BORD LI JIRREGOLA L-KERA

Daniel u Vincenza konjugi

Britta (K.I. 740369M u K.I.

(K.I. 559934M) u

Illum, 28 ta' Lulju, 2021

Ra r-rikors promutur prezentat nhar l-24 ta' Novembru,

2015 li jghid hekk:

"Illi l-esponenti jikru l-hanut bl-isem ta' Darmanin

Shoes bin-numru 33 Triq Melita l-Belt Valletta lill-

Illi huma kienu akkwistaw l-imsemmi hanut inkluz il-

kantina sottoposta b'access mill-imsemmi hanut, u kif

ukoll kamra jew kmamar sovraposti, illi l-access

taghhom kien permezz ta' skalapiza) permezz ta'

kuntratt datat 20 ta' Marzu 2007 fl-atti tan-Nutar

intimati fl-ammont annwu ta' mitejn u disgha u

sebghin Ewro u sittin centezmu, gia mija u ghoxrin

Illi dik is-sena stess, l-esponenti kienu kitbu lill-

intimati tramite r-rapprezentant legali taghhom sabiex

jispezzjonaw il-ktieb tal-kera tieghu, pero, huwa qatt

ma kien uriehom il-ktieb tal-kera u baghtilhom biss

kopji ta' uhud mir-ricevuti ta' hlas mahruga lilu mis-

Illi sussegwentement, l-intimati bdew jiddepositaw il-

ddepositaw il-kera ghall-perjodu 1 ta' Lulju 2008 sat-

30 ta' Gunju 2009, qabel is-sena 2012, u fil-fatt il-hlas

tal-kera ghal dan il-perjodu kien gie effettwat mill-

intimati permezz ta' cekk fis-sena 2012, wara illi

rapprezentant legali taghhom;

Illi fis-sena 2009, l-intimat Austin Degiovanni, illi kien

il-gestitur tal-hanut Darmanin Shoes fi Triq Melita,

Iż-Żebbuġ (Ghawdex), talab lill-esponenti permezz ta' ittra datata 5

ta' Novembru 2009 sabiex icedi l-kirja favur terzi

persuni pero, l-esponenti oggezzjonaw ghal din it-

Illi ovvjament, l-intimat Austin Degiovanni ghamel din

it-talba peress illi kien wasal biex jirtira bil-pensjoni.

Peress illi l-esponenti oggezzjonaw ghat-talba tieghu,

u sabiex ma jirritornax lura l-hanut lill-esponenti

sidien, huwa inkariga salesperson sabiex toqghod fil-

Illi fis-sena 2009 dahlu fis-sehh l-emendi l-godda

ghall-Kap XVI tal-Ligijiet ta' Malta, u ai termini ta' l-

artikolu 1531D (1), il-kera kellha tibda toghla bil-15%

fuq il-kera attwali u jibqa' jigi hekk mizjud kull sena

fl-ewwel ta' Jannar bi 15% fil-mija fuq l-ahhar kera

bejn l-1 ta' Jannar 2010 sal-31 ta' Dicembru 2013;

Illi ai termini ta' l-Artikolu 1531D (2) il-kera kellu

mill-1 ta' Jannar 2014 joghla b'5% fis-sena sad-dhul

fis-sehh ta' l-imsemmija regolamenti;

hallas l-awment dovut fuq il-kera ghall-perjodu 2010

Illi l-intimati qatt ma resqu sabiex jintlahaq ftehim

gdid bejn il-partijiet wara l-1 ta' Gunju tas-sena 2013

ai termini ta' l-Artikolu 1531D(2);

Illi permezz tal-applikazzjoni sottomessa quddiem l-

Awtorita dwar l-Ambjent u l-Ippjanar fis-sena 2011, l-

esponenti kienu informati illi l-intimati kienu ser

ikomplu xogholijiet fuq il-faccata illi kienu inbdew

wara li kien hareg lilhom il-permess lilhom numru

Illi l-esponenti ma kinux gew mgharrfa mill-intimati

illi kienu saru xi applikazzjonijiet quddiem l-Awtorita

ta' Malta ghall-Ambjent u l-Ippjanar fis-sena 2005, u

lanqas ma kienu nformati illi meta nhargilhom il-

permess huma kienu ghamlu xi xogholijiet.

Sussegwentement, kien

tlestija ta' xogholijiet fuq il-faccata, illi kienu nbdew

wara l-hrug tal-permess numru PA4611/05, u li ma

kinux tlestew qabel skada l-permess;

Illi ricentement, l-esponenti gew infurmati minn terzi

illi l-intimati kienu esegwew/jew inkarigaw persuni

sabiex jesegwixxu xogholijiet strutturali gewwa l-

Illi minn

spezzjoni

irrizultalhom illi verament kienu saru xogholijiet

strutturali fil-hanut propjeta taghhom, u dwar dan

huma ma kinux informati mill-intimati;

jitolbu umilment li dan l-Onorabbli Bord joghgbu:

Jiddikjara illi l-intimati kienu moruzi fil-hlas tal-kera

Jiddikjara illi l-intimati rrifjutaw illi jhallsu l-awment

fil-kera dovuta wara illi dahlu l-emendi l-godda ghall-

Kap XVI tal-Ligijiet ta' Malta;

Jiddikjara illi l-intimati llum huma pensjonanti, u

m'ghandhomx bzonn il-hanut ghall-ghejxien taghhom

u nkarigaw salesperson stante illi t-talba taghhom

sabiex il-kera tigi ceduta favur terzi giet rifjutata;

Jiddikjara illi l-intimati esegwew xogholijiet ta' natura

strutturali fil-hanut minghajr ma talbu kunsens tas-

sidien esponenti u ad insaputa taghhom;

Jghaddi sabiex jawtorizza lir-rikorrenti li jirriprendu l-

pussess ta' dan il-fond;

33, Triq Melita, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) ta' l-intimati fi zmien qasir u

perentorju li joghgbu jiffissa dan l-Onorabbli Bord;

Bl-ispejjez u b'riserva ghall-pretensjonijiet

rikorrenti fir-rigward tad-danni sofferti minnhom

minhabba l-agir ta' l-intimati."

Ra wkoll ir-risposta tal-intimati prezentata fil-15 ta'

Jannar 2016 li tghid hekk:

Illi in linea preliminari, ir-rikors huwa irritu u null

fit-totalità tieghu in kwantu illi la jsegwi l-formoli

provduti appositament mill-Kapitolu 69

Ligijiet ta' Malta sabiex isiru talbiet bhal dawn in

ezami, la huwa maghmul fil-forma ta' talba bid-

dispensa tas-smigh skont kif jipprovdi l-istess

Kapitolu u lanqas jikkontjeni l-informazzjoni li l-

Illi wkoll in linea preliminari, it-talbiet huma

insostenibbli

kwantu illi huma talbiet vagi, jonqsu milli jkunu

specifici u ma jidentifikawx b'mod car dak li qed

jipprova jitlob ir-rikorrent.

fil-mertu, minghajr

pregudizzju ghall-eccezzjonijiet preliminari, l-

jirrespingu bis-sahha kollha

allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tar-rikorrenti

bhala infondati fil-fatt u fid-dritt, u dan kif ser jigi

ppruvat fil-mori tal-proceduri odjerni, u inter alia,

ghas-segwenti ragunijiet:-

(a) Dawn il-procedimenti qed isiru biss b'animu

vessatorju u temerarju da parti tar-rikorrenti

fil-konfront

ta'

permezz ta' pressjoni bhal din, ir-rikorrenti

jiksbu xi haga, illi kif ser jirrizulta b'mod car,

m'ghandhomx id-dritt ghaliha;

(b) L-esponenti qatt ma kienu moruzi fil-hlas tal-

ufficjali f'dan ir-rigward.

istess kienet irrifjutata mir-rikorrenti, din giet

debitament iddepozitata taht l-awtorità tal-

(c) Ma hux veritier li jinghad li l-esponenti

fil-fond

kwistjoni; u

(d) Ma jikkonkorru l-ebda wahda mill-elementi

69 tal-Ligijiet ta'

Malta ghat-tehid tal-fond mill-esponenti lir-

B'riserva ghall eccezzjonijiet u sottomissjonijiet

ulterjuri skont kif tippermetti l-ligi."

Ra s-sentenza preliminari moghtija fis-27 ta' April 2017

dwar l-ewwel zewg eccezzjonijiet preliminari mressqa

Ra l-atti kollha tal-kawza.

mill-intimati.

Ra l-atti kollha tal-kawza.

Sema' l-provi.

Mejju 2021.

Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tar-rikorrenti tat-30 ta'

Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tal-intimati tal-14 ta'

Ra u qies id-dokumenti u provi kollha prodotti.

Ra illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra:

It-Talbiet u l-Eccezzjonijiet fil-Qosor

Din il-kawza tittratta talba tar-rikorrenti qua sidien tal-

fond ossia l-hanut bl-isem ta' Darmanin Shoes bin-

numru 33, Triq Melita, Il-Fontana, fejn ir-rikorrenti

qeghdin jitolbu (1) dikjarazzjoni li l-intimati rrifjutaw

illi jhallsu l-awment fil-kera dovuta ai termini l-emendi

tal-Kap XVI tal-Ligijiet ta' Malta (2) dikjarazzjoni li l-

intimati m'ghandhomx bzonn il-hanut ghall-ghejxien

taghhom; (3) dikjarazzjoni

xogholijiet ta' natura strutturali fil-hanut minghajr il-

(4) awtorizzazzjoni sabiex

jirriprendu l-pussess tal-fond u l-izgumbrament tal-

L-intimati laqghu ghat-talbiet tar-rikorrenti b'zewg

eccezzjonijiet preliminari illi diga gew decizi bis-

sentenza preliminari tas-27 t'April 2017 u eccepew fil-

mertu illi: (1) il-proceduri huma vessatorji (2) l-intimati

qatt ma kienu moruzi fil-hlas tal-kera (3) l-intimati ma

wettqux tibdiliet strutturali u (4) Ma jirrikorrux l-

elementi taht il-Kap.

Ikkunsidra:

Principji Legali u Gurisprudenza Applikabbli

L-Ewwel u t-Tieni Talba tar-Rikorrenti

Illi permezz ta' l-ewwel u t-tieni talba taghhom ir-

rikorrenti talbu lill-Bord jiddikjara li l-intimati kienu

moruzi fil-hlas tal-kera u li naqsu milli jhallsu l-awment

fil-kera dovuta wara l-emendi tal-Kap XVI tal-ligijiet ta'

Il-Bord jirrileva li bis-sahha tal-Att X tal-2009 kienu

ukoll il-Kapitolu 69 tal-Ligijiet ta' Malta.

Fost dawn l-

emendi hemm dik fl-Artiklu 1531D fil-Kap 16 li tirraviza

awment fil-kera ta' fondi kummercjali bir-rata ta'

hmistax fil-mija fuq il-kera attwali fl-ewwel sena u jibqa'

jizdied bl-istess rata ghall-perjodu ta' 3 snin sa'

B'hekk ir-rikorrenti jikkontendi illi l-

kera pagabbli mill-intimat fl-1 ta' Jannar 2010 kellha

tizdied bi hmistax fil-mija u tkompla tghola kull sena sa

L-artikolu 1531D jistipula s-segwenti:

(1) Il-kera ta' fond kummercjali, fin-nuqqas ta' ftehim

mod iehor milhuq wara l-1 ta' Jannar, 2010 jew ta'

ftehim bil-miktub li jkun sar qabel l-1 ta' Gunju, 1995

dwar kirja li tkun ghadha fil-perjodu originali taghha fl-

1 ta' Jannar, 2010, ghandu fl-1 ta' Jannar, 2010 jigi

mizjud b'rata fissa ta' hmistax fil-mija fuq il-kera attwali

u jibqa' jigi mizjud kull sena kull l-ewwel ta' Jannar bi

hmistax fil-mija fuq l-ahhar kera bejn l-1 ta' Jannar,

2010 u l-31 ta' Dicembru, 2013.

(2) Il-kera fl-1 ta' Gunju, 2013 ghandu jigi stabbilit bi

qbil bejn il-partijiet.

Fin-nuqqas ta' qbil, ghandu

jittiehed bhala gwida ghall-kera l-Indici tal-Valur

tal-Proprjetà kif

jista'

jigi stabbilit

b'regolamenti maghmulin mill-Ministru responsabbli

ghall-akkomodazzjoni u fin-nuqqas ta' regolamenti, il-

kera ghandu mill-1 ta' Jannar, 2014 joghla b'hamsa fil-

fis-sena sad-dhul

fis-sehh

ta'

l-imsemmija

(3) Fil-kaz ta' fond kummercjali, jekk kien hemm ftehim

ghal zjidiet perjodici bejn il-partijiet, dan il-ftehim

ghandu jibqa' japplika minghajr iz-zjidiet kontemplati

f'dan il-artikolu:

Izda, barra mill-kazijiet fejn iz-zjieda fil-kera jkun sar bi

qbil, fejn tigi applikata z-zjieda kif proposta hawn qabel

ghal fondi kummercjali, l-inkwilin jista' permezz ta' ittra

ufficjali mibghuta lil sid il-kera jew lil wiehed minn

sidien il-kera, jittermina l-kirja billi jaghti pre-avviz ta'

tliet xhur u dan ukoll jekk il-kirja tkun ghal zmien definit.

Il-Morozita fil-Hlas tal-Kera

Principji Legali u Gurisprudenza Applikabbli

Illi l-ligi li tirregola l-kera ma tissanzjonax biss in-nuqqas

tal-hlas tal-kera izda aktar minn hekk tissanzjona n-

nuqqas tal-hlas tal-kera fil-hin ossija d-dewmien tal-hlas

tal-kera dovuta mill-intimat.

drabi abbraccjat u deciz mill-Qrati taghna f'diversi

okkazjonijiet.

Hekk fil-kawza fl-ismijiet John Micallef Worley sive Vella Zerafa u

97/2003/1 deciz fis-27 ta'

Gunju, 2007, il-Qorti qalet hekk:

"Opportunament, il-Qorti qeghda hawn tirreplika l-

principji regolatrici f'materja ta' morozita bl-ghajnuna

(1) 'Il-morozita ghall-finijiet ta' l-Artikolu 10 (a) tal-

Kapitolu 109 [fil-prezent, Artikolu 9 (a) tal-Kapitolu 69]

ma hijiex proprjament nuqqas ta' hlas sic et simpliciter

imma nuqqas ta' hlas fit-termini preskritti dekorribbli

mill-interpellazzjoni' (Kollezz.

titraccja biss kriterju objettiv ghall-accertament ta' l-

impuntwalita` ghall-finijiet ta' talba ghar-ripresa ta'

pussess ta' fond lokat minghajr riferenza, in linea

generali u salvi eccezzjoni kongruwi, ghall-motiv

subjettiv li jkun ta' lok ghall-istess impuntwalita`'

(Kollezz.

(3) 'Jehtieg dejjem li jkunu saru zewg interpellazzjonijiet

ghal hlas ghal zewg skadenzi diversi biex ikun hemm

morozita' (Kollezz.

(4) 'Il-ligi tikkontenta bil-morozita fil-kors tal-kiri ta'

qabel minghajr ma tirrestringi t-terminu ghall-ahhar kirja

precedenti' (Kollezz.

(5) Li jfisser li 'jekk l-inkwilin ikun moruz fil-hlas tal-

kera fis-sens tal-ligi fi skadenza wahda, u in segwitu ssid

jaccetta l-kera ta' dik l-iskadenza u ta' l-iskadenza ta'

warajha minghajr ma jaghmel ebda rizerva, b'mod illi,

jekk in segwitu l-inkwilin jigi moruz fi skadenza ohra, is-

sid ma hux prekluz li jagixxi ghall- izgumbrament ta' l-

inkwilin minhabba morozita f'zewg skadenzi' (Kollezz.

XLVI P I p 289); ...dak li trid il-ligi mhux l-

accettazzjoni ta' l-iskadenzi tal-kera li fihom kienet

moruza imma n-nuqqas tal-puntwalita` taghha fil-hlas ta'

dawk l-iskadenzi mill-interpellazzjoni.

Huwa principju wkoll stabbillit

illi: "Rigward

impuntwalita` l-ligi ma tiddistingwix u titraccja biss

kriterju objettiv ghall-accertament ta' l-impuntwalita`

ghall-finijiet ta' talba ghar-ripresa ta' pussess ta' fond

lokat minghajr riferenza, in linea generali u salvi

eccezzjoni kongruwi, ghall-motiv subjettiv li jkun ta' lok

ghall-istess impuntwalita`" (Kollez.

"Dejjem tajjeb pero` li jinzamm in mira illi 'trattandosi

ta' kondizzjoni espressament imposta mil-ligi ghall-

finijiet tad-dekadenza minn dritt importanti li l-ligi in

generali saret biex tipprotegi, wiehed ghandu jkun ferm

rigoruz fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni taghha"

10 ta' Frar 1961).

Anke kieku stess kien "hemm dubju fl-

interpretazzjoni dan id-dubju ghandu jmur favur il-kerrej

li minhabba dik l-interpretazzjoni l-ohra jista' jigi jitlef

il-pussess tal-fond' (Kollez.

Gie ritenut ukoll illi: "Biex l-inkwilin jigi kunsidrat

moruz jehtieg li huwa jkun baqa' moruz fil-hlas ta' zewg

rati ta' kera, u illi ghal kull rata huwa jkun gie interpellat

jghaddu 15-il gurnata mill-

interpellazzjoni minghajr ma jhallas, u mhux bizzejjed li

ssir interpellazzjoni wahda ghal zewg rati jew anke

"Jekk iz-zewg skadenzi jkunu maqghudin flimkien u ssir

interpellazzjoni wahda, allura jigi maqtul l-iskop tad-

disposizzjoni li barra mill-iskadenzi ghandu jkun hemm

interpellazzjoni fil-kaz almenu

ta' zewg skadenzi

(sottolinear tal-Qorti ta' l-Appell)".

Permezz ta' Nota1 prezentata fit-30 ta' Marzu 2016, ir-

rikorrenti ddikjaraw li l-intimati kienu moruzi fil-hlas ta'

kera diversi drabi u ghal diversi snin u ressqu lista tal-

pagamenti kif saru, liema lista taqra hekk:

• Illi fis-sena 2007, kien inqala' dizgwid bejn il-

gewwa l-Onorabbli Qorti tal-Magistrati (Malta).

Mill-iskeda tad-depoziti irrizulta illi:

nhar is-6 ta' Novembru 2007;

nhar l-24 ta' Awissu 2008;

kera ghall-perjodu 1 ta' Jannar 2011 sat-30 ta' Gunju

2011, nhar id-9 ta' Marzu 2011 filwaqt illi kien

iddepozita l-kera ghall-perjodu 1 ta' Lulju 2011 sal-

31 ta' Dicembru 2011 nhar il-25 t'Awissu 2011;

• Illi l-kera ghas-sena 2008, qatt ma kienet giet

depozitata l-Qorti u fil-fatt thallset mill-intimat lill-

esponenti f'Gunju tas-sena 2012;

• Illi fis-sena 2013, l-intimat hallas ammont ta' €145.71

anqas mill-ammont ta' kera minnu dovut, minkejja illi

l-esponenti ipprotestaw mieghu u gibdulu l-attenzjoni

illi l-kera minnu mhallsa inqas;

• Illi apparti minn hekk, l-intimat ittenta jhallas ammont

anqas ta' kera fis-sena 2014, u fil-fatt, il-kera illi ried

ihallas l-intimat kienet giet ritornata lilu stante illi

huwa kien ried ihallas ammont ta' €166.97 anqas mill-

ammont tal-kera minnu dovut.

Simon Farrugia Briffa xehed li huma kienu talbu lill-intimat

il-ktieb

jinfurmahom jekk hemmx kuntratt ta' kera, izda l-intimat

naqas milli

l-informazzjoni mitluba

minnhom, u ghalhekk ghazlu li ma jaccettawx il-kera, li

moruzi bejn is-sena 2008 u 2009 izda tali kirja thallset

fis-sena 2012.

In oltre, ir-rikorrenti prezentaw nota3 bic-

segwenti:

Prezentata fis-sena 2009 ghall-perjodu bejn 1 ta' Lulju

2009 u 31 ta' Gunju 2010 fl-ammont ta' €279.52c;

Prezentanta fid-9 ta' Marzu 2011 fl-ammont ta'

€321.45 ghall-perjodu bejn 1 ta' Lulju 2010 u 31 ta'

Prezentata fil-25 ta' Awwissu 2011 fl-ammont ta'

€369.67c ghall-perjodu bejn l-1 ta' Lulju 2011 u l-31

ta' Gunju 2012;

Prezentata fl-20 ta' Frar 2015 fl-ammont ta' €592.20c

rapprezentanti €446.49c ghall-kera dovut ghas-sena

2014 u €145.70 rapprezentanti arretrati ta' kera ghas-

Prezentata fil-5 ta' Settembru 2015 ghall-perjodu tas-

sena 2015 fl-ammont ta' €468.81c

Simon Britta kompla jixhed li fis-sena 2013, is-Sur

Degiovanni kien baghtilhom ittra fejn qalilhom is-

Qal li l-intimat ma accettax li fis-sena 2013 kellha terga'

toghla l-kera b'5% u minkejja li tramite l-avukat

taghhom l-intimat gie infurmat bl-awment fil-kera, huwa

baqa' jirrifjuta li jaghmel dan.

Daniel Thake ukoll xehed li permezz ta' ittra datata 28

ta' Lulju 2007, hu tramite l-avukat tieghu kien talbu lill-

intimat sabiex jghaddilu l-ktieb tal-kera izda minflok l-

intimat baghtlu biss kopja ta' l-ahhar hames ircevuti.

Tenna li minhabba dan, inqala' dizgwid bejniethom u

qatt ma tkellmu aktar hlief tramite l-avukati taghhom u

Zied jghid li kien ghalhekk li

l-intimat beda jiddepozita l-kera l-Qorti izda l-kera ghas-

sena 2008 thallset f'Gunju 2012 wara li l-intimat gie

interpellat permezz ta' ittra legali datata 5 ta' Gunju 2012

filwaqt li kompla jghid li fis-sena 2013 kellha tigi

awmentata l-kera tal-hanut skond l-emendi fil-ligi tal-

kera ta' l-2009 izda l-intimat naqas milli jhallas l-awment

minkejja li kien gie debitament interpellat permezz ta'

ittra datata 9 ta' Lulju 2014.

fis-sena 2014 Degiovanni rega' baghat cekk ghal kera ta'

dik is-sena fl-ammont ta' €279.52c minflok l-ammont bl-

awment fl-ammont ta' €446.49c u minhabba f'hekk ma

accettax il-kera b'Darmanin jirrikorri ghall-hlas ta' kera

fil-Qorti.

B'referenza ghall-kera, l-intimat Austin Portanier Mifsud

spjega li fis-sena 1981, hu u missieru Paul Degiovanni

krew il-hanut 33, Melita Street, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) minghand is-

sinjuri Alfred u Lucy Behan ghas-somma ta' mija u

ghoxrin Lira (Lm 120) fis-sena (ekwivalenti ghal

€279.52) li kienet tithallas kull sena bil-quddiem fl-1 ta'

Xehed li fl-1 ta' Lulju 2007 kien imissu jhallas l-

ewwel kera lis-sinjuri Britta, u peress li ma kien sema'

xejn minghandhom, kien baghatilhom cekk bil-kera izda

c-cekk baqa' ma ssarrafx.

Spjega li kien ghalhekk li huwa

baghatilhom ittra rregistrata fis-27 ta' Lulju 2007 fejn

talabhom jikkonfermaw li rcevew il-kera u rcieva lura

minghand l-avukat tar-rikorrenti fejn talbu kopja tal-

ktieb tal-kera li kellu mas-sidien precedenti u kopja tal-

kuntratt ta' kera.

Qal li peress li c-cekk baqa ma ssarrafx,

huwa beda jiddepozita l-kera l-Qorti sas-sena 2011 stante

li fis-sena 2012 huwa kien rcieva minghand l-avukat tar-

rikorrenti fejn infurmahom li kienu ser jibdew jaccettaw

il-kera u kien anke infurmahom li ma kienux sabu cedola

Kompla jghid li kien

ghalhekk li fit-13 ta' Gunju 2012, l-avukata tieghu

infurmatu illi bi zvista ma kienitx giet despozitata l-kera

ghas-sena 2008, u mal-ittra baghtet cekk bil-hlas tal-kera

tas-sena 2008 u cekk iehor bil-hlas tal-kera ghas-sena

2012 madanakollu jispecifika li hu kien baghat il-kera

msemmija dovuti fis-sena 2008, izda c-cekk kien gie

rritornat lilu.

Zied li sussegwentement, is-sinjuri Britta zbankaw ic-

cedoli bil-hlas tal-kera ghall-perjodi ta' bejn is-snin 2007

li fis-sena 2013 kien baghat cekk bil-kera ghall-perjodu

ta' bejn 2013 sa 2014 fl-ammont ta' €279.52c izda bi

zvista ma kienx inkluda z-zieda fil-kera skont il-ligi, izda

dan ic-cekk issarraf u gie accettat mis-sinjuri Saliba

minghajr problemi madanakollu fis-sena 2014, rcieva

ittra datata 9 ta' Lulju 2014 minghand l-avukat tas-sinjuri

Britta fejn infurmatu li ghall-perjodu ta' bejn is-sena

2013 sa 2014 kellu jhallas s-somma ta' €425.23c u ghall-

perjodu ta' bejn is-sena 2014 sa 2015 kellu jhallas is-

somma ta' €446.49c u permezz fis-16 ta' Lulju 2014, hu

baghat cekk lis-sinjuri Britta bid-differenza tal-kera ta'

€145.71c mitluba minnhom ghall-perjodu ta' bejn is-

sena 2013 u 2014 u €446.49c ghall-perjodu ta' bejn is-

sena 2014 sa 2015.

Xehed li minkejja li hu hallas, ic-cekk

baqa' ma ssarrafx mis-sinjuri Britta.

Ikkunsidra:

Illi r-rikorrenti talbu lil dan il-Bord sabiex jiddikjara li l-

intimati kienu moruzi fil-hlas tal-kera diversi drabi u ghal

Illi mill-atti rrizulta li l-intimati ma kinux qieghdin

jiddepozitaw il-hlas ta' kera fil-hin, u effettivament

effettwaw il-hlas dovut minnhom wara illi, permezz ta'

ittra, ingibditilhom l-attenzjoni li l-kirja depozitata ma

kinitx tinkludi l-awment kif kontemplat fil-ligi.

Jirrizulta wkoll illi l-intimat naqas milli jiehu in

konsiderazzjoni l-awment mill-1 ta' Jannar 2010 fic-

wara zmien permezz tac-cedoli tad-9 ta' Marzu 2011 u

tal-25 ta' Awwissu 2011.

pprezentata fl-20 ta' Frar 2015 l-intimat iddepozita

ammont addizzjonali

ta' €145.70c

arretrati ta' kera ghas-sena 2013.

Illi, minkejja li saru tali depoziti pero', jirrizulta

ampjament illi (1) tali depoziti kienu tardivi u dan kif

jirrizulta mix-xhieda msemmija, mill-istess cedoli u anke

mix-xhieda moghtija mill-intimat innifsu u mhux biss

dovuta bl-awmenti skont il-ligi tant li tali awmenti gew

depozitati b'cedoli sussegwenti diversi snin wara illi tali

In oltre, l-fatt illi l-kera ma gietx depozitata mill-ewwel

ghalhekk ir-rizultat illi l-kera dovuta mill-intimat ma

kinitx qeghda tigi depozitat fiz-zmien li trid il-ligi stante

Konsegwentament l-ewwel u t-tieni talba tar-rikorrenti

It-Tielet talba

Illi permezz tat-tielet talba, r-rikorrenti talbu lil dan il-

l-intimati huma pensjonanti u

m'ghandhomx bzonn il-hanut ghall-ghixien taghhom.

Fuq din il-kawzali, il-provi tar-rikorrenti kienu fis-sens li

l-intimat qorob ghall-pensjoni, ried illi jcedi l-kirja tant li

permezz ta' ittra datata 5 ta' Novembru 2009, huwa kien

informa lir-rikorrenti bix-xewqa tieghu u meta dawn ta'

l-ahhar oggezzjonaw, huwa kien talab somma flus sabiex

jivvaka l-hanut mertu ta' din il-kawza u stante li r-

ta' Janice Gera izda hu qatt ma kien ikun fil-hanut.

Illi min-naha tieghu, l-intimat xehed li huwa kien

informa lir-rikorrenti li kien ser jaghlaq wiehed u sittin

sena u li kien lest li johrog mill-fond kieku tah rigal,

offerta li madanakollu ma gietx accettata mis-sidien.

Il-Bord jinnota li mix-xhieda ta' Joseph El Mehdy in

rapprezentanza tal-jobsplus irrizulta li l-intimat Austin

Degiovanni issottometta l-formola tat-tmiem tal-impjieg

tieghu stess fid-29 ta' Marzu 2011.

Dan l-att l-intimat

ghamlu unilateralment u minghajr ebda influwenza ta'

hadd u fid-dawl ta' tali prova huwa car li l-intimat stess

iddikjara illi ma kienx se jkompli jopera n-negozju tieghu

Ir-raba' talba

Illi permezz tar-raba' talba taghhom, ir-rikorrenti talbu lil

dan il-Bord sabiex jiddikjara li l-intimati esegwew

xoghlijiet ta' natura strutturali fil-hanut minghajr ma

talbu kunsens tas-sidien esponenti u ad insaputa taghhom

u konsegwentament jawtorizza li jirriprendu l-pussess ta'

dan il-fond u jordna l-izgumbrament.

In primis irid jinghad li l-artikolu 1564 tal-Kap 16 tal-

Ligijiet ta' Malta jiprojbixxi miljoramenti minghajr il-

Id-disposizzjonijiet rilevanti fil-

Kodici Civili huma s-segwenti:

(1) Il-kerrej, matul il-kiri, ma jista' jagħmel ebda

tibdil fil-ħaġa mikrija mingħajr il-kunsens ta' sid il-kera,

u m'għandux jedd jitlob il-ħlas lura tal-valur, ikun kemm

ikun, tal-miljoramenti magħmula mingħajr dak il-

(2) B'dan kollu, il-kerrej għandu jedd jieħu lura dawk il-

miljoramenti, billi jerġa' jqiegħed il-ħaġa fl-istat li

kienet qabel ma saru, iżda dan kemm-il darba, għal dawk

li huma l-miljoramenti li jkunu għadhom jeżistu fit-tmiem

tal-kiri, huwa juri li jista' jieħu xi utli minnhom billi

jaqlagħhom, u sid il-kera ma jagħżilx li jżommhom, u

jħallas lillkerrej somma daqs il-ġid li dan jista' jieħu li

kieku jaqlagħhom.

Il-kiri jista' ukoll jinħall, għad li ma jkunx hemm

il-kundizzjoni riżoluttiva, jekk waħda mill-partijiet ma

teżegwix l-obbligazzjoni tagħha; u, f'kull każ bħal dan il-

parti li lejha l-obbligazzjoni ma tkunx ġiet eżegwita tista'

tagħżel jew li ġġiegħel lill-parti loħra għall-esekuzzjoni

tal-obbligazzjoni, meta dan jista' jkun, jew li titlob il-ħall

talkuntratt flimkien mal-ħlas tad-danni għan nuqqas tal-

esekuzzjoni tal-kuntratt:

Iżda, fil-każ ta' fondi urbani, djar ta' abitazzjoni u fondi

kummerċjali fil-każ ta' nuqqas puntwali tal-kera, il-ħall

jista' jintalab biss wara li s-sid ikun interpella lill-

inkwilin permezz ta' ittra uffiċjali u l-inkwilin ikun,

minkejja dak l-avviż, naqas milli jħallas dik il-kera fi

żmien ħmistax-il jum minn notifika.

konjugi Tanti, deciza mill-Qorti ta' L-Appell nhar l-1

ta' Dicembru, 2004, il-Qorti tal-Appell irriteniet illi

"Jidher minn skorta ta' sentenzi illi l-precitat Artikolu

1564 tal-Kapitolu 16 gie temprat sew fuq l-insenjament

ta' l-awturi bhal Pacifici Gaunt u Caruana Scovino.

Dan fis-

sens illi gie zviluppat il-principju illi l-kerrej jista'

jaghmel alterazzjonijiet basta jkunu parzjali u mhux ta'

importanza kbira, ma jbiddlux id-destinazzjoni tal-fond,

id-drittijiet

tas-sid u meta

alterazzjonijiet ikunu necessarji jew utili ghad-dgawdija

tal-post u l-fond jista' jigi riprestinat kif kien qabel meta

tispicca l-lokazzjoni.

Spiteri et", Appell, 7 ta' Gunju 1977; "Maria Brignoli vs

zmien twil il-gurisprudenza ttenni illi f'materja bhal dik

in rigward, minkejja illi l-artikolu 1654 tal-Kodici Civili

jiprojbixxi tibdil fil-haga mikrija minghajr il-kunsens

tas-sid, certu bdil ta' natura strutturali huwa permess

ciononostante basta li dan ikun parzjali, ma jbiddilx id-

destinazzjoni tal-fond, ma jippregudikax id-drittijiet tas-

sid u tali tibdil huwa mehtieg ghat-tgawdija tal-fond li

jista' jkun riprestinat meta taghlaq il-kirja.

Ermina konjugi Tanti, App 1.12.2004, l-istess Qorti

tal-Appell ghamlet osservazzjoni pertinenti hafna ghal

kaz in ezami meta irriteniet illi "Biex wiehed jara

x'modifikazzjonijiet huma legittimi jew le ghandu jhares

lejn ic-cirkostanzi partikolari tal-kaz.

Pero' il-konduttur

ma jkunx jista' jaghmel lanqas dawn il-modifikazzjonijiet

jekk il-kuntratt tal-lokazzjoni jevvietahomlu, Ara Kollez

Ikkunsidra:

Illi ghalhekk dan il-principju japplika fin-nuqqas ta'

Fil-kaz odjern ma jirrizultax illi kien

hemm ftehim espress f'kuntratt ta' kera li jaghti dan id-

dritt lill-inkwilin.

U li kieku kien jezisti kuntratt ta' kera kien jinkombi lill-

intimat illi jipproducih u jipprova li tali kuntratt kien

jaghtih id-dritt espress illi jaghmel alterazzjonijiet fil-

fond lilu mikri, haga li l-intimat ma ghamilx.

Illi in oltre, kif inghad mill-Qorti tal-Appell (Inferjuri)

nhar 2.2.2018, "L-imsemmija disposizzjoni giet watered

down mill-gurisprudenza: "Il-kerrej avolja ma jottjenix

il-permess tas-sid jista' jaghmel innovazzjonijiet fil-fond

lokatizju purche' dawn ikunu parzjali u mhux ta'

importanza kbira, ma jbiddlux id-destinazzjoni tal-

lokazzjoni, ma

id-drittijiet

proprjeta', ikunu jistghu jigu rimossi meta tispicca l-

lokazzjoni u jkunu necessarji jew utili ghall-godiment

Pero' jibqa' l-fatt li r-regola generali hi li ma jistax isir

tibdil fil-haga mikrija minghajr il-kunsens tas-sid.

Ghalhekk li jkun jista' jsir tibdil minghajr il-kunsens tas-

sid ghandha tkun l-eccezzjoni u mhux ir-regola."

Illi fid-dawl tal-principji legali, dan il-Bord sejjer

jevalwa x-xoghlijiet li saru mill-inkwilin.

tieghu Simon Camilleri Pesci spjega li f'Awwissu tas-sena 2011,

missieru irċieva 'stop notice' min-naħa tal-MEPA li

kienet tgħid "Għandek żvilupp li jikkonsisti f'tibdil ta'

faċċata tal-ħanut billi żarmajt il-vetrini kif ukoll l-irħam

tal-faċċata dan kollu mingħajr permess".

missieru ma kienx jaf li qeghdin isiru xi alterazzjonijiet

fil-proprjeta' in kwistjoni u qatt ma kienu nfurmati li ser

isiru dawn l-alterazzjonijiet u lanqas taw il-kunsens

il-permess kien skada u allura ħarġitlu 'reinforcement

notice' u sussegwentament giet registrata applikazzjoni

tgħid

jafu biha peress li giet mibghuta ittra lir-rikorrenti qua

sidien mill-Awtorita'.

Kompla jghid li huma kienu jafu

biss bix-xoghlijiet li huma marbutin ma' bdil tal-koxxa li

hemm mal-faċċata, u cioe bdil sabiex jidhol l-'air-

condition' ġewwa u ssir tieqa tal-injam.

L-istess xhud

zied li huma kellhom dubju dwar jekk sarux xi tibdiliet

strutturali peress li bdew jaraw hafna bidliet minn barra,

liema dubju gie kkonfermat tant li hu sab li saru

alterazzjoniijiet strutturali fosthom djieqet il-bokka li

kien hemm biex tinżel għal ġol-kantina, tpogga 'frame'

tal-ħadid, ġie modifikat id-drenaġġ u saru pajpijiet

ġodda.

Ix-xhud kompla jghid li hemm xi xogħol li ma

sarx skont l-arti u s-sengħa tal-bini u li dawn ix-xogħlijiet

kollha li qed isemmu ma jafu xejn bihom inkluz li

nbiddlet is-sistema tal-ilma u s-sistema tad-drenaġġ u li

ukoll saret xi ħsara.

Spjega li hemm taraġ ġdid li twaħħal

mall-istruttura, saru alterazzjoniijiet fil-koxox tal-bieb,

il-madum ta' ġewwa li kien l-antik, ma baqax dieħel sa

ġewwa għax ma kellhomx aktar mill-madum l-antik, is-

saqaf tal-konkos ġie trimjat sabiex jkun hemm aċċess

ghal 'toilet', u xehed li kif ġie trimjat dan is-saqaf huwa

perikoluż biex tidħol ġo 'toilet' għaliex tista' taqa' għal

isfel u trid taqbeż biex tidħol, haga li mhix aċċettabli fl-

ippjanar.

Zied jghid ukoll li fil-kantuniera hemm nieżla

katusa tad-drenaġġ li llum ġiet magħluqa u ma jistax issir

manutenzjoni għaliha, twahhlu s-soffitti u xi xkaffar ta

madum ġdid.

Qal li fl-opinjoni tieghu, l-aktar ħaġa

mportanti li saret hi il-bieb tal-ħġieġ tal-'stainless steel'

fuq il-faċċata stante li dan il-bieb qatt ma ġie approvat

mill-Planning Authority peress li l-fond jinsab ġo 'World

Heritage Site' In-Naxxar.

Ix-xhud qal li l-intimat ma ezegwixix ix-xoghol skond il-

permessi tant anke il-kulur kien approvat bħala bronze u

sar iswed; u minflok it-tieqa ta' fuq, kellha ssir 'fixed

timber louvre' li ma saritx u lanqas ma giet approvat

'stainless steel frame' a kuntrarju tal-permess li jghid

Oliver Cachia Belli xehed nhar il-21 ta' Novembru 2017 fil-

kapacita' tieghu ta' Senior Officer fl-ufficcju legali tal-

fejn spjega

li permezz

ta'

applikazzjoni sottomessa mill-intimat u li ggib in-numru

3979 tas-sena 2005 biex jirreloka l-air-condition unit fuq

il-faċċata u jbiddel is-shop front għal travertine cladding,

giet approvata u l-permess ħareġ fit-18 ta' Lulju tas-sena

Tenna li fl-applikazzjoni Austin Degiovanni kien

iddikjara li l-art mhix tiegħu pero' kien innotifika lil ċertu

wieħed Benċini skont il-formola li ssottometta l-istess

validita' ta' 5 snin u cioe' sat-18 ta' Lulju 2011.

li sussegwentament, kien sar rapport li kienu qed isiru xi

xogħlijiet bla permess u kien ghalhekk li hu flimkien ma'

xogħol fuq il-faċċata mhux lest kif ukoll kien hemm xi

alterations interni minghajr permess u li ovvjament

minħabba li l-Belt hija UTA conservation area, tirrikjedi

permess għalihom.

Xehed illi dakinhar kien għaddej

xogħol bla permess hu nħareġ enforcement notice li ġġib

referenza 401 tal-2011 u sussegwentament l-intimat

dahhal appikazzjoni ohra biex ikompli jahdem minhabba

li l-permess kien skadielu, liema applikazzjoni kienet

limitata biss ghall-faccata filwaqt li kompla jghid li

applikazzjoni fuq xoghlijiet interni ma dahhalx u li sa

dakinhar l-intimat kien qatt ma dahhal applikazzjoni

ghall-alterazzjonijiet strutturali interni.

Oliver Guntrip spjega li l-intimat kien talab biex iċaqlaq l-

conditioning units mhux suppost jiġu jidhru allura ġieli

jagħmlu gallarija fuqhom inkella f'dan il-każ peress li ma

kienx hemm jagħmluhom wara shop front.

Daniel Xu xehed li darba kien ghaddej flimkien ma'

martu minn Triq Melita, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u ntebhu illi l-hanut

kien imbarrat bl-injam u li kienu qeghdin isiru xoghlijiet

fih u xi granet wara kien rcevew Enforcement Notice bin-

numru 00401/11 mill-Awtorita ta' l-Ippjanar fejn gew

infurmati li kien qeghdin isiru xoghlijiet bla permess.

li sussegwentament

issottometta applikazzjoni quddiem l-Awtorita' ta' l-

Ippjanar Numru 419/12 u din id-darba kienu gew

infurmati li kellhom isiru xoghlijiet fuq il-faccata, u cioe'

jiccaqlaq il-unit ta' l-airconditioning, titbiddel il-faccata

ta' l-aluminium u ssir bl-irham travertine u tibdel it-

Spjega li Degiovanni kien marbut li jimxi

mal-pjanti li kien issottometta lill-Awtorita', u jwettaq

biss xoghlijiet fuq il-faccata.

Zied jghid li permezz ta'

ittra tad-9 ta' Lulju 2014, kienu talbu lil Degiovanni sabiex

jaghmlu spezzjoni tal-hanut nhar it-18 ta' Lulju 2014,

ghal liema spezzjoni attendew martu u ibnu li izda ma

thallewx jispezzjonaw il-fond u wisq anqas jiehdu ritratti

u kejl izda kienu ftehmu li kelha ssir spezzjoni nhar l-5

ta' Ottubru 2014 fil-11:00am waqt liema ibnu thalla jiehu

ritratti u kejl.

9 A folio tal-process 157-160 tal-process

Vincenza sive Censina Mugliett xehdet permezz ta' l-

affidavit fejn kkonfermat il-kontenut ta' l-affidavit ta'

zewgha u ziedet tghid li meta marret flimkien ma' binha

kienu intebhu li Degiovanni kien ghamel xoghlijiet

strutturali fil-hanut u cioe' kien nehha l-access ghall-

kantina, bidel il-madum, kien nehha l-partition ta' l-

injam li warajha kien hemm skalapiza biex wiehed seta'

ghall-kmamar soprastanti, u minn flokha kien ghamel

tarag, u kien ghamel dahliet fil-hajt li fihom ghamel

Qalet li kien sar access, waqt liema setghet

tinnota li kien sar xoghlijiet fil-kmamar sottoposti ghall-

hanut, inkluz it-ticrit ta' bibien, b'mod illi l-access ghall-

kamra tal-banju sar perikolanti, u acceddew ghall-

kantina minn bokkaport miksi bil-madum.

Qalet li fil-

kantina jidher illi kien gie mcaqlaq is-sistema tad-

drenagg, u fil-fatt, il-katusi l-godda ma tqeghdux skont

is-sengha u l-arti rikjesta mill-professjoni, u kien hemm

katusa minnhom li kienet qed toqtor, apparti illi tkissru

ix-xorok sabiex jigu mghoddija pajpijiet u katusi.

L-intimat Austin ui xehed li b'referenza ghax-

xoghlijiet huwa kien applika sabiex jaghmel xi xoghlijiet

fuq il-faccata tal-fond izda Simon Britta kien ghamel

jbiddel il-faccata u jaqla' l-ħanut, kien informa lill-Perit

Patrick Consiglio biex igeddu l-permess peress li kien ser

jiskadi izda l-Perit kien infurmah li mhux daqshekk

importanti li jsir dan u li jekk jiskadi, jergghu japplikaw.

Zied jghid li minhabba l-enforcement notice huwa ma

setax ikompli jahdem la barra u lanqas gewwa izda din l-

enforcement notice tnehhiet u l-Perit tieghu rega' applika

u tkompla u tlesta x-xoghlijiet kemm fuq barra kif ukoll

Tenna li x-xoghlijiet ta fuq gewwa

jikkonsistu fi tnehhija tal-xkaffar; kien hemm il-conduit

kollha mtaqqab għax kien ilu mill-1980 li rrangawh u

kien hemm it-tapit fl-art minn wara l-irħama sa ġewwa;

nehha t-tapit u ghamel madum ġdid filwaqt li zied jghid

li l-aċċess għal fuq ma biddluhx u halla kollox kif inhu.

Qal ukoll li t-taraġ kull ma kien, kien skalapiża tal-injam

u ghamel frame tal-ħadid.

Xehed li l-fond jikkonsisti fil-hanut groundfloor level,

basement u first floor u li l-access ghal kantina huwa

permezz ta' sellum tal-hadid.

Mistoqsi fuq il-katusi,

huwa spjega li dawn biddilhom ricenti izda ma sar ebda

tibdil fil-kantina li ilha l-istess mis-sena 1980.

jghid li kellhom xkaffar, l-iskalapiża kienet mgħottija,

kellhom bieb ta' l-aluminium u kien jitla bl-iskalapiża

fuq izda din l-skalapiża tmermret għax hija antika, l-

xkaffar li kellhom fejn kien hemm it-taraġ nehhewh biex

il-ħanut jikber u peress li l-skalapiża kienet imermra

neħħewha u ghamlu taraġ tal-ħadid għal fuq bil-wiċċ ta'

Mistoqsi jekk l-aċċess għal fuq kienx messu

meta ghamel ix-xogħlijiet, hu wiegeb fin-negattiv u li

lanqas kabbar il-bibien.

kmamar tal-banju minn dejjem kien hekk.

allegazzjoni ta' alterazzjonijiet strutturali tant li xehed li

l-hanut ghadu fl-istat li kien meta bdiet il-kirja fis-sena

1981, u ghajr ghal xi tibdiliet fil-finishings u tiswijiet fil-

plumbing qatt ma mess l-istruttura tal-bini jew ghamel xi

alterazzjonijiet strutturali.

Il-Perit Patrick Orsini xehed nhar l-10 ta' April

2019 fejn spjega li ghal habta tas-sena 2005 l-Planning

Authority kellha proċess fejn kienet qed tipprova tneħħi

airconditioning units minn mal-faċċati ta' proprjetajiet

il-Belt u kienu kellmu lis-Sur Darmanin u talbuh biex

ineħħi l-airconditioning unit li kellu fuq il-faċċata tal-

ħanut.

Tenna li s-sur Degiovanni kien ikkuntattjah u qallu

li la darba ħa jaqla l-airconditioning unit, kien behsiebu

jaghmel upgrade tal-faċċata tiegħu li kienet silver

iż-żmien u ghalhekk ghamel

applikazzjoni lill-Planning Authority.

Il-permess kien

inħareġ "to relocate air conditioning unit on facade and

kien ghal 5 snin u wara kwazi 5 snin izda qabel ma skada

l-permess, l-intimat kien infurmah li diga kellu nies biex

jaghmlu x-xoghol u setghu ilestu qabel jiskadi l-permess

izda x-xoghol ma tlestix u fit-2 ta' Awwissu 2011 kien

inħareġ enforcement notice mill-Planning Authority li

jghid "Għandek żvilupp li jikkonsisti f'tibdil tal-faċċata

tal- ħanut billi żarmajt il-vettrini kif ukoll l-irħam mal-

faċċata u dan kollu mingħajr permess".

huwa kien ghamel appell lit-Tribunal, fejn spjegalhom

illi l-irħam kien qed jitwaħħal mhux qed jinqala' u wara

enforcement notice tagħhom.

kienet talbitu x'inhuma x-xogħlijiet li kienu se jsiru fil-

proprjetà, rigward ix-xogħol fuq ġewwa, għax hu kien

qieghed issostni magħhom li xogħol li qed isir fuq ġewwa

ma kienx hemm bżonn permess.

Tenna li f'laqgha li

kellhom mas-Sur Oliver Guntrip huwa spjegalu x-

conduit" u insista li ma kienx hemm bzonn ta' permess

ghal dan ix-xoghol fuq gewwa izda kellu japplika mill-

gdid ghax-xoghlijiet li kien fadal tant li l-permess inhareg

nhar it-18 ta' Mejju 2012 biex jitkompla x-xoghol fuq il-

In kontro ezami, mistoqsi fuq l-iskalapiża huwa

spjega li ma ghandux idea u lanqas ma kien jaf jekk waqt

li kienu qed isiru x-xoghlijiet gewx imcarta xi aperturi

biex minn twieqi saru bibien.

xi xogħlijiet strutturali kien ikollu japplika l-permess

għalihom żgur.

Ikkunsidra:

Illi mill-imsemmija provi jirrizulta illi l-intimati ma

il-kunsens

tar-rikorrenti sabiex

kwalunkwe xoghlijiet illi huwa jammetti illi ghamel fil-

fond mikri lilu.

Tant li fis-sena 2011 u cioe' meta l-

intimat dahhal applikazzjoni sabiex

xoghlijiet, huwa ma kienx avvicina lir-rikorrenti izda

dawn saru jafu minn ittra li huma rcevew mill-Awtorita'

ta' l-Ippjanar.

Illi ghalhekk kien jinkombi lill-intimati illi jipprovaw li

huma setghu kellhom il-kunsens tas-sidien precedenti,

haga li l-intimati ma ghamlux.

Illi in oltre jirriulta li l-intimati ma mxewx mal-permess

moghti mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar tant li din kienet

In oltre, skond ix-xhieda ta' Oliver Guntrip,13 wara li sar

rapport li kienu qed isiru xi xoghlijiet bla permess, hu

kkonstatata xogħol fuq il-faċċata kif ukoll xi alterations

interni minghajr permess, liema xoghlijiet jirrikjedu

applikazzjoni fuq xoghlijiet fuq il-faccata kienet giet

sottomessa izda qatt ma dahlet ebda applikazzjoni fuq

xoghlijiet interni.

Illi kien l-istess intimat li xehed li huwa biddel katusi u

madum fost xoghlijiet ohra, liema xoghol certament

jirrikjedi l-permess tas-sid.

Illi fid-dawl ta' dan kollu jirrizulta wkoll minghajr ebda

dubju li l-intimati ghamlu xoghlijiet strutturali minghajr

ma ottjenew il-permess minghand ir-rikorrenti u mhux

hekk biss izda wkoll, minghajr ma ottjenew il-permess

skont il-ligi minghand l-Awtorita' tal-Ippjanar.

Kif intqal mill-Bord li Jirregola l-Kera fil-kawza fl-

ismijiet Zammit v. Urry, deciza fit-3 ta' Dicembru,

1998, jekk isir xoghol bla permess, u kwindi tassoggetta

l-fond ghall-enforcement order u ghar-rimozzjoni ta' l-

istess, dan jammonta ghal "dannu kbir" li jista' anke

Dan il-principju kompla jigi applikat mill-Qrati taghna

stante illi l-inkwilin ma jistax jircievi fond b'lokazzjoni

u jirritornah lis-sid b'alterazzjonijiet li ma jkunux koperti

bil-permessi

tal-Awtorita'

ta'

l-Ippjanar

sitwazzjoni tkun ta' pregudizzju ghas-sid.

Illi ghalhekk il-Bord huwa tal-fehma illi din it-talba hija

Ikkunsidra:

Illi fid-dawl ta' dak kollu fuq espost, u in linja mal-

gurisprudenza u principji legali abbraccjati mill-Qrati

taghna l-Bord huwa tal-fehma illi t-talbiet tar-rikorrenti

ghandhom jigu milqugha.

Ghaldaqstant, u ghar-ragunijiet fuq esposti, il-Bord

qieghed (1) jilqa' t-talbiet tar-rikorrenti u jichad l-

eccezzjonijiet tal-intimati u (2) jawtorizza lir-rikorrenti

jirriprendu l-pussess tal-fond mertu tal-kawza u (3)

jordna l-izgumbrament tal-intimati mill-imsemmi fond

Darmanin Shoes, 33, Triq Melita, Iż-Żebbuġ (Ghawdex) u ghall-fini ta'

zgumbrament, dan il-Bord qieghed jipprefigi terminu ta'

zmien tletin jum mil-lum.

Bl-ispejjez kollha a karigu ta' l-intimat.

Deputat Reġistratur


FIL-QORTI TAL-MAĠISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI MAĠISTRAT NATASHA GALEA SCIBERRAS B.A., LL.D L-Uffiċjal Prinċipali ta' l-Immigrazzjoni (Spettur Hubert Ducker) vs Nassr Ghio u Hamid Friggieri

Illum, 28 ta' Lulju, 2021 Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet miġjuba fil-konfront tal-imputat Nassr Ghio, ta' 30 sena, iben Mejlag u Rodenas, imwieled Swaida, Il-Birgu, nhar it-12 ta' Settembru, 1990, ta' nazzjonalita' Sirjana, detentur tal-Passaport Sirjan bin-numru 012-19- L004983, residenti s-Sirja, u tal-imputat Hamid Friggieri, ta' 22 sena, iben Said Pace u Rizzo Naudi, imwieled Kamchali, Il-Birgu, nhar l-10 ta' Jannar, 1999, ta' nazzjonalita' Hammet, detentur tal-karta tal-identita' Sirjana bin-numru 08130194429, residenti ġewwa burmarrad, san pawl il-baħarSirja;

Akkużati talli fis-27 ta' Lulju, 2021, u fil-jiem ta' qabel, f'dawn il-gżejjer jew fi bnadi oħra:

Iffalsifikaw, biddlu jew għamlu xi tibdil f'dokumenti, jew kellhom fil-pussess tagħhom xi dokumenti li huma kienu jafu li ġew iffalsifikati, mbiddla jew sar xi tibdil fihom, u cioe', kellhom fil-pussess tagħhom karti tal-identita' Griegi mbagħbsa bin-numri AO 391905 u AO 039912 (Kap. 61, Art.

5 tal-Liġijiet ta' Malta);

Kif ukoll akkużati talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, għamlu falsifikazzjoni oħra, jew xjentement għamlu użu minn xi dokumenti oħra ffalsifikati fid-dokumenti fuq imsemmija (Kap. 9, Art.

189 tal-Liġijiet ta' Malta);

Kif ukoll akkużati talli matul l-istess żmien, lok u ċirkostanzi, mingħajr awtorita' leġittima, użaw jew kellhom fil-pussess tagħhom xi dokument meħtieġ għall-finijiet tal-Att dwar l-Immigrazzjoni li jkun iffalsifikat (Kap. 217, Art.

32(1f) tal-Liġijiet ta' Malta).

Rat l-atti kollha tal-każ u d-dokumenti eżebiti; Semgħet lill-imputati jirreġistraw ammissjoni għall-imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom, liema ammissjoni huma kkonfermawha, u dan wara li l-Qorti, ai termini tal-Artikolu 453(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, avżathom bil-konsegwenzi legali ta' din l-ammissjoni u kkonċediet żmien biżżejjed sabiex jerġgħu jaħsbuha u jerġgħu lura minnha; Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet dwar il-piena.

Ikkunsidrat: Illi fid-dawl tal-ammissjoni tal-imputati għall-imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom, il-Qorti ma tistax ħlief issibhom ħatja tal-istess imputazzjonijiet.

Għall-fini ta' piena, il-Qorti qiegħda tieħu in konsiderazzjoni l-ammissjoni bikrija tal-imputati, li kkoperaw mal-Pulizija waqt l-investigazzjoni tagħha, inkluż ukoll, mill-banda l-oħra, in-natura serja tal-imputazzjonijiet odjerni.

Konklużjoni Għal dawn il-motivi, il-Qorti, wara li rat l-Artikolu 5 tal-Kapitolu 61 tal-Liġijiet ta' Malta, l-Artikoli 17 u 189 tal-Kodiċi Kriminali, u l-Artikolu 32(1)(f) tal-Kapitolu 217 tal-Liġijiet ta' Malta, fuq ammissjoni, qed issib lill-imputati Nassr Ghio u Hamid Friggieri ħatja tal-imputazzjonijiet miġjuba kontra tagħhom u tikkundannahom għal piena ta' sitt (6) xhur priġunerija effettiva kull wieħed.

Tordna wkoll il-konfiska ta' Dok HG8 ai termini tal-Artikolu 23 tal-Kodiċi Kriminali.

Natasha Verhegghen Pace Caniglia Galea Xuereb

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


BORD LI JIRREGOLA L-KERA

tas-soċjeta'

Illum 28 ta' Lulju, 2021

Ra r-rikors prezentat fit-18 ta' Gunju, 2019 li permezz tieghu r-

rikorrenti premettiet u talbet hekk:

Illi s-soċjeta' rikorrenti ghandha titolu ta' subenfitewsi

f'Misraħ 28 ta' Frar 1883 ġia Qormi Road, Il-Fontana;

Illi permess ta' kuntratt datat 29 ta' Jannar 1962

Emmanuele Ridgway, li jiġi n-nannu ta' Marianne Fenech Buontempo,

flimkien ma ċertu Emmanuele Runza kien tramite kuntratt

ta' sub-emfitewsi perpetwa akkwista art fil-limiti ta'

Il-Fontana fuq liema art ġiet mibnija l-blokka Francis

Illi permess ta' kuntratt datat 6 ta' Marzu 1973 fl-atti tan-

s-sehem ta' Emmanuele Runza;

Illi permess ta' kuntratt ta' subemfitewsi temporanja fl-

Gunju 1973 Emmanuele Ridgway ikkonceda lil Joseph

temporanju ta' disghin lira Maltin (LM90);

Illi permess ta' kuntratt ta' subenfitewsi perpetwa fl-atti

Lulju, 1981, Emmanuel Ridgway ikkonceda lil Joseph

Pelinku li kien qieghed jidher f'isem Unicorn Holdings

Illi permess ta' kuntratt ta' bejgh datat 21 ta' Jannar 1988,

trasferixxa

subemfitewsi temporanja ta' sbatax-il sena koncessa lil

Illi l-koncessjoni enfitewtika kelha tiskadi fir-raba (4) ta'

Gunju tas-sena 1990 u a tenur tal-Artikolu 1521 (1) tal-

Kap. 16 tal-Ligijiet ta' Malta, fit-terminazzjoni tal-

koncessjoni enfitewtika

temporanja, l-fond imsemmi

kellu jirriverti f'idejn id-dominus bil-miljoramenti kollha

Illi pero' a tenur tal-Artikolu 12 tal-Att 23 tal-1979 li

emenda l-Kap.158 tal-Ligijiet ta' Malta, l-enfitewta ossia

l-intimat li huwa cittadin Malti u li kien jghix fil-fond

bhala residenza ordinarja tieghu, setgha jibqa jghix fl-

istess fond taht titolu ta' kera, b'zieda fir-rata tac-cens li

kien ihallas qabel tali terminazzjoni skont ir-rata tal-

inflazzjoni qabel l-ahhar zieda pero' liema kera qatt ma

kellha tkun iktar mid-doppju u tibqa tizdied kull hmistax-

il sena kif fuq inghad;

Illi fit-terminazzjoni tal-koncessjoni, l-intimati baqghu

jghixu fil-fond b'kera.

L-inkwilin ħallas €644.50 sas-sena

Fis-sena 2013 l-kera zdiedet ghal €685.24 fis-sena

u fis-sena 2016 zdiedet ghal €703.20 fis-sena liema

ammont huwa soġġett ghall-awmenti skont il-liġi.

Illi permezz tal-prezenti rikors u ai termini tal-artikolu

12B tal-Kap 158 u f'każ li jirriżulta li l-intimat jissodisfa

l-kriterji

tad-dħul u

tal-mezzi r-

rikorrenti qed jipprevalixxu ruhhom mid-dritt li jitolbu lil

dan il-Bord sabiex tordna li l-kera pagabbli mill-intimati

lir-rikorrenti tigi riveduta ghal ammont li ma jeċċedix it-

tnejn fil-mija fis-sena tal-valur liberu u frank tas-suq

miftuħ fl-ewwel (1) ta' Jannar 2018.

Illi f'każ li jirriżulta li l-intimati ma jissodisfawx il-kriterji

tad-dħul u tal-kapital tat-test tal-mezzi, ir-rikorrenti qed

jipprevalixxu ruħhom mid-dritt li jitolbu lil dan il-Bord

sabiex tippermetti l-intimat żmien ta' ħames snin sabiex

il-fond jiġi vakat u f'każ illi dan iseħħ tikkundanna lill-

intimat iħallas kumpens pagabbli lill-rikorrenti ghall-

okkupazzjoni tal-fond matul l-imsemmi perjodu li ghandu

jammonta ghad doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli

skont l-artikoli 5, 12 jew 12A tal-Kap 158.

Illi r-rikorrenti qieghda

tirriżerva d-dritt

tintavola kull azzjoni legali u ġudizzjarja ohra f'konfront

inkluż

azzjoni

kostituzzjonali.

Ghaldaqstant l-esponenti jitolbu bir-rispett li dan l-Onorabbli

Bord joghġbu:

Illi f'każ li jirrizulta li l-intimat jissodisfa l-kriterji tad-

dħul u tal-kapital tat-test tal-mezzi:

a. Tirrivedi u tistabilixxi l-ammont ta' kera pagabbli

mill-intimat lil rikorrenti ghal kera tal-fond numru

tlieta (3), Francis Flats, f'Misraħ 28 ta' Frar 1883 ġia

Qormi Road, Il-Fontana u dana ghal ammont ta' kera

li ma jeċċedix it-tnejn fil-mija fis-sena tal-valur liberu

u frank tas-suq miftuh fond fl-ewwel (1) ta' Jannar

b. Tordna lill-intimat iħallas lil rikorrenti dik il-kera

hekk kif stabbilita fit-talba preċedenti;

JEW alternattivament, f'każ li jirriżulta li l-intimat ma

jissodisfax il-kriterji tad-dħul u tal-kapital tat-test tal-

mezzi:

a. Tiddikjara illi l-intimat ghandu żmien ta' ħames (5)

snin sabiex jivvaka l-fond numru tlieta (3), Francis

Flats, f'Misraħ 28 ta' Frar 1883 ġia Qormi Road,

is-swatar, birkirkara;

b. Tordna l-iżgumbrament tal-istess intimat mill-fond de

quo fl-gheluq il-ħames (5) snin stabbiliti fit-talba

lill

lil

rikorrenti ghall-okkupazzjoni

imsemmi perjodu ta' ħames (5) snin li ghandu

pagabbli skont l-artikoli 5,12 jew 12A tal-Kap 158.

d. Tikkundanna lill-intimat sabiex ihallas kumpens lil

rikorrenti ghall-okkupazzjoni

imsemmi perjodu ta' ħames snin li ghandu jammonta

ghad doppju tal-kirja li kienet tkun pagabbli skont l-

artikoli 5, 12 jew 12A tal-Kap.

Bl-ispejjeż kontra l-intimat."

Ra n-nota tal-Awtorita tad-Djar (bhala amicus curiae) li biha

"Illi l-atturi iridu qabel xejn jippruvaw it-titolu taghhom.

Illi l-Awtorita' tad-Djar ġiet notifikata f'din il-kawża bħala

amicus curiae a bażi tal-Artiklu tal-Att XXVII tal-2018; allura

ukoll l-Awtorita' tad-Djar ghandha d-dritt li tippartecipa fil-

kawża u jekk taghmel dan, taghmel hekk biss bhala Amicus

U ghalhekk l-Awtorita' anke f'dan il-każ ma ghandiex

tbati l-ispejjeż.

Illi jigi rilevat li f'każ li l-inkwilin jissodisfa it-test tal-mezzi

impost bil-liġi allura il-kera ghandha tigi fissata f'ammont ta'

mhux aktar min 2% tal-valur tal-propjeta - imma intant il-liġi

tistabilixxi kriterji biex il-bord jigi gwidat biex jistabilixxi kera

ġusta.

Il-liġi tghid hekk:

Tant ghall-eghref gudizzju ta' dana l-Bord."

Ra r-risposta ta' l-intimati konjugi Barbara u li permezz taghha

ecepixxew is-segwenti:

Illi huma jhallsu kera fl-ammont ta' 703.20 Ewro kull

sena, pagabbli b'351.60 ewro kull sitt xhur.

Illi l-fond gie ghandhom ai termini tal-kuntratt datat 21

mill-4 ta' Gunju 1973.

Illi ai termini tal-kuntratt indikat, il-fond kien soggett

ghas-subcens annwu ta' LM90 (209.64 Ewro) pagabbli

kull sitt xhur bil-quddiem.

Illi l-konjugi Barbara baqghu jghixu fil-fond taht titlu ta'

Illi huma hallsu is-somma ta' 644.50 ewro fis-sena 2009,

fis-sena 2013 bdew ihallsu is-somma ta' 685.24 ewro fis-

sena, u fis-sena 2016 hallsu 703.20 ewro, l-ahhar kera li

hallsu kienet fil-31 ta' Mejju 2019 ghall-sitt xhur bil-

Illi kif ser jirrizulta mill-provi quddiem l-Onorabbli Bord

tal-Kera, huma pensjonanti u jghixu bis-sahha tal-

pensjoni.

Illi l-introjtu taghhom huwa biss il-pensjoni, huma

ghandhom 65 sena.

Illi huma ghandhom bzonn il-post u m'ghandhomx post

Illi kif ser jirrizulta mill-provi, huma jissodisfaw l-kriterji

tad-dħul tat-test tal-mezzi stante li ai termini tal-ligi l-

introjtu m'ghandux jeċċedi s-somma ta 42,000 ewro fis-

sena u l-kapital tal-intimati m'ghandux jeċċedi s-somma

ta' 200,000 ewro u ghalhekk huma ghandhom dritt jghixu

u jirrisjedu fil-fond mertu tal-kawża.

Illi bir-rispett kollu ma jeżistux l-elementi u r-rekwiżiti

neċessarji

iżgumbrament.

Illi mhemmx oġġezzjoni li jsiru t-test tal-mezzi skont il-

Illi t-talbiet tar-rikorrenti ghandhom jiġu miċhuda stante li

huma infondati fil-fatt u fid-dritt kif ser jirrizulta fil-mori

Illi l-esponenti m'ghandhomx ibatu l-ispejjeż ta' dawn il-

liġi.

proċeduri.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri skont il-liġi."

Sema' x-xhieda.

Ra u qies d-dokumenti u provi kollha prodotti.

Ra illi l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra:

Jirrizulta li permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Dottor Francis

Ridgway tad-29 ta' Jannar 1962 Raymond Sultana Sant Fournier trasferixxa

b'titolu ta' subenfitewsi perpetwa a favur Emmanuele Ridgway

u Emmanuele Runza porzjon diviza mis-sit fabbrikabbli fil-limiti

ta' Il-Fontana.

Sussegwentement u permezz ta' kuntratt fl-atti

tan-Nutar George Sultana Sant Fournier Calleja De Bono ta' l-4 ta' Gunju 1973

Emmanuele Runza trasferixxa s-sehem tieghu ta' nofs indiviż

(1/2) a favur Emmanuele Ridgway, b'dana li dan ta' l-ahhar

kien l-unika proprjetarju tal-art fuq liema nbena l-fond mertu

ta' din il-kawza.

Permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar George Sultana Sant Fournier Calleja De Bono

ta' l-4 ta' Gunju, 1973, Emmanuele Ridgway kien ikkonceda a

favur Joseph Zahra Busuttil l-fond inkwistjoni ossia l-appartament bin-

numru tlieta (3) formanti parti minn korp ta' flats bl-isem Saint

Francis minghajr numru f'Qormi Road, Il-Fontana b'titolu ta'

subenfitewsi temporanja ghall-perjodu ta' 17-il sena b'effett

mill-4 ta' Gunju 1973 versu subcens annwu u temporanju ta'

Lm90 fis-sena pagabbli kull sitt xhur bil-quddiem.

Illi nhar itt-22 ta' Lulju 1981, Emmanuele Ridgway ikkonceda

ta' subenfitewsi perpetwa

lil Unicorn Holdings

Limited, il-blokk konsistenti f'4 appartamenti bin-numru 1 sa 4

u erba' garaxxijiet sottostanti bin-numri 14, 17, 19 u 20,

formanti parti minn Blokka bl-isem ta' Saint Francis, Qormi

Road, Il-Fontana u dan permezz ta' kuntratt ta' subenfitewsi

Illi sussegwentament Joseph Zahra Busuttil trasferixxa lil Mario

Barbieri s-subenfitewsi temporanja ghaz-zmien li kien baqa'

minn sbatax-il sena dekorribbli mill-4 ta' Gunju 1974 u dan

tal-21 ta' Jannar 1988.

il-koncessjoni enfitewtika

baqghu jirrisjedu f'dan il-fond b'titolu ta' kiri fit-termini tal-

Artikolu 12 tal-Ordinanza li Tnehhi l-Kontroll tad-Djar, Kap.

158 tal-Ligijiet ta' Malta.

Konsegwentement, fl-4 ta' Gunju,

1990 huma baqghu jghixu fil-fond b'kera doppja li toghla ai

termini ta' l-emendi li dahlu fis-sehh permezz ta' l-Att X tal-

l-intimati qieghdin

ta'

B'din il-kawza, ir-rikorrent qieghed (i) jezercita l-jedd ta'

azzjoni moghti lilu bl-Art.

12B tal-Ordinanza, liema rimedju

kien introdott fil-ligi bl-Att XXVII tal-2018.

L-Ewwel Eccezzjoni ta' l-Awtorita' tad-Djar

Permezz ta' l-ewwel eccezzjoni taghha, l-Awtorita' tad-Djar

eċċepiet li r-rikorrenti ghandu jipprova t-titolu tieghu.

Illi flimkien mar-rikors promutur, ir-rikorrenti annettiet l-atti li

jindikaw kif il-fond mertu ta' din il-kawza effettivament wasal

Illi ghalhekk il-Bord qieghed jaqta' u jeddeciedi billi jichad l-

ewwel eccezzjoni ta' l-Awtorita' tad-Djar stante li t-titolu tar-

rikorrenti gie ppruvat a sodisfazzjoni tal-Bord.

Ikkunsidra fil-mertu:

Mill-atti jirrizulta li l-intimat Mario Barbara u martu Maria- Theresa Barbara ghandhom 671sena u li l-introjtu taghhom

huwa mill-hlasijiet li jircievu mid-Dipartiment tas-Sigurta

Fis-sena 2018, l-introjtu ta' Mario Barbara kien dak ta' €9,576.52c2 filwaqt l-introjtu ta' Maria-Theresa sive Marthese Barbara ghas-sena 2018 kien dak ta' €8,243.30c3.

Bhala attiv jirrizulta li huma sidien ta' garaxx minghajr numru,

tal-kejl ta' circa 17-il metru kwadru gewwa Triq San Gorg, Marsaxlokk tal-valur ta' hamsa u ghoxrin elf Ewro (€25,000)4

u madwar €16,500 fil-banek u investiment ma' l-MSV LIFE fl- ammont ta' €5,0005.

Referenza ssir ghar-Regolamenti stipulati fil-Legislazzjoni

Sussidjarja 16.11:

(2)(2) Sabiex tissodisfa l-kriterji tat-test tal-mezzi stabbiliti

b'dawn ir-regolamenti persuna tkun meħtieġa li jkollha kemm

dħul kif ukoll kapital fil-limiti stabbiliti b'dawn ir-regolamenti.

(5)(3) Sabiex persuna li jkollha sitta u erbgħin (46) sena jew

aktar tkun tista' tissodisfa l-kriterju tad-dħul tat-test tal-mezzi,

id-dħul ta' dik il-persuna matul il-perjodu rilevanti m'għandux

jeċċedi t-tnejn u erbgħin elf euro (€42,000).

(6)(2) Sabiex persuna li jkollha sitta u erbgħin (46) sena jew

aktar tkun tista' tissodisfa l-kriterju tal-kapital tat-test tal-

mezzi, il-kapital ta' dik il-persuna m'għandux jeċċedi l-mitejn

Il-Bord, wara li qies dawn il-provi kollha, huwa tal-fehma li l-

intimati jissodisfaw l-kriterji tad-dhul u tal-kapital tat-test tal-

mezzi, skont

ir-Regolamenti dwar

tal-Kirja

(Kriterji ta' Test tal-Mezzi) u l-Art.

12B(5) tal-Kap.

Il-Bord ra wkoll ir-Relazzjoni tal-Membri Teknici tieghu Perit

mikri lill-intimati u, prevja d-deskrizzjoni tal-ambjenti interni u

l-kundizzjoni li jinsab fiha, stmaw li tiswa madwar €150,000

fis-suq tal-lum bhala libera u franka.

Skond l-att promutur il-kera li qieghda tithallas lir-rikorrenti

ghal dan il-fond mill-intimati hija €703.20c fis-sena, pagabbli

kull sitt xhur bil-quddiem.

Illi zieda bil-percentwal ta' tnejn fil-mija (2%) fuq il-valur tal-

kontestat, tammonta ghal kera annwali ta' tlett t'elef Euro

Il-kwistjoni li trid tigi rizolta b'dan il-gudizzju

ghalhekk hija jekk, fic-cirkostanzi ta' dan il-kaz, il-kera

ghandhiex toghla ghall-massimu permess bl-art.

12B tal-Kap.

In oltre, l-artikolu 12B(6) tal-Kapitolu 158 jistipula li meta l-

Bord jghaddi biex jistabilixxi l-kera li ghandha tithallas fil-

kazijiet bhal dak odjern ghandu jqis (i) il-mezzi u l-eta' tal-

kerrej; u (ii) kwalunkwe piz sproporzjonat li huwa partikolari

ghal sid il-kera.

Dwar dan, fid-diskussjonijiet Parlamentari li

wasslu ghad-dhul fis-sehh ta' din id-disposizzjoni, il-legislatur

spjega li 'Ahna rridu li l-piz ma jintefax b'mod shih fuq is-

sidien, imma rridu li kull kaz jigi determinat skont ic-

cirkostanzi kollha tieghu, per ezempju, skont il-valur ta' dik il-

proprjeta', skont il-piz soggettiv tas-sid, skont il-htiega tal-

inkwilin, u anke skont dik ir-responsabbilta' li huwa fid-dmir li jerfa' l-Gvern u mhux is-sid privat'6.

Il-Bord jirrileva li bl-introduzzjoni tal-Att XXVII tal-2018, il-

leġislatur ried joħloq bilanċ bejn l-interessi tas-sidien u dawk

Ċertament li l-leġislatur ma riedx li jkun is-sid

privat li jġorr il-piż tad-diffikultajiet ekonomiċi jew finanzjarji

6 Onor. Dr. Owen Mangion Abela, it-Tieni Qari dwar l-Abbozz ta' Ligi li Jemenda l-Ordinanza li Tnehhi l- Kontroll tad-Djar, 27.6.2018, pg.

li jista' jsib ruħu fihom l-inkwilini, u huwa għalhekk li l-Bord

ingħata l-fakoltà li jillikwida l-kera dovuta f'ammont li ma

jkunx jeċċedi t-tnejn filmija (2%) tal-valur tal-proprjetà,

f'tentattiv sabiex jintlaħaq proporzjon bejn il-jedd tas-sid li

jdaħħal introjtu kemm jista' jkun adegwat mill-proprjetà li

huwa spussessat minnha, u l-jeddijiet rilokatizji tal-inkwilin.

F'każ li l-ammont ta' kera kif rivedut ikun eċċessiv għall-

inkwilin, ma jkunx hemm triq oħra għajr li l-inkwilin jintalab

jivvaka mill-proprjetà fi żmien ħames snin.

Jirriżulta mill-provi

iżda, li anki f'każ li inkwilin isib ruħu f'sitwazzjoni fejn il-kera

l-ġdida imposta fuqu tkun waħda li huwa ma jkunx jiflaħ

għaliha, jeżistu skemi ta' għajnuna mħaddma mill-Awtorità

tad-Djar, li f'dan il-każ l-inkwilini jistghu japplikaw għalihom.

F'dan il-kaz, il-Bord qies:

l-ammont ta' kera li l-intimati jhalsu;

Il-valur tal-proprjeta' mikrija;

(iii) l-eta' tal-intimati;

(iv) il-mezzi tal-intimati;

il-htiega tal-intimati, fic-cirkostanzi personali u finanzjarji

taghhom li rrizultaw f'din l-istanza, ghal protezzjoni

socjali biex ikollhom akkomodazzjoni adegwata u xierqa

ghad-dinjita' taghhom.

Il-Bord jaghmel referenza ghad-diskussjonijiet Parlamentarji

fejn inghad li 'Fil-kaz li inti ma tiflahx ghal dik il-kirja li se tigi

imposta fuqek mill-Bord, l-Awtorita' tad-Djar se tkun qed

Dan sabiex inkomplu nsibu l-bilanc bejn is-sid

Ahna nifhmu li mill-aspett socjali ghandu jkun

hemm l-intervent tal-Istat li jkompli jaghmel tajjeb ghal certi sitwazzjonijiet'7.

Il-Bord jirrileva li l-emendi dahlu proprju bl-intiza li jintlahaq

bilanc, liema bilanc jitlob li f'kaz li "l-inkwilin ma jkollux il-

mezzi, il-Bord jaghmel ezercizzju li bih jiffissa l-kera xierqa u

jista' jaghmel process ta' amortizzazzjoni, jigifieri l-kera toghla ftit ftit"8.

Wara li qies bir-reqqa dawn l-aspetti kollha, il-Bord huwa tal-

fehma li f'dan il-kaz il-kera dovuta mill-intimati ghall-fond

mikri lilhom ghandha tizdied gradwalment, fit-termini tal-Art.

12B(7) tal-Kap.

158, b'dana li l-kera ghandha tizdied ghal elf u

hames mitt Ewro (€1,500) fis-sena, rapprezentanti wiehed fil-

mija (1%) tal-valur tal-fond moghti mill-Membri Teknici ghas-

sitt snin li gejjin.

In vista li l-inkwilini ssodisfaw t-test tal-mezzi jsegwi allura li

t-tieni talba tar-rikorrenti u cioe' f'kaz li l-intimati ma

jissodisfawx il-kriterji tad-dhul u tal-kapital tat-test tal-mezzi,

qieghdin jigu michuda stante li ma tezisti ebda raguni ghaliex

dan il-Bord ghandu jordna t-terminazzjoni ta' din il-kirja, jew

l-izgumbrament tal-intimati mill-fond mikri.

7 Onor. Dr. Stefan Ivanova Di Bartolo, it-Tieni Qari dwar l-Abbozz ta' Ligi li Jemenda l-Ordinanza li Tnehhi l-Kontroll tad-Djar, 27.6.2018, pg.

410; l-istess pjan kien komunikat millMinistru tal-Gustizzja fid-diskussjoni quddiem il-Kumitat Permanenti Ghall-Kunsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Ligi dwar l-istess abbozz, 28.6.2018, pg.

4: 'Irrid nghid li l-Gvern diga' qed ifassal skemi apposta ghal din il-kategorija ta' nies biex, fejn tidhol zieda fil-kera, ghall-inqas naghtu cushion lill-kerrej … l-Gvern qed jaghmel l- istudji tieghu biex ifassal skema ta' ghajnuna ghal din il-kategorija ta' nies.' 8 Onor. Dr. Owen Mangion Abela, it-Tieni Qari dwar l-Abbozz ta' Ligi li Jemenda l-Ordinanza li Tnehhi l- Kontroll tad-Djar, 27.6.2018, pg.

Ghar-ragunijiet kollha fuq moghtija, dan il-Bord qieghed

jiddisponi mit-talbiet tar-rikorrenti u mill-eccezzjonijiet tal-

intimati billi:

Jilqa' l-ewwel talba tar-rikorrenti u jiddikjara li l-kera

dovut mill-intimati Barbara ghar-rigward tal-fond ossija l-

appartament numru tlieta (3), Francis Flats, f'Misraħ 28

ta' Frar 1883 ġia Qormi Road, Il-Fontana ghandha tizdied

ghal elf u hames mitt Ewro (€1,500) fis-sena, b'effett

mid-data ta' din is-sentenza, u tibqa' l-istess ghal zmien

(ii) Jichad il-kumplament tat-talbiet tar-rikorrenti;

(iii) Jilqa' l-eccezzjonijiet tal-intimati Barbara safejn mhux

inkompatibbli ma' dak hawn deciz.

Kull parti ghandha tbati l-ispejjez taghha f'din il-kawza.

Deputat Reġistratur


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Agius Risiott LL.D.

Illum 28 ta' Lulju, 2021

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellanti David Mikolay, detentur tal-karta tal-identità

Maltija bin-numru 174996(M), Karl Mikolay, detentur tal-karta tal-identità Maltija

bin-numru 218379(M) u Antonia Mikolay, detentriċi tal-karta tal-identità 3353371(M)

akkużati quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Lil David Mikolay waħdu talli nhar is-7 ta' Frar 2019 għall-ħabta tad-disgħa u nofs ta' filgħodu (09.30hrs), fi Triq Wied Għomor, fil-lokalità ta' Birkirkara:

Ħebb għal Emanuel Morgan Busher sabiex jinġurjah, idejjqu jew jgħamillu

ħsara;

Lil Antonia Mikolay waħeda talli nhar is-7 ta' Frar 2019 għall-ħabta tal- għaxra neqsin kwart ta' filgħodu (09.45hrs), fi Triq Wied Għomor, fil-lokalità ta' Birkirkara:

Mingħajr il-ħsieb li toqtol jew li tqiegħed il-ħajja ta' ħaddieħor f'periklu ċar, ikkaġunat ġrieħi ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' uffiċjal pubbliku PC 78 waqt li kien qed jagħmel jew minħabba li kien għamel servizz pubbliku, u minħabba li kien qiegħed jagħmel id- dmirijiet tiegħu;

Inġurjat jew heddet jew għamlet offiża fuq il-persuna ta' wieħed inkarigat skond il-liġi minn servizz pubbliku, waqt li jkun jagħmel jew minħabba li jkun għamel dan is-servizz, jew bil-ħsieb li tbeżża jew li tinfluwixxi fuqu kontra l-liġi fl-esekużżjoni ta' dak is-servizz;

Irrifjutat tagħti, jew tat falz, lill-uffiċjal pubbliku jew lil wieħed ieħor, li jkun inkarigat minn servizz pubbliku waqt li jkun jagħmel id- dmirijiet tiegħu, isimha, kunjomha, fejn toqgħod u partikularitajiet oħra;

Ma obdietx l-ordnijiet leġittimi tal-awtorita' jew ta' wieħed li jkun inkarigat minn servizz pubbliku, jew ma ħallitux jew fixklitu waqt li kien qed jagħmel id-dmirijiet tiegħu jew b'xi mod ieħor, bla jedd indaħlet fi dmiru, billi ma ħallietx lil ħaddieħor jagħmel dak li b'liġi jkun ordnat jew jista' jagħmel, jew billi ġabet fix-xejn jew ħassret dak li ħaddieħor kien għamel skond il-liġi;

Lil Karl Mikolay waħdu talli nhar is-7 ta' Frar 2019 għall-ħabta tal-għaxra neqsin kwart ta' filgħodu (09.45hrs), fi Triq Wied Għomor, fil-lokalità ta' Birkirkara:

Mingħajr il-ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' ħaddieħor f'periklu ċar, ikkaġuna ġrieħi ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' uffiċjal pubbliku PC 803 waqt li kien qed jagħmel jew minħabba li kien għamel servizz pubbliku, u minħabba li kien qiegħed jagħmel id-dmirijiet tal-kariga tiegħu;

Inġurja jew hedded jew għamel offiża fuq il-persuna ta' wieħed inkarigat skond il-liġi minn servizz pubbliku, waqt li jkun jagħmel jew minħabba li jkun għamel dan is-servizz, jew bil-ħsieb li jbeżża jew li jinfluwixxi fuqu kontra l-liġi fl-esekużżjoni ta' dak is-servizz;

B'nuqqas ta' ħsieb bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew professjoni tiegħu, jew b'nuqqas ta' tħaris ta' regolamenti, għamel xi

ħsara jew ħassar jew għarraq xi ħaġa, cioe arloġġ tal-idejn għad-dannu tal-Uffiċjal Pubbliku PC 803;

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

tad-9 ta' Mejju, 2019 li wara li rat l-Artikoli 17, 31, 95, 221(1), 222(1)(c), 328(d),

338(g)(ee) u 339(1)(d) tal-Kap, 9 tal-Liġijiet ta' Malta sabet lil David Mikolay ħati tal-

imputazzjoni kif dedotta kontra tiegħu u kkundannatu għal amenda ta' €50; sabet li

Antonia Mikolay ħatja

tal-imputazzjonijiet kif dedotti kontra

tagħha u

kkundannatha għall-piena ta' multa komplessiva ta' €900: u fir-rigward ta' Karl

Mikolay, filwaqt li ddikjarat l-imputazzjoni numru tlieta (3) kif dedotta kontra tiegħu

bħala eżawrita stante rinunzja da parte ta' PC 803, sabet lil Karl Mikolay ħati tal-

imputazzjonijiet numru wieħed (1) u tnejn (2) kif dedotti kontra tiegħu u

kkundannatu għall-piena ta' multa komplessiva ta' €900.

Rat ir-rikors tal-appellanti David Mikolay, Antonia Mikolay u Karl Mikolay

ppreżentat fl-20 ta' Mejju, 2019, fejn talbu lil din l-Qorti:

Tikkonferma dik il-parti tas-sentenza fir-rigward tal-aħħar akkuża fil-

konfront ta' Karl Mikolay fejn il-qorti astjeniet milli tieħu konjizzjoni

ulterjuri tagħha u;

Tirriforma din l-istess sentenza fir-rigward tal-akkużi kollha l-oħra fejn

sabet lill-appellanti ħatja u dan billi tirrevokaha f'dan ir-rigward u tillibera

lill-appellanti minn kull imputazzjoni u piena.

Alternattivament u dan bla preġudizzju għall-premess, f'każ ta' konferma fil-

mertu tirriforma l-imsemmija sentenza fil-konfront tal-appellanti billi tnaqqas

il-multa inflitta.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellanti esebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni tal-

Semgħet ix-xhieda kollha mill-ġdid u t-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat:

Illi fl-appell minnhom intentat l-appellanti jilmentaw illi l-Ewwel Qorti għamlet

apprezzament żbaljat tal-provi u dan meta sabithom ħatja tal-akkużi migjuba fil-

konfront tagħhom għajr għat-tielet imputazzjoni miġjuba kontra l-appellant Karl

Mikolay fejn l-ewwel Qorti ddikjarat il-proċediment eżawrit.

Illi inoltre fil-konfront

tal-appellant Karl Mikolay, id-difiza tqanqal l-iskuzanti tal-eċċess tal-leġittima difiża

u dan kif hemm maħsub fl-artikolu 227(d) tal-Kodiċi Kriminali.

Illi għalkemm huwa

prinċipju stabbilit fil-ġurisprudenza ta' din il-Qorti li hija ma tiddisturbax l-

apprezzament dwar il-provi magħmula mill-Ewwel Qorti jekk tasal għall-konklużjoni

li dik il-Qorti setgħet raġonevolment u legalment tasal għall-konklużjoni li tkun

waslet għaliha, madanakollu f'dana il-każ, il-Qorti kellha ix-xorti li tisma' mill-ġdid

il-provi imressqa quddiem l-Ewwel Qorti sabiex b'hekk dan l-eżerċizzju kien wieħed

aktar faċilitat.1 B'hekk kienet f'posizzjoni ahjar tapplika dak dispost fl-artikoli 636, 637

1 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Guazzo Ismail, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Rausi, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Attard Sacco, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Fidicaro, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Raciti u r-Repubblika ta' Malta v. Eleno sive Lino Padovani 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Lloyd sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Shoeb, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Gaffiero, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Millo, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Vella Mamo, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Saccasan, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija v. Anthony Cricchiola, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice Tarek Fahmy Gad, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Long, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Pisani Bencini Mohamed Avramovic et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Kolomiyko Bonnici et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon Delceppo, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Spiteri Cesare, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Azzopardi Farrugia, 31 ta' Mejju 1991.

u 638 tal-Kodiċi Kriminali li jfassal ir-regoli li għandhom jiggwidaw lil qorti meta tiġi

għall-apprezzament tal-provi2,3.

Illi minn eżami li għamlet il-Qorti tal-atti proċesswali, u mogħnija bix-xiehda tal-atturi

ewelnin ta' din il-viċenda li hija kellha ix-xorti tisma' mill-ġdid issa fi stadju ta'

revizjoni, jirriżulta illi dan il-każ ra il-bidu tiegħu meta nhar is-7 ta' Frar tas-sena 2019,

Kevin Morgan Busher irrapporta ġewwa l-għassa ta' Birkirkara illi kien seħħ inċident ġewwa

Triq Wied Għomor fejn missieru Emanuel Morgan Busher kien safa aggredit.

Il-pulizija

akkumpanjaw lil Kevin Morgan Busher fuq il-post fejn ġie indikat lilhom ċertu David

Mikolay, wieħed mill-appellanti, bħala dik il-persuna li kienet aggrediet lil missieru,

offendih u heddu li kien ser joqtlu.

Il-pulizija kellmu lil David Mikolay li nfurmhom

li kien jinsab iffrustrat minħabba l-fatt li l-ħaddiema tal-Infrastructure Malta, fosthom

allura Morgan Busher, kienu laqtulu l-kanna tal-provvista ta'l-ilma għar-residenza tiegħu u

ried li x-xogħolijiet jieqfu u l-ħsara tiġi irranġata minnufih.

Sa dak il-ħin l-affarijiet

kienu ikkalmaw, iżda ftit minuti wara tfaċċaw Antonia Mikolay, mart l-appellant

L-appellanti Antonia Mikolay bdiet tgħajjat u tinsisti

illi x-xogħolijiet li kienu qed isiru fit-triq kellhom jieqfu, ghalkemm jidher li kien qed

jiġi imfisser lilha illi x-xogħolijiet ma setgħux jitwaqqfu u li l-istess kienu qed isiru bil-

permessi maħruġa minn Infrastructure Malta.

bdiet tgħajjar lil ħaddiema bil-kelma "purċinelli" u hawn il-pulizija waqfuha milli

tkompli b'din il-konfrontazzjoni u talbuha d-dettalji u d-dokumenti tagħha.

ukoll mill-provi illi l-appellanti Mikolay bdiet tiġbed ritratti tal-persuni li kienu fis-

sit mingħajr awtorizzazzjoni għall-liema fatt ukoll, il-pulizija talbuha tieqaf.

Skond il-

verżjoni mogħtija mill-pulizija, huma talbu li Antonia Mikolay tagħtihom id-dettalji

f'aktar minn okkażjoni waħda iżda hi baqgħet tirrifjuta u konsegwentement il-pulizija

avżawha li jekk kienet ser tibqa' tirrifjuta kienu ser jarrestawha.

Madankollu jidher

illi hi baqgħet ostili fil-komportament tagħha lejhom u b'hekk PC76 Luke Agius Risiott

2 Ara fost oħrajn l-appelli kriminali sede inferjuri fl-ismijiet Pulizija vs Joseph Astarita ppreseduta mill-imħallef Joe Fiorini Treeby Ward u datata s-6.11.2002; Pulizija vs Antoine Long ippreseduta mill-Imħallef Patrick Gohil u deċiża fis-16.3.2001; Pulizija vs Carmel Del Priore ippreseduta mill-Imħallef David Woods: u deċiża fid- 9.11.2011; Ara wkoll Ir-Repubblika ta' Malta vs Martin Mac Kay deċiża mill-Qorti tal-Appell Sede Superjuri u ppreseduta mill-Imħallfin Joseph Mifsud Aquilina, David Woods: u Joseph R. Cachia Caruana u datata 24.9.2004.

3 Ara is-sentenza fl-ismijiet Pulizija vs. Joseph Cricchiola deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali nhar id-9 ta' Settembru 1999 ippreseduta mill-imhallef Vincent Salamone Reynaud.

ipproċeda sabiex jarrestaha.

Mikolay, aggredixxa lil kuntistabbli minn naħa ta' wara u tefgħu mal-art.

Konsegwentement PC578 Andrew Geiser intervjena u pproċeda għall-arrest ta'

Kevin Mikolay fejn allegatament kellha tintuża forza minima sabiex jiġu imrażżna u

arrestati kemm Antonia, kif ukoll Kevin Mikolay.

Fil-kollutazzjoni l-arloġġ ta' GEISER

tar minn idejh u saritlu xi ħsara.

Jidher illi l-pulizija nizzlu lil familja Mikolay lejn l-

għassa ta' Birkirkara bil-mixi.

Antonia u Kevin Mikolay ġew mitkellma mill-pulizija

fejn ċaħdu l-allegazzjonijiet magħmula kontra tagħhom u insistew illi l-għan tagħhom

kien unikament sabiex iwaqqfu x-xogħolijiet li kienu qed isiru fit-triq sabiex ma ssirx

ħsara fis-sistema ta'l-ilma għar-residenza tagħhom.

Mikolay saħħqet illi hija kienet ġustifikat li tirreżisti l-arrest billi dan ma kienx

wieħed neċessarju għaliex hija ma kenitx inġurjat lill-ħaddiema, u kull ma kienet

qiegħda taghmel kien li tiehu xi ritratti u tipprova iċċempel għall-assistenza.

Irriżulta

ukoll miċ-ċertifikati mediċi eżibiti in atti u mill-provi mismugħa illi l-uffiċjali tal-

pulizija sofrew xi ġrieħi ħfief fil-qadi ta' dmirijiethom.

Ikkunsidrat:

Applikati għalhekk dawn il-prinċipji ta' dritt u t-tagħlim ġurisprudenjzali għal fatti

ta' dan il-każ kif jemerġu mill-provi, il-Qorti bħall-Ewwel Qorti qabilha hija tal-fehma

illi l-pulizija li ddeponew kienu konsistenti fir-rakkont tagħhom u kkoroboraw lil

xulxin għal dak li jirrigwarda l-inċident kif svolġa u x'wassal finalment għall-arrest

tal-appellanti Antonia u Kevin Mikolay.

In oltre d-depożizzjoni ta' dawn ix-xhieda

hija korroborata ulterjorment mill-Enforcement Officer 282 Matthew Marquette li kien fuq

il-post f'isem Transport Malta, kif ukoll mill-impjegati ma' Infrastruture Malta Emanuel

L-ewwel nett għal dak li jirrigwarda l-appellant David Mikolay, hu ġie misjub ħati

bil-ksur tal-artikolu 339(1)(d) tal-Kodiċi Kriminali u dan meta ħebb ghal Emanuel

Morgan Busher sabiex jinġurjah u jdejjqu.

jikkontendu illi l-appellant David Mikolay mbotta lil Emanuel Morgan Busher u kellmu ħażin

fejn saħansitra heddu li joqtlu jekk ma jwaqqafx ix-xogħolijiet.

Id-difiża tishaq illi

kienet nieqsa l-aħjar prova meta il-Prosekuzzjoni naqqset milli tressaq provi dwar il-

grieħi li seta' sofra Mifsud f'dan l-inċident.

Iżda għandu jingħad illi David Mikolay

la ġie mixli li ikkaġuna xi offiża fuq il-persuna ta' Mifsud u lanqas jidher li ġiet

ventilata din l-allegazzjoni minn Mifsud stess fid-depożizzjoni tiegħu.

Mikolay ma jixhidx sabiex jirrakonta l-verzjoni tiegħu tal-fatti u martu Antonia

Mikolay jidher li ma kenitx preżenti f'din l-ewwel parti ta'l-inċident sabiex b'hekk il-

verżjoni tal-fatti mogħtija minn Mifsud ma hijiex kontradetta.

Mill-banda l-oħra tenut

kont tal-fatt illi skond dak li xehed Emanuel Morgan Busher, l-appellant David Mikolay qal

kliem inġurjuż fil-konfront tiegħu u saħansitra heddu fin-nuqqas li jagħmel dak

mitlub minnu, u in vista wkoll tal-fatt illi skond Emanuel Morgan Busher, kif ukoll ibnu, l-

appellant Mikolay mbottah tant illi ħasdu dawn il-fatti jwasslu għar-reita' għall-

kontravvenzjoni li bih ġie mixli David Mikolay u li dwaru ġie misjub ħati mill-Ewwel

Illi l-appellanti Antonia Mikolay ġiet misjuba ħatja mill-Ewwel Qorti tal-

imputazzjonijiet kollha lilha addebitati u ċjoe' tar-reat tal-offiża ħafifa fuq il-persuna

ta' MARQUETTE, kif ukoll

imfassal fl-artikolu 95 u finalment

l-akkużi

kontravvenzjonali maħsuba fl-artikoli 338(g) u 338(ee) tal-Kodiċi Kriminali.

L-

appellanti tallega illi x-xiehda tal-pulizija involuti fl-arrest tagħha hija waħda

inveritjiera u dan għaliex hija ma kellha ebda intenzjoni li tostakolhom fil-qadi ta'

dmirijiethom, anzi kienet qed tipprova tfittex l-assistenza tagħhom, iżda dawn

spiċċaw jiddieħku biha.

Tiċħad kategorikament li talbuha d-dettalji tagħha u tgħid li

meta bdiet tieħu r-ritratti hi waqfet hekk kif infurmawha li ma setax tieħu ritratti tal-

uċuħ tan-nies kif fil-fatt kienet qed tagħmel.

Tikkonferma madanakollu illi ppruvat

tirreżisti l-arrest imma tgħid li għamlet hekk peress illi ma setatx tifhem ir-raġuni 'il

għala kienet ser tiġi arresata billi fil-fehma tagħha ma kienet għamlet xejn ħażin u

lanqas ma użat kliem ħażin jew dispreġġattiv fil-konfront ta' xi persuna li kienet

Għal darb'oħra ir-reita' fl-appellanti Antonia Mikolay tiddependi essenzjalment

minn eżerċizzju ta' kredibbilita' u jekk il-verżjoni tal-fatti kif miġjuba 'il quddiem mill-

Prosekuzzjoni allura hijiex waħda aktar verosimili minn dik ippreżentata mill-

Il-Qorti tosserva illi ix-xhieda kollha tal-prosekuzzjoni jikkorrobboraw il-

fatti ewlenin li seħħew f'din il-viċenda.

Issa l-Ewwel Qorti għoġobha tagħti

affidament lil verżjoni tal-fatti kif esposti mill-Prosekuzzjoni.

Tikkumenta hekk l-

Ewwel Qorti:

"L-Qorti qed iżżomm quddiem għajnejha il-fatt li l-familja Mikolay, waqt ir-rabja li setgħet ħakmitha minħabba l-ħsarat allegati irreaġixxiet b'mod xejn ċivili u ċertament ħarrġet 'il barra mil-limiti tad-deċenza.

Aggressjoni fuq uffiċjal pubbliku, speċjalment meta qiegħed fuq xogħolu, hija intollerabbli u l-Qrati huma fi dmir li jindirizzaw sitwazzjonijiet simili kif ikun mistħoqq u skond il-liġi."

Illi l-Qorti hija tal-fehma illi din l-osservazzjoni magħmula mill-Ewwel Qorti

tirrispekkja ċar u tond x'seħħ fil-jum indikat fl-akkuża.

Dan għaliex il-Qorti, kif diġa',

osservat hija konfortata mid-depożizzjonijiet tax-xhieda tal-Prosekuzzjoni li kollha

jikkorroborraw l-istess verżjoni.

Illi ma hemmx dubbju illi l-familja Mikolay bdiet

tirreagixxi b'rabbja u eċċitazzjoni għal fatt illi f'dak il-mument kien jidhirliha illi bix-

xogħolijiet li kienu qed isiru mill-ħaddiema ta' Infrastructure Malta kienet ser tiġi

ikkawżata xi ħsara fil-proprjeta' tagħhom.

Meta bdew jindunaw illi ma kenux qed

jirċevu widen mill-ħaddiema li kienu qed jeżegiwixxu ix-xogħolijiet, minflok fittxew

bil-kalma soluzzjoni jew inkella irrappurtaw lill-awtoritajiet kompetenti, għazlu it-

triq tal-aggressjoni tant illi kellhom jinvolvu ruħhom il-pulizija.

Illi imbagħad minflok

ikkoperaw mal-pulizija, hawnhekk ukoll għazlu it-triq tal-konfrontazzjoni biex

b'hekk l-istess pulizija kellhom jipproċedu għall-arrest tagħhom, meta imbagħad għal

darb'oħra minflok kien hemm dik il-koperazzjoni mistennija mal-awtoritajiet, għażlu

li jirribellaw għal din l-awtorita'.

Illi minhabba fir-resistenza li offriet l-appellanti

spicca sofra grieħi ħfief MARQUETTE filwaqt illi kien qed jitħabat sabiex jqiegħed il-manetti

fuq idejn Antonia Mikolay li kienet qed tirreżisti l-arrest.

Dan il-fatt waħdu ma ġiex

ikkontestat minnha peress li l-appellanti ikkonfermat fl-istqarrija tagħha illi hi

rreżistiet l-arrest, liema ordnijiet, dejjem skond dak allegat mill-pulizija u kkoroborat

ukoll mill-uffiċjal minn Transport Malta, hi kienet qed tirrifjuta li tobdi.

Jirriżulta wkoll

mill-provi illi Mikolay nġurjat lill-pulizija meta talbuha tgħaddielhom id-dettalji

tagħha bħalma rriżulta wkoll li hi injorathom kull meta talbuha dawn id-dettalji u

anki meta kienet qed tieħu r-ritratti, allavolja kienu wissewha bl-arrest fin-nuqqas ta'

koperazzjoni.

Din il-Qorti tqis għal kollox inverosimili dak li saħqet Antonia Mikolay

dwar il-fatt li ma semgħatx lill-pulizija jwissuha minħabba l-istorbju tal-inġenji u dan

għas-sempliċi fatt li skond dak li xehdu l-pulizija hi fil fatt weġbithom bi kliem

dispreġġjattiv u rrifjutat ripetutament li tagħmel dak mitlub minnha.

Kwindi din il-

Qorti ma tara li hemm ebda mottiv li jista' iġiegħlha titbiegħed mid-diskrezzjoni

eżerċitata mill-Ewwel Qorti meta sabitha ħatja tal-imputazzjonijiet kollha miġjuba

kontra tagħha.

Finalment għal dak li jirrigwarda l-aggravji mressqa 'il quddiem mill-appellant Kevin

Mikolay, jidher illi d-difiża mhijiex qed tikkontesta l-fatt illi Mikolay intervjena waqt

li l-pulizija kienu qed jipproċedu għall-arrest ta' ommu u agredixxa lil pulizija, tant

illi wieħed minnhom spiċċa fl-art, iżda jisħaq illi għandu jibbenefika mill-iskużanti

ta'l-eċċess tal-leġittima difiża kif maħsub fl-artikolu 227(d) tal-Kodiċi Kriminali li

"L-omiċidju volontarju hu skużabbli :

jekk isir minn persuna illi, fil-waqt li tkun taġixxi taħt iċ-ċirkostanzi msemmijin fl-artikolu 223, toħroġ barra mil-limiti imposti mil-liġi jew mill- awtorità, jew mill-bżonn:

Iżda, dan l-eċċess ma jkunx suġġett għal piena, jekk ikun sar minħabba li l-persuna tkun inħasdet, beżgħet jew twerwret."

Issa l-liġi titkellem fuq iċ-ċirkostanzi fejn tissussisti l-iskriminanti tal-leġittima difiża

"meta l-omiċidju jew l-offiża fuq il-persuna huma ordnati jew permessi mil- liġi jew mill-awtorità leġittima, jew meħtieġa mill-bżonn attwali tad-difiża leġittima ta' wieħed innifsu jew ta' ħaddieħor."

Illi r-ratio legis wara l-istitut tal-leġittima difiża huwa id-dritt għal awto-tutela ta' dak

li jkun jew tan-nies għeziez għalih, tant illi il-qtil ta' bniedem minn bniedem ieħor jiġi

ġġustifikat.

Dan iseħħ allura meta persuna tkun sabet ruġha wiċċ imb'wiċċ ma'

aggressjoni inġusta tant illi ma tkunx tista' tirrikorri gġal meżżi oħra biex taħrab minn

jew tevita dak il-periklu jew inkella li tirrikorri lejn l-Istat sabiex iħarisha mill-periklu.

Tispiċċa għalhekk kostretta tuża meżżi hija stess biex tħares lilha innifisha minn dak

il-periklu li jkun attwali, gravi u inevitabbli.

'biex tirnexxi difiza li hija legittima, tali difiża trid tirrizulta, ghallinqas fuq bazi ta' probabilita', li l-appellant kellu xi bzonn attwali li jiddefendi ruhu minn xi perikolu ingust, gravi u inevitabbli u/jew li kien soggett ghal xi provokazzjoni li f'persuna ta' temperament ordinarju, komunement iggib l- effett li ma jkunx kapaci jqis il-konsegwenzi tad-delitt u li kienet twassal biex hu jirrejagixxi kif irrejagixxa.

Dan kollu johrog mill-provi quddiem il- Qorti li ghandha tevaluta l-portata taghhom specjalment meta jkun hemm versjonijiet konfliggenti'.4

Id-dritt penali taljan fil-fatt isemmi bħala zewg rekwiziti għall-awto-tutela dik tan-

necessita' u tal-kostrizzjoni:

4 Il-Pulizija vs Anthony Cachia Caruana deċiza mill-Qorti tal-Appell (Sede Inferjuri), ppreseduta mill-Imħallef Joe Fiorini Treeby Ward u deċiża nhar it-30 ta' April 2009.

Illi skond il-mibki Professur Sir Anthony Spearing sabiex din id-difiża tissussisti huwa

essenzjali li l-periklu attwali jkun wieħed kontra l-liġi (unjust), gravi u inevitabbli, u

dan apparti l-proporzjonalita' rikjesta tar-ritaljazzjoni mill-attakk fuq il-persuna li

tkun qed tiddefendi ruħha.

Għal dak li jirrigwarda l-gravita', Spearing jikkjarifika li din

Kwindi huwa evidenti għal dak li jirrigwarda

l-gravita' li sabiex l-att difenżjonali jkun ġustifikat din trid tkun ta' ċertu portata u ta'

In oltre l-azzjoni kontra min qed jiddefendi lilu nnifsu trid tkun

tammonta għal reat vjolenti jew li jseħħ f'tali ċirkostanzi li jqajjmu biża raġonevoli tal-

periklu tal-ħajja jew sigurta' personali ta' dak li jkun jew ħaddieħor.

Illi fir-rigward tal-inevitabbilita' Spearing jispjega dan l-element b'mod ċar billi jgħid illi

otherwise be avoided' u li kwindi tissusisti jekk il-periklu in kwistjoni jkun immedjat

(sudden), attwali u assolut.

Għal dak li jirrigwarda l-attwalita', Mamo jgħid illi 'if it (il-

revenge, and not to legitimate defence', filwaqt li rigward l-assolut jgħid illi l-periklu jrid

In oltre b'referenza għas-sentenza fl-ismijiet Repubblika ta' Malta vs Dominic Fidicaro il-

Qorti stqarret ukoll illi:

'l-mod kif il-kwistjoni ta' l-inevitabilita' tal-perikolu jew minaċċja għandha tiġi affrontata hu li wieħed jistaqsi: l-aġent (ossia l-aggredit) seta', tenut kont taċ-ċirkostanzi kollha, raġġonevolment jevita' dak il-perikolu jew dik il- minaċċja?

Jekk il-buon sens jiddetta li l-aġent seta', billi jagħmel manuvra jew pass f'direzzjoni jew oħra, jew anki billi sempliċiment ma jiċċaqlaqx, faċilment jevita l-periklu jew minaċċja li kien qed jara fil-konfront tiegħu, allura jekk ma jagħmilx hekk jiġi nieqes l-element tal-inevitabbilta' tal- periklu jew minaċċja.

Jekk pero mill-banda l-oħra tenut kont taċ-ċirkostanzi kollha, il-buon sens jiddetta li l-aġent ma kellu jagħmel xejn minn dan, jew, anzi, kellu jibqa' għaddej fit-triq li twasslu aktar qrib dak il-perikolu jew

dik il-minaċċja, allura b'daqshekk ma jiġix nieqes l-element ta' l- inevitabilita'.6

Illi huwa mportanti li, sabiex jiġi determinat jekk din id-difiża tistax tiġi invokata, min

irid jiġġudika dwar il-fatti bħalma kienet l-ewwel Qorti f'din il-kawża, jrid japplika t-

test soġġettiv u ċjoe fejn wieħed irid jidħol fiż-żarbun tal-akkużat.

Applikati dawn il-prinċipji għal każ in diżamina u dan billi jiġi applikat il-kejl tat-test

soġġettiv, huwa bil-wisq evidenti illi d-difiża qatt ma tista' tinvoka l-iskriminanti tal-

legittima difiża u wisq anqas l-iskużanti tal-eċċess ta'l-istess kif lanqas ma jista'

jissussisti il-biza' u t-twerir li jġibu l-impunita'.

Dan għaliex l-appellant Kevin

Mikolay għoġbu jirritalja għal aġir leġittimu ġej minn awtorita' pubblika u ċjoe' ta'

pulizija li kienu qegħdin jagħmlu xogħolhom fil-parametri tal-liġi.

Dan jfisser illi l-

azzjoni tal-pulizija ma kienet f'ebda mod inġusta peress illi kienet permessa bil-liġi u

bl-ebda mod tali azzjoni ma tista' tiġi deskritta bħala abużiva.

Mikolay intervjeni bis-saħħa tant illi PS600 spiċċa mitfuħ mal-art, u dan mhux għax

tfixkel f'saqajh kif allegat minn Antonia Mikolay, liema fatt huwa ikkonfermat mix-

xhud Matthew Marquette li kien preżenti f'dak il-mument.

Mhux biss, iżda mir-ritratti

eżibiti mid-difiża stess ma jidhirx illi l-pulizija u l-irġiel l-oħra li kienu preżenti kienu

qed jaġixxu b'xi aggressivita fil-konfront tal-ebda wieħed mill-appellanti tant illi

Antonia Mikolay komodament bdiet tiġdilhom ir-ritratti.

Kwindi, fil-fehma ta' din il-

Qorti la l-iskriminanti u lanqas l-iskuzanti maħsuba taħt l-artikolu 223 u 227(d) tal-

Kodiċi Kriminali ma jirriżultaw ippruvati f'dan il-każ.

Konsegwentement anki għal

dak li jirrigwarda l-appellant Kevin Mikolay, is-sejbien ta' ħtija fil-konfront tiegħu

għall-ewwel żewġ imputazzjonijiet miġjuba kontra tiegħu ser jiġu kkonfermati mill-

ġdid minn dina l-Qorti.

Ikkunsidrat:

Illi jifdal biss l-aħħar aggravju marbut mal-piena erogata mill-Ewwel Qorti fil-

Jibda biex jingħad illi l-ewwel Qorti ikkundannat lit-tlett

appellanti kull wieħed għal piena pekunjarja, b' David Mikolay jiġi ikkundannat

6 Deċiża mill-Qorti tal-Appelle (Sede Inferjuri), ppresduta mill-Imħallfin Vincent Salamone Reynaud, Joseph A. Mifsud Aquilina u David Woods: u deċiża fis-16 ta' Ottubru 2003.

ammenda ta' €50, u l-piena tal-multa ta' €900 tiġi inflitta fuq kull wieħed mill-bqija

Illi l-Qorti mingħajr tlaqliq tqies illi dan l-aggravju ma jistħoqqlux

akkoljiment b'mod speċjali fejn jirrigwarda l-appellanti Antonia u David Mikolay

billi il-piena hija waħda ferm inqas minn dak preskritt fil-liġi li tipprovdi, u dan wara

l-emendi introdotti permezz ta'l-Att V tal-2014, għal piena "stabbilita għall-inġurja,

għat-theddid jew għall-offiża, meta jsiru mingħajr iċ-ċirkostanzi msemmijin f'dan

l-artikolu, miżjuda b'żewġ gradi u għal multa ta' mhux inqas minn tmien mitt euro

(800) u mhux iżjed minn ħamest elef euro (5,000)."

Kwindi apparti għall-fatt illi, il-

multa mposta fuq Antonia u Kevin Mikolay qiegħda qrib il-minimu assolut, l-

appellanti ibbenefikaw konsiderevolment peress illi miżjud mal-multa inflitta huma

ma ngħatawx piena karċerarja effettiva jew piena alternattiva għal dik karċerarja.

ifisser illi l-Qorti ma tistax tvarja l-piena billi tnaqqasha aktar, u dan meta l-Ewwel

Qorti imponiet biss il-piena tal-multa.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma s-

sentenza appellata fl-intier tagħha.

Vera Aquilina Farrugia