Talba Numru: 18/2015 AM3 Numru fuq il-Lista: 30

MALTA TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR. ANNA MALLIA Seduta tat-28 ta' Ottubru, 2016

'Narcis', Triq il-Fjuri,

Il-Kalkara

Ra t-talba tal-attrici li permezz taghha ppremettiet li hija kienet iffirmat kuntratt mas-

Socjeta' intimata fejn hija ntrabtet li tipprovdi s-servizzi taghha lis-Socjeta' intimata

ghal perjodu ta' sena (kopja tal-kuntratt Dok 'A') liema kuntratt gie terminat fit-12 ta'

Marzu, 2014; li tul iz-zmien li l-kuntratt kien vigenti r-rikorrenti ma thallset xejn

minghand is-Socjeta' intimata; li ghalhekk ir-rikorrenti fuq bazi kemm kuntrattwali kif

ukoll ta' ekwita, ghandha tinghata kumpens xieraq, tenut kont tal-fatt li hija baqghet

disponibbli lejn is-Socjeta' intimata sakemm il-kuntratt gie terminat u kwindi ma

setghatx taccetta opportunitajiet ohra; li ghal finijiet ta' kompetenza r-rikorrenti qed

tillimita t-talba taghha ghall-massimu li jista jigi likwidat minn dan it-Tribunal u kwindi

qed tirrinunzja ghal kwalunkwe ammont iehor li jista jkun dovut lilha f'dan ir-rigward

mis-Socjeta' intimata; u ghaldaqstant talbet li dan it-Tribunal jiddikjara li s-Socjeta'

istess rikorrenti u tikkundanna lis-Socjeta' intimata thallas lir-rikorrenti s-somma hekk

likwidata bl-ispejjez.

Ra li fl-avviz l-ammont li qed titlob l-attrici huwa ta' tlett elef erba' mija u erbgha u

disghin ewro (€3,494) jew somma verjuri.

Ra l-kuntratt esebit mill-attrici bhala Dok A fol 2 et tal-04 ta' Lulju, 2013.

Ra r-risposta tas-Socjeta' konvenuta li permezz taghha eccepiet li t-talbiet tal-attrici

ghandhom jigu michuda stante li kif kienet taf l-istess rikorrenti l-ezekuzzjoni tal-

kuntratt mill-esponenti kienet dipendenti esklussivament fuq kondizzjoni li kienet

totalment estraneja mill-volonta' tal-esponenti liema kondizzjoni baqghet ma avveratx

ruhha u kwindi l-istess esponenti sabet ruhha f'impossibilita' li tezegwixxi l-

obbligazzjonijiet naxxenti mill-kuntratt de quo; li minghajr pregudizzju ghas-suespost,

ir-rikorrenti ma ghamlet l-ebda xoghol a favur tal-esponenti u kwindi ma hemm l-ebda

somma dovuta lejha u kwindi t-talbiet attrici ghandhom jigu michuda; li minghajr

pregudizzju ghas-suespost, it-talbiet attrici ghandhom jigu michuda u dana stane li l-

istess attrici kienet taf bil-fatt li l-kondizzjoni fuq imsemmija ma avvertx ruhha u

kwindi kien jinkombi fuqha li, jekk tabilhaqq kellha ingaggi ohrajn, tinforma lill-

esponenti li kellha tali ingaggi u taccettahom u ma ghandhiex issa tilmenta li ma

accettatx tali ingaggi ghal ragunijiet imputabbli lill-esponenti; li fi kwalunkwe kaz ikun

tabilhaqq jikser il-principju ta' ekwita' kieku l-esponenti kellha tigi kkundannata thallas

lir-rikorrenti meta l-istess rikorrenti, ex admissis, ma tat l-ebda servizz lill-esponenti u

kwindi t-talbiet attrici ghandhom jigu michuda; li fi kwalunkwe kaz, it-talbiet attrici

ghandhom jigu michuda u dana stante li huma infondati fil-fatt u fid-dritt; li minghajr

ebda pregudizzju ghas-suespost, inoltre, in vista tal-fatt li l-azzjoni attrici hija bazati

fuq l-premessa li kellha opportunitajiet ohrajn, ghandha semmai ggib prova tal-istess

opportunitajiet alternattivi; bl-ispejjez.

Ra l-verbal ta' dan it-Tribunal diversament presedut a fol 11 li permezz tieghu ordna

li jigu inversi l-provi fid-dawl tal-ewwel eccezzjoni sollevata mis-Socjeta' konvenuta.

A fol 3 et xehdet Susan Mifsud Depasquale, Direttur tas-Socjeta' konvenuta u kkonferma li l-

kuntratt li sar mal-attrici esebit Dok 'A' tal-04 ta' Lulju, 2013 ffirmatu hi.

kien li tipprezenta programm li s-Socjeta' konvenuta kienet ser tipproduci ghal klijent

li kellu jintwera fuq l-internet u li ghandu x'jaqsam mal-gaming.

Ipprezentat Dok SP1 a fol 16 et biex turi Ii s-Socjeta' konvenuta kellha

kuntratt ma' din is-Socjeta' tal-gaming bl-isem Yggdrasil Gaming Gibraltar Limited

izda l-programmi ma bdewx minhabba li din l-kumpanija kellha xi diffikultajiet fil-

licenzji permessi mal-Gaming Authority ta' Malta.

Il-licenzja biex din il-kumpanija

tipprovdi servizz ta' 'jackpot' baqghet ma gabithiex mill-Gaming Authority ta' Malta u

li s-Socjeta' konvenuta ma kienet involuta f'xejn ghal dak li jirrigwarda applikazzjoni u

hrug ta' permess.

Huma kienu biss ser jipprovdu s-servizz minn fejn dan is-servizz

ta' 'jackpot' ikun jista jigi mwettaq.

kienet ser twettaq is-servizzi lejn din is-Socjeta'.

Gara li kien hemm dewmien u nfurmaw lill-attrici u anke tawha kumpens ghal hin li

kienet impjegat fl-auditions u fil-provi li ghamlet mas-Socjeta' konvenuta u tal-ispejjez

ta' xiri ta' hwejjeg ghal dawn ir-recordings u dan kien fis-sajf tas-sena 2013 u l-attrici

Infurmawha wkoll permezz ta' ittra li minhabba dan id-dewmien

da parti tal-klijent huma ma setghux iwettqu l-kuntratt li kien sar maghha.

In kontro-ezami x-xhud Susan Mifsud Depasquale kkonfermat li meta l-attrici marret ghall-

interview kien hemm Timmy Debono Refalo Debono Tanti ghan-nom tas-Socjeta' konvenuta

flimkien maghha u mal-klijent barrani.

Qablet li l-hlas li sar lill-attrici in linja ta'

kumpens gie mwettaq hafna zmien qabel mas-Socjeta' konvenuta infurmatha bil-

miktub li ma setghux iwettqu l-ftehim li kellhom.

Qablet ukoll li l-attrici ma kienetx

parti mill-kuntratt li s-Socjeta' konvenuta ghamlet mal-klijent Dok SP1 kif il-klijent ma

kienx parti mill-kuntratt li s-Socjeta' konvenuta ghamlet mal-attrici.

A fol 36 x-xhud pprezentat l-hlasijiet li saru lill-attrici Dok TBIP1 fol 37 et u spjegat li l-

hwejjeg inxtraw minn Emily Seychel u mhux mill-attrici u r-rifuzjoni tal-ispejjez tal-

hwejjeg inghatat lil Seychel .

Productions Manager mas-Socjeta' konvenuta u dam jahdem ma' l-istess Socjeta'

sakemm telaq f'Mejju, 2014.

Huwa kkonferma l-kuntratt a fol 16 et mas-Socjeta'

Yggdrasil Gibraltar Limited u li permezz tieghu s-Socjeta' atttrici kienet qed toffri s-

servizzi tal-istudios b'mod generali nkluz ukoll t-talent bhal ma huwa tal-attrici f'dak li

jirrigwarda li tipprezenta certu programmi.

Parti minn xogholu kien li jsib lill-atturi u t-

talenti li mbaghad jiehdu hsieb dan il-life gaming.

L-attrici intaghzlet biex tahdem in

konnessjoni ma' dawn il-programmi u l-kuntratt a fol 2 ippreparah hu izda huwa ma

kienx deher biex jiffirmah.

L-attrici kellha tipprovdi servizzi ta' lotterija u d-data meta setghu jibdew joperaw l-

kumpanija Yggdrasil Gibraltar Limited qatt ma nghata lilhom u dan ghax kienet

marbuta mal-hrug ta' permess jew licenzja mill-Gaming Authority.

ir-rehearsals u lill-attrici kienu jinfurmawha b'kollox.

Huwa pprezenta Dok TPB1 rendikont tal-pagamenti li saru lill-attrici ghal dawn ir-

Spjega li l-attrici kienet libera li tiehu xoghol iehor pero' peress li din il-

lotterija kienet ser tixxandar kuljum kienu ghamluhielha cara li kellha tkun disponibbli

kuljum u talbuha zzommu dak il-hin liberu.

F'Dicembru, 2013 l-attrici staqsietu tistax taccetta xoghol band'ohra u huwa ta l-go

In kontro-ezami xehed li l-attrici ma kellha ebda nvolviment dwar il-kuntratt li sar bejn

is-Socjeta' konvenuta u Yggdrasil, u li l-attrici kellha tkun disponibbli ghal siegha

kuljum ghalkemm il-programm kien ta' xi erba' minuti.

F'Novembru, 2013 huma

kellhom indikazzjoni li l-licenzja mhix ser tingata izda baqghu bit-tama li l-licenzja

l-licenzja tohrog.

Il-ftehim mal-attrici gie terminat f'Marzu, 2014 izda huma xorta baqghu bit-tama li din

jekk tohrog il-licenzja u l-permess jsiru gimgha rehearsals u jibdew il-programmi.

Awwissu, 2013 kienu ghad minghalihom li l-licenzja ser tohrog.

licenzja lil Yggdrasil Gibraltar Limited inharget fit-22 ta' April, 2013 u l-licenzja hija

Class 4 License u permezz taghha l-operatur ikollu d-dritt li joffri s-servizz ta' Casino

Games lill-operaturi ohra.

Spjegat li l-loghob in kwistjoni jikkomprendi slot machine

games bhal ma huma r-roulettte u affarijiet hekk, anke loghob tal-karti.

prezentat kopja tal-licenzja Dok RD1 a fol 44.

A fol 50 et l-attrici fl-affidavit taghha tispjega kif hadet il-kuntratt tas-Socjeta'

konvenuta u f'hiex kien jikkonsisti xogholha.

Li kellha tithallas hamsin ewro (€50) fis-

siegha ghal xoghol ta' prezentazzjoni u wara li tinqabes l-ewwel siegha l-hlas isir

proporzjonalment ghal kull kwarta zejda li tahdem (Klawsola 3.1(i) ghax-xoghol ta'

voice over ir-rata minima' kienet ser tkun ta' tletin ewro (€30) fis-siegha li tinhadem

bl-istess mod) (Klawsola 3.1 (ii) Oltre dan kien hemm ftehim li hija tahdem mill-anqas

darbtejn fil-gimgha ghal dak li jirrigwarda prezentazzjoni u darbtejn fil-gimgha ghal

dak li jirrigwarda voice over u dan tnizzel bil-miktub fi Klawsola 3.2. li ghalhekk hija

kellha introjtu minimu ta' mija u sittin ewro (€160) eskluz vat fil-gimgha ghal tnax-il

xahar izda x-xoghol kien ser ikun izjed minn hekk).

F'Lulju, 2013 saru r-rehearsals regolari u ma kienx hemm problem izda f'daqqa

ghamlet sa dak iz-zmien u thallset lejn l-ahhar ta' Awwissu, 2013.

Baqghu jghidulhom li kienu ser jibdew jahdmu dalwaqt u f'Settembru meta hija bdiet

ccempel lil Timmy Debono Refalo Debono Tanti b'mod regolari sabiex tara meta kienu ser jibdew il-

programmi, huwa dejjem kien jghidilha li dalwaqt u li kienu qed jirrangaw xi affarijiet

fil-loghba u li kien hemm xi issues bis-server izda li dalwaqt kollox kien ser jitlesta.

Gara li fil-11 ta' Ottubru, 2013 permezz ta' e-mail Bartolo Debono Tanti infurmaha li kien ser

ikun hemm rehearsal schedule gdida minhabba li kien hemm bidla fl-istruttura tal-

loghba u hija u Adreana kellhom jindikaw il-granet u hinijiet meta kienu ser ikunu

disponibbli nkluz weekends sabiex jaghmlu r-reheasals li kellhom ikunu ta' saghejn

Huwa infurmhom ukoll li l-programm kien ser jibda jittrasmetti mill-01 ta'

Hija u Adreana tawh d-dati li kienu jistghu izda ma semghu xejn

Kien fid-29 ta' Ottubru, 2013 permezz ta' e-mail minghand l-istess Bartolo

Debono Tanti li gew infurmati li kien qed jipprova jippjana r-rehearsals ghal gimgha ta' wara

u li huwa xtaq li jsiru filghaxija.

L-attrici cemplitlu diversi drabi izda baqa' ma sar xejn u fid-29 ta' Novembru, 2013

huwa baghtilhom e-mail fejn infurmaha li kien hemm xi tahdidiet ghaddejjin minn

rrealizzat li l-programm lanqas kien ser jibda fl-01 ta' Dicembru, 2013.

Qallha wkoll li

kien hemm it-tama li l-programm jibda s-sena d-diehla fuq bazi ta' kuljum u qallha

biex tiehu ftit izjed pacenzja.

Fl-04 ta' Dicembru hija baghtitlu e-mail fejn talbitu aktar

kjarifiki u anke talbitu l-hlas u huwa rrispondiha li d-diskussjonijiet ghaddejjin

bejniethom dwar il-hlas li kellha tircievi.

L-attrici tikkontendi li la l-programm ma kienx ser jibqa qabel s-sena 2014 hija ma

kellhix bzonn titlob li tkun assenti ghal xi zmien f'Dicembru, 2013 kif allega Timmy

Vella Bardon fis-16 ta' Jannar, 2014 imbaghad li regghet irceviet e-mail minghand Timmy

Debono Refalo Debono Tanti li xtaq li jaghmel training session ghal crew kollu fil-gimgha tal-10 ta'

Frar, 2014 u tahhom d-dettalji kollha; izda wara nfurmhom li d-data inbidlet ghal-11

ta' Frar, 2014 fis-7.30pm.

Sadanittant fis-27 ta' Jannar, 2014 irceviet ittra minghand

is-Socjeta' konvenuta li l-kuntratt li hija kienet ffirmat kien qed jinzamm on hold u

xtaqu li jsir xi addendum mal-kuntratt taghha izda hija ma rrispondiethom xejn u

Fil-11 ta' Frar, 2014 irceviet e-mail minghand Timmy Debono Refalo

Debono Tanti fejn talabhom jiehdu libsa maghhom ghat-training session ta' dak inhar

filghaxija.

Hija nfurmatu li kienet assumiet li ma kienux ser jiltaqghu sakemm jircievu

avviz iehor u kemm hi u Andreana Dakova kellhom pjanijiet ohra ghal dak inhar u

rreferietu ghall-ittra tas-27 ta' Jannar, 2014 tas-Socjeta' konvenuta.

qallhom li l-ittra ma kellha x'taqsam xejn mar-rehearsals u li kien ser jinforma lil

Emilie Gaunt ta' Yggdrasil Gaming Limited.

Fit-12 ta' Frar, 2014 l-attrici rceviet e-mail minghand Timmy Debono Refalo Debono Tanti biex

jiltaqghu u jiddiskutu l-pozizzjoni taghhom u nfurmhom li suppost il-programm kellu

jibda lejn l-ahhar ta' April, 2014 bi programmi ta' kuljum.

minghandhom u fit-03 ta' Marzu, 2014 hija baghtet e-mail lil Sue Mifsud Depasquale u talbitha

biex jiltaqghu halli jiddiskutu s-sitwazzjoni dwar il-programm Lotto 7 u dwar l-ittra tas-

27 ta' Jannar, 2014 li baghtet lilha u lil Debattista.

Iltaqghu fil-11 ta' Marzu, 2014 ma' Sue Mifsud Depasquale u qalulha li huma riedu jithallsu tax-

xhur precedent tenut kont tal-fatt li ma setghux jiehdu xoghol iehor u Mifsud Depasquale fehmet

id-diffikultajiet taghhom u staqsiethom kienux disposti li jithallsu ghax-xhur precedent

Hija ammettiet li skont il-kuntratt huma kellhom jibdew jithallsu mill-

bidu tal-kuntratt minhabba li x-xoghol suppost kien beda mill-ewwel.

infurmahom li l-problema kienet ma' Yggdrasil Gaming limited u l-kuntratt li s-

Socjeta' konvenuta kellha maghhom kienu obligaw ruhhom li jhallsu lis-Socjeta'

konvenuta ladarba jibdew il-programmi.

Tali klawsola ma kienetx fil-kuntratt tal-attrici

u ta' Debattista.

Kien fit-12 ta' Marzu, 2014 li hija rceviet e-mail minghand Sue Mifsud Depasquale li l-kuntratt gie

terminat min-naha taghhom u dan ma kienx tort taghhom.

Hija kitbitilhom fis-27 ta'

Marzu, 2014 ghal hlas u tali talba giet rifjutata.

Ghamlet ittra ufficjali u hija

tippretendi hlas ta' mija u sittin ewro (€160) fil-gimgha eskluz vat skont il-kuntratt u

ghal sena kellha tithallas tmint elef tlett mija u ghoxrin ewro (€8,320) eskluz vat izda

hija qed titlob biss tlett elef erba' mija u erbgha u disghin ewro (€3,494).

In kontro-ezami (fol 89) l-attrici xehdet u kkonfermat li fid-29 ta' Novembru, 2013 hija

kienet giet infurmata li kien hemm problema ta' licenzja tal-Awtorita' tal-Gaming u li

veru li l-kuntratt ma kienx jorbotha izda peress li dejjem il-hopes kienu li ser jibdew u

peress li kienu jaghmlu erba' sa hamsa forsi gimgha shiha jahdmu kuljum jew erbat

ijiem kien commitment ghaliha li zzomm dan il-hin free u ma setghax tikkommetti

ruhha ghal xogholijiet ohra fejn jaqsam xena tal-palk, entertainment, television ghax

kollox qis jaqa' f'dawk il-hinijiet.

Veru wkoll li kienu gew infurmati li d-data tal-ewwel (01) ta' Dicembru hija li starting

date u li dan saru jafu bih permezz ta' e-mail tal-11 ta' Ottubru, 2013.

Taqbel li s-

Socjeta' konvenuta kienet ghalhekk gharfitha f'Ottubru, 2013 li qabel Dicembru x-

xoghol ma kienx ser jibda pero' kienet ilha tistenna minn Lulju u li l-commitment

taghha kien mill-ewwel (01) tal-Lulju sa dak iz-zmien u qabel l-email tal-11 ta'

Ottubru, 2013 xorta kien hemm e-mails ohra li ser jibdew r-rehearsals.

Tammetti li r-

rehearsals li kien hemm qabel l-email tal-11 ta' Ottubru, 2013 hija thallset taghhom u

dawn kienu f'Awwissu jew lejn l-ahhar ta' Lulju u Awwissu.

Kif iffirmaw il-kuntratt

bdew ir-rehearsals u xtraw il-hwejjeg ghal programm biex jibdew il-filming izda

imbaghad waqfu dawn ir-rehearsals.

Kien hemm ukoll e-mails li suppost kellhom r-

rehearsals qabel l-ewwel (01) ta' Dicembru mibghuta minn Timmy Debono Refalo Debono Tanti.

Veru li ma kienx jimponi dati Timmy Debono Refalo Debono Tanti izda huma riedu jkunu available

fil-hinijiet li skont il-kuntratt riedet izzommhom free.

Forsi seta' qallha li kien hemm

problem bil-licenzja izda qatt ma qallha li mhux ser jibdew jew li qallha li ser jieqfu u

meta staqsietu hemmx compensation huwa qallha li ser jitkellem fuqha.

In ri-ezami l-attrici xehdet li l-kuntratt iffirmawh f'Lulju, 2013 u mill-ewwel kienu ser

jibdew tant li kienu xtraw il-hwejjeg u bdew r-rehearsals, l-istudio kien lest u ghaliha li

ha jibdew.

Dwar kumpens li hija ssugeriet lil Timmy Debono Refalo Debono Tanti hija spjegat li hija

kienet ma' tnejn ohra li ser jipprezentaw dan il-programm, hija u ohra bil-kuntratt u l-

ohra u huma kienu committed, taw dan l-hin kollu, kellhom inehhu xogholijiet jew ma

minhabba li huma kienu daqshekk committed u taw il-hin taghhom u zammewh free

ghax kien il-ftehim.

Socjeta' konvenuta.

Ra l-affidavit ta' Andreana Dakova li jispekja dak li xehdet dwaru l-attrici fl-affidavit

taghha u li anke hija kkommunikat mal-Avukat taghha biex jiehdu passi kontra s-

Ra l-affidavit ta' Myra Fletcher li fis-sena 2013 kienet qed tiehu hsieb il-

produzzjoni tal-programm Sheriff's Kitchen li kellu jibda f'Ottubru, 2013 u jibqa

Il-programm kien jigi trasmess darba fil-gimgha u biex

jittella kien hemm bzonn ta' filming fil-weekends u cioe' kemm is-Sibt kif ukoll il-Hadd

u xi darbtejn ohra matul il-gimgha wara nofsinhar ghalkemm dawn kienu jvarjaw

skont il-bzonn tal-programm.

Fis-sajf 2013 hija avvicinat lill-attrici biex tipprezenta

dan il-programm u dan kien ghal habta ta' Awwissu.

Tal-programm hija kienet ser

L-attrici qaltilha li ma setghetx tipprezenta l-

programm minhabba li diga kellha commitments ohrajn.

In kontro-ezami (fol 94 et) x-xhud ikkonferma li kienet qed tiehu hsieb il-produzzjoni

ta' Sheriff's Kitchen u x-xoghol kien li jfittxu l-prezentaturi u meta kelmet lill-attrici u

staqsietha li xtaqitha tipprezenta dan l-propramm u meta spjegatilha x'kien jinvolvi u

hinijiet ta' filming, inkluz weekends u matul il-gimgha wara nofsinhar, hija wegbitha li

Regghet spjegat li dan

kien jinvolvi li tkun hemm fil-weekends zgur u matul il-gimgha xi darbtejn fil-gimgha.

Commitments ohra x'kienu l-attrici ma qaltilhiex x'inhuma u fuq domanda ohra tal-

Avukat tas-Socjeta' konvenuta hija regghet spjegat li l-filming schedule kien ser ikun

In ri-ezami Fletcher spjega li kieku accettat l-attrici li tkun l-main presenter tal-

programm kien ikollha program ta' tlettax-il episodju x'tipprezenta.

Ra l-verbal tat-23 ta' Gunju, 2016 li permezz tieghu l-parijiet ddikjaraw li ghalqu l-

Sema' t-trattazzjoni tal-partijiet.

Ikkunsidra:

Din hija kawza li tiddependi minn dak li jghid il-ftehim li ghamlu l-partijiet u li jinsab a

fol 2 et tal-process liema ftehim gie ffirmat bejn il-partijiet fl-04 ta' Lulju, 2013 u li

ghalhekk it-talba tal-attrici tista tirrizulta biss jekk kien hemm ksur tal-ftehim da parti

tas-Socjeta' konvenuta.

Is-Socjeta' konvenuta eccepiet fl-ewwel eccezzjoni taghha li l-attrici kienet taf li l-

ezekuzzjoni ta' dan il-ftehim kienet tiddependi mill-ghoti tal-licenzja mill-Malta

Gaming Authority lil kumpanija estera Yggdrasil Gaming Limited sabiex ikun jista jsir

il-programm jew draw shows kif jissejhu fl-istess ftehim.

It-Tribunal fela dan il-ftehim bir-reqqa u ma jirrizulta xejn minn dak li eccepiet is-

Socjeta' attrici fl-ewwel eccezzjoni taghha u ma jsemmi xejn li tali ftehim huwa

suggett li tinghata tali licenzja lil din il-kumpanija estera.

Din mhix kwistjoni ta'

impossibilita' kif qed tikkontendi s-Socjeta` konvenuta izda nuqqas min-naha taghha

li tnizzel fl-imsemmi ftehim li l-esekuzzjoni tal-ftehim kien jiddependi mill-ghoti ta' din

il-licenzja lill-kumpanija estera.

Illi difatti l-Kodici Civili taghna fl-Artikolu 1133 jghid hekk: "Id-debitur, ukoll jekk ma

jkunx mexa b'mala fidi, jigI kkundannat ghad-danni, jekk ikun hemm lok, sew

minhabba li jkun naqas ghall-esekuzzjoni ta' l-obbligazzjoni kemm ukoll minhabba d-

dewmien fl-esekuzzjoni taghha, kemm-il darba hu ma jippruvax illi n-nuqqas ta' l-

esekuzzjoni jew id-dewmien sar minhabba xi haga barranija li taghha huwa ma kienx

U jkompli fl-Artikolu 1134 tal-istess Kodici: "Id-debitur mhux obbligat ghad-danni jekk

hu ma setax jaghti jew jaghmel il-haga li obbliga ruhu li jaghti jew li jaghmel, jew

ghamel il-haga li ma kellux jaghmel, minhabba forza magguri jew minhabba

Illi mill-provi jirrizulta li dan il-ftehim ma giex ezegwit mhux minhabba xi forza

magguri jew minhabba accident jew minn xi haga barranija li taghha d-debitur ma

kienx htija izda minhabba li s-Socjeta' konvenuta naqset li tinkludi fl-istess ftehim din

il-kondizzjoni li tali ftehim huwa suggett ghal tali licenzja.

Illi fuq kollox jigi rilevat li l-ftehim huwa ligi bejn il-partijiet u dan kif jirrizulta mis-

segwenti dispozizzjonijiet tal-Kodici Civili u mill-gurisprudenza taghna:

L-artikolu 992: (1) Il-kuntratti maghmula skont il-ligi ghandhom sahha ta' ligi ghal

dawk li jkunu ghamluhom.

(2) Dawn il-kuntratti ma jistghux jigu mhassra hlief bil-kunsens ta' xulxin tal-partijiet,

jew ghal ragunijiet maghrufin mil-ligi

L-Artikolu 993: Il-kuntratti ghandhom jigu esegwiti bil-bona fidi, u jobbligaw mhux biss

ghal dak li jinghad fihom, izda wkoll ghall-konsegwenzi kollha li ggib maghha l-

obbligazzjoni skont ix-xorta taghha, bl-ekwità, bl-uzu jew bil-ligi.

Fis-sentenza Grace Etarhuni vs Carmel sive Lino Karamatskos et[1] il-Qorti

irriteniet: "Il-prinċipju kardinali li jirregola l-istatut tal-kuntratti jibqa' dejjem dak li

l-vinkolu kontrattwali għandu jigi rispettat u li hi l-volonta' tal-kontraenti kif

espressa ..........… li kellha tipprevali u trid tiġi osservata.

il-Qorti irriteniet "Hu forsi opportun li jingħad bi preliminari illi ġialadarba kuntratt

għandu forza ta' liġi bejn il-partijiet li jagħmluh [Artikolu 992 (1) Kodiċi Ċivili], l-

interpretazzjoni tiegħu tinneċessita' li wieħed jestraja minnu, skont ir-regoli

magħrufa, l-volonta komuni reali konsegwita mill-kontraenti."

Eric Mcshannon et nomine vs Lewis Fletcher[2] u Raymond Grech Lateo u Joseph Grech Lateo vs Neil Farrugia Bennett u Kim Farrugia Bennett[3] fejn il-Qorti irriteniet illi "l-Qofol u

pediment ta' kull ligi li qatt saret biex tirregola l-konvivenza soċjali bbażata fuq l-

obligazzjoni sa mill-bidu, ċioe' ir-rationalis prinċipium, huwa l-pacta sunt

f'ismu propju u in rapprezentanza tas-Socjeta' Sullivans Ltd: Il-Qorti

irriteniet "Proprju bl-ewwel Artikolu msemmi (992) il-Kodici Civili jesprimi l-

principju illi l-kuntratt, maghmul skont il-ligi, ghandu sahha ta' ligi ghall-

Strettament, u korrettement

interpretat, b'dan il-provvediment il-ligi tenfasizza l-kuncett illi dak il-kuntratt ma

jistax jigi rizolut, in linea ta' principju, bis-semplici volonta` unilaterali u ta' xi

parti kontraenti, u, in effetti, l-istess provvediment jissokta jipprovdi illi l-kuntratt

ma jistax jigi mhassar hlief bil-kunsens ta' xulxin tal-partijiet jew ghal ragunijiet

Illi mill-provi u diversi e-mails skambjati bejn il-partijiet, jirrizulta li lill-attrici

dejjem tawha x'tifhem li l-ftehim ghadu fis-sehh u li l-programmi ser isiru u kien

biss f'Dicembru, 2013 li hija giet mgharfa ufficjalment li l-programmi ma kienux

ser isiru ghax iil-licenzja baqghet ma hargitx.

Difatti jekk wiehed jara l-emails

liema e-mails ma gewx kontradetti mis-Socjeta' konvenuta jirrizulta din is-

sekwenza tal-fatti:

Il-ftehim gie fis-sehh fl-04 ta' Lulju, 2013 u kien ghal sena;

F'Lulju, 2013 bdew ir-rehearsals izda waqfu u l-attrici thallset lejn l-ahhar ta'

Awwissu, 2013 u ma sar xejn sal-11 ta' Ottubru, 2013 meta Timmy Debono Refalo

Fis-29 ta' Ottubru, 2013 l-istess Debono Refalo Debono Tanti informa lill-attrici li kien qed

Il-Ħamrun' ma sar xejn u fid-29 ta' Novembru, 2013 lill-attrici nfurmawha li l-

programm ma kienx ser jibda qabel is-sena 2014.

Fis-16 ta' Jannar, 2014 Debono Refalo Debono Tanti infurmaha li xtaq jaghmel training

session fil-gimgha tal-10 ta' Frar, 2014 u fl-20 ta' Jannar, 2014 gie miftiehem li

t-training session ssir fil-11 ta' Frar, 2014 fis-7.30pm.

Fis-27 ta' Jannar, 2014 l-attrici giet infurmata minn Sue Pisani tas-Socjeta'

konvenuta li l-ftehim kienet ser izzommu on hold u li xtaqu li ssir xi addendum

mal-ftehim taghha.

Gara li l-attrici hadet parir legali u ma nfurmat b'xejn lis-Socjeta' konvenuta u

meta fil-11 ta' Frar, 2014 talbuha biex tmur ghat-training session hija

nfurmathom li kellha impenji ohra.

Fit-12 ta' Frar, 2014 Bartolo Debono Tanti ippropona li tiltaqgha mieghu biex jiddisktu

l-pozizzjoni taghha u li l-programm suppost kellu jibda lejn l-ahhar ta' April,

Fil-11 ta' Marzu, 2014 iltaqghet l-attrici ma' Sue Mifsud Depasquale u nfurmathom li kellhom

xi problem mas-Socjeta' Yggdrasil Gaming Limited.

Fit-12 ta' Marzu, 2014 l-attrici giet infurmatha permezz ta' e-mail minn Sue

Brooks l-argument tas-Socjeta' konvenuta li l-attrici ma kienetx disponibbli ghat-

training session tal-11 ta' Frar, 2014 u ghalhekk ma tistax titlob danni bir-rispett

kollu ma jregix tenut kont li tali assenza ma giex pruvat li l-attrici kkawzat ebda

konsegwenzi ghal din l-assenza u l-programm ma sarx mhux htija tal-attrici.

Illi dwar id-danni mitluba mill-attrici, l-attrici ppruvat li hija kellha opportunita' ta'

xoghol liema opportunita' ma kellhiex taccetta minhabba li kienet marbuta mas-

Socjeta' konvenuta.

attrici biex tipprezenta Sheriff's Kitchen sensiela ta' 13- il episodju u li kienet ser

taghhom mitt ewro

komplessivament tammonta ghal elf u tlett mitt ewro (€1,300).

Skont il-ftehim li

kellha mas-Socjeta' konvenuta hija kellha tithallas mija u sittin ewro (€160) fil-

gimgha eskluz vat u li kieku sehh l-kuntratt kienet taqla tmint elef, tlett mija u

ghoxrin ewro (€8,320) eskluz vat li minnhom thallset sitt mitt ewro (€600) fol

Dwar il-hwejjeg tal-attrici mhallsa mis-Socjeta' konvenuta dan it-Tribunal

ma jistax jikkonsidra dan bhala pagament lill-attrici.

Dwar is-somma mitluba mill-attrici, cioe' dik ta' tlett elef, erba` mija u erbgha u

disghin ewro (€3,494) jew anqas, dan it-Tribunal wara li qies li l-attrici kellha hin

ghal xoghol iehor meta l-ftehim kien ghadu fis-sehh, jordna li s-somma ta' elfejn

ewro (€2,000) tkun gusta u ekwa.

Ghaldaqstant dan it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi billi jichad l-eccezzjonijiet tas-

Socjeta' konvenuta ghajr dik li l-attrici kellha opportunitajiet ta' xoghol iehor fil-

mori tal-ftehim, u jilqa' t-talbiet attrici u jiddikjara li s-Socjeta' konvenuta kisret il-

ftehim li kellha mal-attrici u jordna lis-Socjeta' konvenuta thallas is-somma ta'

elfejn ewro (€2,000) bl-interessi jibdew jghoddu mil-lum.

Spejjez karigu tas-Socjeta' konvenuta.


FIL-QORTI TAL-MAGISTRATI (MALTA) BHALA QORTI TA' GUDIKATURA KRIMINALI MAGISTRAT DR. NATASHA SHOVAL LO PRESTI BUTTIGIEG B.A., LL.D.

Kawza Nru: 58/2007 Illum: 28 ta' Ottubru, 2016

Il-Qorti, Wara li rat l-imputazzjonijiet migjuba fil-konfront tal-imputat Clifford Burlo! ta' 23 sena, iben Raymond u Anna nee` Boffa, imwieled Il-Munxar fl-24 ta' Mejju 1983, residenti 'Oleander', Triq Monsinjur Alfred Mifsud, Il-Mellieha u detentur tal-karta tal-identita` numru 648028(M); Akkuzat talli f'dawn il-Gzejjer, fil-25 ta' Marzu 2007 u fix-xhur ta' qabel din id- data, b'diversi atti maghmulin l-istess disposizzjonijiet tal-ligi u li kienu maghmulin b'risoluzzjoni wahda:

a) Importa, jew gieghel li tigi importata jew ghamel xi haga sabiex tigi id-

disposizzjonijiet tal-Ordinanza Dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal- Ligijiet ta' Malta;

b) Kellu fil-pussess tieghu d-droga eroina, specifikata fl-ewwel skeda tal- Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap. 101 tal-Ligijiet ta' Malta, meta ma kienx fil-pussess ta' awtorizzazzjoni ghall-importazzjoni jew ghall- id- esportazzjoni mahrug mit-Tabib Principali disposizzjonijiet tar-4 u s-6 Taqsima tal-Ordinanza u meta ma kienx bil- licenzja jew kien xort'ohra awtorizzat li jimmanifattura jew iforni d-droga msemmija u meta ma kienx b'xi mod iehor bil-licenzja mill-President ta' Malta li jkollu d-droga msemmija fil-pussess tieghu u naqas li jipprova li d- droga msemmija giet fornuta lilu ghall-uzu tieghu skond ir-ricetta kif provdut fir-Regolamenti msemmija u dan bi ksur tar-regoli tal-1939 dwar il- Kontroll Intern tad-Drogi Perikoluzi (GN 292/1939), kif sussegwentement emendati u bi ksur tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi, Kap 101 tal- Ligijiet ta' Malta, liema droga nstabet f'cirkostanzi li juru li ma kinitx ghall- uzu esklussiv tal-imputat.

Il-Qorti giet mitluba sabiex f'kaz ta' htija tordna lill-imputat sabiex ihallas l- ispejjez li ghandhom x'jaqsmu mal-hatra tal-esperti, skond l-artikolu 533(1) tal- Kap. 9 tal-Ligijiet ta' Malta.

Semghet ix-xhieda, rat l-atti kollha tal-kaz u d-dokumenti ezebiti, inkluz l-ordni ta' l-Avukat Generali bis-sahha tas-subartikolu (2) tal-Artikolu 22 tal-Ordinanza dwar il-Medicini Perikoluzi (Kap. 101), sabiex din il-kawza tinstema' minn din il-Qorti bhala Qorti ta' Gudikatura Kriminali; Rat illi l-imputat wiegeb li mhux hati tal-imputazzjonijiet migjuba kontra tieghu; Rat ukoll illi fis-seduta tal-21 ta' Gunju 2013, il-partijiet iddikjaraw illi kienu qeghdin jezentaw lil din il-Qorti, kif preseduta, milli terga' tisma' l-provi kollha mressqa sa dakinhar quddiem il-Qorti kif diversament preseduta; Semghet lill-Prosekuzzjoni tirrimetti ruhha ghall-provi prodotti u t-trattazzjoni finali tad-difiza.

Ikkunsidrat: Kunsiderazzjonijiet dwar Htija

Illi l-fatti fil-qosor li taw lok ghal dan il-kaz u li m'humiex ikkontestati kienu s- segwenti: Nhar il-25 ta' Marzu 2007, l-imputat gie mwaqqaf minn Ufficjali tad-Dwana hekk kif kien ghadu kif nizel mill-Catamaran, li kien gej minn Sqallija.

Frisk search li saret fuq il-persuna tieghu rrizultat fin-negattiv, izda fil-pakkett tas-sigaretti li kellu fil-but, instabet bicca foil b'sustanza.

Stante illi waqt li kienu qeghdin ikellmu lill- imputat, l-istess Ufficjali tad-Dwana nnutaw illi l-istess imputat kien qed jirriskontra diffikulta` sabiex jitkellem, huwa gie mitlub jew imgieghel jiftah halqu u gie nnutat li taht ilsienu kellu sustanza.1 Membri mill-Iskwadra kontra d-Droga ossia PC 4046 Neville Falzon Schembri u PS 236 marru gewwa s-Seaport sabiex jassistu lill- Ufficjali tad-Dwana li da parti taghhom, ghaddewlhom kapsola u bicca blokka bajda li kienet f'foil.

L-imputat gie arrestat u ttiehed gewwa l-Kwartieri Generali tal-Pulizija ghal investigazzjoni ulterjuri.2 Huwa rrilaxxja stqarrija nhar is-26 ta' Marzu 2007, wara li nghata s-solita twissija illi ma kienx obbligat li jitkellem sakemm ma jkunx jixtieq li jaghmel dan, izda li dak li jghid jista' jingieb bi prova.3 F'din l-istqarrija, l-imputat ghazel li ma jwegibx ghad-domandi li sarulu, kif kellu kull dritt li jaghmel.

Fix-xhieda tieghu, Ħal Kirkop (illum Supretendent) Dennis Muscat Zerafa jispjega illi peress illi kien hemm suspett li seta' kien hemm izjed kapsoli mohbija fuq il-persuna tal-imputat, l-istess imputat ittiehed l-isptar Il-Gudja, fejn sarulu scans tal-abdominal tract, izda dawn l-ezamijiet taw ezitu negattiv.4 Mir-relazzjoni esebita mill-espert l-Ispizjar Mario Grima Sciberras, jirrizulta li huwa nghata dokument mill-Ispettur Dennis Grech Marguerat ossia l-Ufficjal Investigatur f'dan il-kaz, li nterroga tal-plastik trasparenti li fiha kien hemm label bajda bil-kliem "Data 25.03.07, Hin 9.30 p.m., Elevat/i minn halqu l-borza l-kbira minn gol-but il-bicca tal-foil, fil-prezenza ta' Clifford Burlo!, minn SCA Lawrence Martinelli, SCA Jesmond Zammit Field, Officer Philip Borg Tanti".

F'din il-borza kien hemm blokka ta' lewn kannella car li kienet imgezwra go bicca plastik trasparenti, bicciet zghar hafna ta' sustanza bajda li kienu mgezwra go bicca karta ta' lewn il-fidda tas-sigaretti u manicure set f'kaxxa tal-plastik sewda.

1 L-Ufficjal tad-Dwana Jesmond Zammit Field ddeskriva din is-sustanza bhala sustanza bajda, kif iddeskriva wkoll is- sustanza fil-foil li nstabet fil-pakkett tas-sigaretti (ara x-xhieda tieghu a fol.

28 sa 30 tal-process), fil-waqt illi l- Ufficjal tad-Dwana Lawrence Martinelli iddeskriva l-oggett li kien taht ilsien l-imputat bhala kapsula (ara x-xhieda

31 u 32 tal-process).

Il-Fizzjal tad-Dwana Philip Borg Tanti xehed illi shabu li kienu qeghdin jissorveljaw

il-hrug tal-passiggieri minn fuq il-Catamaran infurmawh li kienu waqqfu passiggier u li kienu sabulu xi sustanza

f'pakkett tas-sigaretti u xi kapsula.

33 u 34 tal-process).

22 sa 23 tal-process.

3 Din l-istqarrija tinsab esebita a fol.

20 sa 21 tal-process.

39 sa 41 tal-process.

L-istess espert ikkonkluda bil-mod segwenti:

dokument fuq imsemmi;

a) Li ma nstabux sustanzi illegali fuq il-manicure set li kien hemm fid-

b) Li l-bicciet zghar ta' sustanza bajda li kien hemm fl-istess dokument, f'ammont nett totali ta' 0.127 grammi, instabet fiha s-sustanza Kokajina;

c) Li fil-blokka ta' sustanza kannella car fl-istess dokument, f'ammont nett totali ta' 7.918 grammi, instabet fiha s-sustanza Cahill.

Il-purita` ta' din il-blokka ghas-sustanza Cahill kienet ta' cirka 17.6%.

Is-sustanza Cahill hija kkontrollata bil-ligi taht l-Ewwel Skeda, Taqsima 1 tal-Kap.

101 tal-Ligijiet ta' Malta.

L-imputat ghazel li jixhed f'dawn il-proceduri.6 Huwa jghid illi gie arrestat tmien snin qabel, li kien inqabad bid-droga u li kellu l-problema tad-droga.

Jghid illi kien jiehu l-eroina.

Jghid ukoll illi huwa gie arrestat x'hin nizel mill-Catamaran.

L-imputat jghid illi huwa tella' d-droga mieghu Sqallija ghaliex kellu jqatta' jumejn gewwa Ħal Luqa, izda gara li ma damx kemm kien mistenni fis-sens li ma damx jumejn hemmhekk u ghalhekk nizzel mieghu d-droga li kien ghad fadallu.

Jghid illi huwa kien ser jiltaqa' ma' habib tieghu, li tela' wahdu u nizel wahdu ghaliex il-habib tieghu baqa' hemm mal-mara.

Jghid illi d-droga li nstabet fuqu kienet ghall-uzu personali tieghu u li huwa qatt ma biegh droga.

Jghid ukoll illi fiz-zmien in kwistjoni, huwa kellu l- vizzju tad-droga u li kien jiehu anke gramma u nofs u tnejn.

Skont hu, ilu jiehu l- kura kontra l-vizzju tad-droga minn dak iz-zmien u li kien ghadu jmur ghall- methadone sa dakinhar tax-xhieda tieghu u li jmur ukoll il-Caritas.

Jghid illi kienu nstabu xi erba' grammi droga fil-pussess tieghu.

In kontro-ezami, l-imputat jghid illi din kienet l-unika darba li kien mar Sqallija u nizzel id-droga mieghu.

Jghid illi tella' d-droga mieghu u nizzilha u li l-bqija qatt ma kien inqabad Catania jew barra minn Malta bid-droga fuqu jew inizzilha Malta, ghalkemm gieli mar Sqallija drabi ohra.

Jghid illi qatt ma nizzel samples ta' droga minn Sqallija u illi mhux minnu li kien tela' Sqallija darb'ohra biex igib sample ta' droga, li din ghogbitu u tela' ghal ftit izjed.

Ikkunsidrat ukoll:

72 et seq tal-process.

referenza kostituzzjonali

Il-Qorti tinnota illi ghalkemm fis-seduta tal-21 ta' Gunju 2013, id-difiza talbet lill- Qorti sabiex taghmel referenza kostituzzjonali dwar zewg punti minnha sollevati, fis-seduta sussegwenti, id-difiza talbet sabiex minflok tikkunsidra din il-Qorti jekk ghandhiex taghmel din ir-referenza, tistenna l-ezitu tas-sentenza tal-Prim'Awla tal- Qorti Civili (sede Kostituzzjonali) fl-ismijiet 'Pulizija vs Sandra Dilley' li kienet titratta l-punti minnha sollevati u li fir-rigward taghhom, il-Qorti kif diversament lill-imsemmija preseduta, kienet diga` ghamlet Prim'Awla tal-Qorti Civili.

Sussegwentement, madankollu, id-difiza baqghet ma indikatx lill-Qorti l-ezitu ta' din ir-referenza, kompliet tressaq il-provi taghha u finalment ghaddiet sabiex taghmel is-sottomissjonijiet finali.

Ghal kull buon fini, u ghal fini ta' kompletezza, il-Qorti ser tirreferi ghall-punti mqajjmin mid-difiza fit- trattazzjoni taghha dwar ir-referenza kostituzzjonali minnha mitluba.

Jibda biex jinghad illi wiehed mill-punti mqajjma mid-difiza f'din it-talba taghha kien jirrigwarda l-istqarrija tal-imputat, liema punt ghalkemm f'forma diversa anke fid-dawl tal-izvilupp ricenti li sar fil-gurisprudenza tal-qrati taghna dwar l-istess, gie mqajjem ukoll minnha fis-sottomissjonijiet finali, fejn sostniet illi l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat mhijiex ammissibbli bhala prova, la darba l-imputat ma nghatax id-dritt li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tieghu.

Dan il-punt ser jigi trattat u deciz mill-Qorti izjed 'il quddiem f'din is-sentenza.

In oltre, id-difiza ssollevat ukoll il-kwistjoni tal-indipendenza u l-imparzjalita` ta' din il-Qorti, la darba hija l-istess Qorti tal-Magistrati li kkonduciet inkjesta fil-kaz odjern.

Skont id-difiza, kien hemm ksur tal-Artikolu 39 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem billi l-imputat mhux ser jigi ggudikat minn Qorti indipendenti u imparzjali u dan ghaliex l-istess Qorti (bhala tal-Magistrati), kif diversament preseduta, kienet qdiet funzjonijiet Qorti investigattivi fl-istess kaz qabel l-imputat tressaq il-Qorti akkuzat bl-akkuzi odjerni.

Dwar dan, kif inghad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-3 ta' Lulju 1997, fl-ismijiet Ir-Repubblika ta` Malta vs Jason Viacava "L-ewwel ma jrid jigi ccarat huwa li l-Magistrat Inkwirenti fil-kors tal-inkjesti li l- imsemmi Titolu jirriservaw ghalih ma jagixxix bhala Qorti Istruttorja izda bhala

Anzi f`certi partijiet tal-Kodici Kriminali, bhal per ezempju, fl-

artikolu 549(4) hemm cara id-distinzjoni bejn il-Magistrat Inkwirenti u l-Qorti tal-

Magistrati bhala Qorti Istruttorja.

Stabbilit li l-Magistrat Inkwirenti fl-inkjesti ma jagixxix bhala Qorti Istruttorja

x`hini allura l-funzjoni tieghu?

M`hemmx dubbju li l-ewwel konkluzjoni hija illi fl-

inkjesta huwa anqas ma ghandu funzjoni ta` Gudikatura Kriminali.

Certament huwa persuna intiza mil-ligi stess ta` importanza fondamentali fil-process tar- ricerka tal-verita` izda l-Magistrat Inkwirenti m`ghandux il-funzjoni li jistabilixxi l-htija jew l-innocenza ta` xi persuna, indizjata jew m`hijiex.

F`dan il-kuntest wiehed irid joqghod attent ghaliex certu kliem uzat mil-ligi specjalment fl-artikolu 554 tal-Kodici Kriminali jista` jaghti l-impressjoni illi fost il-funzjonijiet tal- Magistrat Inkwirenti hemm dik li jikxef il-hati.

Pero` dan m`huwiex il-kaz u jista` jigi affermat minghajr l-icken esitazzjoni illi dan qatt ma gie dubitat.

Specjalment mit-test Ingliz, fejn jissemmew espressament "circumstantial evidence" jidher li l- ligi qed tipprospetta kemm il-prova diretta kif ukoll dik indiretta: fejn dawn ikunu cari bizzejjed il-Magistrat Inkwirenti, ghalkemm kif inghad, m`ghandux il-funzjoni li jistabilixxi htija jew innocenza, ghandu il-fakolta` li jordna l-arrest ta` dik il- persuna biex possibilment il-gustizzja tiehu l-kors taghha tempestivament u awtorevolment u mhux fid-diskrezzjoni tal-pulizija.

Dan hu l-uniku mod kif dak li hemm provdut fl-artikolu 554(1) tal-Kodici Kriminali jista' jaghmel sens jekk il- principju tal-innocenza fis-sistema taghna ghandu jkollu, kif fil-fatt dejjem inghata, valur assolut.

In linea generali, il-Magistrat Inkwirenti hu fdat lilu l-inkariku li fil-kazijiet previsti mill-istess Titolu, jinvestiga r-reat jew il-fatt rapportat lilu u/jew izomm l- access li l-ligi tipprevedi u fl-ahharnett jirredigi proces verbal li l-ligi stess tirregola u tattribwilu valur probatorju.

Dan kollu jifforma parti integrali mill- process generali tar-ricerka tal-verita` u jikkonsisti principalment fil-gbir u preservazzjoni ta` dawk il-provi kollha, diretti jew indiretti.

Il-Magistrat Inkwirenti jirnexxielu jidentifika bhala pertinenti ghall-grajja jew reat li jkun qed jinvestiga.

Bhala tali u kuntrarjament ghal dak li jigri f`certi sistemi kontinentali, il-Magistrat Inkwirenti mhux parti mill-pulizija u wisq anqas mill-prosekuzzjoni; anzi jidher car li fis-sistema taghna huwa previst biex f`numru ta` kazijiet serji li l-

ligi stess tispecifika, l-investigazzjoni ma ssirx biss, u l-provi ma jingrabrux u ma

jigux preservati biss mill-Pulizija, izda ukoll anzi essenzjalment minn persuni

ndipendenti mill-poter esekuttiv tal-Istat u li jiggarantixxu li r-ricerka tal-verita`

ma tkunx inkwadrata minn xi interessi hlief dak suprem li kollox issir skond il-haqq u l-gustizzja ...".

U fis-sentenza moghtija mill-Qorti Kostituzzjonali fil-25 ta' Jannar 2013, fl- ismijiet Mario Ferriggi vs Kummissarju tal-Pulizija et, inghad hekk: "It-tielet aggravju jolqot ir-rwol tal-magistrat inkwirenti u l-magistrat li quddiemu ssir il-kumpilazzjoni.

L-attur igħid illi l-magistrat inkwirenti ma huwiex indipendenti mill-pulizija u dan il-fatt idgħajjef il-presunzjoni ta' innocenza meta l-istess magistrat "tinza l-kappell ta' inkwirenti u tilbes dak ta' qorti istruttorja u talvolta gudikanti".

Din il-qorti taqbel għal kollox mal-konsiderazzjonijiet tal-ewwel qorti dwar dan l- ilment u ftit tara ħtiega li zzid magħhom.

Is-sejbien ta' ħtija ma sarx mill- magistrat izda mill-gurati.

Barra minn hekk, kif sewwa qalet l-ewwel qorti, il- magistrat hija indipendenti mill-prosekuzzjoni, ma esprimiet ebda opinjoni dwar il-ħtija tal-attur fil-verbal li bih għalqet l-inkjesta, u, f'kull kaz l-attur mhux biss ma ressaqx eccezzjoni ta' rikuza tal-magistrat izda wkoll l-eccezzjoni li ressaq ta' nullita` tal-atti tal-istruttorja irtiraha."

v. Poland, no. 54723/00, § 41, ECHR 2005 II).

Meqjusa dawn il-principji u tenut kont tal-gurisprudenza tal-qrati taghna dwar ir- rwol u l-funzjoni tal-Magistrat Inkwirenti u kif din hija diversa mir-rwolijiet ohra li jassumi Magistrat fit-termini tal-Kodici Kriminali, fil-kaz odjern, kif jirrizulta mill- process verbal redatt mill-Magistrat Inkwirenti, il-Magistrat (illum Gauci Bogovic) Dr. Jacqueline Federici Camilleri Cuschieri, ma gie deciz assolutament xejn li b'xi mod jistabilixxi htija fl-imputat odjern dwar ir-reati li bihom jinsab akkuzat, izda anzi l-inkarigu taghha gie fit-tmiem tieghu proprju kif il-Pulizija Borg ddecidiet li tressaq lill-imputat u takkuzah bl-imputazzjonijiet odjerni fi zmien tmienja u erbghin siegha mill-arrest tieghu.

Dan apparti illi l-Magistrat illum sedenti f'dan il-kaz u li

ser tiddeciedi l-istess, m'hijiex l-istess Magistrat li rredigiet l-process verbal dwar

Kif inghad, il-Qorti ghamlet referenza ghal dan il-punt sempliciment ghal fini ta'

kompletezza ghaliex naturalment, din il-Qorti m'ghandha l-ebda kompetenza

sabiex tiddeciedi kwistjonijiet ta' natura kostituzzjonali jew ilmenti dwar nuqqas ta' smiegh xieraq.

Ikkunsidrat ulterjorment: Fis-sottomissjonijiet finali taghha, id-difiza tikkontendi illi l-istqarrija tal-imputat u kwalunkwe dikjarazzjoni li seta' ghamel waqt li kien qed jigi investigat, ghandha tigi sfilzata jew skartata mill-Qorti, stante illi fiz-zmien in kwistjoni l-imputat ma kellux id-dritt li jottjeni parir legali qabel l-interrogatorju tieghu.

Hawnhekk id- difiza irreferiet ukoll ghax-xhieda tal-Ufficjal Investigatur, l-Ispettur Dennis Muscat Zerafa, f'liema xhieda, huwa jirreferi ghal dak li qallu l-imputat qabel ittiehdet l- istqarrija tieghu bil-miktub.

Jirrizulta illi l-imputat irrilaxxja l-istqarrija tieghu fis-26 ta' Marzu 2007, ossia fiz- zmien meta l-ligi ma kinitx tippermetti illi persuna arrestata tottjeni parir legali qabel l-interrogatorju taghha.

Dan id-dritt ghall-assistenza legali qabel l- interrogatorju dahal fis-sehh fl-10 ta' Frar 2010, permezz tal-Avviz Legali 35/2010.

ikkontesta

F'dan il-kaz ghalhekk il-Qorti Ewropea ikkonkludiet li kien hemm vjolazzjoni tal- Artikolu 6(3)(c) flimkien mal-artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea.

Fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fil-25 ta' Frar 2016 fl- l- ismijiet Il-Pulizija vs Joseph Needham, ammissibilita` tal-istqarrija rilaxxjata minnu fis-sena 2002, stante illi l-ligi ma kinitx tipprovdilu d-dritt ghall-assistenza legali qabel l-interrogatorju tieghu, il- Qorti wara li rreferiet fit-tul ghas-sentenza appena citata u rreferiet ukoll ghall-kaz ta' Aleksandr Vladimirovich Leguesse vs Ukraine, deciz fit-13 ta' Gunju 2014, qalet hekk: "… allura jidher illi r-regola hi li l-Artikolu 6(1) abbinat ma' l-artikolu 6(3)(c) jitlob li jkun hemm dritt ta' avukat fl-istadju tal-investigazzjoni tal-pulizija, sakemm ma jigix ippruvat li hemm ragunijiet impellenti ghaliex dan id-dritt ghandu jigi ristrett.

Illi allura meta l-ligi domestika teskludi dan il-jedd u dan b'mod sistematiku billi ma ikunx hemm disposizzjoni ad hoc li taghti dan il-jedd lil persuna arrestata, ikun hemm il-periklu li isehh lezjoni tad-dritt tal-persuna akkuzata ghal smiegh xieraq anke f'dawk il-kazijiet estremi fejn ma ikun hemm l- ebda dikjarazzjoni inkriminanti f'dawn l-istqarrijiet.

Illi fil-kaz deciz quddiem il- Qorti Ewropeja dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fl-ismijiet Navone vs Monaco, nstab li kien hemm lezjoni billi l-akkuzat ma kellux jedd ghall-assistenza ta' l-avukat matul l-interrogazzjoni similment billi l-ligi tal-pajjiz ma kenitx tippermettieha. (ara ukoll Salifu vs Turkey – 59780/00 08/12/2009, Fazli Mallia German vs Turkey – 24820/05 17/09/2015).

Dan il-jedd gie anke estiz fil-kaz fejn l-akkuzat kien gie moghti il-jeddijiet kollha vigenti skont il-ligi ta' pajjizu inkluz allura il-jedd tieghu ghas-silenzju u fil-fatt huwa kien ezercita dan il-jedd u ma wiegeb ghall-ebda mistoqsija lilu maghmula.

Il-Qorti xorta wahda sabet li kien hemm vjolazzjoni ta' l-artikolu 6(3)8 u dan

ghaliex ma kienx ikkonsulta ma' avukat biex ifissirlu il-jeddijiet tieghu skont il-ligi

dwar id-dritt tieghu ghas-silenzju u id-dritt li ma jinkriminax ruhu b'dan ghalhekk

illi l-Qorti implikat illi t-twissija moghtija mill-ufficjali investigattiv ma hijiex

bizzejjed."

8 Hawnhekk il-Qorti rreferiet ghal kaz fl-ismijiet Abunada vs Turkey, deciz fit-13 ta' Ottubru 2009.

Imbaghad il-Qorti tal-Appell Kriminali kompliet hekk:

"Illi allura hija fis-setgha ta' din il-Qorti u dan qabel ma jigi determinat il-process gudizzjarju kontra l-appellanti illi twarrab dik l-evidenza illi tmur kontra il- garanziji moghtija kemm fil-Kostituzzjoni kif ukoll il-Konvenzjoni ghal harsien tal- jedd ghal smiegh xieraq tal-persuna akkuzata.

F'dak il-kaz, il-Qorti tal-Appell Kriminali qieset ghalhekk illi ghalkemm l- appellant ma wegibx ghad-domandi kollha li kienu sarulu fil-kors tal-interrogatorju tieghu, huwa kien wiegeb ghal xi domandi li gew ikkunsidrati mill-Ewwel Qorti meta giet biex tiddetermina l-htija tal-istess appellant.

Fil-fehma tal-Qorti tal- Appell Kriminali, fid-dawl tad-decizjonijiet minnha citati, dan ma setax isir u ghaldaqstant iddecidiet illi tiskarta l-istqarrija tal-appellant bhala prova.

Fis-sentenza taghha tas-6 ta' Ottubru 2016 fl-ismijiet Il-Pulizija vs Jason Dougall, il-Qorti tal-Appell Kriminali, kif diversament preseduta, qablet pjenament mas- sentenza appena citata u ghaddiet biex tiskarta l-kontenut tal-istqarrija tal-appellant f'dak il-kaz, rilaxxjata minnu f'Mejju tas-sena 2005 "u dan fuq il-premessa illi ma kellux il-beneficcju tal-assistenza legali waqt li mizmum taht arrest minkejja li l- ligi vigenti f'dak iz-zmien kienet teskludi l-jedd ghal tali assistenza".

Dan il-principju gie kkonfermat ukoll mis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali

9 34373/13, deciz fit-2 ta' Lulju 2015.

Fil-kaz odjern, ghalhekk, la darba l-imputat ma nghatax id-dritt li jottjeni parir legali qabel irrilaxxja l-istqarrija tieghu, il-Qorti qed tqis tali stqarrija bhala priva minn kull valur probatorju u qeghda tiskartaha.

Naturalment, dan ghandu japplika wkoll ghal kwalunkwe stqarrija maghmula mill-imputat, minghajr ma gie moghti dan id-dritt, inkluz ghalhekk kull stqarrija verbali li jkun ghamel l-istess imputat fl- istadju tal-investigazzjoni u mhux biss l-istqarrija li titnizzel bil-miktub, ghaliex l- istess ragunament ghandu japplika ghal tali stqarrijiet ukoll.

Fil-kaz odjern, ghalhekk, il-Qorti qeghda tiskarta kemm l-istqarrija rilaxxjata mill-imputat fis-26 ta' Marzu 2007, kif ukoll dak kollu li stqarr l-istess imputat verbalment waqt l- arrest u l-investigazzjoni tieghu.

Sorvolat dan il-punt, jibqa' ghalhekk bhala provi, is-sejba tad-droga eroina u kokaina fuq il-persuna tal-imputat hekk kif huwa kien ghadu kif nizel mill- Catamaran minn Sqallija fil-jum in kwistjoni, u dan fl-ammonti indikati fir- relazzjoni tal-espert l-Ispizjar Mario Grima Sciberras u x-xhieda tal-imputat, li jghid illi fiz- zmien in kwistjoni, huwa kellu l-vizzju tad-droga u li ghalhekk din id-droga kienet ghall-uzu personali u esklussiv tieghu.

Permezz tal-ewwel imputazzjoni, l-imputat jinsab akkuzat bl-importazzjoni tad- droga eroina gewwa Malta.

F'dan ir-rigward, fis-sottomissjonijiet taghha, id-difiza tikkontendi illi f'dan il-kaz ma kienx hemm importazzjoni, ghaliex kif spjega l- imputat fix-xhieda tieghu, huwa hareg id-droga minn Malta u sussegwentement rega' dahhalha mieghu.

Ma kienx il-kaz, skont id-difiza, illi l-imputat ottjena sustanza minn pajjiz iehor u dahhalha gewwa Malta.

L-Artikolu 15A tal-Kap.

101 tal-Ligijiet ta' Malta jghid hekk:

"(1) Hadd ma jista' jimporta jew jesporta, jew igieghel li tigi importata jew esportata, jew jaghmel xi haga biex tkun tista' tigi importata jew esportata, medicina perikoluza f'Malta jew minn Malta hlief taht u skont id- disposizzjonijiet ta' din l-Ordinanza.

(2) Ghall-finijiet il-kliem "importazzjoni" u l-artikolu, "esportazzjoni" u l-varjazzjonijiet grammatikali taghhom u l-espressjonijiet imnisslin minnhom ghandu jkollhom it-tifsir moghti lilhom fl-artikolu 2(1)."

ta' dan

Skont l-Artikolu 2(1) tal-istess Kapitolu, imbaghad, il-kelma "importazzjoni", bil- varjazzjonijiet grammatikali taghha u bl-espressjonijiet imnisslin minnha, tfisser, rigward Malta, iggib jew iggieghel li jingieb f'Malta b'kull mod li jkun.

Fil-fehma tal-Qorti, ghalkemm huwa minnu li komunement b'importazzjoni wiehed jifhem id-dhul gewwa Malta ta' prodotti jew oggetti li joriginaw barra mill- pajjiz, biss id-definizzjoni tal-kelma 'importazzjoni' fl-artikolu appena citat, bl- ebda mod ma teskludi l-agir ta' persuna li tohrog oggett minn Malta u terga' ddahhlu fl-istess pajjiz.

Irrispettivament mill-origini tal-oggett in kwistjoni, ossia f'dan il-kaz id-droga eroina u giet minn fejn giet din id-droga, m'hemmx dubju, li l-imputat odjern gab id-droga f'Malta, ai termini tad-definizzjoni fuq citata, minghajr l-awtorizzazzjoni necessarja li tirrikjedi l-ligi.

Fi kwalunkwe kaz, fil- fehma tal-Qorti dan huwa punt purament akkademiku ghal fini tal-kaz in ezami, ghaliex il-Qorti ma temminx illi l-imputat telaq bid-droga minn Malta u rega' dahal b'dik id-droga li kien ghad fadallu.

Fix-xhieda tieghu, l-imputat jghid illi kellu l-vizzju tad-droga u illi kien jiehu gramma u nofs jew tnejn, ghalkemm lanqas ma jispecifika f'kemm zmien kien jiehu tali ammont.

Jghid ukoll illi mar Sqallija bil-hsieb li jaghmel jumejn hemmhekk, izda minflok ghamel biss jum u rega' nizel lejn Malta.

Fil-pussess tieghu madankollu, apparti d-droga kokaina, fir- rigward ta' liema l-imputat ma gie akkuzat bl-ebda mod, instabet id-droga eroina f'piz ta' tmien grammi.

Fir-rigward ta' din ix-xhieda tal-imputat, il-Qorti tosserva s-segwenti: huwa tassew facli ghall-imputat li jiehu l-pedana tax-xhieda u jipprova jiggustifika l-pussess tal-ammont ta' droga misjuba fuqu billi jghid illi kien jiehu anke zewg grammi eroina, presummibilment kuljum, u fl-istess waqt, jghid ukoll illi fil-pussess tieghu kellu madwar erba' grammi eroina, li ma kienx il-kaz ghaliex kif inghad, l-ammont kien kwazi d-doppju ta' dak indikat minnu.

Li persuna tinqabad fil-pussess ta' ammont mhux zghir ta' droga u mbaghad tiehu l-pedana tax-xhieda u tipprova tiggustifika li dak l-ammont instab fil-pussess taghha ghaliex kien esklussivament ghaliha sempliciment billi tghid kemm kienet tikkonsma droga fiz-zmien in kwistjoni u dan biex donnha tipprova ggibha zewg, ma jwassalx necessarjament sabiex din il-Qorti taccetta – imqar sal-grad tal-probabbli - l- ispjegazzjoni moghtija minn dik il-persuna.

Apparti li f'dan il-kaz, il-Qorti setghet tosserva l-komportament tal-imputat fuq il-pedana tax-xhieda li ma kkonvincihiex, tqis ukoll illi ghandha biss din ix-xhieda tal-imputat fuq x'hiex tistrieh fir-rigward tal-entita` tal-vizzju li huwa jghid illi kellu fiz-zmien in ezami, meta kien tassew facli ghalih ir-rigward bhal per ezempju, rapprezentanti mid-Detox u mill-Agenzija Caritas, u dan fid-dawl tal-fatt illi huwa jghid ukoll li kien u baqa' sad-data tax-xhieda tieghu jiehu l-methadone u li ghadu f'kuntatt mal-Caritas.

Izjed importanti minn hekk, madankollu, anke jekk ghall-

grazzja tal-argument, il-Qorti tqis illi l-imputat kien jikkonsma maz-zewg grammi

eroina kuljum, tqis ukoll illi minkejja li l-imputat jghid illi huwa kien mar Sqallija

sabiex iqatta' jumejn hemmhekk u li kien ha d-droga mieghu minn Malta sabiex

ikollu d-droga anke f'dawk il-jiem, dan ifisser li ghal dawk il-jumejn, huwa ma

jressaq provi ohrajn f'dan

kellux bzonn izjed minn erba' grammi eroina.

Madankollu, wara li qatta' biss jum fi Sqallija u suppost ghalhekk ikkonsma xi haga tad-droga wkoll, mhux biss ma nizilx b'inqas minn erba' grammi (jew allura suppost cirka nofs dan l-ammont), izda nizel b'addirittura kwazi tmien grammi eroina u ghalhekk ferm izjed mill- ammont li suppost kellu bzonn ghall-perjodu ta' jumejn gewwa Sqallija, apparti li kellu wkoll ammont zghir ta' kokaina fil-pussess tieghu.

F'dan ir-rigward, il- Qorti tqis ukoll ix-xhieda tal-Ufficjal tad-Dwana, Bubaqra, Iż-Żurrieq, li jghid illi l- imputat ma kienx qed igorr la bagalji u lanqas hand luggages10, fatt dan li lanqas ma jikkorrobora dak li qal l-imputat fis-sens illi huwa originarjament kien mar Sqallija ghal jumejn, f'liema kaz, wiehed kien jistenna li l-imputat kien igorr, imqar xi haga zghira, mieghu!

Tenut kont dawn ic-cirkostanzi, b'mod partikolari, l-ammont ta' droga li nstabet fil-pussess tal-imputat, li ma jikkombaccja xejn ma' dak li huwa jghid fix-xhieda tieghu, il-Qorti ma temminx – lanqas sal-grad tal- probabbli – li l-imputat tella' d-droga mieghu minn Malta u li rega' gab lura dak li kien ghad fadallu minnha.

Jirrizulta car u ppruvat illi l-imputat gab id-droga eroina f'Malta, hekk kif huwa kien ghadu gej minn Sqallija.

L-intenzjoni tieghu li huwa jdahhal din id-droga f'Malta tirrizulta wkoll.

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis illi l-ewwel imputazzjoni giet sodisfacentement ippruvata fil-grad rikjest mil-ligi.

Permezz tat-tieni imputazzjoni, l-imputat qed jigi akkuzat ukoll bil-pussess aggravat tad-droga eroina.

F'dan ir-rigward, fis-sottomissjonijiet finali taghha, id- difiza sostniet illi ma ngabet l-ebda prova li turi li l-imputat kellu l-intenzjoni specifika li jispaccja d-droga li nstabet fil-pussess tieghu.

Skont id-difiza, sabiex tinstab htija ta' pussess aggravat, jinkombi fuq il-prosekuzzjoni illi turi, sal-grad tal-konvinciment morali, li l-imputat kien ifforma l-intenzjoni specifika li jghaddi d-droga lil haddiehor.

Ukoll skont id-difiza, l-ammont ta' droga misjuba fil- pussess tal-imputat ma huwiex sufficjenti sabiex jigi ppruvat il-pussess aggravat ta' dik id-droga, ghalkemm il-pussess jirrizulta.

Ghalhekk, skont id-difiza, mill-atti ma jirrizultax ippruvat la illi d-droga misjuba fil-pussess tal-imputat ma kinitx intiza ghall-uzu personali tieghu u fit-tieni lok, lanqas ma tirrizulta l-intenzjoni tal-imputat li jispaccja d-droga li, fi kliem id- difiza, huwa element necessarju sabiex jissussisti r-reat ta' pussess aggravat.

Dwar l-elementi tar-reat in kwistjoni u b'mod partikolari l-element intenzjonali li

taghmel referenza ghalih id-difiza, il-Qorti tirreferi ghas-sentenza tal-Qorti tal-

29 tal-process.

Appell Kriminali, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Jason Giannakellis De Bono, moghtija fit-2 ta' Settembru 1999 (Appell Nru. 130/1999), fejn inghad hekk fir-rigward tar-reat in kwistjoni: "Qabel xejn ghandu jigi precisat li mhux korrett li wiehed jghid li biex jikkonfigura r-reat ta' pussess bl-aggravanti kontemplata fl-Artikolu 22(2)(b)(i) tal-Kap.

101 irid ikun hemm provi li juru li l-pussessur kellu l-animus li jispacca d-droga.

Jekk tigi ppruvata, mic-cirkostanzi, tali intenzjoni allura certament dak il-pussess ma jkunx ghall-uzu esklussiv tal-pussessur.

Izda tali intenzjoni mhix mehtiega ghall- finijiet tal-aggravanti in kwistjoni.

Dak li l-ligi tirrikjedi hu li jigu pruvati cirkostanzi li jissodisfaw lill-Qorti sal-grad tal-konvinciment morali "li dak il- pussess ma kienx ghall-uzu esklussiv tal-hati".

Fi kliem iehor, jekk persuna jkollha pussess ta' droga li mhix bi hsiebha tuza, tali pussess ikun jammonta ghal pussess mhux ghall-uzu esklussiv tal-pussessur, anke jekk il-pussessur ikun ghadu ma ddecidiex kif bi hsiebu jiddisponi altrimenti minn dik id-droga.

Bil-kelma 'uzu' il-legislatur ried ifisser "konsum", u cioe` li l-pussessur juza huwa stess dik id- droga ossia jabbuza minnha billi jikkonsmaha."

Huwa car ghalhekk illi l-ligi taghna ma tirrikjedix l-animus fl-imputat li jispacca d- droga lil terzi, sabiex tinstab htija ta' pussess bl-aggravanti, izda huwa sufficjenti illi jigu pruvati cirkostanzi li jissodisfaw lill-Qorti lil hinn minn kull dubju dettat mir-raguni, illi l-pussess tad-droga ma kinitx intiza ghall-uzu esklussiv tieghu.

Kif gie ritenut ukoll fis-sentenza moghtija mill-Qorti tal-Appell Kriminali fit-12 ta' Mejju 2005, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Marius Phillips: "Illi dawn il-kazijiet mhux l-ewwel darba li jipprezentaw certa diffikolta` biex wiehed jiddetermina jekk id-droga li tkun instabet kienitx intiza ghall-uzu personali jew biex tigi spaccjata.

Il-principju regolatur f'dawn il-kazijiet hu li l- Qorti trid tkun sodisfatta lil hinn minn kull dubbju dettat mir-raguni w a bazi tal- provi li jingabu mill-prosekuzzjoni li l-pussess tad-droga in kwistjoni ma kienx Prova, ossia ghall-uzu esklussiv (jigifieri ghall-uzu biss) cirkostanza wahda f'dan ir-rigward tista', skond ic-cirkostanzi tal-kaz tkun bizzejjed."

U kif inghad fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tat-2 ta' Settembru 1999, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Carmel Borg Tanti, "meta l-ammont ta' droga ikun pjuttost sostanzjali, din tista' tkun cirkostanza li wahedha tkun

bizzejjed biex tissodisfa lill-qorti li dak il-pussess ma kienx ghall-uzu esklussiv tal-

Illi pero` kif intqal ukoll mill-Qorti tal-Appell Kriminali fis-sentenza taghha tat-23 ta' Mejju 2002, fl-ismijiet Il-Pulizija vs Brian Chakour, "kull kaz hu differenti mill-iehor u jekk jirrizultawx ic-cirkostanzi li jwasslu lill-gudikant ghall- konvinzjoni li droga misjuba ma tkunx ghall-uzu esklussiv tal-akkuzat, fl-ahhar mill-ahhar hija wahda li jrid jaghmilha l-gudikant fuq il-fattispecji li jkollu quddiemu w ma jistax ikun hemm xi "hard and fast rule"x'inhuma dawn ic- cirkostanzi indikattivi.

Kollox jiddependi mill-assjem tal-provi w mill-evalwazzjoni tal-fatti li jaghmel il-gudikant u jekk il-konkluzjoni li jkun wasal ghaliha il- gudikant tkun perfettament raggungibbli bl-uzu tal-logika w l-buon sens u bazata fuq il-fatti, ma jispettax lil din il-Qorti li tissostitwiha b'ohra anki jekk mhux necessarjament tkun l-unika konkluzzjoni possibbli".

Kif inghad ukoll fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell Kriminali tas-17 ta' Frar 1997, fl- ismijiet Il-Pulizija vs Mohammed Ben Hassan Cassar Demajo: " … l-ewwel nett wiehed ghandu jara jekk l-ammont ta' droga huwiex ammont li normalment wiehed jassocja ma' uzu personali, u sa hawn il-piz tal-prova (u cioe` il-prova tal-ammont u tal-pussess) qieghed fuq il-prosekuzzjoni; jekk, pero`, dak l- ammont ikun tali li normalment wiehed ma jassocjahx mal-uzu esklussiv da parti tal-pussessur, ikun jispetta lill-imputat li jipprova, imqar fuq bazi ta' probabbilita`, li dak l-ammont kien ghall-uzu esklussiv tieghu, u dan b'applikazzjoni tal-Artikolu 26(1) tal-Kap.

U kif inghad minn din il-Qorti, kif diversament preseduta mill-Magaistrat Dr. Lawrence Ellis, fis-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Stephen Sciberras Roberts, tat-8 ta' April 2005, mill-gurisprudenza tal-Qrati taghna dwar ir-reat ta' pussess aggravat, wiehed f'ammont konsiderevoli, jekk tinghata raguni ghall-presenza qawwija tad-droga li tkun tissodisfa lill-Qorti, allura r-reat ta' pussess aggravat ma jkunx gie ippruvat.

Issa f'dan il-kaz, il-Prosekuzzjoni gabet il-prova fil-grad rikjest mil-ligi, kemm tal- ammont ta' droga eroina misjuba, kif ukoll tal-pussess, liema pussess gie ammess mill-imputat fix-xhieda tieghu.

Huwa evidenti, fil-fehma tal-Qorti, illi l-kwantita` ta' droga eroina hekk misjuba ossia f'piz ta' 7.918 grammi, certament m'hijiex kwantita` negligibbli jew insinjifikanti u lanqas ma hija kwantita` li wiehed

normalment jassocjaha ma' uzu esklussiv da parti tal-pussessur.

Tenut kont li

normalment qartas jikkontjeni cirka 0.1 grammi eroina, dan ifisser li wiehed jista'

johrog madwar 79 qartas minn dan l-ammont.

jasal ghall-konkluzjoni

illi meta

jista'

Il-Qorti tirreferi ghall-kunsiderazzjonijiet taghha izjed 'il fuq fir-rigward tal-ewwel imputazzjoni, fejn inghad ampjament kif il-Qorti ma tqisx illi l-imputat kien kredibbli fix-xhieda tieghu dwar ir-raguni ghaliex huwa kien niezel minn Sqallija b'ammont ta' kwazi tmien grammi eroina.

Apparti li fil-fehma tal-Qorti, ma giex ippruvat sodisfacentement f'hiex kien jikkonsisti l-vizzju tad-droga li l-imputat jghid illi kellu, kif inghad, li kieku huwa verament tela' Sqallija ghal jumejn u ha mieghu d-droga sabiex ikollu skorta ghal dawn il-jiem, ma kienx ikollu ghalfejn itella' mieghu ammont li jissupera l-ammont li nstab fuqu, u jinzel lura b'ammont ta' 7.918 grammi, wara li suppost diga` kien utilizza minn din id-droga huwa stess, la darba jghid illi kien jikkonsma bejn gramma u nofs u zewg grammi eroina.

Fil- fehma tal-Qorti, ghalhekk, l-imputat bl-ebda mod ma wera – lanqas sal-grad tal- probabbli – ghaliex huwa kellu dak l-ammont ta' droga kollha fil-pussess tieghu u ghaliex kien niezel b'din id-droga kollha minn Sqallija, kif lanqas ma wera, tal- inqas fl-istess grad, li din id-droga kienet kollha ghall-uzu personali tieghu.

Skont il-verzjoni tieghu dwar kemm kien jikkonsma droga, l-imputat kellu fuqu skorta ta' erbat ijiem droga u mhux skorta ta' jum, wara li suppost diga` kien ghamel uzu mid-droga fil-jum li kien qatta' gewwa Sqallija.

Sa hawn il-Qorti hija diga` moralment konvinta li l-pussess tad-droga in kwistjoni da parti tal-imputat kien wiehed aggravat.

Jirrizulta imbaghad mir-relazzjoni tal-espert Dr. Martin Abela Vella, specifikatament minn zewg messaggi li huwa rcieva fuq il-mobile tieghu, illi fiz-zmien in kwistjoni, l-imputat kien jircievi ghajnuna ghall-qaghad.

Ghalkemm dan ma jfissirx necessarjament li l-imputat ma kellux introjtu iehor mill-band l-ohra, jekk l-imputat kellu l-vizzju tad-droga eroina li jghid illi kellu, il-Qorti tiddubita ferm u huwa tassew inverosimili, li huwa kien f'posizzjoni li jmantni mpjieg li permezz tieghu jkollu ntrojtu fiss.

Ikkunsidrati dawn ic-cirkostanzi, u li kieku l-imputat kellu dan il-vizzju tant qawwi, huwa ma kienx ikun f'xi posizzjoni finanzjarja li joqghod jaghmel il-kapricci u jitla' Sqallija biex igib id-droga ghall-uzu personali tieghu, kif huwa evidenti wkoll li biex imantni l-vizzju li huwa jghid li kellu, kien jehtieglu xi forma ta' introjtu iehor, apparti l-ghajnuna ghall-qaghad.

Tenut kont ta' dawn ic-cirkostanzi kollha ossia l-ammont sinjifikanti ta' droga li nstabet fil-pussess tal-imputat, ic-cirkostanzi li fihom instabet din id-droga, in- nuqqas ta' kredibilita` tal-imputat u l-inverosimilita` tal-verzjoni tieghu, il-Qorti

38 tal-process.

F'dan ir-rigward ghalkemm hadd mix-xhieda li xehdu f'dawn il-proceduri ma semmew kif u minn fejn elevaw zewg mobiles, jirrizulta madankollu mill-istess relazzjoni illi messagg fl-inbox fil-mobile tal-marka Samsung, jirreferi ghal 'Clif' (l-imputat odjern jismu Clifford Burlo!), fil-waqt illi zewg messaggi ohra fil-mobile tal-marka Nec, jirreferu ghal 'C. Burlo!'.

Ghalhekk il-Qorti m'ghandhiex dubju illi dawn il-mobiles effettivament kienu jintuzaw mill-imputat odjern.

hija moralment konvinta illi d-droga hekk misjuba ma kinitx intiza ghall-uzu esklussiv tieghu.

Ghaldaqstant, il-Qorti tqis illi anke t-tieni imputazzjoni giet sodisfacentement ippruvata fil-grad rikjest mil-ligi.

B'dan izda illi ghalkemm il-Prosekuzzjoni addebitat lill-imputat ukoll bir-reat kontinwat, ai termini tal-Artikolu 18 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, il-Qorti tqis illi ma tirrizulta l-ebda prova illi l-imputat kellu l-pussess aggravat tad-droga eroina f'jiem ohrajn, apparti l-jum in kwistjoni jew inkella li huwa importa tali droga f'xi jiem ohrajn, qabel il-25 ta' Marzu 2007.

Ghalhekk il-Qorti qeghda ssib htija biss, dwar iz-zewg imputazzjonijiet migjuba kontra l-imputat, fir-rigward tal- 25 ta' Marzu 2007, izda mhux fir-rigward tax-xhur ta' qabel din id-data u lanqas ma qeghda tqis ir-reati bhala reati kontinwati ai termini tal-Artikolu 18 tal-Kodici Kriminali.

Kunsiderazzjonijiet dwar Piena Ghal fini ta' piena, il-Qorti hadet in kunsiderazzjoni illi l-fedina penali tal-imputat fiz-zmien tal-kaz odjern kienet wahda netta.

Ghalkemm il-Qorti ordnat lill- Prosekuzzjoni sabiex tesebixxi fedina penali aggornata tal-imputat, din baqghet ma gietx esebita.

Qieset ukoll illi l-ammont tad-droga eroina f'dan il-kaz kien ta' 7.918 grammi, liema ammont il-Qorti ma tqisx li kien wiehed zghir jew insinjifikanti.

Tqis ukoll illi ghalkemm dan il-kaz jirrisali ghas-sena 2007, biss hafna mid- dewmien f'dawn il-proceduri, kien imputabbli lill-imputat stess jew lid-difiza.

Tqis ukoll ghal fini ta' piena, illi ghalkemm ma tirrizulta l-ebda prova ohra in sostenn ta' dan, l-imputat jghid illi ghadu sa llum jottjeni l-kura ghall-vizzju tad- droga li huwa kellu u li ilu jottjeni l-kura miz-zmien tal-kaz odjern.

Il-Qorti qed tikkunsidra wkoll illi r-reat mertu tal-ewwel imputazzjoni serva bhala mezz ghal fini sabiex seta' jigi mwettaq ir-reat ikkontemplat fit-tieni imputazzjoni u ghalhekk qeghda tapplika d-disposizzjonijiet tal-Artikolu 17(h) tal-Kap.

9 tal- Ligijiet ta' Malta.

Konkluzjoni

Ghal dawn il-motivi, il-Qorti wara li rat it-Taqsimiet IV, V u VI, l-Artikoli 10(1), 12, 15A, 22(1)(a), 22(1B) u 22(2)(b)(i) tal-Kap.

101 tal-Ligijiet ta' Malta, l- Artikolu 17(h) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta u r-Regolament 9 tal-Legislazzjoni Sussidjarja 101.02, qed issib lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet kollha migjuba kontra tieghu, b'dan illi dan biss b'referenza ghall-jum tal-25 ta' Marzu 2007 u mhux ghax-xhur ta' qabel din id-data u lanqas bhala reat kontinwat, u qed tikkundannah ghall-piena ta' tnax-il xahar prigunerija effettiva u multa ta' elf Euro (€1,000) li, bl-applikazzjoni tal-Artikolu 14(2) tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, tista' tithallas mill-hati b'rati mensili u konsekuttivi ta' hamsin Euro (€50), bl-ewwel pagament isir fi zmien xahar mil-lum, b'dan illi jekk il-hati jonqos milli jhallas pagament wiehed, il-bilanc jigi dovut minnufih u jigi konvertit fi prigunerija skond il-ligi.

Ai termini tal-Artikolu 533 tal-Kap.

9 tal-Ligijiet ta' Malta, qeghda tikkundanna lill-hati ghall-hlas tal-ispejjez li ghandhom x'jaqsmu man-nomina tal-esperti fil- mori tal-inkjesta li saret dwar dan il-kaz u cioe` l-ispejjez relatati mar-relazzjoni tal-espert l-Ispizjar Mario Grima Sciberras, ammontanti ghas-somma ta' tliet mija, hamsa u disghin Euro u hmistax-il centezmu (€395.15) u l-ispejjez konnessi mar-relazzjoni ta' Dr. Martin Delicata, ammontanti ghas-somma ta' tliet mija, wiehed u sebghin Euro u hamsa u sittin centezmu (€371.65), liema spejjez b'kollox jammontaw ghas-somma ta' seba' mija, sitta u sittin Euro u tmenin centezmu (€766.80) u ghandhom jithallsu mill-hati fi zmien sena mil-lum.

Tordna d-distruzzjoni tad-droga u l-affarijiet relatati mad-droga, esebiti fl-atti ta' dawn il-proceduri, hekk kif din is-sentenza tghaddi in gudikat u dan taht il-harsien tar-Registratur li ghandu jirredigi process verbal li jiddokumenta l-procedura tad- distruzzjoni, liema dokument ghandu jigi nserit fl-atti ta' din il-kawza mhux aktar tard minn hmistax-il jum minn tali distruzzjoni.

Tordna wkoll ir-rilaxx tal-mobile phones li gew esebiti flimkien mar-relazzjoni tal- espert Dr. Martin Delicata, favur il-hati.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


MALTA TRIBUNAL GĦAL TALBIET ŻGĦAR ĠUDIKATUR DR. ANNA MALLIA Seduta tat-28 ta' Ottubru, 2016

8 Flat 2, Triq il-Hagar,

12 Saqqajja Square

Ra t-talba tal-atturi li permezz taghha talbu li jigu rifuz lilhom d depozitu li kienu hallsu

ta' hames mitt ewro (€500) skont skrittura privata ta' kirja tal-05 ta' Lulju, 2014 tal-

fond li jinsab erbgha u tletin (34) Gira Sol, Triq Hal Dwinn, Paola, Malta, liema kirja

qatt ma setat tavvera ruhha bi htija tal-istess konvenut bl-imghaxijiet legali sad-data tal-

pagament effettiv bl-ispejjez komprizi dawk tal-ittra ufficjali kontra l-konvenut ingunt

in subizzjoni.

Kopja ta' din l-iskrittura tal-05 ta' Lulju, 2014 hija esebita fol 4 et tal-

Ra r-risposta tal-konvenut li permezz taghha eccepixxa n-nuqqas ta' kompetenza ta' dan

it-Tribunal ai termini tal-Artikolu 1525 tal-Kodici Civili u li huwa l-Bord li Jirregola l-

li ghandu din

l-kompetenza; d-depozitu ntilef mill-atturi billi

unilateralment iddecidew li johorgu mill-kera meta d-depozitu inizjali kien intiz biex il-

fond ikun riservat ghalihom u ma jinkeriex lil terzi; li mhuwiex minnu li x-xogholijiet li

kellhom isiru ma sarux jew jekk saru ma sarux skont is-sengha u l-arti anzi saru a pjen

sodisfazzjoni tal-atturi tant hu hekk li l-atturi xtaqu li jidhlu fil-fond ferm qabel id-data

miftehma u dan hekk kif ser jigu pruvat ahjar waqt it-trattazzjoni; li l-esponenti lahaq

inkorra spejjez sostanzjali bla bzonn ghalih sabiex jaghmel it-tibidliet rikjesti mill-atturi

u ghalhekk ghandu jigi rimborzat; li l-kumplament it-talbiet attrici huma nfondati fil-fatt

u fid-dritt u jimmeritaw li jigu michuda bl-ispejjez kontra l-atturi; salv eccezzjonijiet

ulterjuri u permessi mil-ligi.

Ra d-decizjoni ta' dan it-Tribunal diversament presedut a fol 13 et li permezz taghha

cahad l-eccezzjoni tal-kompetenza sollevata mill-attur.

Ra l-affidavit tal-attur Mark Stojanovic li xehed li fl-01 ta' Lulju, 2014 huwa u l-attrici li

hija t-tfajla tieghu krew l-fond 34, Girasol, Triq Hal Dwinn, Pembroke minghand il-

konvenut u ghamlu skrittura ta' kera.

Ftehmu li l-konvenut kellu jaghmel xi xoghol fid-

dar qabel ma huma setghu jidhlu go fiha u l-ftehim kien li jekk ix-xogholijiet jitlestew

qabel id-data miftehma fl-01 ta' Awwissu kellhom jidhlu xorta u tibda tiddekorri l-kera.

Il-ftehim ffirmawh fil-05 ta' Lulju, 2014 u l-lista tal-affarijiet li kellu jaghmel il-konvenut

hija msemmija fl-istess skrittura.

Hallsu depozitu ta' hames mitt ewro (€500) u wkoll

mitt ewro (€100) ohra depozitu tal-konsum tad-dawl u ilma.

dar dak inhar li ghamlu l-ftehim fil-05 ta' Lulju izda d-dar ma setghux juzawha.

jcemplu lill-konvenut ta' spiss u jghidilhom li kollox miexi sew izda meta raw li diversi

xogholijiet kienu ghadhom ma sarux staqsew lil konvenut setghux jidhlu gimgha wara

cioe` fl-24 ta' Lulju minflok fis-17 ta' Lulju u l-konvenut weghdu li ser jara x'jista jaghmel

biex ilesti x-xogholijiet fil-hin.

Dak inhar stess cempillu u nfurmah li x-xogholijiet

kellhom jitlestew qabel is-sbatax (17) ta' Lulju apparti li x-xogholijiet fuq il-cubicle tax-

shower ma kienetx ser tkun lesta u lanqas t-tindif barra d-dar ma kienx ser ikun lest u

qallu li kellu jkun lest wara li huma jidhlu joqghodu fid-dar u huma ma kellhomx

oggezzjoni ghal dan.

Fil-15 ta' Lulju cempillu l-konvenut u nfurmah li x-xogholijiet bit-tindif kollu kien ser

ikun lest sa dak inhar filghaxija u li setghu jidhlu fil-post fis-17 ta' Lulju u bil-kunsens

tal-konvenut fis-16 ta' Lulju hu u l-attrici marru jaraw id-dar qabel ma jgorru l-

affarijiet.

Maghhom kien hemm omm l-attrici wkoll u sabu d-dar fi stat ta' telqa u

zdingar u x-xoghol li l-konvenut kien marbut li jaghmel ma kienx sar kollu.

diversi kmamar bla bozoz, hmieg kullimkien, cockroach fil-proprjeta' kif ukoll thazziz

fuq l-bejt.

Huwa cempel lis-sensara Daniela Callus u lil konvenut li ma kienx lest li

joqghod f'dak il-post ghar-ragunijiet li semma u meta beda jinsisti biex jiltaqa' mieghu l-

Iddecidew li jiltaqghu fit-22 ta' Lulju mas-sensara

Daniela u mal-konvenut biex jinghata l-flus lura li kien hallas u fuq it-telefon l-konvenut

Krew post iehor u meta marru biex jiehdu xi ghamara li

kienu hallew fil-fond tal-konvenut fit-22 ta' Lulju, s-sensara Daniela Callus infurmatu li

ma setghux jidhlu ghax kien hemm xi nies qed jaraw id-dar biex jikruha.

Il-konvenut

kien prezenti u Daniela ghaddietlu envelope bil-flus u meta mar fil-karozza tieghu u

fetah l-envelope sab li kien fih mitt ewro (€100) biss.

Hmistax wara ltaqghu mal-

konvenut izda dan baqa` jirrifjuta li jirrifondi l-hames mitt ewro (€500) depozitu u

qallu biex imur jahdem ghalihom.

In kontro-ezami a fol 29 et il-konvenut xehed li mhux minnu li kellu offerta minn sid il-

post fejn kien joqghod qabel is-17 ta' Lulju, 2014 biex igedded il-kera li kellu qabel.

Jammetti li x-xogholijiet ta' tindif u affarijiet ohra li kellhom isiru ftehmu dwarhom

permezz ta' e-mail u li mhux qeghdin fil-ftehim ta' lokazzjoni.

Jammeti li skont il-ftehim

huwa kellu jidhol fl-01 ta' Awwissu, 2014 u li kienu ftehmu li jidhlu fis-17 ta' Lulju u

Jinnega li d-depozitu ta' hames mitt ewro (€500) talabhom lil

konvenut biss meta rrifondilu l-mitt ewro (€100) depozitu fuq il-konsum tad-dawl u

Il-post kien vojt u jinnega li kien hemm haddiehor jghix fih qabel.

Ra l-affidavit tal-attrici Stephanie Mikolay a fol 24 et li kkorroborat il-verzjoni tal-attur

Mark Stojanovic l-boyfriend taghha u in kontro-ezami hija lanqas qatt semghet li sid il-

kera tal-post fejn kienu joqghodu qabel kien offra li jikrilhom il-post b'kera ridotta qabel

is-17 ta' Lulju.

Ra l-affidavit ta' Daniela Callus a fol 39 li xehdet li kienet hija s-sensara ta' din l-kirja u

li l-partijiet ghamlu skrittura ta' kirja datata 05 ta' Lulju, 2014 u li l-atturi kellhom jidhlu

fil-fond fl-01 ta' Awwissu, 2014.

Fis-16 ta' Lulju cemplulha l-atturi li l-post ma rieduhx

Hija cemplet lil konvenut u kienet anke sejra tara l-istat tal-post hi

wkoll u l-konvenut qallha li ma jistax ikun ghax kien baghat lil xi hadd inaddfu u li qabel

Iltaqghu kollha fuq il-post u hija setghet tara li l-post

Hija kkommunikat mal-atturi biex tghidilhom li l-post kien nadif izda huma

baqghu jinsistu li ma riedux il-post li kienu dahlu fi ftehim mas-sid li kellhom u geddew

il-kera li kellhom u xtaqu d-depozitu lura.

Hija nfurmat lill-konvenut b'dan u l-konvenut

accetta li jtihom lura l-mitt ewro (€100) biss liema flus ghaddiethom hi lill-atturi.

l-atturi staqsew lill-konvenut ghal hames mitt ewro (€500) izda huwa rrifjuta li

Hija tinnega li l-post kien mahmug.

Fl-affidavit tieghu l-konvenut a fol 40 et xehed li Daniela Callus laqqghatu mal-atturi.

Saret l-iskrittura u ftehmu li fl-01 ta' Awwissu l-atturi jidhlu fil-fond in kwistjoni.

ta' Lulju, 2014 sar il-ftehim ta' kera liema ftehim ma kellu ebda kundizzjonijiet

partikolari ghajr li fl-01 ta' Awwissu, 2014 l-atturi jidhlu fil-post.

Wara li sar il-ftehim l-

atturi xtaqu li huwa jaghmlilhom xi xogholijiet fil-fond u minkejja li l-kuntratt ma kien

jghid xejn dwar dan hu accetta li jaghmel dawn ix-xogholijiet zghar.

Gara li fis-16 ta'

Lulju, 2014 huwa ircieva telefonata minghand Daniela Callus tinfurmah li l-atturi ma

riedux jikru l-post ghax skont huma kien mahmug li skont hu dan ma kienx minnu izda

xorta offrielhom li jaghmel ix-xogholijiet li xtaqu.

Il-konvenut xehed li ma jistax ikun li l-

post kien mahmug peress li kien inkariga lil Seamus Chandler biex inaddaf, jaghmel il-

manutenzjoni u dak kollu li kien hemm bzonn.

Qabel dahlu l-atturi mar jarah il-post u

anke huwa u Daniela Callus marru jaraw il-post u raw li kien nadif u abitabbli.

Wara li

Daniela cemplitilhom li l-post kien nadif u setghu jmorru jarawh hija rceviet telefonata li

fih l-atturi infurmawha li ma kienux interessati aktar u li kienu rrangaw mas-sid tal-post

li kellhom u geddew il-kirja li kellhom.

Huwa ghaddilhom id-depozitu fuq id-dawl u

ilma ta' mitt ewro (€100).

Il-konvenut xehed li ma kienx lest li jirrifondilhom id-

depozitu ghax kien ghamel diversi spejjez minhabba l-atturi u li kieku ma kienx

jaghmilhom u ma kienx johrog l-ghamara kollha li kien hemm.

In kontro-ezami a fol 47 et il-konvenut xehed li meta sar il-ftehim tal-kera kienu ftehmu

li kellu jaghmel xi xoghlijiet u hu ghamilhom.

terrapien mill-front garden, biddel is-sealer fil-kamra tal-banju.

Jammetti li l-atturi riedu jidhlu qabel id-data miftehma fil-ftehim ta'

lokazzjoni.

Hu tahhom ic-cavetta fil-bidu ta' Lulju malli fffirmaw il-kuntratt u qallhom li

setghu jidhlu qabel u in ri-ezami xehed li l-atturi ma riedux ghamara fiha u riedu double

Xehed a fol 40 Seamus Chandler li fil-15 ta' Lulju, 2014 il-konvenut qallu biex imur

jaghmel xi xogholijiet fil-fond in kwistjoni fosthom inehhi l-gate fil-living room, ibiddel

il-bozoz, jaghmel manutenzjoni u tindif li hemm bzonn.

Huwa xehed li ghamel dak li gie

machine u cooker u li dawn kienu qed jahdmu.

Huwa ghamel sealer mal-bandu u

naddaf il-post.

In kontro-ezami fol 57 et Garrity ikkonferma li huwa jaghmel xoghol ta' maintenance u li

fil-fond in kwisjtoni kien bajjad id-dar kollha, nehha l-gate tat-tfal, wahhal toilet u

shower godda u ghamel shower head gdid, u zebgha l-washroom u wara naddaf id-dar

A fol 42 xehed Alfred Ellul Fenech li l-konvenut inkariga bix igorr xi ghamara mid-dar li kellu

f'Haz Paola ghal post iehor gewwa Tal-Virtu', Ir-Rabat (Malta) u qallu wkoll biex inehhi xi materjal tal-

kostruzzjoni li kien hemm fil-parapett tal-istess proprjeta` u hekk sar u kkonferma li l-

post kien fi stat u kundizzjoni tajba.

In kontro-ezami (fol 45 et) Mifsud xehed li huwa nehha xi sodod, komodini u gradenza.

Erbat ijiem wara nehha terrapien fil-front garden, u xi erba' jew hames xkejjer fuq il-

Dan kien fis-sajf pero` meta ma jiftakarx.

Skont hu fit-12 ta' Lulju setghu jabitaw

Ra l-verbal tal-10 ta' Gunju, 2016 li permezz tieghu l-partijiet ghalqu l-provi u xtaqu

Ikkunsidra,

Ra n-nota ta' sottomissjonijiet tal-atturi.

Li din hija talba ghal rifuzjoni tad-depozitu ta' kera li l-atturi hallsu meta krew il-fond li

jinsab numru erbgha u tletin (34) Gira Sol, Triq Hal Dwinn, Paola ghax skont huma l-

kirja qatt ma setghet tavvera ruhha stante li l-konvenut ma ghamilx ix-xogholijiet li kellu

jaghmel u li ghamel ma sarux skont is-sengha u l-arti u jikkontendi li l-iskrittura

tintitoluhom ghal tali rifuzjoni.

Il-konvenut jinnega dan kollu u jsostni li din hija skuza sabiex johorgu mill-ftehim ta'

lokazzjoni stante li l-atturi kienu lahqu ftehim ma' sid il-kera fejn kienu joqghodu qabel

u regghu geddew il-kirja.

Li ghalhekk il-ftehim ta' lokazzjoni tal-05 ta' Lulju, 2015 a fol 4 et huwa dak li kien

jorbot lill-partijiet f'din il-kawza.

Tali ftehim jghid li l-kera kellha tibda fl-01 ta'

Awwissu, 2014 u ma jsemmi xejn dwar ix-xogholijiet kellu jaghmel il-konvenut u sa

meta kellhom dawn ikunu lesti u lanqas ma jista jinghad li tali depozitu jigi rifuz lill-

atturi qua inkwilini jekk tali xogholijiet ma jsirux.

Il-ftehim jghid biss li tali depozitu jigi

rifuz jekk l-inkwilini jhallu l-post fi stat tajjeb u mhux jekk huma jerga jibdielhom u ma

jidhlux fil-kera.

Mill-provi jirrizulta li veru li l-konvenut kellu jaghmel xi xogholijiet u li dan id-diskors

sar wara li giet iffirmata l-iskrittura tal-kera u ghalkemm jista jaghti l-kaz li dawn ma

kienux ghas-sodisfazzjoni tal-atturi, jinghad li l-atturi kienu qablu li l-kirja tibgha mill-

01 ta' Awwissu u jekk f'Lulju kien ghad hemm xi xogholijiet xi jsiru huma kellhom

jistennew sal-01 ta' Awwissu, 2014 meta kellha effettivament tibda l-kera sabiex

jiddeciedu jekk il-post mikri lilhom kienx tal-kwalita` miftehma jew le.

Dan l-atturi ma ghamluhx u ghalhekk ma jistax jinghad li l-atturi ghandhom ragun meta

fit-talba taghhom jikkontendu li l-kirja qatt ma setghet tavvera ruhha ghax ix-xogholijiet

ma sarux u ohrajn ma sarux skont is-sengha u l-arti kif lanqas ghandhom ragun meta

jinterpretaw il-paragrafu hdax (11) tal-iskrittura bhala li taghtihom dritt ta' rifuzjoni

tad-depozitu meta ma jkunux ghadhom dahlu joqghodu fil-post.

Ix-xhieda imressqa

mill-konvenut jikkonfermaw li l-post kien abitabbli u anke jekk veru kien hemm ghad

hemm xi nuqqasijiet, dawn setghu gew irrangati sal-01 ta' Awwissu meta kellha tibda l-

L-atturi jikkonfermaw li fis-16 ta' Lulju huma kienu diga ddecidew li l-post mhux

tajjeb ghalihom u fit-22 ta' Lulju nghataw rifuzjoni tal-mitt ewro (€100) depozitu li

kienu hallsu akkont fuq id-dawl u ilma u ghalhekk ma ghandhomx ragun meta jghidu li

l-konvenut kiser il-kondizzjonijiet tal-kirja.

Ghaldaqstant dan it-Tribunal jaqta' u jiddeciedi billi jichad it-talba tal-atturi bl-ispejjez

kontra l-istess atturi.