QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 29 ta' Novembru 2019

Numru 16 Rikors Maħluf Numru 43/2010/1 SM

Alfred Mifsud Hales; Consiglia Mifsud Hales; John Lupi; Nathalie Lupi; Antoine Mifsud Hales; Marlene Mifsud Hales; Stefan Aquilina Ruggier; Dianne Aquilina Ruggier; u b'dikriet tat-23 ta' Ottubru 2013 inħatru l-Avukat Dorianne Mennie u l-Prokuratur Legali Hilda Ellul Bone bħala kuraturi deputati sabiex jidhru għall-wirt ta' Alfred Mifsud Hales li miet waqt li miexja l-kawża

Dan huwa appell tal-konvenuti Consiglia Mifsud Hales, John Lupi,

Dianne Aquilina Ruggier minn sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti

Ċivili fil-11 ta' Ġunju 2014 li biha ddikjarat li l-kuntratt tat-28 t'Awissu

2002 fl-atti tan-Nutar Anthony Vella Jones li sar bejn il-konvenuti Alfred u

Consiglia Mifsud Hales u l-konvenuti l-oħra ma għandu l-ebda effett li jolqot

Rikors maħluf numru 43/2010/1

id-drittijiet tas-soċjetà attriċi peress li sar b'qerq u bi ħsara għall-

jeddijiet tal-istess soċjetà.

Il-fatti relevanti huma dawn: is-soċjetà attriċi kienet kanonizzata

kreditriċi

tal-konvenut Alfred Mifsud Hales b'sentenza mogħtija mill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-3 t'Ottubru 2008 fl-ismijiet Lina Borg Debrincat in

rappreżentanza tas-soċjetà Marsovin Limited et v. Alfred Mifsud Hales.

Id-debitur kellu proprjetà fiż-Żejtun li kienet l-unika proprjetà li fuqha

s-soċjetà attriċi setgħet teżegwixxi t-titolu eżekuttiv tagħha hawn fuq

Għalhekk l-attriċi għamlet rikors numru 11/2009 fl-ismijiet

Marsovin Limited v. Alfred Mifsud Hales li bih talbet illi jsir il-bejgħ sub hasta

tal-istess proprjetà sabiex titħallas mir-rikavat.

Marlene Mifsud Hales, Stefan Aquilina Ruggier u Dianne Aquilina Ruggier – li huma ulied id-

debitur – sussegwentement ippreżentaw rikors fl-atti tas-sub hasta

hawn fuq imsemmija fejn oġġezzjonaw għall-bejgħ tal-proprjetà

peress illi ma kinitx għadha tad-debitur iżda kienet saret tagħhom

wara li xtrawha b'kuntratt tat-28 ta' Awissu 2002 fl-atti tan-Nutar

Anthony Vella Jones It-talba tal-attriċi għall-bejgħ tal-fond għalhekk ma

setgħetx tintlaqa'.

Peress li dehrilha li l-bejgħ kien sar b'qerq u biex id-debitur jevadi l-

obbligazzjoni tiegħu lejha, is-soċjetà attriċi fetħet il-kawża tallum

sabiex titlob illi l-qorti:

»1. tiddikjara li l-kuntratt tat-28 ta' Awissu 2002 fl-Atti tan-Nutar Dr Anthony Vella Jones li sar bejn id-debituri konvenuti Alfred u Consiglia

konjugi Mifsud Hales u l-konvenuti l-oħra sar b'qerq u bi ħsara għall-jeddijiet tal-[attriċi];

»2. tiddikjara li l-kuntratt fuq imsemmi m'għandu l-ebda effett in kwantu jirreferi għad-drittijiet tal-[attriċi].«

Il-konvenuti ressqu dawn l-eċċezzjonijiet:

»1. illi ma kien hemm l-ebda qerq fit-trasferiment tal-fond in kwistjoni minn Alfred Mifsud Hales lil uliedu.

Uliedu kienu saru jafu li missierhom kellu dejn mal-bank u li dan kien qiegħed imexxi bis-sub hasta.

Huma ma kienux konxji dak iż-żmien li missierhom kellu dejn mal-Marsovin.

Meta saru jafu bis-sub hasta huma ftiehmu mal-bank biex jixtru l- proprjetà huma, l-ulied, biex jipprokuraw saqaf għal missierhom u ommhom.

Huma ħallsu l-prezz ġust u reali tal-proprjetà in kwistjoni u l- flus kollha marru għand kredituri tal-ġenituri tagħhom u l-eċċipjenti ulied Alfred u Consiglia Mifsud Hales ġew surrogati skond il-liġi fil-pagament li għamlu lill-bank u lill-kredituri u fl-ipoteki relattivi; għalhekk mhux biss ma hemm l-ebda qerq imma fil-fatt r-rikorrenti ma għandhom l-ebda interess reali li jippromovu din l-azzjoni għaliex l-eċċipjenti ulied Alfred u Consiglia Mifsud Hales jiġu kredituri pożjuri in vista tas-surrogi fuq imsemmija għar-rikorrenti;

»2. illi … għalkemm huwa minnu li huma xtraw l-proprjetà in kwistjoni mhux minnu li huma għamlu xi qerq jew li fil-mument meta xtraw din il- proprjetà kienu jafu li missierhom kellu jagħti flus lir-rikorrenti.»

L-ewwel qorti laqgħet it-talbiet kollha tas-soċjetà attriċi, ċaħdet l-

eċċezzjonijiet tal-konvenuti u konsegwentement iddeċidiet li:

»1. tiddikjara li l-kuntratt datat it-28 t'Awwissu, 2002, fl-atti tan-Nutar Dottor Anthony Vella Jones li sar bejn id-debituri intimati Alfred u Consiglia Mifsud Hales u l-intimati l-oħra sar b'qerq u bi ħsara għall-jeddijiet tas-soċjetà rikorrenti;

»2. tiddikjara fil-paragrafu preċedenti m'għandu l-ebda effett in kwantu jirreferi għad-drittijiet tas-soċjetà rikorrenti;

l-istess kuntratt

»bl-ispejjeż ta' din il-proċedura u tal-mandat t'inibizzjoni ippreżentat kontestwalment kontra l-intimati in solidum.»

Il-konsiderazzjonijiet li wasslu lill-ewwel qorti għad-deċiżjoni tagħha

ġew imfissra hekk fis-sentenza appellata:

»Ikkunsidrat:

»illi l-fatti in diżamina jistgħu jiġu elenkati bil-mod segwenti:

»illi l-proċedura odjerna hi limitata għas-segwenti talbiet:

»tiddikjara li l-kuntratt datat it-28 t'Awissu 2002 ...sar b'qerq u biex jilledi d-drittijiet tas-soċjeta' rikorrenti;

Rikors maħluf numru 43/2010/1

»tiddikjara li allura l-istess kuntratt hu mingħajr effett;

»Ikkunsidrat:

»illi d-defunt Alfred Mifsud Hales kien aġent tas-soċjeta' rikorrenti; illi fir- relazzjoni kummerċjali li hu kien kellu mas-soċjetà rikorrenti jirriżutla li kien akkumula dejn konsiderevoli fil-konfront tal-istess soċjetà; illi riżultat tal-istess, id-dejn kien kristallizzat b'sentenza datata t-3 t'Ottubru, 2008;

»illi jirriżulta ukoll li l-imsemmi Alfred Mifsud Hales kien isofri mill-problema tal-logħob li kompliet taggrava s-sitwazzjoni; illi meta s-soċjetà rikorrenti bdiet teżegwixxi s-sentenza fuq ġà riferita, l-istess proċedura ġiet imwaqqfa; illi, di più, l-uniku sors ta' possibbli introjtu li s-soċjetà rikorrenti kellha biex tissodisfa l-kreditu lilha dovut, senjatament ir- residenza tal-intimati konjugi Mifsud Hales, inbigħet lil uliedhom;

»illi konsegwentement is-soċjetà rikorrenti qed tużufruwixxi ruħha mill- azzjoni odjerna biex in tutela tad-drittijiet tagħha teżerċita l-actio pauliana;

»Ikkunsidrat:

»illi din l-azzjoni tippernja fuq l-artiklu 1144 tal-Kap.

16 tal-Liġijiet ta' Malta li sintetikament isostni u jistabbilixxi s-segwenti:

»i. illi kreditur jista' jattakka atti magħmula b'qerq mid-debitur bi ħsara għad-drittijiet tiegħu;

»ii. illi f'każ ta' titolu oneruż il-kreditur irid jipprova l-qerq miż- żewġ naħat tal-kuntratt;

»iii. illi f'każ ta' titolu gratuwitu il-kreditur biżżejjed jipprova l- qerq da parti tad-debitur;

»illi għalhekk tenut kont li si tratta ta' titolu oneruż, ir-rekwiżiti involuti huma s-segwenti:

»i. l-eżistenza ta' kreditur u debitur;

»ii. il-qerq miż-żewġ partijiet fil-kuntratt;

»iii. il-ħsara tad-drittijiet tal-kreditur;

»Ikkunsidrat:

»illi fir-rigward tal-eżistenza tal-kreditu jingħad is-segwenti:

»illi l-kreditu in diżamina favur is-soċjetà rikorrenti hu naxxenti mis- sentenza favorevoli li l-istess soċjetà otteniet fit-3 ta' Ottubru, 2008, fil- konfront ta' Alfred Mifsud Hales;

»illi stante li l-istess ma ġietx appellata, allura għaddiet in ġudikat;

»illi għalhekk il-kreditu de quo hu dak kanonizzat fil-imsemmija sentenza;

»illi fir-rigward tal-qerq miż-żewġ partijiet involuti jingħad sintetikament is-segwenti:

»illi riżultat tal-att tal-intimati li qed jiġi hawn impunjat, is-soċjetà rikorrenti tirriżulta li qed issofri danni stante li l-kreditu lilha dovut allura ma jiġix lilha mħallas peress li d-debitur issa ġie reż insolvibbli;

»illi f'pożizzjoni li ma ssib xejn x'jagħmel tajjeb għall-kreditu tagħha;

lis-soċjetà

jpoġġi

»illi jirriżulta li l-imsemmi Alfred Mifsud Hales ma kellu xejn ħlief ir-residenza tiegħu biex tagħmel tajjeb għad-djun minnu akkumulati;

»illi tisparixxi din il-proprjetà, is-soċjetà rikorrenti ma jkollha xejn aktar fuq xiex tistrieħ biex tissodisfa l-kreditu tagħha, u għalhekk tiġi preġudikata b'mod irrimedjabbli;

»Ikkunsidrat:

»illi jirriżulta paċifiku li l-azzjoni intrapriża minn ulied id-decuius biex jixtru l-fond de quo kienet mossa intiża biex jirraġġiraw id-debitu li missierhom akkumula fil-konfront tas-soċjetà rikorrenti biex b'hekk jgħadduha franka;

Illi kif ġie sostnut fil-kawża Ta' Frenċ Real Estate Limited v. L-

»" … ikun biżżejjed għall-attur li jipprova biss li d-debitur kien jaf li qed jirrendi impossibbli jew diffiċli għall-kreditur li jikkonsegwixxi dak li lilu jistħoq in konsegwenza … tad-dritt tiegħu".«

appellaw mis-sentenza mogħtija mill-ewwel qorti b'rikors tal-1 ta'

Lulju 2014 li għalih is-soċjetà attriċi wieġbet fit-23 ta' Lulju 2014.

Fl-ewwel aggravju l-konvenuti appellanti jsostnu li peress li hemm

żball fl-okkju tas-sentenza appellata – għaliex minkejja li kienu

nħatru kemm l-Avukat Dorianne Mennie kif ukoll il-Prokuratur Legali

Hilda Kenely Bone bħala kuraturi biex jidhru għall-wirt ta' Alfred

Mifsud Hales, dan ma ġiex rifless fl-okkju tas-sentenza appellata – u dan l-

iżball jolqot direttament is-sustanza u l-mertu tad-deċiżjoni tal-ewwel

qorti, din il-qorti għandha tħassar is-sentenza appellata u tibgħat l-

atti lura lill-ewwel qorti.

Rikors maħluf numru 43/2010/1

Tassew illi fiż-żmien meta ngħatat is-sentenza appellata, u wkoll

meta saru r-rikors tal-appell u t-tweġiba relativa, l-art.

175(2) tal-

Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ma kienx jagħti lil din il-

qorti s-setgħa li tikkorreġi l-okkju żbaljat fis-sentenza tal-ewwel qorti.

175(2) kien ġie emendat bl-Att IV tal-2016 u kien

daħal dan il-proviso fih:

»Iżda kull qorti fi grad ta' appell tista' tordna wkoll korrezzjonijiet fis- sentenza tal-qorti tal-ewwel istanza u korrezzjonijiet oħra li l-qorti fi grad ta' appell tqis li huma ġustifikati fl-atti ġudizzjarji fi kwalunkwe stadju tal-proċeduri fl-appell sa meta l-appell jitħalla għas-sentenza, fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet, u wara li tagħti lill-partijiet l- opportunità li jinstemgħu.«

Tassew illi l-qorti ma għandhiex is-setgħa li tikkorreġi sua sponte l-

iżball fl-okkju iżda biss "fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet, u wara li

tagħti lill-partijiet l-opportunità li jinstemgħu".

Madankollu, billi hija tal-

fehma li l-iżball b'ebda mod ma jolqot il-meritu jew is-sustanza tas-

sentenza, u wkoll fid-dawl ta' dak li sejjer jiġi deċiż dwar l-aggravji l-

oħra tal-appell (b'mod għalhekk illi l-appellenti ma huma sejin

iġarrbu ebda preġudizzju jekk jiġi miċħud dan l-aggravju) il-qorti ma

hijiex sejra tħassar is-sentenza appellata iżda sejra tkompli tqis l-

Il-qorti sejra issa tgħaddi biex tqis is-sitt aggravju tal-konvenuti

appellanti billi dan l-aggravju wkoll jolqot il-validità tas-sentenza

jgħidu

illi s-sentenza

appellata ma tiswiex għax l-ewwel qorti naqset milli tagħti raġunijiet

biżżejjed għala hija waslet għall-ġudizzju tagħha.

Dan l-aggravju ġie

»L-aħħar aggravju jistrieħ fuq il-mod leġġer b'liema l-Prim'Istanza ddisponiet mill-kawża … u partikolarment minħabba l-fatt li s-sentenza ma fihiex raġunijiet spjegati għall-wasla tad-deċiżjoni tagħha.

Il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jipprovdi li kull sentenza għandha qabel xejn tipprovdi ċarament dawk ir-raġunijiet abbażi ta' liema l-onorabbli qorti tkun qiegħda tibbaża d-deċiżjoni tagħha, u dan ai termini tal-artikolu 218. … … … Jirriżulta pależement li l-ewwel qorti dan manifestament ma tagħmlux u l-esponenti indubbjament ħassew ruħhom aggravati f'dan ir-rigward ukoll;

»Hekk per eżempju, l-ewwel qorti tikkunsidra u tħossa sodisfatta li l- aġir tal-intimati kellu l-"consilium fraudis tant abborrenti għas-saltna tad-dritt" iżda tonqos tispjega u tissodisfa l-partijiet dwar din is-sejba straordinarja hekk kif deskritta minnha … … ...;

»Illi għalhekk l-esponenti jirrilevaw li din is-sentenza hija monka billi tonqos li tirrispekkja d-disposizzjonijiet proċedurali u kif ukoll talli naqset mid-dmirijiet tagħha … … ...«

L-art.

218 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jrid illi

»… għandhom qabel xejn jingħataw ir-raġunijiet li fuqhom il-qorti tkun ibbażat id-deċiżjoni tagħha … … ...«

Għalkemm forsi mhux sal-estrem tan-nullità, madankollu huwa

minnu illi fis-sentenza appellata ma titfissirx il-motivazzjoni għall-

konklużjonijiet fattwali li wasslu għad-deċiżjoni.

Hekk, kull ma

jingħata bħala raġuni għala l-ewwel qorti sabet li kien hemm

consilium fraudis min-naħa tal-appellanti huwa dan:

»illi din il-qorti hi sodisfatta li fl-aġir tagħhom l-intimati kellhom dak il- consilium li tant abborrenti għas-saltna jirriżultaw li kienu konxji li b'dan l-att tagħhom kienu qed jirrendu ruħhom insolventi, u dan, bil-għan li jevadu r-responsabbilità dovuta lis-soċjetà rikorrenti;«

Imkien ma jingħad għala "jirriżulta paċifiku" u għala l-qorti "hi

Dawn huma aktar asserzjonijiet dommatiċi milli motiv-

azzjonijiet.

Għalhekk, għalkemm ma hijiex sejra tħassar is-sentenza,

Rikors maħluf numru 43/2010/1

din il-qorti sejra tgħarbel aktar b'reqqa l-konklużjonijiet fattwali tal-

Aggravju ieħor preliminari huwa t-tielet aggravju, li jikkritika s-

sentenza appellata għax il-qorti flok ħassret il-kuntratt impunjat qalet

biss li l-kuntratt ma għandu ebda effett safejn jolqot l-interessi tas-

soċjetà attriċi.

L-aggravju ġie mfisser hekk:

»Dwar it-tielet aggravju

»Dan l-aggravju huwa bbażat fuq il-fatt li t-talba tas-soċjetà attriċi u konsegwentement id-deċiżjoni mogħtija mill-prim istanza hija waħda erroneja billi fid-decide d-dikjarazzjoni li saret minnha saret fis-sens illi l-kuntratt impunjat m'għandu l-ebda effett in kwantu jirreferi għad- drittijiet tas-soċjetà llum appellata;

»Din id-deċiżjoni hija assai neboluża peress illi kuntratt huwa res inter alios acta u għaldaqstant jekk kemm-il darba awtorità ġudizzjarja ssib li kuntratt għandu jiġi rexiss nonostante minħabba xi forma ta' aġir frawdolenti mill-partijiet involuti, xorta waħda l-parti li tkun akkwistat għandha r-rimedji tagħha fil-liġi li jistgħu jiġu invokati.

Dan però jista' jseħħ jekk kemm-il darba l-imsemmija awtorità ġudizzjarja tordna li l- kuntratt impunjat tramite l-azzjoni pawljana għandu jiġi rexiss;

»Iżda l-ewwel qorti minflokk iddisponiet mill-kawża li kellha quddiemha billi ordnat li tirrexxindi u tħassar għal kull fini u effetti tal-liġi l-kuntratt in atti tan-Nutar Dottor Anthony Vella Jones pproċediet billi ddikjarat li m'għandu l-ebda effett in kwantu jirreferi għad-drittijiet tas-soċjetà appellata.

L-appellanti jissottomettu li in linea mat-tagħlim wisq aktar savju tal-ġurisprudenza, l-effett ta' din l-azzjoni huwa wieħed restit- utorju u mhux biss il-kreditur jitpoġġa b'suċċess fl-istess kundizzjoni li kien fiha qabel ma seħħ l-att in kwistjoni, iżda wkoll li l-partijiet involuti fl-att jerġgħu jitqiegħdu fl-istatus quo ante.«

Huwa legalment skorrett dak li jgħidu l-konvenuti u huwa korrett dak

li iddisponiet is-sentenza dwar l-effetti tal-azzjoni pawljana.

L-azzjoni

pawljana ma hijiex azzjoni ta' rexissjoni; kull ma tagħmel jekk

tirnexxi hu li tgħid illi l-att impunjat ma jiswiex safejn jolqot l-interessi

Tassew illi, ladarba s-soċjetà attriċi ma kinitx parti fil-

kuntratt, għaliha huwa f'kull każ res inter alios acta; madankollu,

safejn seta' kellu l-effett li jnaqqas il-patrimonju tad-debitur, li huwa l-

garanzjija komuni tal-kredituri tiegħu1, jista' jolqot ħażin l-interessi

tal-attriċi bħala kreditriċi, u huwa għalhekk li għandha interess

ġuridiku li timpunjah.

Iżda l-effett tal-azzjoni pawljana huwa biss li

jirrendi l-att impunjat ineffikaċi fl-interess tal-attur u ta' ħadd iżjed; fil-

fatt il-kuntratt ukoll jekk impunjat b'suċċess mill-attur jibqa' jiswa u

jiġġenera obbligazzjonijiet bejn dawk li kienu parti fuq il-kuntratt.

Dan l-aggravju huwa għalhekk miċħud.

Ngħaddu issa għall-aggravji fil-meritu u nibdew bir-raba' aggravju

tal-konvenuti appellanti li jolqot l-element tal-eventus damni li huwa

meħtieġ biex tirnexxi l-azzjoni pawljana.

Il-konvenuti jgħidu li ma

saritx il-prova li l-attriċi tassew ġarrbet danni bil-bejgħ tal-proprjetà

»Huwa risaput li l-element tal-eventus damni fl-azzjoni pawljana huwa wieħed li jirrikjedi li (i) l-att impunjat b'dik l-azzjoni jrid ikun wieħed illi jnaqqas il-patrimonju tad-debitur, (ii) l-att jirriżulta fl-insolvibilità almenu in parti tad-debitur, (iii) l-insolvibiltà tibqa' eżistenti pendente lite u (iv) il-kreditu għandu jkun anterjuri għall-att impunjat u dana kif jirriżulta ampjament mill-ġurisprudenza li esprimiet il-ġudizzju tagħha rigward l- elementi tal-azzjoni odjerna;

» … … … [I]l-bank kien igawdi minn ipoteka għall-kreditu tiegħu fi grad ċertament pożjuri għall-kreditu tas-soċjetà appellata.

Wieħed jistaqsi allura xi provvedimenti kienet tieħu l-appellata li kieku minflok sar il- kuntratt tat-28 ta' Awissu 2002 bejn l-intimati (b'dawk il-pattijiet u l- tat- kundizzjonijiet hemm stipulati, trasferiment kellha titħallas direttament lill-bank HSBC bħala s- suċċessur ta' Mid Med Bank a saldu tad-debiti surriferiti) kien isir il- bejgħ sub hasta?

l-kunsiderazzjoni

Ċiv.

Rikors maħluf numru 43/2010/1

»Ċertament din l-azzjoni ma kinetx tkun tista' tiġi intavolata u l-ebda aġir frawdolenti ma kien ikun raġonevolment allegat fuq il-bank li kien ikun segwa l-proċedura tal-bejgħ sub hasta fl-intier tagħha skond il-liġi.

L-unika argument li hawnhekk jista' jiġi sottevat mill-kontroparti huwa li, kieku sar il-bejgħ sub hasta, seta' kien ikun il-każ li din il-proċedura kienet iġġib prezz aħjar għall-fond u l-garaxx.

Iżda dwar dan kemm il- bank kif ukoll il-partijiet kienu stmaw u qablu fis-sena 2002 li l-prezz ġust kummerċjali skond is-suq ta' dak iż-żmien għal post ta' dak id- daqs u sura kien propju circa s-somma tal-kunsiderazzjoni msemmija fil-kuntratt.

Illi, inoltre, huwa fatt magħruf li ġeneralment il-bejgħ bil- proċedura tas-sub hasta jġib prezz piuttost iżjed baxx minn dak fuq is- suq u dan billi, fost raġunijiet oħra, l-akkwist speċjalment tal-immobbli jsir flimkien bir-riskji kollha konkomitanti;

»Għalhekk l-esponenti jikkontendu li l-ewwel qorti evalwat malament iċ-ċirkostanzi li wasslu għall-impunjazzjoni tal-kuntratt billi jonqos l- element tal-eventus damni.

Dan jingħad in vista tal-fatt li kemm jekk il- bejgħ sar bil-proċedura tas-sub hasta u kemm jekk il-bejgħ sar tramite l-kuntratt mertu ta' din il-kawża, il-patrimonju tal-intimat Alfred Mifsud Hales xorta waħda kien jiġi affetwat bl-istess mod, jekk hux saħansitra aħjar mill-mod kif sar in effetti fis-sens illi l-patrimonju tiegħu kien iġarrab telf li kieku l-bejgħ sar bil-proċedura tas-sub hasta.

Illi konsegwentement, billi kif irriżulta wara l-kuntratt li ma kienx fadal flejjes sabiex jiġu sodisfatti krediti oħra, ċertament li aktar u aktar ma kienx ikun hemm flejjes rimanenti wara li kieku l-bejgħ sar bil-proċedura tas-sub hasta sabiex jiġi sodisfatt il-kreditu tal-appellanti.«

L-eventus damni huwa meħtieġ biex tirnexxi l-actio pauliana u jmiss

lill-attur li jressaq il-provi relativi.

Issa, fil-każ tallum, jidher ċar illi l-

posizzjoni netta tal-patrimonju tad-debitur ma nbidlitx bil-bejgħ li sar

lill-konvenuti appellanti għax għalkemm naqas l-attiv – il-fond

mibjugħ – naqas ukoll bl-istess valur il-passiv – id-dejn lejn il-bank li

kien jiggradwa qabel id-dejn lejn l-attriċi.

Li kieku l-proprjetà għadha

sallum tad-debitur – kif trid l-attriċi li titqies – u dik il-proprjetà tinbigħ

sub hasta fuq talba tal-kredituri flok bi ftehim bejn xerrej u bejjigħ,

xorta mir-rikavat jitħallas il-bank qabel titħallas l-attriċi.

Biex tirnexxi

l-azzjoni l-attriċi kellha turi jew li r-rikavat ma ntużax biex jitnaqqas il-

passiv u li għalhekk tnaqqas l-attiv bla ma tnaqqas daqstant ieħor il-

passiv – li ma huwiex il-każ għax jidher mill-att stess ta' bejgħ illi r-

rikavat tħallas lill-bank biex jinqata' dejn li jiggradwa qabel dak tal-

attriċi – jew illi l-proprjetà nbigħet bi prezz anqas milli kienet tiswa.

Il-proprjetà nbigħet bil-prezz ta' tlieta u tletin elf lira ta' Malta

(Lm33,000) – daqs sitta u sebgħin elf, tmien mija u disgħa u sittin

euro u tnejn u tletin ċenteżmu (€76,869.32) – fl-2002.

Is-soċjetà

attriċi

fit-tweġiba

tagħha qalet

illi "l-proprjetà

in kwistjoni

fil-

patrimonju tal-konvenut Alfred Mifsud Hales kienet (illi kieku ma seħħx il-

qerq mertu tal-kawża) biżżejjed biex tissodisfa l-kreditu tas-soċjetà

Mifsud Hales ġie reż prattikament insolvibbli, b'dana illi I-kreditu kanonizzat

tas-soċjetà esponenti impossibilment jista' jiġi esegwit".

Din iżda hija

biss asserzjoni gratuwita għax ma tressqet ebda prova illi fl-2002 il-

proprjetà kienet tiswa aktar minn hekk, jew illi, li kieku nbigħet sub

hasta, kienet iġġib prezz aħjar, b'mod li kien jifdal biżżejjed biex

titħallas ukol ll-attriċi wara l-bank.

F'dawn iċ-ċirkostanzi għalhekk ma jistax jingħad illi saret il-prova tal-

eventus damni, u l-azzjoni tas-soċjetà attriċi, fin-nuqqas ta' dan l-

element essenzjali, ma tistax tirnexxi.

Ma jibqax meħtieġ għalhekk illi

l-qorti tqis l-aggravji l-oħra tal-konvenuti.

Rikors maħluf numru 43/2010/1

Il-qorti għalhekk tilqa' l-appell, tħassar is-sentenza appellata u tiċħad

it-talbiet tas-soċjeta attriċi.

L-ispejjeż, kemm tal-ewwel grad u kemm

tal-appell, tħallashom is-soċjeta attriċi.

Imħallef

Noel Haber Imħallef

Joseph Agius Muscat President Deputat Reġistratur rm


QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 29 ta' Novembru 2019

Rikors maħluf numru 503/2011 SM

HSBC Bank Malta p.l.c.; u b'dikriet tal-20 ta' Ġunju 2012 issejjaħ fil- kawża l-Avukat Adrian Delia

Perren huwa appell tas-soċjetà attriċi minn provvediment mogħti mill-

Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-26 ta' Ottubru 2017 li bih ċaħdet talba tal-

istess attriċi biex titneħħa mill-inkartament tal-kawża t-tweġiba tas-

soċjetà konvenuta għar-rikors maħluf tal-attriċi.

Il-fatti relevanti huma

Is-soċjetà attriċi kienet kisbet faċilitajiet ta' self mill-bank konvenut u,

fuq struzzjonijiet tal-attriċi, il-bank ħallas diversi kredituri tal-attriċi billi

iddebita l-kont li l-attriċi kellha mal-bank.

Iżda l-bank għamel ukoll ħlas

Rikors maħluf numru 503/2011

lill-avukat imsejjaħ fil-kawża li l-attriċi tgħid illi ma kienx awtorizzat

Għalhekk fetħet din il-kawża tallum u talbet illi l-ammont

imħallas lill-avukat, u l-imgħax li għadda fuq dan l-ammont, ma jitqisux

debitu tal-kont tagħha.

Wara li bdiet tinġabar ix-xiehda, fis-seduta tas-26 ta' Ottubru 2017

quddiem l-ewwel qorti tniżżel dan il-verbal:

»Meta ssejhet il-kawza deher Dr Tonio Carter għas-soċjetà rikorrenti rappreżentata minn Boris Magro.

»Deher Dr Louis Raines Dimech Consiglio għall-bank intimat rappreżentat minn Dr Ralph Carabott Scicluna Morgan.

»Il-kjamat in kawża msejjaħ diversi drabi ma deherx.

»Dr Cassar Dimech Consiglio jinforma lill-qorti illi x-xhud imħarrka mis-soċjetà rikorrenti, Anne Howes, tobbliga ruħha li tattendi għas-seduta li jmiss.

»Xehdet bil-ġurament Audrey Garrett.

»Xehdet bil-ġurament Dr Silvana Scicluna Grech Raciti.

»Dr Tonio Carter għas-soċjetà rikorrenti, filwaqt li jagħmel refer- enza għar-risposta maħlufa ta' HSBC Bank Malta Ltd li ġiet maħlufa mill-Avukat Silvana Raciti quddiem il-P.L. Catherine Griffiths, jitlob l- isfilz tar-risposta maħlufa peress illi l-bank ma jridx jeżenta lix-xhud mis-sigriet professjonali, u b'hekk qiegħed jipprova jċaħħad lis-soċjetà rikorrenti milli tikkontro-eżamina lix-xhud.

Dr Carter jissottometti li kull prova li ma tistax tkun soġġetta għall-kontestazzjoni u skrutinju permezz tal-kontro-eżami m'hemmx postha fil-proċess ta' kawża ċivili u ma tistax tkun ammissibbli bħala prova.

Hekk il-bank irid jagħżel bejn li jeżenta lix-xhud biex tkun tista' tiġi kontro-eżaminata kif inhu xieraq jew jagħżel li r-risposta ġuramentata ta' xhud ma tistax tifforma parti mill-provi proċesswali.

»Dr Raines Dimech Consiglio għall-bank intimat joġġezzjona għal din it-talba għal raġunijiet segwenti.

»Fl-ewwel lok: ix-xhud in kwistjoni ġiet prodotta llum mis-soċjetà attriċi bħala xhud tas-soċjetà attriċi.

»It-tieni lok: teżisti distinzjoni netta bejn ir-rwol ta' avukat u dik ta' rappreżentant għall-finijiet tal-proċeduri odjerni.

Għandu jkun ċar illi l- fatt illi-xhud in kwistjoni ġiet debitament awtorizzata ma jwassalx għall- eżenzjoni awtomatika jew għal rinunzja tal-obbligi tal-istess xhud in vesti tagħha ta' avukat għal rigward is-sigriet professjonali.

F'kull każ, it-talba li qed issir odjernament sabiex tiġi sfilzata r-risposta ġura- mentata hi waħda insostenibbli u abbużiva meta wieħed jikkonsidra l- fatt li sal-lum is-soċjetà attriċi ngħatat l-opportunità li tipproduċi xhieda bil-provi minn diversi rappreżentanti tal-bank intimat f'ħafna okkaż- jonijiet jiġu prodotti l-istess individwi sabiex jixhdu għal darba, tnejn,

tlieta u li allura hu issa ferm evidenti illi s-soċjetà attriċi qiegħda tieħu vantaġġ mill-inċident li seħħ illum sabiex tipprova tottjeni vantaġġi proċedurali estremi f'ċirkostanzi fejn hi diġà kellha u għad għandha l- opportunità li tipproduċi x-xhieda kollha idonji mill-bank intimat.

»Il-qorti rat it-talba tas-soċjetà rikorrenti u r-risposta tal-bank intimat.

Tirrileva illi kull ma talbet ix-xhud Dr Silvana Scicluna Grech Raciti kien li bħala avukat jiġi salvagwardat lilha d-dritt tal-kunfidenzjalità, u dan kemm bħala dritt professjonali kif ukoll bħala dritt naxenti mill-artiklu nru 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem.

Illi t-talba tas-soċjetà rikorrenti naxxenti mill-istess li tiġi sfilzata r- risposta tas-soċjetà intimata tikser il-prinċipju tal-proporzjonalità u dan stante li l-asserzjoni tad-dritt qatt ma' jista' jwassal għal rimedju postulat lis-soċjetà rikorrenti.

Għaldaqstant tirrespinġi t-talba.

»Dr Tonio Carter jissottometti illi x-xhud irrinunzjat għas-sigriet pro- fessjonali meta ippreżentat ir-risposta tal-bank maħlufa minnha u li hekk irrinunzjat għall-vinkolu professjonali.

»Dr Carter f'dan l-istadju jitlob li jidderiġi ruħu.

»Il-kawża ġiet differita għat-28 ta' Novembru 2017 fil-11.30 a.m. għall- provi tas-soċjetà rikorrenti.«

B'rikors tat-2 ta' Novembru 2017 is-soċjetà attriċi talbet lill-ewwel qorti

Ma jidhirx li ngħata provvedi-

ment finali fuq dan ir-rikors.

Imbagħad, b'rikors tat-30 ta' Novembru 2017 is-soċjetà attriċi talbet

lill-ewwel qorti fakoltà taħt l-art.

229(3) tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u

Proċedura Ċivili biex tappella mid-dikriet tas-26 ta' Ottubru 2017.

Wara li l-ewwel qorti b'dikriet tal-14 ta' Diċembru 2017 tatha fakoltà

tagħmel hekk, is-soċjetà attriċi appellat mid-dikriet b'rikors tal-11 ta'

Jannar 2018, li għalih is-soċjetà konvenuta wieġbet fis-26 ta' Jannar

Billi fit-tweġiba tagħha s-soċjeta konvenuta ressqet eċċezzjoni ta'

nullità tal-appell tal-attriċi, il-qorti sejra tibda billi tqis din l-eċċezzjoni

għax, jekk tintlaqa', l-appel jieqaf hawn.

L-eċċezzjoni tgħid hekk:

Rikors maħluf numru 503/2011

»Illi preliminarjament l-appell intavolat mis-soċjetà appellanti huwa irritu u null in kwantu, u fl-ewwel lok, id-digriet li permezz tieghu l- ewwel onorabbli qorti approvat it-talba sabiex jitressaq dan l-appell f'dan l-istadju tal-proċeduri ma ngħatax u nqara mill-ewwel qorti f'seduta kif titlob il-liġi iżda minflok jidher li ngħata kameralment, u, fit- tieni lok, inkwantu qed isir appell mid-digriet li ngħata fis-26 ta' Ottubru 2017, it-talba li saret sabiex isir appell permezz tar-rikors tat-30 ta' Novembru 2017 kienet tardiva u kwindi l-ewwel Qorti ma kienx imissha laqgħet it-talba f'dan ir-rigward u dan billi skont l-art.

229(3) tal-Kap.

12 it-talba kellha ssir fi żmien għaxart ijiem minn meta d-digriet ingħata fl- udjenza.«

Ir-raġunijiet ta' nullità mressqa mill-konvenuta huma tnejn: i. id-dikriet

tal-14 ta' Doċembru 2017 Ii bih l-ewwel qorti tat lill-attriċi fakoltà

tappella mid-dikriet tas-26 ta' Ottubru 2017 ingħata in camera flok

inqara fil-qorti bil-miftuħ; u ii. it-talba magħmula bir-rikors tat-30 ta'

Diċembru 2017 biex tingħata fakoltà ta' appell saret wara li kien

għalaq iż-żmien mogħti għalhekk fl-art 229(3) tal-Kodiċi ta' Organ-

izzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Dwar l-ewwel raġuni ta' nullità l-art.

229(5) tal-Kodiċi ta' Organizz-

azzjoni u Proċedura Ċivili jgħid hekk:

»(5) Il-qorti għandha, kemm jista ' jkun mingħajr dewmien, tagħti digriet waqt seduta bil-miftuħ dwar it-talba għal permess speċjali sabiex isir appell skont is-subartikolu (3) … b'mod illi tiddikjara fid- dettall ir-raġunijiet li wassluha għad-deċiżjoni tagħha.«

Relevanti wkoll, iżda, huwa l-art.

»(10) Meta digriet interlokutorju jkun ingħata in camera, dan għandu għall-għanijiet ta' dan l-artikolu u għall-għanijiet tal-kalkolu ta' kull żmien li jkun hemm fih stabbilit, jitqies bħala li jkun inqara bil-miftuħ fil- qorti fid-data tal-ewwel seduta ta' dik il-kawża li tiġi minnufih wara li jkun ingħata d-digriet mill-qorti in camera.«

Id-dikriet li bih jingħata l-permess għall-appell hu wkoll dikriet inter-

lokutorju u għalhekk tgħodd għalih id-disposizzjoni tal-art.

tikkontempla l-possibilità, minkejja dak li jingħad fl-art.

229(5), illi d-

dikriet jingħata in camera.

Għalhekk l-ewwel raġuni mressqa mill-

konvenuta ma twassalx għan-nullità tal-appell.

It-tieni raġuni hi illi t-talba biex jingħata l-permess għall-appell saret

wara li għalaq iż-żmien mogħti għalhekk fl-art.

»(3) Ħlief kif provdut speċifikatament mod ieħor f'dan il-Kodiċi, appell minn kull digriet interlokutorju ieħor li mhuwiex inkluż fis-subartikoli (1) u (2) jista' jsir biss qabel is-sentenza definittiva jekk il-qorti li tkun qed tittratta l-każ tagħti permess speċjali sabiex dan isir, liema permess għandu jintalab b'rikors li jiġi preżentat fi żmien għaxart ijiem mill-jum meta d-digriet jinqara bil-miftuħ fil-qorti. … … ...«

Id-dikriet ingħata fis-26 ta' Ottubru 2017 u r-rikors għall-permess biex

isir appell sar fit-30 ta' Novembru 201: ferm aktar mill-għaxart ijiem li

tagħti l-liġi.

Tassew illi l-attriċi, fit-2 ta' Novembru 2017, kienet talbet permess,

ukoll taħt l-art.

229(5), biex l-ewwel qorti "tikkonsidra mill-ġdid id-

deċiżjoni tagħha" tas-26 ta' Ottubru 2017.

Il-fatt iżda li hemm pendenti

talba għal rikonsiderazzjoni mill-ewwel qorti ma jissospendix it-terminu

biex issir talba għal permess biex isir appell quddiem din il-qorti.

sakemm għadha pendenti t-talba għal rikonsiderazzjoni ma jistax isir

ukoll appell quddiem din il-qorti, għax dan jista' jwassal għal

deċiżjonijiet konfliġġenti dwar l-istess kwistjoni.

Tassew ukoll illi l-attriċi għandha jedd li jkollha deċiżjoni fuq it-talba

tagħha għal rikonsiderazzjoni, iżda r-rimedju tagħha huwa illi tinsisti

mal-ewwel qorti li jingħata l-provvediment relativ u mhux li tressaq

appell wara li jkun għalaq iż-żmien għalhekk.

Ladarba l-appell tallum

huwa mid-dikriet tas-26 ta' Ottubru 2017 u mhux minn dak li għamlet

Rikors maħluf numru 503/2011

jew ma għamlitx l-ewwel qorti fuq ir-rikors tat-2 ta' Novembru 2017, it-

terminu biex jintalab permess biex isir appell minn dak id-dikriet beda

għaddej minn dakinhar li ngħata, viz. mis-26 ta' Ottubru 2017.

rikors tat-30 ta' Novembru 2017 għalhekk sar tard.

Il-qorti għalhekk tilqa' l-eċċezzjoni ta' nullità tal-appell u ma tqisx aktar

Tordna li l-atti jintbagħtu lura lill-ewwel qorti sabiex jitkompla

s-smigħ.

L-ispejjeż ta' dan l-episodju tħallashom l-attriċi appellanti.

Giannino Sobh Coleiro Seychell AlSaied

Noel Ferris AlSaied

Joseph Carter President Deputat Reġistratur mb

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI TAL-APPELL IMHALLFIN S.T.O. PRIM IMHALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

Seduta ta' nhar il-Gimgha, 29 ta' Novembru, 2019.

Dan huwa appell ad istanza tal-konvenut Joseph Rocco mis-

sentenza tal-Prim' Awla tal-Qorti Ċivili tat-28 ta' Frar 2018, li permezz

tiegħu qed jitlob lil din il-Qorti sabiex tħassar is-sentenza appellata u

minflok tiċħad it-talbiet attriċi.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi kontra l-atturi

Għal intendiment aħjar ta' dan l-appell is-sentenza mogħtija mill-

ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha:

"Rat ir-rikors guramentat tal-atturi tal-25 ta' Lulju, 2014 li jghid hekk: "1.

Illi r-rikorrenti u I-intimat huma Ikoll ahwa wlied id-defunta Antonia Rocco Ii mietet fl-1 ta' April 2014; "2.

Illi I-imsemmija Antonia Rocco ghamlet testment sigriet datat 22 ta' Gunju 2011 fl-atti tan-Nutar Dr Marco Salomone, Iiema testment sigriet gie ppublikat u miftuh fil-15 ta' Lulju 2014 hekk kif ordnat mill-Qorti hekk kompetenti; "3.

Illi I-imsemmija Antonia Rocco kienet imhedda u mgieghla bil-qerq biex taghmel testment u thalli bhala eredi universali taghha liII-konvenut intimat; "4. llli ghalhekk a bazi tal-artikolu 605 tal-Kodici Civili tal-Ligijiet ta' Malta, l-intimat ma huwiex dehen u kapaci biex jircievi b'testment I-eredita liIu mhollija mill-mejta Antonia Rocco; "Ghalhekk I-atturi rikorrenti qed jitolbu Iil dina l-Onorabbli Qorti:- "1.

Tiddikjara Ii Antonia Rocco Ii mietet fl-1 ta' April 2014 giet imhedda u mgieghla b'qerq mill-konvenut biex taghmel it-testment fit-22 ta' Gunju 2011 fl-atti tan-Nutar Marco Salomone u ppublikat fil-15 ta' Lulju 2014, u thalli bhala eredi universali taghha IiII-istess Joseph Rocco; "2.

Tiddikjara Ii ghalhekk il-konvenut intimat mhuwiex dehen u kapaci biex jircievi b'testment I-eredita tal-mejta Antonia Rocco; "BI-ispejjez kontra I-konvenut minn issa ngunt in subizzjoni.

"Rat ir-risposta guramentata tal-konvenut li tghid hekk: "1.

Illi din hija t-tieni talba frivola u vessatorja Ii qieghdin jaghmlu I-atturi f'din iI-kawza billi kienu diga, sahansitra meta omm iI-kontendenti, Antonia Rocco kienet ghadha hajja f'liema kawza u cioe citazzjoni numru 1169/13JRM fl-ismijiet Josephine Rocco noe et vs Yvonne Rocco et bhalissa pendenti quddiem din I-Onorabbli Qorti diversament ippreseduta u ddiferita ghat-2 ta' Ottubru 2014 meta anke f'dik il-kawza

kienu allegaw I-istess ezatt pero dik id-darba fil-konfront tan-nutar Marco

Navarro Borg illi I-kuntratt ta' donazzjoni Ii kienet ghamlet il-kontendenti dwar

in-nofs indiviz taghha tal-garaxx imsemmi fl-istess citazzjoni u cioe Ii n-

anzjana fejn gie allegat, illi n-Nutar Marco Navarro Borg kien gieghel lill-mejta

Antonia Rocco tiddonna sehema mill-garaxx Iil mart I-eccipjenti "…

kontra I-volonta taghha, bi zbal, b'theddid u bi vjolenza u anke b'ghemil

Komplew iziedu d-doza fl-imsemmija citazzjoni r-rikorrenti meta nvolvew ukoll lill-eccipjenti u martu fil-qerq Ii allegaw u cioe bil-kliem "illi ghalhekk il-kunsens ta' Antonia Rocco fil-kuntratt ta' donazzjoni msemmi gie mehud b'mod illegittimu, b'theddid, bi vjolenza, bi frodi, kontra I-volonta taghha u bi zbal stante Ii I-imsemmija Antonia Rocco kienet ta' volonta tant debboli Ii kienet strument f'idejn I-intimati u giet abbuzata minnhom bl-aktar mod infami u ghalhekk dan il-kuntratt ghandu jigi annullat ghax hija qatt ma riedet titrasferixxi sehem mill- proprjeta imsemmija Iill-intimata Yvonne Rocco."

Ic-citazzjoni fuq riferita u n-nota tal-eccezzjonijiet ghaliha mill-intimat u martu Yvonne qed jigu hawn annessi u mmarkati bhala dokument A ghal riferiment aktar facli.

IIli f'din il-kawza issa messet lin-Nutar Salomone Ii jigi mmalafamat u ddikkarat bhala halliel, dizonest u Ii gieghel li jsir theddid fuq mara xwejha u Ii sahansitra uza vjolenza kontra taghha biex igghielha taghmel it- testment sigriet Ii ghamlet, dejjem dan skont I-allegazzjoni infami tar- rikorrenti meta din innominat bhala eredi universali taghha lill-uniku wiehed minn ulieda Ii ghal snin twal indukra u ha hsiebha fil-bzonnijiet kollha taghha, kien imur jara darbtejn kuljum waqt Ii kienet fi djar tax- xjuh, jitmahha, johrogha u jwenisha kif kienet taghmel ukoll martu Yvonne Bouvet kontra taghha wkoll tant tfajjru akkuzi fahxija mir-rikorrenti.

IIIi kif ghandu jirrizulta waqt it-trattazzjoni tal-kawza dan it-tieni attentat Ii qed isir mir-rikorrenti mhu xejn hlief imsejjes fuq allegazzjonijiet kompletament infondati ghar-raguni illi omm il-kontendenti kif kellha kull dritt taghmel ghazlet Ii tippreferixxi dak minn uliedha Ii kien jisthoqlu I- apprezzament taghha ghal dak Ii ghamel maghha minn meta ma' baqatx kapaci tiehu hsieb Iilha nnifisha u meta wkoll I-istess Antonia Rocco giet abbandunata minn ulieda l-ohra, ir-rikorrenti.

Salv kull eccezzjoni ulterjuri.

"Rat l-atti u semghet lid-difensuri tal-partijiet; "Rat li l-kawza thalliet ghas-sentenza.

"Ikkunsidrat

"Il-kwistjoni bejn il-partijiet

"F'din il-kawza, l-atturi jqisu li testament sigriet li ghamlet Antonia

Rocco fil-22 ta' Gunju 2011 ma jiswiex ghaliex kien ir-rizultat ta'

pressjoni billi t-testatrici kienet mhedda u mgieghla bil-qerq biex taghmel

testment u thalli bhala eredi universali taghha lill-konvenut b'mod li r-

Ghalhekk a bazi tal-artikolu 605 tal-Kodici Civili tal-Ligijiet ta' Malta, il-

konvenut ma huwiex dehen u kapaci biex jircievi b'testment l-eredita lilu

mhollija mill-mejta Antonia Rocco.

"ll-konvenut wiegeb li hu l-uniku wiehed minn ulied Antonia Rocco li ghal snin twal indukraha u ha hsiebha fil-bzonnijiet kollha taghha, kien imur jaraha darbtejn kuljum waqt li kienet fid-djar tax-xjuh, jitmahha, johrogha u jwennisha kif kienet taghmel ukoll martu Yvonne.

Ommu kellha kull dritt li tippreferixxi dak minn uliedha li kien jisthoqlu l- apprezzament taghha ghal dak li ghamel maghha minn meta ma baqghetx kapaci tiehu hsieb lilha nnifisha u meta wkoll l-istess Antonia Rocco giet abbandunata minn ulieda l-ohra, l-atturi.

"Biex il-kontendenti ressqu xhieda u dokumenti.

Iz-zewg partijiet huma konvinti li qeghdin jitkellmu u jixhdu dwar l-istess persuna u x-xewqat taghha.

"Provi u rizultanzi "Emanuel Rocco xehed li huma qeghdin sitt ahwa, hamsa minnhom l- atturi u l-konvenut.

Hadd minnhom ma baqa' jghix fid-dar tal-genituri u r- relazzjoni bejn l-ahwa kienet wahda tajba sakemm mietu l-genituri.

Il- konvenut kien iqarraq bil-genituri tieghu anke meta missierhom kien ghadu haj bhal meta ha ghalih il-kumpens ta' art tal-Ghallis jew meta kien ha flus mill-kont bankarju ta' missierhom bil-prokura li kellu.

Il- genituri taghhom dejjem riedu li l-gid taghhom jinqasam ugwalment bejn l-ahwa.

"Ommhom kienet tbati minn depressjoni u kienu tawha zewg strokes qawwija u iehor hafif u spiccat b'nofs gisimha paralizzat.

Huma kien jiehdu hsieb ommhom specjalment il-bniet waqt li l-konvenut kien jahdem barra fuq bastiment.

Ommhom kellha diffikolta biex titkellem, kienet tirrepeti hafna u kellha dimenzja akuta peress illi kienet tinsa hafna u ftit li xejn kienet tkun taf x'inhi taghmel.

Hija kellha diabete qawwija tant li fl-ahhar kellha saqajha amputati.

Minhabba s-sitwazzjoni t'ommhom huma kellmu tabib li ezaminaha u rrilaxxja certifikat mediku Dok.

EMM4 datat 7 ta' Settembru 2010 fejn issuggerixxa li ommhom tigi interdetta.

Ghalhekk kien sar rikors il-Qorti

f'dan is-sens u t-talba intlaqet.

Kienu ppruvaw jinnotifikaw lill-konvenut

"F'dan il-perjodu kien sar kuntratt li qed jigi kontestat legalment fejn

ommhom tat b'donazzjoni garaxx lil mart il-konvenut u testament sigriet

li ukoll qed jigi kkontestat fejn ommhom halliet lill-konvenut uniku eredi.

Dak iz-zmien ommhom ma kelliex il-fakolta necessarja li taghmel

Il-konvenut kien anke ghamel rikors biex id-digriet ta'

interdizzjoni jigi revokat izda dana ma giex milqugh.

digriet ta' interdizzjoni, il-konvenut ra x'ghamel biex jiehu kollox b'qerq.

Il-konvenut kien jaf b'dawn l-affarijiet kollha meta ghamel dak li ghamel.

Ommhom kienet diga ghamlet testament unika karta qabel ma'

missierhom fejn uriet li riedet li gidha jinqasam ugwalment bejn l-ahwa

"Fuq kontro-ezami wiegeb li l-flus tal-esproprjazzjoni l-konvenut kien ghaddiehom lill-genituri taghhom.

Huwa qatt ma rah id-Dok.

Missierhom kellu kont il-bank fejn tidhol il-pensjoni.

Dak iz-zmien il- genituri kienu go home tal-Gvern u 60% tal-pensjoni kien jehodha mal- ewwel il-Gvern.

Hu ma jafx kemm kienet il-pensjoni ta' missierhu.

Dwar id-Dok.

EMM2 datat Frar 2010 maghmul quddiem in-Nutar John Crossley jghid li dan sar sena qabel it-testment sigriet li sar f'Gunju 2011.

Meta gie ffirmat dan id-dokument il-genituri kienu la tajjeb hafna u lanqas hziena hafna.

Dan sar qalb hafna storbju u ghajjat ghax il-konvenut kien ser jiehu kollox il-Qorti.

Missierhom lanqas kien jaf x'qed jaghmel il-konvenut.

EMM3 sar id-dar tieghu.

Huwa kien ha lil ommu u missieru mill-home ghad-dar tieghu, u l-ahwa kollha hlief il-konvenut kienu ffirmaw quddiem in-Nutar J.Spiteri u t-tabib Deguara u dana minghajr storbju.

Dan kien fit-8 ta' Lulju 2010 u kien ghad hemm it-testment il-qadim.

Din il-kitba saret ghax missierhom kien irrabja hafna fuq li kien gara qabel u qalilhom li l- konvenut m'ghandu xejn izjed minnhom.

Il-kitba ppreparawha huma quddiem il-genituri u n-Nutar beda jfehmilhom.

Wara din il-kitba ma jafx li missierhom kien rega tah prokura ohra lil konvenut [ara Dok.

Huma ma kienx jafu li ommhom ghamlet testament sigriet.

Huma kienu qalu lil konvenut li fethu proceduri biex ommhom tigi interdetta u li ohthom kienet inhatret kuratrici.

Huma kienu jzuru lil ommhom bhal ma kien jaghmel il-konvenut.

Hu kien jiehu hsieb xi affarijiet taghhom ukoll.

"Mary Mac Kay u Josephine Rocco fl-affidavit taghhom ikkonfermaw fl- intier tieghu dak li xehed Emanuel Rocco fl-affidavit tieghu.

"In-Nutar John Crossley xehed li hu kien qralhom id-Dok.

34 u kien ghamilha bhala xhud tal-firem.

Il-genituri f'dik l-okkazzjoni kienu all right.

Ma jiftakarx jekk l-konvenut kienx firmatarju ta' dan id-dokument.

"In kontro-ezami wiegeb li d-dikjarazzjoni ma kienx ifformulaha hu.

Ma jidhirlux li kien hemm glied, forsi xi naqra tension.

Ma jiftakarx li kien tah parir biex issir xi dikjarazzjoni ohra jekk riedu jibdlu xi haga mill-ewwel

dikjarazzjoni Dok.

"Fuq ri-ezami qal li l-familja Rocco kienu klijenti tal-ufficju taghhom.

Mill-2005 hu ma baqax jippublika testmenti biex jevita problemi.

"Nutar Marco Salomone kkonferma li hu kien ipprezenta t-testment sigriet

lit-testatrici u ma indikatlux li mhijiex kapaci taghmel testment.

it-testment fit-22 ta' Gunju 2011, hu ma kienx ra u ma kienx jaf bic-

certifikat li kien hareg fis-7 ta' Settembru 2010 fejn kien hemm

rakkomandazzjoni ghal interdizzjoni.

Hu ma kienx jaf li kien sar rikors

fid-19 ta' Ottubru 2010 biex din il-persuna tigi interdetta u lanqas li kien

inghata digriet fid-9 ta' Novembru 2011.

Jista' jkun li meta infetah it-

"Fuq kontroezami wiegeb li hu kien mar mas-segretarja meta mar jaghmel it-testment.

Il-konvenut kien urihom fejn kienet ommu imma ma kienx prezenti meta sar it-testment.

Hu beda jistaqsiha u s-segretarja tikteb fuq dettatura tieghu.

Minghalih hu kien qalilha dwar disgwid li jista jinqala minhabba f'hekk.

Biex hu ghamel it-testment bil-fors li kienet cara x'riedet taghmel.

Li kieku hija ma kinitx qed tifhem x'qed taghmel ma kienx lilu ma kienu irrimarkawlu xejn dwar l-istat tal-pazjenta dak il-hin.

Il-konvenut kien hallsu tas-servizzi tieghu.

Dan ma kienx klijent regolari tieghu.

36 kien hargu hu fis- 7 ta' Settembru 2010 il-gurnata stess li ezamina lil Antonia Rocco.

Hu sab li l-kondizzjoni taghha kienet qed taffettwa l-funzjoni mentali taghha u ma kinitx kapaci tezercita d-drittijiet civili taghha u kien ippropona li tigi interdetta.

Hi ma kinitx pazjenta tieghu u kien raha fuq talba tat-tfal taghha.

"Fuq kontroezami wiegeb li fic-certifikat hu qal li kien il-kaz li l-pazjenta tigi interdetta.

Hu ma ccertifikax jekk setghetx taghmel testament jew le.

Il-pazjenta kienet beyond incapacitation ghalhekk gie suggerit li tigi interdetta.

Ma kellhiex il-mental functions biex taghmel testment. (fol.

Dan l-impairment jikkunsidrawh biex jaghtu kura ghal dementia.

"Dr Joseph Schwaiger Mercieca Frantz, konsulent psikjatra, xehed dwar id- dokument a fol.

49 sa 52, ir-rapport tieghu prezentat 9 ta' Novembru 2011 fl-atti tar-rikors 702/201AE fejn hu kien gie nominat mill-Qorti Sekond Awla bhala Perit Psikjatra.

57 meta rega' gie nominat mill-Qorti wara rikors li sar mill-konvenut.

kien irrakkomanda li l-pazjenta tigi interdetta.

Din kienet tiehu seba' tipi

ta'medicini kuljum skont kif irrizultalu mit-treatment chart tar-residenza

fejn kienet toqghod.

Hu kien nizzel li l-pazjenta kellha cognitive

Is-Swatar, L-Imsida f'hekk hija tkun vulnerabbili u suxxettibbili u jista

facilment xi hadd igieghlha taghmel xi haga li ma tkunx tifhem il-gravita`

"In kontroezami wiegeb li biex tkun interdetta trid tkun aktar gravi milli

It-testijiet huma aktar dettaljati

F'ezami tieghu hu ma mexiex fuq dak li kien sema dwar il-pazjenta jew

mil-familjari imma fuq dak li hareg mill-ezami li ghamel.

Ikkonferma li l-

pazjenta kienet 'in a very vulnerable state' u tista ccedi malajr ghal pressjoni u ghalhekk issuggerixxa l-interdizzjoni.

"In-Nutar Marco Navarro Borg xehed dwar il-kuntratt ta' trasferiment li sar fil- 19 ta' April 2011 fejn Dr.G.Scerri kien iccertifikat li Antonia Rocco setghet taghmel il-kuntratt ta' donazzjoni Dok.

165 ghal servizi li kienu sarulha.

Fil-fatt il-kuntratt sar u kieku kien hemm xi haga partikolari ma kienx jaghmlu.

"Dr George Scerri, psikjatra, xehed li d-Dok.

111 (kopja cara tad-dokument JC8) hargu hu fil-14 ta' April 2011 wara li ezamina lil Antonia Rocco.

Hu kien ghamilha domandi biex jara l-orjentazzjoni taghha; jekk kinitx imgieghlha, jekk ghandiex flus il-bank jew jekk id-dar hijiex taghha.

Qal li meta johorgu certifikat jghidu lin-nies biex il-kuntratt isir fil-vicin ghax l-affarijiet jistghu jinbidlu, gieli anke l-ghada tinbidel il- posizzjoni ta' pazjenta.

Hu jhobb johrog ic-certifikat meta jkun hemm ukoll in-Nutar.

Ic-certifikat li hareg kien tajjeb ghal dakinhar; l-ghada jew pitghada s-sitwazzjoni setghet tinbidel.

Hu ma kienx ra sinjali ta' cognitive impairment.

Il-konvenut kien hadu ghandha.

Hu intalab biex jiddikjara jekk kinitx kapaci taghmel kuntratt jew prokura u mhux testament ghax kieku kien kaz ta' testamentary capacity.

Kieku kien jikteb hekk fic-certifikat.

Basikament l-ezami ikun l-istess meta johrog certifikat li tista taghmel testment.

Hu jstaqsi lil dak li jkun ghalfejn irid ic- certifikat.

Hu ma kienx rah il-medical history tal-pazjenta.

"Nutar Victor Williams xehed li hu ma jiftakar xejn dwar l-incident li kien gara meta kienet ser issir prokura ta' Antonia Rocco u ma thallitx skond kif indikat fid-Dok.

Hu kien jaf lil Antonia Rocco bhala pazjenta li kien izur meta jkollha bzonn ghajnuna medika.

Il-konvenut kien ighajjatlu biex imur jara l-ommu.

Lil atturi ma gharafhomx.

Hu kien ikellem lill-pazjenta, kienet tispjegalu x'ghandha u kienu jiftiehmu.

Hu kien iccertifika kif ra l-pazjenta dakinahar tat- 8 ta' Lulju 2010.

"Il-konvenut Joseph Rocco fl-affidavit tieghu jiddikjara li hu kien ighin

lil familja tieghu u lill-genituri tieghu u lil hutu, mentri hutu l-ohra dejjem

hasbu fihom nfushom u dejjem kienu b'inkwiet mal-genituri.

dahlet f'dar tax-xjuh fin-1989 u damet hemm 25 sena sakemm mietet fis-

Hi kienet sofriet tlett strokes imma dahlet il-home mhux

minhabba l-attakki ta' puplesija.

Hu kellu prokura generali tal-genituri tieghu.

Hutu riedu li

jbieghu d-dar tal-genituri biex jiehdu l-flus, izda huwa ma kienx accetta

ghax il-genituri ma riedux.

Meta kien jiltaqa' ma' hutu l-home, dejjem kien

jinqala l-glied u l-ghajjat.

Hu kien izur il-genituri tieghu b'mod frekwenti u

kien jiehu hsieb il-bzonnijiet taghhom (ara Dok.

Il-genituri tieghu

kien ikkonfermaw (ara Dok.

JC4 u JC5) li kellhom fiducja fl-operat tieghu

B'ritaljazzjoni ghad-dikjarazzjojni, hutu, minghajr ma kien jaf, gabu dikjarazzjoni ohra Dok.

Meta sar jaf biha fehem il-genituri tieghu il-kontenut ta' dak id-dokument u gimghatejn wara, fil- 22 ta' Lulju 2010, missieru ghamillu prokura Dok.

Billi hutu ma felhux b'dina s-sitwazzjoni talbu l-interdizzjoni taz-zewg genituri.

Missieru miet fis-16 ta' Jannar 2011 ta' 86 sena.

Ommu imbaghad ghamlitlu prokura ohra fil-24 ta' Marzu 2011 (Dok.

Kienet saret id- denunzja fil-11 ta' Lulju 2011 u hutu kienu kollha prezenti.

Kienet issemmiet l-applikazzjoni ghall-interdizzjoni u n-Nutar Tonio Crossley kien wissa li ma setghetx issir id-denunzja waqt il-process ta' interdizzjoni u hutu kienu kkonfermaw li kienu waqqfu kollox u ghalhekk in-nutar baqa ghaddej bid-denunzja.

Izda fil-fatt hutu ma kienux waqfu kollox u ommu giet interdetta fil-9 ta' Novembru 2011 u ohtu Josephine giet appuntata kuratrici.

Hu u ommu ma kienux qablu ma' dina d-decizjoni.

Fid- 29 ta' Novembru 2011 kien ghamel rikors (ara Dok.

EMM9) fejn talab ir-revoka tad-digriet li gie michud fil-18 ta' Lulju 2012.

Il-kuratrici kienet anke impedietu milli johrog lil ommu mill-home (ara Dok.

182) u anke rrappurtaw l-ghassa meta ha lill-ommu l-isptar ghal appuntament li kellha (ara Dok.

Fis-sena 2014 saqajn ommu gew amputati u hi mietet fl-1 ta' April 2014 fl-eta ta' 85.

"Dwar l-ahhar testment t'ommu qal li minn dejjem kienet tghidlu u tippersisti biex igibilha Nutar.

Hu ma kellu xejn x'jaqsam mat-testment illi ommu ghamlet man-Nutar Marco Salomone fit-22 ta' Gunju 2011 u lanqas biss kellu idea illi dan it-testment kien sar.

Hu kien sar jaf b'dan it- testment meta rah il-kont tan-Nutar.

Ma jafx fejn rah il-kont jekk kienx ircevih id-dar jew meta mar jara lil ommu l-home.

Ommu qaltlu li n-Nutar gabitu bintu Priscilla Ann Trajkovski.

Hu pprezenta CD u dikjarazzjonijiet kontenuti fih immarkati MC1 a fol.

Ipprezenta rapport tal-Pulizija Dok.

MC2 u Dok.

MC3 certifikat tal-mewt ta' missieru.

"Priscilla Trajkovski xehdet dwar id-differenza fir-relazzjoni tan-nanna taghha ma' missierha u ma' hutu.

Iz-zijiet kien anke hallew karta fil-kamra tan- nanna biex missierha ma johrogiex.

Darba minnhom in-nanna kienet inkwetata hafna u talbitha biex iggibilha Nutar.

Hi kienet kellmet lin-Nutar Marco Salomone li mar id-dar Santa Luċija.

Hi kienet iltaqghet man-Nutar u s-

segretarja tieghu barra l-bieb tal-Home u spjegatilhom f'liema kamra

"Diane Mac Kay, xehdet dwar l-okkazzjoni meta iz-zijiet ma kienux hallew

"Glen Rocco xehed dwar incident iehor meta kien sab liz-zijiet qed

jissiltu u jsawtu lin-nannu fil-kamra tieghu fil-home u wara anke attakkaw

lilu u lil missieru.

"Konsiderazzjonijiet ta' dritt

"Illi l-atturi impostaw l-azzjoni taghhom fuq l-artikolu 605(1) tal-Kap.

16 dwar persuni li mhumiex denji jircievu b'testment u senjatament fuq is- subartikolu (c):

"Kull min – " (c) ikun gieghel, jew bil-qerq gieghel lit-testatur biex jaghmel testment, ibiddel xi dispozizzjoni testamentarja; "Jitqies bhala mhux denn u, bhala tali, ma jkunx kapaci biex jircievi b'testment

jew biex

"Illi din il-Qorti trid toqghod fuq dak li fuqu tinbena l-azzjoni attrici.

F'din il-kawza, l-atturi jqisu li l-ahhar testment ta' Antonia Rocco bhala rizultat ta' theddid u qerq u ghalhekk ma jiswiex ghaliex kien ir-rizultat ta' pressjoni li huma jghidu li saret mill-konvenut b'mod li r-rieda tat-testatrici ma kinitx dik li tohrog mill-imsemmi testment.

Il-Qorti trid toqghod mal- kawzali tal-att promotur ghaliex inkella tkun qieghda tmur lil hinn minn dak mitlub minnha.

Il-kwistjoni li trid tiddeciedi dina l-Qorti m'hijiex dwar jekk Antonia Rocco kinitx f'qaghda mentali li taghmel testment, imma jekk ir-rieda taghha meta ghamlet l-ahhar testment kinitx suggetta ghal theddid u qerq maghmula minn haddiehor u mhux rizultat tar-rieda libera taghha.

Minkejja dina l-kawzali, jidher li l-atturi jibnu l-kaz taghhom ukoll fuq allegazzjoni li l-ahhar t-testment ta' Carmela Rocco sar bla ma hija kienet f'qaghda mentali li tintebah b'dak li kienet qieghda taghmel meta ghamlet it-testment sigriet.

"Ghalkemm dawn il-kawzali huma bejn wiehed u iehor kontradittorji mehudin flimkien ghaliex l-impunjazzjoni tat-testment minhabba theddid jew qerq tippresupponi l-kapacita' tat-testatur, madankollu l-Qorti xorta wahda se tezamina z-zewg possibiltajiet u jekk wahda setghex teffettwa lill-ohra.

"Dwar azzjoni li tkun bazata fuq inkapacita mentali "Ir-regola generali hi li persuna hi kapaci taghmel testment; "Ghalhekk il- prezunzjoni juris tantum, hija li min jaghmel testment huwa kapaci biex jiddisponi mill-beni tieghu, salva l-prova kuntrarja li trid issir minn min jagixxi ghall-impunjazzjoni tat-testment."

F'dik il-kawza il-Qorti elenkat ta' li ghandhom impunjazzjoni ta' testament.

il-principji

Illi l-kapacita' li wiehed jaghmel testment hija r-regola u l- inkapacita' hija l-eccezzjoni w ghalhekk il-presunzjoni hija favur il-kapacita', liema presunzjoni hija juris tantum.

Illi huma inkapaci li jiddeponu f'testment dawk li fiz-zmien it- testment ma jkunux f'sensiehom u illi l-inkapacita' tat-testatur ghandha tigi pprovata minn min irid jimpunja t-testment.

Illi biex testatur ikun kapaci jaghmel testment, ma hemmx bzonn li jkun perfettament u rigorosament san minn mohhu,

imma huwa bizzejjed li jkollu l-uzu tar-raguni fi grad tali li jippermettielu li jkun jaf x'inhu jaghmel.

Illi biex tigi stabbilita l-insanita' mentali tat-testatur hemm bzonn li jirrizultaw indizi gravi.

Illi l-Qrati taghna dejjem kienu reticenti li jammettu domanda biex jigi annullat testment minhabba insanita' mentali tat-testatur jekk din l-inkapacita' ma tkunx tirrizulta b'mod cert minn fatti precizi w univoci w ma jkunx gie provat li kienet tezisti fil-mument li t-testatur kien qed jaghmel it-testment.".

"Il-prova ghandha tkun konklussiva u kull dubju ghandu jmur favur il validita tat-testment.

"Dwar l-azzjoni li tkun bazata fuq qerq u vjolenza vFil-kaz Kan.

"Min jimpeddixxi lit-testatar li jahgmel testment jew li jhassar testament li jkun ghamel isir indenn u inkapaci li jircievi b'testment minghand dak it-testatur.

"Ghall-applikazzjoni ta' din id-dispozizzjoni tal-ligi hemm bzonn li jigi ppruvat li kien hemm vjolenza jew dolo minghand dak li l- ligi trid tippenalizza permezz ta' din id-disposizzjoni, jew almenu li huwa kien komplici ma' haddiehor li uza dik il-vjolenza jew dak l-ingann.

"Il-materja hija odjuza, u ghalhekk il-provi ghandhom ikunu cari u konkludenti, u f'kaz ta' dubbju, ghandu jmur favur min huwa azzjonat b'din l-azzjoni.

"Biex tirnexxi dina l-azzjoni huwa mehtieg l-ewwelnett li jigi ppruvat li t-testatur kellu volonta ferma u determinata li jaghmel testament jew li jbiddel dak li gja ghamel.

L-atti imbaghad iridu jkunu jikkonsistu fi vjolenza, fisika jew morali, jew f'ingann, u dawn iridu jkunu tali li jimpedixxu lit-testatur li jaghmel it- testment.

"Fir-rigward ta' qerq fil-kawza fl-ismijiet Vincent Boyce vs Emanuel Boyce deciza fil-15 ta' Frar 1957, wiehed isib spjegazzjoni dettaljata ta' x'ried ifisser il-legislatur f'dan l-ambitu b'riferenza specjali ghall-qerq.

Skont il-Qorti dan jikkonsisti "f'dawk il-maniggi frawdolenti li bihom jigi imqarraq it-testatur u bihom tigi karpita disposizzjoni testamentarja illi diversament huwa ma kienx jaghmel … biex iwassal ghall-vizju tal-qerq u tan-nullita relattiva tad-disposizzjoni testamentarja il-qerq irid ikun ingust gravi u determinant".

Il-Qorti ziedet tghid illi "kull kura, zeghil, attenzjoni, suggerimenti, insistenzi li ma jkunux akkumpanjati minn 'mala arte', minn artifizi ripremevoli, ma jikkostitwixixi il-qerq".

"Il-kwestjoni tal-grad tal-prova li jrid jintlahaq biex iwassal ghall- konvinciment li, minn dak li jidher, il-mejta kienet tassew giet imgeghla jew imhajra b'qerq tersaq biex taghmel it-testment.

Dawn il-provi riedu wkoll jintrabtu mal-waqt li kien qieghed isir it-testment minnhom attakkat u mhux minn cirkostanzi li jkunu dehru fi zminijiet ohrajn, qabel jew wara l-fatt (Mac Kay et vs Cox et, PA 08/03/1952, Kollez.

"Illi huwa mizmum li biex l-ghamil qarrieq ikun mottiv ta' nullita' irid jintwera li l-qerq uzat ikun tali li, minghajru, it-testatur ma kienx jaghmel id-dispozizzjonijiet testamentarji li fil-fatt ghamel.

Il-fatt wahdu li testatur jiddisponi f'testment b'mod li joqghod ghax-xewqa ta' persuna ohra u biex jikkuntentaha ma tqiesx bhala bizzejjed biex jista' jinghad li tali testment huwa frott il-qerq.

Ghaliex biex l-impunjattiva tirnexxi jehtieg jirrizulta li r-rieda tat-testatur giet imdawra minhabba tali qerq u li t-testatur ma kienx jiddisponi kif iddispona li kieku ma kienx ghall- qerq li twettaq fuqu.

"Konsiderazzjonjiet ta' dina l-Qorti "Illi l-Qorti hejjiet time line tal-fatti u z-zmien rilevanti, li jistghu jghinu ghas-soluzzjoni ta' dina l-vertenza.

Dawn jirrizultaw mid-dokumenti ezibiti u mix-xhieda mismugha.

"1989 "2007 "23/12/2009 Genituri japprovaw l-operat tal-konvenut "1/2/2010 Genituri japprovaw l-operat tal-konvenut u anke hutu.

Antonia Rocco dahlet f'dar tal-anzjani Ir-ragel ta' Antonia Rocco dahal ukoll fl-istess home.

34 - Dikjarazzjoni tal-genituri li ma ghandhomx fiducja fil-konvenut u riedu li kollox jinqasam indaqs bejn l-ahwa kollha.

Cahdu d-dikjarazzjoni li ghamlu fid-Dok.

Il-konvenut kien ingannhom.

Dikjarzzjoni ffirmata quddiem Nutar J. Spiteri u t-tabib Bibiano.

"22/7/2010 Prokura tal-missier lill-konvenut "7/9/2010 Dr Anthony Maurin jiccertifika bzonn ta' interdizzjoni ta'

"24/3/2011 Prokura ta' Antonia Rocco favur il-konvenut "15/4/2011 Dr George Scerri jiccertifika li Antonia Rocco ghandha

"19/4/2011 Donazzjoni ta' parti indiviza ta' garaxx minn Antonia Rocco favur mart il-konvenut fl-atti tan- Nutar Marco Navarro Borg [Dok.

"22/6/2011 Testment Sigriet (Dok.

"22/6/2011 Affidavit ta' Antonia Rocco - il-volonta taghha dwar it-

fil-kapacita konjittiva

"12/7/2011 Dikjarazzjoni ta' Antonia Rocco li hi u zewgha kienu ghaddew il-kumpens tal-esproprjazzjoni tal-art tal-Ghallis u l-qbiela kollha lill-konvenut ghal servigi resi.

49-52 fejn sab ta' Interdizzjoni

memomazzjoni konsiderevoli Antonia Rocco.

"2011 "1/4/2014 Tmut l-omm "Wara li ezaminat ix-xhieda, l-Qorti temmen li, fl-ahhar mill-ahhar, kull verzjoni ghandha xi ftit mis-sewwa u xi ftit li hu mzewwaq.

In-nuqqas ta' qbil, evidenti mill-provi, jidderiva mill-apprezzament tal-fatti kif jarawhom soggettivament il-kontendenti.

Ghalhekk, il-Qorti trid tfittex il-verita' minn provi ohra, kemm jista' jkun li mhumiex marbuta ma xi interess ta' xi wahda mill-partijiet.

Il-partijiet gabu rwiehhom b'dan il-mod minhabba kwestjonijiet jaharqu bejn iz-zewg nahat tul iz-zmien u li anke wasslu ghal tehid ta' proceduri ohra kemm kriminali kif ukoll civili bejn il-partijiet.

Dan ma jfissirx li l-Qorti m'ghandhiex tfittex biex tara fejn huwa s-sewwa kif johrog mill-provi li tressqu quddiemha.

Elementi ta' prova dawn, li proprju ghaliex newtri, oggettivi u mill-fonti indipendenti, spiss iwasslu l- gudikant biex jirrisolvi l-vertenza indipendentement mill-versjonijiet konfliggenti tal-partijiet f'kazijiet fejn, bhal dak taht ezami, dawn ikunu mtappna jew minn interess jew mill-impressjonijiet zbaljati u konfuzi.

"Illi jirrizulta mill-atti li bejn l-ahwa kien hemm nuqqas ta' qbil u dana billi l-atturi kienu qed ihossu li huhom, il-konvenut, kien qed iqarraq bil- genituri taghhom, partikolarment b' missierhom, billi allegaw li l-konvenut kien qed jiehu l-flus tieghu, bhal meta ha l-flus mill-esproprjazzjoni tal-art fl-Ghallis; flus mill-bank, il-qbiela u pensjoni ta' missierhom.

Il-konvenut jallega l-istess dwar l-atturi fis-sens li xehed li huma riedu jbieghu d-dar tal-genituri taghhom la darba dawn kienu f'home u riedu jaqsmu r-rikavat mill-biegh tad-dar bejnithom.

Il-konvenut oggezzjona u jghid li ghalhekk hutu riedu jinterdicu lill-genituri minhabba f'hekk.

"Illi jirrizulta mill-provi li kienet qed issir pressjoni qawwija fuq il-genituri miz-zewg nahat biex dawn izommu ma' naha u mhux mal-ohra kif jirrizulta mid-diversi dikjarazzjonijiet kontradittorji li l-genituri ghamlu u li anke saru quddiem Nutara u tobba.

"Jirrizulta wkoll li bejn meta gie introdott ir-rikors ghal interdizzjoni ta' Antonia Rocco u sakemm gie degretat ir-rikors fejn din giet

effettivament interdetta, l-konvenut irnexxilu jikkapparra l-proprjeta kollha tal-genituri tieghu ghalih u anke bbenefikat martu billi Antonia Rocco ghamlitilha donazzjoni ta' parti minn garaxx.

"Il-konvenut isostni li l-volonta ta' ommu kienet li hija tippreferi lilu (u lil martu) mill-ahwa l-ohra kollha ghax huwa kien jiehu hsiebha, mentri l- atturi jinsistu li l-konvenut ma kellu xejn differenti minnhom, u li anke huma kienu jiehdu hsieb ommhom.

Inotre jghidu li l-genituri taghhom dejjem kienu jinsistu li riedu jhallu lill-kulhadd indaqs (ara Dok.

34) u li kien hemm anke testament unika karta f'dan is-sens (Dok.

Izda jidher li Antonia D’amato marret kontra dan it-testment unika karta meta ghazlet lill-konvenut biss.

"Illi meta sar it-testment sigriet ir-rikors ghall-interdizzjoni ta' ommhom kien diga gie pprezentat u kien hemm diga dikjarazzjoni minn konsulent psikjatra li hija ma kinitx kapaci li taghmel testament billi kellha cognitive impairment u li hija kienet persuna vulnerabbili u inflwenzzabili minn terzi.

Kien wara li sar dana r-rikors u qabel id-digriet finali fejn Antonia Rocco giet iccertifikata inkapaci, li allegatament hija talbet li taghmel testament.

Il-konvenut ighid li ma kellu xejn x'jaqsam ma' dan it-testment illi ommu ghamlet bl-opra tan-Nutar Marco Salomone fit-22 ta' Gunju 2011 u li lanqas biss kellu idea illi dan it-testment kien sar.

Il-konvenut xehed ukoll li lanqas kien jaf li kien hemm talba ghal interdizzjoni ghax sostna li hutu kienu qalulu li kienu waqqfu kollox biex issir id-denunzja tal- missier li kien miet.

"Illi nonostante dina x-xhieda, n-Nutar Marco Salomone xehed li meta hu mar il-home biex jaghmel it-testment kien il-konvenut li urih fejn kienet rikoverata Antonia Rocco imma ma kienx prezenti meta sar it- testment.

Din ix-xhieda ma taqbilx ma dak li jghid il-konvenut fejn qal li ma kienx jaf li ghamlet testament.

In-Nutar ma jsemmiex li kienet Prescilla Trajkovski li sejhitlu biex jaghmel it-testment jew li hi kienet urietu fejn kienet in-nanna.

Il-konvenut mhux kredibbili meta jghid li hu nduna li ommu kienet ghamlet testament meta sab il-kont tan-Nutar fil-home u imbaghad hallsu.

Fil-fehma tal-Qorti l-konvenut hallsu ghax kien hu kien li ordna lin-Nutar biex imur biex ommu taghmel testament favurih.

"In-Nutar Salomone xehed li huwa ma kienx jaf lit-testatrici u li l-konvenut (u

mhux Priscilla Trajkovski) ma kienx klijent regolari tieghu.

testment ghax ma kien hemm xejn x'jindikalu li Antonia Rocco ma

kinitx kapaci taghmel testament nonostante il-kondizzjoni u l-eta taghha.

Ma jidhirx li n-Nutar talab xi certifikazzjoni ta' tabib dak il-hin jew li ra l-

In-Nutar lanqas ma gie infurmat li kien hemm xi

proceduri l-Qorti ghall-interdizzjoni tat-testatrici.

kienu ser jigu eskluzi l-ahwa kollha hlief il-konvenut, in-Nutar ighid biss li

min ghalih kien qal lit-testatrici dwar id-disgwid li jista' jinqala minhabba

f'hekk, u jieqaf hemm minghajr ma amplifika.

Jghid li kien il-konvenut li

hallsu tas-servizzi tieghu.

"Ghalhekk il-konvenut gab prova li xahrejn qabel ommu kienet giet certifikata li kienet kapaci minn Dr G. Scerri (certifikat a fol.

111) u wara kienet anke ghamlet kuntratt ghand in-Nutar Marco Navarro Borg.

L-istess Dr Scerri fix-xhieda tieghu emfasizza li c-certifikat li huwa kien ghamel kien biss ghal contractual capacity ta' Antonia Rocco u mhux testamentary.

Inoltre huwa nsista li c-certifikat kien jghodd ghal meta huwa ghamlu billi anke wara gurnata wahda l-posizzjoni tista tinbidel.

Hu xehed li jhobb johrog ic-certifikat meta jkun hemm in-Nutar ukoll prezenti meta jkun qed isir l-att.

F'dan il-kaz hu ma kienx ra l-medical history tal- pazjenta.

Meta sar it-testment sigriet kienu lahqu ghaddew xahrejn minn meta hareg dak ic-certifikat u dana minghajr ma wiehed jiehu in konsiderazzjoni l-fatt li Antonia Rocco kienet diga gie ccertifikata bhala inkapaci minhabba cognitive impairment u vulnerabilita.

"Dwar il-kwistjoni ta' vulnerabilita' ta' Antonia Rocco l-Qorti ma ghandhiex dubbju li hi kienet persuna vulnerabbili hafna u influwenzabbli kif gie certifikat aktar minn psikjatra wiehed.

Dan hu evidenti wkoll mid- diversi dikjarazzjonijiet li hija ghamlet fejn daqqa tghid li ghandha fiducja fil-konvenut, imbaghad tghid li dana ingannaha u tiffirma dikjarazzjoni f'dan is-sens quddiem Nutar u Tabib u fejn anke ddikjarat li kwanunkwe dikjarazzjoni ohra li taghmel minghajr ma tkun iffirmata mill-ahwa l-ohra kollha tkun nulla (fol.

Wara dana, xi xhur wara, taghmel prokura favur il-konvenut.

Hu evidenti li lil Antonia Rocco kienet qed issirilha pressjoni indebita fuqha miz-zewg nahat u hija kienet tispicca tiffirma dak li jipprezentawlha biex tiffirma.

"Il-konvenut anke pprezenta compact disc ta' xi okkazjonijiet f'hajjet it- testatrici biex juri b'mod haj il-qaghda taghha.

Fil-fehma tal-Qorti, apparti d-diskors suggestiv tal-konvenut u martu fil-presenza t'ommu, ic-CD ma jeskludiex il-fatt li t-testatrici kienet vulnerabbili u medikament effettwata minn cognitive impairment li ma jidhirx fuq ic-CD.

Il-kondizzjoni imsemmija kienet giet ikkonfermata medikament l-ewwel minn Dr A. Maurin u sussegwentement ikkonfermata minn Dr Vella Mercieca Frantz, mhux darba imma darbtejn, ghaliex il-konvenut kien ipprova jitlob ir- revoka

tal-interdizzjoni u Dr Vella Mercieca Frantz rega

kkonferma il-konkluzzjonijiet tieghu.

"Fil-fehma tal-Qorti Antonia Rocco ma kellhiex il-volonta' ferma u

determinata li trid il-ligi biex hija tkun tista tiddisponi minn hwejjiegha

Importanti li jigi rilevat li hija kienet diga ghamlet testament

unika karta ma' zewgha; kienet tghid li l-ahwa kellhom jaqsmu ndaqs u

anke ddikjaratu bil-miktub.

Jigi relevat ukoll li meta wiehed jara x'jghid

dan it-testment sigriet fejn gie preferut biss il-konvenut ad eskluzzjoni tal-

ahwa l-ohra kollha, dan ma kienx testment indikattiv ta' dispozizzjoni fejn

Din ma hijiex ir-rieda li l-Qorti tista' bla ezitazzjoni ta' xejn

tqisha bhala wahda ragonevoli ghal min ikun jixtieq ihalli kollox kemm

jista' jkun indaqs u bla ma jhalli aktar inkwiet wara hajtu, u dana meta

qabel kienu qed isiru dikjarazzjonijiet kontradittorju mill-istess testatrici

"Id-dghjufija fizika ta' Antonia Rocco, iz-zmien u l-vulnerabilita taghha, kienu tali li holqulha impediment biex tfisser ir-rieda u x-xewqa ferma u determinata taghha jew li tirrezisti ghal xi suggeriment, talba jew sahansitra theddida li seta' ghamililha xi hadd biex tibdel il-fehma taghha.

"Illi fid-dawl ta' dawn il-konsiderazzjonijiet kollha u tal-fatti li hargu mill- atti, il-Qorti ssib li ntwera sodisfacentement li dak il-hin li Antonia Rocco ghamlet it-testment sigriet, ir-rieda taghha kienet karpita minn vizzju billi ntuzat pressjoni maghmula b'qerq fuq mara vulnerabbili, li zammha milli taghmel testment li jiswa u milli tghid fih dak li riedet taghmel bla ndhil.

"Decide "Ghal dawn il-motivi l-Qorti tiddeciedi billi tiddikjara li Antonia Rocco li mietet fl-1 ta' April 2014 giet mgieghla mill-konvenut biex taghmel, kif fuq spjegat, it-testment fit-22 ta' Gunju 2011 fl-atti tan-Nutar Marco Salomone u ppublikat fil-15 ta' Lulju 2014; konsegwentement tiddikjara li l-konvenut intimat mhuwiex dehen u kapaci biex jircievi b'testment l-eredita tal- mejta Antonia Rocco a tenur tal-artikolu 605 tal-Kap.

"BI-ispejjez kontra l-konvenut."

Rikors tal-appell tal-konvenut Joseph Rocco (14.03.2018):

Il-konvenut Joseph Rocco ħassu aggravat bis-sentenza tal-

ewwel Qorti u għalhekk interpona dan appell minnha.

L-aggravju tiegħu

bażikament jirrigwarda l-konklużjoni tal-ewwel Qorti fejn hija rriteniet li:

"....intwera sodisfaċentement li dak il-ħin li Antonia Rocco għamlet it- testment sigriet, ir-rieda tagħha kienet karpita minn vizzju billi intużat pressjoni magħmula b'qerq fuq mara vulnerabbli, li żammha milli tagħmel testment li jiswa, u milli tgħid fih dak Ii riedet tagħmel bla indħil."

Huwa fir-rigward ta' tali konklużjoni jsostni bil-qawwa kollha li ma

kien hemm l-ebda pressjoni jew qerq u jargumenta li fil-fatt ma tressqet l-

ebda prova konkreta fir-rigward.

Huwa jagħmel diversi punti u argumenti

(spiss ripetuti) li din il-Qorti qegħda telenka in suċċint hawn taħt:

L-ewwel Qorti kkunsidrat biss li ladarba t-testatriċi setgħet kienet

bniedma vulnerabbli, ifisser awtomatikament li kienet imġegħla tagħmel

it-testment, meta mill-atti tali pressjoni jew qerq imkien ma jirriżulta.

In-Nutar Marco Salomone xehed li daħal mas-segretarja fil-kamra tat-

testatriċi, irriżultalu li kienet luċida, u iddettatlu kif riedet tiddisponi minn

ġidha, anke wara li spjegalha l-konswegwenzi tal-fatt li kienet ser tħalli lill-

konvenut biss bħala l-eredi tagħha.

Il-konvenut jew familjari tiegħu lanqas biss daħlu fil-home: ħallew

lit-testatriċi man-nutar fil-liberta` kollha.

Li kieku t-testatriċi kienet verament imġiegħlha, in-Nutar, li huwa

serjissimu u b'reputazzjoni eċċellenti b'30 sena esperjenza, kien jinduna

jew jissuspetta u kien iwaqqaf il-proċess.

In-nutar ma talabx psikjatra għaliex ma ħassx li kien hemm bżonn.

Il-proċess ma twaqqafx għaliex id-dispożizzjonijiet tat-testment

jirriflettu x-xewqa tat-testatriċi.

In-nutar xehed li dak li tniżżel sar fuq dak li saqsa lit-testatriċi.

li hija prassi normali li jsaqsi għal darba, darbtejn, tlieta, u ġieli meta

jagħlaq il-bieb jgħid lit-testaturi li jekk ma jixtiequx jagħmlu testment

jistgħu joħorġu minn għandu qishom għamlu testment minkejja li ma

jkunux għamluh.

Ix-xiehda tal-psikjatri u tobba ftit li xejn jixħtu dawl fuq it-talbiet

attriċi, għaliex ix-xiehda tagħhom tirrigwarda l-kapaċita` o meno tat-

testatriċi li tiddisponi minn ġidha, kwistjoni li tmur oltre l-premessi, kawżali

u talbiet.

It-testment sar kważi tliet snin qabel ma mietet l-attriċi, u għalhekk

kieku verament kienet mhedda jew imġiegħla, setgħet terġa' ġġib lin-

Nutar sabiex iddawwar dak li għamlet.

Anke kieku għall-grazzja tal-argument it-testatriċi kienet mara

vulnerabbli, dan ma jfissirx awtomatikament li kienet imġegħla jew

mhedda; xorta kien irid jiġi ppruvat il-qerq.

F'każ ta' dubju li l-volonta` tat-testatriċi kienet vizzjata minn qerq,

il-Qorti kellha tiddeċiedi favur il-validita` tat-testment.

minn ġidha.

Il-konvenut dejjem ħa ħsieb ommu u missieru, kuntrarjament għall-

Tant ma kienx hemm provi ta' att doluż da parti tiegħu li l-atturi

(minkejja l-kawżali u t-talbiet) ibbażaw il-provi tagħhom fuq l-allegazzjoni

li t-testatriċi ma kellhiex il-kapaċitajiet mentali sabiex tkun tista' tiddisponi

Għalkemm xehdu 4 tobba/psikjatri, l-ebda minnhom ma qal li t-

testatriċi f'xi ħin jew ieħor kienet qed tiġi imġegħlha jew imbeżża' mill-

Għalkemm l-ewwel Qorti ikkunsidrat illi kawżali ta' inkapaċita`

mentali u kawżali ta' qerq u theddid huma kontradittorji, u minkejja li l-

atturi ibbażaw il-kawża fuq l-inkapaċita` tat-testatriċi u mhux fuq att

vjolenti jew doluż, il-Qorti straħet fuq il-vulnerabilita` tat-testatriċi.

L-atturi tul is-snin għamlu l-ħajja tat-testatriċi infern, qatt ma

ġabulha rispett, għajjruha, għajtu magħha u kienu jarawha biss bħala wirt.

Fil-każ tad-dikjarazzjonijiet magħmula minnha, it-testatriċi kellha

lill-atturi jgħajtu u jidgħu f'wiċċha, iżda fil-każ tat-testament kienet

waħedha man-nutar li kien qed jispjegalha bil-kwiet x' kien qed jiġri.

It-testment jirrifletti r-relazzjoni li t-testatriċi kellha ma' uliedha, fejn

għażlet volontarjament u mingħajr pressjoni jew qerq, li tinnomina lill-

konvenut (l-uniku wild tagħha li kien jieħu ħsiebha u joħroġha) bħala l-

uniku eredi tagħha.

Risposta tal-atturi appellati (02.04.2018):

L-atturi appellati wieġbu biex jgħidu li s-sentenza hija ġusta u

jistħoqqilha tikseb konferma fl-intier tagħha minn din il-Qorti, bl-ispejjeż

KUNSIDERAZZJONIJIET TA' DIN IL-QORTI

Jiġi osservat fl-ewwel lok li l-atturi aħwa Rocco mhux qegħdin

jippruvaw jimpunjaw it-testment li għamlet ommhom Antonia Rocco fit-

22 ta' Ġunju 2011 minħabba nuqqas ta' kapaċita` mentali.

Dak Ii qegħdin

jitolbu hu dikjarazzjoni mill-Qorti li l-kunsens tagħha kien vizzjat minħabba

li ġiet imhedda u mġiegħla b'qerq minn huhom il-konvenut Joseph

Rocco biex tinnominah bħala l-eredi universali tagħha, u biex

konsegwentement jiġi dikjarat li l-istess Joseph Rocco mhux dehen li

jirċievi b'tali testment abbażi tal-Artikolu 605 tal-Kodiċi Ċivili.

Ovvjament

f'dak il-każ jiġi li t-testment huwa kollu bla effett.

Mis-sentenza appellata jidher li l-ewwel Qorti xtarret sew il-provi u

dokumenti prodotti, saħansitra għamlet "timeline" tal-fatti rilevanti.

Din il-

Qorti jidhrilha li huwa opportun li hija wkoll telenka l-fatti rilevanti

kronoloġikament, forsi f'daqsxejn iktar dettall mill-ewwel Qorti għal dak li

jirrigwarda d-dokumenti imsemmija, sabiex wieħed ikun jista' jifhem aħjar

iċ-ċirkostanzi tal-każ.

John Rocco, missier il-kontendenti, għamel testment1 fl-atti tan-nutar Dr Tonio Crossley, fejn innomina lis-sitt (6) uliedu (cioe` l-atturi u l- konvenut) bħala l-eredi universali tiegħu.

John u Antonia Rocco, kontendenti, iddikjaraw li l-ġid tagħhom riduh:

għamlu

il-ġenituri

"jinqasam ugwalment bejn s-sitt (6) aħwa mingħajr ebda preferenzi".

Dan id-dokument ġie iffirmat mhux biss minnhom iżda wkoll mill-ħames (5) uliedhom l-atturi.

11.12.2009 Ċertifikat tal-psikjatra Dr George Finocchiaro fejn qal li Antonia Rocco għandha "contractual ability".

tal- John u Antonia Rocco, kontendenti, għamlu dikjarazzjoni4 fejn inter alia qalu li:

il-ġenituri

"Aħna dejjem kellna u għad għandna fiduċja fl-operat tat- tifel tagħna Joseph Rocco, bħala mandatarju tagħna u hija x-xewqa tagħna illi huwa jkompli b'dan l-istess inkarigu bħala l-uniku mandatarju tagħna."

Dan id-dokument ġie ffirmat mhux biss minnhom,

iżda mis-sitt (6) uliedhom ukoll.

John u Antonia Rocco, tal- kontendenti għamlu dikjarazzjoni5 fejn qalu li ma kellhomx li d- dikjarazzjoni preċedenti kienet saret b'rikatt.

Huma inter alia iddikjaraw hekk:

il-ġenituri

fiduċja

fiduċja

fl-operat it-tifel

tal-prokuratur li "...m'għandniex għamilna xi żmien tagħna Joseph Rocco...irridu li uliedna Josephine Rocco… u l-prokuraturi ġenerali Emmanuel Rocco...ikunu tagħha ....Irridu tagħna preżenti u l-ġid kollu futuri....jinqasmu ugwalment bejn is-sitt aħwa, mingħajr ebda preferenzi.

Joseph Rocco m'għandu dritt għal xejn iktar minn ħutu għal doveri li jagħmel lejna għax ħutu għamlu u għandhom jagħmlu doveri lejna mingħajr ebda ħlas.....id-dikjarazzjoni li aħna u s-sitt uliedna għamilna fl-01.02.2010 saret b'rikatt mit-tifel tagħna Joseph Rocco u għalhekk hija nulla u bla effett."

id-dikjarazzjoni ġiet

iffirmata mhux biss Din minnhom, iżda wkoll mill-ħames (5) uliedhom l-atturi odjerni u n-Nutar John Crossley.

ta' John Russell

il-

kontendenti) favur il-konvenut.

07.09.2010 Ċertifikat tal-psikjatra Dr Anthony Picarelli fejn wara li eżamina lil Antonia Rocco irrakomanda li ssir interdetta.

19.10.2010 Rikors tal-atturi odjerni għall-interdizzjoni tal- ġenituri tagħhom John u Antonia Farrugia Galea (residenti f' dar tal-anzjani Santa Luċija).

16.01.2011 Miet missier il-kontendenti, John Abela Bugeja.

ta' Antonia Rocco

il-

kontendenti) favur il-konvenut.11

15.04.2011 Ċertifikat tal-psikjatra Dr George Mercieca fejn li Antonia Rocco għandha "contractual

19.04.2011 Donazzjoni magħmula minn Antonia Melillo Fenech fl-atti tan-Nutar Marco Navarro Borg lil Yvonne Rocco (mart binha l-konvenut) ta' 11/24 partijiet indiviżi minn garage bin-numru 12, Triq Dun Karm Xerri, Ix-Xewkija (valur dikjarat: €16,000)

14.06.2011 Risposta tal-konvenut14 fejn qal li "riċentement" sar jaf bil-proċeduri biex ommu tiġi interdetta.

Huwa sostna li mhux minnu li mhix fi stat li tieħu ħsieb ħwejjiġha u għalhekk insista li t-talba ta' ħutu (l-atturi odjerni) biex ommu tiġi interdetta tiġi miċħuda.

Huwa għamel riferenza għaċ-ċertifikati tal-psikjatra Dr George Scerri tal-11 ta' Diċembru 2009 u tal- 15 ta' April 2011.

22.06.2011 Antonia Rocco għamlet it-testment (sigriet)15 mertu ta' din il-kawża, fejn innominat lill-konvenut bħala l-uniku eredi universali tagħha.

12.07.2011 Antonia Rocco għamlet dikjarazzjoni16 (maħluf

quddiem in-nutar Salomone) fejn qalet is-segwenti:

"- nhar is-17 ta' Ġunju 2007 jien u r-raġel tiegħi John Rocco għamilna skrittura (li għalina kienet torbot daqs li kieku għamilniha taħt ġurament) li permezz tagħha għaddejna d-dritt ta' kumpens li kellu jtina l-Gvern fuq art

9 Fol 40 10 Ċertifikat tal-mewt fol 124 11 Fol 179-180 12 Fol 130 u tergo 13 Fol 165 et seq 14 Fol 128 15 fol 6 16 Dok DB1, fol 204

li ħadilna tal-Magħtab lit-tifel tagħna Joseph Rocco; - is-somma u aħna għaddejniha lit-tifel tagħna Joseph bħala kumpens ta' kemm dar bina u tas-serviġi li rrendilna;

il-Gvern ħallasna din

fil-fatt

- bħala kumpens ta' kemm dar bina u tas-serviġi li għamel magħna u li għandu jagħmel miegħi għaddejnilu ukoll il-qbiela tar-raba kollha li kellna tal-Magħtab, ossia tal-Għallis u l-beni li kellna l-Magħtab ossia tal-Għallis."

09.11.2011 Rapport tal-perit psikjatra Dr Joseph Schwaiger Ezquer Azzopardi, fejn wara li eżamina lil Antonia Rocco irrakkomanda Ii tiġi interdetta.

fil-kapaċita`

"...għandha menomazzjoni konjittiva tagħha.

Mill-eżami psikiku deher ċar illi l-memorja għal episodji riċenti hija mnaqqsa ħafna u aktar għandha memorja għal fatti remoti.

Minkejja l-fatt illi ma jidhirx li tbati minn xi kundizzjoni psikjatrika akuta, stajt nikkonstata li l-funzjonament konjittiv tagħha huwa mnaqqas konsiderevolment.

Dan jista' jkun minħabba l- fattur tal-eta` kif ukoll numru ta' kundizzjonijiet li jista' jwasslu għal nuqqas fil-moħħ u tippreżenta kwadru kliniku ta' demenzja li tista' tkun tat- tagħna kien hemm tip evidenza ta' disartria (titkellem b'ilsienha tqil) u f'xi żmien kienet anke tieħu l-warfarina.

Dan jista' jfisser li fil-passat seta' kellha xi stroke.

Għaldaqstant is-sinjura Rocco hija vulnerabbli u tista' tiġi esplojtata minn terzi.

Nirrakomanda illi tiġi interdettata u jinħatar kuratur biex jissalvagwardja l-interessi tagħha."

ta' ċirkolazzjoni

09.11.2011 Digriet tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni Ġurisdizzjoni Volontarja) li permezz tiegħu ġiet interdetta Antonia Calleja Pace.

Il-Qorti innominat lill-attriċi Josephine Rocco bħala kuratriċi tagħha.

tal-konvenut imperio

ir-revoka19 fejn contrario ta' tad-digriet Antonia Rocco; u alternattivament li tiġi ordnata l- inabilitazzjoni, u li f'tali eventwalita` ikun hu li jiġi nominat kuratur tagħha.

talab tal-interdizzjoni

tal-perit psikjatra Dr Joseph Schwaiger Ferando fejn ikkonferma li Antonia Rocco mhix mentalment kapaċi biex toqgħod f'kawża, biex tagħmel testment jew kuntratti li permezz tagħhom tittrasferixxi beni u/jew tidħol f'obbligi kuntrattwali.

Il-Qorti Ċivili (Sezzjoni Ġudisdizzjoni Volontarja) wara li qieset id-dikjarazzjoni kategorika li għamel il- perit psikjatra fin-nota tiegħu, ikkonkludiet li ma kienx il-każ li tħassar jew tvarja d-digriet tagħha tad- 9 ta' Novembru 2011.

Għalhekk ċaħdet ir-rikors tal-konvenut21.

Minn din it-"timeline" wieħed ma jistax ma josservax fl-ewwel lok il-

kontradizzjonijiet fid-dikjarazzjonijiet u l-aġir tal-ġenituri tal-kontendenti,

iddikjaraw li għandhom fiduċja fil-konvenut, imbagħad iddikjaraw li

m'għandhomx, imbagħad il-missier, u ftit wara l-omm, għamlu prokuri

favur tal-konvenut; u

iddikjaraw li riedu li l-ġid kollu tagħhom jinqasam ugwalment bejn

is-sitt aħwa u li l-konvenut ma ħaqqu xejn iktar minn uliedhom l-oħra

għad-doveri li għamel fil-konfront tagħhom stante li l-oħrajn kollha

jagħmlu doveri bla ħlas, imbagħad l-omm iddikjarat li l-kumpens Ii kienu

ħadu mingħand il-Gvern tal-art għaddewh lill-konvenut bħala serviġi ta'

Barra minn hekk l-omm għamlet donazzjoni ta' sehem

indiviż minn garaxx lil mart il-konvenut u għamlet ukoll testment fejn

ħalliet kollox lill-konvenut (ir-raġuni għaliex saret il-kawża odjerna).

Minn dan kollu huwa evidenti li (kif osservat l-ewwel Qorti) kienet

qed issir pressjoni indebita miż-żewġ naħat fuq il-ġenituri tagħhom.

pero` li filwaqt li dak li xtaqu l-atturi kien li l-aħwa kollha jieħdu l-istess mill-

ġid tal-ġenituri tagħhom; il-konvenut jidher li ippretenda iktar minn hekk.

Ta' sinifikanza partikolari huwa l-fatt li hekk kif il-konvenut sar jaf li kien

hemm proċeduri għall-interdizzjoni ta' ommhom, u ppreżenta r-risposta

relattiva għar-rikors ta' ħutu, proprju ġimgħa wara sar it-testment ta'

ommu, fejn adirittura ħallietlu kollox!

Huwa minnu Ii l-azzjoni odjerna mhix ippernjata fuq l-inkapaċita`

mentali tal-omm, u għalhekk din il-Qorti mhix ser tiffoka wisq fuq ir-

riżultanzi

tal-psikjatri/tobba

fir-rigward.

jistax

jiġi

kkontestat li fiż-żmien li sar it-testment, Antonia Rocco kienet mara

anzjana u vulnerabbli u allura ferm suxxettibbli għad-dolo.

Ovvjament,

il-fatt innifsu li kienet vulnerabbli ma jfissirx "awtomatikament" li t-testment

għamlitu għaliex kienet imġegħlha, kif tajjeb jargumenta l-konvenut

Iżda l-kundizzjoni tagħha, flimkien mas-segwenti fatti, cioe`:

l-fatt li t-testment sar ġimgħa wara li l-konvenut sar jaf bil-

proċeduri tal-interdizzjoni;

iċ-ċirkostanzi tal-mod kif sar it-testment u x-xiehda xejn

kredibbli tal-konvenut fir-rigward; u

id-dinamika familjari tal-konvenut u martu vis-à-vis Antonia

Rocco li toħroġ mid-DVD li ppreżenta l-konvenut stess,

jindikaw mhux bil-ftit

tiegħu.

konsiderevolment kontra l-allegazzjoni tal-konvenut Ii t-testment sar

liberament minn ommu u li ma kinitx imġegħla minnu biex tagħmlu u

tiffavorixxi lilu.

Veru li n-Nutar Marco Salomone xehed li Antonia Rocco kienet

waħedha miegħu u mas-segretarja tiegħu meta qaltlu kif riedet tiddisponi

minn ġidha, u veru wkoll li xehed li ma kien hemm xejn li seta' wasslu biex

jissuspetta li kienet qed tagħmel it-testment kontra r-rieda tagħha,

madanakollu, dan ma jeskludix li hija kienet fil-fatt imġegħla mill-konvenut

biex tagħmel it-testment u tħallilu kollox.

Ta' rilevanza ukoll hu l-fatt li

tqabbad nutar li mhux soltu jinqdew bih, bħal ma kien in-Nutar John

Caruana Lauri il-konvenut, Priscilla Trajkovski xehdet li nannitha kienet qaltilha

biex iġġibilha nutar u li hija kienet sabet lin-nutar Salomone fuq il-"yellow

pages" u talbitu jmur fid-dar tal-anzjani "biex jara x'għandha bżonn".

li kienet iltaqgħet miegħu u mas-segretarja tiegħu barra d-dar tal-anzjani

u spjegatilhom fejn kienet il-kamra ta' nannitha.

Il-konvenut da parti tiegħu xehed hekk:

"ma kelli x'naqsam assolutament xejn mat-testment li ommi għamlet man-Nutar Dr Marco Salomone fit-22 ta' Ġunju 2011 u lanqas biss kelli idea illi dan it-testment kien qed isir.

Jiena sirt naf illi ommi għamlet dan it-testment meta rajt il-kont tan-nutar.

Ma niftakarx jekk kontx irċevejt il-kont id-dar jew kontx rajtu meta mort nara lil ommi ġewwa l-home.

Li naf hu illi meta rajt il-kont u mort inżur lil ommi bħas-soltu ġewwa l-home ommi kienet qaltli li għamlitu u li ġabitilha n-Nutar binti, Priscilla Trajkovski.

In-Nutar Dr Marco Salomone xehed li t-testment sar fid-dar tal-anzjani

fejn kienet residenti Antonia Rocco.

Jirriżulta li n-Nutar fil-fatt mar

darbtejn: l-ewwel darba meta sar it-testment (fit-22 ta' Ġunju 2011), u t-

tieni darba meta saret id-dikjarazzjoni Dok DB1 (fit-12 ta' Lulju 2011), vide

(Jiġi enfasizzat li kemm it-testment, u kif ukoll id-dikjarazzjoni,

jiffavorixxu lill-konvenut u huma ta' vantaġġ għalih).

ltaqa' mal-konvenut barra r-residenza tal-anzjani, għalkemm mhux ċert

jekk dan kienx l-ewwel jew it-tieni darba li mar: "Iltqajt mas-sinjur barra,

ma nafx jekk biex jurini fejn, la naf l-ewwel darba jew it-tieni darba, ma

Xehed ukoll li jekk jiftakar sew, il-konvenut kien mar għandu.

Xehed ukoll illi l-flus tahomlu l-konvenut: "Tani l-flus dak li imbagħad meta

nfetaħ it-testment kien il-werriet, il-konvenut."

Kif osservat l-ewwel Qorti, il-konvenut mhux kredibbli meta jgħid li

induna li ommu kienet għamlet testment meta sab il-kont tan-Nutar.

verament assurd da parti tal-konvenut li jippretendi li din il-Qorti sejra

temmen li "kumbinazzjoni" proprju l-istess żmien li sar jaf li ħutu fetħu

proċeduri biex ommhom tiġi interdetta (għal liema interdizzjoni huwa

oppona bil-qawwa kollha), ommu talbet nutar, u bintu ħaditulha, u li hu

lanqas biss kellu idea li kien qed isir it-testment!

Finalment, b'riferenza għad-DVD fejn tidher qegħda titkellem

Antonia Rocco, apparti l-fatt li dakinhar (23.01.2013) kienet diġa`

interdetta, kif osservat l-ewwel Qorti, jinstema' diskors suġġestiv tal-

konvenut u ta' martu (fejn kienu qed isaħħnuha kontra uliedha l-oħra) u

għalhekk din il-Qorti ma jidhrilhiex li għandha tagħti piż id-diskors ta'

Jekk xejn dan id-DVD22 huwa evidenza ta' kemm il-

konvenut u martu ma kinux joqogħdu lura milli jxewxu u jimlew lil Antonia

Rocco kontra uliedha l-oħra, fatt Ii kompli jsaħħaħ il-konklużjoni tal-

ewwel Qorti (u ta' din il-Qorti) li Antonia Rocco kienet imġegħla mill-

konvenut biex tagħmel it-testment in kwistjoni.

Din il-Qorti, fid-dawl tas-suespost, hija moralment konvinta li meta

Antonia Rocco għamlet it-testment tat-22 ta' Ġunju 2011 kienet

imġiegħlha sabiex tagħmlu mill-konvenut.

22 DVD jinsab f'involokru tal-plastik wara fol 171

Għal dawn il-motivi din il-Qorti ma jidhrilhiex li għandha tiddisturba

l-konklużjonijiet tal-ewwel Qorti, u għalhekk qegħda tiċħad l-appell tal-

konvenut u tikkonferma s-sentenza appellata in toto.

L-ispejjeż

taż-żewġ

istanzi għandhom

jitħallsu mill-konvenut

Joseph Cuschieri Debono Prim Imhallef

Deputat Registratur gr