Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

MALTA QORTI TAL-APPELL (Kompetenza Inferjuri) ONOR.

IMĦALLEF LAWRENCE ZAMMIT GABRIELE Seduta tat-28 ta' Ottubru, 2020

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Rosina Hollington bin-numru tal-karta tal-identità 361117(M) (l-appellata) vs. GlobalCapital Financial Management Ltd (C 30053) (is-soċjetà appellanta)

Dan huwa appell magħmul mis-socjetà intimata GlobalCapital Financial

Management Ltd [minn issa 'l quddiem "is-soċjetà appellanta"] mid-deċiżjoni

mogħtija fl-14 ta' Mejju, 2018, [minn issa 'l quddiem "id-deċiżjoni appellata"],

mill-Arbitru Sostitut Għas-Servizzi Finanzjarji [minn issa 'I quddiem "l-Arbitru

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 1 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Sostitut"] bin-numru 380/16, li permezz tagħha ddeċieda dwar l-ilment tar-

rikorrenti Rosina Hollington [minn issa 'l quddiem "l-appellata"] kif ġej:

"i. fi żmien xahar mil-lum is-Soċjetà Konvenuta għandha tagħmel il-preparazzjonijiet neċessarji sabiex l-investiment tal-ilmentatriċi fit-TEP 2 jinxtara lura mingħandha fl- intier tiegħu, bil-prezz ta' €29,443.39; u

ii. fi żmien xahar mil-lum is-Soċjetà Konvenuta għandha tħallas lill-ilmentatriċi imgħaxijiet kif ġejjin;

13.2.2014 sal-ġurnata ta' din is- seduta: Mill-għada ta' din sakemm din implimentata fl-intier tagħha:

is-Seduta id-deċiżjoni tiġi

Rati ta' imgħax

ta'

fuq

(fn.4) 3% €31,005.26 3% (fn.6) p.a. fuq l-ammont ta' €29,443.39 5% (fn.7) p.a. fuq l-ammont ta' €29,443.39 8% p.a. €29,443.39

fuq

ta'

u lilment.

L- iii. s-Soċjetà Konvenuta tbati 75% tal-ispejjeż marbuta ma' dan Ilmentatriċi għandha tbati l-kumplament għaliex, kif diġà ġie spjegat, min jiffirma dokument f'lingwa li ma jistax jifhem, jaqra u jikteb, huwa minn tal-inqas parzjalment responsabbli għall-konsegwenzi ta' din l-azzjoni." fn.2 Id-data tal-investiment oriġinali. fn.3 Id-data li fih sar il-bejgħ parzjali tal-investiment tal-ilmentatriċi fit-TEP 2. fn.4 L-Arbitru Sostitut jaqbel mal-ilmentatriċi illi Bonds tal-Gvern jirrappreżentaw investiment idoneju għal cautious investor.

Filwaqt li jidher li huwa minnu dak li kitbet l-Ilmentatriċi, li rendiment annwali fuq bonds tal-Gvern ta' għaxar snin kien 4.29% fis-sena fil-każ ta' 4.80% MGS Tranche II, ir-rata ta' imgħax ordnata mill- Arbitru Sostitut qiegħed jiġi ridott sabiex jirrifletti l-konklużjoni tal-istess Arbitru Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 2 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Sostitut, illi l-Ilmentatriċi għandha ġġorr parti mill-konsegwenzi tal-fatt illi ħadd ma għandu jiffirma dokument mingħajr ma jaqrah, aktar u aktar meta dan id-dokument huwa miktub f'lingwa li wieħed la jaf jikteb u lanqas jaqra.

It-tnaqqis fir-rata tal- imgħax huwa stabbilit arbitrio boni viri. fn.5 Din hija d-data tar-rakkomandazzjoni tal-Unit għall-Ilmenti tal-Konsumatur tal- MFSA.

Filwaqt li huwa minnu li r-rakkomandazzjoni ta' dan il-Unit ma jammontax għal sentenza eżekuttiva, il-prinċipji ġenerali tal-liġi jitolbu illi rakkomandazzjoni ta' entità bħal din għandha tiġi implimentata jekk mhux għal raġunijiet serji tant li jiġġustifikaw li dawn ir-rakkomandazzjonijiet jitwarrbu.

Li r-rakkomandazzjonijiet jitwarrbu, per eżempju, għaliex huwa sempliċi rakkomandazzjonijiet li ma jistgħux jiġu nfurzati, mhix raġuni serja u ġustifikabbli. fn.

6 Ir-rata ta' 3% hija stabbilita għall-istess raġunijiet imfissra f'N.4. fn.7 Normalment ir-rata ta' interessi f'każi bħal dan huwa ta' 8%.

Iżda din ir-rata qiegħda tiġi mnaqqsa għall-istess raġunijiet imfissra f'N.4."

Fis-27 t'April, 2006 miet ħu l-appellata, li ħalliha bħala l-eredi tiegħu u

b'hekk wirtet mingħandu diversi investimenti u anki depożitu bankarju fl-

ammont ta' Lm27,000.

Peress li ma kellha l-ebda dħul minn imkien, l-appellata

avviċinat lis-soċjetà appellanta sabiex tagħtiha parir dwar kif hija setgħet

tinvesti l-flus depożitati mal-bank b'mod li dawn irendu dħul, iżda fl-istess ħin

jibqgħu faċilment likwidi u bl-ebda mod ma jitqiegħed il-kapital f'riskju ta' telf.

Hija aċċettat il-parir tas-soċjetà appellanta sabiex tinvesti f'prodott magħruf

li nxtara fis-16 ta' Novembru, 2006, f'isem

l-appellata fis-somma ta'

€31,005.25.1 Iżda dan l-investiment baqa' qatt ma rrenda mgħax, filwaqt li

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 3 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM minn

Investment Valuation2 maħrug mis-soċjetà appellanta

fl-10 ta'

Settembru, 2012, irriżulta li l-valur tal-investiment kien niżel b'mod li kien

hemm telf ta' 35% fil-valur tiegħu.

proċeduri

Għas-Servizzi Finanzjarji [minn issa 'l quddiem "l-Arbitru"] permezz tal-

preżentata ta' lment fejn talbet:

"Illi għar-raġunijiet kollha premessi, l-Ilmentatur umilment titlob lill-Onor Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji illi, tenut kont, inter alia, tal-Artikolu 19(3) tal-Kap 555 tal- Liġijiet ta' Malta,

Jiddikjara li l-ilment sottomess minn Rosina Hollington kontra s-Soċjeta Konvenuta, l- Gobal Capital Financial Management Ltd, jikkostitwixxi każ fejn din tal-aħħar ma mxietx fl-aħjar interess tal-klijent tagħha, Rosina Hollington, kif ukoll naqset mill- obbligi fiduċjarji tagħha fil-konfront tal-istess klijenta, inkluż l-obbligi naxxenti minn Artikoli 1340A u 9956B tal-Kodiċi Ċivili.

Dan meta il-Global Capital tat parir lil klijent tagħhom biex tinvesti fil-PATF TEP Fund No 2 għal valur ta' €31,005.26 fis-26 ta' Novembru 2006.

jikkostitwixxi investment misselling u dan peress illi l-investiment ma setgħax jiġi kkunsidrat bħala li huwa idonju u addattt għall-investitur, u dan għaliex dan il-misselling u unsuitable advice ġie sostanzjat u ppruvat abbażi tar-raġunijiet kollha jew uħud minnhom, kif ser jingħad:

tas-Soċjetà Konvenuta

i. l-investiment rakkomandat fit-TEP2 ma kienx konsistenti u kompatibbli maċ- ċirkostansi personali, lanqas mal-objettivi finazjarji u lanqas mal-attitudni ta' riskju tal-Lmentatur, filwaqt li kien imur lil hinn mit-telf li kienet tiflaħ issofri jew il-loss absorption capacity tagħha;

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 4 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

ii. l-investiment rakkommandat fit-TEP2 ma kienx

linja mat-tagħrif fl- investiment u l-esperjenza fl-investiment tal-lmentatur, u allura l-ilmentatur ma setgħetx tkun f'pożizzjoni li tifhem u tapprezza r-riskji involuti fl- investiment rakkomandat, u b'dana kollu jirriżulta li ma setgħetx tieħu deċiżjoni infurmata meta intalbet tikkonferma o meno l-investiment suġġerit;

iii. l-investiment rakkomandat kien intiż ħhal investituri ta' esperjenza u mhux għal waħda bħal ma kienet l-ilmentatur li qatt qabel f'ħajjitha ma kienet daħlet għal xi investiment, sempliċi kemm hu sempliċi, u kienet fl-aktar sitwazzjoni kritika u vulnerabbli meta kien għadu kif miet ħuha u kellha tibda tieħu dan it-tip ta' deċiżjonijiet ekonomiċi f'età daqshekk avvanzata minkejja li lanqas kellha l-aktar edukazzjoni formali, iżda tabilħaqq kienet inalfabeta, u allura altru li ma kinitx eliġibbli għal investiment bħal dan;

iv. l-investiment rakkommandat kien b'mod negliġenti ppreżentat mis-Soċjetà Konvenuta bħala li huwa "low risk" meta fil-fatt huwa wiehed tat-tip TLPI u jikkonsisti f'investiment kumpless u ta' riskju għoli.

Jiddikjara u jiddeċiedi li s-Soċjetà Konvenuta tiġi ordnata tikkompensa lill- ilmentatur u tirrintegraha fil-pożizzjoni finanzjarja tagħha preċedenti għal dan l- investiment fit-TEP2, u dan billi jiġi restitwit il-kapital oriġinali investit ta' €31,005.25 meno l-bejgħ parzjali ta' €1,561.86, flimkien mal-imgħaxijiet kif qed jintalab hawn taħt;

Jiddikjara u jiddeċiedi li s-Soċjetà Konvenuta tiġi ordnata tħallas imgħax b'rata

raġonevoli kif ġej:

i. għall-perijodu bejn is-16 ta' Novembru 2006 sat-2 ta' Marzu 2008 fuq is-somma

inizjalment investita fit-TEP2 ta' €31,005.26; u

ii. għall-perijodu bejn it-3 ta' Marzu 2008 sat-12 ta' Frar 2014 (id-data tal-ittra konklussiva tal-MFSA dwar l-ilment tal-ilmentatur u d-data li fiha l-MFSA irrakkomandat lis-socjetà konvenuta biex tħallas kumpens konsistenti fir- restituzzjoni tal-kapital u fil-ħlas tal-imgħax, iżda ġiet injorata) fuq is-somma oriġinarjament investita ta' €31,005.26 meno l-bejgħ parzjali ta' €1,561.86, li tiġi s-somma ta' €29,443.39.

Bil-ħsieb li dejjem tkun raġonevoli u ekwu fit-talbiet illi tagħmel, l-ilmenatur umilment jitlob u jissuġġerixxi li rata ta' imgħax ekwa għal dan il-perijodu partikolari għandha tkun waħda ekwivalenti għal rendiment li kien dak iż-żmien ikun kumpatibbli mal-attitudni ta' riskju kawt tagħha u li kien ikun jikkostitwixxi investiment idoneju għaliha, bħal ma kien ikun ir-rendiment annwali/yield to

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 5 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

maturity fuq bond tal-Gvern Malti ta' 10 snin u li seta' nxtara fl-istess żmien, jiġifieri fis-16 ta' Novembru 2006.

Ir-rata f'każ bħal dan kienet ta' 4.29% per annum fil-każ tal-4.80% MGS 2016 Tranche II, kif evidenzjat minn dokument maħruġ mill-Bank Ċentrali ta' Malta li juri l-prezzijiet u l-yields to maturity (jew rendiment annwali effettiv) għal bonds tal-Gvern għal dik il-ġurnata partikolari, Dokument T hawn mehmuz;

iii. għall-perijodu bejn it-13 ta' Frar 2014 (u allura d-data ta' minn meta r- rakkommandazzjoni tal-MFSA tat-12 ta' Frar 2014 biex tħallas il-kapital u l- imgħax sofrut mill-ilmentatur ġiet injorata għal kollox) sal-ġurnata tal-ħlas effettiv fuq is-somma inizjali investita ta' €31,005.26 meno l-bejgħ parzjali ta' €1,561.86, jiġifieri €29,443.39, bir-rata statutorja ta' 8% pa ai termini tal-Kodiċi Ċivili;

jew kif l-Onorabbli Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji jidhirlu xieraq, ekwu, ġust u opportun.

Jiddikjara u jiddeċiedi li simultanjament mal-pagamenti kif jintalab f'Paragrafi 2, 3, u 4 hawn fuq, jew kif jiġi ordnat mill-Onorabbli Arbitru, l-Ilmentatur għandha tittrasferixxi it-titlu legali u benefiċjali fl-investiment li hu is-suggett ta' dan l- ilment, jigifieri it-TEP Fund No 2 għal valur nominali ta' €29,443.39, lis-Soċjetà Konvenuta, flimkien ma' surroga favur u a beneficcju tal-istess Soċjetà Konvenuta tad-drittijiet kollha residwi li għandha fl-istess investiment, inkluż id-drittijiet litiġjużi, u sia dawk akkwistati b'operazzjoni tal-liġi, kuntratt jew kwalsiasi mod ieħor.

Bl-ispejjeż kontra s-Soċjetà Konvenuta."

Is-soċjetà appellanta wieġbet għall-ilment billi eċċepiet is-segwenti: (a)

il-preskrizzjoni a tenur tal-artikolu 2153 u tal-paragrafu (f) tal-artikolu 2156 tal-

Kap. 16 tal-Liġijiet ta' Malta; (b) fir-rigward tat-tieni talba tal-appellata, hija

kienet imxiet fl-aħjar interess tal-appellata u ma kinitx naqset mill-obbligi legali

tagħha lejha; (ċ) għal dak li kien jirrigwarda t-tielet talba, ma kienx seħħ

investment misselling u lanqas ma kien ingħata unsuitable advice kif allegat

mill-appellata; (d) it-talbiet tal-appellata bin-numri 3, 4 u 5 kienu infondati fil-

fatt u fid-dritt stante li s-soċjetà appellanta ma kinitx responsabbli lejha għal xi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 6 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM telf jew dannu li setgħet soffriet; (e) it-talba numru 4 kienet ukoll infondata fil-

fatt u fid-dritt għaliex l-appellata ma setgħetx tassumi illi kieku investit flusha

f'investiment ieħor, il-kapital kien ser jibqa' sħiħ u/jew kienet ser ikollha d-

dħul matul iż-żmien kollu tal-investiment; (f) salv eċċezzjonijiet ulterjuri u bl-

ispejjeż kontra l-appellata.

L-Arbitru Sostitut

Jirriżulta li l-Arbitru kien ta parir f'materja li setgħet tkun konnessa mal-

każ odjern, u għalhekk permezz ta' verbal magħmul waqt is-seduta tal-4 ta'

Ottubru, 2016, iddikjara li ai termini tal-para. (d) tas-subartikolu 734(1) tal-

Kap. 12 huwa kien qed jastjeni milli jieħu konjizzjoni tiegħu u minflok il-każ

kellu jiġi mismugħ mill-Arbitru Sostitut.

L-Arbitru Sostitut wasal għad-deċiżjoni appellata wara li għamel is-

segwenti konsiderazzjonijiet:

Jikkunsidra:

L-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni

Is-Soċjetà Konvenuta intavolat żewġ eċċezzjonijiet dwar il-preskrizzjoni, waħda bbażata fuq l-artiklu 2153 tal-Kap.

16, u l-oħra fuq l-artiklu 2156(f) tal-istess Kodiċi Ċivili.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 7 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

L-artiklu 2153 jesiġi illi 'L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' sentejn.'

Min-naħa l-oħra, skont l-artikolu 2156(f) tal-Kodiċi Ċivili, 'L-azzjonijiet hawn taħt imsemmija jaqgħu bi preskrizzjoni bl-egħluq ta' ħames snin: (-------)

(f) l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il-liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku;' L-ewwel punt li jrid jiġi deċiż huwa jekk kienx hemm relazzjoni kuntrattwali bejn il- partijiet, u jekk l-allegati nuqqasijiet jappartjenux mar-relazzjoni kuntrattwali.

Il- partijiet daħlu f'dettall konsiderevoli fin-noti ta' sottomissjonijiet rispettivi tagħhom.

Minn dan kollu, kif ukoll minn stħarriġ ulterjuri li għamel l-Arbitru Sostitut, irriżulta illi: i. f'deċiżjonijiet oħra bħall-Każ Nru 385/2016, l-Arbitru ddeċieda mingħajr l-iċken dubju li l-preskrizzjoni ta' sentejn ma tgħoddx f'każijiet bħal dan; 'Huwa evidenti li r-relazzjoni bejn l-ilmentatur u l-provditur ta' servizz hija ta' natura kummerċjali u bbażata fuq relazzjoni kummerċjali.

Il-provditur tas-servizz ta' servizz bi ħlas lill-ilmentatur u din ir-relazzjoni hija wkoll regolata bil-Kap.

378 tal-Liġijiet ta' Malta peress li hija relazzjoni bejn konsumatur u, f'dan il-każ, provditur ta' servizz ta' investiment.

Il-provditur offra servizz kummerċjali lill-ilmentatur bi ħlas u żgur li din it- tranżazzjoni ħolqot rabta kuntrattwali bejn l-ilmentatur u l-provditur tas-servizz.

Għalhekk il-preskrizzjoni applikabbli hija dik ta' ħames snin kif joħroġ mill-Artikolu 2156(5) tal-Kodiċi Ċivili.' ii. fis-sentenza Ciscaldi v. Global Capital Financial Management Limited (Rikors 402/14MH) l-Onorabbli Qorti ikkonkludiet illi l-ewwel żewġ talbiet huma ta' natura akwiljana u għalhekk huma preskritti: 'L-artikolu 2153 tal-Kap.

16 jipprovdi hekk - "2153.

L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl- egħluq ta' sentejn."

Intqal hekk fil-każ Mario Forster vs Corinthia Palace Hotel Company Limited et deciż fit-13 ta' Ġunju 2013 -

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 8 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

"Is-Soċjetajiet konvenuti qed jeċċepixxu li l-azzjoni attriċi hi preskritta bi skadenza ta' sentejn skont l-artikolu 2153 tal-Kodici Ċivili.

Dan l-artikolu jippreskrivi b'terminu ta' sentejn l-azzjonijiet kollha għad-danni li jirriżultaw minn delitt jew kważi-delitt.

L- attur da parti tiegħu jsostni li l-artikolu invokat mhux applikabbli peress li l-azzjoni tagħha hi waħda kuntrattwali...… [.....]

Hu ribadit fil-ġurisprudenza tagħna li għall-finijiet ta' preskrizzjoni, il-liġi tagħraf tliet għamliet ta' azzjoni għad-danni, u jiġifieri: (a) azzjoni dwar ħsarat imnissla minn għemil li jikkostitwixxi reat, f'liema każ iż-żmien tal-preskrizzjoni huwa dak imfisser mil-liġi biex issir l-azzjoni kriminali dwar l-istess reat (regolat bl-art.

2154(1) tal-Kap.

16); (b) azzjoni għall-ħsarat imnisslin minn delitt jew kważi-delitt ('l hekk imsejħa culpa aquiliana), f'liema każ il-preskrizzjoni hija ta' sentejn - prinċipju rifless fl- artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili; u (ċ) azzjoni għall-ħsarat imnissla minn nuqqas ta' twettiq ta' kuntratt li mhux imfisser f'att pubbliku, f'liema każ il-preskrizzjoni hija dik ta' ħames snin; Hu għalhekk paċifiku li illi l-preskrizzjoni bjennali prevvista mill-artikolu 2153, tal- Kodiċi Ċivili tikkolpixxi "l'azione per risarcimento del danno derivante dal fatto illecito, e non quello del risaricimento del danno contrattuale, soggetta quest'ultima azione alla prescrizione confacente al determinato contratto" (Kollez.

Illi, għalhekk, il-preskrizzjoni ta' sentejn imsemmija fl-artikolu 2153 tal-Kodiċi Ċivili, minbarra li ma tapplikax għall-ħsara maħluqa minn għemil li jikkostitwixxi reat, lanqas ma tapplika fejn l-allegata ħsara titnissel minn ksur ta' patt kuntrattwali (Ara per eż.

"Lowell vs Muscat", deċiża fil-5 ta' Frar, 1895 (Vol.

XV.44); "Formosa Steel vs Meilag", deċiża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fid-9 ta' Marzu, 1925 (Vol.

XXVI.I.54), "Camilleri Bowman vs Van De Wakker", deċiża minn din il-Qorti fl-10 ta' Mejju, 1982).

Fil- kawża "Borda vs Arrigo Group of Hotels et", deċiża minn din il-Qorti fil-15 ta' Jannar, 1999, ġie konfermat li l-preskrizzjoni applikabbli tkun ta' ħames snin jekk id- danni huma riżultat ta' inadempjenza ta' obbligazzjoni.

Il-kwistjoni in eżami hija jekk il-kolpa fil-każ preżenti kinitx kontrattwali jew extra - kontrattwali/aquiliana naxxenti mid-delitt jew kważi delitt.

L-Onorabbli Qorti tal- Appell fil-kawża "Joseph Sciriha vs Emmanuel Schembri Jones" deċiża fid-19 ta' Frar

Luigi Camilleri, irriteniet li wieħed mill-kriterji sabiex jiġi deċiż jekk il-

fatt hux kolpa kontrattwali jew aquiliana, vwoldiri li, meta hemm kuntratt, il-kolpa

tista' tkun aquiliana biss meta lfatt ikun indipendenti u awtonomu mir-rapport

kontrattwali. (enfasi ta' din il-Qorti.)

Din il-Qorti irriteniet li fatt ta' negliġenza u

imperizja li jikkostitwixxi inadempjenza kuntrattwali, li jista' ikun non factum jew

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 9 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

anke male factum ma tistax tkun kolpa aquiliana imma damnum injuria datum li jista' isir fl-okkażjoni ta' kuntratt.

Hu ammess il-konkors bejn ir-responsabbilità kontrattwali u dik extra kontrattwali.

Kif ġie deċiż fis-sentenza fil-kawża fl-ismijiet "Zerafa Civelli vs Aquilina Harmsworth et", deċiża fid-9 ta' April 1949, (Vol.

XXXIII.II.379) il-Qorti kkunsidrat illi "l-ħtija meta tiġi kkunsidrata fl- entità tagħha, hija waħda; u taħt dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejħa aquiliana, li titnissel minn delitt jew kważi delitt.

Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawża u fil-grad.

In kwantu għall-kawża, il- ħtija kontrattwali tippresupponi obbligazzjoni pre-eżistenti li magħha hija marbuta; mentri l-ħtija aquiliana tippresupponi fatt li minnu titnissel 'ex nunc'.

In kwantu għall-grad id-differenza hija risposta fl-estensjoni tar-responsabbilità fis-sens illi fil- kolpa kontrattwali wieħed jista' jirrispondi ta' ħtija ħafifa skont il-każ, mentri fil- kolpa aquiliana r-responsabbilità testendi ruħha b'mod li dwarha ma hemmx grad."

Ukoll fil-każ fl-ismijiet "Arthur George Caruana Giordimaina et vs Anthony Ehrhardt pro et noe et." (deciża fit-18 ta' April 1963 – (Vol.

XLVII.III.1110) ġie deċiż li "ma hemm xejn inkompatibbli bejn responsabbilità kontrattwali u ħtija aquiliana … jista' jkun hemm materja ta' delitt jew kważi delitt anke f'materja ta' obbligazzjonijiet konvenzjonali; f'liema ipotesi l-parti lesa jista' jkollha żewġ azzjonijiet – dik nascenti minn ħtija contrattuale u dik nascenti minn ħtija extra contrattuale."

Fil-każ ta' azzjoni għad-danni nascenti mir-responsabbilità contrattuale l-attur għandu jipprova li huwa kellu favur tiegħu dik l-obbligazzjoni kuntrattwali u li l- konvenut kien inadempjenti fl-esekuzzjoni ta' dik l-obbligazzjoni fil-konfront tal- istess attur.

B'hekk irresponsabbilità għad-danni tirriżulta mir-rabta ġuridika jew nuqqas tagħha, u dana skont il-każ, li hemm bejn il-partijiet kontendenti.

L-awtur Andrea Clangura jagħti eżempju ċar sabiex ikun jista' jagħraf id-distinzjoni bejn rabta kontrattwali li tagħti lok għar-responsabbilità contrattuale u n-nuqqas ta' rabta kontrattwali li tagħti lok għar-responsabbilità extra contrattuale.

Din iċ-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 10 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Applikati għall-każ odjern, il-Qorti tqis li l-ewwel żewġ talbiet attriċi m'humhiex riferibbli għal ksur da parti tas-Soċjetà konvenuta tal-obbligi kuntrattwali per se iżda għall-allegat ksur tal-liġi, senjatament l-artikoli 51A, 51B, 51C, 51D u 51E tal-Kap 378 tal-Liġijiet ta' Malta (l-ewwel talba) u l-allegat ksur tad-dmirijiet fiduċjarji tagħha skont il-liġi u tal-iStandard Licence Conditions u Regolamenti dwar l-Investimenti tal- MFSA (it-tieni talba).

Għaldaqstant, fir-rigward ta' dawn iż-żewġ talbiet, il-culpa attribwita hija waħda akwiljana.

Isegwi għalhekk li għalihom hija applikabbli l-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-artikolu 2153 tal-Kap 16.'

iii. fis-sentenza 'Kissaun v. GlobalCapital Financial Management Limited' (Rikors 323/2014AF deċiża fl-1 ta' Ġunju 2017) l-Onorabbli Qorti minn paġna 34 sa paġna 37 tidħol f'dettall konsiderevoli inkluż studju ta' każistika, u b'konklużjoni f'paġna 37 teskludi il-ħtija akwiljana: 'Il-preskrizzjoni skont l-artikolu 2153 tal-Kodiċi titlaq mill-premessa li l-attur ikun qiegħed jallega ħtija akwiljana fil-konfront tal-konvenut.

Madanakollu, fil-każ tal- lum huwa evidenti mill-premessi u talbiet attriċi li l-azzjoni odjerna m'hijiex ibbażata fuq fatti u ċirkostanzi previsti mill-artikoli 1031 u 1032(1) tal-Kodiċi Ċivili.

Fil-fehma tal-Qorti t-talbiet attriċi huma bbażati fuq l-artikoli 1125 u 1135 tal-Kodiċi Ċivili in kwantu li huma msejsa fuq ir-relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet u mhux ħtija akwiljana.

L-attur jallega li sofra danni konsistenti fit-telf tal-flus investiti konsegwenza tal-inadempjenza kuntrattwali tas-Soċjetà konvenuta fir-rwol tagħha ta' intermedjarja liċenzjata taħt l-Att Dwar Servizzi ta' Investiment in kwantu li mal- attur kellha relazzjoni ta' professjonista u klijent.

L-attur stess iżid ukoll illi s-Soċjetà konvenuta naqset fl-obbligi fiduċjarji tagħha lejh.

L-attur jallega li s-soċjetà konvenuta naqset fl-obbligi legali tagħha lejh bħala intermedjarja liċenzjata taħt l-Att Dwar Servizzi ta' Investiment kif ukoll taħt l-Att

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 11 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur.

Dan kollu juri biċ-ċar illi dak li qiegħed jitlob l-attur m'humiex danni emanenti minn delitt jew kważi delitt, imma bbażata fuq allegazzjoni li s-Soċjetà konvenuta naqset fl-obbligi kuntrattwali tagħha inkluż li ma ssodisfatx it-termini tal-liġi applikabbli, u allura, in-natura tal-azzjoni hija waħda ta' inadempiment ta' obbligu legali impost fuqha riżultat tar-relazzjoni kuntrattwali ta' bejniethom u mhux danni akwiljani.

Minkejja li huwa minnu li l-attur jallega li l-konvenuta kisret diversi disposizzjonijiet tal-liġi u li aġġixxiet b'nuqqas ta' ħila u sengħa, traskuraġni u negliġenza, huwa jispjega li dan in-nuqqas seħħ fit-twettiq tal-inkarigu tagħha u b'nuqqas ta' ħarsien tad-dmirijiet fiduċjarji u ċertament mhumiex ibbażati fuq ħtija akwiljana.

Il-Qorti ssib illi ladarba l-ħsara li l-attur jgħid illi ġarrab tinsilet proprju mill-patti kuntrattwali u obbligazzjonijiet fiduċjarji li huwa jgħid li s-soċjetà konvenuta naqset milli tħares, il-preskrizzjoni applikabbli f'dan il-każ m'hijiex dik imsemmija mis- soċjetà konvenuta.'

L-Arbitru Sostitut se jgħaddi biex jikkunsidra l-eċċezzjonijiet preliminari fost affarijiet oħra fid-dawl tas-sentenzi hawn fuq ċitati.

Kronoloġikament, il-Confidential Client Profile sar f'Awwissu 2006, u Ms Lorna Forster tatha l-parir fhiex tinvesti f'Ottubru u Novembru 2006.

Ovvjament, Ms Lorna Forster, kellha f'idejha il-Confidential Client Profile u ggwidat lill-Ilmentatriċi abbażi ta' kif imtela dan id-dokument.

L-Account Opening Form and Client Profile, il-Confidential File, l-Experienced Investor Declaration huma kollha parti mill-kuntratt, parti mir-relazzjoni kontrattwali ta' bejn l-Ilmentatriċi u s-Soċjetà Konvenuta.

Mhemmx dubju li anke is-Sale Contract Note hija parti mill-kuntratt.

Id-dokument li permezz tiegħu l-Ilmentatriċi ġiet klassifikata bħala Experienced Investor huwa parti mill-kuntratt.

L-Ilmentatriċi qiegħda tallega fost affarijiet oħra, li l-formoli in kwistjoni ma mtlewx kif suppost, li hi ġiet ikklassifikata bħala Experienced Investor meta fil-fatt ma kiinitx, eċċ, kif spjegat aktar 'il fuq.

Sar kuntratt, u r-relazzjoni ta' bejn il-partijiet hija bla dubju waħda kuntrattwali.

L-allegazzjonijiet huma kjarament ibbażati wkoll fuq ir-relazzjoni kuntrattwali ta' bejn il-partijiet.

L-allegazzjonijiet jinkludu illi s-Soċjetà

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 12 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

tagħha.

tagħhom

fil-profiling

il-Confidential File,

Konvenuta ma ħaditx ħsieb l-interessi tal-Ilmentatriċi anke hi u timla il-formoli, li naqsu mill-obbligazzjonijiet Il-kuntratt (allegatament) huwa erroneju jekk, per eżempju, hi ġiet ikklassifikata bħala Experienced Investor meta fil-fatt ma kinitx.

Il-mili tal-Account Opening Form and Client Profile, l- Experienced Investor Declaration huma parti mir-relazzjoni kuntrattwali.

Il-mili tal- kuntratt irid isir skont l-obbligazzjonijiet legali, skont il-Liġijiet tal-Pajjiż, skont ir-Rule of Law ukoll.

Allegat nuqqas f'dan ir-rigward huwa nuqqas part and parcel mar- relazzjoni kuntrattwali u l-preskrizzjoni applikabbli hija dik kuntrattwali.

L-Arbitru Sostitut jgħaddi issa għall-kwistjoni ta' minn meta tibda tiddekorri l- perijodu ta' preskrizzjoni.

Dan il-punt, fil-fatt, jiġi kkunsidrat irrispettivament mill- kwistjoni ta' jekk il-preskrizzjoni hix kuntrattwali jew extra-kuntrattwali.

L-Arbitru Sostitut ma jaqbilx mal-argument tas-Soċjetà Konvenuta, illi l-perijodu jibda jgħaddi mit-13 ta' Ottubru 2006, għaliex l-allegat telf, l-allegat dannu ma sarx fil-ġurnata tal-inkontru li wassal għall-bejgħ iżda sar wara, skont il-performance jew nuqqas ta' performance tat-TEP 2.

L-allegat telf ta' qligħ, it-telf fil-kapital sar b'mod eventwali u gradwali.

Mhux il-lok li l-Arbitru Sostitut jiddetermina minn meta beda jgħaddi l-perijodu ta' preskrizzjoni.

Min jallega preskrizzjoni għandu jippruvaha (Edgar Zerafa Le Gros noe v. Abdelsalam A Schembri Bell noe, sentenza tal-Qorti tal-Kummerċ, 4 ta' Diċembru 1987).

Peress li fl-ilment taħt kunsiderazzjoni min allega l-preskrizzjoni ma ddeterminax dan b'mod sodisfaċenti għall-Arbitru Sostitut, u mhux ir-rwol tal-Arbitru Sostitut li jistabbilixxi hu minn meta tibda tiddekorri l-preskrizzjoni, l-istess Arbitru Sostitut iwarrab l-eċċezzjonijiet innifishom dwar preskrizzjoni u jqis l-ilment bħala wieħed li m'hux preskritt.

Għaldaqstant, l-Arbitru Sostitut jiċħad it-talbiet preliminari rigward preskrizzjoni tal-Ilment.

7.2 Il-Mertu Duncan l-eċċezzjonijiet preliminari rigward preskrizzjoni huma miċħuda, l-Arbitru Sostitut issa se jgħaddi biex jiddeċiedi u jagħti ġudizzju fuq il-merti tal-ilment skont il-Kap.

555 tal-Liġijiet ta' Malta.

Fil-qosor ħafna, l-allegazzjoni tal-Ilmentatriċi hija li persuna avvanzata fl-età, li ma tifhimx bl-Ingliż, li marret għand persuni professjonisti u għamlithielhom ċara x'kienet is-sitwazzjoni tagħha, kif ukoll x'kienu x-xewqat tagħha, u fdathom finanzjarju prattikament b'għajnejha magħluqa,

twasslet biex

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 13 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

konsiderevoli, b'konsegwenza tal-fatt li kkonvinċewha biex tinvesti fi prodott li ma kienx jgħodd għaliha.

Mill-verbal tas-seduta tal-5 ta' Jannar 2018, irriżulta fost affarijiet oħra illi:

L-Ilmentatriċi kkonfermat il-firem tagħha;

L-ilmentatriċi kkonfermat li ma qratx dak li ffirmat u dan għaliex fdat fl- ispjegazzjoni li ngħatat verbalment;

L-Ilmentatriċi mliet karta fl-2008 li wassal għall-bejgħ ta' parti mill- investiment tagħha, minkejja d-dubji tagħha dwar din il-karta u s-sinifikat tagħha.

Mill-istess verbal irriżulta wkoll illi:

i. L-Ilmentatriċi ma tafx tikteb, taqra jew titkellem bl-Ingliż; ii.

L-Ilmentatriċi qatt ma kienet għamlet investimenti qabel l-2006; iii.

L-Ilmentatriċi ma tafx x'inhuma prospectus, u annual report; iv.

L-Ilmentatriċi ma ngħatatx spjegazzjoni dwar ir-riskji involuti fit-TEP 2; v. L-Ilmentatriċi ma ngħatatx informazzjoni dwar iċ-charges, u brokers'

L-Ilmentatriċi ma tafx is-sinifikat ta' execution only u promotion to sell.

Mill-verbal tas-Sur Michael Schembri Jones, rriżulta li hu eżonera l-aġir tas-Soċjetà Konvenuta meta rreveda il-każ snin wara, inkluż fil-klassifikazzjoni tal-Ilmentatriċi bħala experienced investor.

Dan għamlu mingħajr ma biss kellu l-ebda forma ta' kommunikazzjoni ma' Ms Lorna Forster, li żgur kienet accountable għall-aġir tagħha, u kienet strumentali biex l-Ilmentatriċi nvestiet fit-TEP 2.

Dan kollu jindika nuqqasijiet serji.

L-ewwel nuqqas huwa tal-Ilmentatriċi stess, li qatt ma kellha tiffirma dokument f'lingwa li ma titkellimx, ma taqrax u ma tifhimx.

Dan in-nuqqas, però, ma jfissirx li s-Soċjetà Konvenuta hija eżonerata minn kull forma ta' responsabbilità.

L-Ilmentatriċi kienet evidentement fi żvantaġġ kbir meta marret għand is-Soċjetà Konvenuta u talbet is-servizzi tagħha.

Is-Soċjetà Konvenuta hija ażjenda organizzata, li l-ħaddiema tagħha żgur li jafu jitkellmu, jaqraw u jiktbu bl- Ingliż.

Mela kellhom obbligu li bħala minimu, jimlew id-dokumentazzjoni b'mod korrett.

Id-dokumenti jindikaw li l-Ilmentatriċi spjegatilhom sew minn fejn kienet ġejja, x'kienu x-xewqat tagħha, u x'riedet takkwista permezz tal-investiment in kwistjoni.

Żgur li min mela l-karti u ttanta jispjega lill-Ilmentatriċi, kien konxju mhux biss tal-limitazzjonijiet tagħha, iżda wkoll tal-fatt li hi ffirmat fejn qalulha mingħajr ma qrat il-kontenut.

Dan it-tip ta' aġir min-naħa tas-Soċjetà Konvenuta mhux aċċettabbli. (fn.

1 L-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji, fil-każ numru 417/2016 deċiża

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 14 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

fis-27 ta' Settembru 2017, osserva illi: 'Min hu speċjalizzat f'dan il-qasam, hu obbligat li jara li min jinvesti jkun qed jifhem x'qed jiġri u jekk jistax jieħu dak ir- riskju.

U għalhekk ir-raġunar tal-Prim Awla tal-Qorti Civili (Evelyn Taylor et v. Global Capital Financial Management Ltd) huwa wieħed ġust f'każi ta' din in-natura, fejn hemm żbilanċ negozjali konsiderevoli bejn il-partijiet.' (enfasi miżjuda)).

Iktar ma l-klijenta tkun vulnerabbli, iktar mhux aċċettabbli.

Mod imur jinvesti, per eżempju, avukat: jekk jaqbad u jiffirma possibilment wieħed jasal biex jgħid li affarih, problema tiegħu, għaliex avukat żgur jaf li għandu jaqra u jifhem qabel ma jagħti l-kunsens tiegħu permezz ta' firma.

Imma li mara anzjana, ma tifhimx u ma titkellimx bl-Ingliż, li lanqas biss tirċievi pensjoni, taċċetta formoli mingħandha li jinkludu stqarrijiet bħal 'I confirm that I read the CCP and any attachments...' hija stedina għall-inkwiet u qatt ma kellha tiġi aċċettata mill-Kumpannija konvenuta.

Il- Kumpannija konvenuta ma kellhiex tħalliha tiffirma bl-għama.

Imissha tatha l-karti u qaltilha tieħu parir indipendenti, u ġġibhom lura iffirmati wara li ħadet dan il-parir indipendenti.

Il-problema, ovvjament, hija illi dment li l-investimenti jmorru tajjeb, in-nuqqasijiet inizjali jibqgħu ma jinkixfux, imma jekk l-affarijiet imorru ħażin, wieħed jibda jsaqsi u jindaga fil-passat.

L-Ilmentatriċi fdat lis-Soċjetà Konvenuta, u huma ttradew dik il- fiduċja għaliex qabdu u mlew il-formoli kif qabel lilhom, inkluż li l-Ilmentatriċi hija Experienced Investor meta bl-ebda mod ma kienet tikkwalifika as such.

Persuna li tiret investimenti u kontijiet bankarji ta' ħuha, qatt ma setgħet tiret l-esperjenza jekk ħuha, għall-grazzja tal-argument, kien tiegħu, żgħira Experienced li qatt personalment ma nvestiet, hija totalment inexperienced investor.

Isegwi illi, meta ġiet klassifikata mill-Kumpannija Konvenuta bħala experienced investor infetħilha l-bieb li permezz tiegħu tkun tista' tinvesti fit-TEP 2.

Dan jirriżulta mir-Risposta ta' GlobalCapital Financial Management Limited paġna 4 ('jiġi rilevat illi kif indikat mill-prospett tal-istess investiment dan kien "Experienced Investor Fund", kif ukoll mill-Fact Sheet tal-istess TEP 2 iddatata Ottubru 2006: 'Important.

Peress li l- Ilmentatriċi ma kienitx fil-fatt experienced investor, hi nvestiet fi prodott li ma jgħoddx għaliha.

Investiet għaliex imxiet fuq dak li qaltilha s-soċjetà professjonali u għaliex emmnet li din is-soċjetà se timxi fl-aħjar interessi tagħha.

Issir issa referenza għall-Investment Services Rules maħruġa mill-MFSA, b'mod partikolari l-obbligazzjoni li:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 15 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

L-Arbitru Sostitut jagħmel referenza wkoll għall-artikolu 2.16 tal-istess regolamenti:

Ma ġiex kontradett li l-objettiv tal-Ilmentatriċi kien li jkollha dħul regolari mill- imgħaxijiet.

Fl-istess ħin, irriżulta ċar mid-dokumentazzjoni illi t-TEP 2 ma jħallasx imgħaxijiet.

Dan ifisser illi 2.16 (a) ma ġietx sodisfatta.

Rigward jekk il-klijent jiflaħx għas-sogru relatat mal-investiment, peress li l- Ilmentatriċi hija mara mdaħħla fl-età li qatt ma ħadmet u li ma tirċievi xejn mingħand il-Gvern, ma jidhirx li 2.16 (b) hija sodisfatta.

L-Ilmentatriċi, fil-qagħda tagħha, ma kienet fl-ebda pożizzjoni li taffordja li titlef minn flusha.

Lanqas ma ġiet sodisfatta 2.16 (ċ), u dan għaliex persuna li qatt ma nvestiet, qatt ma tista' titqies l- implikazzjonijiet (inkluż ir-riskji potenzjali) ta' dak li kienet qiegħda tagħmel.

Qagħdet biss fuq dak li qaltilha r-rappreżentanta tas-soċjetà u xejn iżjed.

Konklużjonijiet tal-Arbitru Sostitut Rigward l-eċċezzjonijiet preliminari ta' preskrizzjoni, l-Arbitru Sostitut jikkonkludi illi:

l-esperjenza neċessarja u t-tagħrif biex tifhem

i. l-preskrizzjoni applikabbli hija dik kuntrattwali; u ii.

Irrispettivament minn jew extra- kuntrattwali, is-Soċjetà Konvenuta naqset milli tforni provi sodisfaċenti dwar minn meta tibda tgħodd il-preskrizzjoni u, għalhekk, l-Arbitru jikkonkludi billi jwarrab l- eċċezzjonijiet preliminari fl-intier tagħhom u jikkonkludi illi l-ilment mhux preskritt.

il-preskrizzjoni hix kuntrattwali

jekk

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 16 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Rigward il-merti, l-Arbitru Sostitut jikkonkudi illi l-Ilmentatriċi mhux talli ma kellhiex tiġi klassifikata bħala Experienced Investor, bil-konsegwenzi kollha ta' dan inkluż illi t-TEP 2 ma kellux jiġi offrut lilha peress li ma kinitx Experienced Investor, iżda talli l-applikazzjonijiet tagħha lanqas biss kellhom jiġu aċċettati taħt iċ- ċirkostanzi.

Li tħalli persuna ta' dik l-età, ta' dak il-livell ta' edukazzjoni, li lanqas biss taf taqra u titkellem bl-Ingliż, tiffirma dokumenti daqshekk importanti, fuq id- tifhem tal-kontenut u mingħajr ma spjegazzjoni verbali dokumentazzjoni, m'hix aċċettabli.

Dan, però, ma l-Ilmentatriċi m'għandhiex iġġorr parti mir-responsabbilità ukoll: hi qatt ma kellha taqbad u tiffirma, mingħajr ma taf x'inhi tiffirma.

Dan huwa prinċipju sagrosant, li min jiksru jagħmel dan a riskju tiegħu.

L-Arbitru Sostitut isostni illi l-Ilmentatriċi għandha ġġorr parti żgħira iżda mhux għal kollox insinifikanti tar-responsabbiltà għall- konsegwenzi tal-fatt li ffirmat dokumenti u għaddiet flusha mingħajr ma qrat xejn mid-dokumenti kuntrattwali relatati mat-TEP 2."

taqra u li jfissirx

Is-soċjetà appellanta ppreżentat ir-rikors tal-appell tagħha fil-25 ta'

Mejju, 2018, fejn talbet lil din il-Qorti sabiex:

"...tħassar u tirrevoka d-Deċiżjoni tal-Arbitru Għas-Servizzi Finanzjarji ta' l-14 ta' Mejju 2017 fl-ismijiet hawn fuq premessi, u prevja kull provvediment ieħor li dina l- Onorabbli jista' jidrilha xieraq u opportun, tiċħad it-talbiet tal-ilmentatur appellat, u tilqa' l-eċċezzjonijiet tal-esponenti, bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi, kontra l-ilmentatur appellat."

L-appellanta tgħid li tħoss ruħha aggravata bid-deċiżjoni tal-ewwel Qorti

għaliex: (1) l-Arbitru Sostitut applika ħażin il-liġi u/jew il-prinċipji legali dwar il-

preskrizzjoni; (2) l-Arbitru Sostitut ma indagax x'kien in-ness kawżali għat-telf

ilmentat mill-appellata; (3)

ir-rimedju ma kellux

ikun ħlas ta' dak

effettivament l-appellata tilfet; (4) l-ordni numru (i) tad-deċiżjoni appellata

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 17 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM mhix kontemplata mil-liġi u għalhekk il-ħames talba ma kellhiex tintlaqa'; (5)

id-deċiżjoni appellata kienet msejsa fuq apprezzament ħażin tal-fatti u tal-

provi; (6) in-negliġenza kontributorja da parti tal-appellata kellha tiġi riflessa

wkoll fil-kumpens; (7) l-ebda ammont ma kellu jiġi allokat favur l-ilmentatur

appellat; u (8) l-imgħax ma kellux jibda jiddekkorri mid-data meta ngħata s-

servizz.

Ir-Risposta tal-Appell

L-appellata min-naħa tagħha tilqa' billi tgħid li d-deċiżjoni appellata

għandha tiġi kkonfermata, filwaqt li l-appell intavolat mis-soċjetà appellanta

għandu jiġi miċħud għal dawk ir-raġunijiet li hija tispjega fir-risposta tagħha,

bl-ispejjeż kontra l-appellanta.

Konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti

il-Qorti ser tgħaddi sabiex tikkunsidra

l-aggravji tas-soċjetà

appellanta flimkien mas-sottomissjonijiet tal-appellata, u dan fid-dawl tal-

konsiderazzjonijiet magħmula mill-Arbitru Sostitut fid-deċiżjoni appellata.

L-ewwel aggravju:

l-Arbitru Sostitut applika ħażin il-liġi u/jew il-prinċipji legali dwar il-preskrizzjoni

Is-soċjetà appellanta tirrileva li hija kienet ressqet żewġ eċċezzjonijiet

fir-rigward tal-preskrizzjoni, u dan ai termini tal-artikolu 2153 u l-paragrafu (f)

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 18 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM tal-artikolu 2156 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Is-soċjetà appellanta

Tgħid li

hija żbaljata l-konsiderazzjoni tal-Arbitru Sostitut li "l-allegat dannu ma sarx fil-

ġurnata tal-inkontru li wassal għall-bejgħ iżda sar wara, skont il-performance

jew nuqqas ta' performance tat-TEP 2" u turi nuqqas ta' apprezzament ta' dak

li ġie mitlub jinvestiga u dwar id-dispożizzjonijiet tal-liġi applikabbli.

Issostni li l-

applikazzjoni tal-preskrizzjonijiet varji tinbet minn dak li ta lok għall-ilment u

għalhekk tissottometti li fejn hemm relazzjoni kuntrattwali bejn l-ilmentatur u

ifisser li ma tistax tirriżulta responsabbilità

Dan kien iġib il-ħtieġa li jiġi mistħarreġ l-ilment proprju minn fejn

jirriżulta li l-ewwel żewġ talbiet kienu jirrigwardaw il-parir li ngħata b'mod li

dan kien "jikkostitwixxi

investment misselling … u unsuitable advice;".

Hawnhekk is-soċjetà appellanta tagħmel riferiment għad-deċiżjoni tal-Arbitru

fl-ismijiet Andrew u Maria Carmela Lepre’ vs. GlobalCapital Financial

Management Ltd numru 488/16 fejn huwa kien iddefinixxa dak li jikkostitwixxi

"misselling", u anki tagħmel riferiment għal Regola 2.16 tal-Investment

Tgħid li l-appellata kienet qiegħda

tikkontendi li fil-każ odjern kien seħħ ksur ta' dan ir-regolament ukoll fost

oħrajn, u l-Arbitru Sostitut kien qabel magħha.

Għalhekk l-eżami ġudizzjarju

kellu jkun wieħed fejn jiġi mistħarreġ jekk kienx hemm ksur ta' regolamenti fil-

ħin tal-bejgħ tal-investment, u kien applikabbli l-artikolu 1033 tal-Kap.

16 fir-

rigward ta' culpa aquiliana, fejn bħala konsegwenza kien applikabbli l-artikolu

2153 tal-istess liġi.

Is-soċjetà appellanta tinsisti li għalhekk il-preskrizzjoni

għandha tibda tiddekorri mill-ħin tal-bejgħ u mhux minn meta l-ilmentatur

ikun ġarrab xi telf, għaliex jista' jkun li l-investiment imur tajjeb wara kollox

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 19 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM anki jekk ikun seħħ xi ksur tar-regolamenti.

Tgħid li l-allegazzjoni tal-ilmentatur

mhix marbuta mat-telf per se, li hija kwistjoni anċillari għal dik l-allegazzjoni.

Wara kollox anki t-talbiet tal-appellata kienu msejsa fuq il-kwistjoni ta'

negliġenza.

In sostenn tal-argument tagħha s-soċjetà appellata tiċċita b'mod

sostanzjali dak li rriteniet il-Qorti Ċivili, Prim'Awla, fis-sentenza tagħha fl-

ismijiet Carmel Borg-Neuhaus et vs. GlobalCapital Financial Management Ltd deċiża

fil-5 ta' Mejju, 2017.

Peress li l-bejgħ effettiv kien seħħ fis-16 ta' Novembru,

2006 skont kif kien jirriżulta mill-Purchase Note3, u l-appellata ma kienet

ippreżentat l-ebda att ġudizzjarju fil-konfront tas-soċjetà appellanta sabiex

tinterrompi l-preskrizzjoni, l-ilment tagħha kien preskritt ai termini tal-artikolu

2153 u tal-para. (f) tal-artikolu 2156 tal-Kap.

L-appellata twieġeb għall-aggravji dwar il-preskrizzjoni billi tissottometti

li d-deċiżjoni tal-Arbitru Sostitut dwar il-preskrizzjoni hija ineċċepibbli.

li tagħmel riferiment għan-nota ta' sottomissjonijiet li hija kienet ippreżentat

quddiem l-Arbitru Sostitut, tissottometti s-segwenti: (i) ma kienx applikabbli

hawnhekk l-artikolu 2153 tal-Kap.

16 għaliex hija ma kinitx qiegħda titlob

danni jew kumpens u r-relazzjoni kienet waħda kuntrattwali konsistenti

f'"operazzjoni kummerċjali" ai termini tal-para. (f) tal-artikolu 2156 tal-Kap.

(ii) din il-preskrizzjoni tal-aħħar ma kinitx iddekkorriet minn dik id-data tal-10

ta' Settembru, 2012, meta l-appellata kienet irċeviet il-Portfolio Valuation u

għalhekk kellha ħjiel li x'aktarx ser iġarrab danni u telf ta' kapital u dħul, tenut

kont tal-fatt li hija intavolat l-ilment fis-27 ta' Lulju, 2016.

L-appellanta tagħmel

riferiment ampju għas-sentenza fl-ismijiet Roland Copperstone Camilleri Cuschieri vs.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 20 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Global Capital Financial Management Ltd deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla fl-

1 ta' Ġunju, 2017, in sostenn tal-argument tagħha li hawn si tratta ta'

negliġenza kuntrattwali.

Tgħid li l-Qorti fis-sentenza tagħha hawn ma kinitx

ħadet l-istess linja bħalma kienet ittieħdet fis-sentenza ċitata mis-soċjetà

Management Ltd u tagħmel ukoll riferiment in sostenn tal-argument tagħha

għall-ġurisprudenza ta' dawn il-Qrati, u anki għall-awtur Andrea Clangura.

Tissottometti li t-teżi tas-soċjetà appellanta setgħet biss twassal għal atti

ġudizzjarji intempestivi, frivoli u vessatorji.

Din kienet il-linja li segwa l-Arbitru

għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta fid-diversi deċiżjonijiet tiegħu u li fuqha

mexa l-Arbitru Sostitut fil-każ odjern.

L-appellata tgħaddi mbagħad sabiex

tagħmel diversi sottomissjonijiet fir-rigward tal-ittra uffiċjali li hija kienet

intavolat fis-26 ta' Ġunju, 2014, sabiex tirribatti l-allegazzjoni ta' żball ta' forma

min-naħa tas-soċjetà appellanta.

Tgħaddi wkoll sabiex tirrileva li peress li l-

eċċezzjoni tal-preskrizzjoni hija meqjusa bħala odjuża, din għandha tiġi

applikata b'mod restrittiv.

Dan filwaqt li tirrileva wkoll b'riferiment għas-

subartikolu 2160(1) tal-Kap.

16, li ħadd f'isem is-soċjetà konvenuta ma kien

resaq u għamel id-dikjarazzjoni ġuramentata rikjesta minn dan is-subartikolu

sabiex l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni jkollha effett.

L-Arbitru Sostitut fid-deċiżjoni appellata ċaħad kull waħda miż-żewġ

eċċezzjonijiet ta' preskrizzjoni mressqa mis-soċjetà appellanta.

f'deċiżjonijiet oħra bħall-każ numru 385/2016, l-Arbitru mill-ewwel iddeċieda li

l-preskrizzjoni ta' sentejn ma kinitx tgħodd għal każijiet bħal dak odjern.

filwaqt li osserva wkoll li l-Qorti Ċivili, Prim'Awla, fis-sentenza tagħha fl-ismijiet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 21 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Borg-Neuhaus vs. Global Capital Financial Management Limited iddeċidiet billi

kkunsidrat li l-ewwel żewġ talbiet kienu ta' natura akwiljana u għalhekk

Ikkunsidra li kien sar kuntratt bejn il-partijiet u għalhekk ir-relazzjoni

ta' bejniethom kienet bla dubju waħda kuntrattwali.

allegazzjonijiet tal-appellata huma msejsa fuq dik

ir-relazzjoni meħud

inkonsiderazzjoni li l-mili tal-Account Opening Form and Client Profile, il-

Confidential File, l-Experienced Investor Declaration kienu kollha jagħmlu parti

mill-kuntratt skont l-interpretation section tal-Confidential File stess.

il-Qorti tikkondividi

l-ħsibijiet tal-Arbitru Sostitut.

Tibda billi

tikkonsidra dak li jgħid l-artikolu 2153 tal-Kap.

"L-azzjoni għall-ħlas tal-ħsarat mhux ikkaġunati b'reat taqa' bi preskrizzjoni bl- egħluq ta' sentejn."

Jingħad mill-ewwel li kif sewwa osserva l-Arbitru Sostitut, l-artikolu 2156

tal-Kap.

16 ma japplikax fil-każ odjern.

Ir-relazzjoni li nħolqot bejn il-partijiet

tirriżulta li hija waħda kuntrattwali u dan jingħad b'riferiment prinċipalment

għall-ftehim4 li sar fit-2 ta' Awwissu, 2006, fejn kif sewwa jinnota l-Arbitru

Sostitut ġie miftiehem li l-applikazzjoni u Client Profile5 kienu jagħmlu parti

mill-ftehim bejn il-partijiet.

B'hekk il-Qorti tikkunsidra li permezz ta' dawn id-

dokumenti nħolqot relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet għall-għoti ta'

servizzi finanzjarji.

Min-naħa tagħha s-soċjetà appellanta, filwaqt li fl-ebda ħin u bl-ebda

mod ma tiċħad li kienet issawret relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet, tinsisti

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 22 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM li huwa l-ilment proprju li jiddetermina n-natura tal-azzjoni, u peress li l-ewwel

żewġ talbiet tal-appellata jirrigwardaw il-parir li allegatament "jikkostitwixxi

investment misselling … u unsuitable advice;" u anki ksur tar-regolament 2.16

tal-Investment Services Rules Standard Licence Conditions fost oħrajn, huwa

applikabbli l-artikolu 1033 tal-Kap.

16 in tema ta' culpa aquiliana.

B'hekk ukoll

l-artikolu 2153 tal-istess liġi kien japplika fir-rigward tal-preskrizzjoni u tgħid li

għandha tiġi determinata d-data tal-allegat ksur tar-regolamenti inkwistjoni, li

hija qiegħda tinsisti kienet id-data ta' meta nbiegħ il-prodott lill-appellata.

Iżda l-Qorti tgħid li m'hemm l-ebda dubju li r-relazzjoni ġuridika bejn il-

partijiet li nħolqot kienet waħda kuntrattwali msejsa fuq l-għoti ta' servizzi

finanzjarji, u għalhekk mhijiex applikabbli l-preskrizzjoni prevvista mill-artikolu

2153 tal-Kap.

16.6 Għall-istess raġuni, din il-Qorti tqis li mhijiex rilevanti u

saħansitra mhix f'lokha r-referenza tas-soċjetà appellanta għas-sentenza

mogħtija fil-5 ta' Mejju, 2017, mill-Prim'Awla tal-Qorti Civili Rikors nru

Wara li dik il-Qorti aċċettat l-argument tas-soċjetà

appellanta li "...huma l-kawżali attriċi li jiddeterminaw il-bażi tal-azzjoni u

għalhekk il-preskrizzjoni applikabbli għalihom", u kkunsidrat li "… l-ewwel

żewġ talbiet attrici m'humiex riferibbli għal ksur da parti tas-soċjetà konvenuta

tal-obbligi kuntrattwali per se iżda għall-allegat ksur tal-liġi, senjatament l-

artikolu 51A, 51B, 51C, 51D u 51E tal-Kap 378 tal-Liġijiet ta' Malta (l-ewwel

talba) u l-allegat ksur tad-dmirijiet fiduċjarji tagħha skont il-liġi u tal-Istandard

Licence Conditions u Regolamenti dwar

l-Investimenti tal-MFSA (it-tieni

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 23 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM talba)", iddeċidiet li l-kolpa attribwita lis-soċjetà appellanta kienet waħda

akwiljana li għaliha kienet applikabbli l-preskrizzjoni ta' sentejn a tenur tal-

artikolu 2153 tal-Kap.

Fil-każ odjern, kemm-il premessi kif ukoll il-kawżali tal-ilment imressaq

mill-appellata quddiem l-Arbitru Sostitut, ma jqegħdux l-azzjoni odjerna taħt il-

L-appellata tgħid fl-ilment tagħha li "...hija għażlet li tieħu

servizz ta' parir minn għand il-GlobalCapital Financial Management Ltd ..." u

peress li sar misselling tal-prodott, talbet lill-Arbitru Sostitut sabiex jiddikjara li

s-soċjetà appellanta ma kinitx imxiet fl-aħjar interess tagħha u naqset ukoll

mill-obbligi fiduċjarji fil-konfront tagħha, inklużi l-obbligi naxxenti mill-artikolu

CAMILLERI CUSCHIERI u l-artikolu CAMILLERI CUSCHIERI tal-Kap.

Huwa veru li l-appellata talbet ukoll

jiġi dikjarat

l-komportament tal-appellanta kien

jikkostitwixxi

f'investment misselling, iżda dan ai termini tal-ftehim li ġie ffirmat bejn il-

partijiet, fejn permezz tal-klawsola 16 ġie patwit kif ġej:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 24 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM 19.

Minn hawn joħrog ċar li l-appellata kellha kull dritt, kif fatt għamlet, li

ssejjes l-azzjoni tagħha fuq il-ksur tal-ftehim ta' bejniethom, anki jekk dan ġara

minħabba negliġenza jew ksur tal-liġi applikabbli.

Il-Qorti tosserva li skont l-

istess klawsola, is-soċjetà appellanta ntrabtet li fl-eventwalità li l-klijenta titlob

li tirċievi lura l-investimenti tagħha, l-obbligazzjoni tas-soċjetà appellanta

setgħet titwettaq ukoll billi trodd investimenti tal-istess valur u tal-istess

natura bħal dawk li kienu qegħdin jiġu miżmuma minnha għan-nom tal-klijenta

fil-Client Account.

Minn hawn joħrog ċar ukoll li l-azzjoni tal-appellata hija

msejsa fuq il-ftehim ta' bejn il-partijiet, għaliex hija qiegħda titlob li tingħata l-

valur tal-investiment tagħha, bl-imgħaxijiet kif imwiegħda skont l-istess valur,

u mhux danni ai termini tal-artikolu 1033 tal-Kap.

Għal dak li jirrigwarda mbagħad il-preskrizzjoni eċċepita ai termini tal-

paragrafu (f) tal-artikolu 2156 tal-Kap.

16, l-Arbitru Sostitut ikkonsidra li

jekk

il-kwistjoni kinitx waħda kuntrattwali

kuntrattwali, it-terminu ta' preskrizzjoni ma kienx jiddekorri mit-13 ta'

Ottubru, 2006 kif kienet qiegħda ssostni s-soċjetà appellanta, għaliex l-allegat

dannu jew telf ma sarx dakinhar iżda wara skont il-performance jew nuqqas ta'

Hawnhekk l-Arbitru Sostitut josserva li s-soċjetà

appellanta ma ressqet l-ebda prova fir-rigward taż-żmien meta beda jiġri dan u

stante li min jallega kellu l-obbligu li jressaq il-prova, u s-soċjetà appellanta ma

kinitx għamlet dan b'mod sodisfaċenti, hu warrab l-eċċezzjoni tal-preskrizzjoni.

Il-paragrafu (f) tal-artikolu 2156 tal-Kap.

16 jipprovdi illi inter alia jaqgħu

bi preskrizzjoni bl-għeluq ta' ħames snin:

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 25 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

l-azzjonijiet għall-ħlas ta' kull kreditu ieħor li ġej minn operazzjonijiet kummerċjali jew minn ħwejjeġ oħra, meta l-kreditu ma jkunx jaqa', skont din il-liġi jew liġijiet oħra, taħt preskrizzjoni aqsar, jew ma jkunx jirriżulta minn att pubbliku."

Il-Qorti hawnhekk ukoll tikkondividi l-ħsieb tal-Arbitru Sostitut, u dan

filwaqt li tirrileva li mhux ċar minn dak li qiegħda tissottometti s-soċjetà

appellanta kif din il-preskrizzjoni tapplika għall-każ odjern fid-dawl tal-provi

mressqa minnha.

Ma tarax kif dak li jixhdu d-dokumenti esebiti jista' jinkwadra

ruħu fiċ-ċirkostanzi kontemplati fil-paragrafu tal-liġi fuq ċitat.

fatt li l-istess soċjetà appellanta qiegħda teċċepixxi preskrizzjonijiet li huma

applikabbli għal relazzjonijiet ġuridiċi, jiġifieri dik ta' kolpa akwiljana u dik

kuntrattwali, li ma jistgħux jirriżultaw mill-istess ċirkostanza.7

Għaldaqstant din il-Qorti ma ssibx l-ewwel aggravju tal-appellanta

ġustifikat u qiegħda tiċħdu.

Il-ħames aggravju:

l-Arbitru Sostitut naqas milli jindaga x'kien in-ness kawżali għat-telf ilmentat mill-appellata

ir-rimedju ma kellux ikun ħlas ta' dak li effettivament tilfet l-appellata

il-konklużjoni tal-Arbitru Sostitut hija bbażata fuq apprezzament ħażin tal-fatti u tal-provi

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 26 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM 24.

Il-Qorti ser tittratta dawn it-tliet aggravji flimkien peress li hemm diversi

sottomissjonijiet tas-soċjetà appellanta li huma ripetuti, u għalhekk bosta mill-

konsiderazzjonijiet ta' din il-Qorti jgħoddu għal dawn l-aggravji kollha.

Is-soċjetà appellanta tispjega t-tieni aggravju tagħha billi tgħid li l-każ

odjern jirrigwarda żewġ aspetti: (a) allegazzjonijiet ta' ksur regolatorju da parti

tagħha; u (b) telf fil-kapital.

Tissottometti li dawn iż-żewġ allegazzjonijiet mhux

neċessarjament għandhom x'jaqsmu ma' xulxin u kellhom

jiġu deċiżi

Tkompli billi tgħid li fil-każ odjern, kellha titressaq prova li xi

azzjoni jew omissjoni da parti tagħha kienet il-kawża prossima tat-telf soffert

mill-appellata, iżda dan ma sarx.

Skont is-soċjetà appellanta, l-Arbitru Sostitut

laqa' t-talba tal-kumpens tagħha biss għaliex huwa kien sab ksur regolatorju

fil-bejgħ tal-prodott, mingħajr ma sab jekk kienx proprju l-misselling li kien il-

kawża prossima li wassal għat-telf lamentat.

Tirrileva li skont is-subinċiż (iv)

tal-paragrafu (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-Kap.

555, jista' jingħata kumpens

jekk l-aġir lamentat ikun il-kawża prossima tat-telf allegat.

Tinsisti li l-oneru tal-

prova hawnhekk kien jaqa' fuq l-appellata u tiċċita dak li qalet il-Qorti Ċivili,

Prim'Awla, fis-sentenza tagħha fl-ismijiet Group 4 Securitas (Malta) Ltd et vs.

Michaelangelo Forster et deċiża fit-12 ta' Jannar, 2012.

Is-soċjetà appellanta

tissottometti li l-Arbitru Sostitut naqas milli jikkonsidra għaliex l-investiment

waqa' fil-valur għal xi żmien u li ċertament kwalunkwe tnaqqis fil-valur tiegħu

ma kinitx taħti għalih hi.

Tgħid li wara kollox hija kienet biss intermedjarja

liċenzjata mill-MFSA fejn kienet tlaqqa' l-emmettitur tal-prodott, jiġifieri

soċjetà estera, mal-klijent prospettiv u tiffaċilita x-xiri u bejgħ ta' dak il-

Tgħid li l-Arbitru Sostitut saħansitra naqas li jagħraf id-distinzjoni bejn

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 27 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM dak li jagħmel il-prinċipal u dak li jagħmel l-intermedjarju.

Sostitut stess sab li l-kawża prossima kien il-mod kif mar l-investiment mhux l-

allegat ksur regolatorju.

F'kwalunkwe każ, hija ma kellhiex tiġi kkundannata

tħallas il-flus lill-appellata, iżda r-rimedju kien dak kontemplat fis-subartikolu

26(3) tal-Kap.

Għal dak

jirrigwarda t-tielet aggravju,

is-soċjetà

appellanta ttenni għal darb'oħra li jekk verament kellu jirriżulta xi ksur

regolatorju da parti tagħha, dan ma setax jitqies li kien il-kawża prossima tat-

telf li qiegħda tilmenta minnu l-appellata.

Tgħid li hija kienet ġabet prova

permezz tal-affidavit ta' Michael Schembri Jones, li hija ma kinitx tamministra l-

investimenti, iżda kienet biss intermedjarja, u għalhekk ma setgħetx tinżamm

responsabbli għall-andament tal-investiment, għall-ħlas tal-imgħax

dividend u għar-ritorn tal-kapital meta jimmatura l-investiment.

Is-soċjetà

appellanta tilmenta li jekk jirriżulta xi ksur regolatorju, ir-rimedju m'għandux

ikun ħlas favur l-appellata ta' dak li hija tilfet, għaliex tali ksur ma setax jitqies

bħala l-kawża prossima.

Hija tistrieħ fuq dak li jipprovdi għalih is-subinċiż

26(3)(ċ)(iv) tal-Kap.

555 u tissottometti li l-Arbitru Sostitut kien marbut li jagħti

r-rimedju kontemplat fil-paragrafu (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-istess liġi.

ħames aggravju jittratta lment tas-soċjetà appellanta fir-rigward tal-allegat

apprezzament ħażin tal-fatti u tal-provi da parti tal-Arbitru Sostitut u

tissottometti li hemm raġunijiet gravi biżżejjed biex din il-Qorti tirrevedi l-

L-aggravju huwa msejjes fuq l-allegazzjoni li mhijiex korretta l-analiżi

tal-investiment min-naħa tal-Arbitru Sostitut u anki r-raġuni għaliex dan falla.

L-appellanta hawnhekk tagħmel riferiment għall-atti tagħha ppreżentati

quddiem l-Arbitru Sostitut, u ssostni li fil-fehma tagħha t-tranżazzjoni kienet

għalkollox regolari għaliex l-investiment inkwistjoni kien idoneju għall-ħtiġijiet

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 28 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM u l-profil tal-appellata.

Tgħid li hija taqbel mal-Arbitru Sostitut dwar ir-

responsabbiltà tal-appellata, iżda ma kinitx taqbel miegħu fejn dan kien

iddeċieda dwar l-apporzjonament ta' dik ir-responsabbiltà li fil-fehma tagħha

kellha tkun nofs bin nofs u tiċċita sentenza fl-ismijiet Roberto Urpani vs. Erom

Trading Ltd et8 deċiża mill-Qorti Ċivili, Prim'Awla, fid-19 ta' Mejju, 2017, in

sostenn tal-argument tagħha li kontraent m'għandux jistrieħ fuq dak li jgħidlu

ħaddieħor.

Is-soċjetà appellanta ssostni li mill-File Notes relattivi kien, irriżulta

li l-appellata kienet ġiet mgħarrfa dwar in-natura u r-riskji tal-investiment u

kien diffiċli għaliha li temmen li l-File Note m'għandhiex mis-sewwa.

li hija ma kinitx ingannat lill-appellata jew ħadet vantaġġ minnha, u ssostni li l-

appellata ma ressqet l-ebda prova dwar l-allegat mala fede tagħha.

Tgħid li l-

appellata ma setgħetx titfa' n-nuqqas tagħha li timxi bid-diliġenza ta' bonus

paterfamilias, fuqha meta saħansitra naqset milli taqra l-File Note u ma

staqsietx biex din tinqara lilha.

B'hekk għandu jkun evidenti li fil-fatt l-

appellata għamlet l-investiment inkwistjoni xjentement u konsapevolment.

Tirrileva li r-Risk Profile skont il-File Note kien jaqra "balanced" u dan l-

appellata stess ikkonfermatu fl-affidavit tagħha meta aċċettat li t-TEP kellu

element ta' riskju u għal darb'oħra fir-rieżami tagħha meta qalet li kienet

insistiet li l-investiment isir soġġett għal riskju baxx.

Is-soċjetà appellanta

tirrileva li l-appellata saħansitra lanqas kienet taf il-valur tal-investiment u dan

kien juri li hija ma ħaditx interess li tindaga mal-Financial Advisor tagħha u

lanqas li tikkonferma mal-Valuation Statements li kienet tirċievi mingħandha.

Imbagħad tgħaddi sabiex tagħmel eżami tal-prodott u tattribwixxi t-telf li

għamel l-investiment għall-kriżi finanzjarja sussegwenti li ħakkmet lid-dinja li

8 Ċit.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 29 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM kellha l-effett anki fuq dan l-investiment, li fl-aħħar mill-aħħar maż-żmien kien

mar għall-aħjar.

Tinsisti li l-allegazzjoni tal-appellata li t-TEP huwa prodott

kumpless, mhijiex legalment jew fattwalment fondata, u hawnhekk tagħmel

eżami tal-prodott fid-dawl tar-regoli 2.25.a u 2.26 tal-Investment Services

Tgħid li anki jekk il-prodott kellu jitqies bħala wieħed

kumpless, skont ir-regoli tal-MFSA li jimplimentaw id-Direttiva MiFID, tali

prodott seta' jinbiegħ lill-appellata.

Min-naħa tagħha l-appellata twieġeb b'mod kategoriku, li dak li għamlet

jew m'għamlitx is-soċjetà appellanta, kien il-kaġun tat-telf li hija kienet sofriet.

Filwaqt li ċċitat silta mid-deċiżjoni appellata, l-appellata qalet li ma kienx

minnu li l-Arbitru Sostitut naqas milli jevalwa jekk l-aġir tas-soċjetà appellanta

kienx il-kawża prossima tat-telf li sofriet l-appellata.

Issostni li l-Arbitru Sostitut

kien korrett meta kien sab li l-aġir kien wieħed ta' investment misselling li

mhux biss kien kiser ir-regolamenti, iżda wkoll kien il-kawża tat-telf li sofriet l-

Hawnhekk is-sanzjonijiet regolatorji ma kinux ta' rimedju għall-

appellata sabiex jirriżarċixxu d-danni sofferti minnha, u l-komportament tas-

soċjetà appellanta kien rimedjabbli permezz tal-applikazzjoni tas-subinċiż (iv)

tal-para. (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-Kap.

Tgħid li l-investiment li ddaħħlet

għalih ma kienx idoneju u addattat għaċ-ċirkostanzi personali tagħha, li ġew

ampjament pruvati kif tispjega fid-dettall.

Dan minbarra li s-soċjetà appellanta

kienet ippreżentat ir-riskju b'mod ħażin lill-appellata.

Naqset ukoll li tagħmel

Product Due Diligence b'ħila, għaqal u kura.

Imbagħad l-Arbitru Sostitut kien

sab li l-ksur ta' diversi regoli tal-iStandard Licence Conditions kien ġie

sostanzjat u ġie ppruvat ukoll li t-teħid tad-dikjarazzjonijiet kien sar b'nuqqas

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 30 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM ta' bona fide u b'mod abbużiv bi ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Kap.

Tissottometti li dan kollu saħansitra kien ġie ppruvat a soddisfazzjoni tal-MFSA

li kienet wettqet indaġini indipendenti, u anki tal-Arbitru Sostitut li kien qed

jikkonsidra l-każ tagħha għall-ewwel darba.

L-appellata tkompli billi tgħid li s-

soċjetà appellanta mhijiex korretta meta tgħid li hija "intermedjarja" meta

bħala provvditur ta' servizzi ta' investimenti liċenzjat hija taġixxi bħala

prinċipal u f'isimha proprju fl-għoti ta' servizzi.

L-appellata tgħid li hija kienet

fittxet il-parir professjonali tas-soċjetà appellanta u din ma qdietx l-obbligi

tagħha skont il-liġi b'mod soddisfaċenti, kif uriet l-appellata.

It-telf li ġarrbet

kien kollu attribwibbli lis-soċjetà appellanta, li kienet hi li daħlitha għall-

investiment li ma kienx adattat u idoneju għaliha meta abbużat mill-fiduċja li l-

appellata kellha fiha.

L-appellata hawn tagħmel riferiment għall-obbligi tas-

soċjetà appellanta skont ir-regola 3.02 tal-iStandard Licence Conditions u anki

skont is-subartikolu 1124A (4) tal-Kap.

Għal dak li jirrigwarda t-tielet

aggravju, l-appellata tissottometti li kuntrarjament għal dak li qiegħda tgħid is-

soċjetà appellanta, ir-rimedju mogħti mill-Arbitru Sostitut kien konformi mal-

kriterji tal-paragrafi (b) u (ċ) tas-subartikolu 19(3) tal-Kap.

555 u skont il-

prattika universali ta' riżarċiment ta' danni riżultat ta' investment misselling

kemm barra minn Malta u kif ukoll hawn Malta, sabiex l-appellata tpoġġiet fis-

sitwazzjoni finanzjarja tagħha preċedenti.

Hawnhekk l-appellata ċċitat minn

deċiżjoni oħra tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji fl-ismijiet Eugenia Hollington vs.

MFSP Financial Management Ltd, OAFS 485/2016, deċiża fit-13 ta' Marzu,

2018, in sostenn tal-argument tagħha.

L-appellata tilqa' għall-ħames aggravju

billi tissottometti li s-soċjetà appellanta ma werietx raġuni tajba għaliex din il-

Qorti għandha tiddisturba l-apprezzament tal-fatti magħmul mill-Arbitru

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 31 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Sostitut, u dan filwaqt li għamlet diversi riferimenti għall-ġurisprudenza tal-

Qorti tal-Appell (Sede Superjuri) u anki għall-World Bank Report li fuqu tgħid li

ġie msejjes il-Kap.

L-appellata tgħid li mhux minnu dak li kienet qiegħda

tallega s-soċjetà appellanta li l-Arbitru Sostitut ma kkunsidrax għaliex l-

investiment kien mar ħażin, u dan filwaqt li tispjega kif kien irriżulta mill-atti li

strument bħalma kien it-TLPI huwa riskjuż u intiż bħala experienced investor

fund, li ma seta' qatt jinbiegħ lill-investituri nieqsa minn kwalsiasi esperjenza u

tagħrif fl-investiment.

Tgħid li hija ma setgħet qatt tiġi kkunsidrata bħala

experienced investor b'għarfien tat-TLPI.

Dawn il-prodotti kien ġew missold bil-

mijiet ta' miljuni, tant hu hekk li ħafna awtoritajiet regolatorji, anki dik ta'

Malta, ħarġu stqarrijiet fir-rigward u ħadu azzjoni regolatorja.

hawnhekk tgħid li l-fatti li taw lok għas-sentenza fl-ismijiet Roberto Urpani vs.

Erom Trading Ltd9 kienu jirrigwardaw transazzjoni ta' negozju u mhux kuntratt

bejn kummerċjant u konsumatur, fejn id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-

Affarijiet tal-Konsumatur kienu jipprevalu fuq dawk tal-Kodiċi Ċivili.

tagħmel riferiment u tiċċita l-artikolu 51A ta' dak l-Att, u tagħmel ukoll

riferiment għall-artikolu 993 tal-Kap.

16, sabiex issostni l-argument tagħha fir-

rigward tal-istandard ta' diliġenza professjonali mistennija minn kummerċjant,

definita mill-Artikolu 51A.

L-appellata hawnhekk tkompli tgħid li l-Qrati tagħna

ilhom jirritjenu li r-relazzjoni bejn konsumatur u kummerċjant hija regolata

minn normi speċjali li taw ukoll tifsira ġdida u llimitaw il-prinċipju ta' pacta

sunt servanda, fejn hemm standard form contracts u/jew ġew ipprattikati

termini ta' kuntratt inġusti.

Tirrileva li kuntrarjament għal dak li kienet qiegħda

ssostni s-soċjetà appellanta, il-kwistjoni tal-kriżi finanzjarja li faqqgħet fis-sena

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 32 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM 2008, hija irrilevanti għall-vertenza odjerna.

Tisħaq li tali kriżi finanzjarja

mhijiex il-casus jew l-iskużant jew saħansitra l-attenwant, u t-telf li batiet l-

appellata kien kollu tort tal-aġir tas-soċjetà appellanta.

Iżżid tgħid hawnhekk li

ma kien veru xejn li l-awtoritajiet Ewropej u anki dik ta' Malta qatt ma waslu

sabiex jiddikjaraw li t-TEP huwa prodott kumpless u asset back security.

L-

MFSA saħansitra kienet ħarġet tliet ċirkulari bħala twissija lill-provdituri tas-

servizzi ta' investiment, li dawn kienu prodotti kumplessi ta' riskju għoli mhux

adattati għal retail clients.

L-appellata tirrileva li l-investiment kien sar fis-sena

2006, jiġifieri sena qabel ġew in vigore l-Investment Services Rules tal-MFSA, li

għalihom tagħmel riferiment is-soċjetà appellanta, iżda l-każ kellu jitqies skont

ir-reġim regolatorju in vigore, kif fil-fatt għamel l-Arbitru Sostitut.

Tagħlaq is-

sottomissjonijiet tagħha fir-rigward il-ħames aggravju tas-soċjetà appellanta,

billi tissottometti li din ma ressqet l-ebda xhud li kien direttament involut fil-

każ odjern u saħansitra l-prova dokumentarja tagħha aktar issaħħaħ it-teżi tal-

appellata, jiġifieri:

Il-Qorti tosserva li filwaqt li l-Arbitru Sostitut għaraf x'inhu l-ilment tal-

"Fil-qosor ħafna, l-allegazzjoni tal-ilmentatrici hija li persuna avvanzata fl-età, li ma tifhimx bl-Ingliż, li marret għand persuni professjonisti u għamlithielhom ċara x'kienet is-sitwazzjoni tagħha, kif ukoll x'kienu x-xewqat tagħha, u fdathom prattikament b'għajnejha magħluqa, finanzjarju konsiderevoli, b'konsegwenza tal-fatt li kkonvinċewha biex tinvesti fi prodott li ma kienx igħodd għaliha",

twasslet biex

elenka dak kollu li ħareġ mill-provi li huwa xhieda ta' din l-allegazzjoni tagħha.

Fid-dawl ta' dan il-Qorti ma ssibx li s-soċjetà appellanta għandha raġun meta

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 33 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM ssostni li "… l-Arbitru Għas-Servizzi Finanzjarji naqas milli jindaga jekk dak l-

aġir skorrett li huwa aċċetta li jikkostitwixxi misselling … kienx huwa l-kawża

prossima li wasal għat-telf lamentat", u ma tistax taċċetta li l-Arbitru Sostitut

"… għoġbu jilqa' t-talba għall-kumpens biss u unikament minħabba li huwa

rriskontra ksur regolatorju fil-bejgħ tal-prodott".

Is-soċjetà appellanta tmur

oltre u tgħid li saħansitra "… ma nġiebet ebda prova li kien xi aġir jew

ommissjoni tal-esponenti li effettivament ikkawżat it-telf fl-investiment".

Iżda l-

Qorti filwaqt li tosserva li l-appellata ressqet prova ta' dak kollu allegat

minnha, is-soċjetà appellanta ma ġabet l-ebda prova sabiex tissostanzja l-

allegazzjoni tagħha li hija ma kinitx ħatja tat-telf fl-investiment.

l-ħtija billi tallega b'mod vag li l-Arbitru Sostitut naqas milli jikkunsidra r-raġuni

għaliex l-investiment kien waqa' fil-valur għal xi żmien, u tgħid li quddiemu hija

għamlet espożizzjoni tal-fatti li kienu wasslu għal dan, iżda filwaqt li dawn ma

kinux ġew kontradetti mill-appellata, lanqas ma ġew ikkunsidrati mill-Arbitru.

Il-Qorti tgħid li l-effett tat-tħarbit fis-swieq finanzjarji esteri madwar id-dinja

huwa irrilevanti meta qed jiġi mistħarreġ l-aġir skorrett da parti tas-soċjetà

appellanta, għaliex hija kwistjoni għalkollox estranea għall-vertenza li setgħet

titressaq ukoll fl-eventwalità li l-investiment mar tajjeb.

Iżda kif sewwa jinnota

l-Arbitru Sostitut, "...dment li l-investimenti jmorru tajjeb, in-nuqqasijiet inizjali

jibqgħu ma jinkixfux, imma jekk l-affarijiet imorru ħażin, wieħed jibda jsaqsi u

jindaga fil-passat", kif fil-fatt ġara fil-każ odjern fejn irriżultat il-ħtija tas-

soċjetà appellanta.

L-Arbitru Sostitut elenka mhux inqas minn disa' punti li kienu jirriżultaw

mix-xhieda in kontroeżami tal-appellata mogħtija waqt l-udjenza tal-5 ta'

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 34 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Jannar, 2018, u anki mix-xhieda ta' Michael Schembri Jones in kontroeżami waqt l-

istess udjenza, li qal li kollha kienu jindikaw mhux biss nuqqasijiet serji da parti

imma aktar min-naħa tas-soċjetà appellanta.

il-Qorti

tikkondividi l-ħsibijiet tal-Arbitru Sostitut.

Il-punti li jelenka huma kollha

rilevanti sew għall-premessa li l-komportament tas-soċjetà appellanta fir-

rigward tagħha kien jikkostitwixxi misselling.

Huwa biżżejjed li wieħed iqis il-fatt kif dikjarat mill-appellata li hija ma

kinitx taf tikteb, taqra u titkellem bl-ilsien Ingliż, filwaqt li jirriżulta li hija kienet

iffirmat fl-aħħar paġna tad-dokument sħiħ intestat Account Opening form and

tikkonsidra li meta l-appellata wirtet l-investimenti mas-soċjetà appellanta u

anki xi depożiti mal-banek mingħand ħuha, li kien ġie nieqes fis-27 ta' April,

2006, hija ma kienet qatt qabel għamlet xi investiment u saħansitra lanqas

depożitu bankarju ma kellha.

Għalhekk ma tarax kif dan id-dokument jista'

jkun xhieda fidili ta' dawn il-kliem.

Li ċertament ġara huwa li kif tgħid l-appellata stess fil-kontroeżami

tagħha fis-seduta tal-5 ta' Jannar, 2018, quddiem l-Arbitru Sostitut, hija ma

kinitx qrat dak id-dokument, iżda straħet fuq l-ispjegazzjoni verbali li ngħatat

minħabba

l-fiduċja

li kellha fis-soċjetà appellata.

Is-soċjetà appellanta

hawnhekk tirrileva

l-kontributorjetà tal-appellata għall-akkadut

riferiment għas-sentenza fl-ismijiet Roberto Urpani vs. Erom Trading Ltd et

mhuwiex rilevanti hawnhekk, għaliex kif sewwa tinnota l-appellata, hawnhekk

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 35 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM ir-relazzjoni ġuridika ssawret bejn kummerċjant u konsumatur.

għalhekk tgħid li l-obbligi u d-drittijiet taż-żewġ partijiet mhumiex l-istess

saħansitra għaliex il-konsumatur minħabba l-fiduċja li kellu fil-kummerċjant,

fittex il-parir tiegħu sabiex jifhem aħjar il-materja li fiha ma kellu l-ebda

għarfien jew esperjenza.

Fil-każ odjern jirriżulta li kienet Lorna Forster li mliet l-

istess formola skont dak li hija kienet qiegħda tifhem mingħand l-appellata,

iżda minkejja t-twissija fis-sezzjoni 11.1 ta' dak id-dokument "Important:

Please Tick Accordingly", aktar il-Qorti tifhem li sar skont kif iddeċidiet Forster,

għaliex m'hemmx dubju li dokument redatt b'kliem irqiq tekniku bl-ilsien

Ingliż, l-appellata la setgħet qratu wisq anqas tifhmu skont l-istqarrija li

tirriżulta

li għamlet

taħt

il-klawsola 11.1

tiegħu

...", u l-istess jingħad għad-dikjarazzjoni l-oħra "I/We have read (or had

Fil-korrispondenza intestata lill-appellata fit-13 ta' Ottubru, 2006, l-

istess appellata għal darb'oħra ffirmat għad-dikjarazzjoni magħmula din id-

darba mis-soċjetà appellanta kif rappreżentata mill-Financial Planning

diversi dikjarazzjonijiet oħra li hija kienet qrat is-CCP u d-dokumenti annessi

miegħu, u li kienet saħansitra rċeviet kopja tal-Brochures, Copy of Prospectus u

L-appellata hawnhekk għal darb'oħra ddikjarat li l-

prodotti kienu ġew spjegati lilha.

Il-Qorti ssib ukoll dikjarazzjoni simili fid-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 36 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM dokument intestat "Experienced Investor Declaration"11, din id-darba min-

naħa tas-soċjetà appellanta, li tgħid "I certify that my principal has read and

L-

istess iddikjarat ukoll l-appellata.

Mingħajr dubju dawn id-dikjarazzjonijiet ma

jirriflettux dak li seħħ fil-verità u l-Financial Planning Manager ma messha qatt

indikat dak li saħansitra ma setax ikun minnu.

Jekk kien il-każ li hija kienet

minflok qrat u fissret dawn id-dokumenti lill-appellata, kellha tagħmel

notament ta' dan u xejn aktar.

Fix-xhieda12 tagħha l-appellata ddikjarat il-kuntrarju, jiġifieri li ma kienx

ġie spjegat lilha r-riskji tal-investiment suġġerit.

Dan filwaqt li hija kienet

insistiet li xtaqet li tinvesti flusha soġġett għal riskju baxx peress li hija ma

kellha l-ebda dħul ieħor, u ma kienet tirċievi l-ebda pensjoni jew benefiċċju

soċjali ta' xort'oħra għaliex qatt ma kienet ħarġet taħdem.

in kontroeżami ikkonferma li "… irriżultalu li kellha cautious attitude to risk".13

Hawnhekk il-Qorti tqis ukoll li sewwa sab l-Arbitru Sostitut li ma ġewx

sodisfatti r-rekwiżiti tar-regolament 2.16 tal-Investment Services Rules tal-

MFSA li jipprovdi kif ġej:

12 Seduta 5 ta' Jannar, 2018, a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 37 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Dan għaliex irriżulta biċ-ċar li (a) l-investiment ma kienx jilħaq l-għanijiet

tal-appellata, li xtaqet investiment b'riskju baxx li jrendi l-imgħax; (b) l-

appellata ma kellha l-ebda dħul minn xi pensjoni jew benefiċċju soċjali mod

ieħor u lanqas kellha depożiti bankarji u l-flus investiti kienet qiegħda

tiddependi fuqhom għall-għajxien tagħha; u (ċ) l-appellata ma kellha l-ebda

esperjenza jew għarfien sabiex tifhem ir-riskji tal-investiment li kienet ser

tagħmel.

Il-Qorti tqis li l-akbar traskuraġni da parti ta' Lorna Pace, li kienet

qiegħda tirrappreżenta lis-soċjetà appellanta, seħħ meta ġie ffirmat id-

dokument intestat "Experienced Investor Declaration"14 relattiva għall-prodott

mertu ta' dawn il-proċeduri.

Ma jistax wieħed ma jagħtix każ id-definizzjoni ta'

"Experienced Investors" għaliex dan id-dokument jibda proprju biha peress li

wara kollox id-dokument huwa intiż għal dawn il-persuni:

Meħud inkonsiderazzjoni li l-appellata waqfet mill-iskola hekk kif kellha

erbatax-il-sena, li hija qatt ma ħarġet taħdem u li qatt m'għamlet investiment

tal-ebda xorta15, u anki li ma tafx x'inhu Prospectus jew Latest Annual Report u

15 Ara xhieda in ri-eżami, seduta tal-5 ta' Jannar, 2018, a fol.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 38 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM x'ifissru l-frażijiet "execution only" u promote and sell"16, din il-Qorti ma tarax li

kellha l-esperjenza u l-għarfien meħtieġa biex tiġi meqjusa bħala "experienced

Tqis ukoll li sewwa jirrileva l-Arbitru Sostitwit li l-appellata ma setgħetx

tiġi kkunsidrata tali għaliex wirtet

l-investimenti mingħand ħuha,

allegatament kien investitur ta' esperjenza.

Tqis li jkun assurd li jitqies li l-

appellata mal-investimenti wirtet ukoll l-esperjenza ta' ħuha, u l-indaġini tas-

soċjetà appellanta kellha tmur oltre minn hekk.

Hawnhekk mingħajr dubju l-

impjegata tas-soċjetà appellanta mxiet b'negliġenza assoluta, li kif sewwa

għaraf l-Arbitru Sostitut, imbagħad fetħet it-triq sabiex l-appellata tinvesti fit-

TEP, investiment li ma kellhiex tagħmlu l-appellata ġaladarba l-Qorti ssib li hija

investitur ta' esperjenza, peress

li kif jirriżulta mill-iScheme

Particulars17 dwar it-TEP, kif esebit mis-soċjetà appellanta stess, dan kien intiż

għal investituri ta' esperjenza.

Saħansitra fuq il-cover page huwa deskritt bħala

Fl-ewwel paġna ta' dan id-dokument wieħed qabelxejn isib twissija

sabiex min għandu dubju dwar il-kontenut tiegħu, għandu jikkonsulta ma'

Imbagħad hemm żewġ paragrafi miktubin aktar skuri mill-

kumplament tad-dokument fejn għal darb'oħra jingħad li l-TEP huwa "an

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 39 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

Aktar 'l isfel hemm definizzjoni ta' "experienced investors" li skont id-

Mill-paragrafu li jsegwi jirriżulta wkoll li l-prodott ma

kienx jolqot l-għanijiet tal-appellata għaliex jagħmilha ċara li saħansitra jista'

jkun il-każ li l-investitur ma jiħux lura l-valur tal-investiment tiegħu u li ma

kienx protett minn xi arranġament għal kumpens statutorju fl-eventwalità li l-

Min-naħa tagħha s-soċjetà appellanta ma jirriżultax li kienet

għamlet due diligence tal-prodott18 qabel ma ppreżentatu lill-klijenta tagħha

bħala wieħed b'riskju baxx.

Fid-dawl ta' dan kollu l-Qorti tista' tikkonsidra biss

kemm kienet negliġenti s-soċjetà appellanta meta biegħet l-prodott lill-

appellata u li kien proprju dak l-aġir tagħha li wassal sabiex l-istess appellata

tixtri prodott mhux tajjeb għall-għanijiet tagħha, tant hu hekk li wasslet sabiex

għamlet telf fis-somma investita.

Hawnhekk huwa rilevanti wkoll dak li ġie kkonstatat l-Unit għall-Ilmenti

tal-Konsumatur fi ħdan l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta19, fejn

saħansitra fl-ittra tad-Direttur tiegħu lill-appellata tat-12 ta' Frar, 201420,

ddikjara kif ġej:

18 Ara xhieda Michael Schembri Jones, seduta tal-5 ta' Jannar, 2018, a fol.

191 li wieġeb "...ma kellux informazzjoni dwar xi due diligence għamlet il-kumpannija".

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 40 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM

"Ħassejna illi l-każ tiegħek jimmerita li d-ditta trodd lura l-kapital devolut fl- investimenti PATF2 bl-imgħaxijiet inklużi.

Dan l-Uffiċċju wasal għal din il-konklużjoni fuq il-mertu tad-dokumentazzjoni fejn kien jidher ampjament ċar li inti qatt ma stajt titqies eliġibbli bħala experienced investor skont il-kriterji kif stabbiliti.

Id-ditta GCFM kiened obbligata li tivverifika l-eliġibilità tiegħek qabel ma toffrielek dan it-tip ta' investiment u l-indikazzjonijiet huma li dan ma sarx, għax li kieku sar, kien joħroġ biċ-ċar li - peress li t-transazzjonijiet ta' investiment fuq il-perijodu ta' ħames snin qabel l-investiment fil-PATF2 ma sarux minnek imma minn ħuk - inti qatt ma stajt tikkwalifika biex tixtri dan l-investiment."

Għalhekk jingħad li l-investiment ma messu qatt ġie rakkomandat lill-

Hawnhekk il-Qorti tqis li nuqqas serju ieħor da parti tas-soċjetà

appellanta huwa li ħalliet lill-appellata tgħaddi għax-xiri tal-investimenti

mingħajr ma pprovdietilha kopja tad-dokumentazzjoni kollha kif jixhed dak l-

istess dokument, fejn jingħad taħt is-sezzjoni 11.1 li "I/We confirm that I/We

Il-Qorti hawnhekk tgħid li din id-

dikjarazzjoni għandha tkun l-eċċezzjoni u mhux ir-regola, wisq aktar f'każ

bħalma huwa dan, fejn kif sewwa jgħid l-Arbitru Sostitut, l-appellata kellha

tingħata kopja tad-dokumentazzjoni kollha li kienet ser tiġi mitluba tiffirma,

flimkien mas-suġġeriment sabiex tfittex parir ulterjuri indipendenti qabel ma

taċċetta l-parir tagħha.

Min-naħa tagħha s-soċjetà appellanta tiċħad, iżda l-Qorti tikkonsidra li

hija ma ressqet l-ebda prova in sostenn ta' dan.

Tosserva wkoll li bosta mis-

sottomissjonijiet tagħha mhumiex sostanzjati permezz ta' prova u għalhekk il-

Qorti ma tistax teħodhom inkonsiderazzjoni għall-fini ta' dan l-appell.

tirrileva li l-uniku xhud tagħha Michael Schembri Jones, impjegat bħala compliance

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 41 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM manager magħha, xehed li huwa ma kienx impjegat mas-soċjetà appellanta

fiż-żmien li ġara l-każ mertu ta' dawn il-proċeduri.

Dan ix-xhud saħansitra qal li

huwa ma kellu l-ebda komunikazzjoni ma' Lorna Forster u din ma kinitx għadha

taħdem mas-soċjetà appellanta.

Kompla jgħid li l-istħarriġ tiegħu kien imsejjes

fuq id-dokumenti li sab fil-files li huwa kien ingħata, inklużi d-dikjarazzjonijiet

iffirmati mill-appellata li kienu jinstabu fl-imsemmija files, stħarriġ li wara

kollox kellu jsir kif fil-fatt sar mill-Arbitru Sostitut, u issa qed isir ukoll minn din

il-Qorti.

Għalhekk wieħed jista' jqis li x-xhieda tiegħu ma tistax titfa' dawl fuq

dak li effettivament seħħ bejn il-partijiet, meta l-appellata marret biex tfittex

is-servizzi tas-soċjetà appellanta.

Il-Qorti tosserva li għalkemm dan ix-xhud

jiddikjara li Lorna Forster ma kinitx għadha taħdem mas-soċjetà appellanta,

prova ta' dan il-fatt ma tressqitx u lanqas jirriżulta li s-soċjetà appellanta

għamlet xi tentattiv sabiex tħarrek lill-imsemmija Lorna Forster sabiex tixhed

dwar il-każ odjern.

Għalhekk tibqa' biss rilevanti x-xhieda tal-appellata u l-

prova dokumentarja.

L-Arbitru Sostitut sostna li l-aġir tas-soċjetà appellanta ma kienx wieħed

li seta' jiġi aċċettat, aktar u aktar meta l-appellata tirriżulta li kienet klijenta

vulnerabbli.

Jgħid ukoll li f'dan il-każ l-appellata għandha ġġorr ukoll parti mir-

responsabbiltà peress li hija kienet iffirmat mingħajr ma kienet taf għalxiex

kienet qiegħda tiffirma.

Jispjega li r-riżultat ta' dan kollu wassal sabiex l-

appellata ġiet ikklassifikata bħala experienced investor u b'hekk investit fi

prodott li ma kienx jgħodd għaliha.

Il-Qorti tikkunsidra li kien proprju

hawnhekk fejn is-soċjetà appellanta falliet, għaliex kif diġà kkunsidrat il-Qorti u

mill-provi jidher biċ-ċar li l-appellata qatt ma setgħet tiġi meqjusa bħala

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 42 minn 49

Il-Qorti ma tista' bl-ebda mod tasal biex tifhem kif dan

seta' jkun jekk is-soċjetà appellanta min-naħa tagħha għamlet xogħolha sew,

tenut kont ta' dak kollu li kienet żvelat lilha l-klijenta tagħha.

Hawnhekk il-

Qorti ma tistax ma tikkunsidrax dikjarazzjoni oħra taħt is-sezzjoni 11.1 tal-

ukoll fil-konfront tas-soċjetà appellanta.

Is-soċjetà appellanta tikkontendi li hija ma setgħetx tkun responsabbli

għat-tnaqqis fil-valur tal-investiment bħala riżultat ta' xi att jew xi ommissjoni

min-naħa tagħha, għaliex ir-rwol tagħha kien dak ta' intermedjarja skont kif

kienet liċenzjata mill-MFSA.

Imma l-Qorti ma tistax taċċetta dan l-argument.

Dan tgħidu għaliex saħansitra d-"Document I.ii" intestat "Experienced Investor

jirreferi għall-appellata bħala "principal" u għas-soċjetà

"Document E" u "Document I.i" jagħmlu riferiment għall-appellata bħala l-

klijenta tas-soċjetà appellanta.

Għal dawn ir-raġunijiet din il-Qorti ssib li t-telf li ġarrbet l-appellata

kienet taħti għalih is-soċjetà appellanta stess li fuq il-parir tagħha sar l-

investiment ħażin.

Issa ġaladarba ġie kkostatat li t-telf li ġarrbet l-appellata

kien ir-riżultat ta' parir u bejgħ ħażin da parti tas-soċjetà appellanta, fiċ-

ċirkostanzi tal-każ ir-rimedju tagħha ma jistax ikun għajr dak mogħti mill-

Dan huwa saħansitra kkontemplat mil-liġi, jiġifieri mis-subinċiż

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 43 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM (iv) tal-para. (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-Kap.

555, kif tindika s-soċjetà

Għaldaqstant issib li t-tieni, it-tielet u l-ħames aggravji tas-soċjetà

appellanta mhumiex ġustifikati u tiċħadhom.

Ir-raba' aggravju:

l-Ordni numru (i) tad-deċiżjoni appellata mhijiex kontemplata fil-liġi

Is-seba' aggravju:

l-ebda ammont m'għandu jiġi akkordat

Is-soċjetà appellanta tinsisti fir-raba' aggravju tagħha li l-Arbitru Sostitut

qatt ma messu laqa' t-talba tal-appellata sabiex jinxtara lura l-investiment

mingħandha, għaliex dan ir-rimedju ma kienx wieħed kontemplat mis-

subartikolu 26(3) tal-Kap.

555, fejn ir-rimedji kontemplati huma tassattivi.

Meta tittratta s-seba' aggravju tagħha, is-soċjetà appellanta ssostni li fl-

eventwalità li din il-Qorti tikkonferma l-konklużjoni tal-Arbitru Sostitut li kien

seħħ misselling, ma setax jingħad li l-investiment inkwistjoni kien qiegħed

b'telf, għaliex fil-verità llum dan kien irpilja u saħansitra kien qiegħed bi profitt.

Min-naħa tagħha l-appellata ma kienet ressqet l-ebda prova dwar it-telf

allegat u lanqas kellha ħjiel tal-valur effettiv ta' dan l-investiment.

L-appellata tilqa' billi tgħid li kuntrarjament għal dak li qiegħda ssostni s-

soċjetà appellanta, l-Arbitru Sostitut kien konformi mal-kriterji magħmula

permezz tal-para. (b) u (ċ) tas-subartikolu 19(3) tal-Kap.

555, li kien jirrikjedi li

dan jimxi bl-ekwità u skont il-prinċipju ex aequo et bono.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 44 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM minn jeddha kienet talbet li l-investiment jiġi ritornat lis-soċjetà appellanta, u

għall-istess raġuni l-Arbitru Sostitut b'mod konsistenti mad-deċiżjonijiet tal-

Arbitru qagħad attent li l-istrument jiġi ritornat lura lis-soċjetà konvenuta billi

tixtri lura l-investiment bl-istess valur li kellu meta dan inxtara mill-appellata.

Hekk l-appellata kellha titpoġġa fis-sitwazzjoni finanzjarja tagħha preċedenti.

L-appellata tissottometti li d-deċiżjoni tal-Arbitru Sostitut ma kinetx żbaljata,

kemm fil-metodu u anki legalment, u saħansitra saret skont il-prattika

universali ta' riżarċiment ta' danni riżultat ta' misselling.

Tirrileva li t-telf fl-

investiment ivarja kull xahar u permezz tal-ordni magħmula, ir-riskju tal-

prodott kien ser jgħaddi lura għand il-provditur tas-servizz.

Anki meta l-każ tal-

appellata ġie investigat mill-MFSA, li sabet favur tagħha, ir-rakkomandazzjoni

li s-soċjetà appellanta kellha trodd

l-kapital bl-imgħaxijiet.

Imbagħad

l-appellata tilqa' għas-seba' aggravju billi filwaqt

li tagħmel

riferiment għall-Purchase Contract Note22,

is-Sale Contract Note23 u d-

dokument anness mar-rikors tal-appell, tissottometti li llum l-investiment

għadu b'telf.

Din il-Qorti ma taqbilx li r-rimedju mogħti mill-Arbitru Sostitut ma kellux

jingħata għaliex mhux kontemplat mil-liġi.

Kuntrarjament għal dak li qiegħda

tgħid

is-soċjetà appellanta

in sostenn tal-argument tagħha,

ir-rimedji

kontemplati fil-paragrafu (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-Kap.

L-imsemmi paragrafu filwaqt li jagħraf dawk ir-rimedji li jista' jagħti

l-Arbitru, ma jorbotlux idejh f'każ li dan ikollu rimedju aktar ġust, ekwu u

raġonevoli għall-każ li qed jiġi trattat quddiemu.

Ir-riferiment li tagħmel l-

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 45 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM appellata għall-para. (b) tas-subartikolu 19(3) tal-Kap.

555 huwa floku għaliex

huma proprju d-dispożizzjonijiet

ta' dan

il-paragrafu

li għandhom

jiddeterminaw ir-rimedju li għandu jagħti l-Arbitru.

Issa kif sewwa tirrileva

wkoll l-appellata, it-telf tagħha mhux wieħed determinabbli peress li jvarja

minn xahar għal xahar.

Għalhekk bla dubju d-deċiżjoni tal-Arbitru Sostitut li l-

investiment jinxtara lura mis-soċjetà appellata bil-prezz li ħallset għalih l-

appellata, fejn jitnaqqas l-ammont tal-bejgħ parzjali tal-istess, ma setgħetx

kienet aktar ekwa u ġusta, kemm mal-appellata sabiex din terġa' titpoġġa fil-

pożizzjoni oriġinali tagħha, kif ukoll mas-soċjetà appellanta sabiex din ma ssibx

ruħha f'pożizzjoni fejn l-appellata tagħmel gwadann mhux ġustifikat.

Għal dak li jirrigwarda s-seba' aggravju, il-Qorti ma taqbilx mas-soċjetà

Kif din il-Qorti kkunsidrat aktar 'il fuq f'din is-sentenza, huwa

ppruvat sodisfaċentement li kien proprju l-aġir tas-soċjetà appellanta li wassal

sabiex l-appellata tinvesti fil-prodott.

Fiż-żmien li ġew istitwiti dawn il-

proċeduri, l-appellata allegat telf u ma jirriżultax mill-Purchase Contract Note24

u d-dokument esebit mis-soċjetà appellanta mar-rikors tal-appell tagħha a fol.

36, li s-sitwazzjoni tbiddlet.

Għaldaqstant din il-Qorti ma ssibx dawn l-aggravji huma ġustifikati u

tiċħadhom.

in-negliġenza kontributorja tal-appellata kellha tiġi wkoll riflessa fil-kumpens

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 46 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM 50.

Is-sitt aggravju li tressaq mis-soċjetà appellanta jittratta l-kumpens

mogħti mill-Arbitru Sostitut, fejn tinsisti li dan kellu jirrifletti s-sejbien ta'

negliġenza kontributorja da parti tagħha.

Tirrileva li filwaqt li l-Arbitru Sostitut

għabba l-appellata b'25% tal-ispejjeż, huwa ddeċieda li jilqa' t-talba tagħha

għall-ħlas fis-somma kollha.

Min-naħa tagħha l-appellata tiddikjara li hija ma taqbilx ma' dik il-parti

tad-deċiżjoni appellata fejn hija nstabet responsabbli in parte meta ffirmat id-

dokumenti li ġew ippreżentati lilha.

Issostni li meta fittxet il-parir professjonali

mingħand il-provditur ta' servizzi finanzjarji liċenzjat, hija kellha aspettattiva

leġittima ta' konsumatur vulnerabbli li tistrieħ fuq dak il-provditur hekk

liċenzjat minn awtorità regolatorja sabiex jaqdi lill-membri tal-pubbliku bl-

akbar diliġenza, sengħa, onestà u fl-aħjar interess tagħha.

Din il-Qorti filwaqt li tissenjala li f'ċirkostanzi bħalma huma dawk tal-każ

odjern ftit li xejn għandu jaħti l-konsumatur, ġaladarba huwa jkun poġġa l-

fiduċja tiegħu fil-provditur tas-servizz, imma jirriżulta li dan tal-aħħar ma

qediex l-obbligi u d-dmirijiet tiegħu skont il-liġi, tagħraf li l-appellata ma

ppreżentat l-ebda appell fir-rigward tad-deċiżjoni tal-Arbitru Sostitut dwar il-

kontributorjetà tagħha għat-telf soffert u għalhekk tastjeni milli tieħu

konjizzjoni ulterjuri tas-sottomissjonijiet tagħha fir-rigward.

Għall-istess raġuni u meħud inkonsiderazzjoni li l-vulnerabbilità tal-

appellata xeħtet responsabbiltà akbar fuq spallejn is-soċjetà appellanta, iżda

mingħajr ma tefgħet xi parti minn dik ir-responsabbiltà fuq l-appellata, din il-

Qorti ma ssibx li dan l-aggravju huwa ġustifikat u tiċħdu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 47 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM It-tmien aggravju:

l-imgħax ma kellux jibda jiddekorri minn meta ngħata s-servizz

Is-soċjetà appellanta tħoss ruħha wkoll aggravata bil-mod ta' kif ġie

deċiż li għandhom jitħallsu l-imgħaxijiet.

Tinsisti li dawn għandhom jitħallsu

mill-ewwel interpellazzjoni tal-appellata, jiġifieri d-data li fiha tressaq l-ilment

quddiem l-Arbitru u liema lment ġie notifikat lilha fit-8 ta' Awwissu, 2016.

L-appellata mill-ewwel tirrileva li hawnhekk hija applikabbli l-liġi speċjali,

jiġifieri l-Kap.

555 fejn l-Arbitru għandu d-diskrezzjoni sabiex jeżerċita l-

ġudizzju tiegħu wkoll fuq il-kwistjoni tal-imgħax sakemm dan isir b'mod "ġust,

ekwu u raġonevoli fiċ-ċirkostanzi partikolari u merti sostantivi tal-każ".

Tirrileva li d-deċiżjoni tal-Arbitru Sostitut hija waħda konsistenti mal-"prassi

segwita f'oqsma finanzjarji" kemm hawn Malta, kif ukoll internazzjonalment

fejn jinstab każ ta' misselling.

Din il-Qorti ma taqbilx mas-soċjetà appellanta.

Fil-każ odjern huwa

applikabbli s-subinċiż (iv) tal-para. (ċ) tas-subartikolu 26(3) tal-Kap.

jiddisponi li l-Arbitru jista' jordna li l-imgħaxijiet jitħallsu saħansitra mid-data

tal-imġiba li dwarha jkun sar ilment.

Għaldaqstant dan l-aggravju wkoll mhux ġustifikat u l-Qorti qiegħda

tiċħdu.

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 48 minn 49

Appell Inferjuri Numru 59/2018 LM Decide

Għar-raġunijiet premessi

l-Qorti tiddeċiedi dwar

l-appell tas-soċjetà

appellanta billi tiċħdu u tikkonferma d-deċiżjoni appellata fl-intier tagħha.

L-ispejjeż marbuta mal-proċeduri tal-arbitraġġ għandhom jibqgħu kif deċiżi

fid-deċiżjoni appellata, u dawk ta' din l-istanza għandhom jitħallsu kollha

mis-soċjetà appellanta.

Onor. Dr Lawrence Puglisevich LL.D. Camilleri Bellizzi Rosemarie Camilleri Bowman Deputat Reġistratur

Qrati tal-Ġustizzja

Paġna 49 minn 49