QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF TONIO MALLIA

Seduta ta' nhar it-Tlieta, 29 ta' Ottubru, 2019.

Benny Callus Rosso fil-kwalità tiegħu ta' President tal-Għaqda tal- Konsumaturi v. Awtorita` ta' Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal- Konsumatur u d-Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-Konsumatur)

Ċiv.

Dan hu appell imressaq mid-Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-

Konsumatur) minn sentenza mogħtija mit-Tribunal

Kompetizzjoni u tal-Konsumatur fis-26 ta' Frar, 2014, (minn issa 'l hemm

imsejħa "s-sentenza appellata"), li biha u għar-raġunijiet hemm imfissra,

dak it-Tribunal (a) laqa' r-raba' eċċezzjoni tal-Awtorità u tad-Direttur

Ċiv.

intimati fis-sens li ħeles lill-istess Awtorità mill-ħarsien tal-ġudizzju, u (b)

laqa' t-talbiet tal-President tal-Għaqda tal-Konsumaturi (ħlief għall-ewwel

talba, li kienet irtirata waqt l-ewwel smigħ), u ħassret id-deċiżjoni meħuda

mid-Direttur intimat fid-19 ta' Awwissu, 2011, u ordnalu jqis il-każ

imressaq quddiemu mill-Għaqda tal-Konsumaturi, jistħarreġ l-ilmenti

mressqin mill-istess Għaqda, jirrevedi s-suq relevanti u l-attivitajiet

kummerċjali li għandhom x'jaqsmu mal-provvista ta' servizz tat-trasport

pubbliku u jiġbor tagħrif u provi biex ikun f'qagħda jaċċerta jekk kemm-il

darba s-swieq u attivitajiet relatati f'dan il-qasam laqtux b'mod ħażin l-

interessi tal-konsumatur għall-finijiet tal-Kapitolu 510 tal-Liġijiet ta' Malta,

u ordnalu wkoll jistħarreġ il-prezzijiet li l-konsumaturi Maltin u Għawdxin

qegħdin jintalbu jħallsu biex jipparkjaw il-vetturi tagħhom fil-parkeġġi tal-

kumpannija Arriva u f'dak tas-soċjetà MCP Company Limited (C –

13656) u jekk humiex ġusti, u jekk ikun meħtieġ tintalab il-kollaborazzjoni

tal-istess Direttur fi ħdan l-Awtorità għall-finijiet tal-artikolu 14(2) tal-

Kapitolu 510 tal-Liġijiet ta' Malta;

Biex it-Tribunal wasal għal dik id-deċiżjoni, ikkunsidra kif ser

jingħad:

"Illi Benny Ellul Mercer Rosso, fil-kwalità tieghu ta' President tal-Ghaqda tal- Konsumaturi, baghat ittra lis-Sur Godwin Mattocks: bhala Direttur Generali Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur ('DG Affarijiet tal- Konsumatur') datata l-20 ta' Lulju 2011 (a fol.

35) biex ai termini tal-Att dwar l-Affariiet tal-Konsumatur (Kap. 378), b'mod partikolari Artikoli 12A u 14B, iressaq ghall-konjizzjoni tieghu u eventwali investigazzjoni lment a nom ta' numru kbir ta' konsumaturi Maltin u Ghawdxin rigward l-agir

Ċiv.

tas-socjetà Arriva Malta Limited (C48875) ('Arriva') fil-provvista tas- servizz tat-trasport pubbliku ghall-konsumatur, senjatament li: 1.

Is-servizz tas-socjetà Arriva kien ferm il-boghod milli mwieghed; 2.

Spicca l-access b'xejn ghall-konsumaturi ghal madwar 1000 parkegg fil-Park and Ride tal-L-Imġarr; 3.

Is-socjetà Arriva donnha wettqet prattika kummercjali zlejali skond l- Artikolu 51 (C) tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378) wara li naqset li tinforma lill-konsumaturi bil-kundizzjonijiet tal-garr fir-rigward tan-nollijiet u l-biljetti; 4.

Is-socjetà Arriva tgawdi minn operat ekonomiku qawwi fis-suq rilevanti li minhabba fih il-konsumatur ftit li xejn jista' jgawdi minn Kompetizzjoni.

"Ghaldaqstant, l-ghaqda talbet lid-DG Affarijiet tal-Konsumatur sabiex ai termini tal-artikolu 14B tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall- Kompetizzjoni u Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 510) jinhargu mizuri intermedjarji sabiex sal-ahhar ta' Lulju 2011 is-socjetà Arriva toffri servizz tat-trasport pubbliku skond kif hija wieghdet, u sabiex ai termini ta' l-artikoli 51B, 51C u 51D tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378), id-DG Affarijiet tal-Konsumatur jiddetermina kienux twettqu prattici kummercjali zlejali fil-konfront tal-konsumaturi u l-perjodu rilevanti, u jekk iva, kif l-Ufficcju jiddetermina l-perjodu jittiehdu passi skont kif stipulat fl-Att, partikolarment skont l-artikolu 51F, u sabiex, kif stipulat f'Kapitlu 510 artikolu 17 (1)(i), jirrevedi s-suq rilevanti biex jiddetermina jekk dawn is-swieq u attivitajiet humiex jaffettwaw b'mod hazin l-interessi tal-konsumatur.

L-Ghaqda talbet ukoll li, kif provdut f'artikolu 14 (2) Kapitolu 510, id-DG Affarijiet tal-Konsumatur jitlob il- kollaborazzjoni tad-DG Kompetizzjoni biex jigi ezaminat is-suq rilevanti u l-prezzijiet li qed jithallsu ghall-parkegg.

"Illi permezz ta' ittra datata 19 ta' Awissu 2011 (Dok.

39), id-DG Affarijiet tal-Konsumatur bi twegiba ghall-ilment imsemmi, informa lill- Ghaqda li kienu relevanti l-Att dwar l-Awtorità ghat-Trasport f'Malta (TM) (Kap. 499) u r-Regolamenti dwar is-Servizz ta' Garr ta' Passiggieri (L.S. 499.56).

Qal ukoll li bhala rizultat tal-ilment kienet inzammet

laqgha mat-TM li indikat li oltre l-ligi kien hemm ukoll relazzjoni

kuntrattwali bejn it-TM u l-Arriva u li certi nuqqasijiet gia kienu qed jigu

Id-DG (Affarijiet tal-Konsumatur) qal ukoll li t-TM qalet li ma

kienet irceviet l-ebda ittra ta' ilment minghand l-Ghaqda.

"TM qalet li l-Ghaqda ma kitbitx lilha bl-ilmenti, pero l-Ghaqda esebiet

kopja ta' email u ittra annessa datata l-20 ta' Lulju 2011 indirizzata lic-

Chairperson tat-TM bl-ilmenti taghha (Dok.

180 tal-process).

Ċiv.

"Illi l-Awtorità qalet li ltaqghet kemm mat-TM u sussegwentement anki mal-Arriva biex dawn jiehdu konjizzjoni tal-ilmenti tal-Ghaqda u fl-istess hin jippruvaw jindirizzawhom.

Fl-10 ta' Awwissu 2011 inzammet il- laqgha bejn l-Awtorità u TM fejn jirrizulta li skont TM l-Awtorità ma kellhiex x'taqsam mal-kwistjoni.

Fil-laqgha mal-Arriva nhar is-26 ta' Awwissu 2011 gie rilevat li TM kienet qed tiehu l-inizzjattivi kollha skont il-poteri taghha bhala regolatur biex l-ilmenti kollha jigu indirizzati.

Fir- rigward tal-multa ta' 10 ewro lill-passiggieri b'biljett skadut, l-Arriva qalet li kellha stickers lesti biex tpoggihom fuq il-karozzi tal-linja.

"Illi fl-1 ta' Settembru 2011 gie intavolat l-appell odjern da parte tal- Ghaqda.

L-Awtorità u d-DG Affarijiet tal-Konsumatur wiegbu ghall- istess nhar is-17 ta' Novembru 2011 u in succint eccepew: "1.

Li l-appell hu irritu u null in kwantu ma fiehx it-talba ghat-thassir jew tibdil ta' decizjoni jew xi parti minnha; "2.

Li l-appellant ma specifikax l-aggravji u r-ragunijiet tal-appell b'mod dettaljat; "3.

Li t-Tribunal m'ghandux gurisdizzjoni li jisma' l-appell in kwantu l- kaz jirrelata mat-trasport pubbliku; "4.

Li t-Tribunal m'ghandux kompetenza fir-rigward tal-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur; "5.

Li l-appellant m'ghandux interess guridiku in kwantu l-ilmenti jirrigwardaw il-kompetenza esklussiva ta' TM; "6.

Li l-Awtorità u d-DG Affarijiet tal-Konsumatur m'humiex il-legittimi kuntraditturi u ghandhom jigu liberati mill-osservanza tal-gudizzjoni peress li l-kwistjoni taqa' taht il-kompetenza esklussiva ta' TM u d- dispozizzjonijiet tal-Konsumatur mhumiex tal-Att dwar applikabbli ghall-kaz in ezami;

Li d-DG Affarijiet tal-Konsumatur ma giex citat korrettement;

Li l-appell hu intempestiv in kwantu l-originali tal-allegat ilment u d-

dokumenti annessi qatt ma waslu ghand l-Awtorità u d-DG Affarijiet tal-

Li t-talbiet kontenuti fl-ilment tal-Ghaqda tal-20 ta' Lulju 2011 huma

intempestivi in kwantu li l-mizuri intermedjarji pretizi mill-appellant ma

setghux jigu istitwiti fid-dawl tal-prezenza kemm ta' legislazzjoni

specifika settorali u regolatur specifiku, u li biex jittiehdu mizuri

intermedjarji irid ikum hemm bazi ta' sejbiet prima facie ta' ksur tal-Att

dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur jew ta' kull regolament maghmul tahtu;

Li l-allegat ilment ghandu jigi analizzat esklussivament fid-dawl u

fl-ambitu tal-Att dwar l-Awtorità tat-Trasport bhala l-ligi specifika u

l-Affarijiet

Ċiv.

settorali ossia lex specialis li ghandha dejjem u f'kull cirkostanza tipprevali fuq kwalunkwe ligi ohra; "11.

Li t-talbiet tal-appellant ghandhom jigu indirizzati esklussivament fil-konfront ta' TM f'sede ohra u mhux quddiem dan it-Tribunal; "12.

Li anke jekk wiehed kellu jikkunsidra li kien hemm lok biex l-ilmenti tal-appellant jigu analizzati fid-dawl tad-disposizzjonijiet tal-Att dwar l- Affarijiet tal-Konsumatur xorta wahda ma jirrizultax li kien hemm elementi fl-agir tal-operaturi msemmija mill-appellanti li jikkostitwixxu prattici kummercjali mhux gusti u ta' natura qarrieqa.

"Illi fit-30 ta' Novembru 2011 l-Ghaqda irtirat l-ewwel talba taghha peress illi sal-gurnata li dan il-kaz gie appuntat sabiex jigi mismugh inbidlu c-cirkostanzi.

"Illi nhar it-23 ta' Dicembru 2011 l-Ghaqda ipprezentat nota li permezz taghha iddikjarat li dak mitlub mit-Tribunal permezz tal-appell taghha hu t-thassir tad-decizjoni tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur bl-ittra tad-19 ta' Awwissu 2011.

L-Ghaqda talbet ukoll lit-Tribunal jiddikjara li, ai termini tal-Artikolu 110D(1) tal-Kapitolu 378:

"i) L-Awtorita, tramite l-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur, hija l- Awtorità kompetenti biex tinvestiga lmenti li jirrigwardjaw prattici kummercjali mhux gusti u dan ai termini ta' Taqsima VIII Artikoli 51B, 51C u 51D tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378); "ii) L-Awtorità, tramite l-Ufficcju, ai termini ta' Artikolu 17 (1) (i) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal- Konsumatur (Kap. 510), kellha l-obbligu li tirrevedi s-suq rilevanti u l- attivitajiet kummercjali li ghandhom x'jaqsmu mal-provvista ta' servizz tat-trasport pubbliku u li tigbor informazzjoni u provi sabiex tkun tista' taccerta jekk dawk is-swieq u attivitajiet relatati f'dan il-qasam laqtux b'mod hazin l-interessi tal-konsumatur; "iii) L-Awtorità, tramite l-Ufficcju, ai termini ta' Artikolu 17 (1) (j) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal- Konsumatur (Kap. 510), kellha tistudja s-suq li jirrigwardja l-parkeggi sabiex jigu mistharrga l-prezzijiet li qed jintalbu jhallsu l-konsumaturi biex jipparkjaw il-vetturi taghhom fil-parkegg tal-kumpanija Arriva u dak gestit mis-socjeta MCP Company Limited (C13656) u jekk humiex gusti, u jekk ikun hemm il-bzonn, ai termini tal-Artikolu 14 (2) ta' Kap. 510, tintalab il-kollaborazzjoni tad-Direttur Generali Kompetizzjoni fi hdan l- istess Awtorità; "iv) Ghalhekk in konsegwenza tas-suespost, li l-Awtorità, tramite l- Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur, kellha tiehu konjizzjoni tal-kaz.

"Illi permezz ta' nota risponsiva datata 21 ta' Frar 2012 (a fol.

64 u 65) l-Awtorità u d-DG Affarijiet tal-Konsumatur tennew li l-imsemmija nota tal-appellanti tat-23 ta' Dicembru 2011 mhix sufficjentement spjegattiva biex jigi sanat in-nuqqas procedurali kontenut fir-rikors promotur ai

Ċiv.

fil-kaz

tal-Konsumatur, kellha

termini tal-Artikolu 143 (5) u (2) tal-Kodici ta' Organizazzjoni u Procedura Civili (Kap. 12).

L-Ufficju indika li r-rikorrenti jirreferi ghal decizjoni tal-Awtorità meta l-kaz in ezami huwa dwar decizjoni tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur u li skont l-Artikolu 7 (3) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 510) dan ghandu jagixxi b'mod independenti u awtonomu, liberu mid- direzzjoni jew kontroll ta' kull persuna jew Awtorità.

L-Awtorità regghet tenniet ukoll li l-kaz in ezami jaqa' taht il-kompetenza esklussiva ta' TM.

"Illi permezz ta' nota pprezentata nhar it-28 ta' Marzu 2012 (a fol.

67 et. seq.) l-Ghaqda spjegat ghaliex, skont hi, l-Awtorità, tramite l-Ufficcju tal-ilmenti ghall-Affarijiet imressqa mill-istess Ghaqda u sostniet li l-pern tal-appell kollu hu fir- rigward tad-decizjoni tal-Awtorità, tramite l-Ufficcju ghall-Affarijiet tal- Konsumatur, li ma tihux konjizzjoni tal-istess ilmenti.

L-Ghaqda spjegat li d-DG Affarijiet tal-Konsumatur jirrapprezenta l-Awtorità u li ai termini tal-Artikolu 3 tal-Att ghall-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378) hija biss l-Awtorità, permezz tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur, u ebda Awtorità regolatrici ohra, li hija responsabbli ghall-amministrazzjoni u l-infurzar ta' dak kollu li jaqa' taht dak l-Att, inkluz t-tharis li ma jsirux prattici kummercjali mhux gusti.

"Illi permezz tal-istess nota l-Ghaqda sostniet li bejn is-snin 2010 u 2012 sehhew zewg kazijiet fejn l-Ufficcju tal-Konsumatur intervjena u dan ghalkemm dawk il-kazijiet kienu jaqghu taht il-gurisdizzjoni ta' Awtorità ohra, u li in oltre, f'kaz minnhom, l-Ufficcju baqa' anke jsegwi u zamm vigilanza halli jassigura li l-agir tal-operatur ikkoncernat, wara li jirremedja s-sitwazzjoni, ikun konformi mal-Att dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur.

"Illi fl-istess nota l-Ghaqda sostniet ukoll li l-kuntratt iffirmat bejn TM bhala regolatur u l-Arriva bhala operatur halla lok fejn l-Awtorità setghet tintervjeni f'kaz li l-operatur ma kienx konformi mal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u dan in kwantu l-artikolu 16.1 tal-kuntratt jistipula li "The Operator shall at all times conform in all respects with provisions

72 u 121).

In oltre, l-kuntratt jistipula

wkoll li ghall-ewwel 6 xhur mill-bidu tas-servizz il-gdid tat-trasport

pubbliku (fit-3 ta' Lulju 2011), TM ma seghtetx timmulta lil Arriva f'kaz li

xi servizz jew servizzi moghtija ma kienux skont dak miftiehem, bhal

per ezempju fir-rigward ta' ventilazzjoni, informazzjoni dwar id-

destinazzjonijiet esebiti b'mod car, il-hin bejn wiehed iehor x'hin kellha

tasal tal-linja fuq il-waqfa, etc. Ghalhekk, l-Ghaqda sostniet li TM ma

kellhiex il-poter li taghmilha tassew ta' regolatur.

"Illi l-Ghaqda spjegat li l-klawsola IV.8 tal-kuntratt bejn TM u Arriva u l-

kundizzjoni fis-sitt paragarafu, taht it-titolu General, fir-rigward tal-

kundizzjonijiet tal-garr tal-passiggieri misjuba fis-sit elettroniku tal-

Arriva huma ezempju ta' prattika kummercjali mhux gusta u dan in

Ċiv.

kwantu l-passiggieri setghu jigu mgieghla jhallsu multa u jixtru biljett iehor intortament jekk il-vjagg ikun dam iktar minn saghtejn meta d- dewmien seta' kien ikkagunat mill-Arriva stess.

L-Ghaqda rilevat ukoll li fl-istess sit elettroniku, fit-tielet paragrafu tal-introduzzjoni, hemm indikat li l-kundizzjonijiet ta' garr huma konsistenti inter alia mal-Att dwar l-Affarijiet ghall-Konsumatur.

"L-Ghaqda rilevat ukoll li kien gie mressaq ilment minn konsumatur dwar it-tariffi li kienu qed jigu mgieghla jhallsu dawk li juzaw il-parkegg tal-Arriva u dak gestit mill-MCP Company Limited biex jipparkjaw il- vetturi taghhom.

"L-Ghaqda sostniet li d-DG Affarijiet tal-Konsumatur, ai termini tal- Artikolu 17(1)(i) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 510) ghandu l-funzjoni, "li jirrevedi s-swieq u l-attivitajiet kummercjali li ghandhom x'jaqsmu mal-provvista ta' oggetti u servizzi u li jigbor informazzjoni u provi sabiex ikun jista' jaccerta jekk dawk is-swieq u attivitajiet jistghux jaffettwaw b'mod hazin l-interessi tal-konsumatur."

Id-DG Affarijiet tal-Konsumatur ghandu wkoll il-poter li jaghmel l-investigazzjonijiet tieghu sabiex jindaga jekk xi kundizzjoni f'servizz ghall-konsumatur kienetx qed tmur kontra xi dispozizzjoni tal-Att dwar l-Affarijiet ghall-Konsumatur, specjalment meta kien qed jigi allegat li l-kundizzjonijiet (f'dan il-kaz tal-garr tal- passiggieri) kienu konformi mal-Att dwar l-Affarijiet ghall-Konsumatur.

"Illi TM sostniet li l-ilmenti mmarkati bhala 1 (a) sa (f) fl-ittra tal-Ghaqda tal-20 ta' Lulju 2011 u anke l-kwistjoni tal-prezzijiet ghall-parkegg fil- Park and Ride kienu regolati mill-kuntratt ta' bejn TM u l-Arriva u ai termini tal-ligi relattiva.

TM qalet illi hadet passi immedjati dak iz-zmien tal-ilment u hadmet mal-Arriva fi process kontinwu biex tigi solvuta l- kwistjoni tal-istess ilmenti.

Id-DG Affarijiet tal-Konsumatur qal li hu ra kopja tal-kuntratt ta' bejn TM u l-Arriva wara l-laqgha li saret f'Awwisu 2011.

"Illi fir-rigward tal-ilment tal-Ghaqda, mill-provi jirrizulta li TM ma kinitx certa jekk l-Ufficcju jew l-Ghaqda gewx infurmati jekk ittehditx azzjoni

u, jekk iva, x'azzjoni ttiehdet u r-rizultanzi tal-istess.

Jirrizulta wkoll li

lanqas l-Awtorità ma ppruvat tivverifika jekk TM kienitx hadet azzjoni

dwar l-ilmenti li tressqu quddiemha.

L-Awtorità kienet konxja li TM

kienet tat twissija lil Il-Munxar imma l-Awtorità ma segwietx biex tara jekk

l-Arriva hadux azzjoni jew le fir-rigward tal-ilmenti tal-Ghaqda.

Illi giet

esebita ittra mibghuta minn TM lil Il-Munxar f'Novembru 2012 (a fol.

u cioé aktar minn sena wara li beda s-servizz il-gdid tat-trasport

pubbliku pprovdut minn Il-Munxar liema ittra kienet iffukata primarjament

fuq il-frekwenza tas-servizzi.

"Ikkunsidra

"Illi fis-seduta mizmuma nhar it-30 ta' Novembru 2011, fuq talba tal-

Ghaqda, giet ordnata korrezzjoni fl-okkju li tikkoncerna l-intimat DG

Ċiv.

Affarijiet tal-Konsumatur u ghalhekk is-seba' eccezzjoni tal-intimati giet sorvolata.

"Illi fl-istess seduta tat-30 ta' Novembru 2011 u kif ukoll permezz ta' nota a fol.

60, Il-Belt Valletta irtirat l-ewwel talba taghha rigwardanti n- nuqqas ta' hrug ta' mizuri intermedjarji u ghalhekk id-disa' eccezzjoni tal-intimati giet hekk ukoll sorvolata.

"Illi permezz tal-ewwel u t-tieni eccezzjoni taghhom l-intimati ecceppew li l-appell hu irritu u null in kwantu ma jikkontjenix talba ghat-thassir jew ghat-tibdil tad-decizjoni appellata u li r-rikors tal-appell hu nieqes minn ragunijiet dettaljati u aggravji.

F'dan ir-rigward jinghad fl-ewwel lok li l- Artikolu 110D tal-Kap.

378 ma jirrikjedix ad validitatem li r-rikors tal- appell ikun jinkludi talba ghat-thassir jew tibdil tad-decizjoni appellata.

Illi in oltre, mit-talbiet tal-Ghaqda kif imposti, jirrizulta b'mod car li jekk dan it-Tribunal jghaddi biex jilqa' tali talbiet it-thassir tad-decizjoni in kwistjoni tkun naturali u konsegwenzjali.

It-Tribunal ma jaqbilx ma' dak allegat mill-intimati li r-rikors tal-appell hu nieqes minn ragunijiet dettaljati u aggravji.

It-Tribunal iqis ir-rikors tal-appell sufficjentement dettaljat u spjegat fejn l-aggravji huma ben cari, tant illi l-intimati irrispondew ghall-istess appell bi tnax-il eccezzjoni u dan fi stadju bikri tal-appell.

Illi fi kwalunkwe kaz, jigi rilevat li l-Ghaqda appellanti inghatat l-opportunità fi stadju ulterjuri li tispecifika dak li qed titlob minghand it- Tribunal u dan sar permezz ta' nota a fol.

60 et. seq. fejn gie kjarifikat dak mitlub mit-Tribunal oltre t-thassir tad-decizjoni appellata.

Ghalhekk, dawn l-ewwel u t-tieni eccezzjonijiet tal-intimati ghandhom jigu michuda.

"Illi permezz tat-tmien eccezzjoni taghhom l-intimati eccepew li l-appell odjern hu intempestiv in kwantu l-original tal-ilment tal-Ghaqda, u d- dokumenti annessi mal-istess, qatt ma gew ricevuti mill-intimati.

Pero nonostante dan, mill-provi prodotti, senjatament x-xhieda tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur (fol.

126 et. seq.) u mill-ittra tal-istess DG Affarijiet tal-Konsumatur (a fol.

39), jirrizulta li ghalkemm d-DG Affarijiet tal-Konsumatur qed jallega li ma rceviex l-original tal-ilment hu jghid b'mod car li rcieva kopja tal-ilment permezz ta' email.

In oltre, ghalkemm d-DG Affarijiet tal-Konsumatur qal li qatt ma rcieva d- dokumenti annessi mal-ilment, dan ma kienx ta' impediment ghalih biex

jiehu azzjoni fir-rigward tal-ilment tal-Ghaqda u cioé zamm laqgha mal-

Arriva u ma' TM sabiex jiddiskuti l-istess ilmenti u finalment sahanstra

irrisponda ghall-ilmenti tal-Ghaqda permezz tal-ittra tad-19 ta' Awissu

2011, issa suggetta ghall-appell odjern, u dan kollu minghajr ma ntalbet

kjarifika mill-Ghaqda

jew parti minnhom.

Ghalhekk, il-fatt li d-DG Affarijiet tal-Konsumatur ma rceviex l-original

tal-ilment u d-dokumenti annessi ma kienx ta' xkiel ghalih li jiehu d-

decizjoni hawn appellata u kwindi ma jistax jinghad li l-appell odjern hu

Ghaldaqstant, din it-tmien eccezzjoni tal-intimati ghandha

fir-rigward

Ċiv.

l-Ufficcju ghall-Affarijiet

tal-Konsumatur.

Ghalhekk,

"Illi permezz tar-raba' eccezzjoni taghhom l-intimati eccepew in-nuqqas ta' kompetenza ta' dan it-Tribunal limitatament fir-rigward tal-intimat l- Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur in kwantu ai termini tal-Artikolu 36(1) tal-Kap.

510 il-kompetenza ta' dan it-Tribunal hi li jisma' u jaqta' appelli minn decizjonijiet, ordnijiet jew mizuri tad-Direttur Generali (Kompetizzjoni) u d-Direttur Generali (Affarijiet tal-Konsumatur).

Illi fil-fatt, dan hu rifless ukoll inter alia fl- Artikolu 110B tal-Att Dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378) li jipprovdi li kull persuna aggravata minn decizjoni, ordni jew mizura tad- DG Affarijiet tal-Konsumatur ghandu d-dritt ta' appell quddiem dan it- Tribunal.

L-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur, immexxi mid-DG Affarijiet tal-Konsumatur, hu mwaqqaf ai termini tal-Artikolu 16(1) tal- Kap. 510 fi hdan l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall- Affarijiet tal- Konsumatur, immexxi u rapprezentat mid-DG Affarijiet tal-Konsumatur, jifforma parti mill-Awtorità, jopera tramite l-istess u m'ghandux personalità guridika separata u distinta bhal m'ghandha l-Awtorità, pero' ai termini tal-Artikolu 3(3)(a) tal-Kap.

504 ir-rapprezentazzjoni legali u guridika tal-Awtorità f'dak li jikkoncerna l-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur hija vestita fid-DG Affarijiet tal-Konsumatur.

Illi fil-fatt l- ilment mertu tal-appell odjern gie indirizzat lid-DG Affarijiet tal- Konsumatur u t-twegiba ghall-istess saret ukoll da parte tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur.

Ghaldaqstant, din ir-raba' eccezzjoni tal- intimati ghandha tigi milqugha.

"Illi l-eccezzjonijiet l-ohra kollha tal-intimati huma kollha relatati u jirrigwardjaw il-mertu tal-appell u cioé l-kompetenza o meno tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur fl-ambitu tal-kwistjonijiet tat-trasport pubbliku kif jirrizultaw fir-rikors tal-appell.

Ghalhekk, li jrid jigi deciz u jekk id-DG lill- Affarijiet konsumatur minn servizz inferjuri provdut u mizuri ohra mehuda mill- Arriva li jolqtu hazin lill-konsumatur, jew jekk, kif allegat mill-intimat, dan huwiex l-inkarigu esklussiv ta' TM.

"Illi ai termini tal-Artikolu 17 (1) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-

Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet

ir-

responsabbiltajiet tal-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur jinkludu

"(c) li jircievi u jinvestiga ilmenti tal-konsumatur rigward il-provvista ta'

oggetti u servizzi u biex jiehu dik l-azzjoni li hi fis-setgha tieghu sabiex

jirrimedja kull aggravju gustifikat li jista' jigi ghall-attenzjoni tieghu;

"(i) li jirrevedi s-swieq u l-attivitajiet kummercjali li ghandhom x'jaqsmu

mal-provvista ta' oggetti u servizzi u li jigbor informazzjoni u provi sabiex

ikun jista' jaccerta jekk dawk is-swieq u attivitajiet jistghux jaffetwaw

b'mod hazin l-interessi tal-konsumatur.

tal-Konsumatur kellux

jiehu passi biex

tal-Konsumatur

(Kap. 510),

"Illi in oltre, ai termini ta' Artikolu 12B (1b) tal-Att ghall-Affarijiet tal- Konsumatur (Kap. 378), entità kwalifikata tista' tressaq ilment lid-DG Affarijiet tal-Konsumatur fir-rigward ta' mgieba ta' persuna jew izjed li

Ċiv.

ta' ksur,

tad-DG Affarijiet

jigu milquta negattivament minhabba

tipprovdi servizzi fis-suq koncernat u, ai termini ta' Artikolu 14B (1) tal- istess Att, "f'kazijiet ta' urgenza minhabba r-riskju ta' hsara immedjata u serja lill-interessi kollettivi tal-konsumaturi, id-Direttur Generali jista'/tista', qabel il-konkluzjoni tal-investigazzjoni, fuq il-bazi ta' sejbiet intermedji sabiex prima jirrimedja/tirrimedja s-sitwazzjoni qabel ma tintlahaq decizjoni finali, u jaghti/taghti r-ragunijiet tieghu/taghha."

"Illi mill-provi prodotti jirrizulta li fil-perjodu meta gie mressaq l-ilment mill-Ghaqda diversi servizzi mwieghda mill-Arriva ma kienux qed jigu offruti u dan wara biss hmistax-il gurnata mill-bidu tas-servizz, bi hsara ghall-interessi kollettivi tal-konsumaturi.

Irrizulta wkoll li l-konsumaturi tal-parkeggi tal-Park and Ride u MCP Company Limited setghu kienu qed t-tariffi mposti.

Cioé nonostante, ghalkemm it-tehid ta' mizuri intermedjarji biex jipprotegu lill-konsumatur huwa tal- fil-kompetu specifiku Konsumatur, il-posizzjoni mehuda mill-istess DG kienet li hu r-regolatur specifiku, u cioe TM, li kellhu d-dritt u d-dmir li jinvestiga u jirremedja s- sitwazzjoni tas-servizz tat-trasport pubbliku f'Malta.

"Illi ghalkemm hu minnu li, ai termini tal-Att dwar l-Awtorità ghat- Trasport f'Malta (Kap. 499) Artikolu 7 (g), l-Awtorità ghat-Trasport f'Malta ghandha l-funzjoni li, "tizgura l-provvediment ta' sistemi ta' trasport ta' passiggieri li jkunu adegwati, efficjenti u li ma jaghmlux hsara lill-ambjent u ghal dan l-iskop tipprovdi hi stess servizzi bhal dawk jew tidhol f'kuntratt ta' servizz jew ta' xi strument iehor li jkun jorbot ma' operatur wiehed jew aktar operaturi biex jipprovdu dawk is-servizzi, kemm jekk fuq bazi esklussiva kemm xort'ohra, kif l-Awtorità tista' tiddeciedi", pero' minn naha l-ohra ma jirrizulta li hemm l-ebda regolament f'dan l-Att li jipprovdi ghall-mizuri intermedjarji biex jipprotegu l-interessi tal-konsumaturi meta s-servizz ma jkunx adegwat u efficjenti.

"Illi f'kaz bhal dan, meta l-Ufficcju ha l-posizzjoni li l-kwistjoni hija r-

responsabbiltà ta' Awtorità ohra, u cioé TM, il-konsumatur m'ghandux

rimedju effettiv fir-rigward tal-provvista ta' servizz tant baziku ghal eluf

ta' cittadini u konsumaturi.

Hawnhekk kellu jigi applikat l-Artikolu 17 (1)

(b) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u Affarijiet tal-

Konsumatur (Kap. 510), li jipprovdi b'mod car li wiehed mir-

responsabbiltajiet tal-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-Konsumatur hu "li

jsegwi l-prattici ta' negozju relatati mal-provvista ta' oggetti u servizzi

lill-konsumatur, u li jiehu mizuri ghat-trazzin u l-prevenzjoni ta' kull

prattika li tista’ tkun ta’ detriment lill-konsumatur".

"Illi ghalkemm hu minnu wkoll li TM kienet marbuta bil-kundizzjonijiet

kuntrattwali mal-Arriva u bhala regolatur kellha d-dritt u d-dmir li ggib a

konjizzjoni tal-operatur kwalunkwe ksur kuntrattwali, f’dan il-kaz TM

stqarret li fil-perjodu wara t-tnehdija tas-servizz tat-trasport pubbliku

mill-Arriva hi kienet ikkommunikat mal-operatur dwar il-bzonn ta’ rimedji

ghal diversi problemi, pero jirrizulta li l-Arriva xorta baqghet ma qdietx

Ċiv.

l-obbligi kuntrattwali taghha, u b'rizultat ta' dan il-konsumatur baqa' jsofri.

Illi jigi nnutat ukoll li ai termini tal-istess kuntratt bejn TM u l-Arriva, fl-ewwel sitt xhur mit-tnedija tas-servizz tat-trasport pubbliku operat mill-Arriva, TM ma setghetx timponi multi fuq l-Arriva b'rizultat tan- il-kundizzjoni fis-servizz moghti.

Ghaldaqstant, din nuqqasijiet kuntrattwali kellha l-potenzjal li tkun ta' detriment ghall-efficjenza tas- servizz tat-trasport pubbliku offrut mill-Arriva fl-ewwel xhur tal-operat taghha b'dannu ghall-konsumaturi li kienu jaghmlu uzu minn dan is- servizz b'mod regolari.

L-Artikolu 17 (1) tal-Att dwar l-Awtorita ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 510), jipprovdi li d-DG Affarijiet tal-Konsumatur ghandu l-funzjoni inter alia li, "(m) jaghti parir lill-Awtoritajiet pubblici dwar affarijiet tal-konsumatur li jistghu jqumu fit-twettiq tal-funzjonijiet taghhom; u (n) jaghti parir dwar l-impatt fuq l-interessi tal-konsumatur li l-ligi, politika jew prattici amministrattivi jista' jkollhom".

Ghalhekk, kien fl-obbligu tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur li jgib l-impatt negattiv tal-klawsoli kuntrattwali bejn TM u l-Arriva fuq il-konsumaturi a konjizzjoni ta' TM.

"Illi fil-fatt l-Ufficcju tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur zamm laqgha kemm ma' TM u anke mal-Arriva fejn gew migjuba a konjizzjoni tal-ittra tal-ilment tal-Ghaqda, pero' ma jirrizultax li wara din il-laqgha nzamm kuntatt ufficjali bejn id-DG u TM u/jew l-Arriva rigward xi azzjoni bhala rimedju ghall-ilmenti tal-Ghaqda.

Ai termini tal-Artikolu 27 (3) u (4) tal- Att dwar l-Awtorita ta' Malta ghall-Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal- Konsumatur (Kap. 510), "L-Ufficcji fuq naha wahda u l-Awtoritajiet lil xulxin bl- pubblici informazzjoni necessarja ghall-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet ta' dan l-Att, l-Att dwar il-Kompetizzjoni, l-Att dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur u kull Att iehor, jew regolamenti maghmula tahthom u dik l-informazzjoni ghandha tigi provduta fi zmien ragonevoli skont ic- cirkostanzi partikolari tal-kwistjonijiet involuti."

Ma jirrizultax li sar ftehim ghall-iskambju ta' informazzjoni bejn l-Ufficcju u TM rigward dawk ic-

cirkostanzi fil-provvizjoni tas-servizz tat-trasport pubbliku li setghu

informazzjoni dwar

kwalunkwe titjib fir-rigward tal-istess u ghalhekk l-Ufficcju ma setax ikun

jaf jekk l-istess cirkostanzi kienux tjiebu jew le u jekk il-hsara ghall-

konsumaturi kienetx tnaqqset jew gietx eliminata ghal kollox.

Ghalhekk

f'dan il-kaz l-Ufficju seta' jottjeni din l-informazzjoni biss jew jekk TM

investigazzjonijiet tieghu, wahdu jew bl-ghajnuna tal-Ufficju tad-DG

(Kompetizzjoni).

Jirrizulta li l-Ufficju qatt ma hareg stqarrija dwar

investigazzjonijiet li saru fir-rigward tal-ilmenti in kwistjoni fix-xhur wara

t-tnehdija tas-servizz gdid tat-trasport pubbliku mill-Arriva.

"Illi t-Tribunal jirrileva li l-Awtorità, tramite l-Ufficcju ghall-Affarijiet tal-

Konsumatur, kellha tassigura li, bi ftehim ma' TM, tigi aggornata dwar

x'azzjoni ittiehdiet fir-rigward tal-ilmenti tal-Ghaqda u li tara li l-Ghaqda

tigi aggornata b'tali azzjoni.

Dan kellu jsir in vista tal-impatt fuq il-

konsumaturi b'rizultat tan-nuqqasijiet fis-servizz tat-trasport pubbliku u

kif ukoll biex l-Ufficcju jaqdi l-obbligu tieghu ai termini tal-Artikolu

ta' detriment ghall-konsumaturi

jekk

fuq

Ċiv.

17(1)(c) tal-Kap.

510 u cioé li jinvestiga ilmenti tal-konsumatur rigward il-provvista ta' servizzi u biex jiehu dik l-azzjoni li hi fis-setgha tieghu sabiex jirrimedja kull aggravju gustifikat li jista' jigi ghall-attenzjoni tieghu.

"Illi jirrizulta li wahda mill-kundizzjonijiet tal-garr tal-passiggieri stipulata mill-Arriva kienet tirrigwardja l-biljetti, nollijiet u multi, fejn l-Arriva kellha s-setgha li timpona multa fuq passiggier, u kif ukoll li l-istess passiggier ikun obbligat jerga' jhallas in-noll, f'kaz li tali passiggier jinstab b'biljett, pass jew dokumentazzjoni li tkun skaduta jew modifikata jew f'kaz li ma jkunx jista' juri dawn jekk mitlub minn ufficjal tal-Arriva.

Jirrizulta li l- konsumaturi ma kinux mgharrfa b'din il-kundizzjoni fil-materjal ta' taghrif li tqassam mill-Arriva qabel ma beda s-servizz.

Illi ai termini tal- Artikoli 51C(vii) u 51D(1a) tal-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 378), jista' jinghad li l-konsumatur ma kellux l-informazzjoni kollha mehtiega u li ma kienx a konjizzjoni tar-riskji konnessi mal-uzu tas- servizz u l-importanza ta' biljett validu tul il-vjagg kollu.

Fil-laqgha li saret bejn l-Ufficcju u l-Arriva rrizulta li f'Awwissu 2011 kien hemm xi stickers lesti biex b'mod immedjat jintuzaw halli titjieb l-informazzjoni ghall- passiggieri dwar il-kundizzjonijiet tal-garr, pero' l-Ghaqda ma gietx moghtija din l-informazzjoni mill-Ufficcju ghalkemm dan hu fatt direttament relatat mal-ilmenti tal-Ghaqda mnizzla fl-ittra tal-20 ta' Lulju 2011.

"Illi jirrizulta wkoll li bejn is-snin 2011 u 2012 kien hemm zewg kazijiet tal-Konsumatur, fejn intervjeniet sabiex tipprotegi l-konsumaturi b'mod kollettiv u tassigura li kundizzjonijiet kuntrattwali kienu gusti u li l-konsumaturi kellhom informazzjoni adekwata biex jaghmlu ghazliet infurmati ta' xiri ta' servizzi.

F'dan il-kaz iz-zewg operaturi kkoncernati kienu qed joperaw bl-approvazzjoni tal-Awtorità Maltija ghall-Komunikazzjoni, ir-regolatur specifiku, izda l-Ufficcju tad-DG Affarijiet tal-Konsumatur xorta wahda ha passi, li skont hu stess, wasslu biex l-affarijiet tjiebu fl-interess tal- konsumatur.

F'dawn il-kazijiet l-Ufficcju anke zamm vigilanza biex jassigura tal- Konsumatur u hareg stqarrija ghall-istampa f'dan ir-rigward (fol.

ghalhekk

Konsumatur in kwantu fiz-zewg kazijiet msemmija, nonostante l-

ezistenza ta' regolatur specifiku fis-settur, intervjena skont il-ligi,

senjatament l-Artikolu 17(1) tal-Att dwar l-Awtorità ta' Malta ghall-

Kompetizzjoni u ghall-Affarijiet tal-Konsumatur (Kap. 510), filwaqt li fil-

kaz odjern mexa mod iehor u ha l-posizzjoni li ma jintervenjix stante l-

presenza ta' regolatur specifiku ossia TM.

"Ghaldaqstant, l-eccezzjonijiet l-ohra kollha tal-intimati ghandhom jigu

ikun konformi mal-Att ghall-Affarijiet

l-Ufficcju ghall-Affarijiet

tad-DG Affarijiet

Illi b'Rikors tal-Appell imressaq minnu fit-12 ta' Marzu, 2014, id-

Ċiv.

Direttur Ġenerali (Affarijiet tal-Konsumatur) (minn issa 'l hemm imsejjaħ

"l-appellant") fisser li huwa ħassu aggravat mis-sentenza appellata u,

għar-raġunijiet hemm imfissra, talab li din il-Qorti tħassar is-sentenza

appellata ħlief għal dik il-parti fejn it-Tribunal laqa' r-raba' eċċezzjoni li

biha ħeles lill-Awtorità mill-ħarsien tal-ġudizzju, u minflok tikkonferma d-

deċiżjoni meħuda minnu fl-ittra tiegħu tad-19 ta' Awwissu, 2011, bl-

ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra r-rikorrent nomine;

Illi permezz ta' Risposta li ressaq fil-25 ta' Marzu, 2014, ir-rikorrent

nomine (minn issa 'l hemm imsejjaħ "l-appellat") għar-raġunijiet fiha

mfissra, qal li din il-Qorti għandha tiċħad l-appell bl-ispejjeż taż-żewġ

Semgħet it-trattazzjoni tal-avukati tal-partijiet waqt is-smigħ tal-15

ta' Jannar, 2019;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Rat li l-appell tħalla għas-sentenza;

Ikkunsidrat:

Illi l-kwestjoni ewlenija li kienet tikkaratteriżża l-każ kienet waħda

Ċiv.

ta' kompetenza.

It-Tribunal ried jistħarreġ jekk kinitx tajba d-deċiżjoni

meħuda mill-appellant fid-19 ta' Awwissu, 20111, li ma jindaħalx fil-

kwestjonijiet imressqa mir-rikorrent nomine f'ittra bid-data tal-20 ta' Lulju,

F'dik l-ittra, ir-rikorrent nomine kien talab lill-appellant jikkunsidra

lmenti partikolari dwar l-operat tal-kumpannija fdata bit-tħaddim tat-

Dak li kellu jiddeċiedi

dwaru t-Tribunal kien imfisser fil-verbal tas-smigħ tad-29 ta' Jannar, 2014

meta ngħad li "il-vertenza tirrigwarda prinċipji regolaturi dwar il-poteri u l-

obbligi tal-Awtorità u għalhekk id-deċiżjoni għandha tingħata rigward din

il-vertenza fit-termini magħmula"2.

Dawk it-termini kienu maqbula

b'verbal li kien sar żmien qabel, waqt is-smigħ tat-22 ta' Frar, 20123, fejn

it-Tribunal kien iddikjara li kellu jqis l-eċċezzjonijiet preliminari mqajma

mill-intimati fis-sentenza finali u li kellu jiddetermina wkoll in-nuqqas ta'

kompetenza tal-appellant fl-ambitu ta' kwestjonijiet marbutin mal-għoti ta'

servizz ta' trasport pubbliku;

Illi din il-Qorti tqis ukoll li, matul iż-żmien li kien miexi s-smigħ tal-

każ quddiem it-Tribunal u sakemm ingħatat is-sentenza appellata, kien

hemm bdil radikali fit-tħaddim u t-tmexxija tat-trasport pubbliku.

Minkejja

dan, il-partijiet kienu talbu li t-Tribunal xorta waħda jagħti d-deċiżjoni

tiegħu dwar it-termini tal-vertenza fuq imfissra.

Fil-mori ta' dan l-appell

1 Dok "D", f'paġ.

39 tal-proċess 2 Paġ.

208 tal-proċess 3 Paġ.

63 tal-proċess

Ċiv.

kien hemm bidliet oħrajn fil-liġi li tgħodd għall-każ kemm fl-aspetti

sostantivi u kif ukoll dawk proċedurali4.

Il-Qorti sejra tqis l-aggravji

mressqa mill-appellant fid-dawl ta' kif kienet il-liġi fiż-żmien rilevanti għal

dakinhar li ngħatat is-sentenza appellata;

Illi l-appellant ressaq disa' aggravji mis-sentenza appellata li, fil-

qosor, huma: (i) li t-Tribunal naqas li jqis l-ewwel eċċezzjoni preliminari li

tgħid li l-appell tar-rikorrent nomine mid-deċiżjoni tal-appellant ma kienx

jiswa għaliex tressaq bi ksur tal-artikolu 142(2) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet

ta' Malta; (ii) li t-Tribunal ma mexiex sewwa meta ċaħadlu t-tieni

eċċezzjoni preliminari tiegħu li tgħid li l-appellat naqas li jħares dak li jrid

l-artikolu 143 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta fuq x'għandu jkun fih

rikors ta' appell; (iii) li s-sentenza appellata ma tiswiex għaliex it-Tribunal

ċaħadalu t-tielet eċċezzjoni preliminari tiegħu bla ma għamel hekk f'kap

għalih kif jitlob l-artikolu 730 tal-istess Kodiċi ladarba dik l-eċċezzjoni

kienet tgħid li kienet tonqos fl-istess Tribunal is-setgħa (kompetenza) li

jisma' u jiddeċiedi l-appell imressaq quddiemu mill-appellat fid-dawl ta'

liġi speċjali li kienet tirregola l-ilment imressaq mill-istess appellat; (iv) li

s-sentenza appellata ma tiswiex għaliex it-Tribunal ċaħadlu s-sitt

eċċezzjoni preliminari tiegħu (li biha kien qal li ma kienx il-kontradittur

leġittimu tal-ilment tal-appellat) bla ma tali ċaħda saret f'kap għaliha kif

jitlob l-artikolu 730 tal-istess Kodiċi; (v) li ma jidhirx li t-Tribunal qies il-

4 Bis-saħħa tal-Att XVI tal-2019, fost l-oħrajn

Ċiv.

punti ta' dritt relattivi għan-nuqqas ta' ġurisdizzjoni u min hu l-kontradittur

leġittimu tal-ilmenti tal-appellat, liema eċċezzjonijiet kienu marbuta mal-

operat tal-kumpannija Arriva Malta Limited, liema operat kien regolat b'liġi

speċjali li r-regolatur tagħha kienet awtorità oħra u mhux l-appellant; (vi)

li l-ordnijiet mogħtijin fis-sentenza appellata ma jistgħux ikunu esegwiti;

(vii) li t-Tribunal kien żbaljat meta ċaħad il-ħames eċċezzjoni preliminari

tiegħu li kienet tgħid li jonqos fl-appellat l-interess ġuridiku li jressaq l-

ilment quddiem it-Tribunal; (viii) li t-Tribunal naqas li jqis it-tmien u d-disa'

eċċezzjonijiet preliminari dwar l-intempestività tal-appell imressaq mill-

appellat quddiem l-istess Tribunal; u (ix) li t-Tribunal ma qiesx

suffiċjentement il-liġi speċjali li kienet tgħodd għall-każ u adottat minflok

it-teżi tal-appellat b'analoġija ma' każ ieħor liema tqabbil ma setax isir

għaliex il-kwestjonijiet kienu differenti minn xulxin;

Illi l-Qorti tqis li dawn l-aggravji huma, fil-biċċa l-kbira minnhom, ta'

xejra proċedurali u f'xi każijiet itennu 'l xulxin.

Għalhekk jidhrilha li jkun

xieraq li tittrattahom skond l-aspett proċedurali tagħhom billi, fejn ikun il-

każ, tiġbor aktar minn aggravju wieħed flimkien ma' oħrajn.

Fil-qofol

tagħhom u minn dak li ssemma fil-paragrafu ta' qabel, l-aggravji jistgħu

jinġabru taħt tliet irjus: (a) dawk li jitkellmu dwar in-nuqqas ta' siwi tas-

sentenza appellata; (b) dawk li jitkellmu dwar in-nuqqas tal-att imressaq

mill-appellat; u (ċ) dawk li jitkellmu dwar l-apprezzament ta' punti ta' dritt

min-naħa tat-Tribunal fis-sentenza appellata fir-rigward ta' eċċezzjonijiet

Ċiv.

oħrajn;

Illi xieraq li jitqiesu qabel xejn l-aggravji li jitkellmu dwar is-siwi

tas-sentenza appellata għaliex jekk il-Qorti ssib li huma tajbin, ma jkunx

hemm ħtieġa li tqis l-aggravji l-oħrajn.

Taħt din il-kategorija nsibu t-tielet

u r-raba' aggravji.

L-appellant jgħid li kienu tqajmu żewġ eċċezzjonijiet

partikolari – waħda li titkellem dwar il-kompetenza tat-Tribunal li jqis l-

ilment tal-appellat u l-oħra li tgħid li l-appellant ma kienx il-kontradittur

leġittimu tal-istess ilment – u t-Tribunal naqas li jiddeċidihom f'kap

għalihom fis-sentenza appellata.

L-appellant jgħid li dan sar b'nuqqas ta'

tħaris ta' dak li titlob il-liġi fl-artikolu 730 tal-Kodiċi tal-Organiżżazzjoni u

Proċedura Ċivili, u dan in-nuqqas iwassal għan-nullità tas-sentenza kif

jaħseb l-artikolu 790 tal-istess Kodiċi;

Illi għal dawn iż-żewġ aggravji l-appellat jissottometti li d-

dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta ma jgħoddux għall-

proċedimenti u pronunzji min-naħa

ta' Malta għall-

Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur u lanqas għat-Tribunal li

Huwa jgħid li l-liġi5 nnifisha tgħid li t-Tribunal

jirregola l-proċeduri tiegħu u ma timponilu l-ebda rabta li joqgħod mad-

dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Proċedura;

5 Jirreferi għall-artikolu 37(3) tal-Kap 510 li issa tħassar bis-saħħa tal-art.

62 tal-Att XVI tal-2019

Ċiv.

Illi l-Qorti tqis li ż-żewġ eċċezzjonijiet li l-appellant jibni l-aggravji

tiegħu dwarhom huma eċċezzjonijiet li l-artikolu 730 tal-Kapitolu 12 jgħid

li jmisshom jingħataw b'kapi għalihom, qabel, jew flimkien mas-sentenza

fuq il-mertu.

Tqis ukoll li, fis-sentenza appellata, it-Tribunal qieshom it-

tnejn u immotiva wkoll il-fehmiet tiegħu dwar kull waħda minnhom qabel

ma sab li kellu jiċħadhom;

Illi n-nullità ta' sentenza hija ċirkostanza li titlob l-eżistenza ta'

raġuni serja, dwar xi kontinġenza maħsuba mil-liġi, li trid tkun ippruvata

kif imiss minn min iqajjem l-eċċezzjoni tas-siwi tagħha u, fuq kollox, li trid

tkun ippruvata kif imiss mill-istess eċċipjent.

Minbarra dan, l-eċċezzjoni

tan-nullità tas-sentenza ma tintlaqax jekk kemm-il darba s-sentenza

appellata tkun ġusta fil-qofol tagħha u jekk kemm-il darba ma tkunx

imsejsa fuq nuqqas ta' ġurisdizzjoni, nuqqas ta' ċitazzjoni, l-illeġittimità

tal-persuna, l-ultrapetizzjoni jew l-extrapetizzjoni, jew jekk ikun fiha xi

difett li jġib ħsara lill-jedd tas-smigħ xieraq tal-parti.

Għalhekk, jekk l-

eċċezzjoni li ma tkunx ingħatat sentenza dwarha imqar tkun waħda li l-

liġi tgħid li trid tingħata taħt kap għaliha fis-sentenza6, l-eċċezzjoni tan-

nullità tas-sentenza xorta waħda tista' ma tintlaqax jekk kemm-il darba s-

sentenza tkun ġusta fis-sustanza7;

Illi l-Qorti hija tal-fehma li, filwaqt li ma tistax taċċetta l-argument

PS 7.7.2003 fil-kawża fl-ismijiet Louis Spiteri Antignolo et vs Alfred Humphrys Naudi 7 App.

PS 20.1.2003 fil-kawża fl-ismijiet Joseph Tanti Micallef vs Emanuel Alcock

Ċiv.

tal-appellat li t-Tribunal ma kienx marbut bl-ebda mod mal-ħarsien tad-

dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, l-aggravji tal-

appellant f'dan ir-rigward ma jissoddisfawx il-kejl li jitlob l-artikolu 790 biex

iwassal għat-tħassir tas-sentenza appellata.

Kif ingħad, it-Tribunal qies

u immotiva l-imsemmija eċċezzjonijiet u wasal għall-fehma li kellu

jiċħadhom.

L-appellant ma jistax jilminta li t-Tribunal injora l-imsemmija

eċċezzjonijiet: għall-kuntrarju, jekk wieħed jara dak li minnufih jippreċedi

tas-sentenza appellata, wieħed

espressament qal li qed jiċħad dawk l-eċċezzjonijiet u qal għaliex kien

wasal għal dik il-fehma.

Din il-Qorti ssib ukoll li s-sentenza appellata ma

kinitx imsejsa fuq nuqqas ta' ġurisdizzjoni u lanqas fuq l-illeġittimità tal-

persuna, għaliex sabet li, għall-kuntrarju ta' dak eċċepit, it-Tribunal sab li

kellu kemm is-setgħa li jisma' l-appell u kif ukoll li l-istess appell kien

tressaq kontra persuna li kellha twieġeb għalih.

Fejn it-Tribunal sab li

parti ma kinitx imħarrka sewwa, dan għarfitu wkoll u kemm hu hekk ħelset

lill-Awtorità mill-ħarsien

tal-ġudizzju

fuq

is-saħħa

ta' eċċezzjoni

preliminari appożita li l-istess Awtorità kienet qajmet f'dan is-sens.

Fil-

fehma tal-Qorti, is-sentenza appellata tħares dak li l-liġi titlob minn kull

sentenza fl-artikolu 218 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Għajr għall-

aspett tat-tfassila tas-sentenza appellata, l-appellant ma weriex li l-istess

ma hijiex sostanzjalment ġusta jew li l-mod kif ingħatat kienet issarraf fi

preġudizzju għall-jedd tiegħu għal smigħ xieraq.

Il-fatt li l-appellant ma

jaqbilx mar-raġunijiet li wasslu lit-Tribunal biex ma jilqax l-imsemmija

Ċiv.

inġusta;

żewġ eċċezzjonijiet ma jfissirx li s-sentenza appellata hija sostanzjalment

Illi għalhekk dawn l-aggravji mhumiex tajbin u mhux ser jintlaqgħu;

jirrigwarda n-nuqqas ta' deċiżjoni fuq

eċċezzjonijiet partikolari jiġbor fih l-ewwel u t-tieni aggravji.

F'dawn l-

aggravji l-appellant jilminta li t-Tribunal naqas li jqis li l-att li bih l-appellant

ressaq l-appell tiegħu quddiem l-istess Tribunal kien att null għaliex ma

kienx iħares dak li l-liġi titlob fl-artikolu 142(2) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta'

Malta u għaldaqstant kien hemm raġuni biex l-istess Tribunal ma jilqax

dak l-att u jkompli jisma' l-appell.

Fil-każ tal-ewwel aggravju, l-appellant

jistrieħ fuq id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 789(1)(d) tal-Kapitolu 12 tal-

Liġijiet ta' Malta għaliex jgħid li l-att li bih l-appellat ressaq l-appell tiegħu

quddiem it-Tribunal ma kienx fih talba għat-tħassir tad-deċiżjoni tal-

appellant jew għat-tibdil tagħha, u għalhekk dak l-att kien milqut b'difett

proċedurali ewlieni li lanqas seta' jkun sanat bit-tressiq ta' atti oħrajn li

bihom jiġi msewwi l-att oriġinali, ladartba l-liġi (kienet) timponi żmien ta'

dekadenza fuq it-tressiq ta' appelli bħal dak8.

It-tieni aggravju jirrigwarda

l-istess att promotur tal-appellat u li l-appellant jgħid li jonqsu minnu l-

elementi mitluba mill-artikolu 143 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta.

Hawnhekk, l-appellant jilminta li t-Tribunal innifsu naqas li jħares dak li

8 Riferenza għall-art.

110B(3)(a) tal-Kap 378 (imħassar bl-Att XVI tal-2019)

Ċiv.

tgħid il-liġi meta ta lill-appellat żmien itwal minn dak imsemmi fil-Kodiċi

biex jiċċara dak li kien qiegħed jitlob fl-appell tiegħu;

Illi l-appellat jilqa' għal dawn l-aggravji bl-istess argument li nqeda

bih fil-każ tal-aggravji ta' qabel;

Illi l-Qorti tqis li fiż-żmien li fih l-appellat ikkontesta d-deċiżjoni tad-

Direttur fl-ittra tiegħu tad-19 ta' Awwissu tal-2011, il-liġi ma kinitx

tippreskrivi kif u taħt liema sura kellu jitressaq l-att li bih persuna setgħet

tappella minn deċiżjoni bħal dik.

L-artikolu relattiv kien jgħid li "appell

minn deċiżjoni .. .. .. isir permezz ta' talba"9.

Il-bidliet li kienu ddaħħlu fil-

liġi bl-Att VI tal-2011 ma kinux iċċaraw din il-ħaġa lanqas.

L-att li bih l-

appellat ressaq l-appell tiegħu mid-deċiżjoni tal-appellant kien rikors.

L-

appellant jgħid li r-rikors ma kienx fih talba għat-tħassir jew it-tibdil tad-

deċiżjoni kontestata.

Il-Qorti tqis li, fis-sewwa, ir-rikors li bih l-appellat

l-kontestazzjoni

tiegħu għad-deċiżjoni

meħuda.

Ma għandu jkun hemm l-ebda dubju li l-appellat ma kien jaqbel

mal-ebda parti minn dak li kien hemm fid-deċiżjoni tal-appellant u ried li

t-Tribunal jaqlibha u jordna lill-appellant jagħmel dak li ntalab fir-rikors tal-

Ta' min jgħid li d-deċiżjoni tal-appellant lanqas kienet fis-sura

ta' att ġudizzjarju, imma kienet ittra;

10 Kemm hu hekk, fis-sentenza appellata għar-rigward tat-talbiet tal-appellat, it-Tribunal qal: "jekk dan it-Tribunal jgħaddi biex jilqa' tali talbiet it-tħassir tad-deċiżjoni in kwistjoni tkun naturali u konsegwenzjali"

Ċiv.

Illi l-Qorti jidhrilha li, qabel xejn, hu xieraq li jingħad li għandha ssir

distinzjoni bejn in-nullità ritwali ta' att ġudizzjarju u l-infondatezza fil-mertu

tat-talbiet infushom.

Il-Qorti tifhem li fil-każ ta' eċċezzjoni ta' nullità tal-att

(bħalma għandha quddiemha f'dan il-każ), hija trid tfittex u tqis biss dwar

dik in-nullità li tkun imputabbli għal difett ta' forma aktar minn wieħed ta'

sustanza (fis-sens ta' żball jew nuqqas sostantiv)11, liema difett ma jkunx

jista' jiġi tollerat mingħajr ħsara għal xi prinċipju ta' ġustizzja proċedurali12;

Illi ma' dan il-Qorti żżid tgħid ukoll li għandha ssir distinzjoni oħra

dwar in-nullità ta' att ġudizzjarju, u jiġifieri dik li tagħraf bejn nullità

assoluta u dik relattiva.

F'tal-ewwel, il-Qorti għandha dmir li tiġbed l-

attenzjoni tal-partijiet u tieħu provvediment ukoll ex ufficio, imma mhux

hekk il-każ f'tat-tieni13.

Minbarra dan, biex att ġudizzjarju jiġi dikjarat null

u jitwaqqaf il-kors tiegħu, "jeħtieġ li jkunu jikkonkorru raġunijiet gravi,

fosthom nuqqasijiet ta' evidenti preġudizzju għad-difiża tal-konvenut; u

l-leġislazzjoni u

l-ġurisprudenza patrija

progressivament jirrifuġġu mill-formliżmu eċċessiv, fonti ta' litiġji żejda u

prokrastinazzjonijiet inutili, purke' ovvjament ma tirriżultax l-effettiva

30.6.1994 fil-kawża fl-ismijiet Cardona Scerri vs Chase Gits Agius (Kollez.

Ċiv.

21.5.1995 fil-kawża fl-ismijiet Borg Camilleri vs Gera cardona Gad et (Kollez.

Vol: LXXIX.ii.434) u s-sentenzi hemm imsemmija 13 Ara P.A. SM 1.10.1910 fil-kawża fl-ismijiet Ludovico O'Dea vs Pio Attard Refalo (mhix pubblikata), li fiha espożizzjoni ċara w tajba tal-effetti tan-nullità ta' att ġudizzjarju

Ċiv.

vjolazzjoni tal-liġi"14;

Illi mbagħad, kif ingħad f'għadd ta' deċiżjonijiet tal-Qrati tagħna, id-

distinzjoni bejn nullità mtellgħa taħt il-paragrafu (ċ) u dik taħt il-paragrafu

(d) tas-sub-artikolu (1) tal-artikolu 789, tikkonsisti fil-fatt li, f'tat-tieni, l-att

ġudizzjarju jkun milqut minn nuqqas ta' partikolarità essenzjali meħtieġa

mil-liġi, u mhux "sempliċi" ksur tal-forma preskritta15.

Huwa xieraq li

jissemma li l-liġi titkellem dwar "partikolarità essenzjali" u mhux

partikolarità kwalsijasi.

Biex partikolarità f'att ġudizzjarju titqies bħala

"essenzjali" jeħtieġ li jintwera li n-nuqqas tagħha f'dak l-att ixekkel

serjament u irrimedjabbilment xi wieħed jew aktar mill-għanijiet leġittimi

tar-regoli proċedurali li l-kawżi jimxu b'ħeffa, effiċjenza, ekonomija u

ħarsien tal-jeddijiet u tad-difiża u tal-prinċipji tal-ġustizzja naturali;

Illi l-Qorti tqis li safejn l-ewwel aggravju tal-appellant jinbena fuq id-

dispożizzjonijiet tal-artikolu 142 tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta, din il-

Qorti hija tal-fehma li l-att imressaq mill-appellat quddiem it-Tribunal kien

wieħed xieraq16 u kien jixhed li qiegħed jitlob it-tħassir tad-deċiżjoni li kien

ta l-appellant fl-ittra tad-19 ta' Awwissu, 201117.

Meta t-Tribunal ta lill-

appellant ordni biex "jiċċara" x'kien qiegħed jitolbu, ma kienx qiegħed

15.4.1977 fil-kawża fl-ismijiet John Aquilina Alamango vs Maria Assunta Callus et (mhix pubblikata) 15 Ara, per eżempju, P.A. C.S. 4.11.1988 fil-kawża fl-ismijiet Carmelo Cross vs Pawlu Galea Bonavia (mhix pubblikata) 16 Art.

142(1) tal-Kap 12 17 Art.

142(2) tal-Kap 12

Ċiv.

jgħidlu li l-appell ma kienx jiswa jew li ma kienx ċert jekk id-deċiżjoni

appellata kinitx mistennija titħassar jew tinbidel f'parti minnha.

deċiżjoni kienet li l-appellant ma ikienx sejjer jistħarreġ l-ilmenti mressqa

mill-appellat u ma kien hemm l-ebda deċiżjoni oħra li minnha l-appellat

ressaq l-appell tiegħu quddiem it-Tribunal.

Jekk kien hemm xi ħwejjeġ

mhux ċari, it-Tribunal ħaddem il-liġi18 meta talab lill-appellat jiċċara x'kien

qiegħed jitlob.

Dan huwa rimedju li l-liġi tagħti biex att ġudizzjarju ma

jitħassarx;

Illi safejn it-tieni aggravju jirrigwarda l-artikolu 143 tal-Kodiċi tal-

Proċedura, il-Qorti sib li l-artikolu 143(5) jagħmilha ċara li xi nuqqas f'att

li ma jkunx konformi mad-dispożizzjonijiet ta' qabel ma jġibx in-nuqqas ta'

siwi tal-att.

Dan ifisser li n-nuqqasijiet li l-appellant jattribwixxi lill-appell

tal-appellat quddiem it-Tribunal huma min-natura ta' nuqqasijiet mhux

essenzjali.

Ifisser ukoll li l-att ma kienx null meta tressaq u seta' jkun

imsewwi jew imtejjeb, u għalhekk l-argument tal-appellant li kien jgħodd

l-artikolu 99 tal-Kap 12 ma jreġix.

Il-fatt li t-Tribunal ta lill-appellat żmien

aktar minn jumejn biex jagħmel dan ma jwassalx lanqas, fil-fehma ta' din

il-Qorti, għan-nullità tal-appell imsemmi.

Ma hemmx dubju li ladarba t-

Tribunal ta lill-appellat żmien ġudizzjali, l-appellant ma jistax ilum lill-

appellat li qagħad għal dak iż-żmien u ottempera ruħu mat-terminu hekk

mogħti mit-Tribunal.

It-termini ġudizzjali, għall-kuntrarju ta' dawk legali,

18 Ara l-proviso tal-art.

789(1) tal-Kap 12

Ċiv.

jistgħu jinbidlu fuq għażla tal-Qorti li tkun u saħansitra jiġġeddu19;

Illi fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-Qorti qiegħda ssib li

lanqas dawn l-aggravji ma huma mistħoqqa u mhijiex sejra tilqagħhom;

Illi l-aggravji dwar eċċezzjonijiet oħrajn mhux milqugħa

jgħoddu fihom dak li t-Tribunal qies li l-appellant kien il-kontradittur

leġittimu tal-appell tal-appellat (il-ħames aggravju).

L-appellant jisħaq li

t-Tribunal iddeċieda ħażin meta sab li kien l-appellant li kellu jindirizza l-

ilmenti tal-appellat u meta ma qiesx li b'liġi speċjali dawk l-ilmenti kellhom

jittieħdu quddiem awtorità oħra (l-Awtorità għat-Trasport f'Malta) li s-

setgħat tagħha bil-liġi kienu jinkludu dik li tissorvelja lill-operatur tat-

trasport pubbliku f'Malta fiż-żmien rilevanti għall-każ.

L-appellant jindika

xi żviluppi li kienu seħħew fix-xena tat-tmexxija u t-tħaddim tas-sistema

tat-trasport pubbliku biex isaħħaħ dan l-aggravju tiegħu;

Illi l-appellat iwarrab dan l-aggravju u jgħid li t-Tribunal qal sewwa

li l-appellant kien marbut bil-liġi li jistħarreġ u jagħti rimedju fejn tqum xi

kwestjoni marbuta ma' affarijiet li jolqtu lill-konsumatur.

L-appellat jgħid li

l-ilmenti li huwa ressaq quddiem l-appelant ma kien hemm l-ebda awtorità

oħra kompetenti li tistħarriġhom u l-appellant ma setax jinħeba wara xi liġi

oħra biex ma jwettaqx id-dmirijiet imposti fuqu mil-liġi li tirregolah;

106 tal-Kap 12 u App.

6.7.1993 fil-kawża fl-ismijiet Tabone noe vs Mousu' pro et noe (Kollez.

Ċiv.

Illi l-Qorti taqbel għal kollox mar-raġunament magħmul mit-Tribunal

f'dan ir-rigward u ma' kif għarbel sewwa l-qagħda li toħroġ mil-liġi.

L-

eżerċizzju mwettaq mit-Tribunal jiġbor fih, fil-fehma ta' din il-Qorti,

tħaddim xieraq u korrett tas-setgħat mogħtijin lill-appellant u n-natura tal-

ilmenti mressqa mill-appellat nomine f'isem il-bosta konsumaturi li, f'dak

iż-żmien, kienu qajmu lmenti dwar xi pratiki li kienu potenzjalment jitolbu

stħarriġ mill-appellant.

Bħat-Tribunal, din il-Qorti ssib li l-ilmenti mressqa

mill-appellat nomine kienu ta' natura tali li jolqtu t-tħaddim tal-liġi li

waqqfet lill-Awtorità intimata u li l-appellant kien jirrappreżentaha u

mistenni li jwettaq il-funzjonijiet attribwiti lilu.

ma kien jagħmel l-ebda sens li, fid-deċiżjoni meħuda minnu, l-appellant

jiddikjara li kien laqqa' lill-operatur tat-trasport pubbliku ta' dak iż-żmien u

lill-istess Awtorità għat-Trasport f'Malta u għarraf lill-appellat li l-imsemmi

operatur kien qiegħed jindirizza xi lmenti minn fost dawk magħmulin mill-

Illi fis-sitt aggravju tiegħu, l-appellant jilmenta li lanqas kieku jrid ma

jista' jattwa s-sentenza appellata għaliex iċ-ċirkostanzi li jsawru t-tħaddim

tat-trasport pubbliku f'Malta nbidlu radikalment sa minn qabel ma ngħatat

Huwa jgħid li, minħabba f'dawn iċ-ċirkostanzi, is-

sentenza appellata ma tistax tiġi eżegwita;

Ċiv.

Illi min-naħa tiegħu l-appellat jgħid li ma hemm xejn x'iżomm lill-

appellant milli jistħarreġ l-ilmenti mressqa u jekk kienx għad fadal xi

sitwazzjoni li tagħmel ħsara lill-konsumaturi;

Illi l-Qorti tagħraf li l-qagħda fejn jidħol it-tmexxija u t-tħaddim tat-

trasport pubbliku nbidlet ħafna fiż-żmien li għadda matul is-smigħ tal-

kawża, kemm qabel ma ngħatat is-sentenza appellata u kif ukoll wara.

Madankollu, il-Qorti ma tistax tilqa' dan l-aggravju tal-appellant għar-

raġuni sempliċi li, meta t-Tribunal kien talab lill-partijiet anqas minn xahar

qabel ma ngħatat is-sentenza appellata jekk kemm-il darba "in vista ta'

żviluppi reċenti fir-rigward tat-trasferiment tal-ishma, jew ġestjoni jew

operat fi ħdan Arriva Malta Limited (u) jekk dawn l-iżviluppi kinux b'xi mod

jaffettwaw it-talbiet f'din il-vertenza"20, il-partijiet ilkoll (u allura l-appellant

innifsu) qablu w iddikjaraw li t-Tribunal kellu jgħaddi għall-għoti ta'

sentenza dwar il-"prinċipji regolaturi" involuti.

Il-fatt li l-qagħda setgħet

inbidlet ma jagħtix lill-appellant il-jedd li jinjora dak li t-Tribunal ordnalu

jagħmel.

Min-naħa l-oħra, jekk fl-istħarriġ li ntalab jagħmel se jsib li l-

qagħda ma għadhiex tiġġustifika l-ilmenti jew xi wħud minnhom, dan jista'

jikkostatah biss billi jwettaq dak li t-Tribunal ordnalu li jagħmel;

Illi għal dak li jirrigwarda s-seba' aggravju l-appellant iqajjem il-

kwestjoni dwar jekk l-appellat kellux l-interess ġuridiku li jressaq l-appell

20 Paġ.

208 tal-proċess

Ċiv.

tiegħu (il-ħames eċċezzjoni).

L-appellant jgħid li t-Tribunal ġabar dik l-

eċċezzjoni

flimkien mal-mertu u għażel

jagħmel

kunsiderazzjoni dwarha.

Hawnhekk ukoll, l-appellant jibni l-eċċezzjoni u

l-aggravju relattiv fuq l-argument tiegħu li l-liġi li kienet tgħodd għal dawk

l-ilmenti kienet liġi oħra speċjali li mhijiex dik li taħtha l-appellant jista'

jeżerċita setgħat jew jagħmel stħarriġ.

Huwa jqis li l-fatt li l-appellat irtira

l-ewwel talba tiegħu quddiem it-Tribunal huwa xiehda ta' dan in-nuqqas

ta' interess;

Illi l-Qorti tqis li jekk dan l-aggravju jissejjes fuq l-argument li liġi

oħra kienet

tirregola

jgħoddu

kunsiderazzjonijiet li hija għamlet aktar qabel21.

Minbarra dan, ma jistax

ikun hemm dubju li l-appellat nomine kellu l-interess meħtieġ biex iressaq

quddiem l-appellant l-ilmenti li kienu jirrigwardaw ħwejjeġ li jinteressaw

lill-konsumatur.

It-Tribunal sab li dawk l-ilmenti kienu tabilħaqq siewja u

jaqgħu fil-qafas tas-setgħat li l-liġi kienet tagħti lill-appellant.

sab ukoll li l-Għaqda tal-Konsumatur kellha locus standi dwar dawk l-

ilmenti u li dan l-interess ma naqasx għaliex irrinunzjat għall-ewwel talba

tagħha, li kienet talba għal rimedju urġenti provviżorju u li ma kinitx

teffettwa xi waħda mit-talbiet sostantivi l-oħrajn;

Illi bla ma tidħol f'ħafna kunsiderazzjonijiet dwar l-elementi u n-

Ċiv.

natura ta' x'inhu l-interess ġuridiku ta' parti f'kawża, il-Qorti ssib li l-

appellat, fil-kwalità li fiha resaq quddiem l-appellant u, aktar tard, quddiem

it-Tribunal kellu f'kull waqt interess attwali, legali u dirett biex iressaq l-

ilmenti li tressqu u jsostnihom.

L-appellant ma ressaq l-ebda prova jew

argument ġdid li bih wera li dak l-interess ixxellef jew inġab fix-xejn;

Illi t-tmien aggravju tal-appellant jintrabat mat-tmien u d-disa'

eċċezzjonijiet tiegħu.

Dawk l-eċċezzjonijiet jitkellmu dwar l-intempestività

tal-appell imressaq mill-appellat u tat-talbiet tiegħu.

L-appellant jgħid li l-

appellat naqas li jibgħat l-ilment tiegħu fejn u meta qal li bagħtu, u

mbagħad, wara ċertu żmien, bagħatlu ittra elettronika bla ma hemeż

magħha d-dokumenti li suppost bagħat mal-ittra oriġinali lill-Awtorità.

Minbarra dan, l-appellant jisħaq li l-appellat naqas li jissostanzja l-ilmenti

tiegħu bi provi tajbin biżżejjed biex seta' jsir l-aċċertament mitlub mill-

L-appellant jgħid li, fis-sentenza appellata, it-Tribunal naqas

li jikkonsidra li l-miżuri intermedji mitluba mill-appellat nomine setgħu

jitwettqu biss fil-qafas ta'proċeduri amministrattivi u żgur mhux taħt id-

dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 378 tal-Liġijiet ta' Malta.

B'żieda ma' dan,

jgħid li l-għoti ta' miżuri intermedji huwa għażla fakultattiva li jista' jagħmel

l-appellant u mhux marbut li, ladarba jintalbu, jagħtihom b'mod

Biex miżuri bħal dawn jingħataw, irid ukoll jidher mad-daqqa

t'għajn ("prima facie") li jeżistu ċ-ċirkostanzi li jingħataw, u f'dan il-każ

dawk iċ-ċirkostanzi ma kinux jeżistu sewwasew għaliex kien hemm liġi

Ċiv.

oħra li tirregola l-materja.

Minbarra dan, ma kienx hemm l-ebda urġenza

biex it-talba għall-għoti ta' miżuri intermedji setgħet tintlaqa'.

Temm jgħid

li huwa kien fil-fatt wettaq analiżi tal-fatti u minnha ħareġ li fl-imġiba tal-

operatur tas-sistema tat-trasport pubbliku (Arriva Malta Limited) ma kien

hemm l-ebda qerq jew ħażen għall-finijiet tal-artikolu 51Ċ tal-Att, filwaqt li

t-Tribunal naqas li japprezza li l-ilmenti li l-konsumaturi bdew iqajmu fl-

tas-servizz

r-riżultat

aġġustament tas-sistema l-ġdid u l-problemi li tabilfors iqumu meta jibda

jitħaddem sistema sofistikat u ċ-ċirkostanzi li jimxu miegħu (f'dan ir-

rigward semma kif, mal-ewwel jiem tat-tħaddim tas-sistema l-ġdid, għadd

kbir ta' xufiera naqsu li jidħlu għax-xogħol jew irrifjutaw saħansitra li

jħaddmu l-vetturi assenjati lilhom);

Illi l-appellat jgħid li l-appell tiegħu qatt ma seta' kien intempestiv

meta l-liġi fis-seħħ dak iż-żmien kienet tagħtih ħmistax-il (15) jum żmien

biex jagħmel hekk minn meta jkun laqa' n-notifika tad-deċiżjoni li minnha

jrid jappella;

Illi l-Qorti tqis li l-aggravju ma jistħoqqlux jintlaqa' u dan għal aktar

minn raġuni waħda.

Fl-ewwel lok, il-fatt li l-appellant jgħid li l-ittra u d-

dokumenti mibgħuta mill-appellat nomine ma waslulux ma jfissirx li l-

ilmenti tressqu qabel waqthom.

Lanqas ma jfisser li l-appellant seta' ma

tax każhom, ladarba aċċetta li jmexxi l-istħarriġ tiegħu fuq is-saħħa tal-

Ċiv.

ittra elettronika li bagħatlu l-istess appellat.

B'imġiebtu, l-appellant xejjen

dik l-eċċezzjoni li qajjem huwa nnifsu.

Fit-tieni lok, kif tajjeb issottometta

l-appellat, ladarba l-liġi fis-seħħ dak iż-żmien kienet torbtu li jressaq appell

mid-deċiżjoni tal-appellant fi żmien ħmistax-il (15) jum kurrenti min-

notifika lilu tad-deċiżjoni, ma kienx sewwa li ma jressaqx l-imsemmi appell

fiż-żmien preskritt u mbagħad jitlef il-qaleb u l-ġbejna.

Fit-tielet lok,

ladarba jidher li l-aggravju tal-appellant jinbena fuq it-talba tal-appellat

għall-għoti ta' miżuri intermedji, din il-Qorti ma tistax tifhem l-aggravju tal-

appellant dwar in-nuqqas min-naħa tat-Tribunal li jqis jekk dawk il-miżuri

mitluba kinux jaqgħu taħt il-liġi partikolari jew jekk l-appellant kienx

marbut li jagħtihom tabilfors.

Dan qiegħed jingħad għaliex, sa mill-ewwel

smigħ effettiv tal-appell, l-appellat kien iddikkjara li huwa kien qiegħed

jirrinunzja għall-ewwel talba tiegħu – jiġifieri sewwasew it-talba li titlob l-

għoti ta' miżuri intermedji.

Ladarba dik it-talba kienet ċeduta ma kien

hemm l-ebda ħtieġa li t-Tribunal jikkunsidraha;

Illi, fl-aħħarnett, il-Qorti se tgħaddi biex tqis id-disa' aggravju tal-

F'dan l-aggravju, l-appellant jerġa' jqanqal il-kwestjoni tal-lex

specialis u jikkoritika b'qawwa l-eżerċizzju mwettaq mit-Tribunal li

jqabbel il-każ tallum ma' każ ieħor fil-qasam tat-trasport pubbliku li kien

tressaq quddiem l-appellant u kien għażel li jiddelibera dwaru.

L-

appellant jgħid li lanqas ma jista' jsir xebh ma' każ ieħor li ssemma mill-

appellat u li kien jirrigwarda żewġ operaturi fil-qasam tal-komunikazzjoni,

Ċiv.

għaliex f'dak il-każ kienu tqajmu kwestjonijiet li tassew jolqtu klawsoli

mhux ġusti ta' kummerċ li bilfors jaqgħu fis-setgħat ta' stħarriġ tiegħu;

Illi dwar dan l-aggravju l-appellat jirreferi għal dak li issottometta

dwar il-ħames aggravju;

Illi l-Qorti tqis li dan l-aggravju jerġa' jiftaħ il-kwestjoni tas-setgħat li

l-appellant kien mistenni li jħaddem taħt il-liġi li waqqfitu u lill-Awtorità li

jagħmel minnha.

Minbarra li ttenni l-kunsiderazzjonijiet tagħha dwar il-

ħames aggravju22, din il-Qorti żżid tgħid li t-Tribunal ma naqasx meta qies

li, f'ċirkostanzi oħrajn, l-appellant qies l-ilment.

Il-Qorti taċċetta li ċ-

ċirkostanzi ma kinux għal kollox l-istess, imma mill-każ l-ieħor ħareġ li,

fejn l-appellant kellu x-xamma ta' lment li seta' jolqot ħażin lill-

konsumatur, ma qagħdax lura milli jistħarreġ u jħaddem il-liġi li tagħtih dik

is-setgħa.

Din il-Qorti tqis li t-Tribunal wera bla ebda dubju li l-istess kellu

jagħmel l-appellant meta tressqu quddiemu l-ilmenti tal-appellat nomine.

Din il-Qorti hija tal-istess fehma tat-Tribunal, u għalhekk ma tqisx li l-

aggravju huwa tajjeb;

Illi għal dawn ir-raġunijiet kollha, il-Qorti ssib li l-ebda wieħed mill-

aggravji mqajma mill-appellant huwa mistħoqq u b'hekk mhijiex sejra

tilqa' l-appell tiegħu;

Illi l-appellat ma ressaq l-ebda appell minn dik il-parti tas-sentenza

appellata li fiha l-Awtorità intimata nħelset milli tibqa' fil-ġudizzju.

Dik il-

parti tas-sentenza għalhekk se tkun konfermata, kif talab ukoll l-appellant;

Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi l-appell

Tiċħad l-appell tad-Direttur Ġenerali intimat mis-sentenza mogħtija fis-

26 ta' Frar, 2014, mit-Tribunal tal-Appell għall-Kompetizzjoni u għall-

Konsumatur fil-kawża fl-ismijiet premessi u b'hekk tikkonfermaha għal

Tordna li d-Direttur Ġenerali appellant iħallas l-ispejjeż tal-appell.

Joseph R. Cardona Scerri Spasojevic

Tonio Aquilina Alamango Spasojevic

Ċiv.

Joseph Chiao Prim Spasojevic

Deputat Reġistratur rm


FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

BĦALA QORTI TA' ĠUDIKATURA KRIMINALI

Seduta tad-29 ta' Ottubru 2019

Rat l-imputazzjonijiet imressqa kontra Mario Steel, ta' 62 sena, iben Saviour u Virginia xebba Steel, imwieled Is-Swatar, L-Imsida' nhar it-30 ta' Ottubru 1956 residenti gewwa Gormar, Triq l-Indipendenza, Haz-Zebbug u detentur tal-karta tal-identita' numru 924058M fejn ġie akkużat li:

"talli fit-08 ta' Frar 2019 ghall-habta tal-17:30hrs u/jew fil-hinijiet ta' wara, gewwa r-residenza bl-isem Gormar, Triq l-Indipendenza, f' Haz Parti minn Ħaż-Żebbug (Malta) u f' dawn il-gzejjer;

1) fil-waqt li kien qed jaghmel reat kontra s-sigurta tal-persuna u cioe' ibnu Gerald Steel, kellu fuq il-persuna tieghu arma regolari jew munizzjon jew xi imitazzjoni ta' dawk l-oggetti u dan bi ksur tal-Artikolu 55(a) tal-Kap 480 tal-Ligijiet ta' Malta;

2)garr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tieghu xi sikkina jew strument li jaqta' jew bil-ponta ta' liema xorta jkun minghajr ma kellu licenzja jew permess minghand il-Kummissarju tal-Pulizija u dan bi ksur tal-Artikolu 6 tal-Kap 480 tal-Ligijiet ta' Malta;

3)Minghajr ma darab jew sawwat, hedded lil ibnu Gerald Steel b' gebel jew oggett iehor iebes jew waddab jew qabad xi arma sabiex ihebb ghalieh u dan bi ksur tal-artikolu 339(1)(b) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta;

4)Insulenta, hedded jew ingurja bi kliem jew b' mod iehor lil ibnu Gerald Steel u dan bi ksur tal-Artikolu 339(1)(e) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.;

5)volontarjament kiser il-bon ordni jew il-paci pubblika b' ghajjat u storbju u dan bi ksur tal-artikolu 338(dd) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Il-Qorti hija mitluba li tohrog ordni ta' protezzjoni ai termini tal-artikolu 412C fejn tipprojbixxi lill-imputat milli javvicina lil ibnu Gerald Steel kif ukoll il-postijiet li t-tali persuna tiffrekwenta."

Rat id-dokumenti esebiti u l-atti processwali kollha.

Semghet lix-xhieda kollha prodotti mill-prosekuzzjoni.

Rat li kemm Georgina Steel mart l-imputat u Gerald Steel iben l-imputat ghazlu li ma jixhdux fis-seduta tal-14 ta' Marzu 2019.

Rat illi l-imputat ghazel li ma jixhidx u li ma jressaqx provi oħra.

Semghet it-trattazzjoni tal-partjiet.

Ikkunsidrat

Gew ezebiti varji dokumenti konsistenti fil-fedina penali tal-imputat; rifjut tal- assitenza tal-avukat; stqarrija ta' l-imputat li ma gietx iffirmata mill-imputat; u current incident report.

Il-mus u s-sikkina elevati mill-ufficjali tal-pulizija waqt l- investigazzjoni ta' dan il-kaz gew ezebiti bhala MG6.

Xehed PS 1585 James Saffrett fis-seduta tad-19 ta' Frar 2019 li spjega dak li gara filwaqt li kkonferma li meta mar fuq il-post, l-imputat kien urieh is-sikkina b' manku abjad involuta fl-incident u li giet imbaghad elevata minnu filwaqt li l-istess imputat qabel ma nghata d-drittijiet tieghu ammetta mieghu li jekk jigi t-tifel fejnu jiskarnah.

Xehed ukoll li l-mus kien gie elevat minn fuq il-persuna tal-imputat u li dan il-mus kien fil-but tal-imputat.

Spjega li l-mus gie elevat wara li l-imputat ittiehed il-lock up u battal il-bwiet tieghu.

L-istess ufficjal tal-pulizija spjega fost ohrajn illi huwa ma kienx prezenti biex jara jekk hux vera li l-imputat hareg is-sikkina ghal ibnu.

Spjega wkoll li l-incident beda minhabba karozza pparkjata u li kien gie mkisser siggu.

Gie pprezentat l-affidavit ta' PS 772 Dennis Agius li minnu jirrizulta li l-imputat ghandu licenzja Collector Licence B (to keep) ghal arma tan-nar tal-ghamla L-Isla bin-numru tas-serje 160334 izda peress li ghandu arretrati ta' EUR 60 x' jithallsu, huwa m' ghandux licenza biex izomm l-arma.

Ikkunsidrat:

L-ewwel, it-tielet, ir-raba' u l-hames imputazzjonijiet

Mill-provi miġbura f' dan il-każ, din il-Qorti ma tqisx li l-Prosekuzzjoni rnexxielha tipprova l-ewwel, it-tielet, ir-raba' u l-hames imputazzjonijiet imressqa kontra l- imputat lil hinn minn kull dubbju raġjonevoli.

Dana peress li l-parte civile u kif ukoll mart l-imputat ghazlu li ma jixhdux.

Dawn kienu l-persuni li kienu xhieda okulari f' dan l-allegat incident.

Ix-xhieda prodotta mill-prosekuzzjoni fir-rigward ta' dawn l-imputazzjonijiet ma jwasslux lil din il- Qorti li tkun konvinta lil hinn minn kull dubbju ragjonevoli dwar il-htija ta' l- imputat fir-rigward ta' l-istess imputazzjonijiet.

It-tieni imputazzjoni

Dwar it-tieni imputazzjoni, il-Qorti taghmel referenza ghall-Artikoli 6 u 7 tal-Kap 480 tal-Ligijiet ta' Malta li jaqraw:

6.Salvi d-dispożizzjonijiet tal-artikolu 8 ħadd ma għandu jġorr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tiegħu xi sikkina jew strument li jaqta' jew bil-ponta ta' liema xorta jkun mingħajr ma jkollu liċenzja jew permess mingħand il-Kummissarju.

Id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 6 ma jgħoddux għal:

(a) mus li jkollu xafra li toħroġ mhux aktar minn tmien ċentimetri mill-maqbad u li jista' raġonevolmentjitqies li jkun qed jinġarr bil-għan li jsir dak l- użuminnu bħal dak li soltu jsir minn mus;

(b) sikkina li tintuża minn xi persuna bil-għan tat-twettiq tas-sengħa jew għall-fini tal-istudji tagħha, jew għal għanijiet ta' għads meta, wara li tqis il-ħin, il-post uċirkostanzi oħra, il-qorti tkun sodisfatta li dik is-sikkina kienet qiegħda attwalment tinġarr għal dawkil-finijiet.

Irrizulta mill-provi li l-imputat kellu fuqu mus li gie elevat minn fuq il-persuna ta' l- imputat meta dan ittiehed il-lock up.

Gie infatti spjegat li l-imputat kien f' daru u mbaghad ittiehed il-lock up fuq ordni tal-ufficjali tal-pulizija.

Kien imbaghad meta ntalab mill-pulzijia tal-lock up biex inehhi kollox mill-but li huwa hareg dan il-mus in kwistjoni.

Id-difiza sahqet li l-Prosekuzzjoni ma ppruvatx it-tul u kobor tal-mus in kwistjoni, izda l-Qorti hija sodisfatta mill-grad ta' prova mressqa mill-Prosekuzzjoni stante li l- istess mus gie ezebit fl-atti ta' din il-kawza u ghalhekk il-Qorti kellha l-opportunita' li tivvaluta l-kobor ta' l-istess xafra in kwistjoni.

Il-Qorti hasbet ukoll dwar dak li tghid il-ligi fejn jinghad li ħadd ma għandu jġorr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tiegħu xi sikkina minghajr il-licenzja apozita.

Irrizulta li l-imputat ma kellu l-ebda licenzja biex igorr il-mus in kwistjoni.

Madanakollu, dan il-mus kien fuq il-persuna ta' l-imputat meta dan kien gewwa daru.

Huwa gie akkuzat li hareg b' dan il-mus minn god-dar tieghu fid-data partikolari ta' dan l-incident.

Huwa minnu li kemm fl-istqarrija mhiex iffirmata ta' l- imputat kif ukoll mix-xhieda ta' PS 1585, saret referenza ghall-fatt li l-imputat dejjem igorr dan il-mus mieghu.

Madanakollu, fic-cirkostanzi partikolari ta' dan il- kaz u fid-dawl ta' l-imputazzjoni hekk kif migjuba fil-konfront tal-imputat, din il- Qorti ma tistax tqies li gew sodisfatti r-rekwiziti essenzjali biex tigi ppruvata tali imputazzjoni.

Dana ghaliex l-imputat kien fid-dar tieghu meta sehh l-allegat incident.

Huwa gie ordnat li jmur mal-ufficjali tal-pulizija minn go daru stess direttament ghal gol-lock up.

Il-mus instab biss wara li l-imputat ittiehed il-lock up u ntalab jizvojta l-bwiet.

Ghaldaqstant, il-qorti ma tqisx li gie ppruvat li fid-data premessa, l-imputat garr 'il barra minn xi fond jew id-dintorni tieghu mus minghajr ma kellu licenjza jew permess minghand il-Kummissarju.

L-allegat incident allegatament sehh gewwa dar u l-imputat hareg mid-dar fuq ordnijiet tal-ufficjali tal-pulizija.

Għaldaqstant, wara li din il-Qorti rat l-Artikoli 6, 7, 55(a) u 51(7) tal-Kap 480 kif ukoll l-Artikoli 339(1)(b), 339(1)(e), 412C u 338(dd) tal-Kap 9 tal-Ligijiet ta' Malta, ma ssibx lil Mario Steel hati tal-imputazzjonijiet imressqa fil-konfront tieghu u tilliberah minnhom.

Maġistrat Simone Caruana Fino

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments