) kienet qaltlu li kienu ser jgħidu lill-

konvenut biex ineħħi t-tank tiegħu, iżda bl-ebda mod ma qal li kienu se

jifthemu mal-konvenut biex itella' t-tank fuq it-tromba.

L-atturi fil-fatt

xehdu li kienu qalu lill-konvenut biex ineħħi t-tank (u fil-fatt neħħih) għaliex

sostnew li l-konvenuti ma kellhomx dritt, u dan kien meta poġġih fiż-żmien

li xtraw l-appartament tagħhom.

ta' dan kollu

tal-konvenuti huwa

Il-konvenuti jaċċennaw għall-fatt li l-ewwel Qorti ma qisitx is-seba'

eċċezzjoni tagħhom.

Fil-fatt meta rriproduċiet l-eċċezzjonijiet tagħhom

jidher li bi żvista ma rriproduċietx is-seba' waħda, li taqra hekk:

"Illi subordinament u mingħajr preġudizzju għall-premess, illi t-talbiet attriċi in kwantu diretti fil-konfront tal-esponenti huma infondati fil-fatt u fid-dritt u għandhom jiġu riġettati bl-ispejjeż, kif ser jiġi ppruvat fil-mori tal-kawża."

Għalkemm l-ewwel Qorti ma ppronunzjatx ruħha dwarha, ma

hemmx dubju li fid-dawl ta' dak kollu li irriteniet u ddeċidiet, kienet

neċessarjament tiċħad din l-eċċezzjoni.

Ir-raba' aggravju:

Ċiv.

Il-konvenuti appellanti jargumentaw illi anke jekk din il-Qorti tgħaddi

biex tikkonferma s-sentenza appellata (kif fil-fatt ser tagħmel) l-ispejjeż

taż-żewġ istanzi għandhom jinqasmu bejn il-partijiet, b'kull parti tbati l-

ispejjeż rispettivi tagħha, u dan għaliex għallinqas sa kemm l-atturi

akkwistaw l-appartament tagħhom (l-appartament (2)) kien jeżisti ftehim

bejn is-sidien tal-appartamenti l-oħra li jagħtihom aċċess għall-bejt, inkluż

li jkollhom dritt li jagħmlu tank tal-ilma u aerial.

Dan l-argument huwa infondat għall-aħħar.

Kif fuq spjegat,

kwalsiasi aċċess li l-konvenuti kienu jagħmlu mill-bejt qabel ma ġew fix-

xena l-atturi kien bla jedd, u inoltre hekk kif l-attur, ftit wara li xtara l-

appartament, induna bit-tank tal-konvenut, huwa minnufih kien qallu biex

ineħħih għaliex ma kellu l-ebda jedd fuq il-bejt.

Għalhekk dan l-aggravju huwa wkoll bla bażi.

eċċezzjoni).

Għal dawn il-motivi din il-Qorti tiċħad l-appell tal-konvenuti u

tikkonferma s-sentenza appellata in toto (u qiegħda wkoll tiċħad is-seba'

L-ispejjeż taż-żewġ istanzi għandhom jitħallsu mill-konvenuti

Giannino Mallia Bonello D’Ancona Noel Holmes Imħallef

Licari

Ċiv.

Joseph Ticehurst Prim Imħallef

Deputat Reġistratur rm

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments