Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Mejlak LL.D.

Spettur Colin Ucanaer

Illum is-27 ta' Novembru, 2020

karta tal-identita Maltija bin-numru 040817(M), akkużata quddiem il-Qorti

tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli:

Għan-nom u in rappreżentanza ta' Mirabelle Enterprises Limited (C 5537) u/jew persuna reġistrata mall-Kummissarju tat-Taxxi, skont l- Att ta' l-1998 dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Att Nru. XXIII ta' l- 1998) u regolamenti magħmula bis-saħħa ta' l-istess Att, waqt spezzjoni ta' sorpriża li seħħet fil-21 ta' Settembru, 2016 ġewwa Fat Harry's Pub (The Mirabelle) li jinsab ġewwa Bay Square, Paola, rriżulta li jew hi impjegati tagħha jew xi persuna oħra kienet qed taġixxi għan-nom tagħha, naqset li tagħti jew tipproduċi riċevuta fiskali manwali kif approvati mill-Kummissarju, li jikkonformaw mal- ħtiġijiet speċifikati fil-partita 13 tat-Tlettax il-Skeda li tinsab ma' l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud skont il-kumpens lilha imħallas, u dan bi ksur tal-partiti 1,2,3 u 10 ta' l-imsemmija Skeda u l-artikoli 51 u 77 (a) u (e) u 81 u 82 ta' l-Att Nru. XXIII ta' l-1998.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tas-17 ta' Ottubru, 2018 fejn irriżulta li rċevuta pprezentata Dok

D ma hijiex riċevuta fiskali tat-13 il-skeda li tinsab ma' l-Att ta' l-1998 dwar

Taxxa fuq il-Valur Miżjud u dan bi ksur tal-partiti 1, 2, 3 u 10 ta' l-

imsemmija Skeda u l-artikoli 51 u 77 (a) u (e) u 81 u 82 ta' l-Att numru

XXIII ta' l-1998 u għaldaqstant il-Qorti toħroġ multa ta' €1,200.

Rat ir-rikors tal-appellanti Isabella Risso, ppreżentat fit-23 ta' Ottubru,

2018, fejn talbet lill-Qorti tirriforma, tvarja u tibdel is-sentenza appellata u

dan billi tħassar u tirrevoka l-parti tas-sentenza li fiha l-esponenti nstabet

ħatja tal-akkużi dedotti kontriha u konsegwentement fejn l-esponenti ġiet

kkundannata għal-multa ta' €1,200, u minflok tgħaddi sabiex tilliberaha

minn kull ħtija u piena, jew alternattivament sabiex tvarja l-piena erogata

għal waħda li tkun iktar ekwa u ġusta tenut kont taċ-ċirkostanzi kollha tal-

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellanti esebita mill-prosekuzzjoni fuq

każ.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

ordni tal-Qorti.

Semgħet it-trattazjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat:

Illi l-appellanti tressaq essenzjalment zewg aggravji diretti lejn is-sentenza

fil-mertu hija tqanqal

il-

pregudizzjali dwar

in-nullita'

ta'l-Ewwel Qorti,

pregudizzjali huwa imsejjes fuq zewg premessi bl-ewwel wahda tkun dik tan-

nuqqas ta' motivazzjonijiet li wasslu ghal sejbien ta' ħtija u wkoll n-nuqqas

ta' dikjarazzjoni ta' htija li wasslet ghall-kundanna konsegwenzjali.

Issa d-decide tas-sentenza impunjata jaqra hekk:

"Illi jirriżula li rċevuta preżentata llum Dok D ma hijiex l-irċevuta fiskali tat-13 il-skeda li tinsab ma' l-att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq

il-Valur Miżjud u dan bi ksur tal-partiti 1,2,3 u 10 ta' l-imsemmija Skeda u l-artikoli 51 u 77 (a) u (e) u 81 u 82 ta' l-Att numru XXIII ta' l-1998 u għaldaqstant il-Qorti toħroġ multa ta' €1200.

F'din il-parti decizorja huwa evidenti illi hemm enkapsolat kemm il-motiv li

wassal lill-Ewwel Qorti ghad-decizjoni taghha kif ukoll l-erogazzjoni tal-

piena fil-konfront ta'l-appellanti.

Illi l-artikolu 382 tal-Kap.

9 jiddisponi illi:

"Il-Qorti, meta taghti s-sentenza kontra l-imputat, ghandha tghid il-fatti illi taghhom dan ikun gie misjub hati, taghti l-piena u ssemmi l-artikolu ta' dan il-kodici jew ta' kull ligi ohra li tkun tikkontempla r-reat."

Illi r-ratio legis wara l-artikolu 382 huwa illi s-sentenza tkun cara fis-sens

illi kemm il-persuna akkuzata kif ukoll kull min huwa parti fid-decizjoni

jifhmu x'kienu dawk il-fatti li dwarhom l-persuna akkuzata tkun qed tigi

misjuba hatja, u wara dan tigi erogata dik il-piena ghal dawk il-fatti li qed

jistabbilixxu ir-reita' u jissemmew id-disposizzjonijiet tal-ligi li dwarhom qed

tinstab il-htija.

Dan ifisser illi ghalkemm l-ligi ma timponiex bhala rekwizit ad validitatem l-

esposizzjoni ta' xi motivazzjoni li twassal lil Qorti ghad-decizjoni taghha,

huwa evidenti illi, ghalkemm f'termini koncizi, l-Ewwel Qorti fissret ir-raguni

li wasslitha ghal kundanna u dan meta sahhqet illi r-ricevuta fiskali mertu

ta' dawn il-proceduri, fil-fehma taghha, ma kenitx wahda mahruga skond l-

ispecifikazzjonijiet imposti fil-ligi.

Issa huwa minnu li s-sentenza appellata hija nieqsa minn dikjarazzjoni ta'

Dan maghdud, madanakollu, l-appellanti ma gietx mixlija b'xi

pluralita' ta' akkuzi, izda qed tiffaccja akkuza wahda sabiex b'hekk il-parti

decizorja ma tohloq ebda dubbju f'mohh il-partijiet involuti f'din il-vertenza

gudizzjarja ta' natura penali illi l-appellanti kienet giet misjuba hatja ta' din

l-unika akkuza, tant hu hekk illi l-Ewwel Qorti ghaddiet sabiex iccitat dawk

id-disposizzjonijiet tal-ligi li dwarhom kienet qed issib htija u ghaddiet biex

tinfliggi l-piena fil-parametri imfassla fil-ligi ghar-reat li dwaru kienet qed

tinstab il-htija.

Kwindi fl-fehma tal-Qorti kien hemm osservanza tar-rekwiziti

imfassla fl-artikolu 382 tal-Kodici Kriminali, bl-Ewwel Qorti tfassal dawk il-

fatti li dwarhom kienet qed tinstab htija, ticcita d-disposizzjonijiet tal-ligi li

fuqhom giet imsejsa dik il-htija u teroga l-piena kommensurata ghal dik il-

Kif inghad billi l-appellanti giet mixlija biss b'reat uniku u billi

ghalhekk ma kien hemm ebda konfuzjoni dwar xhiex kienet qed tinstab

hatja, il-fatt illi l-Ewwel Qorti naqqset milli expressis verbis taghmel din id-

dikjarazzjoni (ghalkemm kien ikun desiderabbli li dan isir) dan ma jwassal

ghal ebda vjolazzjoni ta' dak dispost fl-artikolu 382 tal-Kodici Kriminali.

Ghaldaqstant ghal dawn il-motivi dan l-aggravju qed jigi michud.

Ikkunsidrat:

Illi sabiex tindaga l-aggravji imqajma mill-appellanti, l-Qorti ezaminat mill-

gdid l-atti tal-kawza u d-deposizzjonijiet tax-xhieda li lkoll regghu xehdu

issa fi stadju ta' revizjoni, minn fejn jirriżulta illi nhar il-21 ta' Settembru

2016 l-Ispetturi Lourdes Ridgway u Rudolph Porsella Flores mid-dipartiment tat-Taxxa

Fuq il-Valur Mizjud għamlu spezzjoni fl-istabbiliment Fat Harry's Pub (The

Mirabelle) ġewwa L-Imdina fejn wara li vverifikaw il-kontenut tar-riċevuta

fiskali maħruġa mill-cash point ta' dan l-istabbiliment innutaw illi l-

exemption number li kien hemm fuqha bin-numru 5964 ma kienx ikopri l-

istabbiliment tal-Fat Harry's Pub, L-Imdina.

Abbazi ta' dan il-fatt l-appellanti

giet mixlija bi ksur tal-hrug ta' ricevuta fiskali mhux konformi mal-ligi kif

imfassal fil-Kapitolu 406 tal-Ligijiet ta' Malta.

Dan in-numru japplika ghalih

it-taxpayer li jaghmel uzu minn sistema komputerizzata fejn allura trid issir

applikazzjoni mad-Dipartiment biex jigi approvat l-uzu tas-software li jsir

uzu minnu ghal skopijiet ta' gbir tal-erarju pubbliku.

Dan in-numru hu

konferma li s-sistema li jkun qed isir uzu minnha hija wahda approvata ghal

skopijiet fiskali.

Tali approvazzjoni hija imfissra permezz ta' numru ta'

ezenzjoni li jigi moghti mill-Kummissarju u li jrid jigi riprodott fuq kull

ricevuta fiskali li trid tinhareg u dan apparti l-isem tal-hanut u in-numru

Illi il-Prosekuzzjoni issostni illi sabiex dan in-numru fiskali ta' ezenzjoni

liema socjeta kummercjali tiggestixxi diversi stabbilimenti tal-catering inkluz

il-kumpless bl-isem "the Mirabelle" gewwa Bugibba, jkun applikabbli għall-

istabbiliment

in kwistjoni trid

issir applikazzjoni mit-taxpayer mal-

Kummissarju li jrid jagħti l-kunsens sabiex isir l-uzu ta'l-istess numru ghal

kull stabbiliment li jaqa' taht it-tmexxija ta'l-istess socjeta kummercjali.

Fil-

fatt jirrizulta li hekk sehh fir-rigward ta' l-istabbilimenti l-oħra li jaqghu taħt

dak bl-isem ta' Fat Harry's Pub li jinsab fl-istess kumpless ta' "The

Jirriżulta nfatti minn dak illi xehdu l-istess

xhieda illi dan in-nuqqas sussegwentment ġie regolarizzat u dan f'Lulju

2017, wara li kien gie kommess l-att vjolatur mill-appellanti.

L-appellanti minn naha taghha targumenta illi l-istabbiliment Fat Harry's

Pub jifforma parti mill-istess kumpless ta' "The Mirabelle", ghalkemm kien

hemm cash point separat ghal dan il-pub.

Tinsisti illi din is-sistema fiskali

bin-numru ta' ezenzjoni "EXO 0166" ilha tapplika sa mis-sena 1995 u qatt

Dan anki fid-dawl tal-

jahdem b'sistema ċentralizzata, approvata mid-

Dipartiment, li tikkontrolla kull stabbiliment u tassigura li l-istess huwa

konformi mar-rekwiżiti imfassla fil-ligi.

Fil-fatt ir-ricevuta fiskali mertu ta'

dawn il-proceduri u esebieta in atti ghandha fuqha l-isem tal-istabbiliment

kien jifforma parti minn dan il-kumpless u tas–sistema centralizzata tieghu.

Jidher illi l-appellanti fil-fatt ikkomunikat mad-Dipartiment tal-VAT, wara li

nħarġitilha ċ-ċitazzjoni, u dan sabiex tiġi ggwidata sabiex tirregolarizza l-

posizzjoni tagħha u tigi konformi mal-ligi.

Dan il-fatt waħdu, fil-fehma tal-Qorti huwa indikattiv illi fid-data mertu ta'

dawn l-akkużi, kien hemm indubbjament xi nuqqasijiet illi kellhom jiġu

ndirizzati mill-appellanti b'rabta mas-sistema tal-ħruġ tar-riċevuti fiskali.

Tant hu hekk illi din l-approvazzjoni mill-Kummissaru sabiex il-Fat Harry's

Pub jifforma parti mis-sistema komputerizzata ghal skopijiet fiskali tas-

proceduri odjerni meta l-appellanti dahhlet l-applikazzjoni sabiex kif inghad

Din l-approvazzjoni kellha tinkiseb necessarjament

billi l-hanut ta'l-ikel Fat Harry's Pub ghalkemm accessibbli ukoll mill-

ukoll cash point differenti minn dik tal-kumplament tal-kumpless.

Bil-fatt allura illi l-appellanti naqset milli tohrog ricevuta fiskali konformi

mal-ligi u ma' dak mitlub mill-Kummissarju tat-Taxxi, hija kienet qed

tipperikola t-taxxa dovuta, indipendentement minn jekk in segwitu hija

ddikjaratx tali taxxa fir-return ghax-xahar jew xhur relattivi billi fid-data

mertu tal-akkuza l-istabbiliment bl-isem Fat Harry's Pub gewwa Bugibba

kellu jigi meqjus bhala persuna mhux irregistrata ghal finijiet tat-taxxa fuq

il-valur mizjud.

Illi allura ghandu jkun evidenti illi saret provvista taxxabbli fejn inharrget

ricevuta minn sistema komputerizzata li fil-fehma tal-Kummissarju ma

kenitx VAT compliant billi l-exemption number li kien qed jidher fuq din ir-

ricevuta fiskali ma kienx gie approvat minnu.

Dan ghaliex it-Tlettax-il Skeda

tal-Att jaghti definizzjoni ta' dak li ghandha tfisser "ricevuta fiskali" meta

"riċevuta fiskali" tfisser riċevuta jew fattura maħruġa f'għamla provduta jew approvata bil-miktub mill-Kummissarju jew li tkun maħruġa b'mod kif jista' jkun approvat mill-Kummissarju u li jkun fiha t-tagħrif u d-dettalji kollha meħtieġa, jew riċevuta maħruġa pemezz ta' cash register fiskali, jew riċevuta maħruġa permezz ta'fiscal taxi meter."

Illi allura kull provvista taxxabbli ghandha issir bil-hrug ta' ricevuta fiskali li

meta tali ricevuta ma tinharigx minn cash register fiskali jew fiscal taxi

meter, allura ghandha tkun approvata mill-Kummissarju tat-Taxxa fuq il-

Valur Mizjud.

Issa meta si tratta ta' ricevuta fiskali li tinhareg minn sistema

komputerizza fejn allura l-persuna taxxabbli tigi ezentata milli tohrog

approvat mill-Kumissarju, liema numru ghandu jigi rifless fir-ricevuta fiskali

u dan bil-ghan illi l-konsumatur li jinghata ricevuta, li ma tkunx giet

mahruga minn cash register fiskali ikun mgharraf li din tekwivali ghal

ricevuta fiskali xortawahda billi l-bejjiegh qed jigi awtorizzat jaghmel dan

mill-Kummissarju.

Allura fin-nuqqas illi dak in-numru jigi indikat jew jekk

in-numru indikat ma jkunx approvat mill-Kummissarju, ir-ricevuta li

tinhareg ma tkunx VAT compliant u ma tikkwalifikax bhala ricevuta fiskali

skont il-ligi biex b'hekk dik ir-ricevuta tikkwalifika semplicement bhala

Konsegwentement il-Qorti hija tal-fehma, bhall-Ewwel Qorti qabilha illi l-

prosekuzzjoni ressqet biżżejjed provi sal-grad rikjest sabiex tikkonferma l-

ħtija tal-appellanta għal dak li jirrigwarda l-unika imputazzjoni kif miġjuba

Ikkunsidrat:

Illi għal dak li jirrigwarda l-piena erogata fil-konfront tal-appellanti, jinghad

illi fit-termini tal-artikolu 77(a) u (e) u l-artikolu 51 tal-Att dwar it-Taxxa fuq

il-Valur Miżjud, l-piena hija dik tal-multa ta' mhux inqas minn seba' mitt

euro (€700) u mhux iżjed minn tliet elef u ħames mitt euro (€3,500).

Illi l-

Qorti tqies illi ghandu jittiehed in konsiderazzjoni il-fedina penali kwazi

nadifa tal-appellanti minn fejn tirrizulta kundanna wahda biss taht il-

Kapitolu 452 tal-Ligijiet ta' Malta, izda fuq kollox tqies illi l-Ewwel Qorti

kellha tiehu in konsiderazzjoni l-fatt illi l-appellanti ftit zmien wara l-

kummissjoni tar-reat, ikkonformat ruhha mal-ligi u kwindi hija tal-fehma illi

l-piena erogata ghandha tkun wahda fil-minimu taghha.

Għal dawn il-motivi, l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' l-appell in parte,

tghaddi ghalhekk biex tikkonferma s-sentenza appellata fejn din sabet lill-

appellanti hatja tal-imputazzjoni migjuba fil-konfront taghha, izda tvarja l-

piena inflitta u tikkundannaha ghal hlas ta' multa ta' seba' mitt ewro (€700).

Vera Carabott Scicluna


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Massa LL.D.

Illum is-27 ta' Novembru, 2020.

Rat l-akkuzi dedotti kontra l-appellant Kurt Long detentur tal-karta tal-

identita` Maltija bin-numru 76024(M), akkużat quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli nhar it-

13/12/2017 għal ħabta ta' 3:55 hrs bil-vettura KAV 135 ġewwa Triq il-Knisja,

Pembroke.

Saq jew prova jsuq, jew kellu kontroll ta' vettura bil-mutur oħra li kont fit-triq jew f'post pubbliku ieħor waqt li ma kienx f' kundizzjoni li jsuq minħabba xorb jew drogi (Kap 65 Artiklu 15 A (1)).

Naqas jew irrifjuta li jagħti skond il-liġi kampjun tan-nifs, tad- demm u/jew ta' l-urina (Kap 65 Section 15 (E)).

Saq vettura bil-mutur jew vettura oħra b'mod perikoluż (Kap 65 Artiklu 15 (1 (a), 2)).

Il-Prosekuzzjoni titlob li l-imsemmija persuna jiġi skwalifikat mill-Liċenzji

kollha tiegħu tas-sewqan għal perjodu ta' żmien li l-Qorti jidrilha xieraq.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tas-16 ta' Ottubru, 2018 li wara li rat Kap 65 Artiklu 15 A(1), Kap

65 Section 15E u Kap 65 Artiklu 151(a), 2, illiberatu mill-akkuża numru Tnejn

(2) u sabitu ħati tal-akkużi numri Wieħed (1), Tlieta (3) u mmultatu multa ta'

€2000.00, liema multa għandha titħallas ratealment permezz ta' pagamenti

ta' €100.00 fix-xahar, l-ewwel pagament għandu jsir fil-1 ta' Novembru 2018,

b'dan illi jekk ma jsirx il-ħlas ta' xi waħda mir-rati, l-ammont sħiħ li jkun

fadal għandu jkun dovut u jitħallas minnufih u fin-nuqqas ta' tali ħlas, il-

bilanċ ta' l-ammont dovut għandu jkun awtomatikament konvertibbli fi

priġunerija mingħajr il-ħtieġa ta' ebda' att ġudizzjarju ieħor.

Il-liċenzja ma gietx sospiża għal din id-darba biss.

Rat ir-rikors tal-appellant Kurt Long, ppreżentat fil-25 ta' Ottubru, 2018,

fejn talab lill-Onorabbli Qorti tirriforma s-sentenza appellata, billi filwaqt li

tikkonfermaha f'dik il-parti fejn illiberat lill-esponent mit-tieni mputazzjoni,

tirrevokaha fil-bqija tagħha billi tiddikjara lill-esponent mhux ħati tal-ewwel

u t-tielet imputazzjonijiet u konsegwentement tilliberah minn kull ħtija u

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

ordni tal-Qorti.

Ikkunsidrat:

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Illi in succint l-appellant jilmenta illi l-Ewwel Qorti malament sabet htija

ghall-ewwel u t-tielet imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tieghu billi ma

kienx hemm prova sal-grad rikjest mil-ligi illi huwa saq il-vettura tieghu fi stat

ta' inebrijatezza u li habat ma' tlett vetturi ipparkeggjati u allura din il-

konkluzjoni hija imsejsa unikament fuq supposizzjonijiet.

tan-nifs li ittehiedlu gewwa l-ghassa tal-pulizija ma setax jitkompla billi huwa

ibati bil-qtugh ta' nifs (asthma) u allura ma kienx f'posizzjoni jonfoh sew

Jishaq illi l-uniku prova li kien hemm dwar dan il-fatt

tinsab biss fl-affidavits tal-pulizija li nvestigaw dan il-kaz li tipprezenta

verzjoni identika u mhux kredibbli.

kienx hemm biex b'hekk l-Ewwel Qorti ma setatx tasal ghal konkluzjoni li kien

hu li laqat dawn il-vetturi.

Illi minn ezami tal-atti processwali jemergi illi nhar it-13 ta' Diċembru 2017

għall-ħabta tal-erbgha ta' fil-ghodu (4:00hrs) il-pulizija ġew infurmati li kienet

sehhet kolliżjoni fi Triq il-Knisja San Ġiljan u li x'aktarx ix-xufier involut f'dan

is-sinistru stradali kien fis-sakra.

PS850 S. Micallef u PC906 E. J. Gatt marru

fuq il-post fejn sabu vettura bin-numru ta' reġistrazzjoni KAV135 tal-għamla

Ford Escort li allegatament kienet ħabtet ma' tlett vetturi pparkeggjati f'tarf l-

In oltre ġie nnutat illi l-vettura kienet qabżet il-bankina u spiċċat

wieqfa f'nofs Triq Ross, Pembroke.

Din kellha clamp imwaħħal ma waħda

mir-roti ta' quddiem fejn jidher illi x-xufier sahansitra kien saq biha.

pulizija tkellmu max-xufier, u cioe' l-appellant, fejn innutaw li dan kellu riħa

qawwija ta' xorb fuqu u ma kienx qed idurlu lsienu sew meta jitkellem.

mitkellem, l-appellant ma kellux konoxxenza ta' x'kien ġara eżatt ghalkemm

ighid li qabbditlu r-rota mal-bankina.

Konsegwentement ittieħed l-għassa tal-

pulizija fejn hemmhekk gie somminsitrat lilu t-test tan-nifs, izda huwa ma

bediex jonfoħ sew ghaliex stqarr illi jbati bil-qtugh ta' nifs (asthma) u ghalhekk

it-test ma setax jitkompla u ġie mmarkat bħala 'discontinued'.

Ikkunsidrat:

Illi l-ewwel imputazzjoni migjuba fil-konfront tal-appellant, u li dwarha instab

hati, tikkontempla r-reat imfassal fl-artikolu 15A(1) tal-Kapitolu 65, li huwa

reat ghal kollox distint minn dak marbut mar-rizultat tat-test tan-nifs liema

reat huwa enkapsolat fl-artikolu 15E minn liema reat l-appellant gie illiberat.

L-artikolu 15A jiddisponi illi:

Ebda persuna ma għandha ssuq jew tipprova ssuq jew ikollha l- kontroll ta'vettura bil-mutur jew vettura oħra li tkun fit-triq jew f'post pubbliku ieħor jekk ma tkunx f'kundizzjoni li ssuq minħabba xorb jew drogi.

Għall-finijiet ta' dan l-artikolu, persuna titqies li m'hijiex f'kundizzjoni li ssuq jekk il-kapaċità tagħha li ssuq sew tkun għal xi ħin imnaqqsa.

Dan ifisser illi sabiex jkun hemm ir-reita' taht din id-disposizzjoni tal-ligi

mhuwiex mehtieg illi tingieb bhala prova xi test ta' nifs li jindika illi l-livell tal-

alkohol huwa ghola mill-limitu mahsub fil-ligi.

"..… ma hux eskluz illi, anki jekk ma jigux osservati "ad unguem" it-"tests" preskritti, eppure l-kumpless tal-provi jkun sufficjenti biex iwassal il-Qorti ghall-konkluzjoni li l-imputat kien xurban fil- waqt li kien qieghed isuq, u l-istat tieghu ta' sokor kien tali li jaffetta l-mod tas-sewqan1.

Illi allura meta il-pulizija li nvestigaw dan is-sinistru stradali, it-tnejn isostnu

illi huma xammew riha ta' xorb alkoholiku fin-nifs tal-appellant, din il-Qorti

ma tarax illi ghandha tiskarta din l-affermazzjoni iktar u iktar meta ma hemm

ebda prova ohra in atti li tista' tikkonvinci lil Qorti bil-kontra ghallinqas sal-

grad tal-probabbli.

Mhux biss izda l-provi indizzjarji jindikaw illi l-appellant

certament kien qed isuq il-vettura minghajr kont.

Huwa ċar minn dak illi

xehdu l-pulizija illi l-appellant kien saq mill-parkeġġ tal-Axis safejn ir-

roundabout ghal-Portomaso bi clamp imwaħħla mar-rota ta' quddiem u kien

spiċċa qabeż il-bankina tat-triq fejn seħħ l-inċident, u waqaf mar-roundabout

ta' Il-Belt Valletta, tant illi kien qed iżomm il-passaġġ liberu tat-traffiku.

osservati ħsarat fuq tlett vettura li kienu pparkjati wara xulxin fl-aħħar parti

tat-triq qabel taqbad ir-roundabout ghal-Portomaso fuq in-naħa tal-lemin tal-

istess triq u fejn jidher illi wieħed mis-sidien ta' dawn il-vetturi għamel rapport

dwar il-ħsarat riskontrati minnu minħabba dan l- inċident.

Illi l-vettura tal-

appellant ukoll kellha xi hsara fiha.

Ghal dawn is-serje ta' fatti li rrizultaw

mix-xena tal-incident, l-appellant ma jaghtix spjegazzjoni ghalihom hlief li

ighid lil pulizija a tempo vergine li r-rota qabbdet mal-bankina u li kien

ghalhekk li tilef il-kontroll tal-vettura tieghu.

"accident jista' minnu nnifsu jidher li x'aktarx gara minnhabba htija ta' xi persuna milli ghal kawzi ohra.

Hawnhekk, jaqa' fuq dik il-persuna il-piz tal-prova biex juri li f' dak li gara ma kellux htija.

Dan ghaliex jistghu jigu assodati serje ta' fatti li jikkostitwixxu dak li "in subiecta materia" jissejjah "res ipsa loquitur".

S'intendi il-grad ta' prova fil-kaz ta' akkuzat jasal biss sa dak tal-probabilita' u mhux tenut li jipprova beyond "a reasonable doubt" kif jinkombi fuq il-Prosekuzzjoni.

… Kull driver hu prezunt u mistenni li jkollu kontroll shih fuq il- vettura tieghu w jekk hu jitlef dan il-kontroll, irid jaghti spjegazzjoni ghala gralu hekk li tkun tikkonvinci ghall-inqas sal- grad tal-probabbilta'". (sottolinjar tal-Qorti)

Hu veru li skond gurisprudenza aktar recenti, t-teorija ta' "res ipsa loquitur" f' materja penali m'ghadhiex aktar tigi applikata mill- Qrati taghna, pero',jistghu jirrizultaw certi provi indizjarji jew "circumstantial evidence" li joholqu certi "presumptions of fact" kontra s-sewwieq, li fl-assenza ta' spjegazzjoni li tilhaq il-grad tal- probabbilta' jistghu anki jwasslu ghall-htija tas-sewwieq.

Gie ukoll ritenut li "ma hemmx dubju li l-fatt li driver jitlef il- kontroll tal-karozza w jispicca fuq in-naha l-hazina tat-triq minnu nnifsu hija prova ndizjarja jew "circumstantial evidence" li tohloq "presumption of fact" ta' sewqan hazin, ghax driver suppost li jkollu l-vettura tieghu dejjem taht kontroll. sal-grad tal-probabbilta'.2"

Illi l-appellant ma jixhidx f'dawn il-porceduri, kif del resto kellu kull dritt li

jaghmel, biex b'hekk l-uniku verzjoni tieghu tal-fatti tistrieh fuq dak dikjarat

lil pulizija a tempo vergine fejn stqarr maghhom illi ir-rota kienet qabbdet mal-

bankina u spicca tilef il-kontroll fis-sewqan tieghu, motiv ghal kollox

inverosimili li fil-fehma tal-Qorti ma huwiex sostnut bil-provi indizzjarji li

hemm fl-atti, abbinat ma' dak li jixhdu il-pulizija u l-hsarat riskontrati.

2 Il-Pulizija vs Kevin Grixti Micallef – App.

pulizija ighidu li rcevew rapport anonimu dwar sewqan perikoluz taht l-

influwenza tax-xorb, madanakollu l-Qorti ma ghandha ebda ombra ta' dubbju

illi l-fatti sehhew kif spjegat fix-xiehda tal-pulizija li investigaw dan il-kaz.

F'materja ta' incidenti stradali il-provi indizjarji hafna drabi jista' jkunu siewja ferm u xi drabi jistghu anki ikunu siewja ferm aktar minn dawk okulari li, kulltant jistghu ikunu biss soggettivi u kulltant, u x'aktarx iva milli le, ikunu kuluriti b' dak li jissejjah "esprit de voiture".

Umbaghad fejn ma jkunx hemm xhieda okulari li jistghu jiddeskrivu jew jispjegaw dak li gara, dawn il-provi indizjarji, jistghu facilment u minghajr bzonn ta' hafna tigbid, jaghtu stampa cara tad-dinamika tal-incident.

S'intendi, bhal kull prova indiretta ohra, iridu jkunu tali li jwasslu ghal konkluzzjoni univoka u li biha il-gudikant ikun moralment konvint lill hinn minn kull dubju dettat mir-raguni mill-htija jew responsabbilta' kriminali tal-imputat jew akkuzat.

Il-karozzi ma jmorrux "out of control "bla raguni u meta dan jigri, jew ikun rizultat ta' xi malfunzjonament fil-"controls" tal-vettura jew ghaliex is-sewwieq ma jkunx zamm "within the approved package" tar-"road holding" tal-vettura partikolari li jkun qed isuq jew ghax ikun hemm xi mument ta' dizattenzjoni da parti tad- driver. ..… Kieku kull driver li jkun involut f'incident tat-traffiku fejn ma jkunx hemm xhieda okulari, jinheba wara l-iskuza - kulltant genwina u kulltant fazulla - li ma jafx jew ma jiftakarx x'gara u il- gudikant ma jatix kaz tal-provi elokwenti li johorgu mix-xena tal- incident, li jkunu jindikaw sewqan minnu innifsu hazin, ikun facli ferm ghal min jikser il-ligi u jkun imprudenti jew bla kont fis- legali tieghu. sewqan tieghu Ghalhekk hu dover tal-Qorti li tara jekk mill-assjem tal-provi cirkostanzjali jirrizultax b'mod li jkun sodisfatt il-konvinciment morali tal-gudikant sal-grad rikjest fil-process penali tirrizultax htija ta' sewqan hazin.3

jahrab mir-responsabiltajiet

Kwindi magħdud dan kollu u fid-dawl tal-provi ċirkostanzjali, l-Qorti hija tal-

fehma illi l-konkluzjonijiet milhuqa mill-Ewwel Qorti ma ghandhomx jigu

L-appellant saq il-vettura meta ma kienx f'kundizzjoni jsuq

minhabba fix-xorb biex b'hekk is-sewqan tieghu kien wiehed perikoluz u bla

3 Il-Pulizija vs James Abela Schembri Cachia Kriminali( sede inferjuri) 11/07/2002 .

kont li seta' kellu konsegwenzi ferm aktar serji.

Konsegwentement l-aggravji

imressqa mill-appellant qed jiġu miċħuda.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u

tal-multa inflitta ghandu jithallas fl-ewwel ta' Dicembru 2020 bil-pagamenti

sussegwenti jsiru fil-bidu ta' kull xahar.

Vera Farrugia Mifsud

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Cassar Abela LL.D.

Spettur Sylvana Quinn

Spettur John Zairi

Spettur Paula Raciti

Illum is-27 ta' Novembru, 2020

Rat l-akkużi dedotti kontra l-appellant Jackson ‘Apap Migneco detentur tal-karta

tal-identita Maltija bin-numru 853333(M), akkużat quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli f'dawn il-Gżejjer,

matul il-perjodu ta' bejn it-23 ta' Ottubru, 2015 u matul ix-xhur ta' qabel din

i. bil-qerq ħoloq jew ġiegħel jidher li donnu hemm fatt jew ċirkostanzi, sabiex dan il-fatt jew ċirkostanzi jkunu jistgħu l'quddiem jiswew bi prova kontra persuna oħra, u cioe' kontra PC 446 Joseph Fenech Soler, bil- ħsieb li b'hekk din l-istess persuna tkun tista' tiġi kontra s-sewwa akkużata jew misjuba ħatja ta' reat; ii.

Fl-istess lok, data u ċirkostanzi, uża xi network jew apparat ta' kommunikazzjoni elettroniċi fornut minn impriża għal għan li ma jkunx dak li ġie fornut għalih, jew traskura milli josserva l-istruzzjonijiet li jkunu meħtieġa minn impriża għall-użu kif imiss tan-network jew

apparat ta' kommunikazzjonijiet elettroniċi jew inkella użah b'mod mhux kif imiss; iii.

Fl-istess lok, data u ċirkostanzi, irrenda ruħu reċidiv ai termini ta' l-artikolu 49 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta wara li ġie misjub ħati b'diversi sentenzi mogħtija mill-Qrati tal-Ġustizzja ta' Malta, liema sentenza saru definittivi u ma jistgħux jiġu mibdula;

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tat-8 ta' Ottubru, 2018 li wara li rat l-artikoli 17, 31, 49, 104(1) u

110(1) tal-Kapitolu IX tal-Liġijiet ta' Malta, sabet l-imputat ħati tal-ewwel

akkuża, filwaqt li lliberatu mit-tieni akkuża, u kkundannatu piena ta' tlett

snin priġunerija.

Inoltre bl applikazzjoni ta' l-artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal-Liġijiet ta' Malta,

ordnat lill-ħati jħallas l-ammont ta' €1,180.00 rappreżentanti spejjeż peritali.

Illi fid-dawl tal-provi li ġew prodotti, l-Qorti ordnat lill-Kummissarju tal-

Pulizija sabiex jinvestiga jekk f'dana l-każ jeżistux l-estremi legali li jsawwru,

inter alia, ir-reati kkontemplati fl-artikoli 104(1) u 110(1) tal-Kapitolu IX tal-

Liġijiet ta' Malta, u dan senjament fil-konfront ta' Eugene Formosa Melillo Price.

Il-Qorti ordnat li kopja tax-xhieda tal-imputat u ta' Eugene Formosa Melillo Price

mogħtija

il-proċeduri

flimkien mas-sentenza

jintbagħtu

lill-

Kummissarju tal-Pulizija sabiex jagħmel l-investigazzjonijiet hekk kif ordnat.

Rat ir-rikors tal-appellant Jackson ‘Apap Migneco, ppreżentat fil-24 ta' Ottubru,

2018, fejn talab lill-Qorti tirriforma s-sentenza appellata, u dana billi

tikkonfermaha in kwantu ma sabitx lill-appellant ħati tat-tieni imputazzjoni

miġjuba kontra tiegħu, ossia dik a tenur tal-artikolu 48(d) tal-Kap 399 u

tħassarha in kwantu sabet lill-appellant ħati a tenur tal-artikoli 49, 104(1) u

110(1) tal-Kodiċi Kriminali u tiddikjarah mhux ħati ta' dawn iċċitati artikoli u

fuqu hekk

sussidjarjament fl-eventwalita' li dina l-Onorabbli Qorti tikkonferma s-

sentenza appellata tvarjaha in kwantu l-piena b'dana billi timponi piena aktar

ekwa u ġusta għall-każ odjern.

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

ordni tal-Qorti.

Ikkunsidrat:

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Illi l-appellant qiegħed preliminarjament jikkontesta l-validita' tal-istqarrijiet

rilaxxjati minnu lil pulizija meta gie interrogat u dan in vista tal-fatt illi fiż-

żmien meta dawn ittieħdu, huwa ma kellux il-fakolta' illi jkollu avukat

preżenti miegħu matul l-interrogazzjoni.

Fit-tieni lok ġjaladarba l-istqarrijiet

jitqiesu inammissibbli, l-appellant huwa tal-fehma illi ma hemm ebda prova

l-aspett materjali

formali tar-reat

imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu, għal liema reat huwa gie misjub ħati.

Finalment u in subsiduum, jisħaq illi l-piena mposta fuqu hija eċċessiva,

kemm fin-natura taghha kif ukoll fil-quantum taghha, apparti illi l-ispejjeż li

hu ġie kkundannat iħallas jikkonċernaw spejjeż inkorsi matul l-in genere li

konsegwentement ma jrrendux l-artikolu 533 tal-Kodici Kriminali applikabbli

fil-konfront tiegħu.

l-Qorti necessarjament

tiddetermina qabel xejn l-ilment imqanqal mill-appellant marbut mal-valur

probatorju ta'l-istqarrijiet rilaxxjati minnu lil pulizija meta gie arrestat u dan

ghaliex fil-fehma tieghu dawn huma inammissibbli billi gew mehuda meta

huwa ma kellux prezenti mieghu l-konsulent legali tieghu sabiex b'hekk

sehhet vjolazzjoni tad-dritt tieghu ghal smiegh xieraq.

Illi l-appellant irrilaxxja zewg stqarrijiet u dan fl-24 u l-25 ta' Ottubru 2015

privatament ma'l-avukat tal-fiducja tieghu, izda dan il-jedd huwa rrifjuta li

L-appellant jishaq illi ghalkemm moghti l-jedd li jiehu parir minn

ghand avukat qabel gie interrogat, manadankollu ma kellux il-jedd li jkollu l-

avukat prezenti mieghu matul it-tehid tal-istqarrija u dan ghalkemm illum

bl-emendi li dahhlu fis-sehh ghal Kodici Kriminali permezz tal-Att LI tal-2016

gie tramandat fil-legislazzjoni taghna dak imfassal fid-Direttiva 2013/48/UE

tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta' Ottubru 2013 dwar id-dritt

tal-aċċess għal avukat fi proċeduri kriminali u fi proċeduri tal-mandat ta'

arrest Ewropew.

Illi ghalkemm illum allura il-ligi regghet giet emendata u dan sabiex jigi fis-

sehh fil-ligi domestika d-dritt komunitarju fir-rigward u sabiex ukoll ir-

restrizzjoni sistematika dwar id-dritt ghall-avukat jigi regolat, madanakollu

fiz-zmien meta giet rilaxxjata l-istqarrija tal-appellant kien hemm dritt,

ghalkemm wiehed iktar ristrett, tal-persuna suspettata biex tikkonferixxi

mal-avukat tal-fiducja taghha fil-hin precedenti l-interrogatorju mill-pulizija.

Illi mhux biss izda illum il-Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem

fasslet kriterji godda li jridu jigu determinanti sabiex jitqies jekk stqarrija

rilaxxjata minn persuna suspettata bil-kommissjoni ta' reat u li ma jkollhiex

avukat prezenti maghha waqt l-interrogatorju hijiex vjolattiva tal-jedd taghha

Illi dan l-insenjament gie imfassal l-ewwel mill-Qorti

Ewropeja fid-decizjoni Philippe Barry vs Belgium (71409/10) deciza mill-

Grand Chamber fid-09 ta' Novembru 2018, segwieta minn ohrajn fuq l-istess

linja, fosthom Corrieri Dela vs Ireland u ohra li laqtghet direttament lil pajjizna

Farrugia vs Malta, fejn dawn regghu qallbu il-kriterji imfassla fid-decizjoni ta'

De Gaetano u ohrajn meta l-Qorti Ewropeja regghet addottat il-kriterju tal-"overall

dritt tas-smigh xieraq u ukoll jekk kienx hemm ragunijiet impellenti li wasslu

ghac-cahda tal-ezercizzju ghal dan il-jedd.

Allura din il-Qorti fid-dawl tal-pronunzjament surriferit tal-Qorti Ewropeja

tad-Drittijiet tal-Bniedem ma tistax a priori tiskarta stqarrija ta' persuna li

tkun inghatat l-jedd tikkonsulta ma' avukat qabel ma tigi interrogata, izda

fejn l-avukat taghha ma kienx prezenti filwaqt tal-interogazzjoni, u dan

ghaliex allegatament jista' jkun hemm lezjoni tad-dritt taghha ghal smigh

xieraq, billi kif mistqarr f'dan il-pronunzjament kull kaz irid jitqies ghalih u

cioe' allura billi jigi mistharreg f'kull kaz individwalment jekk bil-fatt illi l-

persuna akkuzata ma kellhiex l-avukat prezenti waqt it-tehid tal-istqarrija

dan setax impinga fuq is-smigh xieraq iktar 'il quddiem tul il-proceduri penali

Din il-Qorti ma ghandhiex funzjonijiet kostituzzjonali u allura ma ghandhiex

il-poter tistharreg jekk ikunx sehh lezjoni tad-dritt ta' smigh xieraq jew jekk

potenzjalment dan jistax isehh u dan f'kaz fejn xi forma ta' assistenza legali

Ma tistax il-Qorti ta' kompetenza penali tiddeciedi a priori

illi bil-fatt wahdu illi fiz-zmien li l-persuna akkuzata tkun giet interrogata ma

kellhiex il-jedd ikollha l-avukat prezenti maghha, dan awtomatikament kien

vjolattiv tal-jedd taghha ghal smigh xieraq meta l-Qorti Ewropeja issa qed

tidderigi lill-qrati domestici jindagaw jekk il-proceduri fl-intier taghhom kenux

gusti fil-konfront tal-akkuzat bit-test allura li irid jigi segwiet fuq zewg binarji

L-istess prinċiplji ġew applikati fis-sentenza Farrugia vs Malta fejn a bażi ta'

dawn il-prinċipji l-Qorti kkonkludiet illi:

Illi applikati dawn il-principji gurisprudenzjali ghal kaz in dizamina u

ezaminati l-atti tal-kaz, jirrizulta qabel xejn illi l-appellant fl-ebda stadju tal-

1 Mills Van De Wakker Saliba vs il-Belgju 2 Farrugia vs Malta, deċiża nhar l-4.6.2019 mill-Qorti Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem, Applikazzjoni no. 63041/13.

proceduri quddiem l-Ewwel Qorti ma attakka l-valur probatorju tal-istqarrijiet

Mhux biss, izda debitament assistit mill-konsulent legali

tieghu l-appellant irrinunzja ghad-dritt tieghu ghas-silenzju quddiem l-Ewwel

Qorti u ha l-pedana tax-xhieda meta huwa allura jispjega dak li sehh,

ghalkemm fix-xiehda tieghu jistqarr illi huwa gideb f'dawn l-istqarrijiet ghax

ighid li kien imbezza', ghalkemm kien gie moghti il-jedd jiehu parir minn

avukat u irrifjuta dan id-dritt.3 Huwa biss issa fi stadju ta' revizjoni allura illi

l-appellant jillanja li l-istqarrijiet huma inammissibbli bhala prova in atti.

Illi l-appellant kellu l-eta' ta' tletin (30) sena meta rrilaxxja l-istqarrijiet in

kwistjoni.

Jidher ukoll li kellu preċedenti penali marbuta ma' serq kommess

fis-sena 2009 u allura din ma kinitx l-ewwel darba illi l-appellant ġie arrestat

Fix-xiehda tieghu quddiem l-Ewwel Qorti jisħaq illi hu kien fis-

sakra dakinhar meta irrilaxxja l-istqarrija apparti li kien għaddej minn

perijodu kemmxejn diffiċli f'hajjtu.

Jallega wkoll illi hu ħassu 'pressured' mill-

pulizija sabiex iwieġeb għall-istqarrija bil-mod kif hu filfatt wieġeb illi huwa

differenti minn dak illi xehed viva voce quddiem l-Ewwel Qorti.

maghdud, madanakollu, jidher minn qari ta' dawn l-istqarrijiet illi l-appellant

kien ko-erenti fit-twegibiet tieghu tant illi wiegeb fid-dettall u fejn dehrlu li

kellu jiċħad filfatt ċaħad filwaqt illi fejn ried jelabora jidher li hu għamel hekk

Fil-fatt l-Ewwel Qorti tikkonkludi hekk fir-rigward:

"It-twegibiet tieghu huma konsistenti u jwiegeb precizament ghal kull domanda li saritlu b'intelligenza biex ma jitfa' ebda dell fuq Gino Formosa Melillo Price."

Illi di piu' l-appellant irrilaxxja żewġ stqarrijiet fejn allura hu seta' jbiddel jew

iżid ma' dak minnu mistqarr fl-ewwel stqarrija, matul it-tieni stqarrija.

biss, izda, kif inghad, huwa għażel illi jixhed quddiem l-Ewwel Qorti fejn

ikkontesta partijiet mill-istqarrijiet rilaxxjati minnu.

Jingħad fuq kollox illi

kien hemm provi oħra li tressqu quddiem l-Ewwel Qorti, fosthom ir-rapport

tal-espert Martin Lombardi, ix-xiehda tal-vittma u ta' Eugenio Formosa Melillo Price w

it-testimonjanza

jitfgħu dawl

fuq

ir-

3 Ara folio 7 tal-atti proċesswali.

responsabbilta' tiegħu o meno fir-rigward ta' l-istess imputazzjoni fejn hu ma

jeskludix li kkometta l-att materjali tar-reat iżda jishaq illi l-element formali

kien nieqes billi jimplika l-involviment ta' terza persuna u cioe' ta' Formosa Melillo.

Fuq kollox izda l-Ewwel Qorti stess fid-decjizoni taghha tistqarr hekk:

"Mill-bqija jigi ribadit li l-istess stqarrijiet ma kellhom ebda piz fid- decizjoni ta' din il-Qorti li striehet ghal kollox fuq xhieda mismugha quddiemha u provi separati u distinti mill-istqarrijiet kif inghad."

Illi magħdud dan kollu l-Qorti hija tal-fehma illi ma hemm ebda mottiv li jista'

igieghlha tiskarta l-istqarrijiet rilaxxjati mill-appellant lura fis-sena 2015 u

dan ghar-ragunijiet hawn fuq migjuba u ghalhekk l-ewwel aggravju qed jigi

Ikkunsidrat:

Illi fl-aggravju l-iehor minnu ntentat l-appellant jikkontendi illi ma

jissussistux l-elementi tar-reat imfassla fl-artikolu 110(1) tal-Kodici Kriminali

u cioe' 'l hekk imsejjah kalunnja ndiretta bl-awtur tar-reat johloq tracci

materjali li jwasslu sabiex persuna innocenti tigi addebitata bil-kummissjoni

ta' delitt.

Illi ghal dan il-ghan il-Qorti fliet l-atti processwali sabiex tqies jekk

id-dikjarazzjoni ta' htija maghmula mill-Ewwel Qorti hijiex wahda siewja

kemm legalment kif ukoll raġjonevolment.

Illi jirrizulta mill-atti illi l-appellant kien ikkomunika mal-parti leza Joseph

Fenech Soler, fuq is-sit elettroniku Gheiti fejn kien qed jippoza bhala guvni ta'

Dawn il-konverżazzjonijiet kellhom konotazzjonijiet ta' natura

Jidher illi l-appellant kien fetah iktar minn chat wahda ma' dan

Fenech Soler u f'xi wahda minn dawn il-konversazzjonijet dan Fenech Soler, fuq stedina

tal-appellant, kien sahansitra bghattlu ritratt tal-parti privata tiegħu.

dak iz-zmien kien membru fil-korp tal-pulizija stazzjonat gewwa l-ghassa ta'

Illi jirrizulta mir-rapport tal-espert Martin Lombardi illi l-appellant

nizzel ritratti ohra ta' terza persuna mhux magħrufa minn fuq is-sit tal-

Facebook sabiex dan jippreżenta profil fittizju lil Mifsud waqt dawn il-

konversazzjonijiet.

L-appellant żamm dawn ir-ritratti u chats fuq ic-cellulari

tiegħu, fejn fil-fatt gew misjuba mill-espert bl-istess ritratti, profil fittizju u

konversazzjonijiet kif ukoll ir-ritratt inkriminatorju tal-virga maskili esposta

ta' Mifsud jigu ikkuppjati fuq il-kompjuter ta'l-appellant li wara poġġiehom

fuq pendrive liema pendrive l-appellant mbaghad għadda lil Gino Formosa Melillo

Price, allegatament fuq struzzjonijiet ta' dan ta' l-aħħar.

Dan Formosa Melillo Price,

li kien konoxxenza ta' Mifsud, sussegwentment ghadda din il-pendrive lil

pulizija fejn hemmhekk infethet inkjesta magisterjali fil-konfront ta' Mifsud u

giet imnehdija investigazzjoni fil-konfront tieghu fuq allegat attivitajiet ta'

natura sesswali ma' tfal ta' taht l-eta'.

Illi jibda biex jinghad illi meta l-appellant ippoza bhala guvni ta'l-eta'' ta'

sbatax-il sena fil-konversazzjonijiet spinti li kellu ma' Mifsud fuq il-Grindr

huwa kien qed jaghmel dan bl-intenzjoni unika li jipprova jdaħħal lil Mifsud

f'nasba, u li meta ghamel dan hu ma kienx imġiegħel ghalkemm isostni li kien

istigat minn Cutajar Forte.

Jidher illi ftit ta' zmien qabel dan l-akkadut dan

Cutajar Forte fil-fatt kellu disgwid ma' Mifsud u dan wassal ghal din il-vicenda

Huwa ndubitat ukoll illi l-appellant kien habib ma' Cutajar Forte u

kienu jiltaqghu ta' kuljum u allura huwa ghal kollox inverosimili meta l-

appellant ighid illi meta ghadda din il-pendrive lil Cutajar Forte b' materjal

iffabbrikat minnu, huwa ma kienx jaf x'uzu ser jaghmel dan Cutajar Forte

Fil-fatt l-appellant stess finalment jammetti illi kien

miftiehem ma' dan Cutajar Forte dwar l-uzu li kien ser isir minn din il-

pendrive, bl-appellant iqieghdha go envelope u Alford jinserixxi karta

bid-dettalji ta'l-pulizija Mifsud u wara dan l-envelope jithalla minn Cutajar

Forte personalment gewwa l-ufficcji tal-Ministeru ghall-Intern sabiex jigu

Illi imbaghad mix-xhieda tal-appellant stess, huwa evidenti illi l-appellant u

Gino Formosa Melillo Price kienu filfatt mifthemin dwar dak li kellu jseħħ u l-Qorti

temmen ukoll illi a differenza ta' dak li qed jipprova jisħaq l-appellant, hu kien

jaf x'kien ser isir mill-pendrive li hu għadda lil Gino Formosa Melillo Price.

fuq kollox kien strumentali sabiex dan ir-reat seta' jirnexxi fejn hu seta'

faċilment irrifjuta dak li kien qed jitolbu jagħmel Gino Formosa Melillo, izda minflok

ghazel li jkun kompartecipi f'din il-konfoffa intiza sabiex tinkrimina lil Fenech Soler,

li kien jokkupa l-kariga ta' ufficjal tal-pulizija, f'reat kriminali.

Illi kien l-

appellant allura li ffabrika din l-evidenza falza u ghaddieha lil Formosa Melillo Price,

li minn naha tieghu ghaddieha lil pulizija.

Fil-fatt wara li din l-evidenza

ffabbrikata giet mghoddija lil pulizija, Formosa Melillo Price informa lill-appellant illi

dak li kellhom f'mohhom li jaghmlu kien irnexxa.

Illi a skans ta' repetizzjoni l-Qorti taghmel referenza ghal gurisprudenza in

materja iccitata mill-Ewwel Qorti u tqies illi l-appellant ma jistax jikkonvinci

lil din il-Qorti, kif lanqas ikkonvinca lill-Ewwel Qorti qabilha, illi l-element

formali fil-kummissjoni ta' dan ir-reat minn naha tieghu huwa nieqes.

Indubbjament, kif inghad, kien l-appellant li kkometta l-att materjali li wassal

ghad-denunzja tar-reat kontra l-parti leza, izda dan l-att materjali gie minnu

kommess ben konsapevoli ta' dak li kien ser isir bil-fabrikazzjoni tal-evidenza

minn naha tieghu.

Kif inghad ma hux verosimili illi hu ma kienx a konoxxenza

ta' dak li kien ser jaghmel bil-pendrive, Cutajar Forte meta ghaddihielu.

Kwindi fil-fehma tal-Qorti l-ewwel imputazzjoni tirrizulta ppruvata u ma tarax

illi hemm ebda mottiv li tista' iggieghlha titbieghed mill-apprezzament

approfondit li ghamlet l-Ewwel Qorti tal-provi li kellha quddiemha.

il-motivi anke dan it-tieni aggravju qed jigi michud.

Ikkunsidrat:

Illi jifdal biss l-aħħar gravam sottopost ghal gudizzju tal-Qorti marbut mal-

piena erogata ta' tlett snin prigunerija u l-hlas tal-ispejjez peritali, li fil-fehma

tal-appellant hija waħda sbilanċjata u nġusta.

Illi fir-rigward tal-aggravju dwar l-ispejjeż, l-artikolu 533 tal-Kodici Kriminali

jiddisponi hekk:

533.(1) Meta l-kawża ssir mill-Pulizija ex officio, il-qorti għandha meta tagħti s-sentenza jew f'kull ordni ieħor wara, tikkundanna l-ħati jew il-ħatjin, ilkoll flimkien in solidum jew kull wieħed għalih, għall- ħlas, lir-reġistratur, tal-ispejjeż kollha jew ta'parti mill-ispejjeż li jkollhom x'jaqsmu mal-ħatra ta' esperti jew periti fil-proċeduri, inklużi dawk tal-esperti li jkunu ġew maħtura fl-istadju tal-proċess verbal tal-inkjesta4, f'dak iż-żmien u f'dak l-ammont bħal ma jkun ġie stabbilit fis-sentenza jew fl-ordni.' (sottolinjar tal-Qorti)

Issa ghalkemm huwa minnu illi Dr. Martin Lombardi bhala l-uniku espert

involut f'dan il-kaz kien gie mahtur f'inkjesta magisterjali marbuta ma'

investigazzjoni dwar attivita sesswali ta' tfal ta' taht l-eta li fiha allegatament

tieghu gie

sussegwentement ipprezentat fl-atti ta' din il-kawza bid-difiza sahansitra fil-

verbal tas-seduta tal-1 ta' Marzu 2016, wara li jigi ipprezentat r-rapport, titlob

lil Qorti sabiex l-espert jezamina fil-fond id-Dokument MB13.

tieghu u inoltre fil-verbal tas-seduta tal-05 ta' Lulju 2016, id-difiza, bi qbil

mal-Prosekuzzjoni, ddikjaraw illi ma kellhom ebda oggezzjoni ghal hatra

Kwindi huwa indubitat illi l-ispejjez inkorsi in konnessjoni mal-hatra

ta' dan l-espert u li l-appellant gie ikkundannat ihallas huma kollha marbuta

mal-mertu ta' dan il-kaz u kwindi l-aggravju qed jigi rigettat.

Illi għal dak li jirrigwarda n-natura u l-quantum tal-piena erogata mill-Ewwel

Qorti ta' tlett snin prigunerija, jinghad qabel xejn illi l-piena tinsab fil-

parametri tal-ligi u cioe' dik ikkontemplata fl-artikolu 104 tal-Kodici Kriminali

li ghalih jaghmel referenza l-artikolu 110(1) li hija dik tal-prigunerija bejn

sentejn u hames snin.

Illi ghalkemm huwa minnu dak

li tikkontendi

l-Ewwel Qorti

fil-

konsiderazzjonijiet minnha maghmula dwar il-piena illi l-agir tal-appellant

seta' wassal sabiex persuna innocenti u b'kariga ta' ufficjal tal-pulizija jispicca

implikat f'agir kriminali intortament u ghalkemm huwa minnu ukoll illi kien

l-appellant li ffabrika l-evidenza falza li wasslet ghall-arrest tal-parti leza,

4 Emfażi tal-Qorti.

madanakollu huwa evidenti illi l-appellant ma kienx wahdu wara din il-

vicenda kriminali izda kien gie istigat jaghmel dan minn terza persuna li l-

Ewwel Qorti stess ordnat lil Kummissarju tal-Pulizija fis-sentenza appellata

sabiex jipprocedi kontra tieghu.

Kwindi l-Qorti hija tal-fehma illi hemm lok

ghal mitigazzjoni fil-piena tenut kont ukoll tal-fatt illi l-fedina penali tal-

appellant mhijiex xi wahda allarmanti, b'zewg kundanni marbuta ma'

vjolazzjonijiet tat-traffiku u l-ohra l-aktar serja marbuta ma' serq ta' telefon

cellulari li madanakollu tirrisali ghas-sena 2009.

Il-Qorti tqies ghalhekk illi l-

appellant ghandu jinghata l-ahhar opportunita' sabiex jaghraf jitbieghed mill-

kriminalita'.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' l-appell in parte.

Tghaddi ghalhekk biex tikkonferma s-sentenza appellata fejn l-appellant gie

illiberat mit-tieni mputazzjoni u fejn gie misjub hati tal-ewwel imputazzjoni u

tal-addebitu tar-reċidiva taħt l-artikolu 49 tal-Kodiċi Kriminali, iżda tvajra l-

piena inflitta, tghaddi ghalhekk biex tikkundanna lill-appellant ghal perijodu

ta' sentejn prigunerija, li bl-applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kodici Kriminali

dan it-terminu ta' prigunerija qed jigi sospiz ghal zmien erba' snin mil-lum.

Tikkonferma is-sentenza appellata fil-bqija.

Il-Qorti twissi lil hati bil-konsegwenzi skont il-ligi jekk jikkommetti reat iehor

matul il-perijodu operattiv ta' din is-sentenza.

Tordna komunika tas-sentenza tal-Ewwel Qorti u ta' din is-sentenza lill-

Kummissarju tal-Pulizija sabiex jipprocedi skont kif hemm indikat fis-

Vera Calenti


Qorti tal-Appell Kriminali

Iben Joseph, imwieled Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar' fit-28 ta' Marzu, 1986 u detentur tal-karta ta' l-

identita' numru 401067(M)

Illum is-27 ta' Novembru 2020.

Magistrati (Malta) talli nhar id-29 ta' Gunju 2016, ghall-habta tas-1:50am filwaqt

li kien qieghed jsuq vettura Taxi ta' l-ghamla Renault b'numru ta' registrazzjoni

Saq l-imsemmija vettura b'manjiera perikoluza u traskurata;

2. kif ukoll talli waqt li kien qed isuq l-imsemmija vettura involontarjament

ikkaguna griehi ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Disminder Bachu hekk

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Magistrati (Malta) tad-29 ta' Lulju, 2016 fejn wara

li rat l-Artikoli tal-Ligi u cioe' l-Artikoli 15 (1)(a)(b) tal-Kap.

65 u l-Artikolu 226

(1)(b) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta sabet lill-imputat CAUCHI K/A CAUCHI JONES KHEDRI hati

ta sewqan traskurat u talli ikkaguna ferita involontarja ta' natura gravi fuq il-

persuna ta' Disminder Bachu u kkundannatu multa ta' mitt Ewro (€100) u mhux

hati tal-akkuza ta' sewqan perikoluz u lliberatu minnha.

Ordnat inoltre li l-imputat CAUCHI K/A CAUCHI JONES KHEDRI jkun sospiz mil-licenzji kollha tieghu

tas-sewqan ghal zmien gimgha.

Rat ir-rikors tal-appellant Keith Lauri minnu pprezentat fid-9 ta' Awwissu,

2016 fejn talab lil din il-Qorti tvarja u timmodifika is-sentenza appellata billi

tikkonfermaha kwantu lliberatu mill-imputazzjoni dwar sewqan perikoluz u

tirrevoka s-sejbien ta' htija ta' sewqan traskurat u dwar li kkaguna ferita

involontarja ta' natura gravi fuq il-persuna ta' Disminder Bachu u tilliberah

minnhom u minn kull htija skond il-ligi.

Rat l-aggravji tal-appellant.

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Semghet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat,

Rat il-fedina penali aggornata tal-appellant ezebita mill-prosekuzzjoni fuq ordni

Illi fl-appell minnu ntentat l-appellant jilmenta illi l-Ewwel Qorti fasslet

interpretazzjoni żbaljata tal-ligi in materja fid-dawl tal-provi prodotti quddiemha

u dan meta ghamlet enuncjazzjoni ta' dritt zbaljat dwar il-kuncett ta' nuqqas ta'

'proper lookout' li fil-fehma tal-Ewwel Qorti kienet il-causa prossima tal-inċident

stradali mertu tal-kawza.

L-appellant jikkontendi illi kienu jirrizultaw l-elementi

tal-casus jew tal-kaz fortwit li jwasslu sabiex jezimi ruhu mir-responsabbilta'

penali billi l-incident ma kienx wiehed prevedibbli u li seta' jigi evitat bl-uzu tal-

Dan ghaliex fil-fehma tieghu l-vittma kienet warajh tant illi

intlaqtet mil-mudguard ta' wara tal-vettura.

Jisħaq illi mhuwiex mistenni minn

sewwieq prudenti illi jara dak li qed jigri wara l–vettura misjuqa minnu iżda dak

li hemm quddiemu u fil-ġnub kif fil fatt għamel.

Hu jinsisti li dan kien każ

klassiku ta' casus fejn il-parte ċivile x'aktarx ġiet imbottata għal fuq il-vettura

tieghu mill-folol li kien hemm f'dawk il-ħinijiet u laqtet il-vettura tal-appellant

fejn konsegwentement waqghet fl-art u r-rota ta' wara tal-vettura ghaddiet minn

fuq saqjaha biex b'hekk subiet il-feriti gravi li ġew riskontrati.

Illi sabiex tindirizza l-aggravji imressqa mill-appellant il-Qorti ezaminat mill-gdid

l-atti tal-kawza u dan bil-ghan li tqies jekk l-Ewwel Qorti, fid-dawl tal-provi

migjuba quddiemha u b'applikazzjoni tal-ligi in materja, setatx legalment u

ragjonevolment tasal ghal dikjarazzjoni ta' htija.

Illi s-sinistru stradali mertu ta'

dawn il-proceduri sehh nhar id-29 ta' Ġunju 2016 għall-ħabta tas-1:50am meta

safat imtajjra persuna ta' nazzjonalita' barranija certu Disminder Bachu, fl-

entratura li twassal ghad-diskoteka Gianpula gewwa L-Isla u dan meta saq

minn hdejha l-appellant bit-taxi tieghu u laqatha.

Jirrizulta mill-verzjoni

moghtija mill-parti leza illi hi flimkien ma' shabha kienu mixjin bil-mod fuq in-

naħa xellugija tat-triq fejn f'daqqa waħda ħasset daqqa u waqgħat mal-art fuq

idha xellugija u kif waqgħat rat rota ta' karrozza ssuq fuq sieqa l-leminija u tibqa'

għaddejja.

Qalet ukoll li t-triq kienet mixgħula sew f'dak il-ħin.

Il-pulizija

tkellmet ukoll mal-appellant li kien is-sewwieq tal-vettura involuta fl-inċident li

saħaq illi hu u ħiereġ minn Gianpula Grounds bil-passiġġieri hekk kif wasal

ħdejn l-entratura sema l-għajjat u xi ħadd iħabbatlu fuq il-bonnet tal-vettura

tiegħu, waqqaf u gie infurmat mis-sieħeb tal-parte ċivile li kien laqat lit-tfajla

tiegħu.

Hu saħaq illi lil din il-persuna lanqas biss kien raha qabel l-inċident u li

hu kien qed isuq bil-mod hafna.

Il-pulizija tkellmu ma' xi persuni li kienu fuq

il-post u li kkonfermaw illi l-appellant lanqas biss induna li laqat lill-vittma u

filfatt kien ser jibqa' sejjer li kieku ma marrux jiġru warajh biex iwaqqfuh.

Ikkunsidrat:

Illi din il-Qorti, kif ippresjeduta kellha okkazzjoni tistharreg dak li jikkostitwixxi

l-element tal-proper lookout mehtieg minn kull sewwieq prudenti u diligenti, kif

ukoll li tistharreg l-elementi ta' dritt li isawwru l-principju tal-kaz fortwit u dan

f'sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Dorianne Brincau deciza fit-28 ta' Frar 2018

jekk

il-pedestrian

"Ibda biex ......, "driver ghandu juza d-diligenza kollha biex jevita pedestrian jaqsam negligentement u ghalhekk ghandu jigi ritenut responsabbli jekk ikun naqas minn xi dmir tieghu b' mod li jkun pogga ruhu f' pozizzjoni li ma setax jevita l-investiment tal-pedestrian.

Il-kaz li fih driver jista' jkun ezentat mir-responsabbilita' hu dak biss fejn il-pedestrian b' xi att inaspettat u subitaneu jew xort' ohra b' xi ghemil tieghu ikun qieghed lid-driver f' pozizzjoni li anki bl-uzu tad-diligenza mehtiega dan ma setax assolutament jevita l-investiment."(App.

XXXVIII, p.iv. p.859) li:- "Il-pedestrian ghandu Mill-banda certament drittijiet fic-cirkolazzjoni tat-traffiku imma ghandu ukoll l-obbligi.

Jekk il-pedestrian ikun qieghed ruhu f' post fejn mhux suppost ikun, u driver li jkun qed isuq karozza b' mod regolari jsib ruhu f' pozizzjoini ta' emergenza subitanea minnhabba fih, dak id- driver ma ghandux jigi ritenut hati ta' sewqan perikoluz u tal- konsegwenzi li jista' jsofri dak il-pedestrian ."

F' sentenzi ohra mbaghad gew elaborati sitwazzjonijiet fejn din l- emergenza subitanea tavverra ruha ; eg. "meta jaqsam f' daqqa u jissorprendi lill-konducent, jew jaghmel xi moviment insolitu u inaspettat" (App.

"Il-Pulizija vs. J. Thornton" Kollezz.

XLV p.iv. p.920) jew meta pedestrian jinzel inaspettatament minn fuq il- bankina, jew li jaqsam jew jitfaccja ghall-gharrieda minn wara xi car

liema huma dawk

iehor, jew li johrog minn xi kurva fit-triq, jew li jitfaccja ghall- gharrieda u inaspettatament quddiem il-karozza.

"Il- Pulizija vs. Schranz Grima Pulo" Kollez.

Vol.XLVI . p.iv. p.765)" Il-Qorti ghaddiet ukoll biex elenkat is- sitwazzjonijiet fejn sewwieq jezimi ruhu minn kull responsabbilta ghall-investiment ta' pedestrian.

U allura hawn fejn jidhol il-grad tal-culpa tas-sewwieq ghal event dannuz u jekk allura jistax jigi ezentat mir-responsabbilta: "In succint fuq skorta ta' awturi u gurisprudenza, t-trepod tal-kolpa gie definit bhala: 1. la volontarieta dell'atto; 2. la mancata previsione dell'effetto nocivo; u 3. la possibilita di prevedere.

Bhala konkluzzjoni tad-definizzjoni li din il-Qorti trid taghti lit- terminologija culpa, ghalhekk jibqa' dejjem li l-element taghha huwa volontarjeta' tal-att, in-nuqqas ta' previzjoni tal-effetti dannuzi ta' dak l-att u l-possibilta' ta' previzjoni ta' dawk l-effetti dannuzi.

Jekk

l-effetti dannuzi ma kienux prevedibbli, hlief b'diligenza straordinarja

li l-ligi ma tesigix u li semmai tista' ggib culpa levissima li ma hiex

nhar il-15 ta' Dicembru 1958 mill-Qorti ta' l-Appelli Kriminali)"

Din is-sentenza tistrieh fuq l-insenjament ta' zewg guristi tad-dritt

penali fejn il-gurist Francesco Pisani Brincat jghid hekk dwar il-culpa, "… il

Bl-istess mod, il-Professur Anthony J.

L-Antolisei, izda jimxi pass 'il quddiem mill-insenjament tal-Carrara u t-tejorija tal-prevedibbilita ta'l-azzjoni meta iqies illi tirrizulta il- kolpa meta jkun hemm in-nuqqas ta'l-osservanza tar-regoli tal- komportament, anki jekk l-event dannuz ma kienx wiehed prevedibbli u dan billi l-osservanza ta' dawn ir-regoli iwassal sabiex l-event dannuz ma isehhx: "Si tratta di regole di condotta volte a prevenire determinati (negligenza accadimenti; tali regole possono essere sociali imprudenza o imperizia) oppure giuridiche (regolamenti, ordini discipline).

Dak illi ghandu jigi stabbilit kwindi huwa jekk l-event kienx wiehed fortwit, jew jekk kienx hemm sitwazzjoni ta' emergenza subitanea, tant ghalhekk illi l-event dannuz ma seta' qatt jigi evitat anke jekk

bl-ezercizzju gholi ta' diligenza u bl-osservanza tar-regoli kollha tal-

imgieba xierqa fit-triq.

Sitwazzjoni bhal din certament teskludi kull

forma ta' negligenza, imprudenza, traskuragini jew non-osservanza

tar-regoli ta' komportament mistennija, fit-termini ta' dak li ifassal l-

Antolisei sabiex jistabilixxi l-kolpa."

Spjanat dan l-insenjament gurisprudenzjali u applikati ghal fattispecje ta' dan

il-kaz ghandu jemergi illi l-investiment tal-pedestrian sehh meta din kienet

miexja mal-genb tat-triq biswiet il-hbieb taghha, meta f'daqqa wahda ħasset

imbottatura qawwija u b'saħħitha.

Irkoptejha ċedew u waqgħet fuq ix-xellug

tagħha.

F'dan il-mument il-vettura li kienet ghaddejja biswit taghha rifsitilha

saqajha tal-lemin.

Is-sewwieq baqa' jsuq fuq saqjaha u ż-żarbun li kienet libsa

inqasam f'biċċtejn u baqa' sejjer.

L-appellant minn naha tieghu jisħaq illi hu ma rax lill-vittma u lil sħabha

ghaddejjin mal-genb tat-triq qabel l-inċident.

Ighid illi hija laqtet il-mudguard ta'

wara tal-vettura li jfisser li hu kien lahaq ghadda minn hdejha qabel sehh l-

Infatti jgħid illi ma ndunax bl-inċident sakemm attirawlu l-

attenzjoni biex jieqaf.

Jishaq madanakollu li kienet din it-tfajla li harrget ghan-

nofs u spuccat fil-karreggjata tat-traffiku fejn kien qieghed isuq hu sabiex b'hekk

Din madanakollu hija supposizzjoni minn naha tieghu

billi, kif inghad, l-appellant ex admissis ighid illi huwa lanqas biss induna li sehh

Illi x-xhieda ta' xhud okulari James Cassar Agius, fil-fehma tal-Qorti hija determinanti

ghar-risoluzzjoni ta' din il-vertenza.

kienet miexja fuq in-naha ta' barra tal-bankina hdejn shabha ntlaqtghet mill-

vettura tal-appellant, tilfet il-bilanc, waqghet fl-art.

Illi mhux biss, izda ighid

ukoll illi peress illi l-appellant ma indunax b'dan, baqa' jsuq bil-konsegwenza illi

ir-rota ghaddiet minn fuq saqajn it-tfajla, li konsegwentement sofriet il-griehi

Jistqarr illi l-appellant laqat lil vittma bit-tyre ta' wara.

xiehda tieghu jirrizulta illi f'dak il-hin ikun hemm hafna konfuzjoni ta' nies

dehlin u hergin minn Gianpula.

Dan kellu ifisser allura illi mill-appellant kien

mistenni grad iktar oghla ta' attenzjoni.

Issa huwa inkontestat illi fil-hin tal-incident kien hemm hafna nies mexjin bil-

pass biswit il-vettura misjuqa mill-appellant.

Huwa nkontestat ukoll illi l-

appellant kien miexi bil-mod hafna.

Illi huwa indubitat ukoll ghal din il-Qorti illi

meta il-vittma waqghet fl-art il-vettura tal-appellant ma kenitx lahhqet

skorrietha tant illi fil-fatt hija intrifset bir-rota ta' wara.

Dak li jhasseb lil Qorti

huwa kif l-appellant li kien ghaddej bil-mod ma indunax illi persuna laqtet il-

vettura tieghu u li di piu' wara li dan sehh huwa ma indunax u baqa' jsuq tant

illi spicca sehh l-investiment.

Dan jindika illi s-sewwieq kien ferm aljenat.

kieku l-appellant induna tempestivament b'dak li kien qed jigri madwaru, haga

li injora kompletament ghal xi raguni inspjegabbli, huwa kien certament jinduna

bid-daqqa li qalghet il-vittma mal-vettura tieghu u kien iwaqqaf biex jara x'gara

u mhux jibqa' jsuq minn fuqha fejn lanqas biss induna tant illi kellhom jattirawlu

l-attenzjoni n-nies ta' madwaru.

Konsegwentement tenut kont ta' dan u fid-dawl

tal-fatt illi fil-mument meta' seħħ il-każ kien hemm diversi persuni bil-pass sejrin

fid-direzzjoni ta' Gianpula, bħalma filfatt kienet il-parti ċivile u sħabha, l-

appellant kellu jimxi aktar bil-qalbu u joqghod ferm attent b'dak li qed jigri fid-

dintorni tieghu inkluż allura fil-ġnub tal-vettura fejn kienet tinsab il-parte ċivile

Illi t-tezi ta'l-appellant illi it-tfajla kienet fuq in-naha ta' wara tal-

vettura meta intlaqtghet, apparti illi hija kongettura billi huwa ma rax l-incident

isehh, hija ghal kollox insostenibbli ghaliex li kieku meta din waqghet fl-art

kienet tinsab wara l-vettura tieghu, allura kienet tkun il-vettura ta' warajh li

ttajjarha u mhux hu.

Il-Qorti hija tal-fehma illi l-konsegwenzi sfortunati u gravi ta' dan l-inċident

setghu jiġu evitati li kieku l-appellant kien aktar kawt.

madanakollu, l-Qorti tqies ukoll illi tirrizulta n-negligenza kontributorja tal-

vittma li kienet miexja fuq in-naha ta' barra tat-triq meta kien hemm il-vetturi

ghaddejjin minn maghha, minflok imxiet wara shabha meta kien hemm traffiku

fil-vicinanzi taghha.

mill-htija, izda tista' isservi biss bhala attenwanti fil-piena.

Illi fil-fatt hekk jidher

li ghamlet l-Ewwel Qorti billi il-piena erogata fil-konfront tal-appellant hija

Illi allura l-Qorti ma tarax illi hemm motiv li jista' igieghlha titbieghed mill-fehma

milhuqa mill-Ewwel Qorti u ghaldaqstant l-aggravji imqanqla mill-appellant qed

Għal dawn il-motivi, l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u tikkonferma

s-sentenza appellata fl-intier taghha, bit-terminu ta' gimgha ghas-sospensjoni

tal-licenzja tas-sewqan ghandha tibda tiddekorri mil-lum.

Vera Verin


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Edwina Borg Tanti LL.D.

Illum is-27 ta' Novembru, 2020

tal-identita Maltija bin-numru 288082(M), akkużat quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli nhar il-21

t'Ottubru, 2015 għall-ħabta ta' 6:50 hrs ġewwa Triq il-Qawra, Birżebbuga, waqt li kien qiegħed isuq il-vettura bin-numru tar-reġistrazzjoni KQZ

B'nuqqas ta' ħsieb, bi traskuraġni jew b'nuqqas ta' ħila fl-arti jew jew b'nuqqas ta' tħaris tar-regolamenti tat-traffiku, professjoni nvolontarjament ikkaġuna offiżi ta' natura ġravi fuq il-persuna ta' Yodit Mebrahtu Gebre-Eyesus skond kif iċċertifika Dr. Jonathan Hamer M.D. mill-M.D.H.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tat-12 ta' Novembru, 2018 li wara li rat artikoli 30 u 226(1)(a) u (b)

tal-Kaptiolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, sabet lill-imputat ħati tal-akkuża dedotta

kontra tiegħu u kkundannatu għal multa ta' elf u mitejn Ewro (EUR 1,200)

u għal tlett (3) xhur sospensjoni tal-liċenzji kollha tas-sewqan.

In oltre l-Qorti ordnat lill-ħati jħallas l-ispejjeż kollha li għandhom x'jaqsmu

mal-ħatra tal-esperti skont l-Artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta,

liema spejjeż jammontaw għas-somma ta' elf seba' mija u disgħa u erbgħin

Ewro u erbatax il-ċenteżmu (EUR 1,749.14c) li għandhom jitħallsu fi żmien

tlett xhur b'dan li jekk il-ħati jonqos li jħallas dan l-ammont jew parti

minnu fiż-żmien lilu preskritt, l-ammont jew il-bilanċ jiġi dovut minnufih u

jiġi konvertit fi priġunerija skond ir-rati applikabbli ai termini tal-liġi.

Rat ir-rikors tal-appellant Emanuel Tanti Desjardins, ppreżentat fit-28 ta' Novembru,

2018, fejn talab lill-Qorti thassar u tikkancella s-sentenza moghtija mill-

Qorti tal-Magistrati (Malta) bhala Qorti tal-Gudikatura Kriminali fit-12 ta'

Novembru 2018 u konsegwentement tilliberah minn kull imputazzjoni u

ħtija, u fin-nuqqas, tirriforma s-sentenza appellata billi tikkonfermaha f'dik

il-parti fejn sabitu ħati tal-imputazzjoni miġjuba fil-konfront tiegħu u

tirriformaha billi tipprovdi għall-piena aktar miti u idonea fiċ-ċirkostanzi.

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

ordni tal-Qorti.

Ikkunsidrat:

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet

Illi fl-appell minnu intentat l-appellant qed jikkontendi illi hu ma kellux

jitqies responsabbli ghall-inċident stradali mertu ta' dawn il-proceduri,

liema incident fil-fehma tieghu ġie kkaġunat unikament minħabba n-

negliġenza tal-pedestrian illi ntlaqghtet mill-vettura tiegħu meta' din qasmet

avventatament b'dan illi huwa gie impedut milli jiehu kwalsiasi azzjoni

Jisħaqq ukoll illi l-Qorti straħet fuq supposizzjonijiet li

ma kienux sorretti mill-provi u dan billi kien jirrizulta illi t-triq fejn sehh l-

incident kienet mudlama u d-dwal tal-Gvern kien mitfi tant ghalhekk illi

mhuwiex minnu illi, kif ikkonkludiet l-Ewwel Qorti, kien hemm viżibilità

tajba u li l-appellant seta' faċilment jipprevedi l-inċident billi jara lill-vittma.

Jikkritika l-appellant r-rapporti ta'l-esperti maħtura u r-ritratti li ttieħdu

billi dawn kollha jirreferu ghal hin twil wara li kien sehh l-inċident fejn

għaldaqstant dak li kkonkludew dawn l-esperti mhuwiex affidabbli aktar u

aktar fid-dawl tal-fatt li meta l-parte ċivile ġiet mitkellma mill-espert

Buttigieg hi ma ftakret xejn dwar dak li kien sehh fl-inċident.

Ikkunsidrat:

Illi qabel kull konsiderazzjoni marbuta mal-mertu ta' dan l-appell, il-Qorti

tosserva illi ghalkemm bl-artikolu 656 tal-Kodici Kriminali hija mhijiex

marbuta li toqgħod għall-fehma tal-periti kontra l-persważjoni tagħha,

Huwa ben risaput illi f'materja ta' prova peritali, l-insenjament ġurisprudenzjali huwa fis-sens li, għalkemm ir-rapport tekniku huwa kontrollabbli mill-ġudikant bħal kull prova oħra u li l-Qorti mhijiex tenuta li taddotta l-konklużjonijiet peritali kontra l- konvinzjoni tagħha, jibqa l-fatt li l-Qorti m'għandiex tiskarta l- konklużjonijiet tal-esperti tekniċi, speċjalment fuq materja purament teknika, b'mod leġġer jew kapriċċjuz, u kwalsiasi ġudizzju li jmur kontra l-konklużjonijiet peritali għandu jkun motivat sewwa.

Illi allura l-konkluzjonijiet tal-esperti nominati fl-in genere ma jistghux jigu

skartati mill-Qorti unikament ghar-raguni illi dawn l-esperti accedew fuq il-

post hin wara li sehh l-incident meta allura kien lahaq sebah, kif jilmenta l-

appellant, u dan ghaliex il-kostatazzjonijiet li saru mill-provi indizzjarji li

gew migbura minn fuq ix-xena setghu jigu analizzati ahjar fid-dawl meta

setghu jkunu aktar vizibbli.

Di piu' il-konsiderazzjonijiet maghmula bil-

pjanti u qisien, ezami tad-danni u fatturi ohra li setghu jigu osservati fuq il-

lok tal-incident flimkien ma' kalkolazzjonijiet ohra jitfghu dawl fuq il-mod kif

1 Roseanne Koger Enriquez u John David Koger Enriquez vs L-Avukat Ġenerali u L-Kummissarju tal-Pulizija, deċiża mill-Qorti Kostituzzjonali nhar it-13 ta' Frar 2017 (rikors nru.

sehh dan is-sinistru stradali, iktar u iktar fid-dawl tal-provi skarni li hemm

fl-atti fejn l-unika prova determinanti tinsab fil-proces verbal redatt mill-

Inkwirenti u tal-evidenza migbura mill-esperti hemmhekk

Dan qed jigi rilevat billi quddiem l-Ewwel Qorti l-ebda wiehed mill-

protagonisti involuti f'dan l-incident ma ddeponew, bil-Qorti allura trid

tistrieh unikament fuq dak mistqarr minnhom lill-espert tekniku nominat fl-

dinamika tal-incident, bil-vittma ma tiftakar xejn u l-appellant jixhed

minghajr ma jaghti ebda dettall dwar dak li sehh qabel l-impatt ghajr ghal

fatt li jghid li ra dell quddiemu u sehh l-investiment.

Illi esposti dawn il-fatti probatorji jinghad illi l-aggravvji mqanqla mill-

appellant huma marbuta essenzjalment mal-apprezzament maghmul mill-

Ewwel Qorti tal-provi migjuba quddiemHa.

Illi l-Qorti ghalhekk ezaminat l-

atti processwali u dan sabiex fis-setgha moghtija lilHa bil-ligi, issa fi stadju

ta' revizjoni, tqies unikament jekk dan l-apprezzament hekk maghmul kienx

wiehed legalment u ragjonevolment siewi.

Illi s-sinistru stradali mertu ta' dawn il-proceduri seħħ ġewwa Triq il-Qawra

fid-direzzjoni lejn Iż-Żejtun, quddiem Madliena, Is-Swieqi Palace Hotel għall-

ħabta tas-sebgha neqsin ghaxra ta' fil-ghodu (6:50am), f'liema ħin,

jikkontendi l-appellant kien għadu dlam.

L-appellant kien qed isuq il-

vettura tal-għamla "Peugeot Partner" bin-numru ta' reġistrazzjoni KQZ064

fid-direzzjoni lejn Santa Venera b'veloċita' ta' madwar hamsa u hamsin

(55) kilometru fis-siegħa.

Meta l-pulizija wasslu fuq il-post Yodit Luck

Kelly-Eyesus kienet għada mixħuta fuq in-naħa xellugija tat-triq u kienet

tingħata

l-ewwel assistenza minn xi sokkorituri.

Irriżulta

sussegwentement illi Eyesus kienet subiet ġrieħi gravi tant illi inizjalment

kienet fil-periklu li titlef ħajjitha.

Meta l-appellant ġie mitkellem huwa saħaq illi hu ma rax lill-vittma qabel l-

Jimmensjona biss li kien ra qisu dell u f'daqqa waħda sab lil Eyesus

quddiemu ħabta u sabta u ma setax jevita' l-investiment.

Hu jgħid ukoll illi

d-dawl tal-Gvern kien mitfi ghalkemm dan huwa kontradett mill-pulizija li

marru fuq il-post fejn fir-rapport minnhom imhejji jindikaw li d-dwal tat-triq

kienu mixgħulin.2 Il-vettura tal-appellant halliet brake marks tul ta' madwar

Ikkunsidrat:

Illi, kif inghad, il-Qorti fliet bir-reqqa l-atti proċesswali kollha ta' dan il-każ u

b'mod ewlieni ħadet qies

tal-kontenut

konkluzjonijiet hemmhekk milhuqa, partikolarment dawk tal-Perit Arkitett

Robert Stanmore li rrediġa pjanta tax-xena tal-impatt u dak tal-espert

tekniku/legali Dr. Mario Micallef Fava, fejn dan ta' l-aħħar kellu anki l-

opportunita' illi jisma bil-ġurament id-depożizzjonijiet kemm tal-appellant

kif ukoll tal-parte ċivile.

Jibda biex jingħad illi l-ġrieħi sofferti mill-vittma kienu serji sal-punt illi hi

kienet tinstab fi periklu tal-mewt u filfatt lanqas biss kienet f'qagħda

tikkomunika mal-pulizija fl-istadju inizjali tal-investigazzjoni.

Ma jidhirx illi

hemm kontestazzjoni dwar in-natura tal-ġrieħi sofferti bħalma lanqas hu

kkontestat illi l-appellant laqghat lil Eyesus filwaqt li din kienet qed taqsam

Illi huwa pacifiku u dan anke kif imfassal kopjozament fit-taghlim

gurisprudenzjali in materja, illi huwa mistenni li s-sewwieq iżomm a proper

lookout kif mistqarr mill-ewwel Qorti fis-sentenza tagħha fejn iccitat din il-

gurisprudenza, li l-Qorti a skans ta' repetizzjoni taghmel referenza ghaliha.

Dan il-grad ta' vigilanza kien wiehed ferm aktar oneruz fil-kondizzjonijiet li

fihom kien qed isuq l-appellant, meta jidher illi ghalkemm kienu kwazi is-

sebgha ta' fil-ghodu, madanakollu kien ghadu ma sebahx u ukoll meta l-

appellant kien qed isuq fi triq prinċipali u traffikuza.

Issa l-Qorti tqies ghal

kollox inverosimili dak li jikkontendi l-appellant illi kien dlam cappa u allura

l-vizibilita' kienet piuttost wahda offuskata, u dan ghaliex f'dak il-hin 2 Ara folio 82 mill-Proces Verbal inserit in atti.

ghalkemm jkun ghadu ma sebahx, madanakollu certament jkun ghad

hemm vizibilita' cara tenut kont li t-triq hija a main thouroughfare u wkoll

tinsab vicin lukanda meta l-appellant di piu kien qed isuq bid-dwal tal-

Illi inoltre jirriżulta mill-PIRS report illi allura jirreferi ghal

dak irrappurtat mill-ufficjali investigattivi fil-hin tal-incident, illi d-dwal tal-

Gvern fit-triq kien ghadu mixgħul.

Zgur ghalhekk illi l-appellant kellu

vizwali tajba ta' dak li kien qed jigri quddiemu.

Mhux biss izda anki skond dak li saħaq l-appellant stess, il-vittma qassmet

min-naħa tal-lemin għax-xellug, fatt illi jirrizulta ukoll mill-provi indizzjarji

misjuba fuq il-post fejn it-traċċi tad-demm instabu lejn ix-xellug tat-triq,

bħalma fil-fatt instabet il-vittma meta l-pulizija marru sabiex jinvestigaw l-

inċident.

Dan ifisser illi l-vittma kienet prattikament kważi qasmet it-triq

kollha meta ntlaqtet,

fatt huwa korroborat ukoll mill-ħsarat

riskontrati fil-vettura tal-appellant li jikkombaċċjaw mal-lok fejn kienet il-

pedestrian fil-mument meta' ttajjret.

Dan jirrizulta wkoll mill-post fejn

waqqfet il-vettura tal-appellant ma'l-impatt.

jikkonkludi illi l-vittma kienet lahhqet qassmet tlett kwarti tat-triq meta

ittajjret mill-vettura tal-appellant.

Mhux biss izda il-fatt li instabu brake

marks fuq il-post tat-tul ta' madwar hames metri, jindikaw illi l-appellant

induna bil-persuna fit-triq qabel l-impatt izda dan sehh tard wisq tant illi

l-allegazzjoni

maghmula mil-appellant illi l-vittma qassmet avventatament ma tohrog

minn imkien mill-provi u lanqas jista' jasal ghal din il-konkluzjoni huwa

stess billi jghid illi huwa ma rahiex taqsam it-triq qabel l-impatt.

Maghdud dan madanakollu n-negligenza kontributorja

xortawahda tirrizulta u dan meta hija ddecidiet taqsam triq principali u

traffikuza minghajr ma hadet il-prekawzzjoni li tuza l-istrixxi pedonali li kien

hemm ftit 'il boghod f'din it-triq.

Fil-fatt jirrizulta illi kien hemm wahda

madwar hamsin metru 'il boghod u ohra mal-mitt metru 'il boghod fuq kull

naha tal-lok minn fejn ittajjret.

Dan maghdud l-appellant m'għandux jiġi

eżonerat mir-responsabbilta' kriminali ghalkemm

negliġenti wkoll meta ma qasmitx mill-ebda waħda mill-istrixxi pedonali li

kienu viċin tal-post fejn intlaqet u dan ghaliex huwa indubitat illi l-appellant

seta' jevita dan l-inċident kieku qagħad iktar attent, aktar u aktar fid-dawl

tal-fatt illi Eyesus kienet diġà qasmet parti l-kbira tat-triq meta giet mtajjra.

Ma jirrizultax illi kien hemm xi fatturi estraneji li setgħu ikkontribwew għal

dan is-sinistru billi l-kundizzjoni tat-triq u l-viżibilta' kienu tajba u b'hekk

lanqas ma tista' tirrizulta dik l-emergenza subitanea kif qed jipprospetta l-

Konsegwentement, din il-Qorti hija tal-fehma illi l-Ewwel Qorti

setgħet legalment u raġjonevolment issib ħtija fil-konfront tal-appellant

ghall-unika mputazzjoni miġjuba kontra tiegħu u għaldaqstant l-ewwel

aggravju tal-appellant qed jiġi miċħud.

Ikkunsidrat:

eċċessiva.

Illi fir-rigward tal-piena erogata mill-Ewwel Qorti, l-appellant isib oggezzjoni

b'mod ewlieni ghal fatt illi l-Ewwel Qorti ordnat is-sospensjoni tal-licenzja

tas-sewqan, apparti li jilmenta ukoll illi l-multa imposta fuqu kienet wahda

Illi huwa minnu illi l-artikolu 30 tal-Kodici Kriminali iccitat mill-Ewwel

Qorti, ghandu applikazzjoni b'mod diskrezzjonarja, bħalma jidher ukoll illi

m'hemmx terminu prefiss fil-liġi li fih ghandha tapplika din is-sospensjoni.

L-appellant jikkontendi illi l-Qorti ma kellhiex tghaddi beix tissospendielu il-

licenzja tas-sewqan tenut kont tal-fatt illi huwa ma giex misjub hati ta'

sewqan perikoluż, tant illi meta' seħħ l-impatt hu ma kienx qed isuq

b'veloċita' eċċessiva, bħalma ġie kkonfermat ukoll mill-espert Mario

Micallef Fava, apparti għall-fatt illi kien hemm in-negligenza kontributorja tal-

Illi l-Qorti madanakollu ma tistax tinjora l-griehi gravi li soffriet il-vittma fejn

kien hemm hin li din kienet fil-periklu tal-mewt u li likieku l-appellant saq

b'prudenza u attenzjoni dan l-incident seta' gie evitat.

Dawn il-fatturi kollha

gew mehuda in konsiderazzjoni mill-Ewwel Qorti meta giet ghal kalibrazzjoni

tal-piena u allura il-Qorti hija tal-fehma illi gjaladarba l-piena eorgata hija

wahda li taqa' fil-parametri tal-ligi u fejn giet erogata dik il-piena alternattiva

ghal prigunerija, oltre ghal fatt illi s-sospensjoni tal-licenzja tas-sewqan hija

ghal perijodu qasir ta' tlett xhur, hija tal-fehma illi din il-piena ma

ghandhiex tigi ddisturbata.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tichad l-appell u

tikkonferma s-sentenza appelleta fl-intier taghha.

Vera Borda


Qorti tal-Appell Kriminali

Onor. Imħallef Dr. Edwina Abu Shamala LL.D.

(Spettur Arthur Coppola)

(Spettur Carol Saliba Mizzi)

Illum 27 ta' Novembru, 2020

karta tal-identita Maltija bin-numru 439750(M) akkużat quddiem il-Qorti tal-

Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali talli nhar it-13 ta'

Lulju 2015 għal ħabta tas-13:00 hrs ġewwa Parti mill-Fgura:

Ikkometta serq ta' diversi oġġetti liema serq huwa aggravat bil-valur li jeċċedi Euro 232.94 bil-mezz u bil-lok u dan għad-dannu ta' Maria Lourdes Gauci Hill u/jew persuni oħra.

U aktar talli fl-istess data, ħin, lok u ċirkostanzi ikkommetta ħsara liema ħsara jeċċedi il-€250 għad-dannu ta' Maria Lourdes Gauci Hill u/jew persuni oħra.

U aktar talli rrendu ruħu reċediv ai termini tal-Art 49, 50 u 289 tal- Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta wara li ġie misjub ħati ta' diversi delitti, b'diversi sentenzi mogħtija mill-Qrati ta' Malta, liema sentenzi saru definittivi u ma jistgħux jiġu mibdula.

Rat is-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati (Malta) bħala Qorti ta' Ġudikatura

Kriminali tat-30 ta' Jannar, 2019 li wara li rat l-Artikoli 261(c)(e), 267, 269(g),

279(a) u 280(1) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta sabet lill-imputat ħati tal-

ewwel imputazzjoni miġjuba fil-konfront tiegħu u b'dan li ma nstabx ħati tal-

kwalifika tal-mezz u kkundannatu għal tmintax-il xahar (18) priġunerija li bl-

applikazzjoni tal-artikolu 28A tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta ġew sospiżi

għal żmien sentejn (2).

L-imputat ma nstabx ħati tat-tieni imputazzjoni u tal-

addebitu tar-reċediva miġjuba fil-konfront tiegħu u għaldaqstant minnhom

Inoltre' a tenur tal-artikolu 533 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta ordnat lill-

ħati jħallas l-ammont ta' €730.70 rappreżentanti ħlas tal-espert nominat.

Rat ir-rikors tal-appellant Andy (Andre) Montebello, ppreżentat fl-14 ta' Frar,

2019, fejn talab lil din l-Qorti tilqa' l-appell billi TIRRIFORMA s-sentenza

appellata billi filwaqt illi TIKKONFERMAHA fejn illiberatu mit-tieni (2) u mit-

tielet (3) l-addebitu tar-reċidiva, imputazzjonjiet miġjuba fil-konfront tiegħu,

TĦASSARHA U TIRREVOKAHA fejn sabet lill-appellant ħati tal-ewwel (1)

imputazzjoni miġjuba fil-konfront tiegħu (salv fejn ma sabitux ħati tal-

kwalifika tal-mezz) u konsegwentement TILLIBERAH minn kull ħtija u piena;

jew alternattivament TIRRIFORMA s-sentenza appellata fil-parti tal-piena

inflitta u dan billi minflok timponi piena aktar ekwa u ġusta għaċ-ċirkostanzi

tal-każ.

Rat l-aggravji tal-appellant.

Rat l-atti u d-dokumenti kollha.

Rat il-fedina penali aġġornata tal-appellant esebita mill-prosekuzzjoni fuq

ordni tal-Qorti.

Semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidrat:

Illi l-ilment ventilat mill-appellant huwa marbut essenzjalment mal-

apprezzament tal-provi maghmul mill-Ewwel Qorti li fil-fehma tieghu ma

kenux biżżejjed sal-grad rikjest fil-ligi sabiex tinstab htija ghall- imputazzjoni

ta' serq lilu addebitata.

Jikkontendi illi l-provi ċirkostanzjali li l-Ewwel Qorti

rreferiet għalihom aktar joħolqu dubbji milli konvinzjoni dwar l-ħtija tieghu,

aktar u aktar fid-dawl tal-fatt illi l-appellant jirnexxielu jiġġustifika l-preżenza

tiegħu fuq il-post tad-delitt.

Jgħid ukoll illi r-res furtiva li nstabet fix-xagħri

faċċata tal-blokka appartamenti fejn joqgħodu hu u l-parti leza u fejn jinstab

il-garaxx minn fejn sehhet is-serqa, qatt ma ġiet identifikata u/jew

ikkonfermata mill-vittmi ta' din is-serqa apparti li l-ebda xhud ma indika illi

raw lill-appellant b'xi oġġetti f'idejh wara li seħħet is-serqa in kwistjoni.

Finalment u in subsidium jitlob illi l-Qorti tvarja l-piena mposta fuqu illi fil-

fehma tiegħu hija waħda sproporzjonata u eċċessiva fiċ-ċirkostanzi tal-każ.

Illi minn qari tas-sentenza appellata jirrizulta illi l-Ewwel Qorti sejset id-

dikjarazzjoni ta' ħtija fil-konfront tal-appellant abbażi tal-kredibbilita' tax-

xhieda kif ukoll l-univoċita' tal-provi ndizzjarji.

F'dan ir-rigward, tajjeb li din

il-Qorti tfakkar illi huwa prinċipju stabbilit fil-gurisprudenza ta' din il-Qorti li

hija ma tiddisturbax l-apprezzament dwar il-provi maghmula mill-Ewwel

Qorti jekk tasal ghall-konkluzjoni li dik il-Qorti setghet ragjonevolment u

legalment tasal ghall-konkluzjoni li tkun waslet ghaliha.

'Fi kliem iehor, din

il-Qorti ma tirrimpjazzax id-diskrezzjoni fl-apprezzament tal-provi ezercitata

mill-Ewwel Qorti izda taghmel apprezzament approfondit tal-istess biex tara

jekk dik l-Ewwel Qorti kinitx ragjonevoli fil-konkluzjoni taghha.

din il-Qorti tasal ghall-konkluzjoni li l-Ewwel Qorti, fuq il-provi li kellha

quddiemha, ma setghetx ragjonevolment u legalment tasal ghall-konkluzjoni

li waslet ghaliha, allura din tkun raguni valida, jekk mhux addirittura

impellenti, sabiex din il-Qorti tiddisturba dik id-diskrezzjoni u konkluzjoni1'.

Ikkunsidrat:

Illi sabiex isir dan l-ezercizzju ghalhekk, il-Qorti ezaminat mill-gdid l-atti tal-

kawza minn fejn jemergi illi nhar it-28 ta' Jannar 2015 daħal rapport dwar

serqa ta' decoder u monitor li sehhet minn gewwa garaxx fl-indirizz 63 Blokk

Meta l-pulizija marru fuq il-post sabiex

jinvestigaw dan ir-rapport innutaw li ma kien ebda sinjal ta' sgass u ukoll illi

fuq waħda mill-kameras CCTV kienet tqiegħdet karta sabiex tigi offuskata l-

viżwali tal-persuni deħlin jew ħerġin mil-garaxx.

Minn dawn il-filmati deher

l-appellant miexi b'kaxxa ħamra tal-luminata jew inbid fid-direzzjoni tal-

garaxx li saret is-serqa minnha.

In oltre jumejn wara l-pulizija rċevew ukoll

informazzjoni mill-parte ċivile kif ukoll xi persuni oħra li jabitaw fl-istess

blokka li allegatament kienu raw lill-appellant fix-xagħri ta' quddiem ir-

residenza jaħbi xi ħaġa, li wara rriżulta li kien il-qafas tad-decoder misruq.

Meta saret tfittxija fir-residenza u garaxx tal-appellant ġew elevati d-decoder

tiegħu personali peress illi waħda mill-kameras fil-garaxx hija filfatt tiegħu u

nstabet ukoll il-kaxxa tal-luminata li dehret fil-filmati CCTV li gew elevati.

Irriżulta wkoll, anki minn dak illi xehed l-appellant, illi l-kamera li kellu fil-

garaxx kienet mitfija dakinhar tas-serqa peress illi allegatament il-main tad-

L-appellant jibqa' jichad l-involviment tieghu f'din is-serqa,

izda l-Ewwel Qorti ma tatux affidament abbazi tal-provi indizzjarji u ukoll tax-

xiehda diretta li jiffurmaw l-atti probatorji.

1 Ara, fost ohrajn, l-Appelli Kriminali Superjuri: Ir-Repubblika ta' Malta v. Rida Salem Suleiman Tesi, 15 ta' Jannar 2009; Ir-Repubblika ta' Malta v. Paul Chircop Beck, 19 ta' Gunju 2008; Ir-Repubblika ta' Malta v. Etienne Borg Zarb, 14 ta' Dicembru 2004 Ir-Repubblika ta' Malta v. Domenic Lucas, 16 ta' Ottubru 2003; Ir-Repubblika ta' Malta v. Godfrey Mifsud Bugelli u r-Repubblika ta' Malta v. Markham sive Lino Previ 24 ta' April 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Lawrence Swift sive Axiak 23 ta' Jannar 2003, Ir-Repubblika ta' Malta v. Mustafa Ali Spasojevic, 5 ta' Lulju 2002; Ir-Repubblika ta' Malta v. Thomas sive Tommy Hyrszko, 7 ta' Marzu 2000, Ir-Repubblika ta' Malta v. Ivan Vella Haber, 1 ta' Dicembru 1994; u Ir-Repubblika ta' Malta v. George Tasca, 14 ta' Frar 1989; u l- Appelli Kriminali Inferjuri: Il-Pulizija v. Andrew George Serracino, 12 ta' Mejju 2004, Il-Pulizija v. Anthony Morrison Smith, 6 ta' Mejju 2004; Il-Pulizija v. Maurice ‘Alamango, 30 ta' April 2004; Il-Pulizija v. Saviour Cuffaro Libreri, 30 ta' Marzu 2004; Il-Pulizija v. Cachia Inguanez Caruana Simiana et, 21 ta' Ottubru 1996; Il-Pulizija v. Raymond Rowe et, 12 ta' Mejju 1994; Il-Pulizija v. Simon any, 15 ta' Lulju 1996; Il-Pulizija v. Carmel sive Chalmer Cherrett, 31 ta' Mejju 1991; Il-Pulizija v. Anthony Vella Borg, 31 ta' Mejju 1991.

Ikkunsidrat:

Illi l-appellant gie misjub hati tar-reat tas-serq aggravat bil-valur u bil-lok kif

mahsub fl-artikolu 261(c)(e), 267, 269(g) u 279(a) tal-Kodici Kriminali.

ghalkemm il-ligi ma tipprovdi ebda definizzjoni tas-serq, il-qrati dejjem

segwew id-definizzjoni tal-gurista Carrara sabiex fasslu l-elementi mehtiega

sabiex tissussisti r-reita' u cioe' it-tehid doluz ta' oġġett li jappartjeni lil

ħaddieħor akkwistat b'mod frawdolenti minghajr il-kunsens tas-sid, bil-ħsieb

li jsir qliegħ2.

Illi il-prova dwar dan it-tehid doluz minn naha tal-appellant fil-

fehma tal-Ewwel Qorti kien jistrieh fuq provi indizzjara u ukoll diretti li

taghhom taghmel rassenja dettaljata.

Huwa principju fondamentali fil-process kriminali li l-ligi tesigi li kull min jrid jipprova xi haga, ghandu jressaq l-ahjar prova, u dan jista' biss jaqa' fuq prova sekondarja kemm il-darba din l-ewwel jew l-ahjar prova mhiex disponibbli.

Hu veru wkoll, izda, li min ghandu jiggudika il-principju fondamentali appena msemmi, joqghod fuq ix-xhieda anke ta' persuna wahda jekk b'dak li tghid din il-persuna, jikkonvinci lill- gudikand sal-grad tal-konvinciment morali mill-htija tal-persuna akkuzata.

il-ligi, u minkejja dan

jista', skond

L-prova indizzjarja trid tkun wahda assolutament univoka, li tipponta biss minghajr dubju dettat mir-raguni lejn fatt jew konkluzzjoni wahda.

Ovvjament jekk fatt jew cirkostanzi jistghu ragjonevolment jinghataw aktar minn tifsira jew interpretazzjoni wahda, tkun li tkun, allura dik ma tkunx prova ndizzjarja tajba, skond il-ligi, sabiex in bazi taghha tista' tinstab htija.

Kif tghid u titlob il-ligi, biex prova ndizzjarja tigi ammessa bhala prova valida fis-sens li wiehed jista' ragjonevolment jasal ghall-konkluzzjoni tieghu ta' htija in bazi taghha bla ebda dubju dettat mir-raguni, irid ikun moralment konvint minn dan ir-rekwizit ta' l-univocita' taghha, cioe' li dik il-prova tfisser biss u xejn aktar li l-akkuzat huwa hati ta' dak addebitat lilu w, allura, kull dubju ragjonevoli fir- rigward ghandu jmur favur l-akkuzat skond il-ligi.

Wiehed ghandu jkun ferm attent fl-apprezzament u nterpretazzjoni tal-prova ndizzjarja ghaliex ghalkemm din hi prova ferm importanti, u kultant anke aktar mill-prova diretta, pero', din hi

prova li facilment tista' tqarraq lil dak li jkun qed jghamel l- interpretazzjoni w apprezzament taghha3.

Illi l-Qorti ezaminat mill-gdid l-atti u il-provi li ghalihom ghamlet referenza l-

Ewwel Qorti u jibda biex jingħad illi m'hemmx kontestazzjoni illi sehhet is-

serqa tad-decoder u monitor proprjeta tal-parti leza mill-garaxx komuni ghal-

blokka ta'l-appartamenti fejn jabitaw l-istess parti leza u l-appellant.

Illi dak

li wassal sabiex jaqa' s-suspett fuq l-appellant kien il-fatt illi jumejn wara li

sehhet is-serqa kemm il-parti leza kif ukoll xi residenti oħra tal-istess blokka

ta' appartamenti raw komportament kemmxejn suspettuż minn naha tal-

appellant meta dan intlemah tard fil-ghaxija bħallikieku qed jarmi xi oggett

fix-xaghri faccata tal-blokka.

Wara li telaq minn fuq il-post l-part leza

spezzjonat dak li kien intrema u hemm gie misjub l-qafas tad-decoder

proprjeta ta'l-istess Caruana.

Illi marbut ma' dan il-fatt gie osservat ukoll

mill-filmati tac-CCTV dak in-nhar li sehhet is-serq, u cioe' fit-28 ta' Jannar

2015 fil-hin li beda idoqq l-alarm, ghal habta tas-1:30 ta' wara nofs in-nhar,

l-appellant ħiereġ mill-blokka tal-garaxxijiet u miexi lejn ir-rampa għall-barra

mill-istess blokka.

Inoltre f'dan il-filmat l-appellant jidher qieghed igorr kaxxa

tal-luminata jew inbid, liema kaxxa sussegwentment giet misjuba fil-garaxx

tieghu meta l-pulizija ghamlu it-tfittxijiet taghhom, kaxxa li l-pulizija kellhom

suspett li giet utilizzata mill-appellant sabiex jitla' fuqha biex ighatti il-

Kif tajjeb tistqarr l-Ewwel Qorti, ma hemmx dubbju illi l-appellant

kien fuq ix-xena tad-delitt hekk kif beda jdoqq l-allarm li ndika illi kien hemm

xi intruzjoni mhux awtorizzata fil-prorpjeta'.

Issa l-appellant jipprova jaghti spjegazzjoni sabiex jiggustifika l-presenza

tieghu kemm dak in-nhar li sehhet is-serqa kif ukoll meta jumejn wara

jintlemah fix-xaghri vicin il-blokka tal-appartamenti qieghed jarmi xi oggett.

Din l-ispjegazzjoni tird tigi minnu sostanzjata bi prova sal-grad tal-probabbli.

Illi din il-Qorti bhall-Ewwel Qorti qabilha, madanakollu tqies illi dan il-grad

ta' prova huwa ma jirnexxielux jilhqu.

Illi ghalkemm huwa minnu illi l-

3 Repubblika ta' Malta vs George Crisp mogħtija mill-Qorti tal-Appell Superjuri nhar il-5 ta' Lulju 2002

appellant jirrisjedi fl-istess blokka ta' appartamenti, madanakollu l-

movimenti minnu maghmula jindikaw car u tond illi huwa kien qed jipprova

jaghmel minn kollox sabiex ma jinqabadx fuq il-kameras tac-CCTV, fejn

wahda minnhom kienet mghottija b'karta u tieghu kienet mitfija.

appellant lanqas ma jaghti gustifikazzjoni 'il ghala proprju fil-hin li hu

jintlemah hiereg mill-garaxx l-allarm beda jdoqq, u 'il ghala ezattament wara

l-garaxx tal-parti leza nstab miftuh u l-oggetti gew misjuba nieqsa.

ebda prova sabiex jissostanzja dak allegat minnu dwar x'kien qed jaghmel dak

in-nhar tas-serqa u jumejn wara, bl-ewwel skuza tkun dik li nizel fil-basement

biex inaddaf xi gutters mil-hmieg li ingabar minhabba ix-xita u li tefghu fil-

kaxxa tal-luminata, u bl-iskuza ipprezentata minnu fit-tieni okakzzjoni meta

kumbinazzjoni dawn iz-zewg okkazzjonijiet kienu marbuta mal-granet meta

insterqu l-oggetti mertu tal-kaz u meta instabet parti mir-res furtiva.

Jingħad in oltre illi filwaqt illi huwa minnu illi l-parte ċivile ma ġietx mitluba

tidentifika fil-Qorti il-qafas tad-decoder li gie misjub fix-xaghri u li

allegatament kien jifforma parti mir-res furtiva, u ghalkemm ukoll ma gewx

misjuba xi marki tas-swaba fuq ix-xena tad-delitt u fuq l-istess res furtiva li

jappartjenu lill-appellant, dan ma jnaqqas xejn mill-piz ta' prova li tressaq il-

Prosekuzzjoni permezz tal-provi l-ohra indizzjarji u ukoll diretti, u l-Ewwel

Qorti setghet xortawahda issib htija kemm legalment kif ukoll fattwalment

abbazi ta' dawk il-provi li kienu kkumpilati fl-atti.

Dawn il-provi wahedhom

jippuntaw lejn ir-reita' lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni.

Konsegwentement l-ewwel aggravju qed jigi miċħud.

Ikkunsidrat:

Illi l-appellant in subsidium jilmenta illi l-piena erogata mill-Ewwel Qorti

mhijiex waħda ekwa u ġusta fiċ-ċirkostanzi tal-każ.

Din il-Qorti tiddikjara

mingħajr tlaqliq li ma taqbilx ma dawn is-sottomissjonijiet tenut kont tal-fatt

illi fl-ewwel lok il-piena hija wahda fil-parametri tal-ligi u di piu l-Ewwel Qorti,

fid-diskrezzjoni fdata lilha bil-ligi, ghazlet li taghti cans iehor lill-appellant

sabiex jitbieghed mill-hajja tal-kriminalita' u erogat piena alternattiva ghal

dik tal-prigunerija effettiva.

Għal dawn il-motivi l-Qorti taqta' u tiddeċiedi billi tiċħad l-appell u

tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha.

Vera Fleri