QORTI ĊIVILI (SEZZJONI TAL-FAMILJA) IMĦALLEF Onor. Abigail Aquilina Camoin LL.D., Dip.

Law) Illum 29 ta' Ottubru 2020

Dr. Yanika Spiteri Paris u P.L. Gillian Stajic b'digriet tas-26 ta' Marzu 2018 gew nominati bhala kuraturi deputati tal-assenti CD u b'digriet tat-3 ta' Lulju 2018 il-kuraturi deputati Dr. Yanika Spiteri Paris u P.L. Gillian Stajic gew estromessi mill-kawza

Rat ir-rikors ġuramentat1 tal-attriċi li permezz tiegħu ippremettiet:

Illi l-partijiet iżżewġu ġewwa Malta fit-23 ta' Frar, 2014 u minn dan iż- żwieġ huma kellhom żewġ minuri u cioe' PD ta' 6 snin u OD ta' 5 snin

(ara ċertifikat taż-żwieġ u ċertifikati tat-twelid hawn annessi u mmarkati bħala Dok A); Illi ż-żwieġ irrimedjabbilment minhabba eccessi, sevizzi, u offizi gravi, fost affarijiet ohra validi fil- Ligi li rrendew il-hajja konjugali impossibili u li jaghtu lok ghas- separazzjoni personali skond il-Ligi, bi htija imputabbli unikament tal- konvenut;

ta' bejniethom

Illi ghalhekk il-hajja konjugali m'ghadhiex aktar possibli;

Illi l-esponenti ma għanda l-ebda idea fejn qed jirresjedi l-intimat u għalhekk l-Onorabbli Qorti ħatret kuraturi deputati (ara kopja legali hawn anness u mmarkata bħala Dok B);

Illi l-partijiet ġew debitament awtorizzati biex jipproċedu f'din l-istanza permezz ta' digriet datat 23 ta' Marzu, 2018 (ara kopja legali tad- digriet hawn anness u mmarkat bħala Dok C);

Illi l-fatti hawn iddikjarati tafhom hi personalment.

Talbet lill-intimat jgħid għaliex din il-Qorti m'għandhiex:

Tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-kontendenti odjerni minhabba sevizzi, u ingurji gravi kommessi mill-konvenut fil-konfront tghix tal-esponenti u konsegwentement separatament mill-konvenut;

tawtorizza

Tafda l-kura u kustodja esklussiva taż-żewġt t'itfal minuri P D J u O D J f'idejn l-esponenti; u sabiex tieħu kwalunkwe deċiżjonijiet relatati mal-ħruġ tal-passaporti, mas-safar, mas-saħħa u edukazzjoni tal- imsemmija minuri u dan kif jiġi stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti;

Tiffissa u tillikwida ammont adegwat ta' manteniment li għandu jiġi pagabbli mill-konvenut għall-minuri, u jibqa' hekk pagabbli sakemm l- imsemmija minuri jagħlqu l-età ta' tmintax (18)-il sena jekk jieqfu mill- iskola u jibdew jaħdmu bi qliegħ jew sa tlieta u għoxrin (23) sena jekk il-minuri jiddeċiedu li jibqgħu jistudjaw fuq bażi full-time; kif ukoll

tordna illi dawn l-alimenti jiġu mnaqqsa direttament mis-salarju jew qliegħ tal-konvenut mill-impjieg jew xogħol jew kwalunkwe benefiċċju li qed jipperċepixxi l-konvenut, u jiġu depożitati f'kont bankarju indikat mill-esponenti; u l-istess manteniment għandu jiġi rivedut u jawmenta kull sena sabiex jirrifletti ż-żieda fl-għoli tal-ħajja;

tipprovdi dwar

il-modalitajiet

ta' kif

Tordna lill-konvenut sabiex iħallas nofs l-ispejjeż kollha relatati mas- inkluż, u mhux tal-istess minuri; saħħa u mal-edukazzjoni limitatament, uniformijiet, transport, donations, privatijiet u kwalunkwe spejjeż oħra relatati mal-edukazzjoni, inkluż spejjeż relatati ma' attivitajiet extra-kurrikulari;

Tiddikjara li l-konvenut iddekada minn kwalsiasi dritt li jitlob jew

jipperċepixxi manteniment mingħand l-esponenti;

Tordna d-dekadenza tal-intimat mill-jeddijiet konjugali kif mahsuba fl- Artikolu 48 et. seq. tal-Kap.

16 tal-Ligijiet ta' Malta u tapplika kontrih interament jew in parte d-disposizzjonijiet tal-artikoli 48, 51, sa 55 tal- Kap 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Tiddikjara xolta u terminata l-komunjoni tal-akkwisti eżistenti bejn il- kontendenti, tillikwida l-istess komunjoni u tordna li l-istess oġġetti formanti l-komunjoni tal-akkwisti jiġu maqsuma f'żewġ porzjonijiet komposti kif jiġi ordnat u stabbilit minn din l-Onorabbli Qorti, liema porzjonijiet jiġu assenjati waħda lill-attriċi u l-oħra lil-konvenut, u dan okkorendo b'opera ta' perit nominandi u billi jiġi nominat nutar sabiex jirċievi l-att relattiv u kuratur biex jirrappreżenta lill-eventwali kontumaċja fuq l-istess att;

Tiddikjara liema huma l-beni mobbli u immobbli dotali u/jew parafernali tal-attriċi hekk kif jirriżultaw waqt it-trattazzjoni tal-kawża filwaqt li tordna u tikkundanna lill-konvenut sabiex jirrestitwixxi lill- attriċi tali beni dotali u/jew parafernali tagħha, u dana fi żmien qasir u perentorju, li għandu jiġi lilu prefiss minn din l-Onorabbli Qorti;

Tordna l-allegazzjoni tal-atti tal-medjazzjoni numru referenzjali

Tawtorizza lill-esponenti sabiex tirreġistra fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta l-eventwali sentenza mogħtija minn din l-Onorabbli Qorti;

Bl-ispejjeż u imgħaxijiet kollha kontra l-konvenut li huwa minn issa inġunt għas-subizzjoni.

Rat il-lista tax-xhieda tal-attriċi;

Rat ir-rikors ġuramentat tal-kuraturi deputati ta' nhar il-21 ta' Ġunju 2018 fejn ġie rilevat li l-konvenut m'huwiex assenti minn Malta u b'hekk ikun idoneju li jiġi notifikat personalment filwaqt li l-kuraturi deputati jiġu estromessi mill-kawza;2

Rat il-verbal tal-udjenza ta' nhar it-3 ta' Lulju 2018, fejn l-attriċi ma opponietx għat-talba kif dedotta u konsegwentament il-Qorti għaddiet sabiex laqgħat it-talba tal-kuraturi deputati biex il-konvenut jiġi notifikat personalment u l-kuraturi deputati ġew estromessi mill-kawza;3

Rat ir-risposta ġuramentata4 tal-konvenut, fejn eċċepixxa:

Illi l-partijiet izzewgu gewwa Malta fit-23 ta' Frar, 2014 u minn dan iz- zwieg huma kellhom zewg minuri u cioe P D J ta' 6 snin u O D J ta' 5 snin, u s-separazzjoni de facto sehhet f'Settembru 2016, stante li Sinjura A J B keccit lil konvenut mid-dar fejn kienu jghixu flimkien; Illi l-konvenut jichad kull akkuza li huwa persuna vjolenti, dan sempliciment ma huwiex minnhu, u l-argumenti dejjem kienu fuq l- istess suggett minhabba li Sinjura Bkienet qeghda tfittex irgiel ohra, u sahansitra jkollha relazzjonijiet maghhom.

Huwa veru li seghta kien hemm ghajjat u strorbju, pero dan dejjem sehh minhabba li s-Sur D, wara li gie marrghaf min hbieb tieghu li l-mara tieghi qeghda tkun ma irgiel ohra, kien jiffaccja u jitlob spjegazzjoni ta tali agir;

Illi jekk kien hemm xi tip ta' vjolenza fizika dan kien gej mil-attrici u l-

ta' separazzjoni personali bejn

Illi l-konvenut jaqbel ma' l-ewwel talba ta' l-attrici limitatament ghad- dikjarazzjoni u pronunzja il- kontendenti, u dan izda ghal ragunijiet imputabbli unikament lill- attrici, illi rrendiet ruhha hatja versu l-eccipjenti ta' adulterju, ingurji, u eccessi, illi wasslu ghat-tifrik irrevokabbli taz-zwieg tal-kontendenti u rrendew il-hajja matrimonjali bejn il-partijiet impossibbli, kif ukoll minhabba inkompatibilita` serja ta' karattri;

Illi t-tieni talba ta' l-attrici ghandha tigi michuda, stante li ma tezisti l- ebda raguni valida fil-ligi sabiex l-konvenut jkun eskluz mit-trobbija u decizjonijiet rigwardanti t-tfal minuri;

Illi l-konvenut filwaqt li jaqbel mat-talba tal-attrici dwar manteniment ghal-uliedu minuri skont il-provvedimenti li tiffisa l-Qorti, b'dana li qabel jigi iffissat tali ammont din l-Onorabbli Qorti ghandha tistabbilixxi l-ammont percepit mil-konvenut u kif wkoll l-ispejjez tieghu;

Illi l-konvenut jaqbel mar-raba' talba attrici;

Illi l-konvenut jichad is-sitt talba u in kontrotalba' jitlob sabiex din l- Onorabbli Qorti tordna d-dekadenza tal-attrici mill-jeddijiet konjugali kif mahsuba fl-Artikoli 48 et seq tal-Kodici bil-konsegwenzi kollha taghhom;

Illi l-konvenut jaqbel mas-seba' talba attrici ghad-dikjarazzjoni tax- xoljiment tal-kommunjoni ta' l-akkwisti ezistenti bejn il-partijiet u ghall- likwidazzjoni ta' l-istess b'mod illi jigu stabbiliti porzjonijiet in divizjoni u assenjati lill-partijiet;

Illi fl-ahhar lok, id-disa' talba attrici ma tistax tintlaqa', stante illi m'hemm l-ebda oggetti dotali u parafernali ta' l-attrici fil-pussess tal-

Illi l-konvenut jaqbel mad-disa' talba attrici;

Illi l-konvenut jaqbel mal-ghaxar talba attrici;

Illi f'dak illi jirrigwarda l-ispejjez, galadarba l-konvenut ma jahtix ghall- firda bejn il-partijiet, liema firda giet kagunata unikament bi htijiet u tortijiet imputabbli esklussivament lill-istess attrici kif diga` inghad, l- ispejjez ta' din l-istanza ghandhom jigu sopportati interament mill- istess attrici.

Salv eccezzjonijiet ulterjuri.

Rat il-lista tax-xhieda tal-konvenut;

Rat il-verbal tal-udjenza ta' nhar il-5 ta' Diċembru 2019 fejn il-konvenut ġie ddikjarat li jinsab fi stat ta' kontumaċja ġialadarba huwa pprezenta r- risposta ġuramentata tiegħu wara l-għoxrin (20) jum kif stipulat f'Artikolu 158(1) tal-Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta u akkordat mill-Qorti stess fl- udjenza tat-3 ta' Lulju 2018;5

Rat id-dokumenti kollha esebiti u l-atti proċesswali kollha;

Rat il-verbali tas-seduti miżmuma mill-Assistent Ġudizzjarju Dottor Abigail Briffa, ix-xhieda li ddeponew quddiemha u d-dokumenti esebiti mill-istess xhieda;

Rat il-verbal tal-udjenza ta' nhar l-20 ta' Frar 2020, fejn il-Qorti awtorizzat lil-attriċi sabiex tipprezenta n-nota ta' sottomissjonijiet, liema fakolta' ingħatat ukoll lil konvenut kontumaċi u dan abbazi tal-Artikolu 158(10) tal- Kapitolu 12 tal-Liġijiet ta' Malta;6

Rat illi l-kawża tħalliet għas-sentenza għal-lum.

Ikkunsidrat:

KONSIDERAZZJONIJIET:

455, nhar it-3 ta' Lulju 2018 il-Qorti ordnat lil konvenut sabiex jipprezenta r-risposta ġuramentata tiegħu fi zmien għoxrin (20) jum.

Mill-atti proċesswali jidher li l-konvenut ġie notifikat nhar il-11 ta' Lulju 2018 u għalhekk kellu sal-31 ta' Lulju 2018 sabiex jipprezenta r-risposta ġuramentata tiegħu.

Madanakollu, il-kovenut pprezenta r-risposta nhar id-9 ta' Novembru 2018 u ċjoe' iktar minn tlett (3) xhur wara.

L-Azzjoni Odjerna:

l-attriċi qiegħda

tal-azzjoni odjerna

Permezz il-Qorti tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet, stante li z-zwieġ tagħhom tkisser irrimedjabbilment għar-ragunijiet kontemplati fl-Artikolu 40 tal-Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta, unikament imputabbli lill-konvenut.

Magħdud ma' dan l-attriċi titlob ukoll lil din il-Qorti sabiex tirregola l-effetti konsegwenzjali għas-separazzjoni personali.

Jiġi nnotat ukoll illi fil-kawza odjerna ma hemm l-ebda kontro-talba da parti l-intimat.

F'dan l-istadju, il-Qorti tagħmel referenza għar-rikors promotur li permezz tiegħu l-attriċi telenka x'inhuma l-pretensjonijiet tagħha fil-kawża odjerna:

Tippronunzja s-separazzjoni personali bejn

li tiddikjara li in kwantu għar-responsabbilita' tat-tifrik taż-żwieġ, din għandha tkun unikament imputabbli lill-intimat minħabba sevizzi u tgħix inġurji gravi, u konsegwentament separatament mill-konvenut;

tawtorizza

il-partijiet

lill-attriċi

Tapplika kontra l-konvenut d-dekadenzi stipulati fl-Artikolu 48 et seq tal-Kodiċi Ċivili, inkluz id-dekadenza għad-dritt li jitlob u jipperċepixxi manteniment minn għand l-attriċi;

Tiddeċiedi dwar il-kura, l-kustodja, aċċess u l-manteniment għall-ulied

minuri P D u O D, aħwa J;

Tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti, filwaqt li tillikwida u taqsam l-

istess komunjoni tal-akkwisti bejn il-partijiet;

Tassenja lill-attriċi l-propjeta' u oġġetti parafernali tagħha;

Is-Separazzjoni Personali u r-Responsabbilita' għat-Tkissir taz-

Zwieġ: Il-Verzjoni tal-Attriċi u l-Allegati Tortijiet tal-Konvenut

L-attriċi tispjega li ltaqgħat ma' zewġha l-Libja fi triqthom lejn Malta abbord dagħjsa u mal-mument li dawn ġew salvati mill-awtoritajiet Maltin huma

ġew dikjarati bħala għarajjes.

Xahar wara li bdew relazzjoni flimkien mal- wasla tagħhom Malta, l-attriċi nqabdet tqila bl-ewwel wild P li twieled nhar it-28 ta' Jannar 2012.

Fil-bidu tar-relazzjoni tagħhom, l-attriċi tgħid li l-aġir tal-konvenut kien wieħed normali izda meta twieled l-ewwel wild bdew jinqalgħu l-problemi.

Skont l-attriċi l-ġlied tagħhom kien jikkonsisti dwar l-eċċessivita' ta' xorb, tipjip u ħruġ tal-konvenut, fejn l-attitudni tiegħu meta kien ikun taħt l-effett tal-alkohol kienet tinbidel drastikament u f'tali stat kien saħansitra jinsisti ferm li jkollhom rapporti intimi.

Magħdud ma' dan, l-attriċi tgħid illi kull darba li kien ikun taħt l-effett tax-xorb, hi kienet tibza' ferm minnu għaliex kienet tibza' li jgħolli jdejh fuqha stante li kien jinkorla malajr, jgħajjat u jheddidha li joqtolha.

L-attitudni tiegħu kienet inbidlet totalment tant li sikwit kien jgħidilha li ma kellux flus sabiex jikkontribwixxi għall-bzonnijiet tal-familja għaliex kull meta jdaħħal il-paga kien jonfoqha fl-alkohol.

Fil-fatt l-attriċi tikkontendi li għalkemm xi drabi l-konvenut kient jgħinha finanzjarjament, dan bosta mid-drabi kien izomm il-flus għalih filwaqt li jinsisti li l-affarijiet essenzjali tixtrihom hi.

Konsegwentament, l-attriċi nqabdet tqila bit-tieni wild, O li twieled nhar is- 6 ta' April 2013.

Tispjega li din it-tqala ma kienetx ippjanata.

Għaldaqstant il-ġlied ta' bejn il-partijiet kompla jizdied stante li bl-attitudni tal-konvenut, l-attriċi ma kienetx taf kif kienet sejra tkampa b'zewġt itfal.

B'hekk bdiet taħdem bħala cleaner fil-lukanda Hilton.

Minkejja tali aġir, l-attriċi ddeċediet li tizzewweġ lil konvenut nhar it-23 ta' Frar 2014.

It-theddid kompla dejjem jiggrava, fejn ġie allegat li jekk l-attriċi ma kienetx tagħmel kif ordnat lilha mill-konvenut, dan kien jinkorla u joħdilha l-flus li bihom kienet tkun sejra tixtri l-bzonnijiet għall-familja jew jheddidha li joħdilha l- minuri.

Barra minn hekk, l-attriċi tallega li l-konvenut kien ukoll jheddidha li joqtolha.

L-attriċi tikkontendi li l-konvenut kien bniedem għajjur għaliha u ma kienx jafdaha u kien jaħseb li kienet tmur tiltaqa' rġiel oħra.

Fil-fehma tal-attriċi, r-relazzjoni tal-partijiet ma kienetx ibbazata fuq l-ugwaljanza izda ġialadarba l-konvenut kien ir-raġel, kellu jsir kollox kif jgħid hu u dan irrespettivament x'kellha xi tgħid jew taħseb l-attriċi.

Issemmi ukoll incident partikolari li seħħ fil-perjodu tas-Sajf tas-sena 2016, fejn il-konvenut kien xurban u pprova jerfa' jdejh fuq l-attriċi.

Tgħid illi kien qabadha minn għonqha u pprova jifgahha sabiex joqtolha.

Minħabba li kien hemm ħafna

għajjat, il-ġirien tagħhom ċemplu l-Pulizija sabiex jintervjenu fuq il-post.

Hekk kif ġew il-Pulizija, il-konvenut innega kollox u talab lill-attriċi sabiex ma tgħid xejn.

L-attriċi tgħid li fil-fatt hekk għamlet u ma qalet xejn lil Pulizija għaliex kienet bezgħana li titkellem speċjalment minħabba li uliedha kienu għadhom zgħar.

Minn tali incident, il-konvenut għazel li jitlaq mid-dar matrimonjali.

Madanakollu, l-partijiet xorta waħda kienu ltaqgħu xi drabi, fejn l-aġir tiegħu kien dejjem ugwali għal dak ta' qabel u ċjoe' għajjat, tgħajjir u theddid.

L-attriċi sfat telqet mid-dar matrimonjali tagħhom ukoll minħabba problema li kellha ma' sid il-fond.

B'hekk talbet lil Aġenzija Appoġġ sabiex jgħinuha ssib saqaf għaliha u uliedha.

Minkejja li l-attriċi ppruvat tkellem lil konvenut dwar il-problemi li kienet qiegħda taffaċċja, dan dlonk irrispondha li ma kienx affari tiegħu.

Fir-rigward ta' kura u kustodja tal-minuri, l-attriċi tispjega li hi kienet dik li tieħu ħsieb lil minuri u l-bzonnijiet tagħhom, inkluz ix-xogħol tad-dar kollu.

Skont l-attriċi, il-minuri huma wkoll imbezza' mill-konvenut u dan għaliex kull darba li jiġġieled, jgħajjar u jhedded lill-attriċi, dan kien jagħmlu quddiem il-minuri stess.

Fil-fatt l-attriċi tgħid illi l-konvenut kien ta' sikwit jinkoraġġixxi lil minuri sabiex jgħajjru lil ommhom.

Il-konvenut qatt ma prijoritizza lil uliedu u dan għaliex ix-xorb, it-tipjip u l-ħruġ dejjem kienu iktar importanti.

L-interess f'uliedu u l-benessere tagħhom kompla jiddeterjora mal-mument li l-konvenut telaq mid-dar matrimonjali.

Fil-bidu li telaq mid-dar matrimonjali, il-konvenut kien jara lil minuri darba jew darbtejn fix-xahar għal siegħa waħda biss u xi drabi kien iċemplilhom ukoll izda qatt b'mod konsistenti.

L-attriċi tispjega illi fil-perjodu bejn Settembru 2016 u s-sena 2018, il-konvenut ra lil uliedu għal madwar tlettax-il (13) darba, fejn l-attriċi kienet ukoll prezenti peress li kienet tibza' tħalli lil minuri waħedhom mal-konvenut.

Fir-rigward ta' manteniment, il-konvenut dejjem kien jaqla' l-problemi mal-attriċi u tixtieq li jibda jikkontribwixxi u jagħti kas l-izvilupp ta' uliedhom.

L-attriċi tgħid li taħdem bħala housekeeper fil- lukanda Hilton fuq bazi full-time u għandha introjtu nett ta' €700/€800 fix- xahar u ma tieħu l-ebda għajnuna mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali fir- rigward tal-minuri.

2.2 Prinċipji Legali u Applikazzjoni Tagħhom għall-Kaz Odjern

Il-Qorti sejra tgħaddi sabiex tistabilixxi dawk il-prinċipji legali li huma relevanti sabiex sussegwentament jiġu applikati għal kaz odjern.

Artikolu 40 tal-Kodiċi Ċivili: Eċċessi, Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta), Theddid u Offizi

Fl-ewwel lok il-Qorti tagħmel referenza għal Artikolu 40 tal-Kodiċi Ċivili, Kapitolu 16 tal-Liġijiet ta' Malta, li jistipula:

"Kull waħda mill-persuni miżżewġin flimkien tista' titlob il-firda minħabba eċċessi, moħqrija, theddid jew offiżi gravi tal-parti l-oħra kontra l-attur, jew kontra xi wieħed jew ieħor mit-tfal tiegħu, jew minħabba li l-ħajja flimkien ma tkunx għadha possibbli għax iż-żwieġ ikun tkisser irremedjabilment".

tagħmel referenza għal kaz

fl-ismijiet Elisa Grech La Rosa Herbert vs. Edward Herbert,7 fejn ġie stabbilit illi sabiex tiġi promossa b'suċċess l-azzjoni tas-separazzjoni personali, ma hemmx il- ħtieġa illi jiġu ppruvati l-eċċessi, sevizzi, minaċċji u l-inġurji gravi b'mod kumulattiv, iżda jkun suffiċjenti illi tiġi pprovata raġuni waħda sabiex jiġi stabbilit illi l-ħajja matrimonjali tkun ġiet reża impossibbli da parti ta' xi waħda mill-partijiet jew min minnhom.

Hemm ġiurisprudenza kostanti li tispjega l-motivi elenkati f'Artikolu 40 hawn fuq ċitat.

F'dan l-istadju ssir referenza għas-sentenzi fl-ismijiet: Maria Meilaq vs Vincenzo Mair u Antoinette Najm vs Alexander Najm,9 fejn ġie ritenut illi fir-rigward ta' moħqrija, "Ċerti fatti, kliem u modi ta' azzjoni l-ħajja komuni illi insapportabbli, huma ritenuti mid-dottrina bħala sevizzi" u fir-rigward ta' inġurji u offizi gravi li dawn "ma ġewx speċifikament dezinjati mid-duttrina imma l-karattru ġenerali tagħhom ġie dejjem imħolli fis-sagaċja u l- kuxjenza ta' l-Imħallef sabiex jivvalutahom", filwaqt li ġew definiti bħala

jew atteġġjamenti

jistgħu

7Deċiża mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-12 ta' Mejju 1925 u kkwotata fis-Sentenza deċiża minn dina l-Onorabbli Qorti diversament preseduta mill-Onorevoli Mħallef Raymond C. Ben Mabrouk nhar it-2 ta' Ottubru 2003 [Ċit.

8Deċiza mill-Onorabbli Prim' Awla tal-Qorti Ċivili nhar it-30 ta' Ġunju 1961, Vol.

9Deċiża mill-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili preseduta mill-Onorevoli Mħallef Raymond C. Ben Mabrouk fit- 2 ta' Ottubru 2003 [Ċit.

li"jinkludu kliem jew aġir illi joffendu l-pudur ta' dak illi jkun minkejja illi dawn jirreferu għal affarijiet veru jew foloz", rispettivament.

Is-sentenza fl- ismijiet Maria Meilaq vs. Vincenzo Meilaq, appena ċitata tagħti tifsira lil eċċessi, li jfissru "att mwettqa fuq il-parti l-oħra, liema atti jridu jkunu ta' serjeta' kbira stante illi niente di meno jridu jkunu ta' perikolu għall-ħajja tal-parti l-oħra".

Min-naħa l-oħra u b'mod speċifiku fir-rigward ta' theddid u vjolenza, il-Qorti ma tixba' qatt tirrepeti illi "Il-liġi tikkontenta ruħha bil-persistenza f'ċerta mġieba ħazina u mhux b'xi atti izolati waqt xi tilwima".10 Fin-natura tagħha, il-vjolenza domestika tikkostiwixxi inġurja gravi ħafna u ma tista' bl-ebda mod tiġi ġustifikata.

Hekk kif ippronunzjat ruħha l-Onorabbli Prim'Awla tal- Qorti Ċivili fil-kawża fl-ismijiet Joanne Tahir pro. et noe. vs. Jesmond Tahir,11 "il-vjolenza hi fost l-aktar elementi, jekk mhux ukoll l-aktar waħda, li inevitabilment twassal għal firda personali, anke għaliex, kif ingħad, "huwa ferm diffiċli li tiġi superata minn min ikun ħalla lilu nnifsu jintrikeb minnha"12; Skond l-istess Qorti "Is-swat, ..., hi l-agħar forma ta' att ta' krudelta' li joffendi lill-persuna u spiss drabi jwassal għat-tifrik taz- zwieġ".13

Applikazzjoni tal-Prinċipji Legali għal Kaz Odjern

Il-Qorti wara li rat il-provi esebiti da parti l-attriċi ma tarax għaliex m'għandhiex tiddeċiedi li z-zwieġ bejn il-partijiet tkisser irrimedjabbilment u konsegwentament tgħaddi sabiex tippronunzja s-separazzjoni personali bejniethom.

Il-Qorti ħadet konjizzjoni ukoll tal-fatt illi l-partijiet fil-prezent ma jgħixux taħt l-istess saqaf u li ma jidhirx li hemm lok għal rikonċiljazzjoni bejniethom.

Fir-rigward tal-allegata vjolenza, theddid u eċċessi da parti l-konvenut fuq il-persuna tal-attriċi, il-Qorti ħadet konjizzjoni tan-numru ta' episodji msemmija mill-attriċi, inkluz l-inċident ta' Settembru tal-2016 fejn il- konvenut allegatament qabad lil attriċi minn għonqha.

Madanakollu, dawn l-inċidenti ma ġewx ippruvati permezz ta' provi imparzjali, bħal rapporti lil

10Antonia Meilaq vs. Giuseppe Meilaq, deċiza mill-Qorti tal-Appell Ċivili nhar il-21 ta' Frar 1969.

11Deċiża fit-3 ta' Ottubru 2003.

12Genoveffa Brightwell vs. Joseph Brightwell, deċiża mill-Qorti tal-Appell fis-6 ta' Ottubru 2000.

13Charmaine Mamo. pro. et noe. vs. Alfred Mamo., deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Ġunju 2003.

Il-Qorti ssibha ferm diffiċli temmen lil attriċi li dakinhar tal-inċident meta l-konvenut allegatament qabad lil attriċi minn għonqha u l-Pulizija kienu ġew fuq il-post, din ma lissnet l-ebda kelma rigward l-inċident li kien għadu kif seħħ fid-dar matrimonjali.

L-attriċi tgħid illi kienet wisq imbezza' mill-konvenut u anke minħabba l-minuri, din kienet irrifjutat li qatt tagħmel rapport lil Pulizija jew tkellimhom.

Madanakollu, il-Qorti tosserva li l-attriċi tiddikjara illi l-ġirien tagħha u sid il-post fejn kienu joqħodu f'Ħal L-Imtarfa, kemm-il darba kienu ċemplu lil pulizija għax kienu jisimgħu diversi għajjat u biki.

Għaldaqstant, anke jekk il-verzjoni tal-attriċi hija plawsibbli u ċjoe' li qatt ma rrappurtat lil zewġha lil Pulizija minħabba l-biza' li kienet taħkimha, f'dawn il-proċeduri kellha kull opportunita' li tħarrek bħala xhieda lil imsemmija ġirien u sid tal-fond sabiex jikkorrabboraw l-verzjoni attriċi rigward l-allegata vjolenza, theddid u eċċessi.

Għaldaqstant, hekk kif il-Qorti xorta waħda ma tistgħax teskludi b'mod assolut il-probabbilita' li tezisti li l-konvenut huwa persuna vjolenti u aggressiva, wisq anqas ma' l-Qorti tista' tiddeduċi jekk tali aggressjoni, se mai, kienetx att izolat u singolari jew wieħed ripettitiv u kostanti.

Minkejja s-suespost, il-Qorti tieħu ukoll konjizzjoni tal-fatt li ġialadarba l- verzjoni attriċi ma tinsabx kontradetta stante l-istat ta' kontumelja tal- konvenut, il-Qorti ma għandhiex ma temminx illi l-attriċi xorta waħda sfat vittma tal-konvenut.

Il-Qorti tirribadixxi li kien ikun ferm iktar ideali li kieku l-konvenut pprovda l-verzjoni tiegħu u l-provi neċessarji sabiex jipprova l- kaz tiegħu, madanakollu dan ma kienx possibli.

Madanakollu, il-Qorti tinsab moralment konvinta li dan iz-zwieġ tkisser minħabba l-attitudni tal- konvenut.

Il-Qorti ma għandhiex ma temminx li l-konvenut huwa persuna egoista, fejn fl-ewwel post jpoġġi lilu nnifsu u d-drawwiet ħziena li kellu fosthom ix-xorb, tipjip u x-xalar, u wara fit-tieni post lil martu u uliedu.

Il- Qorti tieħu rendikont illi kieku se mai l-konvenut ma kellux attitudni ħazina versu l-attriċi, dan kien jagħmel minn kollox sabiex jipprovdi lil Qorti bil- verzjoni vertiera.

Mill-atti jirrizulta li l-konvenut lanqas biss ittenta jiġġustifika l-istat tiegħu ta' kontumaċja u magħdud ma' dan, il-Qorti tevalwa ukoll li l-konvenut qatt ma deher quddiemha jew quddiem l- Assistant Ġudizzjarju, liema attitudni turi passivita' u disrispett assolut.

B'din l-attitudni lejn is-sejħa tal-Qorti, din tal-aħħar ma tinsabx sorpriza li l-konvenut kien jagħmel l-istess u ipotetikament anke' agħar minn dan lil attriċi.

Dan indubjament ma jawgurax ħajja mizzewġa feliċi u jekk xejn issarraf fi tkissir taz-zwieġ b'mod irrimedjabbli.

Il-Qorti tkompli tirriafferma l-ħsibijiet tagħha minn osservazzjoni tal-fedina penali tal-konvenut fejn jidher li l-konvenut ġie misjub ħati mill-Qorti tal- Maġistrati (Ġudikatura Kriminali) talli nhar it-8 ta' Marzu 2014 għal ħabta tal-10.45 ta' filgħaxija fi Triq il-Ħatab, Paola, wera nuqqas ta' attenzjoni ta' bonus paterfamilias u dan billi naqas milli jieħu ħsieb lil minuri P u O, aħwa J, ulied l-istess konvenut.14 Mill-proċessi mediċi tal- minuri, hekk esebiti fl-atti ta' din il-kawza,15 jidher illi dakinhar tat-8 ta' Marzu 2014 meta l-minuri kien għad kellhom sentejn u sena rispettivament, dawn instabu mill-Pulizija maqfula f'karozza mingħajr il- prezenza tal-ġenituri.16 Tali attitudni u ħtija zgur li ma jirrispekkjawx tajjeb fuq il-konvenut.

Min-naħa l-oħra, il-Qorti ma tistgħax ma tikkumentax li għalkemm ġiet ipprezentata l-fedina penali tal-konvenut, min-naħa l-oħra ma ġietx esebita dik tal-omm sabiex jiġi vverifikat jekk l-attriċi nstabietx ukoll ħatja tal-istess akkuza mill-Qorti tal-Maġistrati (Ġudikatura Kriminali).

Magħdud mal-premess, il-Qorti tagħmel ukoll referenza għax-xiehda ta' Terry Ben Mabrouk in rapprezentanza tal-iskola primarja ta' Ħal Luqa, fejn irrilevat li mill-2018 sal-prezent, il-konvenut waqaf jikkomunika mal-iskola dwar il-progress ta' uliedu u tikkonferma li l-kuntatt isir biss mill-omm.

Dan ikompli jikkonferma kemm l-attitudni tal-konvenut ma hijiex desiderabbli fi kwalsiasi familja, fejn il-piz kollu ta' familja jaqa' fuq l-ispallejn tal-omm, filwaqt li l-missier jgħix ħajja mingħajr obbligi ta' xejn, liema attitudni ma hijiex permessibbli ai termini tal-liġi.

il-Qorti

Għaldaqstant l-ebda raġuni għaliex m'għandhiex tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet u dan stante li l-ħajja ta' bejn il-partijiet ma għandhiex iktar possibbli għaliex iz- zwieġ tkisser b'mod irrimedjabbli, b'dan illi l-ħtija ghat-tifrik taz-zwieġ hija imputabbli unikament lill-konvenut stante offizi gravi ai termini tal-Artikolu 40 tal-Kodiċi Ċivili.

Dwar l-Applikazzjoni tal-Artikoli 48 et seq tal-Kodiċi Ċivili fil-

Konfront tal-Konvenuta:

L-attriċi titlob lill-Qorti sabiex tapplika fil-konfront ta' zewġha d-dekadenzi stipulati fl-Artikoli 48 et seq tal-Kodiċi Ċivili.

Il-firda personali motivata mill-adulterju u l-abbandun, iġibu magħhom, skond il-liġi, konsegwenzi iebsin, liema konsegwenzi huma mandatorji u jridu jiġu applikati fil-konfront tal-konvenut/a ai termini tal-Artikolu 48 tal- tas-separazzjoni Kodiċi Ċivili.

Dana b'differenza mill-motivi personali fejn il-Qorti għandha d-diskrezzjoni, ai termini tal-Artikoli 51 u 52 tal-istess Kodiċi, jekk tapplikax jew le dawn id-dekadenzi.

l-oħra

L-Artikolu 48 jistipula:

"(1) Il-parti, ir-raġel jew il-mara, illi tkun il-ħtija tal-firda għal waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl-artikoli 38 u 41 titlef -

(a) il-jeddijiet imsemmijin fl-artikoli 631, 633, 825, 826 u 827;17

(b) dak kollu li tkun kisbet mill-parti l-oħra b'donazzjoni bi ħsieb taż- żwieġ, jew waqt iż-żwieġ, jew taħt titolu ieħor gratuwitu;

(ċ) kull jedd ta' parti miż-żwieġ għan-nofs tal-akkwisti illi jkunu saru l-aktar bil-ħidma tal-parti l-oħra wara datastabbilita mill-qorti bħala d- data meta l-parti għandha tkunkunsidrata li minnha tkun ħatja tal- firda.

Għall-finijiet ta' danil-paragrafu biex jiġi determinat jekk akkwist ikunx sar l-aktar bil-ħidma ta' waħda mill-partijiet fiz-zwieġ, għandhom jitqiesu l-kontributi b'kull mod taz-zewġ partijiet skont l- artikolu 3;

(d) il-jedd li iġġiegħel lill-parti l-oħra, f'kull kaz, li tagħtiha l- manteniment bis-saħħa tal-obbligu li jitnissel miz-zwieġ".

L-Artikolu 51 jistipula:

"Il-firda li ssir minħabba xi waħda mir-raġunijiet imsemmijin fl- artikolu 40, tista' jkollha l-effetti msemmijin fl-artikolu 48, meta l-qorti jidhrilha li, taħt iċ-ċirkostanzi tal-każ, għandhom igħoddu, f'kollox jew f'biċċa, id-dispożizzjonijiet ta'dak l-artikolu."

L-Artikolu 52 jistipula:

17L-artikolu 631 u 633 jirrigwardaw id-drittijiet ta' suċċessjoni bejn il-konjuġi filwaqt illi l-artikoli 825, 826 u 827 ġew imħassra bl-Att XVIII tal-2004.

"Hu mħolli wkoll f'idejn il-qorti li tiddeċidi, skont iċ-ċirkostanzi, jekk id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 48 għandhomx igħoddu, f'kollox jew f'biċċa, għar-raġel u għall-mara, jew għal wieħed jew għall-oħra biss, inkella, m'għandhomx igħoddu għal ħadd minnhom, jekk il- wieħed u l-oħra jkunu ħtija ta' għemil li jagħti lok għall-firda."

Fil-każ odjern, il-konvenut huwa ħati ta' inġurji gravi fil-konfront tal-attriċi.

Fuq talba tal-attriċi sabiex tapplika fil-konfront tal-konvenut l-effetti tad- dispożizzjonijiet tal-Artikolu 48 et seq iċċitati, il-Qorti hija tal-fehma li tenut kont taċ-ċirkostanzi odjerni, ser tgħaddi sabiex tuza d-diskrezzjoni tagħha ai termini tal-Artikolu 51 tal-Kodiċi Ċivili u tilqa' t-talba attriċi billi tapplika s-sanzjonijiet kollha elenkati f'Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili fil-konfront tal- konvenuta, jew jipperċepixxi manteniment minn għand l-attriċi.

id-dekadenza

tal-konvenut

Kura, Kustodja, Aċċess u Manteniment tal-Minuri:

Miż-żwieġ bejn il-partijiet twieldu zewġt itfal, u ċjoe' P D J imwieled nhar it-28 ta' Jannar 2012 u O D J inwieled nhar is-6 ta' April 2013, u dan kif jixhdu l-Atti tat-Twelid tagħhom kif esebiti.18 Dan ifisser illi fil-prezent P D J għandu tmien (8) snin, filwaqt li O D J għandu seba' (7) snin.

Is-sitwazzjoni pendente lite fir-rigward tal-kura, kustodja u manteniment tal-minuri, ġew regolati permezz ta' digriet datat 4 ta' Ġunju 2018, liema digriet ingħata wara l-intavolar tar-rikors tal-attriċi nhar it-8 ta' Mejju 2018.

Permezz ta' dan id-digriet il-Qorti orndat illi: (i) il-kura u kustodja tal-minuri tkun fdata esklussivament għand l-attriċi, (ii) l-attriċi tista' tieħu d- deċizjonijiet rigward is-saħħa u edukazzjoni tal-minuri, mingħajr li tikkomunika jew takkwista l-kunsens tal-konvenut, (iii) l-konvenut jagħti lill- attriċi għan-nom tal-minuri manteniment ta' €400 kull erba' ġimgħat għaz- zewġ minuri, (iv) l-ispejjez rigward is-saħħa u edukazzjoni tal-minuri għandhom jinqasmu bejn il-partijiet b'mod ugwali, (v) l-ammont ta' flus li l- konvenut għandu jgħaddi lill-attriċi għandu jiġi depozitat fil-kont bankarju indikat minnha stess.

Il-Kura, l-Kustodja u l-Aċċess tal-Minuri

Minn dejjem kien ritenut fil-ġurisprudenza tagħna li, f'kawżi bħal din, il- Qorti għandha tikkunsidra l-aqwa interess tal-minuri.

Fil-kawża Jennifer Hockley pro.et noe. vs. J Shtewil Cuthbert intqal: "Jingħad illi l-kura tat-tfal komuni tal-mizzewġin, sew fil-liġi antika u sew fil-liġi viġenti, kif ukoll fil- ġiurisprudenza estera u f'dik lokali hija regolata mill-prinċipju tal-aqwa utilita' u l-akbar vantaġġ għall-interess tal-istess tfal li ċ-ċirkustanzi tal-kaz u l-koeffiċjenti tal-fatti partikulari tal-mument ikunu jissuġġerixxu.

Illi in konsegwenza, ir-regola sovrana fuq enunċjata għandha tipprevali dwar il- kustodja u l-edukazzjoni tat-tfal komuni tal-mizzewġin, sew meta l-konjuġi jisseparaw ruħhom ġuddizzjarjament, sew meta jiġu biex jisseparaw konsenswalment".

Ingħad ukoll fil-kawża fl-ismijiet J Curmi Fava vs. Amelia Curmi Fava et21 u Maria Dolores sive Doris Mc Donnell vs. Anthony Bristow"apparti l-ħsieb ta' ordni morali u dak ta' ordni legali, li għandhom setgħa fil-materja ta' kura u kustodja tat-tfal in ġenerali, il-prinċipju dominant in 'subjecta materia', li jiddetermina normalment u ġeneralment il-kwistjonijiet bħal din insorta f'dina l-kawza, huwa dak tal-aktar utilita' u dak tal-aqwa vantaġġ u nteress tal-istess minuri fl-isfond taċ-ċirkostanzi personali u 'de facto' li jkunu jirrizultaw mill-provi tal-kaz li jrid jiġi rizolut...".

Tenut kont tal-prinċipji bazilari hekk kif enunċjati mill-ġiurisprudenza appena ċitata, u ċjoe' l-prinċipju tal-aktar utilita' u dak tal-aqwa vantaġġ għal minuri, il-Qorti għandha l-fakolta' li abbazi tal-Artikolu 56 tal-Kodiċi Ċivili, saħansitra tafda l-kura u kustodja tal-minuri lil ġenitur wieħed biss u dan sabiex l-interess suprem tal-minuri jkun dejjem issalvagwardjat.

Il- Qorti tissottolineja illi l-interess tal-minuri huwa iprem mid-drittijiet tal-

19Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-25 ta' Ġunju 2003, Ċitazz Numru: 2668/1996/2RCP.

20Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-8 ta' Diċembru 1858.

21Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fit-28 ta' Jannar 1956.

22Deċiża mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-27 ta' Novembru, 2003 (Ċitazzjoni Numru.

fl-ismijiet Frances Cassar Torreggiani vs. Duncan ġenituri.

Fis-sentenza Connor Marlon Pace Sciortino vs. Charlene Farrugia Sciuech ġie ritenut illi l-Qorti "filwaqt li dejjem tagħti piz għad-drittijiet tal-ġenituri, l-interess suprem li zzomm quddiemha huwa dejjem dak tal-minuri, kif anke mgħallma mill- ġiurisprudenza kostanti tagħna".

Wara konsiderazzjoni tal-prinċipji legali u kif ukoll tal-provi, il-Qorti tinnota illi l-minuri ilhom taħt il-kura u kustodja tal-omm sa mill-4 ta' Ġunju 2018, u ċjoe' sentejn.

Matul dan il-perjodu, il-minuri għexu u trabbew magħha, u mix-xhieda ta' Terry Ben Mabrouk in rapprezentanza tal-iskola primarja ta' Is-Swieqi jidher li t-tfal jattendu l-iskola, l-B'Fast Club, u Club 3 to 16.

Ġew ukoll esebiti rapport tal-għalliema rispettivi tal-minuri, fejn jidher li dawn qegħdin jagħmlu ħilithom l-iskola.

Madanakollu, il-Qorti ma tistgħax ma tinnutax illi mir-rapport tal-għalliema ta' P D J, jidher li l-minuri ma jħossux komdu fil-prezenza ta' tfal bniet, f'xi waqtiet juri aggressjoni u kultant traskurat f'xogħolu.

Għajr għal dawn il-problemi, jidher li t-tfal qegħdin jitrabbew b'mod xieraq mill-attriċi u b'hekk il-Qorti tinsab konvinta li fl-aħjar interess tal-minuri l-kura u kustodja ħandha tibqa' fdata f'idejn l-attriċi.

Għaldaqstant il-Qorti u in kwantu għal kura u kustodja tal-minuri, tikkonferma d-digriet tagħha tal-4 ta' Ġunju 2018 u di piu' tordna ukoll illi kwalunkwe deċizjoni relatata mal-ħruġ tal-passaport, safar, saħħa u edukazzjoni tal-minuri, din għandha tittiehed mill-attriċi waħedha mingħar il-kunsens tal-konvenut.

jagħmel kuntatt mal-iskola u

Il-Qorti tinnota li l-minuri mhux qed ikollhom aċċess għal missierhom u dan tenut kont tal-fatt li l-konvenut mhux qed juri interess lejn uliedu.

Fil-fatt ix- xhud Terry Ben Mabrouk tirrileva li għal dawn l-aħħar sentejn, il-konvenut m'għadux fil-minuri.

Madanakollu separazzjoni ta' zewġ adulti m'għandhiex titfa' pressjoni fuq l-ulied jew tinfluwenzahom b'tali mod illi jkunu parzjali lejn wieħed jew waħda mill-partijiet.

Il-minuri għandhom id-dritt li jgawdu kemm lil ommhom u kif ukoll lil missierhom, u m'għandhomx jiġu mċaħda minnhom jekk mhux abbazi struzzjoni professjonali.

Għaldaqstant il-Qorti tinsab konvinta li fl-aħjar interess tal-minuri u tenut kont tal-fatt li llum-il ġurnata l-minuri għandhom tmien (8) u seba' (7) snin rispettivament, dawn għandhom isemmgħu x-xewqat tagħhom fir-rigward tal-aċċess ma'

jinteressa ruħu

23Deċiża fil-31 ta' Mejju 2017 (Rikors Ġuramentat 268/11AL).

24Deċiża fil-15 ta' Ġunju 2017 (Rikors Ġuramentat 218/13AL).

Għal dan il-għan u ai termini tal-Artikolu 149 tal-Kodiċi Ċivili, il-Qorti tordna li din is-sentenza għandha tiġi notifikata lil Aġenzija Appoġġ sabiex entro zmien xahar mid-data meta din is-sentenza tgħaddi in ġudikat, jipprezentaw fl-atti ta' din il-kawza, rapport dettaljat ta' social worker, liema rapport għandu jkun ibbazat fuq ix-xewqat tal-minuri fir- rigward l-aċċess ma' missierhom.

Manteniment lil Ulied il-Partijiet

Il-prinċipju legali tal-manteniment tal-ulied huwa msejjes fuq l-Artikolu 7(1) tal-Kodiċi Ċivili li jistipula: "Il-ġenituri għandhom l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom bil-mod stabbilit fl- artikolu 3B ta' dan il-Kodiċi."

L-Artikolu 3B sub-inċiz 1 tal-istess Kodiċi jistipula illi: "Iż-żwieġ jimponi fuq il-miżżewġin l-obbligu li jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil ulied li jiġu miż-żwieġ skond il-ħila, xeħtietnaturali u aspirazzjonijiet ta' l-ulied."

Għalhekk abbażi tal-premess, jirriżulta mid-dispożizzjonijiet tal-liġi, li l- ġenituri għandhom l-istess obbligi verso l-ulied tagħhom, u għalhekk it- tnejn li huma għandhom jikkontribwixxu għat-trobbija tal-istess.

Il-Qorti tfakkar illi l-manteniment ma huwiex marbut ma' xi impjieg jew introjtu partikolari izda huwa obbligu assolut.

Għaldaqstant, kull ġenitur għandu jipprovdi sabiex jassigura li uliedu għandhom manteniment adegwat li ai termini tal-Artikolu 19 subinċiz 1 u 2 tal-Kodiċi Ċivili għandu jkopri l-ikel, ilbies, saħħa, abitazzjoni u spejjez relatati mal-istess saħħa u edukazzjoni.

Ċertament li l-obbligi mnissla miż-żwieġ, isofru mutament fil-kors ta' separazzjoni bejn il-partijiet, anke fil-każijiet ta' pendente lite.

B'hekk l- obbligu taż-żewġ ġenituri lejn l-ulied jibqa' l-istess fi kwalsiasi sitwazzjoni tal-ħajja, liema obbligu jkun dettat skont il-mezzi tiegħu, ikkalkulati skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 20 tal-istess Kodiċi Ċivili, u l-bżonnijiet tal- istess minuri.

Meta l-Qorti tiġi sabiex tistabbilixxi manteniment, ma hemmx xi formula stabbilita fil-liġi li biha l-Qorti tagħmel il-kalkoli biex imbagħad joħroġ ir- riżultat.

Madanakollu Artikolu 20 tal-Kodiċi Ċivili jservi mezz ta' gwida sabiex jassisti lil Qorti tasal għal konkluzjonijiet tagħha f'dan ir-rigward.

Dan l-artikolu jaqra hekk:

"(1) Il-manteniment għandu jingħata skont il-bżonn ta' min jitolbu u l-mezzi ta' min għandu jagħtih.

(2) Fl-istħarriġa sabiex jinsab jekk min jitlob il-manteniment jistax jaqalgħu xort'oħra, għandu jittieħed qies ukoll tal-ħila tiegħu fl- eżerċizzju ta' xi professjoni, arti jew sengħa.

(3) Meta jinqiesu l-mezzi ta' min hu obbligat għall-manteniment, għandu jingħadd biss il-qligħ tiegħu mix-xogħol tal-professjoni, arti jew sengħa, is-salarju jew il-pensjoni tiegħu mogħtija mill-Gvern jew minn ħaddieħor, u tal-utili tal-beni, sew mobbli kemm immobbli u kull dħul li jinħoloq taħt trust.

(4) Ma jitqiesx li għandu mezzi biżżejjed biex jagħti l-manteniment min ma jistax jagħtih ħlief billi jilqa' f'daru l-persuna li titlob dak il- jew il-persuna ma manteniment, dixxendent.

jekk din

(5) Meta jinqiesu l-mezzi ta' min jitlob il-manteniment, għandu jittieħed qies ukoll ta' kemm jiswew il-beni tiegħu mobbli jew immobbli kif ukoll ta' kull interess benefiċjarju taħt trust".

Ikkonfermat li l-ġenituri jridu jieħdu ħsieb, imantnu, jgħallmu u jedukaw lil uliedhom, il-Qorti għandha l-obbligu li tqis li kull ġenitur jikkontribwixxi skont il-mezzi rispettivi tiegħu u l-bzonnijiet tal-istess minuri.

Il-Qorti ħadet in konsiderazzjoni illi kemm l-attriċi u kif ukoll il-konvenut jaħdmu fuq bazi full-time.

Magħdud ma' dan, il-Qorti tirrileva li għalkemm mill-istatements bankarji tal-attriċi esebiti ġie stabbilit li l-introjtu tal-attriċi ta' kull xahar ivarja bejn €600 u €1,000, min-naħa l-oħra l-Qorti m'għandhiex rendikont ta' kemm hu l-introjtu mensili tal-konvenut mill- impjieg li għandu fil-prezent mal-kumpanija Marsa Rebar Ltd.25 Apparti dan, il-Qorti evalwat ukoll illi l-minuri fil-prezent qegħdin jipperċepixxu mill- iskema 9 fejn huma intitolati għal uniformi, ħruġ edukattiv, materjal għall- iskola u kotba b'xejn mogħtija lilhom mill-Istat.26

In vista tas-suespost, il-Qorti għaldaqstant tinsab tal-fehma illi tenut kont taċ-ċirkostanzi inkluz in-nuqqas ta' prova rigward l-introjtu tal-konvenut u

kif ukoll l-iskema 9 li minnha jipperċepixxu l-minuri, il-manteniment ta' €400 kull erba' (4) ġimgħat għaz-zewġ minuri kif stabbilit fid-digriet ta' nhar il-4 ta' Ġunju 2018 għandu jiġi kkonfermat mill-ġdid.

Għaldaqstant il-Qorti tordna lil konvenut u dan ġialadarba l-ulied ser ikomplu jabitaw ma' ommhom, iħallas lil attriċi s-somma ta' mitejn Ewro (€200) kull erba' ġimgħat għal kull wild bħala manteniment u dan oltre nofs l-ispejjez relatati mas-saħħa, edukazzjoni u attivitajiet extra-kurrikulari.

Dan il-manteniment jogħla kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja u jista' jitnaqqas direttament minn kwalsiasi paga, introjtu jew benefiċċju soċjali li tista' jipperċepixxi minnu l-konvenut.

Bl-applikazzjoni tal-Artikolu 3B tal-Kodiċi Ċivili, l-konvenut huwa obbligat li jħallas manteniment għal P D J u O D J sakemm il-minuri jagħlqu l-eta` ta' tmintax (18)-il sena.

Madanakollu fl- eventwalita` li ulied il-partijiet jagħzlu li jibqgħu jistudjaw fuq bażi full-time wara li jilħqu l-eta` maġġorenni, il-manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm dak il-wild jagħlaq l-eta` ta' tlieta u għoxrin (23) sena jew sakemm item l-istudji tiegħu, skont liema eventwalita` tavvera ruħha l-ewwel.

Kwalunkwe benefiċċju soċjali in konnessjoni mal-minuri, inkluz children allowance għandu jkun perċepibbli mill-attriċi għan-nom tal-minuri.

Jekk l- ulied jagħżlu li jgħixu għal rashom wara li jagħlqu 18 -il sena iżda jkunu taħt l-eta ta' 23 sena, u jkunu għadhom jistudjaw fuq bażi full-time, il- manteniment għandu jingħata direttament lilhom.

It-Terminazzjoni u d-Divizjoni tal-Komunjoni tal-Akkwisti:

Il-Qorti tirrileva illi ġialadarba l-partijiet izzewġu nhar it-23 ta' Frar 2014, hekk kif jixhed l-Att taz-Zwieġ,27 din id-data għandha titqies bħala d-data li fiha ġiet stabbilita l-komunjoni tal-akkwisti bejn il-partijiet.

It-Terminazzjoni tal-Komunjoni tal-Akkwisti

Bis-saħħa tal-preżenti sentenza, il-Qorti qiegħda tittermina l-komunjoni tal-akkwisti sal-lum eżistenti bejn il-partijiet.

Elenku ta' dak kollu li Jifforma parti mill-Komunjoni tal-Akkwisti u d-

Divizjoni tal-Komunjoni tal-Akkwisti

Il-Qorti tinnota li f'dan ir-rigward ma hemmx bosta provi u dan stante li fiz- zwieġ ma jidhirx li saru investimenti jew transazzjonijiet ta' xiri jew bejgħ ta' proprjeta'.

Fir-rigward ta' vetturi, il-Qorti tinnota li l-konvenut fil-passat kellu tlett (3) karozzi rreġistrati fuq ismu fil-perjodu bejn is-7 ta' Marzu 2014 u s-7 ta' Lulju 2017.

Madanakollu ma nġabet l-ebda prova dwar x'sar minn dawn il-karozzi jekk ġewx mibjugħa o meno.

Għaldaqstant il-Qorti ma tistgħax tieħu konjizzjoni tagħhom.

L-unika prova li ġiet mressqa hi l-kont bankarju f'isem l-attriċi mal-Bank HSBC plc, bin-numru 033-359654-050.

Għaldaqstant, il-Qorti hi tal-fehma li fir-rigward ta' dan il-kont bankarju f'isem l-attriċi, is-somma ta' flus li hemm f'dan l-imsemmi kont tal-bank għandu jibqa' assenjat lil attriċi.

ll-Qorti tinnota li l-attriċi ma ddikjarax liema huma dawk il-beni li huma parafernali u li qiegħda tistenna li jiġu assenjati lilha.

Magħdud ma' dan, il-Qorti tara li fl-atti ta' din il-kawza ma hemm l-ebda prova li jistabilixxi liema huma l-beni parafernali tal-attriċi.

Għaldaqstant il-Qorti sejra tiċħad din it-talba.

DEĊIDE: Għalhekk, għal dawn il-motivi, din il-Qorti qiegħda taqta' u tiddeċiedi din il-kawża billi:

Tilqa' l-ewwel talba attriċi u tippronunzja s-separazzjoni personali bejn il-partijiet b'dana illi tatribwixxi l-ħtija għat-tifrik taz-zwieġ unikament lil konvenut minħabba nġurji gravi ai termini tal-Artikolu 40 tgħix tal-Kodiċi Ċivili; separatament mill-konvenut;

tawtorizza ukoll

lill-attriċi sabiex

Tilqa' it-tieni talba attriċi u tafda l-kura u kustodja tal-minuri P D J u O D J esklussivament f'idejn l-attriċi bil-fakolta' li tieħu waħedha kull tal-passaport, safar, saħħa u deċizjoni

relatata mal-ħruġ

edukazzjoni tal-minuri, mingħajr il-kunsens tal-konvenut; tordna ukoll ai termini tal-Artikolu 149 tal-Kodiċi Ċivili li din is-sentenza tiġi notifikata lil Aġenzija Appoġġ sabiex entro zmien xahar mid-data meta din is-sentenza tgħaddi in ġudikat, jipprezentaw fl-atti ta' din il- kawza, rapport dettaljat ta' social worker, liema rapport għandu jkun ibbazat fuq ix-xewqat tal-minuri fir-rigward l-aċċess ma' missierhom;

Tilqa' it-tielet u r-raba' talba attriċi u tordna lil konvenut iħallas lil attriċi għan-nom tal-minuri s-somma ta' mitejn Ewro (€200) kull erba' ġimgħat għal kull wild bħala manteniment u dan oltre nofs l-ispejjez relatati mas-saħħa, edukazzjoni u attivitajiet extra-kurrikulari.

Dan il- manteniment jogħla kull sentejn skont l-indiċi tal-għoli tal-ħajja u jista' jitnaqqas direttament minn kwalsiasi paga, introjtu jew benefiċċju soċjali li tista' jipperċepixxi minnu l-konvenut.

Bl- applikazzjoni tal-Artikolu 3B tal-Kodiċi Ċivili, l-konvenut huwa obbligat li jħallas manteniment għal P D J u O D J sakemm il-minuri jagħlqu l-eta` ta' tmintax (18)-il sena.

Madanakollu fl-eventwalita` li ulied il-partijiet jagħzlu li jibqgħu jistudjaw fuq bażi full-time wara li jilħqu l-eta` maġġorenni, il-manteniment għandu jibqa' jitħallas sakemm dak il-wild jagħlaq l-eta` ta' tlieta u għoxrin (23) sena jew sakemm item l-istudji tiegħu, skont liema eventwalita` tavvera ruħha l-ewwel.

Kwalunkwe benefiċċju soċjali in konnessjoni mal-minuri, inkluz children allowance għandu jkun perċepibbli mill-attriċi għan- nom tal-minuri; Jekk l-ulied jagħżlu li jgħixu għal rashom wara li jagħlqu 18 -il sena iżda jkunu taħt l-eta ta' 23 sena, u jkunu għadhom jistudjaw jingħata direttament lilhom.

il-manteniment għandu

fuq bażi

Tilqa' il-ħames talba attriċi u tiddikjara li l-konvenut iddekada minn kwalsiasi dritt li jitlob jew jipperċepixxi manteniment minn għand l- attriċi;

Tilqa' is-sitt talba attriċi u tapplika fil-konfront tal-konvenut is-

sanzjonijiet kollha ikkontemplati f'Artikolu 48 tal-Kodiċi Ċivili;

Tilqa' is-seba' talba attriċi u tiddikjara xolta l-komunjoni tal-akkwisti ta' bejn il-partijiet, b'dana illi d-divizjoni u l-assenjazzjoni għandha

tkun skont il-provvedment tal-ħames (5) parti ta' din is-sentenza u ċjoe' 'It-Terminazzjoni u d-Divizjoni tal-Komunjoni tal-Akkwisti';

Tiċħad it-tmien talba attriċi u dan stante li mill-atti ma rrizultax li l-

attriċi għandha mobbli u immobbli dotali u/jew parafernali;

Tastjeni milli tieħu konjizzjoni tad-disa' talba attriċi;

Tilqa' l-għaxar talba attriċi u tordna lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku

sabiex jirreġistra din is-sentenza hekk kif tgħaddi in ġudikat.

Spejjez kollha għandhom ikunu sapportati mill-konvenut.


jekk werrieta tal-vittma jiġux ikkumpensati iure proprio jew iure successionis

tnaqqis minħabba dipendenza u own consumption

tnaqqis minħabba lump sum payment

FIL-PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI

Rikors Ġuramentat Nru. 1166/08 GM

Marcella Spiteri Miggiani [I.D. 547677M] bħala leġittima rappresentanti ta' binha

minuri Jesmar Zammit Mangion, iben naturali tal-mejjet Jesmond Zammit Mangion

Rat ir-Rikors Ġuramentat tal-attur ppreżentat fl-24 ta' Novembru 2008 li permezz

tiegħu wara li ppremetta illi:-

1. fl-4 ta' Jannar 2008, għal ħabta tal-11am waqt li Jesmond Zammit Mangion, impjegat tas-

soċjeta' konvenuta, fuq inkariku u struzzjonijiet tas-soċjeta' intimata, kien qed

isuq trakk b'tagħbija ta' ramel fil-barriera tas-soċjeta' konvenuta li ġġib in-

numru 8, magħrufa bħala Ta' Skutu u tinsab ġo Wied iz-Ziju, Il-Qala

huwa ġarrab inċident meta t-trakk waqa' mill-għoli u bħala konsegwenza ta'

dan il-fatt, l-istess Jesmond Zammit Mangion tilef ħajtu (Dok A).

Il-mejjet Jesmond Zammit Mangion ma kienx miżżewweġ iżda mir-relazzjoni tiegħu mal-

esponenti, twieled Cachia Belli fis-27 t'Ottubru 2003 (Dok B).

Il-minuri Cachia Belli kien dikjarat iben naturali tal-mejjet Jesmond Zammit Mangion permezz

ta' sentenza mogħtija mill-Qorti Ċivili (Sezzjoni Familja) fid-9 ta' Mejju 2008

fil-kawża fl-ismijiet "Marcella Spiteri Miggiani pro et noe vs Direttur tar-Reġistru

Pubbliku" (Ċitaz.

Jesmond Zammit Mangion miet intestat Dok D u E, ma kellux ulied oħra għajr l-imsemmi

Cachia Belli u għalhekk l-istess Cachia Belli huwa l-uniku eredi tal-istess Jesmond Zammit Mangion

skond Art 809 u 811 tal-Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Barra min hekk, il-minuri Jesmar Zammit Mangion kien dipendenti fuq id-dħul tal-missier

naturali tiegħu Jesmond Zammit Mangion għall-għejxien u sostentament tiegħu.

Konsegwenza tal-inċident, l-esponeneti noe ġarrbet "damnum emergens" u

"lucrum cessans", kif jirriżulta aħjar waqt it-trattazzjoni tal-kawża.

Għall-inċident u għall-mewt konsegwenti ta' Jesmond Zammit Mangion kienet taħti

unikament is-soċjeta' konvenuta għaliex għad li b'effett tal-Art 9 tal-Kap 452

tal-Liġijiet ta' Malta, id-disposizzjonijiet tal-Kap 424 tal-Liġijiet ta' Malta u

tar-regolamenti viġenti bis-saħħa tal-istess Kap 424 jagħmlu parti mill-

kondizzjonijiet tal-impjieg ta' Jesmond Zammit Mangion, is-soċjeta' konvenuta bħala

"employer" tiegħu naqset li tiżgura s-saħħa u s-sigurta' tiegħu waqt il-qadi ta'

dmirijietu bi ksur tal-Art 6 tal-Kap 424 u tad-disposizzjonijiet tal-Avviż

Legali 36 tal-2003.

Għalhekk triq tagħmel tajjeb hi għad-danni versu l-

Għal dan l-inċident u għall-mewt konsegwenti tal-istess Jesmond Zammit Mangion kienet

taħti unikament ukoll is-soċjeta' konvenuta minħabba imprudenza, imperizja,

negliġenza u inosservanza tar-regolamenti skond Art 1031 u Art 1032 (1) tal-

Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta.

Minkejja li s-soċjeta' konvenuta kienet interpellata l-ewwel b'ittra legali fl-24

ta' Settembru 2008 segwita b'ittra uffiċjali tat-30 ta' Ottubru 2008 sabiex

tagħmel

tajjeb għall-pretensjonijiet

tal-esponenti noe, hija baqgħet

inadempjenti.

Talbu lil din il-Qorti:

Tiddikjara li-soċjeta' konvenuta unikament responsabbli għall-inċident fuq

riferit li bħala konsegwenza wassal għall-mewt ta' Jesmond Zammit Mangion, impjegat

tagħha, kif ukoll għad-danni kollha li bħala konsegwenza tal-istess ġarrbet ir-

Tillikwida d-danni kollha tar-rikorrenti noe, occorrendo bl-opra ta' periti

Tikkundanna lis-soċjeta' konvenuta sabiex tħallas lir-rikorrenti noe dak l-

amont li jiġi dikjarat bħala dovut in linea ta' danni.

Bl-ispejjeż komprżi dawk tal-ittra interpellatorja tal-24 ta' Settembru 2008 u dawk

tal-ittra uffiċjali tat-30 t'Ottubru 2008, u bl-imgħax legali kontra s-soċjeta'

konvenuta li ġiet inġunta għas-subizzjoni.

Rat ir-Risposta Ġuramentata ppreżentata fid-19 ta' Diċembru 2008 li permezz

tagħha Saliba Bros. Limited C2295 eċċepiet:-

1. illi t-talbiet tar-rikorrenti nomine huma infondati fil-fatt u fid-dritt u

jimmeritaw li jiġu respinti bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti stante li mhux

minnu li l-inċident fatali ġara minħabba xi tort negliġenza jew nuqqas ta'

osservanza tal-prekawzjonijiet meħtieġa da parti tas-soċjeta' kif ser jiġi

ddettaljatament ppruvat fil-kors tal-kawża odjerna;

2. illi t-talbiet rikorrenti nomine huma infondati fil-fatt u fid-dritt stante li l-

inċident fatali seħħ b'tort u negliġenza tad-defunt Jesmond Zammit Mangion stess u dan

kif ser jiġi ppruvat fl-kors tal-kawża odjerna;

3. illi bla preġudizzju għal dak fuq eċċepiet, u in ogni caso d-danni lementati

ossia kemm dawk ta' 'damnum emergens' u 'lucrum cessans' jridu jiġu

pprovati skond il-liġi kemm fihom innifishom kif ukoll għal dak li jirrigwarda

il-konsegwenzjalita' tagħhom għal xi aġir jew nuqas tal-intimata li wkoll iridu

jiġu pprovati;

Salvi, jekk ikun il-każ, risposti, ossia eċċezzjonijiet ulterjuri.

Bl-ispejjeż kontra r-rikorrenti.

Rat in-noti ta' sottomissjonijiet tal-partijiet.

Rat l-atti kollha tal-każ;

Fatti u Riżultanzi

Is-sentenza numru 82/08JA fl-ismijiet Marcella Spiteri Miggiani f'isimha propju u bħala

kuratriċi ad litem ta' binha minuri Jesmar Spiteri Miggiani vs Direttur tar-Reġistru

Pubbliku et. tad-9 ta' Mejju 2008 iddikjarat illi l-mejjet Jesmond Zammit Mangion huwa l-

missier naturali tal-minuri Jesmar Spiteri Miggiani u ġie ordnat lid-Direttur tar-Reġistru

Pubbliku li jirreġistra l-korrezzjonijiet neċessarji fl-atti tat-twelid numru 3858 tal-

2003 billi jiġu mniżżla l-konnotati tal-istess Jesmond Zammit Mangion minflok missier mhux

09.11.2004 – Saret site visit minn MSB Valletta Limited li ħejjiet Health & Safety

Audit tal-barriera tas-soċjeta` konvenuta fejn kien jaħdem is-sinistrat2.

Dan ir-

rapport jikkonsisti f'diversi taqsimiet, b'kull taqsima, tiddeskrivi l-istat attwali u

jekk hemm lok, telenka rakkomandazzjonijiet għal tibdil.

rakkomandazzjonijiet f'dan id-dokument iżda l-ebda waħda minnhom ma kienet

tirrigwarda l-proċess ta' dumping tal-materjal u ċjoe` x-xogħol li kien jagħmel

Jesmond Zammit Mangion fil-mument li tilef ħajjtu.

'Il-proċess ta' dan il-ħatt ta' materjal minn

post għal ieħor kemm biex jitgħabba u kemm biex jiġi spilled over ma kienx inkluż

Għaldaqstant dan id-dokument li kieku ġie aċċettat mill-Awtorita` ma

08.01.2007 - Jesmond beda jaħdem mas-soċjeta` konvenuta ġewwa l-barriera.

Fil-

barriera jitqatta' l-ġebel u wara jiġi proċessat ġo crusher biex jiġu prodotti żrar ta'

daqs differenti u ramel.

Iż-żrar u r-ramel kienu jiġu stivati fil-qiegħ tal-barriera

Il-materjal kien jiġi mgħobbi fi trakkijiet minn ġol-crusher

li jinstaq 'l isfel fil-barriera biex hemm jinħatt f'munzelli kreati mill-materjal stess.

Xogħol Jesmond kien jinkludi sewqan tal-concrete mixer kif ukoll xogħol fil-

barriera inkluż dak li jħott il-materjal fil-munzelli.

25.01.2007 – Saret spezzjoni min-naħa tal-Awtorita` għas-Saħħa u Sigurta` fuq il-

post tax-xogħol bħala konsegwenza t'applikazzjoni mal-MEPA (illum Awtorita` tal-

Ippjanar).

L-Awtorita` wara l-ispezzjoni esiġiet li l-konvenuta jkollha persuna

kompetenti sabiex tieħu ħsieb tagħmel risk assessment ai termini ta' L.S. 36/2003 u

04.01.2008 – Seħħ l-inċident u Jesmond Zammit Mangion tilef ħajtu meta l-munzell ramel li

kien fuqu bit-trakk tiegħu ċeda, it-trakk inqaleb u waqa' għal isfel bil-konsegwenza

li Jesmond Zammit Mangion nqabad taħt it-trakk.

Il-partijiet kontendenti taw verżjonijiet konfliġġenti dwar x'metodu kien is-soltu

Il-metodu ta' kif kellu jinħatt il-materjal

jintuża għall-ħatt taż-żrar jew ramel.

Waqt dawn il-proċeduri l-konvenuta ressqet bħala xhud ewlieni tagħha lil wieħed

mid-diretturi u cioe` Lawrence H Chlach li jieħu ħsieb l-amministrazzjoni tal-

Xogħlu kien fl-uffiċċju jieħu l-bookings tax-xogħol.

Kuġinuh Lawrence B

Chlach, huwa direttur ieħor li kien jieħu ħsieb ix-xogħol fil-barriera.

Dan tal-aħħar

kien ta l-verżjoni tieghu kemm lill-Pulizija kif ukoll lill-esperti waqt li kienet qed

issir l-Inkjesta Maġisterjali iżda ma ġiex prodott bħala xhud f'dawn il-proċeduri.

Skond Lawrence H Chlach, l-proċess li bih jiġi mħott il-materjal fuq il-munzelli kien

billi x-xufier jieqaf bit-trakk fil-bidu tal-gozz, iġifieri 'l bogħod mix-xifer u jbattal

Ir-Rabat (Għawdex), jinbotta l-materjal li jkun ħatt, bil-gaffa (shovel) biex b'hekk it-trakk

qatt ma jkun fix-xifer tal-gozz.5 Il-trakk dejjem iħott fl-istess post biex b'hekk tkun

il-gaffa li timbotta biex dejjem tkabbar il-gozz.

Skond ix-xhud dejjem din il-

proċedura ntużat.

Ġie ppreżentat skizz ta' kif tinħaddem din il-proċedura6.

B'din il-

manjiera, x-xufier dejjem ikun qed jara ix-xifer tal-munzell u ma jkunx qribu peress

li juża' l-extendable shovel biex jinbotta l-materjal.

Skond ix-xhud dan huwa l-aktar

metodu sigur għal dan il-proċess.

L-istess xhud qal illi l-vittma jista' jagħti l-każ li dakinhar tal-inċident ma mexiex

ma' dan il-metodu għaliex kien mgħaġġel biex jitlaq lejn id-dar.

Jesmond kien talbu biex jaħdem fil-barriera u mhux imur iqassam ix-xogħol barra

peress li ried jitlaq kmieni.

Dan ghaliex meta joħorġu jqassmu l-materjal barra mill-

barriera, ma jkunux jafu kemm se jdumu.

Għax-xhud ma kinitx problema u qallu li

seta' jitlaq x'ħin irid għalkemm ma kienx ibbukkja leave minn qabel.

Jgħid ukoll

illi dakinhar, Hili seta' ħatt fin-naħa t'isfel tal-munzell peress illi kienu qed

jieħdu minnu.

officer fuq il-post.

Waqt il-kontro-eżami, x-xhud ikkonferma illi ma kienx hemm foreman jew

supervisor biex jissorvelja x-xogħol kif isir u lanqas kien hemm health and safety

L-attriċi ressqet għadd ta'xhieda, mpjegati tal-konvenuta, li kienu qegħdin jaħdmu

fil-barriera meta seħħ l-inċident, biex jitfgħu dawl fuq il-metodu li soltu kien jintuża'

fil-ħatt taż-żrar u ramel.

Salvatore Schembri Latman li kien ilu mpjegat mas-soċjeta` konvenuta sa mill-1999, (illum

pensjonant) jispjega illi 'sabiex l-impjegati jaslu għal post fejn jiġi proċessat iż-żrar,

fl-istess barriera, ikollhom jgħaddu minn rampa li għandha wisa' ta' xi trakk u nofs,

magħmula biz-żrar.

Din ir-rampa ma fiha ebda lqugħ fuq ebda naħa tagħha...fuq iż-

żewġt naħat tar-rampa ikun hemm gozz ta' ramel aktar l-fuq mir-rampa.

hija għolja xi sular u għandha tul ta' xi tlett trakkijiet."7

Jgħid illi sabiex it-trakk jitla' fil-post fejn jinħatt ir-ramel jew iż-żrar, "it-trakk kellu

jinstaq b'lura, għat-tul kollu tar-rampa.

Meta t-trakk ikun qed jinstaq b'lura, ix-

xufier tat-trakk ikun qed jaħdem waħdu, mingħajr xi assistenza ta' impjegat ieħor

ta' Saliba Brothers Limited sabiex jassistih u jiggwidah għal fejn ikun sejjer.

jasal fil-post fejn jiġi proċessat iż-żrar, ix-xufier iħott it-trakk imbgħad jerġa jsuq

lura biex jerġa jitgħabba t-trakk, din id-darba jsuq bil-quddiem."8

Jgħid li dakinhar tal-inċident, "Hili kellu jġorr ir-ramel minn taħt il-crusher u

jitfgħu għal isfel fil-barriera stess, għal għoli ta' xi sular u nofs, tnejn."9 Biex

jagħmel hekk, Hili kien jgħabbi t-trakk biż-żrar u ramel u jmur fuq rampa fl-

istess barriera sabiex iħott dan iż-żrar u ramel.

Din ir-rampa m'għandha l-ebda lqugħ

fuq ebda naħa.

"Sabiex Hili ikun jista' jħott, kellu jsuq b'lura distanza ta' xi

tlett trakkijiet, imbgħad jieqaf u jħott."10

"Għandi ngħid illi sabiex sewwieq bħal Hili, ikun jaf fejn irid jieqaf, dan kellu

jitgħallem biss bl-esperjenza peress illi ma hemm ebda sinjali jew indikazzjoni fejn

Lanqas ma jkollhom xi impjegat ieħor sabiex jassistihom sa fejn

għandhom jieqfu.

Ngħid li l-proċess tal-ħatt bilfors irid isir bir-reverse peress illi l-kaxxa qiegħda fuq

wara tat-trakk u għalhekk ma jkun hemm ebda mod ieħor kif it-tobbija titbattal."11

Jikkonkludi billi jgħid illi 'is-sistema tax-xogħol tagħna kienet illi kulħadd kien

responsabbli għax-xogħol tiegħu.

Ma kienx hemm persuna nkarigata sabiex jara

illi x-xogħol qiegħed isir sewwa."12

Jiftakar ukoll illi diversi snin ilu, wieħed mill-aħwa tad-diriġenti Saliba kien miet fl-

istess barrieria f'inċident simili ħafna għal dak ta' Hili.

Joseph Schembri Latman, xufier tal-gaffa mas-soċjeta` konvenuta għall-aħħar sbatax-il sena

qabel xehed stqarr illi l-materjal "tmur mal-gozz u turbolah.

Turbolah iġifieri tgħolli

l-kaxxa b'lura.

Dan kien il-proċess li kien isir minn naħa tagħna biex jinħatt il-

materjal mit-trakk.

Meta persuna ikun qed iħott b'dan il-mod bit-trakk tiegħu,

mistoqsi jekk ikunx qed iħott waħdu bħala proċedura ngħid li iva.… minn dak li rajt

u minn dak li smajt jiena jekk fil-fatt dak il-ħin li kien qed iħott Hili kienx

waħdu ngħid li iva."13

Impjegat ieħor, Silvano Lanigan, li wkol kien ilu mpjegat mas-soċjeta` konvenuta

għall-aħħar sbatax-il sena stqarr li xogħolu kien li jagħmel dak li jkun hemm bżonn.

Mistoqsi jekk meta daħal ingħatax xi taħriġ, jgħid li kienu spjegawlu x-xogħol imma

ħafna mix-xogħol "tidrah waħdek u imbgħad jekk int tagħmel ħażin ikellmuk."14

Normalment il-munzell tar-ramel ikun għoli żewġ sulari iżda ma kienx jaf dakinhar

kemm kien għoli.

Spjega li kif tidhol fil-barriera kien hemm l-impjant tar-ready mix

flimkien mal-uffiċċju; tibqa' nieżel 'l isfel u ssib speċi ta' lembut kbir.

tal-inċident, il-vittma kien qed iġorr ir-ramel minn ġol-lembut għal fuq il-munzell.

Ahmed Goodlip, li dak inhar kien qed jagħmel l-istess xogħol ta' Jesmond Zammit Mangion, iħott

iż-żrar f'munzell ieħor faċċata ta' dak tal-vittma, xehed li huwa proprjament daħal

impjegat bħala technician mal-kumpanija konvenuta iżda kien jagħmel minn kollox.

Filfatt mir-ritratti esebiti jidher it-trakk tax-xhud wieqaf fuq il-munzell rispettiv li

kien qed jaħdem fuqu hu, bil-kabina tat-trakk kważi max-xifer, fejn jindika illi tela'

r-rampa bir-reverse biex spiċċa f'dik il-posizzjoni.

Jgħid illi minn fejn waqa'

Hili ma kienx hemm barrikata u lanqas kien hemm xi ħadd biex juri fejn

għandu jieqaf it-trakk.

Dak inhar tal-inċident ra biss it-trakk maqlub u Hili

mgħaffeġ ġo fih, isfel u ġie taħt il-gozz li kien bejn wieħed u ieħor sular għoli.

Norbert Humphrys Naudi, impjegat ieħor xehed li l-munzell dakinhar tal-inċident kien għoli

żewġ sulari u ma kienx hemm ilqugħ fil-passaġġ minn fejn il-vittma waqa' bit-trakk;

li "m'hemm xejn bejn il-gozz tar-ramel u dan l-għoli ta' żewġt sulari;"15 li dak inhar

il-vittma kien waħdu u ma kien hemm ħadd ieħor preżenti; li ra t-trakk maqlub u t-

trakk inqaleb minn fuq il-gozz tar-ramel li kien waqa' għoli ta' żewġt sulari; u li t-

trakk ma waqax minn fuq il-passaġġ li kien hemm iżda minn fuq il-gozz tar-ramel.

Xhud ieħor miġjub mill-attriċi nomine huwa David Chlach, il-kap tat-Taqsimiet

Tekniċi fi ħdan l-Awtorita` għas-Saħħa u Sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

tal-aċċident marru fuq il-post u talbu li jaraw il-maintanance log book ta' kull trakk

speċjalment tat-trakk in kwistjoni iżda dawn qatt ma ingħatawlhom.

ħadd li jagħmel maintanance fuqhom pero` ma kien hemm xejn uffiċċjali jew

dokumentat kif titlob il-liġi.

Fi kliem l-istess xhud "ngħid li huwa kien waħdu fuq il-post tax-xogħol meta ġara

l-inċident, għaliex aħna tkellimna ma' diversi ħaddiema u ma' diretturi u mal-

persuni li huma konċernati u ma kull min seta' jagħti dawl fl-investigazzjoni tagħna

biex naraw x'ġara u ma ġarax, kulħadd qalilna li kien waħdu."16

L-informazzjoni illi meta waqa' t-trakk kien qed isir xi forma ta' reversing waslu

għaliha għax huma talbu spjegazzjoni ta' kif kien il-proċess u x'seta ġara biex dan

waqa'.

Din l-informazzjoni ġabuha minn Lawrence B. Chlach, direttur tal-kumpanija

Chlach Bros. Dan tal-aħħar spjegalhom li "dan l-ewwel jgħabbi x-xaħx minn taħt is-

silos u wara jieħdu sabiex iħottu fil-post inikat fejn seħħ l-inċident.

Sabiex jidħol

f'dan il-post ried jidħol bir-reverse.

Jiġifieri dan kien rriversja biex iħott dak ix-xaħx

li kien għabba mis-silo ta' qabel.

Skond Lawrence ma jkollu lil ħadd min jaralu wara

għax din kienet il-prassi.

Dan skond ma kien qalilna Lawrence li hu wieħed mid-

diretturi stess."17

Ufficjal ieħor tal-OHSA, Charles Zerafa Spiteri kien innota illi ma kienx hemm barrikati

fejn it-trakk jasal u jista' jaqleb il-kaxxa, iġifieri wieħed ried jikkalkula fuq għajnejh.

'Ngħid li s-sewwieq irid jikkalkula hu meta jieqaf… u hu biss ried jikkalkula meta

jħoss hu.

Ma kienx hemm xi ħaġa viżiva li ser tikkalkula fuqha.'18

Ġiet ippreżentata ukoll kopja tal-proċess verbal li minnu rriżulta illi "Jesmond kien

tiela b'lura fuq ir-rampa għolja tar-ramel ibbattmat sabiex ibattal it-trakk minn

vjaġġ ramel li kellu fil-kaxxa tal-istess trakk, għal ġewwa l-ħofra.

Ġara li ħin

minnhom, meta t-trakk wasal f'tarf din ir-rampa, parti mir-rampa msemmija ċediet

taħt il-piż tat-trakk, bil-konsegwenza li t-trakk inqaleb b'lura għal isfel fejn spiċċa

maqlub ta' taħt fuq u s-sewwieq spiċċa maqbud qalb it-tifrik tal-kabina".19

Fir-relazzjoni tal-Perit Richard Sillato li ġie maħtur bħala espert fl-inkjesta

maġisterjali, kien id-direttur Lawrence B. Chlach stess (li ma xehedx f'dawn il-

proċeduri), li stqarr illi "biex iħott ir-ramel għal isfel, Hili kellu jitla' r-rampa

b'lura u jaqleb ir-ramel għal isfel."20

L-istess kliem huwa rifless fir-rapport tal-Pulizija li ħadu l-verżjoni tal-istess direttur

waqt l-aċċess dakinhar tal-inċident fejn jispjega l-proċedura tax-xogħol li kien

jagħmel il-vittma li 'dwar il-proċedura ta' dak ix-xogħol ngħid li wara li jimla' l-

kaxxa minn taħt id-delu, hu jsuq u jreġġa' lura u jitla' r-rampa biex jaqleb ir-ramel

'l isfel.'21 Filfatt fir-rapport tal-Pulizija hemm imniżżel li 'irriżulta illi waqt li

Jesmond Zammit Mangion kien qiegħed isuq it-trakk magħruf bħala AEC żgħir sabiex iġorr xi

tip ta' materjal minn naħa għall-oħra fl-istess barriera, dan it-trakk beda jiġi misjuq

bir-reverse u meta għoliet il-kaxxa tiegħu ta' wara għeleb u baqa' niezel.

informazzjoni ġiet mogħtija lill-Pulizija minn wieħed mis-sidien tal-barriera, ċertu

Lawrence B. Saliba li huwa direttur u mpjegat hemmhekk ukoll.'22

Illi PS75 Sergio Tantawi esebixxa sett ritratti illi uħud minnhom fl-isfond

tagħhom juru trakk ieħor li kien qiegħed ibattal bl-istess mod li bih kien qed jaħdem

Hili u cioe` jitla' r-rampa b'lura, jersaq fix-xifer tal-munzell u hemm iħott l-

materjal għal isfel billi jgħolli l-kaxxa.

L-attriċi ppreżentat filmat li ttieħed minn

wieħed mil-mezzi tax-xandir dakinhar tal-inċident fejn jidher illi faċċata tal-munzell

li kien qiegħed iħott minnu l-vittma, kien hemm munzell ieħor u t-trakk li kien

hemm fuqu, kien tela' r-rampa tal-munzell b'lura.23

B'sentenza mogħtija fit-22 ta' Ġunju 2015, il-Qorti tal-Maġistrati bħala Qorti ta'

Ġudikatura Kriminali

lid-diretturi

tal-kumpanija konvenuta mill-

imputazzjonijiet li nġabu kontrihom.

Dik il-Qorti qieset illi x-xhieda ta' Lawrence

tal-barriera, mogħtija waqt

maġisterjali li fiha stqarr li l-metodu ta' kif jinħatt il-materjal fil-munzelli, kien billi

t-trakk jinstaq b'lura sax-xifer tal-munzell, kienet prova mhux ammissibbli peress li

x-xhud la ġie nfurmat bid-drittijiet tiegħu u lanqas ma ngħata d-dritt tas-silenzju.

istess mod meta Lawrence B. Chlach ġie mistoqsi minn uffiċċjali tal-OHSA, David

Chlach u Charles Zerafa Spiteri waqt il-kors tal-investigazzjoni, ma ingħata l-ebda twissija

jew dritt li ma jirrispondix mistoqsijiet li kienu qegħdin isirulu u li setgħu

jinkriminawh.

L-istess Qorti qieset li ma nġabet l-ebda prova li l-metodu adoperat mill-vittma kien

il-metodu normalment adoperat fil-barriera u volut mill-akkużati.

L-unika żewġt

impjegati oħra ta' Saliba Bros Limited li ddeponew ma ġew mistoqsija xejn dwar

kif kien isir ix-xogħol u ma taw l-ebda informazzjoni f'dan ir-rigward.

L-Awtorita` għas-Saħħa u s-Sigurta` fuq il-post tax-xogħol tesiġi illi meta fuq il-

post tax-xogħol ikun hemm aktar minn ħames ħaddiema, kull employer irid jagħmel

risk assessment li huwa l-evalwazzjoni tar-riskji li jeżistu fuq ix-xogħol u hekk

jittieħdu prekawzjonijiet sabiex jiġu evitati jew imnaqqsa dawn ir-riskji.

Awtorita` talbithom dan ir-risk assessment iżda ġiet nfurmata li ma kienx hemm.

Sussegwentament, wieħed mid-diretturi kien għaddielhom rapport li kien sar fl-

2004.24 Dan iżda kien Health and Safety Audit li ma ndirizzax il-proċess tal-ħatt tal-

materjal.

Prattiċi tajba tax-xogħol

Charles Zerafa Spiteri xehed illi f'ċirkostanzi bħal dawn, l-Awtorita` tirrikjedi tlett

affarijiet bħala prattiċi tajba ta' xogħol – jew wieħed jibda jara wieħed lill-ieħor, jew

ikun hemm xi forma ta' barriers tal-konkos li t-trakk bħala roti ta' wara jaslu

magħhom allura jkollu jieqaf u kif ukoll xi bandiera jew sinjal li wieħed jista' jara.

Il-konvenuta fin-nota ta' sottomissjonijiet tagħha tikkritika din is-sistema ssuġġerita

mill-uffiċċjali tal-Awtorita` bħala li ma kienet sigura xejn għax juri li huma nieqsa

mis-sapjenza u konoxxenza tan-natura tax-xogħol.

bnadar li jindikaw fejn għandek tieqaf huma false standards ta' min ma jifhem xejn

fix-xogħol in kwistjoni.

In-natura tar-rampa hija waħda li ma tista' qatt tindika fejn

din tkun it-tarf tagħha b'mod fiss billi dan dejjem jinbidel.

Il-konvenuta tgħid illi is-

system of work li l-aktar li tiggarantixxi l-għola livell ta' sigurta` kienet propja dik

imwettqa minnha u cioe` li tpoġġi lill-ħaddiem f'pożizzjoni li jara x-xifer u hekk

dejjem jinbotta l-materjal bil-gaffa u hekk jibqa' l-bogħod mix-xifer.

Obbligi ta' min iħaddem

Mhux kull inċident li jiġri fuq il-post tax-xogħol fuq impjegat jirrispondi għalih min

iħaddem.

Qabel xejn, irid jiġi determinat jekk l-inċident

fih innifsu seħħx waqt li jkun qed isir xi xogħol utili għall-employer, cioe` waqt li

attwalment ikun qed isir ix-xogħol mistenni mill-impjegat.

Iżda, dan minnu nnifsu

ma jitfa' l-ebda preżunzjoni ta' ħtija fuq l-employer.

L-employer jista' jkun responsabbli għall-event dannuż jekk dan jiġri minħabba an

unsafe system of work li jkun hemm fuq il-post tax-xogħol, bħal per eżempju nuqqas

ta' protezzjoni minn waqgħat mill-għoli, jew nuqqas ta' ilbies protettiv jew

production chasin li jkun fiha 'unguarded hazards' li magħhom faċilment jistgħu

iweġġgħu n-nies tax-xogħol.

Kull każ għandu l-fattispeċji tiegħu.

Għalhekk fl-investigazzjoni ta' kull każ

partikolari, ikun meħtieġ li jiġi determinat jekk l-event dannuż ikunx attribwibbli

għal:

(2) tort tal-impjegat innifsu;

(3) tort ta' impjegat ieħor li żbalja f'xogħlu pero li kien persuna kompetenti biex

jagħmel dak ix-xogħol;

(4) tort ta' ħaddiem ieħor li jirriżulta inkompetenti;

(5) tort ta' xi ordni jew direzzjoni żbaljata jew perikoluża tal-managment jew tal-

(6) kombinazzjoni ta' tnejn jew aktar mill-fatturi t'hawn fuq.

Kull waħda minn dawn l-ipotesi ġġib konsegwenzi ġuridiċi differenti.

Fil-ġurisprudenza Ingliża, it-tejorija tal-employer's liability ġiet żviluppata u tajjeb

li ssir riferenza għall-mod kif iħarsu lejn dan l-aspett legali l-awturi u l-Qrati Ingliżi.

Id-dover tal-employer li jħares lill-impjegat tiegħu ġie suddiviż fil-kategoriji li jidhru

hawn taħt:

Dwar sistema sigura tax-xogħol ingħad minn dawn il-Qrati li "min iħaddem

għandu l-obbligu u d-dmir li jipprovdi sorveljanza adegwata sabiex l-ambjent tax-

xogħol ma jkunx konduċenti għal kwalunkwe forma ta' inċident li jippreġudika lill-

impjegati tiegħu."26 Ingħad ukoll li:

C. il-fatt li l-mod kif isir ix-xogħol ilu stabillit għal żmien twil ma jfissirx neċessarjament li s-sistema hija neċessarjament waħda li ma fihiex perikolu; D. il-ħaddiema jkollhom għodda li ma twassalx għal-perikolu (safe tools and proper machinery);

Ara wkoll Joseph Marlow vs George

Hazouri (P.A. (NA) - 29 ta' Mejju 2001).

E. Il-ħaddiema għandhom ikunu magħllma tajjeb għat-tip ta' xogħol li qed jagħmlu (properly skilled workers); F. min iħaddem m'għandux iqabbad lill ħaddiema tiegħu jagħmlu xogħol li mhux soltu jagħmlu u li għalih ma kellhomx stħarriġ; hu importanti wkoll li wieħed jara kemm ilu jaħdem dan it-tip ta' xogħol il-ħaddiem; G. ir-responsabilita' tas-sid tiżdied jekk il-ħaddiem jirrileva xi perikolu involut u s-sid jinjora dan il-fatt; H. il-ħaddiema ma għandhomx ikunu traskurati b'mod li jżidu l-perikolu; I. kull minn jimpjega għandu l-obbligu li jonora l-liġi ġenerali tal-pajjiż'.27

Fil-kuntest tal-obbligi ta' min iħaddem intqal ukoll minn kittieb partikolari li "There

'ingredients' of reasonable care." 28 L-elementi jew il-fatturi li jelenka dan l-awtur

huma s-segwenti:-

ta' Ottubru 2006 fejn ingħad li:-

Il-Liġi Maltija tippreskrivi r-regola ġenerali li "min iħaddem għandu dejjem jiżgura

s-saħħa u s-sigurta` tal-persuni kollha li jistgħu jiġu affettwati bix-xogħol li jkun

qiegħed isir għal dik il-persuna li tħaddem."30 Permezz ta' leġislazzjoni sussidjarja

tagħmel għadd kbir ta' regolamenti applikabbli għal setturi partikolari tal-postijiet

Iż-żewġ partijiet jaqblu illi f'każ bħal dan, ta sinistru fuq il-post tax-xogħol teżisti

culpa kemm kuntrattwali kif ukoll akwiljana.

tax-xogħol.

Piż tal-prova

30 Artiklu 6 (1) tal-Kap 242.

Skont l-Imħallef Caruana Mula "l-colpa aquiliana tirrikorri meta d-dannu jiġi

kaġonat f'rapport extrakuntrattwali, cioe` tillimita ruħha għal fatt tal-bniedem bħala

ksur tad-dover ta' protezzjoni jew ta' dover ġenerali tan-neminem laedere kombinat

man-negliġenza taħt l-art.

1075, 1076 tal-Kodiċi mentri l-colpa jew responsabbilta`

kuntrattwali tirrisali għal kuntratt u hija fondata fuq il-vjolazzjoni tad-dover tal-

prestazzjoni li l-obbligat għandu favur il-parti l-oħra".31

Skont il-kittieb Il-Birgu:32

Skont id-dottrina maġġoritarja fl-Italja, id-differenza ewlenija bejn iż-żewġ tipi ta'

lleċitu tinstab fix-xorta u piż tal-prova:

Illi d-dottrina Taljan suċċitata tista' tiġi applikata wkoll għal-liġi tagħna.

Difatti,

skont Artiklu 1133 tal-Kodiċi Ċivili:

"Id-debitur, ukoll jekk ma jkunx mexa b'mala fidi, jiġi kkundannat għad-danni, jekk ikun hemm lok, sew minħabba li jkun naqas għall-esekuzzjoni tal- obbligazzjoni kemm ukoll minħabba d-dewmien fl-esekuzzjoni tagħha, kemm- il darba hu ma jippruvax illi n-nuqqas tal-esekuzzjoni jew id-dewmien sar minħabba xi ħaġa barranija li tagħha huwa ma kienx ħtija."

Dispożizzjoni li tixbaħ lill-Art.

Il-kittieb Franzoni37 jgħid li, għalkemm spiss jingħad li hemm l-inverżjoni tal-prova,

ikun iktar preċiż jekk jingħad li l-colpa għadha element tal-illeċitu extrakuntrattwali

jew akwiljan; filwaqt li l-Art.

1218 joħloq, fil-kamp kuntrattwali, responsabilita`

oġġettiva, li d-debitur jista' jeħles minnha billi jipprova li l-inadempiment kien

minħabba impossibilita` sopravvenuta li għaliha ma jaħtix hu.

Dejjem fil-kamp

"Il-ħtija meta tiġi kkunsidrata fl-entita` tagħha, hija waħda; u taħt dan l-aspett ma hemmx distinzjoni bejn kolpa kontrattwali u dik komunement imsejħa aquiliana, li titnissel minn delitt jew kważi delitt.

Id-differenza bejniethom tinsab fil-kawża u fil-grad.

In kwantu għall-kawża, il-ħtija kontrattwali tippresupponi obbligazzjoni pre-eżistenti li magħha hija marbuta; mentri l-ħtija aquiliana tippresupponi fatt li minnu titnissel ex nunc.

In kwantu għall-grad id- differenza hija riposta fl-estensjoni tar-responsabbilta` fis-sens illi fil-kolpa kontrattwali wieħed jista' jirrispondi ta' ħtija ħafifa skond il-każ, mentri fil- kolpa aquiliana r-responsabbilita` testendi ruħha b'mod li dwarha ma hemmx grad."39 ta' tat-tluq dottrinali, huwa magħruf 'Illi bħala punt responsabbilta' dwar korriment li jseħħ fuq il-post tax-xogħol waqt il-qadi ta' dmirijiet tal-persuna li tkun, jgħoddu regoli speċjali dwar dak li jiġri meta ħaddiem jew terza persuna ġġarrab inċident bħal dak.

Bit-tħaddim tar-regoli ġenerali tal-liġi dwar ir-responsabbilta' għal dak li wieħed irid iwieġeb għalih

li fil-qasam

37 Massimo Ebejer Falzon, L'Illecito, 2a ediz. (parti minn Trattato della Responsabilita` Civile tal-istess awtur), sena 2010, paġna 212 38 Franzoni jiċċita lil Mengoni u Carnelutti li huma tal-istess fehma 39 Dodd v Saint-Aude et -09.04.1949 – Prim'Awla - Vol.

minħabba xi għamil jew nuqqas tiegħu40, is-sejbien ta' ħtija għal inċident bħal dak jgħabbi lil min ikun qabbad lill-ħaddiem jew lit-terz li jkun, sakemm ma jintweriex li dak il-ħaddiem naqas li joqgħod għall-istruzzjonijiet jew għall- prekawzjonijiet li l-imgħallem tiegħu jkun widdbu bihom jew ipprovdielu, jew sakemm ma jintweriex li l-ħaddiem, bi traskuraġni jew b'rieda, ikun hu nnifsu ġab l-effetti tal-inċident b'idejh; Illi b'żieda ma' dan, hija regola oħra ewlenija f'dan il-qasam, li l-imgħallem irid jiżgura li jipprovdi lill-ħaddiema tiegħu b'ambjent li jżomm 'il bogħod kull periklu u dan billi jiżgura li jitħaddem sistema xieraq ta' ħarsien minn kull periklu (dak li bosta jsejħulu "a safe system of work") fejn ikun sejjer isir ix- xogħol minnu mitlub.

Fid-dritt, dan id-dmir iġorr miegħu grad għoli ta' responsabbilta' fuq l-imgħallem, u jaqa' fuqu l-piż li jipprova li inċident ikun seħħ minkejja li jkun ħares dak kollu li l-liġi tistenna minnu f'dan ir-rigward.

Huwa wkoll dmir li jitfa' fuq min iħaddem il-piż li jieħu miżuri preskritti xierqa41 u jġib miegħu wkoll id-dmir tal-għoti ta' tagħrif meħtieġ, l-għoti ta' tagħlim u taħriġ u kif ukoll superviżjoni biex titħares is-saħħa u s-Sigurta` tal- ħaddiem42.

Huwa stabilit li dan id-dmir ta' min iħaddem jitlob ukoll li s-sistema tax-xogħol li jkun irid iħares lill-ħaddiema wkoll fil-każ li r-rutina tal-istess xogħol tnissel sens ta' aljenazzjoni jew traskuraġni43.

Daqstant ieħor ifisser li jekk sistema jkun ilu jitħaddem għal tul ta' żmien bla ma qatt ikun inqala' xi inċident, dan ma jfissirx li dak is-sistema huwa wieħed sikur jew li jeħles lill- imgħallem mir-rabtiet imposti fuqu mil-liġi44; Il-ħtieġa ta' superviżjoni ma tistax tkun traskurata, u l-ebda taħriġ minn qabel ma huwa biżżejjed biex jeħles lil min jagħti x-xogħol mid-dmir li jipprovdi lill- ħaddiem mis-superviżjoni xierqa minn persuna ta' ħila u li f'kull waqt tkun qiegħda tara li l-ambjent tax-xogħol ma jkunx tali li jwassal għal xi inċident45.

Dan l-obbligu tas-sorveljanza huwa parti sħiħa minn dak li l-liġi tifhem bih bħala l-ambjent tax-xogħol imbiegħed mill-perikli46.

Din ir-regola tgħodd ukoll fejn ix-xogħol mogħti lill-ħaddiem ma jkunx ġdid għalih u fejn ikun hemm il- possibilta' li r-rutina twassal lill-istess ħaddiem biex jillaxka l-attenzjoni tiegħu47.'48

1031 tal-Kap 16 41 Art.

6(2) tal-Kap 424 42 Art.

6(3) tal-Kap 424 43 Kumm.

JH 9.9.1981 fil-kawża fl-ismijiet Godfrey Ziada vs George Hazouri et noe (mhix pubblikata) 44 P.A. 10.10.1980 fil-kawża fl-ismijiet Grech Cascun vs Galea Gatt (mhix pubblikata) 45 P.A. TM 19.5.2005 fil-kawża fl-ismijiet Emanuel Spiteri Cappello vs Jesmond Zerafa Spiteri pro et noe (mhix appellata) 46 P.A. DS 23.10.2001 fil-kawża fl-ismijiet Michael Bullock vs Sammy Alshebani noe (mhix appellata) 47 P.A. TM 9.10.2003 fil-kawża fl-ismijiet Charles Gladwish vs M.I.M.C.O.L. (mhix appellata) 48 David Gili vs Anchor Bay Leisures Limited et - 12.03.2012 – PA (JRM)

Il-Qorti tal-Kassazzjoni spjegat li:

Kif inhu magħruf, ir-responsabbiltà ta' min iħaddem, skont l-art.

2087 tal-Kodiċi

Ċivili Taljan, ma tikkostitwix ipotesi ta 'responsabbiltà stretta, imma hija ta' natura

kuntrattwali u f'termini ta' tqassim tal-piżijiet, l-evidenza hija tal-ħaddiem li

jilmenta li sofra, minħabba attività tax-xogħol imwettqa u ħsara lis-saħħa.

Il-piż li

tiġi ppruvata l-eżistenza ta' tali ħsara; il-ħsara ta' l-ambjent tax-xogħol u r-rabta

kawżali bejn dawn iż-żewġ elementi, minflok tiżen fuq min iħaddem, ladarba l-

ħaddiem ipprova ċ-ċirkostanzi msemmija hawn fuq, il-piż ta' prova taqa' fuq min

iħaddem biex juri li ħa l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa biex jevita li sseħħ il-ħsara.

Għalhekk mhux biżżejjed li tipprova li l-ħaddiem kien negliġenti biex ikollu t-tort

il-ħaddiem.

Biex ikollu t-tort irid jagħmel attivita` kompletament barra minn normal.

Min iħaddem irid jaħseb għall-eventwalita' li l-ħaddiem ikun anke negliġenti u huwa

għalhekk li għandu l-obbligu tas-sorveljanza.

Riżultanzi

L-attriċi ppruvat li ma kienx hemm superviżjoni fuq il-lant tax-xogħol tal-vittma, u

li sad-data tal-inċident ma sarx risk assessment.

Li kienet il-prassi tax-xogħol li t-

trakkijiet jimxu b'lura fuq il-munzell sax-xifer tiegħu biex ibattlu ż-żrar jew ir-ramel,

u li din l-operazzjoni kienet issir mingħajr ilqugħ u mingħajr ma jkun hemm xi

persuna oħra li tiddirieġi lis-sewwieq tat-trakk f'liema punt jieqaf.

Dan jirriżulta

mhux biss mid-depożizzjonijiet ta' impjegati tas-soċjeta` konvenuta imma

saħansitra mill-istqarrijiet li għamel a tempo vergine wieħed mid-diretturi tas-

soċjeta`, Lawrence B. Chlach, responsabbli mill-operations.

Il-Qorti mhix propensa

li temmen il-verżjoni ta' Lawrence H. Chlach, direttur ieħor, li l-prattika kienet li t-

trakk iħott f'ċerta distanza mix-xifer imbagħad iż-żrar jintefa' għal isfel permezz ta'

gaffa li tibottah quddiemha.

Dan billi din il-verżjoni hi kontradetta mhux biss mill-

impjegati – prodotti mill-attriċi – imma wkoll mid-direttur Lawrence B. Chlach.

L-

ebda wieħed minn dawn ix-xhieda m'għamel riferenza għall-proċedura tal-gaffa kif

għamel Lawrence H. Chlach, kif wieħed kien jistenna li jagħmlu.

Il-Qorti tinnota li

John B. Chlach – konvenjentement għas-soċjeta` konvenuta – ma ttellax jixhed

minnha biex isostni l-verżjoni ta' Lawrence H. Chlach.

Hemm ukoll prova

indizzjarja ta' x'kienet il-prassi permezz tar-ritratt meħud ftit ħin wara l-inċident li

juri trakk fix-xifer ta' munzell ieħor biswit dak li minnu waqgħet il-vittma.

Sinifikanti li l-impjegati ma sarilhomx kontro-eżami.

Huwa minnu li l-Qorti in sede

penali lliberat lid-diretturi tas-soċjeta` konvenuti mill-akkużi kollha miġjuba

kontrihom, inkluż dak ta' qtil involontarju.

B'danakollu, apparti li din il-Qorti mhix

marbuta b'dak li tiddeċiedi Qorti ta' ġurisdizzjoni kriminali, f'dawk il-proċeduri l-

istqarrijiet ta' Lawrence B. Chlach ġew iddikjarati inammissibbli għaliex ma ngħatax

id-debita twissija sabiex ma jinkriminax ruħu; u l-ħaddiema ta' Saliba Bros Limited

ma ġewx mistoqsija x'kienet il-prattika tax-xogħol.

Għalhekk jirriżulta li l-

konvenuta ma pprovdietx post sikur tax-xogħol.

Stabbilit li ma pprestax dan l-oneru

kuntrattwali tagħha, kien jinkombi fuqha li tipprova li l-inċident sar minħabba kawża

estraneja u li ma kellhiex kontroll fuqha.

Fil-fatt, permezz tat-tielet paragrafu tar-

Risposta Ġuramentata tagħha l-konvenuta eċċepiet li l-inċident seħħ tort tal-vittma

minħabba li ma segwiex il-proċedura stabbilita.

Kien għalhekk jinkombi fuqha li

tipprova din l-allegazzjoni.

B'danakollu, ma ġiebet l-ebda prova li tassew dan kien

il-każ; anzi pjuttost jirriżulta l-kuntrarju.

Id-dubbju li xeħtet fuq kemm il-vittma

seta' kien attent billi skontha kien mgħaġġel biex imur id-dar mhuwiex prova ta'

negliġenza.

Ness kawżali bejn responsabilita` u danni

Lill-Qorti jirriżultalha bla ebda ħjiel ta' dubju li l-mewt ta' Jesmond Zammit Mangion kienet il-

konsegwenza diretta tal-inċident.

Dan ukoll huwa wieħed mill-prinċipji ewlenin fil-

qasam tal-likwidazzjoni ta' danni minħabba għemil traskurat jew negliġenti52.

Għalhekk, għal din il-Qorti, ir-rabta bejn il-kawża tal-inċident u l-effetti li ħalla fuq

il-vittma tirriżulta tajjeb biżżejjed.

Illi l-attriċi qegħda titlob l-spejjeż li ħallset għar-ritratti illi ġew esebiti minn PS36

Tali ammont ma ġiex kontestat.

PS 20.10.2003 fil-kawża fl-ismijiet Gerald Gubbai vs David Galea Valletta

Grad ta' dipendenza

Tqajjmet il-kwistjoni jekk iben il-vittma ħaqqux jieħu danni.

M'hemmx dubbju, anke mis-sentenza esibita, li Jesmar Zammit Mangion hu bin il-vittma.

konvenuta targumenta li l-omm ma tistax fl-istess nifs tgawdi mill-benefiċċji soċjali

billi tallega li missier it-tarbija mhux magħruf, u mbagħad tbiddel ir-rotta u titlob

kumpens minħabba l-mewt ta' missieru.

Il-Qorti ma tistax taċċetta dan l-argument.

Il-kawża de quo qed jagħmilha t-tifel li ma jaħti xejn għall-aġir t'ommu.

Jekk l-omm

żbaljat jista' jkun hemm konsegwenzi taħt liġijiet oħrajn imma mhux għall-fini ta'

din il-kawża.

It-tifel kellu dritt indipendentament minn x'għamlet l-omm li jiġi

mantnut minn missieru u għalhekk għandu kull dritt jiftaħ din il-kawża.

1046 tal-Kodiċi Ċivili, f'każ ta' mewt minħabba tort delittwali, il-Qorti

tista' "tagħti lill-werrieta tal-mejjet id-danni, bħal fil-każ ta' inkapaċita` totali

għal dejjem" u ċjoe` l-lucrum cessans skont Art.

Issa dawn id-

disposizzjonijiet jirreferu għal ħsara ex delicto.

Fil-każ preżenti, almenu skont qbil

bejn il-partijiet f'din il-kawża, id-danni kkawżati jaqgħu kemm taħt il-kappa tal-ex

Billi ma hemmx diverbju dwar jekk l-Art.

hux applikabbli għall-każ preżenti, din il-Qorti mhix sejra tinvesti din it-tema, u sejra

teħodha, għall-fini ta' din il-kawża, li l-Art.

1045 u 1046 huma applikabbli.

Il-Qorti hi konsapevoli li hemm diverġenza fil-ġurisprudenza dwar jekk jekk l-Art.

1046, għalkemm jirreferi ċar u tond għall-"werrieta" jagħtix jedd għad-danni iure

successionis inkella jagħtihomx dritt iure proprio.

Ix-xorta ta' jedd mhix sempliċi

Jekk il-jedd huwa tal-ewwel xorta, allura l-werriet jidħol

awtomatikament fiż-żarbun tal-mejjet, u d-danni jiġu likwidati daqs li kieku l-mejjet

baqa' ħaj; jekk il-jedd huwa tat-tieni xorta, allura d-danni likwidati jirreferu għat-

telf tal-werriet b'konsegwenza tal-mewt tal-vittma; telf li jiddependi ħafna fuq il-

grad ta' dipendenza li l-werriet ikollu fuq il-mejjet, u li jinvolvi t-tnaqqis għall-own

consumption tal-vittma.53 Din il-Qorti ma tistax taqbel ma' dan l-orjentament ta'

ħsieb, anke jekk tasal biex taqbel mal-iskop tiegħu li jkun hemm likwidazzjoni tad-

Fejn il-liġi hija ċara, qatt m'għandu jkun hemm lok għal

interpretazzjoni.

L-imħallfin mhumiex glossaturi tal-medjoevu.54

Hi x'inhi l-veduta legalment korretta, ż-żewġ kontendenti jaqblu li għandu jkun

hemm tnaqqis ta' 25% minħabba l-own consumption, jaqblu fil-prinċipju fuq id-

dependency factor għalkemm filwaqt li l-attriċi ssostni li t-tnaqqis għandu jkun zero

għaliex il-minorenni kien se jkun totalment dipendenti fuq missieru; il-konvenuta

Il-Qorti, minkejja l-veduti tagħha espressi iktar

'il fuq, sejra taddotta l-kriterji tal-own consumption u tad-dipendenza, anke jekk l-

applikazzjoni tal-liġi korretta taqa' fil-kompitu tagħha, u mhux fid-disposittiv tal-

partijiet: da mihi factum, dabo tibi ius, u dan b'rispett għall-prinċipju l-ieħor li

għandha toqgħod għal-limiti tal-kontroversja imoġġija mil-litiganti.

Il-kontendenti jaqblu wkoll fuq paga medja ta' €13,500.

Ma jaqblux fuq il-

Skont l-attriċi dan għandu jkun ta' 25 sena; skond il-konvenuta dan

għandu jkun ta' 18-il sena biex jittieħed qies taċ-changes and chances of life.

aħħarnett l-attriċi ma taqbilx li għandha ssir lump sum reduction, in vista ta' sentenza

53 Għal sentenza b'analiżi kritika tal-ġurisprudenza, ara Angelo Agius Ciscaldi v. Silvio Kaczmarski 03.10.2003 Prim'Awla, coram Onor. Imħallef Philip De Bromhead.

Ġja` lura fil-1964, Ronald Smiljanic v. Sebastiano Long 22.06.1964 Appell Ċivili kienet ikkritikat l- applikazzjoni tal-kriterju tad-dipendenza mhux volut mil-liġi.

54 Din il-Qorti mhix qiegħda tgħid dan b'xi disprezz lejn il-glossaturi; qiegħdha tagħmel riferenza għalihom għaliex huma kienu qegħdin effettivament jilleġislaw billi jaddottaw normi minn sistema legali antika għall-ħtiġijiet tas-soċjeta` tagħhom li fiha l-Istat kien għadu fil-bidu tiegħu u ftit li xejn kien jilleġisla; b'differenza millum f'ordinamenti tad-dritt ċivili (fis-sistemi tal-common law għadha teżisti l-judge-made law) li ma jagħmilhiex leġislatur iżda hi marbuta bil-liġi pożittiva imposta mil-leġislatur – anke f'kawżi li jinvolvu ksur tal-jeddijiet tal-bniedem fejn jista' saħansitra jħassar il-liġi ordinarja, tagħmel dan in forza ta' liġi superjuri.

ta' din il-Qorti kif ippreseduta, kif ukoll billi l-kawża ilha pendenti 12-il sena.

naħa l-oħra, l-konvenuta ma taqbel xejn mal-pronunzjament ta' din il-Qorti

għalkemm tikkonċedi li t-tnaqqis għandu jiġi temperat minn 20% għal 12%

minħabba ż-żmien twil li għadda mill-inċident.

Dwar il-livell ta' dipendenza, it-tifel għandu lil ommu li wkoll għandha l-obbligu li

Fiċ-ċirkostanzi l-Qorti tpoġġi l-livell ta' dipendenza fuq il-missier bir-rata

Illi f'dan il-każ m'hemmx dubju illi d-diżabilita' hija ta' mija fil-mija stante illi fl-

Fiż-żmien tal-inċident il-vittma kellu 39 sena.

Tenut kont taċ-chances of life tal-ħajja

lavorattiva, li fil-preżent ġiet estiża għall-eta` ta' 65 sena, din il-Qorti se taddotta

ta' 70%.55

Grad ta' diżabilita`

multiplier ta' 20 sena.56

Illi l-Qorti kif qalet f'sentenzi oħra mhix sejra, kif soltu jsir, tagħmel tnaqqis

minħabba li qiegħdha tingħata lump sum.

Tnaqqis bħal dan kien jagħmel sens sa ftit

55 Ara dwar il-grad ta' dipendenza fuq il-kap tal-familja Ezquer Azzopardi v. Agius 28.11.2003 Qorti tal-Appell u Antoinette AlTumi v. Nicholas AlTumi 28.02.2014 Qorti tal-Appell.

56 Ara tabella indikattiva fil-kawża Anthony Tantawi u ibnu Dominic Tantawi v Awtorita` dwar it-Trasport ta' Malta – P.A - 8.03.2012.

tas-snin ilu meta l-banek kummerċjali kienu jagħtu sa madwar 5% għal depożiti fissi.

Li kien ifisser li f'ċerti każijiet, il-vittma kienet tieħu permezz tal-imgħax, somma

ekwivalenti għall-paga li kien ikollha li kieku ma seħħx l-inċident; u fl-aħħar mill-

aħħar tibqa' bis-somma kapitali f'idejha. an iżda mhuwiex ilkaż fiż-żminijiet tallum,

fejn l-imgħax huwa prattikament negliġibbli, u l-kapital ikollu "jittiekel"; fi kliem

ieħor jiġi kkunsmat.57

Il-lucrum cessans għandu jiġi kkalkolat bil-mod segwenti:

- Ebda tnaqqis minħabba l-ħlas lump sum.

- Paga annwali ta' €13,500.

- Multiplier ta' 20 sena.

- Grad ta' diżabilita` permanenti ta' 100%.

- Grad ta' dipendenza 70%.

Ma' dan l-ammont irid jiżdied l-ammont ta' damnum emergens ta' €123.31.

Illi għalhekk l-ammont komplessiv ta' danni sofferti mir-rikorrent li għalihom

għandha tagħmel tajjeb l-intimata jammonta għal €141,873.31.

Għal dawn

il-motivi,

il-Qorti qiegħdha

tiċħad

l-eċċezzjonijiet

tas-soċjeta`

konvenuta, tilqa' t-talbiet kollha tal-attriċi u konsegwentement:

Tiddikjara li s-soċjeta` konvenuta unikament responsabbli għall-inċident li bħala

konsegwenza wassal għall-mewt ta' Jesmond Zammit Mangion, impjegat tagħha, kif ukoll għad-

danni kollha li bħala konsegwenza tal-istess ġarrbet ir-rikorrenti noe.

Tillikwida d-danni kollha subiti mill-atturi b'riżultat tal-istess inċident fis-somma

Tikkundanna lis-soċjeta` konvenuta sabiex tħallas lill-esponenti d-danni hekk

Bl-ispejjeż kompriżi dawk tal-ittra interpellatorja tal-24 ta' Settembru 2008 u dawk

tal-ittra uffiċjali tat-30 ta' Ottubru 2008, bl-imgħax legali mid-data ta' din is-

sentenza sal-eventwali ħlas effettiv u spejjeż legali kontra s-soċjeta` konvenuta.

ta' €141,873.31.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI (SEZZJONI FAMILJA) ONOR.IMHALLEF JACQUELINE STEEL GRIMA LL.D., LL.M. (IMLI) Seduta ta' nhar il-Hamis 29 ta' Ottubru 2020

Rat ir-rikors ta' MB datat 13 ta' Mejju 2020, a fol 1 et seqq., li jaqra hekk:

Illi r-rikorrent iżżewweġ lill-intimata RM fil-Knisja Parrokkjali ta' San Nikola,

Parti min-Naxxar, fid-disgħa u għoxrin ta' Ottubru, elfejn u ħamsa (29/10/2005)

anness iċ-ċertifikat taż-żwieġ (dok A).

Illi minn dan iż-żwieġ twieldu żewġt ulied, G li twieled f'X u M li twieldet f'Y,

aħwa B u għalhekk għadhom minuri.

Illi r-rikorrenti u martu l-intimata isseparaw minn xulxin permezz ta' kuntratt

ta' separazzjoni konsenswali in atti tan-Nutar Sharon Faith Padovani Ginies, datat

sittax ta' Frar elfejn u sittax (16/02/2016) liema kopja tal-kuntratt ta'

separazzjoni tinsab hawn esebita u mmarkata bħala dok B .

Illi illum il-ġurnata ma hemm l-ebda prospett li r-rikorrenti jirrikonċilja mal-

intimata martu, u dan stante li ilhom għal dawn l-aħħar erba' snin (4) separati

minn xulxin u kif ukoll jgħixu ħajja totalment separata minn xulxin.

Illi in oltre, ma hemm l-ebda pendenza rigward il-manteniment f'dan l-istadju

stante li l-partijiet iddekadew b'mod reċiproku għad-dritt tal-manteniment fil-

konfront ta' xulxin, mentri għar-rigward tal-manteniment tal-minuri uliedhom,

ir-rikorrent obbliga ruħu li jħallas l-ammont ta' erba mitt ewro (€400) fix-xahar,

liema manteniment dejjem tħallas puntwalment mir-rikorrent.

Għalhekk ir-

rikorrent ma għandu l-ebda pendenza għall-ħlas tal-manteniment għall-minuri

fil-konfront tal-intimata.

In oltre ir-rikorrent qiegħed jippreżenta l-Affidavit tiegħu, liema affidavit jinsab

esebit u immarkat bħala dok C.

Illi r-rikorrenti jixtieq li jottjeni d-divorzju u jaqbel li ż-żwieġ tiegħu mal-

intimata għandu jiġi maħlul.

Illi dawn il-fatti sopra ċitati jissodisfaw pjenament il-kondizzjonijiet meħtieġa

għall-ottjeniment tad-divorzju skont l-Artikolu 66 B tal-Kodiċi Ċivili Kap 16 tal-

Liġijiet ta' Malta.

Għaldaqstant, ir-rikorrent qiegħed umilment jitlob bir-rispett li din l-Onorabbli

Qorti jogħġobha tawtorizza u tippronunzja d-divorzju bejnu u l-intimata martu RM

u tiddikjara ż-żwieġ tagħhom ċelebrat fid-disgħa u għoxrin ta' Ottubru tas-sena

elfejn u ħamsa (29/10/2005) maħlul ai termini tal-Artikolu 66 A tal-Kodiċi Ċivili u

kif ukoll tordna lir-Reġistratur tal-Qrati sabiex fi żmien imħolli għal daqshekk minn

din l-Onorabbli Qorti, javża lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku bid-divorzju tal-

partijiet biex dan jiġi debitament reġistrat fir-Reġistru Pubbliku, u għalhekk tordna

lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku sabiex jagħmel l-annotazzjoni meħtieġa f'dan is-

sens u dan taħt kull provvediment ieħor li din il-Onorabbli Qorti jidhrilha xieraq u

il-ligi;

Rat li l-atti tar-rikors promotur, d-digriet u tal-avviz tas-smiegh gew debitament notifikati skond

Rat ir-risposta ta' RM, datata 31 ta' Lulju 2020 a fol 19, li taqra hekk:

Illi l-intimata taqbel mat-talbiet tar-rikorrenti u ċioe li jiġi ppronunzjat id-divorzju

bejn il-partijiet salv pero li tali divorzju ma jġib ebda bidla f'dak miftiehem permezz

tal-kuntratt ta' separazzjoni datat sittax (16) ta' Frar tas-sena elfejn u sittax (2016)

Illi in oltre, l-intimata qiegħda tippreżenta l-affidavit tagħha fejn ukoll qiegħda

taqbel ma' dak riportat fl-affidavit tar-rikorrent (Dok RM 1)

Illi l-unika eċċezzjoni li l-intimata għandha tissoleva hija illi ma għandhiex tbati l-

ispejjeż tal-odjerni proċeduri.

Illi għar-raġunijeit suesposti l-intimat tirrimetti ruħha għas-savju ġudizzju ta' din

l-Onorabbli Qorti.

Ezaminat it-testimonjanza permezz tal-affidavit;

Rat id–dokumenti ezebiti u l-atti kollha tal-kawza;

Rat l-Artikoli 66A, 66B u 66C tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta;

Ikkonsidrat;

MB xehed (vide affidavit a fol 13) illi huwa izzewweġ lil RM fid-29 ta' Ottubru 2005, u minn

dan iż-żwieġ twieldu żewġt itfal li għadhom minuri.

Illi dan iż-żwieġ ma irnexxiex u l-partijiet

isseparaw bonarjament fis-16 ta' Frar, 2016.

Xehed illi ma hemm l-ebda prospett raġonevoli ta'

rikonċiljazzjoni u dan peress li ilhom separati minn xulxin għal aktar minn erba' snin u it-tnejn

komplew b'ħajjithom ma' persuni oħra.

Illi pendenzi ta' manteniment bejn il-partijiet ma hemmx,

filwaqt illi l-manteniment dovut lit-tfal jitħallas dejjem.

RM xehdet (vide affidavit a fol 20) u kkonfermat u kkoroborat ix-xhieda tal-attur.

Ikkonsidrat;

Rat l-Artikoli 66A u 66B tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta fejn inghad:

(1) Kull wieħed u waħda mill-miżżewġin ikollu l-jedd illi jitlob id-divorzju

jew il-ħall taż-żwieġ skont kif inhu maħsub f'dan is-Sub-Titolu.

jkunx meħtieg illi qabel ma jiġi mitlub id-divorzju, il-miżżewġin ikunu

infirdu minn xulxin b'kuntratt jew b'sentenza. [...]

Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet li ġejjin ta' dan l-artikolu, id-divorzju

ma jistax jingħata ħlief b'talba ta' żewġ persuni miżżewġa flimkien jew

ta' waħda minnhom kontra l-oħra, u sakemm il-qorti tkun sodisfatta

(a) fid-data li jibdew il-proċeduri ta' divorzju, il-miżżewġin ikunu

għexu mhux flimkien għal perjodu ta', jew perjodi li jammontaw

għal, mill-inqas erba' snin matul

il-ħames snin minnufih

preċedenti, jew ikunu għaddew mill-inqas erba' snin mid-data tas-

separazzjoni legali; u

(b) ma hemm l-ebda prospett raġonevoli għal rikonċiljazzjoni bejn il-

miżżewġin; u

(ċ) il-miżżewġin u kull wild tagħhom qed jirċievu manteniment

adegwat, fejn hu dovut, skont iċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom, kif

hemm maħsub fl-artikolu 57:

Iżda l-miżżewġin jistgħu f'kull żmien jirrinunzjaw għad-dritt tagħhom ta'

Ikkonsidrat:

Jirrizulta sodisfacentement pprovat illi l-partijiet kienu zzewgu nhar id-29 ta' Ottubru 2005 (Vide

Dok A fol 3) u li minn dan iz-zwieg huma kellhom żewġt tfal, li għadhom minuri.

Jinsab stabbilit ukoll illi l-partijiet isseparaw legalment permezz ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar

B fol 4 et seqq.) u ghalhekk

jirrizulta illi ilhom legalment separati ghal aktar mill-erba' snin rikjesti mill-ligi.

Jirriżulta ukoll illi ma hemmx pendenzi ta' manteniment.

Il-Qorti tqis inoltre li jirrizulta sufficjentement ma hemm l-ebda prospett ragonevoli ta'

rikonciljazzjoni bejn il-partijiet.

Ghalhekk jirrizulta illi l-attur irnexxilu jissodisfa ir-rekwiziti kollha mehtiega mil-ligi sabiex z-

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti taqta' u tiddeciedi billi tilqa' t-talbiet, tippronunzja il-hall taz-

zwieg bejn il-partijiet u tordna lir-Registratur tal-Qrati sabiex, fi zmien xahar mill-llum,

javza lid-Direttur tar-Registru Pubbliku bid-divorzju tal-partijiet biex dan jigi registrat fir-

Registru Pubbliku.

Il-Qorti tordna li l-ispejjez jibqghu bla taxxa bejn il-partijiet.