LAW.), LL.D. Illum it-Tlieta, 29 ta' Lulju 2021

Kawza Numru: 1 Rikors Ġuramentat Numru:- 178/2020 JVC

Olive Gardens Limited vs Avukat tal-Istat u Annetto Salem Rashed ghal kull interess li jista' jkollu

Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat fejn is-socjeta` rikorrenti Olive Gardens Investments Limited ikkonfermat bil-gurament u talbet kif isegwi:

'Illi b'att pubbliku riċevut min-Nutar Pubbliku Mario Zammit Marquette fit-tnejn u għoxrin (22) ta' Novembru tas-sena elfejn u tlieta (2003), ir-rikorrenti xtrat u akkwistat il-porzjoni diviża ta' art tal-kejl ta' ċirka tmint elef erba' mija u tletin metri kwadri (8,430 m.k.) li tinsab fil-limiti ta' bejn in-Nigret u Ta' Kerċem, fiż-Żurrieq, u hija msejjħa "tad-Dokkara", aċċessibbli minn Triq Zaccaria Roncali u minn numru ta' toroq oħra bla isem, u liema art tikkonfina mil-lvant ma' sqaq bla isem li jaċċedi għal Triq it- Torri, mit-tramuntana ma' beni ta' Gaetano Grech Zammit jew aventi causa minnu, u mill-punent ma' beni tal-familja Azzopardi Arnaud, u liema art (li minn issa 'l quddiem se tissejjaħ biss bħala "l- Immobbli'"), kif aħjar deskritta fl-att pubbliku preċitat.

Illi billi kien hemm tilwima fir-rigward ta' min tassew kellu t- titolu ta' proprjetarju fuq l-Immobbli, ir-rikorrenti istitwiet kawża permezz taċ-ċitazzjoni bin-numru erba' mija u tmintax tas-sena elfejn u ħamsa (418/2005), li ġiet deċiża finalment b'sentenza mogħtija mill-Onorabbli Qorti ta' l-Appell fil- wieħed u tletin (31) t'Ottubru tas-sena elfejn u erbatax (2014) fl- ismijiet "Olive Gardens Investments Limited vs. Salvu Salem Rashed et", fejn fost ħwejjeġ oħra ġiet milqugħa l-ewwel talba tar- rikorrenti "… limitatament fis-sens li minflok ma tiddikjara li l- porzjon diviża ta' art li xtrat is-soċjeta` attriċi permezz tal-kuntratt tat-22 ta' Novembru 2003 ippubblikat min-Nutar Mario Zammit Marquette (Dok X) hija dik indikata bl-aħdar fuq is-site plan (Dok B) u l-pjanta (Dok A) annessi mal-istess kuntratt, tiddikjara invece li huwa l-porzjon diviż ta' art kif indikata bl-aħmar fuq is-site plan a fol.

165 (li huwa wkoll il-porzjon indikat "RED" fuq il-pjanta Dok Appell 17 a fol.

149 ħlief dik il-parti shaded bil-blu) li tappartjeni lis-soċjeta` attriċi permezz ta' dan il-kuntratt, u li l-konvenuti għandhom biss titolu ta' qbiela fuqha".

Illi l-konvenuti f'dik il-kawża talbu ir-ritrattazzjoni tas-sentenza ċitata fil-paragrafu preċedenti, liema talba ġiet miċħuda b'sentenza oħra ta' l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell mogħtija fit- tmienja u għoxrin (28) ta' Ġunju tas-sena elfejn u sittax (2016).

Illi r-rikorrenti u l-konvenuti aħwa Salem Rashed f'dik il-kawża, kif ukoll kumpannija oħra affiljata mar-rikorrenti u jisimha Munqar Limited li wkoll kellha kwistjonijiet ma' l-istess aħwa Ħal Balzan, permezz ta' kuntratt riċevut min-Nutar Pubbliku Malcolm Cutajar Sarachinova fit-tlieta u għoxrin (23) ta' Mejju tas-sena elfejn u sbatax (2017), ittranżiġew id-diversi kawżi u tilwimiet ta' bejniethom skond il-pattijiet u l-kondizzjonijiet stipulati fl- istess kuntratt preċitat.

Illi fost id-diversi pattijiet u kondizzjonijiet stipulati fl-imsemmi

kuntratt ta' tranżazzjoni, ġie saħansitra pattwit illi:

I. Il-komparenti l-Familja Farrugia qiegħdin jiddikjaraw, jaċċettaw u jirrikonoxxu illi huma ma għandhom ebda dritt jew pretensjoni fuq l-Immobbli, u li l-Immobbli jappartjeni esklussivament u unikament lil OGI.

Il-komparenti l-Familja Farrugia qiegħdin ukoll jirrinunzjaw, jirtiraw u jabdikaw minn kull dritt ta' pussess jew detenzjoni fuq l-Immobbli, u qiegħdin li m'għandhom l-ebda dritt u jedd li jżommu l-pussess jew detenzjoni ta' l-Immobbli.

jiddikjaraw u

jirrikonoxxu

jaċċettaw,

Il-komparenti

qiegħdin jabdikaw minn kull dritt u jirrinunzjaw, pretensjoni li jressqu kwalsiasi proċeduri, kemm quddiem il-

fl-ismijiet "Olive Gardens

qrati ta' ġurisdizzjoni ordinarja u kemm quddiem dawk ta' ġurisdizzjoni kostituzzjonali jew konvenzjonali, sabiex jimpunjaw is-sentenza mogħtija mill-Onorabbli Qorti ta' l- Appell fil-wieħed u tletin (31) t'Ottubru tas-sena elfejn u erbatax Investments Limited vs. Salvu Salem Rashed et", u/jew is-sentenza fl-istess ismijiet ta' l-Onorabbli Qorti ta' l-Appell mogħtija fit-tmienja u għoxrin (28) ta' Ġunju tas-sena elfejn u sittax (2016).

Il- komparenti il-Familja Farrugia qiegħdin għalhekk jaċċettaw, jirrikonoxxu u jiddikjaraw li s-sentenzi msemmija f'dan il- paragrafi huma validi, definittivi u insindakabbli.

Salv għal dak miftiehem f'dana l-att, il-komparenti Familja Salem Rashed qiegħdin jiddikjaraw illi m'għandhom ebda pretensjoni l-oħra OGI u Munqar, u għalhekk qiegħdin jirrinunzjaw b'mod definittiv u rrevokabbli għal kull pretensjoni vantata qabel illum, jew li setgħet tiġi vantata qabel illum, kontra l-imsemmija komparenti l-oħra, u qed jagħtu lill-istess komparenti l-oħra kwittanza assoluta u rrevokabbli.

tal-komparenti

fil-konfront

Illi minkejja l-premess kollu, Annetto Salem Rashed, wieħed mill- imsemmija aħwa Salem Rashed, ressaq rikors bin-numru ħamsa u sittin tas-sena elfejn u sbatax (65/2017) quddiem l-Onorabbli Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha fl-ismijiet "Annetto Salem Rashed vs. Avukat Ġenerali", permezz ta' liema rikors, fost ħwejjeġ oħra, l-imsemmi Annetto Salem Rashed qiegħed jimpunja s-sentenza mogħtija mill-Onorabbli Qorti ta' l-Appell fil-wieħed u tletin (31) t'Ottubru tas-sena elfejn u erbatax (2014) fl-ismijiet "Olive Gardens Investments

Limited vs. Salvu Salem Rashed et", in segwitu għaċ-ċitazzjoni bin- numru erba' mija u tmintax tas-sena elfejn u ħamsa (418/2005).

jikkostitwixxi abbuż manifest u

Illi dan ir-rikors kostituzzjonali istitwiet mill-imsemmi Annetto Salem Rashed tal- proċedura ġudizzjarja, mhux biss minħabba l-fatti kollha fuq premessi, u mhux biss minħabba li huwa bażat fuq premessi ħżiena u addirittura foloz, iżda wkoll minħabba l-mod kif l- istess Annetto Salem Rashed qiegħed jikkonduċi l-każ quddiem dina l-Onorabbli Qorti, billi fost ħwejjeġ oħra jressaq eċċezzjonijiet ta' rikuża għal darbtejn, biex jiġu miċħuda darbtejn; iressaq kawża kostituzzjonali oħra biex jilmenta miċ-ċaħda ta' l- eċċezzjoni ta' rikuża; jitlob li jsir aċċess fl-Immobbli meta dan assolutament mhux tar-rikors kostituzzjonali tiegħu; kif ukoll jitlob li addirittura ssir riferenza preliminari lill-Qorti Ewropea.

Fi ftit kliem, Annetto Salem Rashed qed jagħmel minn kollox, u qed jitħalla jagħmel minn kollox, sabiex il-kawża istitwita minnu ma timxiex, u kemm hu hekk, wara tlett snin, il-kawża in kwistjoni għadha differita għall- provi ta' Annetto Salem Rashed fuq l-eċċezzjoni preliminari tan- nuqqas ta' eżawriment ta' rimedji ordinarji.

għall-meritu

Illi min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti, wara li ġiet imsejħa fil-kawża istitwita minn Annetto Salem Rashed, talbet il-kawża tinstemgħa b'urġenza, billi r-rikorrenti kienet qed issoffri danni u ħsarat minħabba l-fatt illi hija, biex taġixxi in buona fede ma' dawk it-terzi li magħhom kienet vinkolata b'diversi konvenji sabiex tbiegħ partijiet mill-Immobbli, infurmathom bl-eżistenza ta' din il-proċedura, bil-konsegwenza li kellhom jiġu rexxissi numru ta' konvenji, b'telf ta' miljuni ta' Ewro fi prezzijiet mhux imħallsa, kif ukoll f'rifużjonijiet dovuti, filwaqt li numru oħrajn ta' konvenji ġew prorogati għal xi żmien.

oħrajn konsistenti f'mijiet t'eluf ta' Ewro f'imgħaxijiet dekorsi kontra r-rikorrenti per diem fuq il-bilanċ tal-prezz minnha dovut versu l-vendituri tagħha ta' l-art in kwistjoni.

Huwa minnu li minkejja li ġew infurmati b'dik il-kawża, kien hemm xerrejja li għażlu li jipproċedu komunkwe bil-bejgħ, bil-konsegwenza però li llum il-ġurnata, dawk ix-xerrejja li qed jippruvaw ibiegħu lil terzi mhux jirnexxielhom, għaliex il-banek ma jridux jagħtu faċilitajiet bankarji minħabba l-kawża mressqa minn Annetto Salem Rashed bl-aktar mod abbużiv.

Illi t-talba tar-rikorrenti sabiex il-kawża bin-numru 65/2017 AF tiġi mismugħa u deċiża b'urġenza ġiet miċħuda b'dikriet fil- mogħti mill-Onorabbli Prim'Awla ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha fit-2 ta' Lulju, 2018.

tal-Qorti Ċivili

Illi r-rikorrenti appellat minn dan id-dikriet lill-Onorabbli Qorti Kostituzzjonali, li b'deċiżjoni mogħtija fid-29 ta' Marzu, 2019, ċaħdet l-appell wara li qieset illi "Ġaladarba, kif għadu kif ġie spjegat, l-Ewwel Qorti hija diġa` marbuta li tisma' l-kawża b'kull ħeffa possibbli kif saħansitra definita mil-liġi, huwa superfluwu li jintalab is-smiegħ bl-urġenza".

Illi dan kollu jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet fondamentali tar- rikorrenti, in kwantu hija qed tiġi mċaħħda mill-jedd tagħha li jkollha d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet ċivili tagħha definiti u determinati minn qorti ndipendenti u mparzjali fi żmien raġjonevoli, skond l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u skond l- artikolu 6 tal-Konvenzjoni.

Dan mhux biss għaliex il-kwistjoni dwar min huwa sid ta' l-Immobbli għadha tiġi litigata fil-qrati minkejja li l-proċeduri ilhom li bdew ħmistax-il sena sħaħ; mhux biss għaliex il-kwistjoni għadha qed tiġi litigata minkejja li ġjà ingħataw numru ta' deċiżjonijiet suppost finali u sar

addirittura kuntratt ta' tranżazzjoni; imma wkoll għaliex Annetto Salem Rashed qed jitħalla jikkonduċi l-litigazzjoni abbużiva bil- istitwita minnu konsegwenza li qed jiġi permess u mħolli lilu jikkontrolla l- andament tal-kawża u b'hekk itawwal il-proċeduri kemm irid, sabiex jikkaġuna ħsara massima lir-rikorrenti.

abbużiv,

Illi l-fatt ukoll li l-imsemmi Annetto Salem Rashed qed jitħalla jaġixxi kif premess permezz tal-paragrafi preċedenti jikkostitwixxi wkoll ksur tad-dritt fondamentali tar-rikorrenti għat-tgawdija tal- tagħha, paċifika Kostituzzjoni u ta' l-artikolu 1 ta' l-Ewwel Protokoll tal- Konvenzjoni, u kif ukoll jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet tar- rikorrenti taħt l-artikolu 13 tal-Konvenzjoni.

tal-possedimenti

taħt

Għaldaqstant ir-rikorrenti umilment titlob lil dina l-Onorabbli Qorti jogħġobha: (i) tiddikjara u tiddeċiedi illi qed jiġu leżi u vvjolati d-drittijiet fondamentali tar-rikorrenti kif protetti mill-artikoli 37 u 39 tal- Kostituzzjoni, u mill-artikoli 6, 13 u 1 ta' l-Ewwel Protokoll tal- Konvenzjoni;

(ii) tagħti dawk l-ordnijiet u l-provvedimenti kollha li lilha jidhrulha opportuni sabiex il-vjolazzjoni subita mir-rikorrenti tieqaf u ma tibqax tiġi perpetwata, u kif ukoll sabiex l-istess ksur jiġi rimedjat u riparat, ta' drittijiet tillikwida kumpens għall-ħsara occorrendo nkluż billi pekunjarja kif ukoll għall-ħsara morali mġarrba mir-rikorrenti, u tordna lill-intimati jew lil min minnhom iħallsu dak il- kumpens kif likwidat.

li huma minn

issa nġunti

Bl-ispejjeż kontra subizzjoni.'

Rat eccepixxa kif isegwi: 1.

'Illi r-rikorrenti ressqu zewg talbiet:

"(1) tiddikjara u tiddeciedi illi qed jigu lezi u vvjolati d- drittijiet fondamentali tar-rikorrenti kif protetti mill-artikoli 37 u 39 tal-Kostituzzjoni, u mill-artikoli 6, 13 u 1 ta' l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni.

"(2) taghti dawk l-ordnijiet u provvedimenti kollha li lilha jidhrilha opportuni sabiex il-vjolazzjoni subita mir-rikorrenti tieqaf u ma tibqax tigi perpetwata, u kif ukoll sabiex l-istess ksur ta' drittijiet fundamentali jigi rimedjat u riparat, occorrendo inkluz billi tillikwida kumpens ghall-hsara pekunjarja kif ukoll ghall-hsara morali mgarrba mir- rikorrenti, u tordna lill-intimati jew lil min minnhom ihallsu dak il-kumpens kif likwidat."

B'dawn it-talbiet gudizzjarji, is-socjeta` rikorrenti Olive Gardens Investments Limited qieghda titlob lil din l-Onorabbli Qorti tintrometti ruhha u tinterferixxi f'kawza ghaddejja, u li tirregola hi (u mhux dik il-Qorti) l-andament ta' dik il-kawza permezz ta' din il-kawza.

Dan bi speci ta' remote control fuq l- andament tal-kawza l-ohra.

Ghalhekk it-talbiet ghandhom jigu michuda.

Preliminarjament, l-esponent ma jiddecidix l-andament tal- kawza hu, u ghalhekk ma jistax jivvjola l-jeddijiet fundamentali

inqas

ta' rimedju

il-provvditur

tal-kumpannija.

L-istituzzjonijiet u l-organi tal-Istat biss jistghu jinzammu responsabbli ghal ksur tad-drittijiet fundamentali, kif ukoll l-agenti tal-Istat.

Ghaldaqstant huwa ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju, bl-ispejjez kontra Olive Gardens Investments Limited, stante li gie mharrek inutilment, eccetto li hu kien parti fil-kawza 65/2017.

Inoltre, huwa ma jistax jipprovdi rimedju jew riparazzjoni ghaliex huwa ma jirrapprezentax lill- Istat.

Inoltre, huwa ma jistax jigi kkundannat ihallas kumpens flimkien ma', jew minflok, l-Istat.

Ghalhekk, ladarba mhux transgressur u wisq jew riparazzjoni, l-esponent ghandu jigi mehlus mill-osservanza tal- gudizzju u l-ispejjez gudizzjarji ghandha tbatihom is-socjeta` rikorrenti, li harrket lilu inutilment.

Fil-korp tar-rikors promotur jissemmew diversi kawzi, uhud minnhom gia` decizi, fosthom il-kawza 418/2005 li l-proceduri u z-zewg sentenzi relatati maghha qieghdin jigu impunjati bil- kawza kostituzzjonali 65/2017.

Illi meta giet pprezentata l-kawza kostituzzjonali bi Skeda annessa maghha u gie notifikat l-Avukat Generali (illum l-Avukat tal-Istat) l-Avukat Generali ddikjara illi dawk il-lanjanza fihom allegazzjonijiet serji u jehtieg li jigu investigati mill-Qorti.

Fil- fatt hekk huma, allegazzjonijiet serji dwar irregolaritajiet inawditi.

Illi l-grajjiet li sehhew fil-kaz jinsabu in parte dokumentati fl- atti tal-kawza kostituzzjonali numru 65/2017, izda mhux kollha.

Hemm bosta provi ohra li ghadhom ma tressqux b'rizultat tal- intralc u t-tfixkil perpetrat mir-rikorrenti Olive Gardens Investments Limited stess!

Barra minn hekk, minkejja d- dikjarazzjoni genwina inizjali tal-Avukat Generali illi dawk il- lanjanza fihom "allegazzjonijiet serji" u jehtieg li jigu investigati

mill-Qorti, l-Avukat Generali sussegwentement allineja ruhu mas- socjeta` rikorrenti biex ifixkel huwa wkoll lir-rikorrenti.

L-atti tal- kawza kostituzzjonali 65/2017 juru dan bl-iktar mod car stante li l- intralc u t-tfixkil huma multipli.

Illi kieku l-Avukat Generali (minn issa `l quddiem, l-Avukat tal-Istat) ha linja differenti minn Olive Gardens Investments Limited u baqa' jzomm id-direzzjoni li kien ha fil-bidu tal- proceduri u d-distanza miz-zewg kontendenti l-ohra, ma kienx ikun hemm iz-'ziguzajg' li hemm fil-kawza 65/2017.

Issa li Olive Gardens Investments Limited irrealizzat li t-tfixkil u l-intralc da parti taghha, li wkoll ghandu sehem fihom l-Avukat tal-Istat, ma servewx biex jintlahaq l-ghan tal-kumpannija li l-kawza 65/2017 tintemm, thajret hija wkoll li tistitwixxi proceduri kostituzzjonali – bid-differenza illi filwaqt li l-kawza 65/2017 tirreferi ghal proceduri mitmuma u sentenzi fil-kawza 418/2005, ir-rikorrenti fil-kawza odjerna qed tipprova tirregola l-andament tal-kawza 65/2017 permezz tal-kawza odjerna 178/2020, b'interferenza skjaccjanti fi proceduri gudizzjarji ohra li huma pendenti kif intqal qabel – haga li 'per se' tal-principju u garanzija kostituzzjoni dwar 'smiegh xieraq'!

Allahares jibda jigri hekk.

B'danakollu, is-socjeta` rikorrenti trid illi l-Onorevoli Mhallef Joanne Spiteri k/a Spiteri De Bono Burke tiehu r-riedni tal-kawza 65/2017 minn idejn l-Onorevoli Loftus Anna Felice, l-esponent Annetto Salem Rashed personalment jiddikjara li ma joggezzjonax, wara li qajjem l-eccezzjoni tar-rikuza darbtejn.

Wiehed jistaqsi: Kif tista' s-socjeta` rikorrenti titlob ir- rimedji u riparazzjoni msemmija fit-tieni talba meta l-kawza 65/2017 qed tinstema' minn gudikant iehor?

X'qed tistenna lil din l-Onorabbli Qorti taghmel jekk mhux li tiehu t-treggija tal-kawza 65/2017 f'idejha biex l-allegata vjolazzjoni "tieqaf u ma tibqax tigi

tikkostitwixxi vjolazzjoni

jekk fic-cirkostanzi

Il-karozzella 65/2017 gia` ghandha kuccier iehor.

Xi trid allura is-socjeta` rikorrenti, jekk mhux li taqla' lill-kuccier prezenti biex minn issa `l quddiem jidderigi kuccier differenti?

Illi Olive Gardens Investments Limited tghid li l-kawza 65/2017 hija "abbuz manifest u lampanti tal-proceduri gudizzjarji" u tghid li fiha "premessi … foloz".

Mhux hekk jghid, izda, l-Avukat tal-Istat ghax ghalih il-kawza fiha "allegazzjonijiet serji" li jimmeritaw li jigu investigati!

Naturalment, hemm bosta provi ta' agir illegali migbura fil-kawza 65/2017, u ghad hemm provi ohra li ghad iridu jingiebu f'dik il-kawza.

Dan minkejja l-isforzi kollha biex l-esponent jitwaqqaf milli jgibhom kollha fil-berah u ghall- iskrutinju tal-Qorti.

Illi Olive Gardens Investments Limited tghid li l-eccezzjoni ta' rikuza f'dik il-kawza tqajmet f'zewg okkazzjonijiet.

F'dik il- kawza, pero`, qed isir 'gagging' tal-esponent mill-intimati billi joggezzjonaw ghal kollox, filwaqt li l-Qorti ppronuncjat ruhha bil- miktub fejn qalet li s-sentenzi tal-Qorti tal-Appell ma jistghux jigu attakkati.

B'hekk hija ma tistax tkompli tisma' u tiddeciedi l- kawza li fiha qeghdin jigu impunjati fuq bazi kostituzzjonali u fil-kawza 418/2005 u s-sentenzi konvenzjonali moghtija f'dik il-kawza.

Din hija wahda mir-ragunijiet li ghalihom intalbet ir-rikuza tal-Imhallef.

Min-naha l-ohra, izda, is- socjeta` rikorrenti pprezentat zewg appelli biex tipprova twaqqaf il-kawza u ttawwal eccessivament il-proceduri, u fir-rikors promotur tghid li l-esponent ilu tliet (3) snin itawwal il-kawza, meta z-zewg appelli ghamlithom hi f'tentattiv 'in extremis' biex tipprova lill-esponent!

B'danakollu, ma rnexxilhiex twaqqaf il-kawza kostituzzjonali 65/2017.

l-proceduri

Illi l-artikolu 1030 tal-Kodici Civili jipprovdi: "Kull min jagħmel użu ta' jedd tiegħu fil-qies li jmiss, ma jweġibx għall-ħsara li tiġri b'dan l-użu."

Annetto Farrugia kien kapaci, minkejja kull xorta ta' oppozizzjoni, igib provi li juru li l-proceduri fil-kawza 418/2005 ghandhom hafna riha ta' maneggi u raggiri.

Wiehed ma ghandux jinsa li l-kawza civili 418/2005 kienu hu u hutu li rebhuha fl-ewwel istanza, u ghalhekk hemm hafna x'jindika li kellu ragun.

Barra minn hekk, il-pjanta li giet mehmuza mal- kuntratt tal-akkwist tal-proprjeta` mill-kumpannija turi li d- dukkara u l-istrutturi l-ohra kienu fuq l-art ta' Olive Gardens Investment Limited u mhux fuq ir-raba tal-esponent.

Dan inqaleb meta l-Onorabbli Qorti tal-Appell ordnat is-sostituzzjoni tal- pjanta li kien hemm mal-kuntratt, u issa hemm pjanta differenti li giet prezentata mill-kumpannija.

Ghalhekk, l-eccipjent Annetto Salem Rashed qieghed tieghu u qed jikkonsegwih u jezercitah fil-jedd li jmiss u li hu mehtieg ghall- harsien tad-drittijiet tieghu.

B'liema kriterju, il-kumpannija qed tghid li "Annetto Salem Rashed qed jaghmel min kollox, u qed jithalla jaghmel minn kollox", l-esponent ma jistax jifhem, peress li kien l-esponent li qajjem l-eccezzjoni ta' rikuza filwaqt li l-kumpannija kienet sodisfatta!

Fuq kollox, qed tallega li dan "sabiex il-kawza istitwita minnu ma timxix", li hija xi haga bla sens.

Zgur mhux htija tal-esponent jekk "it-talba tar-rikorrenti il-kawza bin-numru 65/2017AF tigi mismugha u deciza sabiex b'urgenza giet michuda", peress li l-esponent inhanaq jitlob bil- hniena biex jithalla jressaq il-provi kollha fil-meritu biex il-Qorti taghmel tkun ostruzzjonizmu kontinwu, u l-Avukat tal-Istat ha sehem ukoll

l-kumpannija qed

tista'

f'dan, kif jirrizulta mill-atti u mis-sottomissjonijiet li saru minnu a detriment tal-kxif tal-fatti veri li sehhew.

Tali 'fatti veri' dejjem ibatu biex johorgu fil-berah ghax dejjem ikun hemm min ikun irid jostorhom, izda fl-ahhar johorgu fil-berah invarjabbilment.

Il-kumpannija qed tilmenta wkoll illi l-esponent talab li ssir riferenza preliminari lill-Qorti Ewropeja, precizament lill-"Qorti tal-Gustizzja tal-Unjoni Ewropeja".

Malta tgawdi wiehed mill-ahhar postijiet fil-gradwatorja ta' Stati Membri li adixxew lis-CJEU u qed tigi bbombardjata fuq hekk.

Ma kellux id-dritt l-esponent illi jitlob li ssir Riferenza Preliminari fuq interpretazzjoni tal-principji tad- dritt komunitarju li jghoddu ghall-kawza tieghu? 15.

Il-kumpannija ssemmi minghajr misthija illi l-kawza tinsab "differita ghall-provi ta' Annetto Salem Rashed fuq l-eccezzjoni preliminari tan-nuqqas ta' ezawriment ta' rimedji ordinarji".

Il-kawza 65/2017 kienet diga` waslet fl-istadju tas-smiegh tal-provi, izda xi had irnexxielu jaghmel 'playback' u jiehu l-kawza lura ghall-istadju tal-eccezzjonijiet preliminari, li kien ilu sorpassat bis-smiegh tal- provi fil-meritu.

Din kienet wahda mir-ragunijiet ghala ntalbet ir- rikuza tal-Imhallef.

Illi jekk il-banek ma jridux jaghtu facilitajiet bankarji lil xi whud minn dawk li ssograw u xtraw plots mill-proprjeta` li, bis- sewwa, tappartjeni lill-esponent u lil hutu, sinjal illi l-banek, li ghandhom bosta inhouse lawyers jaghtuhom pariri validi, hassew illi l-kwistjoni tinten.

Kieku kollox kien qieghed sewwa, il-banek jiffinanzjaw lix-xerrejja fuq bazi giornaljera u jaghmlu hafna qliegh minn hekk.

Bilfors hassew li din il-proprejta` ittiehdet lil haddiehor b'rizultat ta' qerq u ma jridux imissu maghha.

ta'

jinghad

fid-djar privati

Il-kawza kostituzzjonali 65/2017 haga wahda biss tehtieg, u cioe` li tithalla timxi `l quddiem minghajr ostruzzjonizmu bil-ghan li l-esponent ikun jista' jressaq il-provi fuq id-diversi fronti fejn sar l-ingann.

Jekk jithalla jaghmel dan il-kawza timxi minghajr 'ziguzajg' li ssemma qabel.

L-azzjoni impunjattiva tal-proceduri 418/2005 hija jedd fondamentali tal-esponent.

A skans ta' kull ekwivoku, b'riferenza ghal dak li jinghad fil- paragrafu 11 l-proceduri mitmuma tal-kawza 418/2005 huma suggetti ghal azzjoni kostituzzjonali impunjattiva, u li sittax (16) il-mandat mahruga minn Olive Gardens Investments Limited kontra l-ahwa Farrugia, filghodu bil-marixxalli f'numru ta' okkazzjonijiet konsekuttivi jnizzlu kull oggetti li ghandhom li se jghidulhom tax-xhieda annessa jittehdilhom kollox mmarkata Dok.

"H1" u "H2", ma kienux bizzejjed biex izommu lill-esponent milli jikkontesta l-operat illegali kollu tas-socjeta` Olive Gardens Investments Limited.

Lanqas il-firma li gie mgieghel jaghmel fuq l-att ta' transazzjoni ma hi ta' xkiel biex tohrog il-verita` kollha.

Kif, minghajr misthijja, l-kumpannija tallega falzament illi l- esponent "qed jigi permess u mholli lilu jikkontrolla l-andament tal- kawza u b'hekk itawwal il-proceduri kemm irid", hija biss taf.

Illi rigward it-tieni talba gudizzjarja ta' Olive Gardens Investments Limited, ghalkemm kumpannija ghandha jeddijiet fundamentali, zgur li ma tistax tbati ansjeta`, u ghalhekk zgur li

ma tistax tippretendi l-hlas lilha ta' kumpens non-pekunjarju ghal

t-traskrizzjoni

fil-konfront

Dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni u l- Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni, ma jezisti l-ebda dritt fondamentali li jiggustifika interferenza fi proceduri li hemm pendenti quddiem Qorti ohra.

Inoltre, ma jezisti l-ebda dritt fondamentali li jiggustifika li Qorti tordna t-twaqqif ta' kawza ohra li tkun qed tinstema' minn Bray iehor.

Dak li hu garantit huwa d-dritt ghal smiegh xieraq, u dan jappartjeni mhux biss lis-socjeta` tal-kawza lill-esponent rikorrenti kostituzzjonali 65/2017.

Jekk is-socjeta` rikorrenti trid taghmel kemxa flus minhabba li l-kawza 65/2017 ma gietx fi tmiemha mill- ewwel kif tant tixtieq is-socjeta` rikorrenti biex ma jitnehhewx ghotien, allura din mhix gustifikazzjoni ghall-indhil f'kawza quddiem gudikant iehor kif qed jintalab mis-socjeta` rikorrenti.

Dan ikun jammonta tassew ghal abbuz tal-process gudizzjarju u ma ghandux jithalla jsir.

Dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll u l- Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni rigward id-dritt ghal proprjeta`, is- socjeta` rikorrenti ma tistax tivvanta li hija proprjetarja tar-raba in kwistjoni dment li hemm ghaddejja kontra taghha azzjoni kostituzzjonali impunjattiva, li fiha qeghdin jitressqu provi ferm inkwjetanti dwar inkwinament fil-kawza 418/2005.

B'danakollu, l-esponent ma talab il-hrug ta' l-ebda mandat ta' inibizzjoni jew mizura provvizorja (interim measure) kontra s-socjeta` rikorrenti fl-ebda stadju tal-proceduri, li jfisser li mhu qed jimpediha li tibni l-ebda benefikati fuq l-art tieghu u ta' hutu – biss qieghda taghmel dan a riskju taghha ghax jekk l-azzjoni impunjattiva tirnexxi, allura l-kumpannija jkollha tirrilaxxja l-proprjeta` li giet mehuda lill-esponent u hutu b'mezzi illeciti u illegali, bil-benefikati mibnija fuqha. tilmenta dwar vjolazzjoni, meta fil-fatt ma sofriet l-ebda tehid ta' proprjeta`, u

rikorrenti qed

anzi, ghall-kuntrarju, hija hadet il-proprjeta` li tappartjeni lill- esponent u lil hutu, kif jafu r-residenti taz-Zurrieq kollu.

Dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni, is- socjeta` rikorrenti ghandha rimedju ovvju, u cioe` li thalli l-kawza 65/2017 tiehu l-kors taghha, minghajr oggezzjonijiet eccessivi u minghajr ma tintralcja l-proceduri.

Fil-fatt, is-socjeta` rikorrenti diga` pprezentat zewg appelli biex tipprova twaqqaf il-kawza.

Ghalhekk, ir-raguni li hija qed tfittex bil-lenti ghal xi taparsi 'rimedju' gejja mill-fatt li ragunijiet validi fil-ligi biex ittemm darba ghal dejjem il-kawza 65/2017 ma ghandhiex u mhux ser ikollha.

Lanqas il-Kummssjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja ma ffunzjonat sew meta l-esponent minn jeddu ressaq ilment quddiemha ghax minghajr biss ma l-ilment ntbaghat lill-Imhallef, l-esponent gie nfurmat li l-Kummissjoni ma sabet xejn.

Tassew li l- Kummissjoni ghall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja ma sabet xejn ghax ma fittxet xejn, kif jirrizulta mit-twegiba ta' zewg linji.

Jekk is-socjeta` rikorrenti, tassew sfaccatament, qieghda twahhal fl-Onorevoli Loftus li qed tisma' l-kawza 65/2017 li qieghda tippermetti lill-esponent "jikkontrolla l-andament tal-kawza u b'hekk itawwal il-proceduri kemm irid", kull ma ghandha taghmel huwa li tavza lill-esponent li mhix sejra toggezzjona ghall- eccezzjoni tar-rikuza u huwa jinsab lest biex jerga' jiissollevaha, pero`, bil-kundizzjoni li Olive Gardens Investments Limited taderixxi ghat-talba ghall-bdil tal-Onorevoli Bray sedenti.

Fl-ahharnett, l-esponent jishaq illi l-irgulija tirrikjedi illi, ladarba d-diretturi ta' Olive Gardens Investments Limited jemmnu, kif stqarru, illi l-esponent "qed jigi permess u mholli lilu jikkontrolla l-andament tal-kawza u b'hekk itawwal il-proceduri kemm

l-esponent huwa

irid", liema naqqas serju huma qeghdin jattribwuh lill-Onorevoli Loftus Anna Felice, huma ghandhom minnufih jissollevaw l- eccezzjoni ta' rikuza fil-konfront taghha.

Altrimenti, jekk dan huma ma jaghmluhx, ikun ifisser illi d-diretturi ghamlu din il- kawza odjerna biss biex jintralcjaw il-kawza 65/2017 kif ukoll biex jippruvaw jiehdu kemxa flus bhala taparsi "kumpens", liema kumpens zgur ma jixraqx li jithallas lil min abbuzivament u illegalment ha l-proprjeta` ta' haddiehor, u, li waqt li l-kwistjoni kienet qeghda tigi kontestata fil-Qorti, irrikorra ghal provi foloz u ghemil qarrieqi sabiex irnexxielu jikseb ir-revoka ta' sentenza gusta moghtija fl-ewwel istanza, liema revoka wasslet sahansitra ghall-bdil tal-pjanta li kienet annessa mal-kuntratt!

"Min ghandu widnejn biex jisma, ha jisma!" 27. jersaq madwar mejda u lest jippretendi li taghmel l-istess il-kumpannija rikorrenti sabiex flimkien u b'mod pacifiku jezaminaw il-kaz ta' dawn l-artijiet "Tad-Dukkara" u "Ta' Mazza" fiz-Zurrieq, jezaminaw ir-ricerki u kuntratti antiki u jistabbilixxu l-verita` dwar ta' min hi l- proprjeta`, billi jigu eskluzi l-provi foloz.

Jekk isir hekk, il- jista' kontroversja tintemm, il-kontestazzjoni tispicca u jintlahaq ftehim fuq il-kwistjoni.

Jekk il-kumpannija ma taccettax dan, allura m'ghandhiex ghalfejn tipprova twahhal fl-esponent ghax ikun it-tort taghha.

Rat eccepixxa kif isegwi: 1.

jigu 'Illi t-talbiet tal-kumpannija rikorrenti ghandhom michuda peress li huma infondati fil-fatt u fid-dritt u dan

ir-risposta guramentata

tal-Istat

ghar-ragunijiet segwenti li qed jigu hawn elenkati minghajr pregudizzju ghal xulxin; Illi l-kumpannija rikorrenti ghandha turi b'mod car b'liema mod u manjiera d-drittijiet fundamentali taghha gew allegatament miksura taht l-artikolu 37 u 39 tal-Kostituzzjoni u taht l-artikoli 6, 13 u 1 tal-Ewwel Protokoll tal- Konvenzjoni; Illi mir-rikors promotur ma l-kumpanija rikorrenti ma thallietx taghmel uzu mill-mezzi kollha li setghet tuza sabiex tissalvagwardja l-posizzjoni taghha.

Il- fatt li decizjoni moghtija minn Qorti tmur kontra l-fehma tal- kumpannija rikorrenti, ma jfissirx li allura hemm ksur tad- drittijiet fundamentali taghha; Illi l-Qrati taghna dejjem jaghmlu l-almu taghhom sabiex jidhru jissalvagwardjaw quddiemhom u ghalhekk l-allegazzjonijiet migjuba mill- kumpannija rikorrenti ma jistghux jigu accettati; Illi minn imkien ma jirrizulta li kien hemm xi tehid forzuz u ghalhekk zgur li ma sehh l-ebda ksur tal-Artikolu 37 tal- Kostituzzjoni;

tal-persuni

id-drittijiet

Illi jidher li r-rikorrenti qed jilmentaw mill-fatt li l-intimat Salem Rashed qed jaghmel minn kollox biex, skont huma, itawwal il-proceduri sabiex jikkawza hsara massima lir- rikorrenti.

Mhux sew li minhabba din ir-raguni l-Istat jaghmel tajjeb ghal allegati manuvri li qed isiru mill-intimat jigi jekk li Annetto Salem Rashed.

L-esponenti jtawwal il- ppruvat li l-intimat Salem Rashed qed

jenfasizzaw jipprova

proceduri, huwa l-istess intimat li ghandu jaghmel tajjeb u mhux l-esponent, u dan bil-ftuh ta' proceduri idonei sabiex li ir-rikorrenti allegatament qed jikkagunalha l-intimat Salem Rashed, u mhux permezz ta' tali proceduri kostituzzjonali specjali; Salv eccezzjonijiet ulterjuri.'.

Rat ix-xiehda, affidavit, sentenzi, pjanti, ritratti, kuntratti, kopji legali ta' sentenzi bejn il-partijiet, kopji mill-process bir-rikors nru: 65/2017, dokumenti u l-provi kollha esebiti fl-atti; Rat illi fil-verbal tal-15 ta' Ottubru, 2020 Dr Carmelo Manduca ghall- intimat Annetto Salem Rashed talab li t-tielet eccezzjoni dwar jekk huwiex il-legittimu kontradittur jew le tigi sollevata u deciza minn din il-Qorti qabel li jittressqu l-provi u rat id-digriet moghti seduta stante fejn il-Qorti cahdet it-talba sabiex tinghata sentenza fuq eccezzjoni preliminari stante li din hija kawza kostituzzjonali ta' natura urgenti u tqis illi jekk tinghata sentenza preliminari jista' jservi biss sabiex jitwalu l-proceduri; Rat ir-rikors tal-intimat Annetto Salem Rashed ntavolat nhar it-2 ta' Frar, 2021 a fol.

452 et seq tal-process fejn intalab li jigi mahtur John Charles Mallia Cacciottolo bhala espert tal-Qorti sabiex jaghmel ezami forensiku u jezamina d-dokumenti msemmija fl-istess rikors, rat ir-risposta tas-socjeta' rikorrenti Olive Gardens Investments Limited intavolata nhar id-19 ta' Frar, 2021 a fol.

406 et seq tal- process, ir-risposta tal-Avukat tal-Istat intavolata nhar it-3 ta' Marzu, 2021 a fol.

408 tal-process u d-digriet ta' din il-Qorti moghti nhar l-4 ta' Marzu, 2021 fejn giet michuda t-talba;

Rat illi fil-verbal tal-20 ta' April, 2021 ir-rikors gie differit ghal-lum ghad-decizjoni bil-fakulta' tal-partijiet li jipprezentaw noti ta' sottomissjonijiet b'termini mposti fuqhom; Rat in-noti ta' sottomissjonijiet esebiti fl-atti;

Rat l-atti kollha tal-kawza.

Ikkunsidrat; Illi l-kawza odjerna titratta allegat ksur tal-Artikoli 37 u 39 tal- Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikoli 6, 13 u l-Artikolu 1 tal-Ewwel tad- Protokoll ghall-Konvenzjoni Ewropea ghall-Protezzjoni Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali.

Is-socjeta' rikorrenti tishaq li d-drittijiet fundamentali taghha qed jigu lezi meta hija qed tigi mcahhda mill-jedd li jkollha d-drittijiet u obbligazzjonijiet civili taghha definiti u determinati minn Qorti ndipendenti u mparzjali fi zmien ragonevoli.

Tishaq li l-intimat Annetto Salem Rashed qed jithalla jikkonduci l-litigazzjoni gia abbuziva istitwita minnu b'mod kompletament abbuziv, bil-konsegwenza li qed jigi permess lilu jikkontrolla l-andament tal-kawza billi jtawwal il-proceduri kemm irid sabiex jikkaguna hsara massima lis-socjeta' rikorrenti.

Is-socjeta' rikorrenti tishaq ukoll li l-fatt kif qed jithalla jagixxi l-intimat Annetto Salem Rashed jikkostitwixxi wkoll ksur tal- possedimenti taghha.

Illi da parti tal-intimat Annetto Salem Rashed fir-risposta tieghu ntavolata nhar il-15 ta' Ottubru, 2020 hu jsostni li bil-kawza odjerna s-socjeta' rikorrenti Olive Gardens Investments Limited qieghda tittenta tintrometti ruhha u tinterferixxi fil-kawza bir- rikors numru 65/2017 fl-ismijiet Annetto Salem Rashed -vs- Avukat

tad-drittijiet

l-jeddijiet

tas-socjeta'

tal-kumpanija.

Generali et li ghadha ghaddejja u li tirregola l-andament tal-kawza 65/2017 b'din il-kawza odjerna.

Isostni ghalhekk li t-talbiet ghandhom jigu michuda.

Preliminarjament jeccepixxi li hu ma jistax jiddeciedi l-andament tal-kawza u ghalhekk ma jistax jivvjola l- istituzzjonijiet u l-organi ta' l-Istat biss li jistghu jinzammu responsabbli ghal ksur tad-drittijiet fundamentali ghalhekk l- intimat jishaq li ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju bl-ispejjez a karigu rikorrenti Olive Gardens Investments Limited stante li gie mharrek inutilment.

L-intimat Annetto Salem Rashed sahaq ukoll li meta huwa pproceda bl-intavolar tal-kawza bir-rikors numru 65/2017 huwa kien qieghed jaghmel uzu minn jedd tieghu u qed jezercitah fil-jedd li jmiss li hu mehtieg ghall-harsien tad-drittijiet tieghu.

L-intimat jghid li l- kawza 65/2017 haga wahda biss tehtieg u cioe' li tithalla timxi 'l quddiem minghajr ostruzzjoni bil-ghan li ma jressaqx provi fuq id-diversi fronti fejn sar l-ingann.

Jeccepixxi li ghalkemm is- socjeta' rikorrenti ghandha jeddijiet fundamentali, zgur li ma tistax tbati ansjeta' u ghalhekk ma tistax tippretendi l-hlas lilha ta' kumpens non-pekunjarju ghal allegata 'hsara morali'.

Dwar l- allegat ksur tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni u l-Artikolu 39 tal- Kostituzzjoni l-ebda dritt fundamentali li jiggustifika interferenza fi proceduri li hemm pendenti quddiem Qorti ohra.

In oltre, ma jezisti l-ebda dritt fondamentali li jiggustifika li Qorti tordna t-twaqqif ta' kawza ohra li tkun qed tinstema' minn Bray iehor.

Dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll u l-Artikolu 37 tal- Kostituzzjoni ta' Malta jeccepixxi li s-socjeta' rikorrenti ma tistax tivvanta li hija proprjetarja tar-raba' in kwistjoni dment li hemm ghaddejja kontra taghna azzjoni kostituzzjonali impunjattiva.

Jsostni li huwa ma ressaq l-ebda hrug ta' mandat ta' inibizzjoni jew mizura provvizorja b'dan li mhux qed jimpedih li jibni

Imbaghad dwar l-ksur tal-Artikolu 13 tal- Konvenzjoni Ewropea jeccepixxi li s-socjeta' rikorrenti ghandha rimedju ovvju u cioe' li thalli l-kawza 65/2017 tiehu l-kors taghha minghajr oggezzjonijiet eccessivi u minghajr ma tintralcja l- proceduri.

Illi min-naha tal-Avukat tal-Istat eccepixxa li t-talbiet tas-socjeta' rikorrenti ghandhom jigu michuda peress li huma nfondati kemm fil-fatt kif ukoll fid-dritt u dan ghar-ragunijiet elenkati u minghajr pregudizzju ghal xulxin.

L-intimat Avukat tal-Istat sahaq li s- socjeta' rikorrenti ghandha turi b'mod car b'liema mod u manjiera d-drittijiet fundamentali taghha gew allegatament miksura.

Eccepixxa ulterjorment li ma' jirrizultax li l-kumpanija rikorrenti ma thallietx taghmel uzu mill-mezzi kollha li setghet tuza sabiex tissalvagwardja l-pozizzjoni taghha.

Il-fatt li decizjoni ta' Qorti tmur kontra l-fehma tas-socjeta' rikorrenti ma jfissirx li allura hemm ksur tad-drittijiet fundamentali taghha.

L-Avukat tal-Istat taghhom sabiex jaghmlu jsostni jissalvagwardjaw id-drittijiet tal-persuni li jidhru quddiemha u ghalhekk l-allegazzjonijiet migjuba ma jistghux jigu accettati.

Jeccepixxi li minn imkien ma jirrizulta li kien hemm xi tehid forzuz u ghalhekk zgur li ma sehh l-ebda ksur tal-Artikolu 37 tal- li s-socjeta' rikorrenti Kostituzzjoni.

Eccepixxa ulterjorment qieghda tilmenta mill-fatt li l-intimat Salem Rashed qed jaghmel minn kollox biex itawwal il-proceduri sabiex jikkawza hsara massima lis-socjeta' rikorrenti.

L-intimat Avukat tal-Istat jsostni li mhux sew li minhabba allegati manuvri mill-intimat Annetto Salem Rashed jaghmel tajjeb l-Istat.

Jekk jigi pruvat li l-intimat Farrugia qed jipprova jtawwal il-proceduri, huwa l-istess intimat li ghandu jaghmel tajjeb u mhux l-Istat u dan bi ftuh ta' proceduri idonji.

jistghu

tas-socjeta'

tal-Istat biss

Eccezzjoni preliminari tal-intimat Annetto Salem Rashed – mhux legittimu kontraddittur: Fl-eccezzjoni preliminari l-intimat Annetto Salem Rashed jeccepixxi li mhux il-legittimu kontraddittur stante li hu ma jiddecidix l-andament tal-kawza u ghalhekk ma jistax jivvjola l- li jeddijiet l- jinzammu istituzzjonijiet u responsabbli ghal ksur tad-drittijiet fundamentali ghalhekk huwa ghandu jigi liberat mill-osservanza tal-gudizzju.

Inoltre jsostni li huwa ma jistax jipprovdi rimedju jew riparazzjoni ghaliex huwa ma jirrapprezentax l-Istat.

Huwa accettat mill-gurisprudenza taghna illi f'kawzi ta' indole kostituzzjonali u/jew konvenzjonali huwa l-Istat illi ghandu jwiegeb ghall-vjolazzjoni ta' drittijiet fondamentali billi huwa l- Istat illi ghandu l-obbligu illi jassigura illi l-ligijiet ma joholqux zbilanc jew sproporzjon ingust bejn id-drittijiet tal-persuna u l- obbligi tal-Istat.

Huwa wkoll l-obbligu tal-Istat li jassigura li l-istituzzjonijiet jiffunzjonaw sew bl-uzu tar-rizorsi kollha possibbli, u dan bil- ghan li d-drittijiet tal-persuna jigu salvagwardjati u ma jkunx hemm zbilanc jew sproporzjon ingust bejn id-drittijiet tal-persuna u l-obbligi tal-Istat.

Fil-kawza odjerna, is-socjeta' rikorrenti qieghda tilmenta li gew l-Artikolu 6 tal- ivvjolati Konvenzjoni, l-Artikolu 37 tal-Kosituzzjoni u l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll tal- tal-Konvenzjoni u Konvenzjoni.

Is-socjeta' rikorrenti fost affarijiet ohra tallega li l- intimat Annetto Salem Rashed qieghed jithalla jikkonduci l-kaz u

l-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u

jaghmel diversi maniggi quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis- Sede Kostituzzjonali bir-rikors numru 65/2017 AF fl-ismijiet Annetto Salem Rashed -vs- Avukat Generali et bil-ghan li l-kawza ma timxix tant li wara tlett (3) snin il-kawza ghadha differita ghall- provi ta' Annetto Salem Rashed fuq eccezzjoni preliminari.

Dan kollu jikkostitwixxi ksur tal-Artikoli msemmija.

Illi din il-Qorti tinnota li huwa minnu li l-Istat ghandu jirrispondi f'kaz jekk jirrizulta li hu minnu li l-intimat Annetto Salem Rashed qieghed jaghmel l-imsemmija maniggi u dan stante li hija l-Qorti li ghandha tikkontrolla l-andament ta' kawza u tassigura li ma thallix li kawza tiggebbed b'finijiet u mhux fit-termini tal- procedura tal-Qrati ordinarji.

Izda, mill-banda l-ohra, il-proceduri odjerni jaffettwaw lill-intimat Annetto Salem Rashed stante li fit-tieni talba s-socjeta' rikorrenti qieghda titlob mhux biss likwidazzjoni ta' kumpens ghall-hsara pekunjarja u ghall-hsara morali, izda wkoll ordnijiet u provvedimenti li l-Qorti jidhrilha opportuni sabiex il-vjolazzjoni subita mis-socjeta' rikorrenti tieqaf u ma tibqax tigi perpetwata.

Ghalhekk l-intimat Annetto Salem Rashed ghandu interess guridiku f'din il-kawza peress li l-mertu u l-ezitu tal-kawza jikkoncernaw lilu wkoll.

Ghaldaqstant il-Qorti tqis li l- intimat Annetto Salem Rashed ghandu jkun partecipi fil-kawza odjerna.

Fid-dawl ta' dak li ghadu kif inghad, din il-Qorti ser tghaddi sabiex tichad din l-eccezzjoni preliminari mqajjma mill-intimat Salem Rashed.

Kunsiderazzjonijiet: Illi permezz tal-kawza odjerna s-socjeta' rikorrenti qieghda tilmenta li bil-ftuh tal-kawza 65/2017 fl-ismijiet Annetto Salem Rashed - vs- Avukat tal-Istat et id-drittijiet fundamentali taghha qeghdin jigu lezi b'dawn ikunu s-segwenti:

tal-Konvenzjoni Ewropea u

i. L-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea, ii.

L-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu ta' l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea, u, iii.

L-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Ksur tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-drittijiet tal-Bniedem: Illi s-socjeta' rikorrenti tilmenta minn vjolazzjoni lampanti tal- Artikolu 6 tal- Kostituzzjoni ta' Malta meta s-socjeta' rikorrenti qieghda tigi mcahhda milli jkollha d-drittijiet u l-obbligazzjonijiet civili taghha definiti u determinati minn Qorti ndipendenti u mparzjali fi zmien ragjonevoli.

Skont is-socjeta' rikorrenti dan mhux biss ghaliex il- kwistjoni ta' min hu l-proprjetarju tal-fond ghadha tigi litigata fil- Qrati minkejja proceduri ta' hmistax-il (15) sena izda wkoll ghaliex il-kwistjoni ghadha tigi litigata minkejja li nghataw diversi decizjonijiet finali u sar kuntratt ta' transazzjoni.

Issostni li l- kwistjoni magguri hija li l-intimat Annetto Salem Rashed qieghed jithalla jikkonduci l-litigazzjoni abbuziva istitwita minnu bir- rikors numru 65/2017 fl-ismijiet Annetto Salem Rashed -vs- Avukat Generali et b'tali mod li qieghed itawwal il-proceduri kemm irid sabiex jikkaguna hsara lir-rikorrenti.

Illi l-intimat Annetto Salem Rashed jeccepixxi li ma jezistix ksur tad- drittijiet fondamentali msemmija.

Isostni li ma jezisti l-ebda dritt fundamentali li jiggustifika interferenza fi proceduri pendenti minn Qorti ohra.

Isostni wkoll li lanqas ma jezisti l-ebda dritt

fundamentali li jiggustifika li Qorti tordna t-twaqqif ta' kawza li qieghda tinstema' quddiem Qorti diversa.

Jishaq li dak li hu garantit hu d-dritt ghal smigh xieraq u dan huwa dritt li mhux biss jappartjeni lis-socjeta' rikorrenti, pero' jappartjeni lilu wkoll bhala intimat.

Illi da parti tal-Avukat tal-Istat jeccepixxi li ma jirrizultax li s- socjeta' rikorrenti ma thallietx taghmel uzu mill-mezzi kollha li setghet taghmel sabiex tissalvagwardja l-posizzjoni taghha.

Jghid li l-fatt li decizjoni tmur kontra l-fehma tas-socjeta' rikorrenti ma jfissirx li allura hemm ksur tad-drittijiet fundamentali taghha.

Illi l-parti l-aktar ta' rilevanza tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta ghall-kaz odjern huwa s-sub-artikolu 2 illi jipprovdi s- segwenti:

'(2) Kull qorti jew awtorità oħra ġudikanti mwaqqfa b'liġi għad-deċiżjoni dwar l-eżistenza jew l-estensjoni ta' drittijiet jew obbligi ċivili għandha tkun indipendenti u imparzjali; u meta l-proċeduri għal deċiżjoni bħal dik huma mibdija minn xi persuna quddiem qorti jew awtorità oħra ġudikanti bħal dik, il-każ għandu jiġi mogħti smigħ xieraq għeluq żmien raġonevoli.'

Mentri mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea ghad-Drittijiet tal-Bniedem l-aktar ta' rilevanza ghall-kaz huwa s-sub-artikolu 1 illi jipprovdi s-segwenti:

Fid-decizjoni tad-drittijiet civili u ta' l-obbligi tieghu jew ta` xi akkuza kriminali kontra tieghu, kulhadd huwa ntitolat ghal smigh imparzjali u pubbliku fi zmien ragonevoli minn tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b'ligi.

sentenza għandha tingħata pubblikament izda l-istampa u l- pubbliku jistgħu jiġu eskluzi mill-proceduri kollha jew minn parti minnhom fl-interess tal-morali, tal-ordni pubbliku jew tas-sigurta' nazzjonali f'socjeta' demokratika, meta l-interessi tal-minuri jew il-protezzjoni tal-ħajja privata tal-partijiet hekk teħtieg, jew safejn ikun rigorozament meħtieg fil-fehma tal-qorti tista' tippregudika l-interessi tal-gustizzja.'

l-pubblicita'

Is-socjeta' rikorrenti tilmenta li l-intimat Annetto Salem Rashed qed jithalla jikkonduci l-kaz fil-kawza bir-rikors numru 65/2017AF b'mod lesiv ghad-drittijiet fundamentali taghha principalment billi fost affarijiet ohra: i. jressaq eccezzjonijiet ta' rikuza ghal darbtejn – biex tigi michuda darbtejn; ii. iressaq kawza kostituzzjonali ohra biex jilmenta mic-cahda ta' l- eccezzjoni ta' rikuza; iii. jitlob li jsir access fuq l-immobbli meta dan assolutament mhux rilevanti ghal mertu tal-kawza kostituzzjonali; iv. jitlob addirittura li ssir referenza preliminari lill-Qorti Ewropea.

Tilmenta wkoll mill-fatt li l-kawza malgrad li ilha ghaddejja tlett (3) snin ghadha fl-istadju tal-provi tal-eccezzjoni preliminari fuq nuqqas ta' ezawriment ta' rimedji ordinarji.

Sabiex issahhah l-argument taghha, prattikament bhala provi tal- allegat ksur is-socjeta' rikorrenti tressaq estratti mill-atti tal-kawza Annetto Salem Rashed -vs- Avukat Generali et bir-rikors numru

65/2017AF li ghadha pendenti quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Civili fis-sede Kostituzzjonali taghha.

Jibda billi jigi nnutat li s-socjeta' rikorrenti essenzjalment m'hijiex qieghda tilmenta mill-Qorti per se pero' qieghda tilmenta mill- attegjament tal-intimat Annetto Salem Rashed fil-kawza 65/2017AF, liema attegjament qieghed jissarraf f'diversi rikorsi u proceduri li allegatament qeghdin isiru sabiex jitwal il-process inutilment.

Illi din il-Qorti fliet l-atti li gew esebiti u tqis li l-atti kollha li fuqhom qieghda tilmenta s-socjeta' rikorrenti huma kollha atti li jigu ntavolati minn parti f'kawza.

Il-Qorti m'ghandha l-ebda kontroll fuq x'jaghmlu l-partijiet.

Il-kontroll tal-Qorti jidhol fis- sehh biss meta l-atti jidhru quddiemha.

Jkun f'dak l-istadju li l- Qorti trid tizgura li l-process jitmexxa fi zmien ragjonevoli u minghajr dewmien ingustifikat.

Illi minn ezami tal-atti jirrizulta li kull att li gie ntavolat fil-kawza 65/2017 mhux biss gie trattat fi zmien ragonevoli mill-Qorti, izda l-Qorti osservat ukoll il-principji kollha tal-gustizzja u dan billi l- intimati gew notifikati u moghtija l-opportunita' li jirrispondu.

Tant li l-procedura mxiet skont il-principji tal-Gustizzja u in konformita mad-drittijiet fundamentali tal-bniedem, li s-socjeta' rikorrenti nfisha meta hasset il-bzonn appellat minn digrieti tal- Qorti, liema appelli gew decizi fi zmien ragonevoli.

Huwa wkoll ovvju li l-Qorti ma tistax tevita certu termini u procedura li darba quddiemha jigu ntavolati diversi talbiet.

Din il-Qorti nnutat ukoll li l-Avukat tar-rikorrent Farrugia f'dik il- procedura ntavola numru konsiderevoli talbiet ghal differimenti, li fl-opinjoni ta' din il-Qorti fin-numru taghhom jmorru ben oltre dak li hu ragonevolment u accettabbli da parti

ta'

l-procedura kostituzzjonali

Il-Qorti tfakkar lill-Avukat li huwa meqjus bhala ufficjal tal-Qorti u u ghalhekk jaf ben tajjeb x'inhuma l-obbligi tieghu u kif ghandu jmexxi b'mod gust kawza ghall-klijent tieghu u b'rispett lejn l-Awtorita' tal-Qorti minghajr ma jaghti lok ghall-abbuz palezi f'wicc kulhadd.

Din il-Qorti rat izda li l-Onorabbli Qorti li qed tisma' l-kawza ma waqghetx ghal dawn ir-raggiri u kien hemm diversi drabi fejn cahdet it-talba ghal differiment.

Il-Qorti f'dan in konstestazzjoni ghadha ma waslitx fi tmiemha, u ghalhekk din il- Qorti ma ghandhiex il-process kollu mill-bidu sa tmiem tieghu.

F'dan ir-rigward taghmel referenza ghall-bosta gurisprudenza kemm tal-Qrati Maltin kif ukoll dik Ewropea li tishaq li, partikolarment dwar il-lezjoni tad-dritt ghal smiegh xieraq, li f'certu kazijiet jkun aktar f'loku li dawn jigu nvestigati mat- terminazzjoni tal-procedura in kwistjoni sabiex ikun hemm stampa shiha u jkun jista jigi analizzat il-bilanc tal-jeddijiet tal- partijiet f'dik il-procedura1.

Il-Qorti ghalhekk in vista tas-suespost f'dan l-istadju ma tqisx li rrizulta ksur tad-drittijiet fundamentali kontemplati fl-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni u l-Artikolu 6 tal- Konvenzjoni Ewropea u ghalhekk ser tghaddi sabiex tichad din il- parti tal-lanjanza kostituzzjonali.

Ksur tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Ewwel Artikolu ta' l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem: Illi s-socjeta' rikorrenti tilmenta wkoll minn ksur tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u ta' l-Ewwel Artikolu ta' l-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea.

Issostni li bil-mod kif qed

1 Ara fost ohrajn id-decizjoni tal-Qorti Ewropea fl-ismijiet Carmel Taormina Muscat - vs- Malta deciza nhar is-16 ta' Marzu, 2000.

jithalla jagixxi l-intimat Annetto Salem Rashed fil-kawza 65/2017 AF fl- ismijiet Annetto Salem Rashed -vs- Avukat Generali et qieghed jikkawza wkoll ksur tad-drittijiet fondamentali ghat-tgawdija pacifika tal-possedimenti taghha.

Da parti tal-intimat Annetto Salem Rashed dwar dan l-allegat ksur jeccepixxi li s-socjeta' rikorrenti ma tistax tavvanta li hija l- proprjetarja tar-raba in kwistjoni dment li hemm ghaddejja kontra taghha azzjoni kostituzzjonali impunjattiva li fiha qed jitressqu provi ferm inkwetanti dwar inkwinament fil-kawza 418/2005.

L- intimat Avukat tal-Istat jeccepixxi li minn imkien ma jirrizulta li kien hemm xi tehid forzuz u ghalhekk m'hemm l-ebda ksur.

Illi jibda billi jinghad b'referenza ghall-eccezzjoni tal-intimat Annetto Salem Rashed li l-Qorti odjerna mhux ser tidhol fil-mertu ta' kwistjonijiet ohra li qed jigu jew gew trattati minn Qrati diversi, kif jittenta jaghmel hu fl-eccezzjonijiet tieghu kif ukoll prova f'diversi istanzi jaghmel fl-ambitu ta' dawn il-proceduri quddiem din il-Qorti.

Illi l-aktar parti ta' rilevanza tal-Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni ta' Malta li jitratta l-protezzjoni minn privazzjoni ta' proprjeta' bla kumpens jiddisponi illi:

'(1) Ebda proprjetà ta' kull xorta li tkun ma għandu jittieħed pussess tagħha b'mod obbligatorju, u ebda nteress fi jew dritt fuq proprjetà ta' kull xorta li tkun ma għandu jiġi miksub b'mod obbligatorju, ħlief meta hemm disposizzjoni ta' liġi applikabbli għal dak it-teħid ta' pussess jew akkwist – (a) għall-ħlas ta' kumpens xieraq;

(b) li tiżgura lil kull persuna li tippretendi dak il-kumpens dritt ta' aċċess lil qorti jew tribunal indipendenti u imparzjali mwaqqaf b'liġi sabiex jiġi deċiż l-interess tagħha fi jew dritt fuq il-proprjetà u l-ammont ta' kull kumpens li għalih tista' tkun intitolata, u sabiex tikseb ħlas ta' dak il-kumpens; u (ċ) li tiżgura lil kull parti fi proċeduri f'dik il-qorti jew tribunal dwar pretensjoni bħal dik dritt ta' appell mid- deċiżjoni tagħha lill-Qorti tal-Appell f'Malta: Iżda f'każijiet speċjali l-Parlament jista', jekk hekk jidhirlu xieraq li jagħmel fl-interess nazzjonali, b'liġi jistabbilixxi l- jitħarsu, magħduda l-fatturi u ċ- kriterji li għandhom ċirkostanzi l-oħra li għandhom jitqiesu, biex jiġi stabbilit il- kumpens li għandu jitħallas dwar proprjetà li jittieħed pussess tagħha jew li tiġi akkwistata b'mod obbligatorju; u f'kull każ bħal dak il-kumpens għandu jiġi iffissat u għandu jitħallas skont hekk.' (enfazi mizjuda mill-Qorti)

Illi mid-dicitura ta' dan il-provvediment kostituzzjonali jirrizulta car li l-ligi riedet li tinghata interpretazzjoni wiesgha ghall-oggett tat-tehid, li jista jkun kull 'interess' jew 'dritt' fi proprjeta' ta' kull xorta.

Illi mbaghad l-Ewwel Artikolu Konvenzjoni Ewropea jipprovdi illi:

tal-Ewwel Protokoll

'Kull persuna naturali jew persuna morali għandha dritt għat-tgawdija paċifika tal-possedimenti tagħha.

Ħadd ma jiġi ipprivat mill-possedimenti tiegħu ħlief fl- għandu interess pubbliku u bla ħsara tal-kundizzjonijiet provduti bil-liġi u bil-prinċipji ġenerali tal-liġi internazzjonali.

Iżda d-dispożizzjonijiet ta' qabel ma għandhom bl-ebda mod inaqqsu d-dritt ta' Stat li jwettaq dawk il-liġijiet li jidhrulu xierqa biex jikkontrolla l-użu ta' proprjeta' skond l-interess ġenerali jew kontribuzzjonijiet oħra jew pieni.'

jiżgura

l-ħlas

ta'

Illi fil-kawza 65/2017AF (a fol.

33 et seq tal-process) ir-rikorrenti Annetto Salem Rashed qieghed jitlob is-segwenti:

'(1) Tiddikjara illi r-rikorrenti ma kellux smigh xieraq fil- proceduri civili li wasslu ghas-sentenza tal-Onorabbli Qorti tal-Appell tal-31 ta' Ottubru 2014 u s-sentenza tat-28 ta' Gunju 2016, fil-kawza Conti Lacey Guramentat Numru 418/2005 fl-ismijiet "Olive Gardens Investments Limited (C16715) vs. Cannao_, Annetto, John, Francis, Joseph, Carmen u Carmelo ahwa Salem Rashed b'digriet tat-22 ta' Jannar 2007 gew kjamati in kawza Jane Schembri Picco u Mary Ann Babayaro", u billi l-imsemmija proceduri u sentenzi fi grad ta' appell kisru l-garanzija mahsuba fl-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropeja ghad- Drittijiet tal-Bniedem, tiddikjara l-procedura fi grad ta' appell u z-zewg sentenzi invalidi, nulli u bla effett u konsegwentement thassarhom.

(2) Tiddikjara illi b'rizultat ta' l-imsemmija sentenzi, ir- rikorrent garrab ksur tad-dritt tieghu ghat-tgawdija pacifika tal-proprjeta' privata kif imhares bl-Artikolu 1 tal-Ewwel Protokoll tal-Konvenzjoni Ewropea in kwantu ttehditlu illegalment il-porzjoni indiviza tieghu mill-proprjeta` "Ta' Mazza", limiti taz-Zurrieq.

(3) Tiddikjara illi r-rikorrent sofra wkoll lezjoni ta' l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropeja in kwantu huwa safa minghajr rimedju domestiku effettiv minkejja li ghamel talba ghal ritrattazzjoni tal-kawza fi grad ta' appell.

(4) Tordna l-hlas ta' kumpens xieraq lir-rikorrent biex jaghmel tajjeb ghad-danni pekunjarji u materjali, danni non- pekunjarji u danni morali u l-ispejjez sofferti mir-rikorrent.'

Minn harsa lejn dawn it-talbiet u lejn il-premessi minn imkien ma jirrizulta li effettivament hemm it-tehid forzuz tal-proprjeta' tar- rikorrenti anzi jirrizulta li sal-lum is-socjeta' rikorrenti ghadha fil- pussess u t-tgawdija assoluta tal-proprjeta' in kwistjoni.

L-intimat Annetto Salem Rashed mhux qed jitlob li jkun hemm it-tehid forzuz tal- proprjeta' pero' qed jitlob li l-proceduri msemmija u sentenzi jigu dikjarati invalidi, nulli u bla effett u l-Qorti thassarhom u dan fid- dawl li l-intimat Salem Rashed f'dawk il-proceduri jallega li ma nghatax smigh xieraq.

In oltre kif gia accennat, jirrizulta li l-art mertu tal-kawza odjerna qieghda f'idejn s-socjeta' attrici u l-izvilupp f'imsemmija art huwa ghaddej gmielu hekk kif jidher mir-ritratti a fol.

Irrizulta wkoll li l-eccezzjoni tal-intimat li fuq l-art in kwistjoni ma gie ntavolat l-ebda mandat ta' inibizzjoni bl-ebda mod ma giet kontestata mis-socjeta rikorrenti.

Ghaldaqstant filwaqt li l-Qorti tifhem li dawn il-proceduri jistghu sa certu punt ixekklu lis-socjeta' rikorrenti milli jitrasferixxu l-proprjeta' lil terzi b'mod liberu sakemm jigu finalment decizi, il-Qorti ma tqisx li din il-limitazzjoni rizultanti minn proceduri legali istitwiti mill- intimat hija wahda tant sproporzjonata li tekwivali ghall-ksur tad- dritt fundamentali taghha fuq il-proprjeta' kif pretiz mis-socjeta' rikorrenti.

Il-Qorti ghalhekk ma ssibx f'dan ir-rigward ksur tal-

Artikolu 37 tal-Kostituzzjoni u l-Ewwel Artikolu tal-Ewwel Protokoll.

Illi da parti tal-Istat ukoll ma jirrizultax li kellu rwol f'xi tehid forzuz tal- possedimenti taghha.

Ghalhekk l-intimat Avukat tal-Istat ghandu ragun fil-hames eccezzjoni tieghu li jeccepixxi li ma jirrizultax li sar xi tehid forzuz.

Ghaldaqstant fid-dawl ta' dak kollu suespost din il-Qorti ser tghaddi sabiex tilqa' l-hames eccezzjoni tal-Avukat tal-Istat u tichad it-talba tas-socjeta' rikorrenti dwar l-allegat ksur tad- drittijiet fundamentali marbut mal-proprjeta'.

Ksur ta' l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id- drittijiet tal-Bniedem: Illi l-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea jaqra kif isegwi:

'Kull min ikollu miksura d-drittijiet u l-libertajiet tiegħu kontemplati f'din il-Konvenzjoni għandu jkollu rimedju effettiv quddiem awtorità nazzjonali għalkemm dak il-ksur ikun sar minn persuni li jkunu qed jaġixxu f'kariga uffiċjali.'

Illi dwar l-allegat ksur tal-Artikolu 13 tal-Konvenzjoni Ewropea s- socjeta' rikorrenti prattikament ma tghid xejn tul il-kawza u lanqas taccenna ghal dan l-allegat ksur fin-nota ta' sottomissjonijiet taghha ntavolata nhar l-10 ta' Mejju, 2021.

Dwar dan il-punt fis-sentenza Angela sive Gina Borg Buttigieg vs Avukat Ġenerali deciza fil- 31 ta' Jannar, 2019 illi:

'Dan allura jfisser li dak li jesigi l-artikolu 13 tal-Konvenzjoni huwa li l-Istat Malti jipprovdi mekkanizmu ta' rimedju effettiv sabiex persuna li thoss li d-drittijiet fundamentali taghha gew miksura jkollha l-mezz li tfittex ghal rimedju kif ukoll mekkanizmu li fejn jinstab li jkun hemm ksur ta' dawn id-drittijiet fundamentali, il-persuna leza tinghata rimedju effettiv.

Il-Qorti ssib li dawn iz-zewg mekkanizmi gew imhaddma mill-Istat fil-kaz tal-lum.

Infatti r-rikorrenti mhux biss setghet tiehu azzjoni dwar l-ilmenti kostituzzjonali taghha biex tfittex rimedju permezz ta' dawn il-proceduri stess izda, kif ser jinghad aktar il-quddiem, hija ser tkun qed tinghata rimedju fil-fehma tal-Qorti effettiv ghall-vjolazzjoni tad-drittijiet fundamentali kif deciz minn din il-Qorti.

Ghalhekk dan l-ilment tar-rikorrenti mhuwhiex ġustifikat'.

effettiv ghall-ilment dwar

il-proceduri huma fihom Fil-fehma tal-Qorti odjerna dawn id-drittijiet infushom fundamentali li s-socjeta' rikorrenti qed tilmenta minnhom.

Imbaghad jekk il-Qorti ssib jew ma ssibx ksur tad-drittijiet fundamentali hija kwistjoni ohra.

Madanakollu xorta jibqa l-fatt li l-Istat Malti jipprovdi rimedju effettiv.

Ghaldaqstant il-Qorti ser tghaddi wkoll sabiex tichad din it-talba.

Illi fl-eccezzjoni 23 mqajjma mill-intimat Annetto Salem Rashed huwa jargumenta li r-rimedju li ghandha s-socjeta' rikorrenti huwa dak li taghha, minghajr oggezzjonijiet eccessivi u minghajr ma tintralcja l-proceduri.

Fl- istess eccezzjoni l-intimat jaccenna ghall-Kummissjoni ghall- Amministrazzjoni tal-Gustizzja u jaghmel diversi allegazzjonijiet gratwiti minghajr l-anqas biss m'ghandhom x'jaqsmu mal-mertu

l-kors

Din il-Qorti tiddeplora l-atteggament u l- kummenti xejn xierqa fl-eccezzjonijiet tal-intimat Salem Rashed!

Kunsiderazzjoni finali: Illi d-decizjoni odjerna tirrifletti l-istat ta' fatt bejn il-partijiet odjerni llum u mhux neccessarjament tibqa tghodd fil-mument li l- finalment decizi partikolarment proceduri attakkati b'referenza ghall-allegat ksur tal-dritt fundamentali ghal smigh xieraq u l-lezjoni tad-dritt tal-proprjeta'.

Ghalhekk il-partijiet kollha ghandhom jibqghu konxji li l-atteggjament taghhom f'dawk il-proceduri u l-mod kif tigi kondotta l-kawza, jista' dejjem jigi nvestigat permezz ta' proceduri bhala dawk odjerni ntavolati f'mument aktar opportun jekk xi hadd mill-partijiet iqis li jkun il- kaz.

Il-partijiet kollha ghalhekk ghandhom jaghmlu l-ghalmu taghhom sabiex dawk il-proceduri jigu finalment decizi kemm jista' jkun malajr minghajr xkiel ingustifikat minnhom jew min minnhom.

Decizjoni: Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti din il-Qorti taqta' u tiddeciedi din il-kawza kif isegwi:

Tichad l-eccezzjoni preliminari tal-intimat Annetto Salem Rashed dwar il-legittimu kontradittur bl-ispejjez kontra tieghu;

Tichad il-kumplament tal-eccezzjonijiet tal-intimat Annetto Salem Rashed sakemm dawn huma nkompatibbli ma' dak hawn deciz.

Tilqa' it-tielet, ir-raba' u l-hames eccezzjoni tal-intimat Avukat tal-Istat u konsegwentement tghaddi sabiex tichad it-talbiet kollha tas-socjeta' rikorrenti.

Fic-cirkustanzi kollha tal-kaz odjern u b'referenza partikolari ghall-atteggjament tal-intimat fil-kawza 65/2017 AF li wassal ghall-ftuh tar-rikors odjern, wara l-Qorti odjerna wkoll esperjenzat it-tentattivi diversi tal-intimat sabiex itawwal ukoll il- proceduri odjerni, l-Qorti tqis li l-ispejjez tal-kaz odjern ghandhom jigu sopportati ghal dak li huma l-ispejjez tas-socjeta' rikorrenti u tal-Avukat tal-Istat ghandha taghmel tajjeb ghalihom is-socjeta' rikorrenti filwaqt li l-intimat ibati l-ispejjez tieghu u l-ispejjez tal- partijiet kollha relatati mal-eccezzjoni tieghu dwar il-legittimu kontradittur.

(EUR.LAW), LL.D. 29 ta' Lulju, 2021 Karen Altllas Deputat Registratur 29 ta' Lulju, 2021


QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA)

Kumpilazzjoni Nru.: 375/2020

(Spettur Roderick any)

Illum, 29 ta' Lulju 2021

44028M akkuzat talli :-

Rat illi DANIEL DESMOND BORG detentur tal-karta tal-identita' bin-numru

1) Nhar il-5 ta' Awwissu 2020 u fil-jiem ta' qabel gewwa l-gzejjer Maltin gab

ruhu b'mod illi ta' fastidju lil Marie Louise Grech Marguerat, l-eks tfajla tieghu.

2) Nhar il-5 ta' Awwissu 2020 u fil-jiem ta' qabel gewwa l-gzejjer Maltin, bl-

imgieba tieghu ikkaguna lil-istess Marie Louise Grech Marguerat, l-eks tfajla tieghu

biza' li se tintuzha vjolenza kontriha.

3) Akkuzat aktar talli nhar il-5 ta' Awissu 2020, ghall-habta ta' bejn is-saghtejn

ta' wara nofsinhar (14:00hrs) u s-sitta ta' filghaxija (18:00hrs) gewwa Il-Fontana

u/jew f'inhawi ohra fil-gzejjer Maltin, kiser volontarjament il-bon-ordni jew il-

kwiet tal-pubbliku

4) Akkuzat aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi għamel lil Marie Louise

Grech Marguerat inġurji jew theddid mhux imsemmijin band'oħra f'dan il-Kodiċi, jew

jekk ikunipprovokat, jinġurja b'mod li joħroġ barra mil-limiti tal-provokazzjoni

5) Akkuzat aktar talli fl-istess data, hin, lok u cirkostanzi mingħajr ma darab jew

sawwat, hedded bi ħwejjeġ oħra iebsin, jew iwaddabhom, jew jaqbad armi oħra

6) Akkuzat ukoll talli nhar il-5 ta' Awissu 2020, u/jew fil-jiem ta' qabel gewwa l-

gzejjer Maltin permezz ta' xi network jew apparat ta' komunikazzjoni

elettronika hedded li jagħmel xi reat.

7) Akkuzat ukoll talli nhar il-5 ta' Awissu u/jew fil-jiem ta' qabel gewwa l-gzejjer

Maltin permezz ta' xi network jew apparat ta' komunikazzjoni elettronika

ghamilt uzu iehor mhux xieraq bih.

Il-Qorti giet mitluba li titratta ma' Daniel Desmond Elhendawy bhala persuna recidiva ai

termini tal-artikoli 49 u 50 tal-kap 9 tal-ligijiet ta' Malta b'numru ta' sentenzi li gew

definitivvi u li ma jistghux jigu appelati.

Il-Qorti giet gentilment mitluba li f'kaz ta' htija minbarra li tinflingi l-piena stabbilita

mill-ligi, tordna lill-imsemmi persuna sabiex jthallsu l-ispejjez li ghandom x'jaqsmu

mal-hatra taa; l-esperti, jekk ikun il-kaz, kif pruvat fl-Artikolu 533 tal-Kapitlu 9 tal-

Ligijiet ta' Malta

F'kaz ta' ħtija, u anke' matul l-mori tal-kawza, l-Qorti hija mitluba sabiex tipprovdi

għas-sigurta ta' Marie Louise Grech Marguerat ai termini ta' l-artikolu 412C , tal-Kapitolu 9

tal-Ligijiet ta' Malta.

Rat il-kunsens moghti mill-Avukat Generali ghall-finijiet tal-Artikolu 370(4) tal-

Kodici Kriminali sabiex il-kaz jigi trattat bil-procedura sommarja1;

Rat illi l-imputat waqt l-ezami, filwaqt li ddikjara li ma ghandux oggezzjoni li l-kaz

tieghu jigi trattat bil-procedura sommarja, wiegeb li mhux hati tal-akkuzi migjuba fil-

konfront tieghu;

Rat in-nota pprezentata minn Marie Louise Grech Marguerat fit-28 ta' Settembru 2020 sabiex

tikkostitwixxi ruhha bhala l-parti offiza f'dawn il-proceduri2;

Rat il-provi kollha mressqin mill-Prosekuzzjoni;

Rat l-atti kollha ;

Semghet it-trattazzjoni orali tal-Prosekuzzjoni u tad-difiza waqt is-seduta tal-24 ta'

Rat illi l-kawza kienet imhollija ghal-lum ghas-sentenza;

Ikkunsidrat;

Dan huwa kaz ta' allegat vjolenza domestika kif definita fl-Att dwar il-Vjolenza

Domestika u r-reati

jinsab akkuzat bihom

imputazzjonijiet, jikkoncernaw incident li gie rapportat lill-Pulizija minn Marie Louise

Grech Marguerat fis-6 ta' Awwissu 2020, liema incident sehh fil-5 ta' Awwissu 2020.

Jirrizulta li l-imputat kellu relazzjoni ta' madwar sentejn mal-parti offiza u flimkien

Din ir-relazzjoni ntemmet f'Mejju 2020 wara illi l-imputat

allegatament aggredixxa lill-parti offiza f'incident li sehh fit-2 ta' Mejju 2020, liema

incident il-Qorti fehmet mix-xhieda li jifforma l-mertu ta' proceduri ohrajn li jinsabu

Marie Louise Grech Marguerat xehdet illi in segwitu ghat-terminazzjoni tar-relazzjoni mal-

imputat, hija kienet ftiehmet mieghu illi jiltaqghu kull tant zmien biex l-imputat jista'

jara lill-minuri, izda minhabba t-theddid kontinwu da parti tal-imputat permezz ta'

diversi messaggi li kien jibghatilha, hija ddecidiet li ma twegibx ghall-messaggi tieghu

u ghamlet tliet ijiem tinjorah.

Fil-5 ta' Awwissu 2020 ghall-habta tas-2.30 p.m, x'hin

« jinbah » u rat lill-imputat gej b'rankatura ghaliha u jaghmillha l-ponn ma' wiccha

b'mod li kellha taghfas daharha mal-bieb tal-hgieg tal-fabbrika.

jghajjat li jrid jara lit-tifla u jekk ma jarahiex dakinhar stess ser ikissrilha l-karozza u

dak il-hin mar fil-vettura tieghu li kienet ipparkjata barra l-parkegg tal-fabbrika u gie

Sadanittant, semghatu wahda mill-impjegati tal-fabbrika li

marret tghajjat ghall-imghallem li gie biex jikkalma s-sitwazzjoni.

Skont il-parti

offiza, l-imputat, fil-presenza taghha, qal lill-imghallem taghha li kien ser ikompli

jkissrilha hajjitha sakemm tnehhi ruhha u li ser jaghmlilha « bhal ta' Haz Zabbar »

Hija ddeskriviet il-komportament tal-imputat waqt dan l-incident

bhala aggressiv, "indannat u kieku seta', kien joqtolni ».

incident mal-Agenzija Appogg kif ukoll fl-Ghassa tal-Pulizija.

esebiet ukoll sett stampat ta' messaggi ta' theddid li kien baghtilha l-imputat fit-18 ta'

Il-fatt li effettivament sehh dan l-incident huwa affermat minn diversi xhieda, fosthom

Flavia Richard u Irene Navarro Borg, zewg impjegati li kienu qed jahdmu fil-fabbrika, li

entrambi xehdu li semghu l-ghajjat u intervjenew biex jikkalmaw il-partijiet u semghu

wkoll lill-imputat jilmenta li kien ilu gimgha ma jara lil bintu.

ukoll illi gieli semghet lil Marie Louise Grech Marguerat tibki u tghid li l-imputat kien

Josef Borg Cardona, supervisor tal-fabbrika Metalform, xehed illi l-impjegati qalulu biex

johrog barra fil-parkegg u ra lill-partijiet jiggiedlu u jibku.

Huwa fehem li l-imputat -

li kien nervuz hafna u kellu bicca hadida f'idu – kien iddisprat biex jara lil bintu, ried

jiehu l-car seat mill-vettura ta' Marie Louise Grech Marguerat u qallu « tindahalx ghax nitfak fl-

Xehed ukoll illi wara li rnexxielu jikkalmah, l-imputat tefa' l-hadida fil-karozza

tieghu li kienet barra l-fabbrika u telaq.

Ian Debrincat, managing director tal-fabbrika Metalform, ukoll xehed li meta nizel fil-

parkegg tal-fabbrika wara li gie mitlub jaghmel dan mis-supervisor Josef Borg Cardona, ra li

l-imputat kellu f'idu l-hadida li tidbel ir-rota tal-karozza biha u kien agitat, izda

kkonferma li mill-ewwel mar inehhi l-hadida meta huwa talbu biex jaghmel dan.

Ikkunsidrat ;

fastidju jekk:-

dik il-persuna; ..."

L-imputat jinsab mixli bir-reati taht l-Artikolu 251A tal-Kap.

9 u bir-reat taht l-Artiklu

251B tal-Kap.

9 u dan permezz tal-ewwel u t-tieni imputazzjonijiet, rispettivament.

L-Artikolu 251A jipprovdi, fil-parti relevanti tieghu li persuna tkun hatja tar-reat ta'

"(a) iġġib ruħha b'mod li tagħti fastidju lil persuna oħra; jew

(b) iġġib ruħha b'mod li tkun taf jew ikun imissha tkun taf li dan ikun ta' fastidju għal

(2) Għall-fini ta' dan l-artikolu, persuna li tkun qiegħda ġġib ruħha b'mod dubjuż

imissha tkun taf li dik l-imġiba tammonta għal fastidju ta' persuna oħra jekk fil-qies

ta' persuna raġonevoli li jkollha l-istess informazzjoni din kienet kieku taħseb li dik l-

imġiba kienet tammonta għal fastidju tal-persuna l-oħra."

9 jipprovdi li:-

(1) Persuna li l-imġieba tagħha tikkaġuna lil ħaddieħor jibża' li se tintuża vjolenza

kontrih jew kontra l-proprjetà tiegħu jew kontra l-persuna jew il-proprjetà ta' xi ħadd

mill-axxendenti, dixxendenti, aħwa subien jew bniet jew xi persuna msemmija fl-

Artikolu 222(1) tkun ħatja ta' reat jekk hija tkun taf jew imissha tkun taf li l-imġieba

tagħha se tikkaġuna lil xi ħadd ieħor hekk jibża' kull darba minn dawk l-okkażjonijiet.

(2) Għall-finijiet ta' dan l-artikolu, il-persuna li l-imġieba tagħha tkun waħda dubjuża

jmissha tkun taf li tkun se tikkaġuna biża' f'ħaddieħor li ser tintuża vjolenza kontrih

f'xi okkażjoni jekk persuna raġonevoli li jkollha l-istess informazzjoni kieku taħseb li

dik l-imġieba tkun ser tikkaġuna biża' fil-persuna l-oħra f'dik l-okkażjoni."

Dwar l-element kostituttiv tar-reati kemm taht l-Artikolu 251A kif ukoll taht l-

Artikolu 251B tal-Kap.

9, huwa pacifiku fl-insenjament gurisprudenzjali in materja illi

Dan hu dezumibbli mill-uzu specifiku tal-kelma "imgieba" fiz-zewg dispozizzjonijiet

legali kif ukoll, kwantu ghar-reat taht l-Artikolu 251B mill-kliem tal-ligi: "… lil xi

ħadd ieħor hekk jibża' kull darba minn dawk l-okkażzjonijiet".

Barra minn hekk,

kwantu ghar-reat ta' fastidju taht l-Artikolu 251A, jinghad li l-element tal-kondotta

ripetuta huwa inerenti fit-tifsira nnifisha tal-kelma fastidju.

In propositu, intqal hekk

Fir-rigward ta' dawn iz-zewg reati partikolari, issir ukoll referenza ghas-sentenza fl-

ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Matthews. fejn gie ritenut:-

"Illi r-reat tal-fastidju u tal-harassment kif ikkontemplati fl-artikoli 251A u 251B gew

introdotti ghall-ewwel darba fil-ligi penali Maltija bl-Att XX tas-sena 2005.

Illi mill-

gurisprudenza tal-qrati taghna jidher illi l-imgieba li tohloq il-fastidju trid tkun "a

Il-Qorti sejra tapplika dan l-insenjament ghall-fatti tal-kaz in dizamina kif johorgu

mill-provi, biex tistabbilixxi jekk fl-ewwel lok, giex ippruvat imgieba ossia a course

of conduct da parti tal-imputat li jsarraf f'fastidju jew f'agir li jikkaguna biza' ta'

vjolenza kif prospettat fl-Artikolu 251A u 251B tal-Kap.

Tibda biex tosserva illi l-imputat gie mixli li kkommetta dawn iz-zewg reati fil-5 ta'

Awwissu 2020 u fil-jiem ta' qabel.

Il-Prosekuzzjoni ghalhekk hi marbuta li tipprova

sal-grad mehtieg fil-kamp kriminali li f'dawk il-parametri temporali indikati fic-

Citazzjoni, l-imgieba tal-imputat fil-konfront ta' Marie Louise Grech Marguerat issarrfet

f'fastidju jew agir li jikkaguna biza' ta' vjolenza.

Issa l-parametri taz-zmien indikati

5 Qorti tal-Magistrati (Ghawdex) Bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali, deciz 2.05.2013.

fic-Citazzjoni, kif inghad, huma l-jiem qabel il-5 ta' Awwissu 2020 u l-gurnata tal-5

ta' Awwissu 2020.

Ghall-Qorti dan ifisser illi biex l-imputat jinsab hati tar-reati

addebitati lilu fl-ewwel zewg imputazzjonijiet, trid tkun sodisfatta li mill-provi

jirrizulta illi l-imputat, fil-jiem li jigu qabel il-5 ta' Awwissu 2020, agixxa b'kondotta

li fiha l-elementi materjali tar-reati taht l-Artikoli 251A u 251B tal-Kap.

9 kif fuq

Issa l-provi li tressqu f'din il-kawza jduru madwar l-incident li sehh fil-5 ta' Awwissu

2020 fejn huwa ppruvat li l-imputat agixxa aggressivament fil-konfront ta' Marie

Louise Grech Marguerat u hebb ghaliha b'hadida li mar igib dak il-hin stess mill-vettura tieghu

kif ukoll billi ghamel il-ponn ma' wiccha.

Heddidha wkoll li jekk ma jarax lil bintu

dakinhar stess kien ser ikissrilha l-karozza.

Huwa ppruvat ukoll mit-testimonjanza

tax-xhieda okulari li l-imputat dak il-hin kien nervuz u ecitat u l-komportament tieghu

kien wiehed agitat u aggressiv tant illi huwa kien qed jghajjat u hedded ukoll lil

wiehed mix-xhieda li intervejna biex jikkalma s-sitwazzjoni bejn il-partijiet.

evidenti li l-parti offiza hassitha mhedda u mbezzgha bil-komportament tal-imputat

ghaliex hija fehmet li kieku seta', huwa kien joqtolha dak il-hin.

Huwa minnu illi Marie Louise Grech Marguerat xehdet ukoll dwar incident li sehh fit-2 ta'

Mejju 2020 meta l-imputat allegatament sawwatha u pproduciet fl-atti diversi

messaggi ta' theddid liema messaggi hija xehdet li ntbaghtu lilha mill-imputat fit-18

ta' Gunju 2020.

Izda l-Qorti tosserva illi l-incident tat-2 ta' Mejju 2020 - apparti li

dan jifforma l-oggett ta' proceduri kriminali separati istitwiti fil-konfront tal-imputat -

ma jirrientrax entro l-parametri taz-zmien indikati fic-Citazzjoni cioe` fil-jiem li jigu

qabel il-5 ta' Awwissu 2020, izda jmur lura ferm qabel ghaliex effettivament sehh fix-

xhur ta' qabel il-5 ta' Awwissu 2020.

Barra minn hekk, kwantu ghall-messaggi esebiti fl-atti, ghalkemm fil-fehma tal-Qorti

dawn huma evidentement tal-kalibru li jrawwmu fir-recipjent allarm u dwejjaq kif

ukoll huma oggettivament kapaci jikkagunaw biza' li tintuza vjolenza kontrih jew

kontra l-proprjeta` tieghu, il-parti offiza stess xehdet li dawn intbaghtu lilha fit-18 ta'

Gunju 2020 kif del resto jirrizulta mid-dokument li jinsab a fol.

56 tal-atti.

xhieda ma jirrizultax li l-bqija tal-messaggi formanti parti minn Dok.

wkoll fit-18 ta' Gunju 2020 izda m'huwiex ippruvat lanqas li dawn intbaghtu fil-5 ta'

Awwissu 2020 jew fil-jiem ta' qabel.

Certament, episodji ta' kondotta da parti tal-

imputat li jirrisalu ghax-xhur ta' Mejju jew Gunju 2020 imorru ferm lil hinn

mill-granet ta' qabel il-5 ta' Awwissu 2020 u konsegwentement ma jistghux jigu

meqjusin fl-istharrig tal-Qorti dwar l-elementi materjali kostituttuvi tar-reati taht l-

Artikoli 251A u 251B tal-Kap.

Kif diga' stabbilit, iz-zmien tal-kommissjoni tar-reati addebitati fl-ewwel u t-tieni

akkuzi huwa cirkoskritt ghall-granet u mhux ghax-xhur ta' qabel il-5 ta' Awwissu

2020 u ma ntalbet l-ebda korrezzjoni mill-Prosekuzzjoni sabiex il-partikolarita' taz-

zmien tal-akkuzi tigi korretta biex thadden fiha u tirrifletti z-zmien tal-episodju u

incidenti ohrajn precedenti jew kondotta tal-imputat li tirrisali ghal zmien qabel

Awwissu 2020 skont kif jirrizulta mill-provi.

Illi s-subartikolu (2) tal-Artikolu 360 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta huwa car f'dak li

ghandu jissemma specifikatament fic-citazzjoni, u jipprovdi li:-

"Ic-citazzjoni ghandha ssemmi car il-persuna mharrka, u ghandu jkun fiha, fil-qosor,

il-fatti ta' l-akkuza, bil-partikularitajiet ta' zmien u ta' lok li jkunu jinhtiegu jew li

jkunu jistghu jinghataw......"

Fis-sentenza moghtija fit-18 ta' Ottubru 2005 mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-

kawza fl-ismijiet Il-Pulizija vs John Mary Chetcuti Saydon, fejn l-appellant f'dik il-kawza gie

akkuzat b'reati li allegatament sehhew "ghall-habta tas-7.30 p.m." mentri l-provi

kienu jirrigwardaw incident li sehh "ghall-habta tas-7.30 a.m.", intqal hekk:-

"Mill-provi ma jirrizultax li gara xi incident fil-hin indikat fl-imputazzjoni u ghalhekk

l-appellant ma setax jinsab hati kif fil-fatt insab.

Il-frazi "ghall-habta ta' tindika hin

approssimattiv u tinkludi hin vicin dak imsemmi fl-imputazzjoni izda zgur mhux tnax-il

siegha wara."7

Illi dan l-istess principju gie riaffermat mill-istess Qorti tal-Appell Kriminali f'diversi

kawzi ohra inkluz dawk fl-ismijiet Il-Pulizija vs Warren Bartolo Seychell u Il-Pulizija vs

Rita Mccarthy, it-tnejn decizi fid-19 ta' Ottubru 2011.

tal-Appell Kriminali fis-sentenza Il-Pulizija vs omissis Francesco sive Godwin

Formosa Pace deciza fit-18 ta' April 2012, jekk tul il-kumpilazzjoni jkunu jirrizultaw

partikolaritajiet ta' fatti, lok u zmien li jvarjaw sostanzjalment ma' dak indikat fl-

imputazzjonijiet, il-Prosekuzzjoni setghet titlob korrezzjoni fic-citazzjoni.

Izda f'dan il-kaz, peress li kif inghad, ma ntalbitx korrezzjoni fiz-zmien indikat fic-

Citazzjoni kwantu ghall-kommissjoni tar-reati taht l-Artikolu 251A u l-Artikolu 251B

tal-Kap.

9, il-Prosekuzzjoni baqghet marbuta mal-imputazzjonijiet kif impostati li, kif

gia` stabbilit, kwantu ghall-ewwel u t-tieni imputazzjoni, jirreferu ghal kondotta li

sehhet fid-data tal-5 ta' Awwissu 2020 u l-jiem u l-granet ta' qabel.

tal-partikolaritajiet ta' zmien imsemmija fic-citazzjoni kwantu ghall-ewwel zewg

imputazzjonijiet, il-Qorti tqis li huwa biss l-incident tal-5 ta' Awwissu 2020 li

jirrizulta mill-provi li jinkwadra fil-parametri tal-"5 ta' Awwissu 2020 u fil-jiem

ta' qabel" li fih huwa riskontrabbli l-element materjali mehtieg ghall-prova tar-

Il-parti offiza ma xehdet dwar l-ebda episodju partikolari

iehor ta' komportament tal-imputat li nissel dwejjaq u allarm fiha u li sehh

specifikatament fil-jiem qabel il-5 ta' Awwissu 2020.

conduct li, kif rajna, huwa mehtieg ghas-sejbien ta' htija tar-reat taht l-Artikolu 251B

tal-Kap.

7 Ara wkoll in propositu Il-Pulizija (Spettur Nadia Camilleri Pagyi) vs Rita Guntrip, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fl-14 ta' April 2005; Il-Pulizija (Spettur Pierre Palmer Morewood Diascari) vs Christopher Ciaramita et, deciza mill-Qorti tal- Appell Kriminali fl-10 ta' April 2014 u Il-Pulizija vs Raymond Fondacaro, deciza mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-26 ta' Jannar 2017.

Il-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Norman El Amrousy

"Din il-Qorti mhix ser tipprova taghti definizzjoni ezawrienti ta' x'jammonta ghal

tipprova telenka kazijiet, anke jekk biss bhala forma ta' ezempju, li jammontaw jew

ma jammontawx ghal tali "imgieba", haga li trid tigi deciza minn kaz ghal kaz skond

ic-cirkostanzi u bl-applikazzjoni ta' doza qawwija ta' saggezza min-naha tal-

Dak li qed jigi deciz f'din il-kawza hu biss li incident wiehed (u, per di

piu`, ta' minuti) ma jammontax ghal "course of conduct" ghall-finijiet tal-Artikolu

251B(1)."8 [emfasi ta' din il-Qorti]

Huwa minnu li hu rikonoxxut ukoll fil-gurisprudenza9 illi jista' jkun hemm aktar minn

okkazjoni wahda fl-istess jum fejn tigi ravvizata l-kondotta mehtiega ghall-finijiet tal-

Artikolu 251A u l-Artikolu 251B, u ghalhekk tista' tinstab htija ghal dawn ir-reati

gurnata tal-5 ta' Awwissu 2020 li jista' jwassal biex jigu rravvizati r-reati ipotetizzati

fl-Artikolu 251A u l-Artikolu 251B.

Ghaldaqstant, il-Qorti ma tistax issib htija fl-imputat ghar-reati addebitati fl-ewwel u

fit-tieni imputazzjonijiet.

Ikkunsidrat;

L-imputat gie mixli fit-tielet akkuza bir-reat kontravvenzjonali taht l-Artikolu 338(dd)

tal-Kap.

9, cioe` li kiser il-bon ordni jew il-kwiet tal-pubbliku fil-5 ta' Awwissu 2020

bejn is-2.00 p.m. u s-6.00 p.m. gewwa Hal Quattromani u jew f'inhawi ohra.

9 Ara Il-Pulizija vs Jeffrey Fenech, deciza fil-21 ta' Frar 2012, Qorti tal-Appell Kriminali.

In tema tal-kontravvenzjoni prospettata mill-Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9, il-Qorti sejra

taghmel referenza ghall-insenjament rapportat mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-

sentenza minnha moghtija fil-5 ta' Mejju 200510 fejn trattat b'mod ezawrjenti l-

elementi li jehtiegu li jigu ppruvati sabiex tista' tinstab htija ghal dan ir-reat

kontravvenzjonali:-

"Illi kif gie ritenut minn din il-Qorti fl-Appell Kriminali: "Il-Pulizija vs. Alfred

Apap Brown" [5.5.1995] ir-reat kontemplat fl-artikolu 338 (dd) tal-Kodici Kriminali

javverra ruhu meta jkun hemm dak li fil-"common law" Ingliza kien jissejjah "a

Bhala regola jkun hemm din il-kontravvenzjoni meta jkun

hemm ghemil volontarju li minnu nnifsu jew minnhabba c-cirkostanzi li fihom dak

l-ghemil isehh, inissel imqar minimu ta' inkwiet jew thassib f'mohh persuna (li ma

tkunx l-akkuzat jew l-imputat) dwar l-inkolumita' fizika ta' persuna jew dwar l-

inkolumita' ta' proprjeta', kemm b' rizultat dirett ta' dak l-ghemil jew minnhabba l-

possibilita' ta' reazzjoni ghal dak l-ghemil.

jiddeciedi aprioristikament x' jammonta jew x' ma jammontax f' kull kaz ghar-reat ta'

ksur volontarju tal-buon ordni u l-kwiet tal-pubbliku.

10 Il-Pulizija v. Noel Bellizzi.

Imbaghad, fis-sentenza taghha fl-ismijiet Il-Pulizija vs Claudio Spiteri Farrugia, deciza fis-

6 ta' Jannar 2012, l-istess Qorti tal-Appell Kriminali riteniet hekk:-

"Il-kuncett Ingliż ta' 'breach of the peace' li, kif ingħad, il-Qrati tagħna jidher li fil-

massima segwew, ġie spjegat mill-Professur A.T.H. Hole fil-ktieb tiegħu 'Offences

Il-Qorti sejra tapplika dan l-insenjament ghall-fattispecje tal-kaz biex tistharreg jekk l-

imputat jinstab hati ghal dan ir-reat kontravvenzjonali.

Mix-xhieda jirrizulta illi fl-

episodju li sehh fil-5 ta' Awwissu 2020 meta l-imputat hebb ghal Marie Louise

Grech Marguerat, huwa kien nervuz, agitat kif ukoll kellu f'idu bicca hadid u kien qed jghajjat

u jagixxi b'mod aggressiv mhux biss fil-konfront tal-parti offiza - li mill-provi

jirrizulta li kienet qieghda tibki, kienet ecitata u bezghet ghall-inkolumita` fizika

taghha - izda anke fil-konfront ta' terzi persuni li xehdu f'dawn il-proceduri11.

hu hekk, l-ghajjat tieghu nstemghu minn zewg haddiema fil-fabbrika li hargu barra

biex jipprovaw jikkalmaw il-partijiet u li hassew il-htiega li jfittxu ghall-assistenza

tas-superjuri taghhom biex jintervjenu.

11 Ara xhieda ta' Josef Borg Cardona u Ian Debrincat.

Josef Borg Cardona xehed illi l-imputat qallu "tindahalx ghax nitfak mal- art".

Ian Debrincat xehed illi Josef Borg Cardona "kien daqsxejn ecitat, ghax esperjenzi godda dawn ghalina.

Qal ukoll li l-imputat "… beda jiftah idu".

Dan maghdud huwa bizzejjed, fil-fehma tal-Qorti, sabiex jipprova li l-agir tal-imputat

F'kull kaz, kif rajna mill-gurisprudenza fuq citata, m'huwiex

rikjest sabiex tigi ravvizata htija ghar-reat taht l-Artikolu 338(dd) tal-Kap.

9, illi

tingieb prova illi l-agir tal-imputat ikun attwalment nissel l-allarm f'persuna ohra

dwar l-inkolumita` fizika taghha jew inkolumita` tal-proprjeta` taghha: il-fatt illi dak l-

agir huwa fih innifsu kapaci inissel dan it-thassib, jew x'aktarx li jnissel dak it-thassib,

huwa sufficjenti sabiex tigi stabbilita reita`.

Ghaldaqstant, mizmum ferm dak kollu fuq premess, il-Qorti tqis illi r-reat addebitat

imputazzjoni gie ppruvat

konsegwentement, l-imputat ghandu jinsab hati tar-reat taht l-Artikolu 338(dd) tal-

fir-raba' u

imputazzjonijiet, cioe` l-kontravvenzjonijiet prospettati fl-Artikolu 339(1)(e) u l-

Artikolu 339(1)(b), rispettivament, tal-Kap.

9, il-Qorti tqis li dawn gew ippruvati

Hawnhekk l-imputat jinsab mixli li fil-5 ta' Awwissu 2020 ghall-

habta ta' bejn is-2.00 p.m. u 6.00 p.m. gewwa Il-Fontana ingurja lil Marie Louise Grech Marguerat

u heddidha bi hwejjeg iebsin minghajr ma sawwatha jew darrabha.

stabbilit mill-provi illi l-imputat mhux biss hedded lill-parti offiza meta qalilha li jekk

mhux ser jara lit-tifla dakinhar stess, ser ikissrilha l-karozza u li ser ikompli jkissrilha

ponn ma' wiccha u u zamm hadida f'idu waqt li kien qed jghajjat u jargomenta mal-

Ikkunsidrat;

Ikkunsidrat;

L-imputat gie mixli wkoll li fil-5 ta' Awwissu 2020 u jew fil-jiem ta' qabel,

ikkommetta r-reati taht is-subincizi (a) u (c) tal-Artikolu 49 tal-Kap.

399 tal-Ligijiet

ta' Malta.

Dawn jipprovdu li jkun hati ta' reat:-

Kull min permezz ta' xi network jew apparat ta' komunikazzjoni elettronika -

(a) jhedded li jagħmel xi reat; jew

ċ) jagħmel użu ieħor mhux xieraq bih

Issa kif diga' gie stabbilit iktar qabel, Marie Louise Grech Marguerat xehdet illi l-messaggi li

ntbaghtu lilha mill-imputat, esebiti fl-atti, intbaghtu lilha fit-18 ta' Gunju 2020.

Imkien ma jirrizulta li ntbaghtu lilha xi messaggi ta' theddid fil-perijodu indikat fic-

Citazzjoni bhala z-zmien li allegatament gew kommessi r-reati addebitati fis-sitt u fis-

seba' imputazzjonijiet.

Kif diga' stabbilit, id-data tat-18 ta' Gunju 2020 ma

tinkwadrax fil-parametri taz-zmien li fic-Citazzjoni gie indikat bhala z-zmien tal-

kommissjoni ta' dawn ir-reati, cioe` "fil-5 ta' Awwissu 2020 u l-jiem ta' qabel".

Din il-konkluzjoni l-Qorti waslet ghaliha wkoll anke ghaliex tqis li ma giex ippruvat

sodisfacjentement minn liema numru ta' linja telefonika ntbaghtu l-messaggi li

jifformaw parti minn Dok.

MS1, wisq inqas li dawn intbaghtu mill-imputat12.

Ikkunsidrat;

L-imputat gie mixli wkoll li huwa recidiv a tenur tal-Artikolu 49 u l-Artikolu 50 tal-

Il-Prosekuzzjoni esebiet kopja legali tas-sentenza moghtija fl-14 ta' Ottubru

RA7) li kkundannat lil Daniel Desmond Elhendawy li ghandu l-istess konnotati

tal-imputat odjern, ghal sentenza ta' sentejn prigunerija sospizi ghal erba' snin, li

12 Ara xhieda ta' Marisa Giardino Mifsud ghan-nom ta' Epic Communications Limited, 1 ta' Dicembru 2020 : in-numru 99849008 jinsab registrat f'isem Jane Elgadi Elhendawy filwaqt illi n-numru 99130419 jinsab registrat f'isem Marie Louise Grech Marguerat stess.

M'hemm ebda prova li l-imputat kien effettivament qieghed juza t-telefon ta' Jane Elgadi Elhendawy meta baghat il-messaggi lill-parti leza.

minnha ma jirrizultax li gie interpost appell.

Ghalkemm mill-fedina penali tieghu

jirrizulta wkoll li l-imputat gie kkundannat permezz ta' sentenza moghtija fl-10 ta'

Marzu 2015, ma giet prodotta l-ebda prova fir-rigward u ma giet esebita l-ebda kopja

legali ta' din is-sentenza, liema prova l-Qorti tqis li hija dejjem indispensabbli ghall-

fini tal-prova tal-addebitu dwar ir-recidiva.

Fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Jason James sytova moghtija minn din il-Qorti

fil-5 ta' Novembru 2001, gie ritenut:

"Bhal ma dejjem gie ritenut, l-ahjar prova sabiex tigi ppruvata xi akkuza bhal dawn in

kwistjoni hi li tigi esebita kopja ufficjali tas-sentenza relattiva, u wara ssir il-prova ta'

l-identita` … l-obbligu tal-prosekuzzjoni li tesebixxi dawk is-sentenzi jibqa' dejjem,

minkejja l-esenzjoni moghtija mill-akkuzat li tipproduci prova ta' l-identita`.

tigix esebita jew prodotta tali prova permezz tal-kopja ufficjali tas-sentenza li

tissemma fl-akkuza, allura wiehed ma jistax jghid li saret l-ahjar prova dwar jekk

verament precedentement l-appellant kienx ikkommetta xi reat iehor li tieghu gie

Minn dan jirrizulta illi huwa ppruvat l-addebitu tar-recidiva taht l-Artikolu 49 li jqis

bhala recidiva kull persuna li taghmel reat iehor wara li tkun ġiet ikkundannata għal

Artikolu jipprovdi:-

Izda ma jirrizultax li l-imputat huwa wkoll recidiv ghall-fini tal-Artikolu 50.

Dan l-

dak in-nhar li tkun skontat jew tkun giet mahfura l-piena, jekk iz-zmien ta' dik il-piena

kien izjed minn hames snin, jew fi zmien hames snin, fil-kazijiet l-ohra kollha, tista'

tehel piena akbar bi grad wiehed mill-piena stabbilita ghal dak id-delitt.

Fil-kaz in dizamina l-imputat mhux qed jinstab hati li kkommetta delitt izda biss reati

kontravvenzjonali u ghalhekk l-Artikolu 50 mhuwiex applikabbli.

Ghall-fini tal-piena l-Qorti sejra taghmel is-segwenti konsiderazzjonijiet.

tal-provi fl-atti, il-Qorti fehmet illi l-komportament aggressiv u ta' theddid tal-imputat

fl-incident li sehh fil-5 ta' Awwissu 2020 xpruna mill-fatt li huwa ma kienx qed jara

lil bintu ghaliex il-parti offiza ma hallitux jaghmel dan.

Mix-xhieda jirrizulta li l-

imputat kien agitat u nervuz hafna minhabba li ried jara lil bintu dakinhar stess wara li

kien ilu ma jaraha gimgha shiha.

Naturalment il-Qorti m'hijiex qieghda tissanzjona dan l-agir tal-imputat.

kuntrarju, taghmilha car bl-iktar mod vociferu li l-perpetrazzjoni ta' theddid u

aggressjoni ta' kull xorta u ghal kwalsiasi raguni, inkluz dik li tigi xprunata mit-

terminazzjoni ta' relazzjoni u diffikolatjiet fl-access u kuntatt mal-ulied, hija

kundannabbli ikunu xi jkunu c-cirkostanzi.

Madanakollu, hija fehmet illi l-imputat

kien motivat ukoll fl-imgieba tieghu, sa certu grad, mix-xewqa tieghu li jara lil bintu.

Kif inghad, dan ma jiggustifikax eghmilu u l-Qorti temmen li l-imputat jehtieg

jindirizza l-problema evidenti ta' nuqqas ta' kontroll fuq l-emozzjonijiet tieghu u kif

ukoll sabiex, tenut in konsiderazzjoni l-fedina penali tieghu, jaghraf li jzomm 'il

boghod minn kondotta negattiva u kriminuza li tista' twassal ghall-ghemil ta' reati

Il-Qorti kkunsidrat ukoll il-fatt li l-imputat huwa recidiv ghall-fini tal-Artikolu 49 tal-

Kap. 9 u ghalhekk tqis illi ghalkemm qed jinstab hati biss ta' reati kontravvenzjonali,

jehtieg li l-piena tirrifletti dan l-istat ta' fatt.

Ikkunsidrat;

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti filwaqt li ma ssibx lil DANIEL FENECH BUONTEMPO BORG

hati tal-ewwel, it-tieni, is-sitt u s-seba' imputazzjonijiet u tilliberah minnhom,

wara li rat l-Artikoli 338(dd), 339(1)(b) u 339(1)(e) tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta'

Malta, qieghda ssibu hati tat-tielet, ir-raba' u l-hames imputazzjonijiet kif ukoll

tal-addebitu tar-recidiva taht l-Artikolu 49 tal-Kapitolu 9 tal-Ligijiet ta' Malta u

tikkundannah gimgha detenzjoni.

B'applikazzjoni u ghall-finijiet tal-Artikolu 383 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta,

u billi tqis li huwa xieraq sabiex tipprovdi ghas-sigurta` tal-persuna ta' Marie

Louise Grech Marguerat, il-Qorti qieghda torbot lill-hati b'obbligazzjoni tieghu nnifsu li

ma jimmolestax u ma jdejjaqx lill-istess Marie Louise Grech Marguerat u dan taht penali

ta' elf Euro (€1,000), ghal zmien tnax-il xahar mil-lum.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


LAW.), LL.D. Illum il-Hamis, 29 ta' Lulju 2021

Kawza Numru: 10 Rikors Ġuramentat Numru:- 624/2021 JVC

Il-Qorti, Rat ir-rikors guramentat fejn is-socjeta' rikorrenti Harbour (APM) Investments Limited ikkonfermat bil-gurament u talbet kif isegwi:

'Illi l-esponenti hija l-proprjetarja tal- porzjon diviza ta' art ta' kejl superficjali ta' cirka 2,185 metri kwadri, li tinsab fiz-zona maghrufa bhala tar-Riheb sive tal-Harruba, fil-kontrada Ta' Benghajsa fil-limiti ta' Ħal Safi.

Illi din l-art kienet giet originarjament akkwistata permezz tal-kuntratt tad-9 ta' Dicembru 2009 fl-Atti tan-Nutar Carmel Scerti li kopja tieghu qeghda tigi hawn annessa u mmarkata Dok A minn Harbour Investments Limited 3.

Illi sussegwentament Harbour Investments Limited kienet trasferit din l-art lis-socjeta esponenti permezz tal-kuntratt tat-2 ta' April 2013 fl-Atti tan-Nutar Carmel Scerti li kopja tieghu qeghda tigi hawn annessa u mmarkata Dok B. Illi dawn iz-zewg socjetajiet huma fl-istess grupp ta' kumpaniji.

Illi din l-art kienet giet akkwistata minghand l-intimata stess li issa qieghda tokkupa b'mod abbusiv u illegali u minghajr ma ghandha l-ebda titolu validu skond il-ligi.

Illi minkejja li interpellata permezz ta' ittra ufficjali tal- 10 ta' Mejju 2021 li kopja qeghda tigi hawn annessa u mmarkata Dok C, sabiex tivvaka l-art in kwistjoni, hija xorta wahda baqghet inadempjenti.

Illi l-esponenti taf b'dawn il-fatti personalment u qieghda tikkonfermahom Annabel Plum bil-gurament taghha kif debitament awtorizzata in forza ta' Board Resolution tas-socjeta attrici li kopja taghha qeghda tigi hawn annessa u mmarkata Dok D

ta'

Tiddikjara u Tiddeciedi l-kawza bid-dispensa tas-smiegh ai

Illi gia la darba l-intimata qieghda tokkupa l-fond minghajr ebda titolu validu fil-ligi jissussistu l-elementi sabiex il-kawza tinstema bid-dispensa tas-smiegh.

Illi sa fejn taf l-esponenti l-intimata m'ghandha l-ebda difiza x'taghti u ghalhekk jissistu l-elementi tal-Artikolu 167 tal-Kap 12 tal-Ligijiet il- Qorti taghti decizjoni bid-dispensa tas-smiegh.

Ghaldaqstant l-esponenti qeghda titlob lill-din l-Onorabbli Qorti jidrilha xierqa u sabiex prevja kwalsijasi dikjarazzjoni opportuna, taqta u tiddeciedi l-kawza billi; 1. termini ta' l-Artikolu 167 tal-Kap 12 tal-Ligijiet ta' Malta 2.

Tiddikjara u tiddeciedi illi Maria Vella Demarco qeghda tokkupa l-art ta' kejl superficjali ta' cirka 2,185 metri kwadri, li tinsab fiz-zona maghrufa bhala tar-Riheb sive tal-Harruba, fil-kontrada Ta' Benghajsa fil-limiti ta' Ħal Safi minghajr ebda titolu validu skond il-ligi 3.

Tordna lill-konvenuta Maria Vella Demarco sabiex fi zmien qasir u perentorju ffissat minn din l-Onorabbli Qorti tizgombra mill-art ta' kejl superficjali ta' cirka 2,185 metri kwadri, li tinsab fiz-zona maghrufa bhala tar-Riheb sive tal-Harruba, fil-kontrada Ta' Benghajsa fil-limiti ta' Ħal Safi proprjeta ta' l-esponenti Bl-ispejjez kontra l-konvenuta li minn issa ingunta ghas-subizzjoni u b'riserva ghall-kull azzjoni ta' danni spettanti lill-esponenti'.

Ikkunsidrat;

Rat il-verbal tallum fejn l-intimata Maria Vella Demarco ddikjarat li hija vvakat mill-art in kwistjoni u li qed tikkontesta l-ispejjez tal- proceduri odjerni ghar-ragunijiet indikati fl-istess verbal. rikors id-dokumentazzjoni kollha annessa mal-istess Rat guramentat fosthom kuntratt datat 9 ta' Dicembru, 2009 fl-atti tan- Nutar Dr Carmel Scerti u kuntratt datat 2 ta' April, 2013 wkoll fl-atti ta' l-istess Nutar Dr Carmel Scerti.

Rat l-ittra ufficjali datata 10 ta' Mejju 2021 a fol.

36 tal-process li minnha jirrizulta illi Maria Vella Demarco giet debitament notifikata biha fl-20 ta' Mejju, 2021 u rat ukoll illi f'din l-ittra ufficjali l-kunjom tal- intimata huwa indikat b'mod korrett u cioe' Vella Demarco stante li saret korrezzjoni fil-11 ta' Mejju 2021 ghall-istess ittra ufficjali.

Rat il-'board resolution' esebita fl-atti u kif ukoll rat l-affidavit ta' Dr Anabelle Plum.

Ikkonfermat mid-dokumentazzjoni kollha annessa illi l-art in kwistjoni hija proprjeta' tas-socjeta' rikorrenti.

Mill-ammissjoni tal- istess intimata jirrizulta illi hija m'ghandha l-ebda titolu validu fil- Ligi fuq l-istess art.

Illi in vista ta' dak kollu suespost it-talba tar-rikorrenti sabiex l- intimata tigi zgumbrata mill-art in kwistjoni hija gjustifikata.

Stante li l-ittra ufficjali, ghal kuntrarju ta' dak indikat mill-intimata giet korrettament notifikata, illi s-socjeta' rikorrenti ghandha tbati l-ispejjez ta' dawn il-proceduri.

l-Qorti ma tqisx

Decizjoni: Ghaldaqstant ghar-ragunijiet kollha suesposti l-Qorti tghaddi sabiex taqta' u tiddeciedi l-kawza odjerna kif isegwi: 1.

Tiddikjara l-ewwel talba sorvolata stanta l-ammissjoni tal- intimata;

Tilqa' t-tieni talba u tiddikjara u tiddeciedi illi Maria Abela qieghda tokkupa l-art ta' kejl superficjali ta' cirka 2,185 metri kwadri, li tinsab fiz-zona maghrufa bhala tar-Riheb sive tal-Harruba, fil-kontrada Ta' Benghajsa fil-limiti ta' Ħal Safi minghajr ebda titolu validu skond il-ligi;

Tastjeni milli tiehu konjizzjoni tat-tielet talba stante li l-istess intimata ddikjarat illi vvakat mill-art in kwistjoni qabel illum.

Bl-ispejjez kollha kontra l-intimata ghar-ragunijiet gja suesposti.

(EUR.LAW), LL.D. 29 ta' Lulju, 2021 Karen Cutajar Conti Deputat Registratur 29 ta' Lulju, 2021