QORTI TAL-APPELL IMĦALLFIN S.T.O. PRIM IMĦALLEF JOSEPH AZZOPARDI ONOR.

IMĦALLEF GIANNINO CARUANA DEMAJO ONOR.

Seduta ta' nhar it-Tnejn 29 ta' Ottubru 2018

Numru 13 Ċitazzjoni numru 95/04 PC

Frank u Antoinette konjugi Said v. Eucharist u Antonia konjugi Cacciottolo u b'digriet tat-2 ta' Frar 2018 stante l-mewt ta' Eucharist Cacciottolo l-atti ġew trasfużi favur l-appellanti l-oħra Antonia Cacciottolo, armla tal-istess Eucharist Cacciottolo

Reeves huma:

appell prinċipali ad istanza tal-konvenuti Attard mis-sentenza tal-

1 ta' Novembru 2012 mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex)

Ġurisdizzjoni Superjuri, Sezzjoni Ġenerali, li permezz tiegħu qed jitolbu lil

din il-Qorti tikkonferma s-sentenza appellata fil-parti fejn ġie deċiż li l-

kamra mibnija fil-bitħa mhix leżiva tad-drittijiet tal-atturi, tħassarha fil-bqija

tagħha, tiċħad it-talbiet kollha tal-atturi, tilqa' l-eċċezzjonijiet tagħhom (il-

konvenuti) ħlief għall-ewwel tlieta u okkorrendo tawtorizza lill-atturi jneħħu

l-isporġenzi imsemmija f'paragrafu 2(b) tal-parti dispożittiva tas-sentenza

(cioe` l-isporġenzi fit-tieni u t-tielet sular li jagħtu fuq il-bitħa tal-atturi) a

spejjeż tal-istess atturi.

Bl-ispejjeż taż-żewġ istanzi a karigu tal-

appell inċidentali ad istanza tal-atturi Said mis-sentenza tal-1 ta'

Novembru 2012 mogħtija mill-Qorti

tal-Maġistrati

(Għawdex)

din il-Qorti tirriforma s-sentenza appellata in kwantu huma ġew

ikkundannati jħallsu terz (1/3) mill-ispejjeż ta' dik l-istanza u minflok

tikkundanna lill-konvenuti jħallsu l-ispejjeż kollha.

Bl-ispejjeż ukoll ta' din

l-istanza u ta' dan l-appell inċidentali kontra l-konvenuti appellanti.

Għal intendiment aħjar ta' dawn l-appelli s-sentenza mogħtija mill-

ewwel Qorti qegħda tiġi hawnhekk riprodotta fl-intier tagħha:

"Rat iċ-Ċitazzjoni li permezz tagħha l-atturi, wara li ppremettew illi:

1 Jidher li dan huwa lapsus calami, għaliex l-appellati huma l-atturi mhux il-konvenuti.

"Illi l-atturi huma l-propjetarji tal-fond ossia terran bla numru u bla isem fi Triq l-Kappuċċini, Birkirkara, Għawdex, b'bitħa retrostanti, u kollox muri fuq l-annessa pjanta markata document "A", liema fond huwa sottostanti l-fond proprejeta' tal-konvenuti; "Illi l-atturi jgħixu fl-esteru u kemm ilhom imsifrin f'dawn l-aħħar snin il- konvenuti waqqgħu l-bini l-qadim tagħhom u għamlu żvillup ġdid, u meta għamlu dan huma waqqgħu wkoll u bnew mill-ġdid il-bini tal-atturi; "Illi fil-bini mill-ġdid tal-fond tagħhom il-konvenuti għamlu strutturi u sporġenzi u aggravaw il-fond servjenti proprjeta' tal-atturi b'servitujiet ġodda f'dik li qabel kienet tikkostitwixxi l-bitħa tal- konvenuti u rreduċew sostanzjalment il-kejl tal-istess bitħa tal-atturi minn kif kienet qabel ma twaqqa' l-istess bini, kif jidher mill-annessa pjanta dokument "B", u dan ukoll kif ser jiġi ppruvat dettaljatament fil-kors tal-kawża, liema strutturi, sporġenzi, u servitujiet ġodda saru b'dannu u preġudizzju serju tad- drittijiet tal-atturi; "Illi l-atturi saru jafu b'dan kollu wara li dan is-sajf ġew għal btala hawn Għawdex; "Illi minkejja li l-konvenuti ġew interpellati sabiex ineħħu x-xogħolijiet magħmula minnhom hawn fuq imsemmija u dan permezz ta' ittra tat-22 ta' Lulju 2004, li kopja tagħha qed tiġi annessa u markata dokument "C", il-konvenuti baqgħu inadempjenti sallum u konsegwentement l- atturi ġew kostretti li jintavolaw din il-kawża; "Talbu lill-konvenuti jgħidu għaliex m'għandiex din il-Qorti:

"Tiddikjara li x-xogħolijiet kollha magħmula minnkom fil-bitħa tal-fond

tal-atturi, dawn saru bi ksur tad-drittijiet tagħhom;

"Tordna u tikkundana lilkom konvenuti sabiex fi żmien perentorju li jiġi ffisat lilkom minn din il-Qorti, intom tneħħu kwalsiasi' xogħolijiet li saru bi ksur tad-drittijiet tal-atturi u li tirripristinaw il-bitħa tal-fond tal-atturi għall-istat, daqs, u kejl li kienet qabel ma waqqajtu u bnejtu mill-ġdid iż- żewġ fondi, u dan jekk hemm bżonn bl-opera ta' perit nominand;

"Fin-nuqqas li l-konvenuti jesegwixxu l-ordni mogħtija minn din il-Qorti fi żmien mogħti lilhom, tawtorizza lill-atturi jesegwixxu x-xogħolijiet hekk ordnati a spejjeż tal-konvenuti.

"Bl-ispejjeż inklużi tal-ittra interpellatorja ta-22 ta' Lulju 2004, u bl- inġunzjoni tal-konvenuti għas-subizzjoni li għaliha minn issa jinsabu mħarrkin.

"Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti ta' l-atturi, konfermata bil-ġurament ta' Francis Khosla.

"Rat in-Nota ta' l-Eċċezzjonijiet tal-konvenuti li permezz tagħha eċċepew illi: "In-nulita taċ-ċitazzjoni billi t-talba mhix ċara u t-talbiet ma jsegwux mill- premessi; "Bla preġudizzju għall-premess għall-azzjoni attriċi hemm l-ostakolu tal- preskrizzjoni akkwiżittiva deċennali a tenurta l-Art 2140 Kap 16; "Bla preġudizzju għall-permess , l-azzjoni tinstab preskritta a tenur ta' l-Artikolu 2156(f) tal-Kap 16; "Illi mhux minnu li ħoloq xi strutturi, sporġenzi jew servitujiet kif allegat fiċ-ċitazzjoni attriċi; "Bla preġudizzju għall-premess, ix-xogħolijiet saru a benefiċċju u fuq struzzjonijiet ta' l-atturi jew il-madatrorji tagħhom; "Fi kwalsiasi każ hemm il-kunsens taċitu sussegwenti ta' l-atturi; "L-atturi jibqgħu minn issa stess inġunti għas-subizzjoni.

"Għaldaqstant it-talbiet attriċi għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż.

"Salvi eċċezzjonijiet ulterjuti fil-fatt u fid-dritt.

"Rat id-Dikjarazzjoni tal-fatti tal-konvenuti maħlufa minn Eucharist Cacciottolo.

"Rat is-sentenza preliminari tagħha tat-12 ta' April 2005 dwar l-ewwel eċċezzjoni tal-konvenuti.

"Rat id-digriet tagħha tal-15 ta' Ġunju 2006 fejn innominat lill-A.I.C. Joseph Quinton bħala perit tekniku f'din il-kawża.

"Rat ir-relazzjoni tal-perit tekniku li tinsab a fol.77 et sequitur tal-proċess u li ġiet minnu konfermata fis-seduta tal-20 ta Ġunju 2008 (fol.140).

"Rat in-Nota tal-konvenuti tad-9 ta' Diċembru 2011 fejn irtiraw t-tieni u t-tielet eċċezzjoni tagħhom.

"Rat in-Noti tal-Osservazzjonijiet ippreżentati mill-atturi fil-31 ta' Ottubru

2011 u mill-konvenuti

ta' Diċembru 2011, kif ukoll

sussegwentament ir-rikors atturi tad-29 ta' Diċembru 2011 u r-risposta

konvenuti tas-16 ta' Jannar 2012.

"Rat id-digriet tagħha tal-31 ta' Mejju 2012 fejn ħalliet il-kawża għal-lum

għas-sentenza.

"Rat l-atti l-oħra kollha tal-kawża, inklużi d-dokumenti u verbali tax- xhieda mismugħa.

"Ikkonsidrat: "Illi l-każ presenti jittratta aperturi, sporġenzi u strutturi oħra li saru mill- konvenuti li għandhom il-bini tagħhom sovrappost għal dak ta' l-atturi, konsistenti f'terran u bitħa fuq wara.2 Ġara illi l-konvenuti xtaqu jiddemolixxu u jerggħu jibnu l-fond tagħhom li in parti jiġi fuq dak ta' l- atturi, imma biex jagħmlu dan riedu jwaqqgħu it-terran ta' l-atturi wkoll.

Fis-27 ta' Awwissu 1992 ltaqgħu il-partijiet fuq il-post, flimkien mal-periti rispettivi tagħhom, ittieħdu l-qisien u ntlaħaq ftehim dwar kif kellu jsir ix- xogħol, li ġie redatt mill-A.I.C. Guido Zahra De Domenico.3 L-atturi qed jallegaw li l- konvenuti ma żammewx ma' dan il-ftehim u għamlu xogħolijiet li ma kienux awtorizzati.

Permezz ta' din l-azzjoni qed jitolbu għalhekk li l- konvenuti jiġu ordnati jneħħu x-xogholijiet minnhom lamentati li jsostnu li saru bi ksur tal-liġi, għax saru mingħajr il-kunsens tagħhom u jaggravaw is-servitujiet li l-fond tal-konvenuti jgawdi fuq il-bitħa tat- terran tagħhom.

"Għal din il-kawża l-konvenuti, apparti eċċezzjoni preliminari li ġiet miċħuda bis-sentenza in parte tat-12 ta' April 2005, wieġbu billi qalu li l-azzjoni attriċi tinsab preskritta u li mhux minnu li ħolqu xi strutturi, sporġenzi jew servitujiet oħra kif allegaw l-atturi.

Sostnew ukoll li x- xogħlijiet saru a benefiċċju u fuq struzzjonijiet ta' l-atturi jew tal- mandatarju tagħhom u li kien hemm il-kunsens taċitu sussegwenti ta' l- atturi.

"Il-konvenut eċċepixxa, inter alia, il-preskrizzjoni akkwiżittiva deċennali a tenur tal-Artikolu 2140 tal-Kap 16 u li l-azzjoni attriċi tinsab preskritta a tenur tal-Artikolu 2156 (f) tal-Kap 16.

Fis-seduta ta' l-Assistent Ġudizzjarju tas-27 ta' Ottubru 2005 il-konvenuti rtiraw l-eċċezzjoni dwar il-preskrizzjoni akkwizittiva, filwaqt li żammew ferm l-eċċezzjonijiet l- oħrajn, inkluża dik tal-preskrizzjoni taht l-artikolu l-ieħor indikat.

Imbagħad permezz tan-Nota tagħhom tad-9 ta' Dicembru 2011 irtiraw iż-żewġ eċċezzjonijiet rigward il-preskrizzjoni, u għalhekk din il-Qorti ser tastjenti milli tieħu konjizzjoni ta' l-istess żewġ eċċezzjonijet.

"Niġu minnufih għalhekk għat-trattazzjoni tal-mertu.

"Mhux kontestat li l-konvenuti għamlu x-xogħolijiet lamentati mill-atturi.

Mill-aċċess miżmum fuq il-post, il-perit tekniku seta' jikkonstata illi:

"(ii) saru sporġenzi/gallariji fit-tieni u t-tielet sular, proprjeta' tal-

konvenuti, jagħtu għal fuq din il-bitħa;

inbniet kamra tad-W.C. fil-bitħa ta' l-atturi;

2 Ara pjanta tal-istat originali ta' dan it-terran, Dok.A a fol.

5 tal-proċess; u kif spiċċa wara x- xogholijiet intraprizi mill-konvenuti, Dok.B a fol.6 3 Ara deposizzjoni tal-A.I.C.Vella a fol.106 -111 u Dok.A a fol.

"(iii) fejn kien hemm tieqa tagħti għal fuq din il-bitħa fil-tieni sular sar bieb; "(iv) saret tieqa oħra fit-tielet sular li l-atturi jinsistu li qabel ma kienx hemm; "u "(v) żewġt itwieqi oħra fil-fond tal-konvenuti m'humiex fid-distanza legali mill-ħajt diviżorju.4 "Fir-rigward tat-twieqi msemmija fil-paragrafu (v), kellhom raġun il- konvenuti jsostnu fin-Nota ta' sottomissjonijiet tagħhom, illi, ġialadarba l-atturi fiċ-ċitazzjoni tagħhom qed jitolbu li jitneħħew biss ix-xogholijiet li saru fil-bitħa, billi dawn ma jagħtux għal fuq il-bitħa in kwistjoni,5 il- Qorti ma tistax tieħu konjizzjoni tagħhom għax inkella tkun qed tmur ultra petita fid-deċiżjoni tagħha. "

"Fir-rigward imbagħad tax-xogħolijiet l-oħra hawn indikati, irid jiġi eżaminat kemm il-konvenuti kienu ġustifikati jagħmluhom.

Huwa prinċipju stabilt li s-servitujiet legali huma intiżi biex jirregolaw l- problemi li jistgħu jinqalgħu meta jkun hemm fondi kontigwi u speċjalment fil-kors ta' bini fuq dawn il-fondi.

Fil-fatt is-Servitujiet Predjali jagħtu ċerti drittijiet lill-ġar li jidderogaw mill-istitut tal-proprjeta' minħabba l-pożizzjoni tal-fond tiegħu vis-a-vis dak tal-ġar.

"Il-konvenuti jsostnu fin-Nota ta' l-Osservazzjonijiet tagħhom illi teżisti ġurispudenza tal-qrati tagħha li ppermettiet il-ftuħ ta' twieqi jagħtu għal fuq btieħi ta' terzi.

Huwa minnu illi f'każ li wkoll kien jinvolvi l-ftuh ta' aperturi simili, l-Qorti sede kummerċjali, fis-sentenza tagħha fil-kawża Giovanni Tanti Cassar et v. Francesco D’anastas tal-24 ta' Lulju 1965 spjegat:

""Illi l-bażi li fuqha l-attur qiegħed jopponi ruħu għal dawna t-twieqi hija li dawn jagħtu għal ġol-btieħi tal-fond tiegħu mingħajr ma l-konvenut ħa ebda permess mingħandu.....Fil-fehma tal-Qorti, pero', dawna l-prinċipji jistgħu jsibu l-vera applikazzjoni tagħhom meta si tratta ta' beni viċini (ie. wieħed ħdejn l-ieħor) u mhux meta si tratta, bħal fil-każ preżenti, ta' beni sovrapposti li, kif forsi jidher iżjed ċar fil-każ tal-bitħa nterna, trid titqies, kif hi, bitħa komuni neċessarja għal kull sular u posseduta mis-sidien tad-diversi sulari fl-għoli tal-istess sulari u kwindi bid-dritt ta' kull wieħed li jagħmel l-aperturi għal ġo fiha fis-sular tiegħu, il-ħitan tal-istess bitħa ma jistgħux jissejħu, u m'humiex fil-fatt, ħitan diviżorji li jiddividu l- proprjeta' ta' wieħed minn dik tal-ieħor tant li dawn qatt ma jistgħu jsiru komuni u hemm regoli speċjali ta' kontribuzzjoni għall-manutenzjoni ta' ħitan diviżorji (Art.460 Kod.

Ċiv.) differenti minn dawk ta' ħitan diviżorji li jaqsmu żewġ proprjeta' viċini.

U dan iġib għall-konsegwenza li l-kawżali taċ-ċitażżjoni li din l-bitħa hija tal-attur ma tistax tiġi aċċettata u ma tirriżultax provata, b'mod li d-domanda in kwantu bażati fuqha ma tistax tiġi akkolta.""

4 Ara rapport peritali a fol.77 -78 u pjanta annessa a fol.81 5 Ara pjanta redatta mill-perit tekniku a fol 81

"Imma din il-linja ta' raġunament ma jidhirx li sabet art fertili fid- deċiżjonijiet sussegwenti.

Dan peress li l-liġi timxi fuq il-presunzjoni ta' l-usque ad coelum stabilita fl-Artikolu 323 tal-Kodiċi Ċivili tal-Kap.

16 li jiddisponi: "Kull min għandu l-proprjeta' tal-art, għandu wkoll dik tal-area ta' fuqha, u ta' dak kollu li jinsab fuq jew taħt wiċċ l-art; hu jista' jagħmel fuq l-art tiegħu kull bini jew taħwil, kif ukoll taħt l-art, kull biċċa xogħol jew taħfir, u jieħu minnhom kull prodott li jistgħu jagħtu, iżda, bla ħsara tad-disposizzjonijiet dwar is-Servitujiet Predjali taħt it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta' dan il- Kodiċi u kull disposizzjoni oħra ta' liġi dwar fortifikazzjonijiet jew oħri oħra ta' difiża.

"Infatti din id-deċiżjoni ma ġietx konfermata mill-Qorti ta' l-Appell li sostniet minflok illi, peress li l-liġi maltija tadotta s-sistema ta' vertical ownership, jekk il-konvenut ried jiżvilupaa l-arja tiegħu u jiftaħ twieqi, kellu jiġbed il-ħitan lura b'mod li t-twieqi jiġu jagħtu għal fuq terrazzin tiegħu u b'distanza li trid il-liġi mill-ħajt diviżorju (art.443 tal-Kodiċi Ċivili).

6 "Jidher għalhekk illi llum il-posizzjoni f'dan ir-rigward tinsab kristalizzata f'dak li ddeċidiet il-Prim Awla tal-Qorti Ċivili tat-30 ta' Ottubru 2003 fil- kawża fl-ismijiet: Maria Concetta Drago et v. Maggur Peter Paul Brydon et noe7 fejn ċaħdet it-teżi tal-konvenuti u ċioe' li l-proprjeta' tagħhom tgawdi dritt fuq il-bitħa tal-atturi, minħabba s-sovraposizzjoni tad-diversi appartamenti:

""Fis-sistema tal-liġi tagħna, min hu sid l-art huwa sid l-arja sovrastanti, iżda peress li l-proprjeta' testendi b'mod vertikati u mhux orizzontali, l- iżvilupp ta' dik l-arja irid isir b'mod li ma jkun hemm ebda invażjoni jew intraspezzjoni tal-arja u l-proprjeta' tal-ġar.

Persuna li jiżviluppa l-arja tiegħu ma jistax, fil-konfini tal-arja tiegħu ma' dik tal-ġar, jiftaħ twieqi għal fuq l-ispazju żviluppat tal-ġar.

""Fil-kawża "Apap v. Galea", deċiża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fl-24 ta' Marzu, 1975, dan il-prinċipju ġie konfermat u ntqal li sid il-bitħa għandu l-proprjeta' tal-arja sovrastanti, tant li l-proprjetarju tal-fond sovrastanti lanqas jista' jonxor mit-twieqi tal-fond tiegħu għal fuq il-bitħa ta' ħaddieħor mingħajr il-kunsens ta' dan!

F'din il-kawża wkoll, il- konvenut ma tħalliex jiżviluppa l-arja tiegħu b'mod li jiftaħ twieqi ulterjuri fuq il-bitħa tal-attur.

""Fil-fatt, ġie deċiż ukoll li anke fejn l-arja ta' fuq il-bitħa tkun ġiet mibjugħa lill-proprjetarju tal-fond sovrastanti, dan ikun ifisser biss li għandu dritt jieħu l-arja u d-dawl bit-twieqi tiegħu, iżda mhux ukoll id- dritt ta' introspezzjoni ġol-fond ta' taħtu – "Buhagiar v. Mallia", deċiża mill-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-5 ta' Ottubru, 1998.

F'dan il-każ l-arja ta' fuq il-bitħa tal-atturi ma ġietx trasferita lill-konvenuti u dawn,

għalhekk, mhux biss m'għandhom ebda dritt ta' introspezzjoni, iżda lanqas id-dritt li jiftħu twieqi jew aperturi għal fuq l-arja proprjeta' tal- atturi.

""Issa, jista' jkun minnu li l-awtoritajiet sanitarji aċċettaw pjanti li jista' jkunu juru twieqi fuq proprjetajiet ta' terzi; dana peress li tali twieqi ma jiġux dikjarati li jagħtu fuq proprjeta' ta' terzi fil-pjanti li jiġu sottomessi.

Dan, pero', ma jfissirx li b'daqshekk l-awtoritajiet tas-sanita' jkunu qed jawtorizzaw tali ftuħ indipendentament mid-drittijiet ta' terzi.

Il-permessi tal-awtoritajiet kompetenti joħorġu "saving third party rights", u dawn m'għandhomx dritt jimponu servitu' ta' ftuħ ta' aperturi fuq proprjeta' ta' terzi."8"

"Kif jidher mir-ritratt esebit a fol.89, it-tieqa oriġinali li kien hemm fit-tieni sular kienet għolja ħames filati.

Fil-kors tax-xogħolijet tagħhom il- konvenuti għamlu bieb fejn qabel kien hemm din it-tieqa.

Il-konvenut jgħid li għamel hekk sabiex ikun jista' jsir is-saqaf tal-kamra tad-W.C. li bena fil-bitħa ta' l-atturi.

Pero' dan il-bieb kien għadu hemm iżjed minn għaxar snin wara li spiċċaw ix-xogħolijiet, u tneħħa biss fil-mori tal- kawża, fejn reġgħet saret tieqa fid-daqs tat-tieqa oriġinali.

"Fir-rigward tat-tieqa fit-tielet sular, il-konvenuti qed isostnu li din saret flok oħra li kien hemm fil-kamra tal-bejt li kien hemm qabel mal-fond ġie rikostruwit.

Dwar dan pero' baqgħet ma nġiebet ebda prova konkreta, u kif jammettu l-istess konvenuti anqas l-aerial photograph meħud fis- sena 1994 ma jindika b'mod inekwivoku li tassew kien hemm din it- tieqa.9 Fi kwalunkwe każ pero' il-konvenut innifsu stqarr fil-bidu tas- smiegħ tal-kawża li fil-fond il-qadim kien hemm tieqa waħda biss.10 "Kemm dwar dawn it-twieqi, kif ukoll fir-rigward ta' l-isporġenzi taħt it- tieqa fit-tieni sular u dik taħt it-tieqa fit-tielet sular,11 il-konvenuti jgħidu li l-kunsens biex isiru kien ingħata, u dan qabel ma sar ix-xogħol.

Jinsistu li lanqas waqt il-kostruzzjoni ma kien hemm ebda oġġezzjoni minn naħa ta' l-atturi.

Irriżulta li l-atturi kienu nkarigaw lil Teddie Said, hu l-attur, sabiex jara li l-kostruzzjoni qed tinbena kif miftihem bejn l- partijiet waqt li l-atturi kienu msefrin.

Il-partijiet jaqblu dwar l-involviment ta' Teddie Khosla, imma stranament il-konvenuti rrinunzjaw għax-xhieda tiegħu meta dan seta' jilluċida ferm fuq komuniki li għaddew bejnu u bejn il-mandanti tiegħu, l-atturi Khosla, kif ukoll bejnu u il-konvenuti.12 "Madankollu, għalkemm l-attur evidentement ra l-aperturi u l-isporġenzi meta nserta kien hawn għall-vaganzi, dan waħdu ma jikkostitwixix

348 u Nota ta' sottomissjonijiet tal-konvenuti 10 Ara kontro-ezami tieghu a fol.

rinunzja, sakemm ma jirriżultax li l-atturi b'xi mod ieħor urew l-adeżjoni tagħhom.

"Fid-deċiżjoni tagħha tal-24 ta' Novembru 2004 fil-kawża fl-ismijiet: Maria Meli Bugeja v. Edwin Bonavia Gat, il-Prim Awla tal-Qorti Ċivili rriteniet diversi senjalazzjonijiet kif enunċjati mill-ġurisprudenza, li tista' tghid japplikaw in toto għall-każ in eżami: " (1) Għalkemm b'liġi, is-sid jista' juża minn ħwejġu kif irid, basta ma jagħmilx bihom użu kontra l-liġi … l-Artikolu 480 (illum 433) jikkostitwixxi limitazzjoni tal-proprjeta' u għalhekk limitazzjoni tal-liberta' ta' tgawdija tal-proprjeta' sanċita fl-Artikolu 357 (illum 320) – Kollez, Vol.XLIII p I p 297; illi d-distanza mil-liġi " (2) B'danakollu ġie enunċjat speċifikata, in kwantu tikkostitwixxi servitu' legali għall-utilita' privata (Artikolu 402(2), Kodiċi Ċivili), din "tista' tiġi modifikata, u għall-bżonn rinunzjata, minn min għandu interess (Touillier, Diritto Civile, Vol.II para.591) anke taċitament (Atzeri-Vacca, Delle Rinunzie, para 186) ..."

(Kollezz.

Vol.XVI P I p 90); " (4) Hi del resto enunċjazzjoni ben assodanti illi "rinunzja taċita għandha tiġi interpretata tant restrittivament illi mill-fatti li minnhom dik ir-rinunzja trid tiġi desunta ma tkunx tista'; tinġibed konġettura oħra ħlief il-propożitu evidenti tar-rinunzja.

Hemm bżonn li din tirriżulta minn att jew kumpless ta' atti li jissupponu neċessarjament tiegħu" (Kollez. fir-rinunzjat Vol.XXXIV P II p.646; "Carmelo Bool V. Dottor Albert Cachia Ejjebili nomine", Appell Ċivili, 18 ta' Marzu 1977);

"In bażi għal dak li li ntqal ma jidhirx li fil-każ taħt konsiderazzjoni jista'

jitnissel illi kien hemm rinunzja, anke taċita, ta' l-attriċi għas-sempliċi

motiv li din baqgħet passiva u ma oġġezzjonatx fil-mument tal-

kostruzzjoni tat-tieqa.

Tali ċirkostanza, fil-fehma ta' din il-Qorti, ma

tippresupponix b'mod ċar u uniku l-abbandun tad-dritt tagħha li

tassikura adempiment da parte tal-konvenut mal-vot tal-liġi espress fl-

Artikolu 443 (1) tal-Kodiċi Ċivili.

Inversament jista' jingħad li l-fatt stess

li oġġezzjonat bl-azzjoni preżenti, u bl-atti l-oħra li saru ad istanza

tagħha,

l-attriċi ma kinitx

intenzjonata li tabdika dan id-dritt tagħha;

"Fin-nuqqas ta' prova konkreta li l-konvenut tassew aġixxa fuq

struzzjonijiet tal-mandatarju tal-atturi, Teddie Said, u kull żvilupp sar bl-

jikkostitwixxu manifestazzjoni ċara

l-intenzjoni

li huma

approvazzjoni tiegħu, abbinat mal-fatt li l-atturi nsistew mal-konvenut biex dawn ix-xogħolijiet jitneħħew, kemm permezz ta' ittri legali, kif ukoll bl-istess kawża presenti, ma jistax jingħad li kien hemm xi rinunzja taċita da parti ta' l-atturi għad-drittijiet tagħhom.

Anzi l-istess skrittura redatta mill-A.I.C. Guido Zahra De Domenico fl-okkazzjoni tal-ftehim fuq il-post qabel ma beda jitwaqqa' l-post, tagħmilha ċara li ma setgħux jinfetħu aperturi u li l-arja tal-bitħa kellha tibqa' ta' Frank Khosla.13 "Għalhekk il-konvenuti ma setgħux jiżviluppaw l-arja tal-fond dominanti tagħhom mingħajr ma jirrispettaw id-drittijiet tal-proprjeta' sottostanti.

Bil-presenza ta' tieqa li tagħti għal fuq il-bitħa fil-fond l-antik, kif muri fid-dokument immarkat "A" a fol.255, ma jfissirx li setgħu jinfetħu aperturi aktar jew akbar, peress li dawn ikunu qed jaggravaw is-servitu' fuq il-bitħa.

L-istess jista' jingħad għall-isporgenzi, li ma kienux jeżistu qabel ma sar l-iżvilupp.

"L-Artikolu 475 tal-Kodiċi Ċivili, fil-fatt, jipprovdi li: "Kull min għandu jedd ta' servitu' għandu jinqeda b'dan il-jedd skond it-titolu tiegħu, u ma jista' jagħmel la fil-fond servjenti u anqas fil-fond dominanti ebda tibdil li jista' jtaqqal iżjed il-piż tal- fond servjenti.

"Kif qalet l-Onorabbli Qorti tal-Appell fil-kawża Theresa Vella Bonnici v. Carmel Zarb Bezzina deċiża fl-20 ta' Settembru, 198214 it-twessiegħ ta' tieqa jew iż- żieda fin-numru ta' wieqi jirrendu s-servitu' aktar gravuża u oneruża, u min jagħmel dan ix-xogħol irid jirriduċi kollox fid-dimensjoni ta' qabel.

Dan il-prinċipju japplika wkoll għal kwalsiasi kostruzzjoni li ssir fuq l-arja tal-bitħa fil-fond dominanti, bħalma huma l-isporġenzi indikati "L-istess pero' ma jistax jingħad għall-kamra tad-W.C. mibnija fil-bitħa ta' l-atturi.

Il-fatt li kien Teddy Khosla, il-mandatarju ta' l-atturi, li nkariga l-ħaddiema sabiex ssir il-komunikazzjoni tad-drenaġġ għal din il- kamra,15 u li l-attur stess ammetta li qabbad il-katusi mas-sistema pubblika fit-triq,16 abbinati ma' dak li ġie mniżżel fil-kondizzjoni numru (3) tal-ftehim tal-24 ta' Awwissu 1992, dwar il-ħsieb ta' bini ta' kmamar

fil-bitħa,17 kollha jindikaw li din il-kamra tassew inbniet fuq inkarigu ta' l-

Terġa' anqas jagħmel sens li l-konvenuti jibnu din il-kamra fil-

bitħa ta' l-atturi a spejjeż tagħhom, meta ma kienu ser jieħdu ebda

"Għaldaqstant tiddecidi dwar it-talbiet attrici billi:

1. "tilqa in parti l-ewwel talba u tiddikjara li uħud mix-xogħolijiet magħmula mill-konvenui fil-bitħa tal-fond ta' l-atturi, saru bi ksur tad-drittijiet tagħhom;

2. "tordna għalhekk lill-konvenuti sabiex fi żmien xahrejn: (a) jimblukkaw it-tieqa fit-tielet sular li tagħti għal fuq il-bitħa ta'l-atturi, (l-apertura fit- tieni sular ġiet rimedjata fil-mori tal-kawża); u (b) jneħħu l-isporġenzi sew fit-tieni sular, kif ukoll fit-tielet sular, li jagħtu wkoll għal fuq din il- bitħa; u

3. "fin-nuqqas li jsir dan fiż-żmien konċess, tawtorizza lil-atturi sabiex jagħmlu x-xogħolijiet meħtieġa a spejjeż tal-konvenuti u taħt id- direzzjoni ta' l-A.I.C. Joseph Quinton li qed jerġa' jiġi nominat għal dan il- fini.

"L-spejjeż, apparti dawk ġia deċiżi bis-sentenza preliminari tagħha tat- 12 ta' April 2005, għandhom fiċ-ċirkostanzi, jiġu ssoporati kwantu għal żewġ terzi (2/3) mill-konvenuti u terz (1/3) mill-atturi stess."

Rikors tal-appell tal-konvenuti Cacciottolo (19.11.2012):

Il-konvenuti Cacciottolo ħassew ruħhom aggravati bis-sentenza tal-

ewwel Qorti u għalhekk interponew appell minnha.

L-aggravji tagħhom

huma dawn:

L-ewwel aggravju

Huma jsostnu li s-sentenza hija nulla billi ngħatat fl-ismijiet "Frank u

Antoinette konjuġi Said" meta dawn atturi jinsabu imsefrin.

Fit-tieni lok jilmentaw illi d-dikjarazzjoni tal-ewwel Qorti li kien hemm

"nuqqas ta' prova konkreta Ii l-konvenut tassew aġixxa fuq struzzjonijiet

tal-mandatarju tal-atturi, Teddie Khosla, u kull żvilupp sar bl-approvazzjoni

tiegħu" hija waħda illoġika.

Huma jsostnu li kien hemm invece provi ċari

u skjaċċanti li juru li l-konvenut Eucharist Cacciottolo kien dejjem jikkonsulta

ma' Teddie Khosla li kien ikun spiss fuq il-lant tax-xogħol.

Fit-tielet lok jilmentaw illi l-ewwel Qorti waslet għal konklużjoni żbaljata fir-

rigward tal-eżistenza tat-tieqa fil-livell tat-tielet sular qabel ma twaqqa l-

bini in kwantu invertiet il-piż tal-prova fuqhom.

Jargumentaw illi ladarba

kienu l-atturi li allegaw aggravju ta' servitu`, kienu allura kien jinkombi fuq

l-atturi li jippruvaw li ma kienx hemm tieqa u mhux fuqhom (il-konvenuti)

li jippruvaw li kien hemm tieqa.

Ir-raba' aggravju

Ikomplu jargumentaw illi anke kieku ma kien hemm l-ebda tieqa, kienet

żbaljata l-ewwel Qorti meta qalet li ma jistgħux jinfetħu twieqi fuq bitħa.

F'dan ir-rigward jagħmlu riferenza għal xi ġurisprudenza.

Huma jissottomettu illi m'għandhiex tiġi magħluqa it-tieqa tagħhom fil-

livell tat-tielet sular.

Isostnu li fid-dawl tal-prinċipji legali esposti minnhom

għandha "almenu" titħalla hemm u ssir b'tali mod li tinfetaħ biex tagħti

fuq il-bitħa.

dawl u arja lill-kamra tal-banju b'mod li ma jkunx hemm introspezzjoni fuq

il-bitħa.

Jargumentaw illi f'tali każ ma tkun qegħda tinħoloq l-ebda servitu`

Finalment jiddikjaraw li m'humiex jippretendu li l-isporġenzi għandhom

jibqgħu hemm, biss isostnu li ladarba dawn saru bi ftehim mal-atturi li

mbagħad biddlu fehmithom, għandhom allura jkunu l-istess atturi li

jneħħuhom a spejjeż tagħhom.

Risposta tal-appell tal-atturi (12.08.2013)

L-atturi wieġbu biex jgħidu għaliex l-appell prinċipali tal-konvenuti

appellanti għandu jiġi miċħud:

Dwar l-ewwel aggravju, jirrilevaw li l-atti kienu regolari u dan peress

li fit-30 ta' Diċembru 201218, Joseph Cardona Zahra, il-mandatarju tagħhom, kien

assuma l-atti f'ismu, u għalhekk għalkemm ma sarx l-annotament

opportun fl-okkju taċ-ċitazzjoni u konsegwentement ma ġiex rifless fl-

okkju tas-sentenza, m'għandux jitqies li d-deċiżjoni hija waħda nulla,

għas-segwenti raġunijiet:

Fl-ewwel lok jargumentaw li ma sofrew l-ebda preġudizzju bħala

18 Id-data hija inkorretta, fis-sens li l-imsemmija assunzjoni saret fit-30 ta' Diċembru 2010 u mhux 2012

riżultat ta' dan in-nuqqas, u jgħidu li effettivament irritornaw mill-esteru u

għalhekk qed jassumu l-atti mill-ġdid f'isimhom, tant li r-risposta qed issir

Fit-tieni lok jgħidu li n-nullita` mqanqla mhix annoverata fost l-

eċċezzjonijiet elenkati fl-Artikolu 790 tal-Kap.

(iii) Fit-tielet lok jgħidu li hu possibbli li ssir il-korrezzjoni opportuna bl-

applikazzjoni tal-Artikolu 175(2) u (3) tal-Kap.

Dwar it-tieni aggravju jgħidu li dan huwa infondat.

Jargumentaw illi

detto, u l-aħjar prova kellha tkun il-produzzjoni ta' Teddie Khosla innifsu,

ħaġa li l-konvenuti ma għamlux minkejja li kienu ddikjarawh fil-lista tax-

xhieda tagħhom.

Ifakkru illi fl-ittra legali tas-16 ta' Settembru 1992 li kienu

bagħtu lill-konvenut (Dok D) kienu avżawh b'mod ċar biex ma jagħmilx

xogħol ta' twaqqih tal-fond tagħhom qabel ma jkun intlaħaq ftehim formali

bil-miktub dwar kif kellhom isiru x-xogħlijiet ta' rikostruzzjoni.

illi l-konvenuti mhux biss waqqgħu il-fond u bnewh kif għoġobhom, iżda

saħansitra x-xogħlijiet saru mingħajr

il-permessi neċessarji bil-

konsegwenza li l-fond tagħhom huwa irregolari.

Dwar it-tielet u r-raba' aggravji jsostnu li dawn huma nfondati.

Jargumentaw li ħareġ ċar mill-provi li meta l-konvenut Karistu Attard bena

l-bini mill-ġdid huwa fforma u fetaħ aperturi ġodda li jħarsu fuq il-bitħa

tagħhom, u għamel sporġenzi li jestendu fuq il-bitħa tagħhom.

illi l-konvenut ma kellux il-kunsens tagħhom bil-mod li titlob il-liġi biex

jagħmel dawn is-servituijiet (cioe` b'kuntratt pubbliku).

Jgħidu li l-

konvenut bl-ebda mod ma jista' jitqies li kien ġustifikat fl-aperturi ġodda li

ffetaħ għal fuq il-bitħa tagħhom u fl-isporġenzi li ħareġ bihom li jestendu

għal fuq l-istess bitħa.

Appell Inċidentali tal-atturi appellati

L-atturi fl-appell inċidentali tagħhom jilmentaw illi l-ewwel Qorti

kkundannathom iħallsu terz (1/3) tal-ispejjeż tal-kawża għaliex fehmet li l-

kamra tat-toilet fil-bitħa nbniet fuq inkarigu tagħhom.

Jargumentaw illi

dato ma non concesso li kien hemm il-kunsens tagħhom fir-rigward tal-

kamra tat-toilet, kull żvilupp li sar mill-konvenut kellu jkun kopert

b'permessi validi tal-bini, kemm jekk kellu u kemm jekk ma kellux il-

permess tagħhom.

Jilmentaw illi dan ma sarx bil-konsegwenza li l-bini

kollu tagħhom huwa kolpit minn ordni ta' twettiq u nfurzar.

Jgħidu li mhux

talli l-konvenut bena l-kamra tat-toilet abbużivament, talli fetaħ bieb għal

fuq l-arja tas-saqaf tal-kamra tat-toilet u beda jagħmel użu minn din il-

parti tal-arja tal-bitħa daqs li kieku kienet tiegħu, meta d-Dok A a fol 87

jagħmilha ċara li "jekk Frank Khosla jibni xi kmamar fil-bitħa tiegħu, Attard

ma jkunx jista' joħroġ jew jibni fuqhom billi l-arja ta' dawn il-kmamar tibqa'

ta' Frank Khosla."

Jaċċennaw għall-fatt li kien biss fil-mori tal-kawża, meta

l-konvenut irrealizza li ma kellux dritt, li għalaq il-bieb li fetaħ.

Għalhekk

isostnu li l-ispejjeż kellhom jiġu akkollati kollha lilll-konvenuti billi kien

prinċipalment il-bieb li nfetaħ għal fuq dan is-saqaf li kien ipprovoka u ta

lok għall-ftuħ ta' din il-kawża.

Risposta tal-konvenuti appellanti għall-appell inċidentali tal-atturi

Il-konvenuti appellanti wieġbu għall-appell inċidentali tal-atturi

Jargumentaw illi imkien fiċ-ċitazzjoni ma tqajjmet il-kwistjoni

dwar il-permessi u li għalhekk ma tistax titqanqal tali kwistjoni fl-istadju

Fi kwalunkwe każ jgħidu li kienet korretta l-ewwel Qorti meta

kkonkludiet li l-kamra tat-toilet saret fuq rikjesta tal-atturi stess u inbniet a

benefiċċju tagħhom, u għalhekk jekk iriduha titneħħa, dan għandu jkun a

spejjeż tagħhom.

Isostnu li kienet korretta l-ewwel Qorti meta addossat

terz (1/3) mill-ispejjeż tal-kawża lill-atturi.

L-ewwel aggravju:

Din il-Qorti, in vista tal-ewwel aggravju tal-konvenuti, ser tibda' biex

tikkonsidra l-kwistjoni dwar il-validita` o meno tas-sentenza appellata.

Qabel xejn jiġi osservat illi:

fil-15.09.2004 Frank u Antoinette Khosla ippreżentaw iċ-ċitazzjoni

ippreżenta nota li permezz tagħha assuma l-atti tal-kawża minflok l-

atturi Frank u Antoinette Khosla li kienu jinsabu imsefrin;

fil-31.08.2010 l-atturi Frank u Antoinette Khosla ippreżentaw nota li

permezz tagħha assumew l-atti tal-kawża minflok il-mandatarju Joseph

Cardona Zahra stante r-ritorn tagħhom mill-esteru;

Joseph Cardona Zahra ippreżenta nota li permezz

tagħha assuma l-atti tal-kawża mill-ġdid minflok l-atturi Khosla wara li

dawn reġgħu siefru mill-gżejjer Maltin;

fl-01.11.2012 ġiet deċiża

l-kawża bl-okkju

Antoinette konjuġi Khosla v. Mattioli u Antonia konjuġi Cacciottolo".

fid-19.11.2012 l-konvenuti Cacciottolo interponew l-appell odjern;

l-atturi ppreżentaw nota

li permezz

tagħha

assumew mill-ġdid l-atti tal-kawża, u ppreżentaw ir-risposta tal-appell

tagħhom kif ukoll appell inċidentali.

Kif wieħed jista' jara, fil-mori tal-proċeduri quddiem l-ewwel Qorti u

wkoll quddiem din il-Qorti ġew ippreżentati erba' (4) noti li permezz

tagħhom l-atti tal-kawża ġew assunti minn Cardona Zahra bħala mandatarju tal-

atturi Khosla (meta dawn insertaw imsefrin) jew mill-atturi Khosla flok il-

mandatarju tagħhom Cardona Zahra (meta l-istess Said insertaw fil-gżejjer

Tali assunzjonijiet kellhom jiġu riflessi fl-okkju tal-kawża, (cioe`

kellhom isiru tlett (3) annotamenti fiċ-ċitazzjoni fir-rigward tat-tlett (3)

assunzjonijiet li saru fil-proċeduri quddiem l-ewwel Qorti, u kellu jsir

annotament fir-rikors tal-appell fir-rigward tal-assunzjoni li saret fil-

proċeduri quddiem din il-Qorti), iżda dawn qatt ma saru, bir-riżultat li l-

okkju tas-sentenza appellata jaqra sempliċiment "Frank u Antoinette

konjuġi Said v. Mattioli u Antonia konjuġi Cacciottolo."

Ġie għalhekk li l-okkju tas-sentenza mogħtija fl-1 ta' Novembru

2012 ma jirriflettix il-fatt li fiż-żmien li ngħatat is-sentenza kien qed jidher

Joseph Cardona Zahra għall-atturi, u mhux l-atturi infishom.

Madanakollu din il-

Qorti hija tal-fehma li dan ma jwassalx għan-nullita` tas-sentenza għaliex

il-persuna tal-atturi baqgħet essenzjalment l-istess.

F'dan ir-rigward issir

riferenza għall-insenjament tal-Qorti tal-Appell Kummerċjali fis-sentenza

mogħtija fl-14 ta' Frar 1991 fil-kawża fl-ismijiet "Maurice Mifsud Taliana Baldacchino Schembri

"Meta jkun hemm bidla fir-rappreżentanza tal-parti in kawża, u din ma tiġix riflessa fl-atti, normalment dak in-nuqqas ma jġibx sanzjonijiet ta' nullita` tal-atti għaliex bidla fil-persuna tar-rappreżentant ma taffettwax il-parti fil-kawża.

Biex tiġi kkontemplata n-nullita` jrid jiġi ppruvat li dik il-bidla fir-rappreżentanza rrekat preġudizzju lill-parti l-oħra, liema preġudizzju ma jistax jiġi rrimedjat ħlief bis-sanzjoni tan-nullita`, anke għaliex il-korretezza tar-rappreżentanza tinteressa primarjament lill- persuna rappreżentata u l-aktar li jrid jiġi protett huwa dak l-interess.

"Għalhekk l-assunzjoni tal-atti m'għandhiex l-istess effetti li l-liġi stess tikkontempla fil-każ ta' mewt ta' xi waħda mill-partijiet fil-kawża, meta tipprovdi ampjament għat-trasfużjoni ta' dawk l-atti li jkunu saru f'isem il-mejjet billi hawn si tratta ta' bidla fil-partijiet in kawża (artikoli 806 sa 810 Kap 12).

Fuq in-nuqqas ta' assunzjoni għalhekk ma kinitx neċessarjament issegwi n-nullita` mitluba".

L-atturi appellati jargumentaw illi bl-applikazzjoni tal-Artikolu 175(2)

u L-Artikolu 175(3) tal-Kap.

12 huwa possibbli li ssir il-korrezzjoni

opportuna għaliex hu maħsub li jista' jissewwa fis-sentenza appellata kull

żball fl-isem tal-partijiet jew fil-kwalita` li fiha jidhru, u li hekk ukoll bis-

saħħa tal-Artikolu 175(3) il-qorti tista' min jeddha tordna li tissewwa kull

ommissjoni jew żball ġudizzjarju jew amministrattiv f'att ġudizzjarju.

mhux korrett u din il-Qorti ser tispjega għalfejn.

Fiż-żmien li l-atturi ppreżentaw ir-risposta tal-appell tagħhom l-

"Il-qorti tista', f'kull waqt tal-kawża, qabel is-sentenza, wara talba (1) ta' waħda mill-partijiet, wara li tisma' meta jeħtieġ lill-partijiet, tordna s- sostituzzjoni ta' xi att jew tippermetti tibdil fl-iskritturi, sew billi fihom

jiżdied jew jitneħħa l-isem ta' waħda mill-partijiet u jitqiegħed ieħor floku, jew billi jissewwa żball fl-isem tal-partijiet jew fil-kwalità li fiha jidhru, jew billi jissewwa kull żball ieħor jew billi jiddaħħlu ħwejjeġ oħra ta' fatt jew ta' dritt ukoll permezz ta' nota separata, sakemm sostituzzjoni jew tibdil bħal dan ma jbiddilx fis-sustanza l-azzjoni jew leċċezzjoni fuq il-meritu tal-kawża.

"Kull qorti fi grad ta' appell tista' wkoll tordna jew tippermetti, f'kull (2) żmien sas-sentenza, li jissewwa kull żball fir-rikors li bihom ikun tressaq l-appell jew fit-tweġiba, kif ukoll kull żball fl-isem tal-qorti li tkun tat is- sentenza appellata, jew f'dak tal-partijiet, jew fil-kwalità li fiha huma jidhru, jew fid-data tas-sentenza appellata: (3) "Il-qorti tista', sa dakinhar li tagħti s-sentenza u taqta' l-kawża, tordna minn jeddha li tissewwa kull omissjoni jew żball ġudizzjarju jew amministrattiv f'att ġudizzjarju".

L-Artikolu 175(2) għalhekk (kuntrarjament għal dak sostnut mill-

appellati fir-risposta tal-appell tagħhom) ma kienx jagħti s-setgħa lill-Qorti

tal-Appell biex tikkorreġi l-okkju żbaljat fis-sentenza tal-ewwel istanza.

Issa dan l-Artikolu 175(2) ġie riċentement emendat permezz tal-Att IV tal-

2016, fis-sens li daħlu s-segwenti żewġ provisos warajh19:

"Iżda kull qorti fi grad ta' appell tista' tordna wkoll korrezzjonijiet fis- sentenza tal-qorti tal-ewwel istanza u korrezzjonijet oħra li l-qorti fi grad ta' appell tqis li huma ġustifikati fl-atti ġudizzjarji fi kwalunkwe stadju tal- proċeduri fl-appell sa meta l-appell jitħalla għas-sentenza, fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet, u wara li tagħti lill-partijiet l-opportunità li jinstemgħu: "Iżda wkoll qorti fi grad ta' appell tista' tordna wkoll korrezzjonijiet f'sentenza li tkun ingħatat minnha wara li jkun sar rikors preżentat minn waħda mill-partijiet fi żmien tletin ġurnata mid-data tas-sentenza".

Huwa għalhekk ai termini tal-ewwel proviso għall-Artikolu 175(2), li

qorti fi grad tal-appell illum il-ġurnata tista' tordna korrezzjonijiet fis-

sentenza appellata, iżda dan irid ikun fuq talba ta' xi waħda mill-partijiet.

19 li daħlu fis-seħħ fil-15 ta' Frar 2016 (A.L. 42 tal-2016)

Issa nonostante li ġew fis-seħħ l-imsemmija emendi, ma saret l-ebda

L-Artikolu 175(3) madankollu jippermetti lill-"qorti" li tordna minn

jeddha li tissewwa kull ommissjoni jew żball ġudizzjarju jew amministrattiv

f'att ġudizzjarju.

Ai termini ta' dan l-Artikolu 175(3) din il-Qorti tista' sa

dakinhar li tagħti s-sentenza u taqta' l-kawża tordna li tissewwa l-

ommissjoni konsistenti fil-fatt li kull meta daħlet nota dwar l-assunzjoni

tal-atti ma sarx l-annotament opportun fl-okkju taċ-ċitazzjoni jew tar-rikors

tal-appell (skont il-każ), iżda mhux li ssir korrezzjoni fl-okkju tas-sentenza.

Tordna wkoll korrezzjoni billi minflok il-kliem armla tad-decujus, jitniżżel

il-kliem armla tal-istess Eucharist Cacciottolo.

Għalhekk din

il-Qorti qegħda

annotazzjonijiet, li qegħdin allura jiġu riflessi fl-okkju ta' din is-

Il-prova (o meno) li l-konvenut aġixxa fuq struzzjonijiet ta' Teddie Khosla

Il-konvenuti appellanti ħassew ruħhom aggravati b'dik il-parti tas-

sentenza fejn l-ewwel Qorti qalet li kien hemm:

"nuqqas ta' prova konkreta li l-konvenut tassew aġixxa fuq struzzjonijiet tal-mandatarju tal-atturi, Teddie Khosla, u kull żvilupp sar bl- approvazzjoni tiegħu".

Isostnu da parti tagħhom li mill-provi jirriżulta biċ-ċar li l-konvenut

dejjem ikkonsulta ma' Teddie Khosla li spiss kien ikun fuq il-lant tax-xogħol.

Jaċċennaw għall-fatt li dan mhux biss qalu l-konvenut iżda kkonfermawh

ukoll xhieda estranei, bħal Mario D’anastas u Piju Spiteri Fondacaro, u li anke ammettih l-

attur innifsu fil-kontro-eżami tiegħu.

Issa fl-ewwel lok il-parti ċitata mill-konvenuti trid tinqara fil-kuntest

Jidher li l-ewwel Qorti kienet qegħda tikkonsidra l-eċċezzjoni numru

ħamsa (5) u numru sitta (6) tal-konvenuti, u cioe`:

"(5) Bla preġudizzju għall-premess, ix-xogħlijiet saru a benefiċċju u fuq struzzjonijiet tal-atturi jew il-mandatarji tagħhom.

"(6) Fi kwalsiasi każ hemm il-kunsens taċitu sussegwenti tal-atturi".

Għal intendiment aħjar tal-konsiderazzjoni li għamlet l-ewwel Qorti, din il-

Qorti qegħda tiċċita b'mod iktar komplet mis-sentenza appellata, u

tissottolineja dik il-parti li għażlu li jiċċitaw il-konvenuti:

"Kemm dwar it-twieqi, kif ukoll fir-rigward tal-isporġenzi taħt it-tieqa fit- tieni sular u dik taħt it-tieqa fit-tielet sular, il-konvenuti jgħidu lli kunsens biex isiru kien ingħata, u dan qabel ma sar ix-xogħol.

Jinsistu li lanqas waqt il-kostruzzjoni ma kien hemm l-ebda oġġezzjoni min-naħa tal- atturi.

Irriżulta li l-atturi kienu inkarigaw lil Teddie Said, ħu l-attur, sabiex jara li l-kostruzzjoni qed tinbena kif miftiehem bejn il-partijiet waqt li l- atturi kienu imsefrin.

Il-partijiet qegħdin jaqblu dwar l-involviment ta' Teddie Khosla, imma stranament il-konvenuti irrinunzjaw għax-xhieda tiegħu meta dan seta jilluċida ferm fuq komuniki li għaddew bejnu u bejn

il-mandanti tiegħu, l-atturi Khosla, kif ukoll bejnu u bejn il-konvenuti.

"Madanakollu, għalkemm l-attur evidentement ra l-aperturi u l- isporġenzi meta inserta kien hawn għall-vaganzi, dan waħdu ma jikkostitwixxix rinunzja, sakemm ma jirriżultax li l-atturi b'xi mod ieħor urew l-adeżjoni tagħhom. ".....(ġurisprudenza dwar ir-rinunzja taċita)..… "Fin-nuqqas ta' prova konkreta li l-konvenut tassew aġixxa fuq struzzjonijiet tal-mandatarju tal-atturi, Teddie Said, u kull żvilupp sar bl-approvazzjoni tiegħu, abbinat mal-fatt li l-atturi insistew mal- konvenut biex dawn ix-xogħlijiet jitneħħew, kemm permezz ta' ittri legali, kif ukoll bl-istess kawża preżenti, ma jistax jingħad li kien hemm rinunzja taċita tal-atturi għad-drittijiet tagħhom.

Anzi l-istess skrittura redatta mill-AIC Guido Zahra De Domenico fl-okkażjoni tal-ftehim fuq il-post qabel ma beda jitwaqqa' l-post, tagħmilha ċara li ma setgħux jinfetħu aperturi u li l-arja tal-bitħa kellha tibqa' ta' Frank Khosla".

L-ewwel Qorti effettivament qieset li l-aperturi u l-isporġenzi

lamentati mill-atturi (ħlief għall-kamra tat-toilet) saru mingħajr il-kunsens

(espliċitu jew taċitu) tal-atturi, u dan:

(i) mhux biss għaliex irriżultalha li ma kienx hemm prova konkreta li dawn saru fuq struzzjonijiet ta' Teddie Khosla u bil-kunsens tiegħu, iżda wkoll għaliex fl-iskrittura tal-24 ta' Awwissu 199220 redatta mill- (ii) perit Guido Zahra De Domenico (il-perit tal-atturi), qabel ma bdew ix-xogħlijiet l-attur u l- konvenut ftehmu s-segwenti:

"Cristinu Cacciottolo ma jkunx jista' jiftaħ aperturi li jħarsu fuq il-bitħa

"(1) Illi Cristinu Cacciottolo iwaqqa' u jibni mill-ġdid il-fond ta' Frank Khosla bil- inkella jibnih mill-ġdid eżattament kif jerġa' illi patt akbar..........… (2) ta' Frank Khosla.

(3) "Jekk Frank Khosla jibni xi kamra fil-bitħa tiegħu, Cacciottolo ma jkunx jista' joħroġ jew jibni fuqhom, billi l-arja ta' dawn il-kmamar tkun ta' F Khosla."

87 (recto u verso): il-firem tal-attur u tal-konvenut tniżżlu fuq iż-żewġ naħat tal-folja, cioe` kemm quddiem, fejn jidher il-kejl, u kif ukoll wara, fejn ġew stipulati tlett kondizzjonijiet

u wkoll għaliex permezz ta' ittra legali (22 ta' Lulju 2004) u wkoll (iii) permezz tal-kawża odjerna (15 ta' Settembru 2004) huma insistew li kellhom jitneħħew ix-xogħlijiet.

Ta' sinifikat partikolari hija l-iskrittura tal-24 ta' Awwissu 1992 fejn

l-attur għamilha ċara li l-bini kellu jerġa' jinbena kif kien, li ma kellhomx

jinfetħu aperturi li jħarsu fuq il-bitħa tiegħu u li anke f'każ li l-attur jibni xi

kamra fil-bitħa tiegħu l-arja ta' tali kamra tibqa' tiegħu.

Sinjifikanti ukoll

hija l-ittra tas-16 ta' Settembru 199221 li l-avukat tal-attur bagħat lill-

konvenut Eucharist Attard tlett ġimgħat wara, fejn widdbu li l-attur:

"...mhux se jħallik tagħmel ebda xogħlijiet ta' twaqqigħ ta' fond tiegħu nru 33, Triq il-Kapuċċini, Birkirkara, qabel ma jintlaħaq ftehim formali bejnietkom dwar kif għandhom isiru x-xogħlijiet ta' rikostruzzjoni.

"Huwa jinfurmak ukoll illi jasal għal ftehim miegħek biss wara li tiġi sottomessa pjanta peritali "to scale" tal-bini eżistenti u pjanta oħra peritali "to scale" tal-pjan ta' rikostruzzjoni tal-bini u jinfurmak ukol illi kull ftehim li jintlaħaq għandu jsir bil-miktub bl-formalitajiet legali".

Fid-dawl ta' dawn iż-żewġ dokumenti għalhekk, il-konvenut bħala

bonus paterfamilias kellu jaċċerta ruħu li kwalsiasi parti tar-rikostruzzjoni

li kienet qed tmur kontra l-ftehim tal-1992 kienet effettivament qed issir

bil-barka tal-atturi, il-mandatarju Teddie Khosla kien awtorizzat jitkellem

għalihom u kwindi minn dan l-aspett il-konvenut kien kopert legalment

jekk ftiehem ma' Khosla fil-veste tiegħu ta' mandatarju.

Jekk l-atturi ħassew

li marru ħażin bil-ftehim jista' jkollhom id-dritt jipproċedu kontra l-istess

Madankollu dwar dan ma tressqitx l-aħjar prova fis-sens li l-istess

Teddie Khosla ma xehedx u ma ġiex prodott mill-appellanti.

Il-konvenuti appellanti in oltre jargumentaw illi l-ewwel Qorti waslet

għal żewġ konklużjonijiet "kontradittorji": (i) li ma hemmx provi li l-

konvenuti aġixxew fuq l-istruzzjonjiet ta' Teddie Khosla u (ii) li l-kamra tat-

toilet li saret fil-bitħa saret fuq struzzjonijiet ta' Teddie Khosla.

illi jew huma kienu jsegwu l-istruzzjonjiet ta' Teddie Khosla f'kollox jew xejn,

u jsaqsu: kif waslet biex ma temminx lill-atturi fir-rigward tal-kamra tat-

iżda mbagħad emmnithom

fir-rigward

xogħlijiet?

Madankollu dan l-argument tal-konvenuti appellanti huwa

infondat għaliex kif fuq spjegat, il-qorti ma ibbażatx il-konklużjonijiet

tagħha unikament fuq jekk ix-xogħlijiet sarux fuq struzzjonijiet ta' Teddie

Khosla jew le iżda kkonsidrat ukoll fatturi oħra.

Fil-każ tal-kamra tat-toilet

qieset ukoll il-fatt li l-attur stess kien ammetta li qabbad il-katusi mas-

sistema pubblika fit-triq, qieset il-fatt li fl-iskittura tal-1992 l-attur kien wera

l-ħsieb tiegħu li tinbena kamra fil-bitħa, u wkoll il-fatt li huwa lloġiku li l-

konvenuti jintrigaw jibnu tali kamra għall-gwadann unikament tal-atturi

jekk mhux għax riduha l-atturi:

"L-istess pero` ma jistax jingħad għall-kamra tad-WC mibnija fil-bitħa tal-atturi.

Il-fatt li kien Teddie Khosla, il-mandatarju tal-atturi, li inkariga l- ħaddiema sabiex issir il-komunikazzjoni tad-drenaġġ għal din il-kamra, u li l-attur stess ammetta li qabbad il-katusi mas-sistema pubblika fit- triq, abbinati ma' dak li ġie imniżżel fil-kundizzjoni numru (3) tal-ftehim tal-24 ta' Awwissu 1992 dwar il-ħsieb ta' bini ta' kmamar fil-bitħa, kollha jindikaw li din il-kamra tassew inbniet fuq inkarigu tal-atturi.

Terġa' anqas jagħmel sens li l-konvenuti jibnu din il-kamra fil-bitħa tal-atturi a spejjeż tagħhom meta ma kienu ser jieħdu ebda gwadann minnha".

Il-prova (o meno) dwar l-eżistenza tat-tieqa fis-second floor (it-tielet sular)

Fir-rigward ta' din it-tieqa, filwaqt li l-atturi jsostnu li din hija apertura

ġdida li qabel ma kinitx hemm, il-konvenuti jsostnu li din sempliċiment

saret flok oħra li diġa' kien hemm fil-kamra tal-bejt li kien hemm qabel ma

l-fond twaqqa' u reġa' nbena.

L-ewwel Qorti kkonkludiet li din it-tieqa fil-

fatt ma kinitx teżisti qabel, u ikkummentat li "baqgħet ma nġiebet l-ebda

prova konkreta" dwar l-eżistenza tagħha.

Il-konvenuti appellanti

b'riferenza għal dan il-kumment jargumentaw li l-ewwel Qorti invertiet il-

piż tal-prova dwar l-eżistenza ta' tali tieqa fuqhom, meta fil-fatt kien

jinkombi fuq l-atturi li jippruvaw li ma kinitx hemm.

Dak li ma qalux il-

konvenuti pero` hu li l-ewwel Qorti aċċennat għall-fatt li l-konvenut stess,

fil-bidu tas-smigħ tal-kawża xehed li fil-fond il-qadim kien hemm tieqa

waħda biss tħares għal fuq il-bitħa tal-atturi (cioe` dik fil-first floor/it-tieni

Hija fil-fatt qalet hekk:

"Fir-rigward tat-tieqa fit-tielet sular, il-konvenuti qed isostnu li din saret flok oħra li kien hemm fil-kamra tal-bejt li kien hemm qabel ma l-fond ġie rikostruwit.

Dwar dan pero` baqgħet ma nġiebet l-ebda prova konkreta, u kif jammettu l-istess konvenuti anqas l-aerial photograph meħud fis-sens 1994 ma jindika b'mod inekwivoku li tassew kien hemm din it-tieqa.

Fi kwalunkwe każ pero` il-konvenut innifsu stqarr fil-bidu tas-smigħ tal-kawża li fil-fond il-qadim kien hemm tieqa waħda biss".

Kien għalhekk l-ewwel Qorti tikkonkludi li t-tieqa fis-second floor ma

kinitx hemm qabel.

Din il-Qorti ser tiċċita mid-depożizzjoni tal-konvenut

f'dan ir-rigward22:

Imma dik qegħda fuq is-sular ta' fuq.

"D: Pero` meta għamilt il-bini tiegħek li jiġi fuq ir-riħ, li jiġi fuq il-bitħa ta' Khosla, qabel kemm-il apertura kien hemm, qabel ma waqqajt il-bini tiegħek?

"R: Tieqa "D: U llum hemm x' hemm, illum x' għamilt?

"R: Tieqa.

Jew bieb.

Bieb "D: Jiġifieri minn tieqa għamiltha bieb.

"R: Eħe, u tista' ssir tieqa.

"D: Barra din l-apertura għamilt xi apertura oħra?

"R: "D: Pero` qabel lanqas kien hemm din l-apertura fuq is-sular ta' fuq.

"R: Għax tela' sular ieħor.

"D: Jiġifieri qabel ma inti ddeċidejt li twaqqa' l-bini l-antik u bnejt il-bini ġdid kien hemm żewġ sulari, il-pjan terran fejn hemm it-terran ta' Khosla, tal-attur, u sular ieħor fuq li kien tiegħek.

U meta inti waqqajt u bnejt, bnejt sular ieħor ġdid.

f'tiegħek.

Ta' tieqa.

Jiġifieri illum hemm apertura ta' bieb minn

Issa b'kollox illum kemm-il apertura hemm ġdida?

L-apertura li hemm ta' bieb jew ta' tieqa?

Hemm oħra fis-sular ta' fuq.

U apertura ġdida ta' tieqa

Eħe

Tieqa

Eħe".

Eħe

22 Seduta tat-18 ta' Jannar 2006, fol.

F'kontro-eżami ulterjuri23 pero` huwa ta verżjoni kompletament

differenti u xehed li qabel ma waqqa' l-bini l-qadim kien hemm żewġt

itwieqi fuq xulxin, u mhux waħda, iħarsu fuq il-bitħa tal-atturi (cioe` waħda

fil-first floor, u l-oħra fil-kamra tal-bejt li tiġi fuq il-first floor).

Il-konvenuti appellanti ma

jikkummentaw xejn dwar din

inkonsistenza fix-xhieda tal-konvenut, iżda jargumentaw illi fir-rigward tal-

kwistjoni dwar l-eżistenza o meno ta' din it-tieqa kienet fil-fatt ix-xhieda

tal-attur li kienet imħawda.

Din il-Qorti tosserva li fl-affidavit tiegħu24 l-attur Frank Khosla qal li fil-

bini l-qadim kien hemm tieqa waħda tħares għal fuq il-bitħa tiegħu (dik

Issa fix-xhieda tiegħu tat-23 ta' Lulju 201025

mistoqsi jekk il-konvenuti kellhomx kamra tal-bejt fis-sular fuq il-first floor

irrisponda fl-affermattiv, "Kien hemm xi kamra żgħira, iva".

fejn kienet il-pożizzjoni ta' tali kamra irrisponda "m'għandix idea".

Mistoqsi jekk tali kamra kinitx tiġi fuq il-bitħa tiegħu irrisponda li ma jafx.

Id-difensur tal-atturi kompla jistaqsih:

"D: Bħala sulari, bħala sulari ngħid sew li vera kien hemm żewġ sulari?

23 20 ta' Jannar 2010, fol.

84-86 25 Xhieda tal-attur in kontro-eżami, 23 ta' Lulju 2010, fol.

"D: Pero` hu vera wkoll li fuq in-naħa ta' wara kien hemm il-kamra (tal-bejt)?

"R: Għidtlek dak ma nafx.

"D: Ta' fuq il-bejt.

"R: Terġax tgħidli għax ma nafx.

"D: U ngħid sew illi din il-kamra ta' fuq il-bejt kellha t-tieqa għal fuq il- bitħa?

"R: Ma nafx, ngħid lill-mara hu".

Minkejja li xehed li ma kellux idea jekk il-kamra tal-bejt tal-

konvenuti kinitx tagħti għal fuq il-bitħa tiegħu, iktar 'il quddiem fix-xhieda

tiegħu xehed b'ċertu ċertezza illi l-kamra tal-bejt tal-konvenuti fil-fatt ma

kinitx tagħti għal fuq il-bitħa tiegħu:

"D: Hemm sular ieħor.

Hemm kamra, mhux sular, hemm kamra.

"R: Mhux sular ieħor.

Jispiċċa l-bejt.

X' ħin tgħaddi t-tieqa (tal-first floor) jispiċċa l-bejt, mhux kamra oħra, jispiċċa l-bejt.

"D: Issa vuoldiri issa bil-ġurament tiegħek qed tgħid f'daqqa waħdda li fuq dik it-tieqa, l-ewwel ma kontx ċert jekk hemmx kamra oħra jew le, issa qed tgħidilna… "R: Naf fiż-żgur illi ma kienx hemm kamra oħra.

"D: kamra oħra.

"R: Le "D: U kif qabel ma kontx ċert u issa sirt ċert f'daqqa waħda?

"R: Għax my memory comes back".

Illi issa sirt żgur illi fuq dik il-kamra, fuq dik it-tieqa, ma kienx hemm

Kif wieħed jista' jara għalhekk, id-depożizzjoni tal-attur fir-rigward

ta' jekk il-kamra tal-bejt tal-konvenuti fit-tieni sular kinitx tagħti għal fuq il-

bitħa tiegħu ma tantx hija waħda konvinċenti, u allura daqstant ieħor mhix

konvinċenti t-teżi tal-atturi li ma kien hemm l-ebda tieqa fis-second floor

tal-konvenuti tħares għal fuq il-bitħa tal-atturi.

Kif jargumentaw il-

konvenuti fin-nota tas-sottomissjonijiet26 tagħhom, wieħed ma jistenniex

li l-attur ma jkunx jaf eżattament x'kien hemm jagħti għall-bitħa tiegħu,

ġialadarba kien tant ikkonċernat li ma jiżdidulux aperturi u li kollox jibqa'

In oltre, seta' faċilment dakinhar tal-24 ta' Awwissu 1994 meta

sar il-ftehim fil-preżenza tal-perit tiegħu, insista li jitniżżlu n-numru ta'

aperturi li kienu jagħtu għal fuq il-bitħa tiegħu, jew ħa ritratti ċari li juru

eżattament bħala stat ta' fatt kemm-il tieqa kien hemm tagħti fuq il-bitħa

tiegħu.

Kif osservat l-ewwel Qorti, prova konkreta dwar l-eżistenza o

Issa l-konvenuti jargumentaw bl-applikazjoni tal-Artikolu 562 tal-

Kap. 12, il-piż tal-prova jinkombi fuq l-atturi biex ippruvaw li ma kienx

hemm tieqa fis-second floor/tielet sular qabel ma twaqqa' l-bini (stante li

huwa huma li qegħdin jallegaw li tali tieqa ma kinitx teżisti qabel ma

twaqqa' l-bini – Artikolu 562 tal-Kap.

12) u mhux fuq il-konvenuti biex

jippruvaw li kien hemm.

Fi kliem ieħor allura qed jgħidu li l-atturi kellhom

jippruvaw li ma teżistiex is-servitu` in kwistjoni.

26 Nota tas-sottomissjonjiet tal-konvenuti, 9 ta' Diċembru 2011, fol.

Madankollu l-konvenuti huma legalment żbaljati f'dan.

azzjoni "negatoria" fejn allura qed jitolbu dikjarazzjoni li ma teżistiex is-

servitu`; sta għall-konvenuti li jġibu l-prova li teżisti din is-servitu`.

L-

ewwel Qorti kkonkludiet li hemm tieqa waħda biss (fil-first floor) tagħti

għal fuq il-bitħa tal-atturi, u kkonkludiet li allura hemm "stqarrija" da parti

tal-konvenut stess li t-tieqa fis-second floor ma kinitx teżisti qabel.

Din il-

Qorti għalhekk taqbel mal-konklużjoni tal-ewwel Qorti anke għaliex

f'ċirkostanzi bħal dawn huwa preżunt li s-servitu` ma teżistiex.

Għalhekk dan l-aggravju tenut kont ta' dak li ġia' intqal, huwa

Fl-aħħar aggravju tagħhom l-appellanti jiċċittaw diversi sentenzi fis-

sens li l-principju usque ad coelum ma japplikax meta l-proprjeta` tkun

maqsuma oriżżontalment.

Għalhekk skont huma l-ewwel Qorti kienet

żbaljata meta ordnat

l-egħluq

tat-tieqa

L-aktar

pronunzjament li sar enfasi fuqu fir-rikors huwa dan il-bran:

"Biss ghandu jinghad li l-argument imressaq mill-appellanti bazat fuq il- provedimenti ta' l-artikolu 323 tal-Kodici Civili mhux relevanti meta l- istess art ghandha fuqha kostruzzjonijiet li jappartjenu lill-sidien differenti.

Infatti l-istess artikolu citat mill-appellanti, wara li jenunzja l- principju li kull min ghandu l-proprjeta` ta' art ghandu wkoll dik ta' l-area ta' fuqha, u ta' dak kollu li jinsab fuq jew taht wicc l-art, jkompli hekk: "bla hsara tad-disposizzjonijiet dwar is-Servitujiet Predjali taht it-Titolu IV tat-Taqsima I tat-Tieni Ktieb ta' dan il-Kodici ......"

F'dan it-Titolu IV insibu l-Artikolu 426 li jiddisponi espressament hekk: "Meta s-sulari ta' dar ikunu ta' diversi sidien, kull wiehed mis-sidien jista', fil-hajt ta' barra

tas-sular tieghu, jaghmel gallariji, (enfazi tal-Qorti) twieqi, bibien jew aperturi ohra, basta li b'daqshekk ma tigix imnaqqsa s-sahha ta' dak il- hajt."

Dan il-provediment huwa indikattiv li meta fuq l-istess bicca art ikun hemm proprjetajiet ta' sidien differenti l-principju enuncjat mill- artikolu 323 huwa ristrett billi minn ghandu l-fond sottostanti, bhal fil- każ tal-atturi appellanti, ma jistax jivvanta xi drittijiet fuq l-area kollha ta' fuqu billi s-sidien tal-fondi sovrastanti ghandhom il-godiment ta' dak il- faxx ta' arja prospicenti l-proprjeta` taghhom.

(Vella Grech vs Ellul Mercer, Van Vuuren Cassar, 27 ta' Frar 2003)".

Huwa pero` evidenti li dawn il-prinċipji japplikaw meta l-art ma

tkunx interament proprjeta` tal-persuna li tkun qed titlob l-egħluq tal-

aperturi li jkunu nfetħu fuqha.

Dan ma hux il-każ fil-kawża odjerna u allura

l-aggravju relattiv huwa ukoll respint.

L-appell inċidentali

L-appell inċidentali tal-atturi appellati jirrigwarda l-fatt li l-ewwel

Qorti kkundannathom iħallsu terz (1/3) tal-ispejjeż tal-kawża stante li

"kienet tal-fehma" li l-kamra tat-toilet fil-bitħa nbniet fuq inkarigu tagħhom

Jiġi enfasizzat illi f'dan l-appell inċidentali tagħhom l-atturi mhux

qed jappellaw mid-deċiżjoni tal-ewwel Qorti fejn kkonkludiet li tali kamra

nbniet bil-kompjaċenza tagħhom, iżda qed jappellaw mid-deċiżjoni tal-

ewwel Qorti in kwantu kkonkludiet li kellhom iħallsu terz (1/3) tal-ispejjeż

għaliex il-kamra ma nbnietx skont il-permessi tal-bini.

L-appell inċidentali

tagħhom fil-fatt jibda hekk:

"Illi anke jekk għall-grazzja tal-argument dato sed non concesso, kien hemm il-kunsens tal-atturi biex il-konvenut jibnilhom toilet fil-bitħa, m'hemmx dubju li l-attur kellu jibni din il-kamra bil-permess tal-Awtorita` tal-Ippjanar bħalma kellu jagħmel għall-bqija tal-bini tal-atturi.

Jirriżulta mill-atti, senjatament mix-xiehda tal-case officer tal-Awtorita` u mill- ammissjoni stess tal-konvenut li l-konvenut m'applika għal ebda permess tal-bini mhux biss ta' din il-kamra iżda agħar minn hekk lanqas biex iwaqqa' t-terran l-antik tal-atturi u bnihulhom mill-ġdid...."

Issa minn qari tal-premessi taċ-ċitazzjoni, jirriżulta li l-ilmenti tal-

atturi huma limitati għall-istrutturi (ossia kamra tat-toilet li nbniet mill-

konvenuti fil-bitħa tagħhom b'mod li ċekknet il-kejl tal-bitħa), għall-

sporġenzi fil-first u second floor, li jinvadu l-arja tal-bitħa, u għas-

servituijiet li qabel ma kinux hemm.

Kif jargumentaw il-konvenuti

appellanti fir-risposta tagħhom għall-appell inċidentali tal-atturi, imkien

fiċ-ċitazzjoni ma tqanqlet xi kwistjoni dwar nuqqas ta' permessi da parti

tal-awtoritajiet, u kif inhu magħruf ma jistgħux jitqanqlu kwistjonijiet ġodda

F'dan l-appell inċidentali l-atturi jargumentaw ukoll illi kien proprju

il-fatt li l-konvenuti fetħu bieb għal fuq is-saqaf tal-kamra tat-toilet li

pprovoka u ta lok għall-ftuħ ta' din il-kawża (anke jekk tali bieb fil-mori tal-

kawża ġie ridott għal tieqa) u allura din hija raġuni oħra għaliex

jippretendu li ma kellhomx jiġu kkundannati jħallsu xi spejjeż.

Din il-Qorti kkonsidrat illi r-raġuni għaliex l-atturi ntavolaw din il-

kawża kienet sabiex il-konvenuti jiġu ordnati jneħħu:

l-isporġenzi fil-first u s-second floor,

il-bieb fil-first floor u

(iv) t-tieqa fis-second floor.

Irriżulta li t-talba tal-atturi kienet fil-fatt ġustifikata fir-rigward l-aħħar

Għalhekk din il-Qorti hija tal-fehma li l-ispejjes ġew spartiti

sostanzjalment tajjeb mill-ewwel Qorti, skont l-Artikolu 223 tal-Kap.

Għal dawn il-motivi l-qorti tiċħad l-appell prinċipali u inċidentali u

tikkonferma s-sentenza appellata fl-intier tagħha b'dan li t-termini ndikati

fis-sentenza jibdew jiddekorru mil-llum; l-ispejjeż tal-ewwel istanza kif

deċiżi f'dik is-sentenza; dawk tal-appelli msemmija mill-appellanti

tlett talbiet.

Deċide

Joseph Micallef Musu’ Prim Imħallef

Deputat Reġistratur rm

Giannino ‘Teuma Carabez Buhagiar Vella Noel Peregin Imħallef

Imħallef


IL-QORTI TAL-APPELL KRIMINALI

Onor. Imħallef Dr. Aaron M. Galea Camilleri M.A. (Law), LL.D. (melit)

Illum id-29 t'Ottubru 2019 Appell numru 112 tal-2019

Il-Pulizija vs Angel GESUALDI Il-Qorti :

Dan huwa appell minn sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Maġistrati

(Malta) nhar l-1 t'April 2019 fil-konfront ta' Angel GESUALDI,

detentur tal-karta tal-identita bin-numri 30965M fejn ġie mixli talli

nhar it-03 ta' Jannar, 2017, ghall-habta tas-siegha u nofs ta' wara nofsinhar (13:30hrs), gewwa Ta' Xbiex:

Minghajr il-hsieb li joqtol jew li qieghed il-hajja tieghu f'periklu, jew iggiblu dizordni f'mohhu, ikkaguna offiia ta' natura gravi fuq il-persuna

ta' Christian Anthony Calafato (ID — 816320M), hekk kif Certifikata minn Dr. Jeffrey Summersgill (Med.

Attakka jew ghamel reiistenza bi vjolenza jew b'hebb, ta' xorta li ma titqiesx vjolenza pubblika, kontra persuna inkarigata skont il-Liġi minn servizz pubbliku, filwaqt li din kienet qed taggixxi ghall-esekuzzjoni tal- Liġi jew ta' ordni moghti skont il-Liġi mill-awtorita' kompetenti.

Hebb kontra il-persuna ta' Christian Anthony Calafato (ID — SUMMERSGILL) sabiex ingurja,dejjaq jew ghamel hsara lil din il-persuna jew lil haddiehor.

Saq il-vettura ta' ghamla Volkswagen b'numru tar-registrazzjoni ANG312 perikoluż, traskurat u negligenti.

Irrenda ruhu reċidiv b'sentenzi moghtija mill-Qorti preseduta mill- Onor. Imhallef Dr. Joseph Galea Cassone datata 23 ta' Gunju 2005, liema sentenza hija definittiva u ma tistghax tiġi mibdula.

Permezz tas-sentenza aktar il-fuq imsemmija, dik il-Qorti wara li

rat l-artikoli 17, 31, 49, 50, 214, 218(1)(a)(b)(2) u 339(1)(d) tal-

Kapitolu IX tal-Liġijiet ta' Malta u tal-artikolu 15(1)(a)(2) tal-

Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta, iddeċidiet illi filwaqt li tillibera

lill-imputat mit-tieni imputazzjoni, fuq ammissjoni ssibu ħati tal-

imputazzjonijiet l-oħra kollha, u b'applikazzjoni tal-artikolu 11 tal-

Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta poġġiet lill-imputat taħt Ordni ta'

Servizz fil-Komunita' u dan wara li qieset li f'din l-ordni ta' Servizz

fil-Komunita huwa meħtieġ li l-ħati jagħmel xogħol bla ħlas jew

xogħol bla ħlas u taħriġ, kif rakkommandat fir-rapport rilaxxjat

mill-Uffiċċjal tal-Probation u dan għall-perijodu ta' mitejn u

ħamsin (250) siegħa kif gie speċifikat fl-ordni.

Il-Kummissarju tal-Pulizija ħass ruħu aggravat b'din is-sentenza u

permezz ta' nota ai termini tal-artikolu 414(1) tal-Kodiċi Kriminali

talab lil dik il-Qorti sabiex tibgħat lill-Avukat Ġenerali kopja tas-

sentenza flimkien mal-atti tal-kawża u n-nota tax-xhieda.

Permezz ta' rikors datat 22 t'April 2019, l-Avukat Ġenerali interpona

appell mis-sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati aktar il-fuq imsemmija

u qajjem is-segwenti aggravji :

a. il-Qorti tal-Magistrati (Malta), permezz tas-sentenza taghha hawn fuq riferita, ghamlet interpretazzjoni u applikazzjoni zbaljata tal-ipotezi tal- Ligi meta nonostante l-fatt li sabet l-imputat hati tar-reat kontemplat fl- Artikolu 15(1)(a) tat-Traffiku, Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta ma ordnatx l-iskwalifika tal-licenzja tas- sewqan tal-hati hekk kif kontemplat fl-Artikolu 15(2) tal-istess Ordinanza; b. minghajr pregudizzju ghas-suespost, il-piena erogata, kienet fic- cirkostanzi piena miti wisq.

tal-Ordinanza dwar

ir-Regolament

U b'hekk l-Avukat Ġenerali talab lil din il-Qorti sabiex : -

tikkonfermaha f'dik il-parti fejn wara li rat l-Artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal- Liġijiet ta' Malta, kkundannat lill-hati jhallas lir-Registratur tal-Qorti l- ammont ta' elf hames mija u sitt ewro u erbghin centeżmu rappreżentanti spejjeż peritali;

thassarha f'dik il-parti fejn b'applikazzjoni tal-Artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta poggiet lill-imputat qua appellat taht Ordni ta' Servizz fil-Komunita' u fejn ordnat li huma mehtieg li l-hati jaghmel xoghol bla hlas jew xoghol bla hlas u tahrig ghall-perjodu ta' mitejn u hamsin siegha; u minflok tghaddi sabiex tinfliggi fil-konfront tal-imputat appellat l-piena karcerarja idoneja skond il-ligi,

kif ukoll tordna l-iskwalifika tal-licenzja tas-sewqan tal-hati hekk kif kontemplat fl-Artikolu 15(2) tal-Ordinanza dwar ir-Regolament tat- Traffiku, Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta.

tikkonfermaha f'dik il-parti fejn illiberat lill-imputat mit-tieni imputazzjoni migjuba kontra tieghu; tikkonfermaha f'dik il-parti fejn sabet lill-imputat hati tal-imputazzjonijiet lohra kollha migjuba kontra tieghu; tikkonfermaha f'dik il-parti fejn wara li rat l-Artikolu 533 tal-Kapitolu IX tal- Ligijiet ta' Malta, kkundannat lill-hati jhallas lir-Registratur tal-Qorti l- ammont ta' elf hames mija u sitt ewro u erbghin centeżmu rappreżentanti spejjeż peritali; tikkonfermaha f'dik il-parti fejn b'applikazzjoni tal-Artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Ligijiet ta' Malta poggiet lill-imputat qua appellat taht Ordni ta' Servizz fil-Komunita' u fejn ordnat li huma mehtieg li l-hati jaghmel xoghol bla hlas jew xoghol bla hlas u tahrig ghall-perjodu ta' mitejn u hamsin siegha; b'dana pero li tordna ukoll l-iskwalifika tal-licenzja tas-sewqan tal-hati hekk kif kontemplat fl-Artikolu 15(2) tal-Ordinanza dwar ir-Regolament tat- Traffiku, Kapitolu 65 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ikkunsidrat : -

Illi ż-żewġ aggravji tal-Avukat Ġenerali effettivament jittrattaw il-

piena li ingħatat mill-Qorti tal-Maġistrati f'dan il-każ.

L-ewwel

aggravju jittratta l-fatt li l-Qorti tal-Maġistrati naqset milli timponi

l-konsegwenza tas-sospensjoni tassattiva tal-liċenza u dan wara

ammissjoni da parti tal-imputat appellat għar-reat ta' sewqan ta'

vettura bil-mutur b'mod perikoluż, traskurat u negliġenti.

aggravju jittratta dak li l-Avukat Ġenerali jqis bħala piena miti wisq

komminata mill-Qorti tal-Maġistrati għar-rigward tar-reati li

tagħhom sabet lill-appellant ħati fuq l-ammissjoni tiegħu.

Illi meta din il-Qorti ġiet biex tistħarreġ l-appell, hija qrat u

eżaminat l-atti proċesswali u wara li għamlet dan l-eżerċizzju tqis li

qabel xejn għandha tissofferma ruħha fuq dan il-punt relattiv għall-

ammissjoni kif tidher li ġiet reġistrata mill-appellat, u dan fi stadju

fejn il-kawża kienet immaturat sew, wara li nstemgħu il-provi

kollha, inkluż tal-imputat stess, u wara li ġie preżentat social inquiry

Din id-dikjarazzjoni t'ammissjoni ġiet reġistrata waqt is-

seduta tad-29 ta' Mejju 2018 u verbalizzata b'dan il-mod : -

Meta ssejhet il-kawza deher l-ufficjal prosekutur l-ispettur Matthew

Mirpuri l-imputat assistti minn Dr Amadeus Zammit Borg u Dr Franco Cassone.

Il prosekuzzjoni tirtira t-tieni akkuza peress li ma tirrizultax.

Giet registrata ammissjoni liema ammissjoni insistha fuqha wara li l-Qorti taghtu cans jahseb fuqha u dan mighajr pregudizzju ghall-kwalunkwe proceduri fil-Qorti Civili.

Saret trattazzjoni.

Kawza differita ghat-3 ta' Lulju ghas-sentenza.

Din il-Qorti tifhem li għal raġunijiet ta' prattiċita' u sforz tal-

kwantita' kbira ta' każijiet li l-Qrati tal-Maġistrati iridu jittrattaw,

mhux dejjem ikun possibbli għal dawk il-Qrati li fil-verbali tas-

seduti jniżlu kelma b'kelma dak li jkun seħħ fl-Awla.

jista'

jkollu konsegwenzi

serji

fuq

il-proċeduri kondotti

Għalkemm hemm aspetti tal-proċedura li ma

hemmx għalfejn ikunu verbalizzati b'mod dettaljat ħafna, hemm

oħrajn pero li jeħtieġu li jkunu magħmula b'reqqa kbira.

partikolari f'dawk il-każijiet li jkunu jaqgħu fil-kompetenza estiża

tal-Qrati tal-Maġistrati, fejn il-pieni jistgħu ilaħqu sa' massimu ta'

tnax il-sena priġunerija.

Din il-Qorti diversament presjeduta fis-sentenza tagħha fl-ismijiet

Il-Pulizija vs. Jesmond Sheehan,1 kienet spjegat kif il-proċeduri fejn

imputat jirreġistra ammissjoni għandhom jiġu regolati quddiem il-

Qrati tal-Maġistrati.

L-għan ta' din is-sentenza kien li jiġi żgurat li

meta tiġi reġistrata ammissjoni, l-imputat ikun qiegħed jammetti

għal dawk ir-reati li jkunu ġew kontestati lilu u li huwa jkun irid li

jammetti għalihom u li fil-kontemp, meta huwa jagħmel dan, l-

imputat ikun qiegħed jifhem eżattament il-konsegwenzi tad-

deċiżjoni li jkun sejjer jieħu meta jirreġistra tali ammissjoni.

peress li ammissjoni ta' ħtija għal kommissjoni ta' reati kriminali

inevitabbilment iġġib magħha konsegwenzi serji ħafna fuq il-ħajja

ta' dik il-persuna u ta' dawk qrib tiegħu.

Għalkemm din il-Qorti temmen li dik il-Qorti tal-Maġistrati kif

presjeduta proċediet skont dak li trid il-Liġi u l-ġurisprudenza

f'sitwazzjonijiet simili, il-verbal tas-seduta a fol 359 huwa skarn

wisq minn dettalji biex wieħed ikun jista' jikkonferma dan.

Fil-

kawża Pulis aktar il-fuq imsemmija, il-Qorti tal-Appell Kriminali

kienet qieset li, inter alia, in-nuqqas ta' tħaris ta' dawk il-formalitajiet

hemm imsemmija kien iwassal għad-dikjarazzjoni tan-nullita tas-

sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati.

Din il-Qorti tqis li huwa

1 deċiża fit-18 ta' Lulju 2017 u li għalkemm kienet titratta ammissjoni fi stadju bikri ħafna tal-azzjoni, minnha jitnisslu diversi prinċipji li huma t'applikabbilita' ġenerali għal sitwazzjonijiet fejn imputat jirreġistra ammissjoni fi kwalunkwe stadju tal-proċeduri.

importanti li l-verbali tas-seduti, b'mod partikolari f'każijiet

analogi, jkunu miktuba b'mod dettaljat biex jindikaw b'mod ċar li

dik il-proċedura tkun ġiet segwita mill-Qorti tal-Maġistrati.

Dan l-

aspett proċedurali huwa huwa importanti, u mhux biss formalita'.

Pero indipendentement minn dak li għadu kif intqal, din l-

ammissjoni tal-imputat ġiet reġistrata wara li l-Avukat Ġenerali

kien ippreżenta n-nota tar-rinviju għall-ġudizzju b'riżerva,2 u wara

li l-Uffiċjal Prosekutur kien għamel id-dikjarazzjoni li huwa kien

qiegħed jiddikjara li huwa ma kellux aktar provi x'jipproduċi.3 Dik

il-Qorti imbagħad ipproċediet biex segwiet il-proċedura relattiva

għall-konverżjoni f'Qorti ta' ġudikatura kriminali.

Kif intqal, fil-verbal tas-seduta tad-29 ta' Mejju 2018,4 l-Uffiċjal

Prosekutur iddikjara li huwa kien qiegħed jirtira t-tieni "akkuza"

għaliex skontu, din ma kienetx tirriżulta.

Fis wara din id-

dikjarazzjoni ġie verbalizzat ukoll li l-appellant kien qiegħed

jirreġistra ammissjoni.

Minn qari tal-atti proċesswali u tas-sentenza5 din il-Qorti hija

konvinta li meta l-imputat appellat irreġistra dik l-ammissjoni,

huwa għamel dan bil-premessa li l-Uffiċjal Prosekutur kien irtira t-

tieni imputazzjoni.

Biss din il-Qorti tqis li tali ammissjoni ma

setgħetx legalment tkun bażata fuq din il-premessa, in kwantu tali

premessa kienet bażata fuq żball ta' Liġi proċedurali.

Għalkemm l-Uffiċjal Prosekutur għamel id-dikjarazzjoni li huwa

kien qiegħed jirtira t-tieni imputazzjoni, huwa ma kellux setgħa bil-

Liġi li jagħmel dan.

Meta l-Avukat Ġenerali ħareġ in-nota tar-

rinviju għall-Ġudizzju tiegħu, l-Avukat Ġenerali għażel li jwettaq

wieħed mis-setgħet konferiti lilu bl-Artikolu 370(3)(a)(f) tal-Kodiċi

Ladarba huwa l-Avukat Ġenerali li għandu s-setgħa bil-

Liġi li joħroġ dan l-att akkużatorju, f'dak l-istadju, l-Uffiċjal

Prosekutur bħala rappreżentant tal-Kummissarju tal-Pulizija, ma

kienx għad fadallu dik is-setgħa li, marte proprio, jiddeċiedi li jirtira

xi imputazzjonijiet.

Din il-Qorti ma għandhiex dubju li l-Uffiċjal Prosekutur kien

qiegħed jaġixxi in buona fede; iżda meta għamel dak il-verbal, l-

Uffiċjal Prosekutur ma qiesx sewwa l-effett tad-dikjarazzjoni tiegħu

fuq il-proċeduri kontra l-appellat, in kwantu dik id-dikjarazzjoni

probabbilment ħajret jew nkoraġġiet lill-appellat biex jirreġistra

ammissjoni.

Biss jekk ġara hekk, allura kien ifisser li l-appellat kien

qiegħed

jibbaża l-ammissjoni tiegħu fuq premessa li kienet

legalment żbaljata.

seduta, għadda biex irreġistra ammissjoni mingħajr riżervi.

Jekk l-appellat ried jirreġistra ammissjoni, li ma kienetx tinkludi t-

tieni imputazzjoni wkoll, huwa ma setgħax jistrieħ fuq id-

dikjarazzjoni tal-Uffiċjal Prosekutur u

jirreġistra ammissjoni

mingħajr riżerva.

Għall-kuntrarju, huwa ried jivverbalizza b'mod

ċar u inekwivoku li kien qiegħed jirreġistra l-ammissjoni tiegħu fuq

l-imputazzjonijiet kollha għajr ħlief għat-tieni imputazzjoni.

pero ma jirriżultax li sar f'dan il-każ.

Illi f'dan il-kuntest, din il-Qorti tqis li din l-ammissjoni ma tiswiex.

Dak li forsi l-partijiet xtaqu li jilħqu, legalment ma setgħux jilħquh

b'dak il-mod.

Anzi l-effetti ta' dik il-manuvra proċedurali jwaslu lil

din il-Qorti tikkonkludi li dak li hemm reġistrat li seħħ ma jistax

jitqies li jissodisfa l-vot formali tal-Liġi f'materja t'akkużi formali

quddiem Qorti ta' Ġustizzja Kriminali.

Illi wara dan il-verbal a fol 359, ma jirriżultax li xi ħadd mill-partijiet

ġibed l-attenzjoni tal-Qorti għal din is-sitwazzjoni proċeduralment

Anzi l-Qorti baqgħet għaddejja bit-trattazzjoni tal-każ,

inkluż b'talba mill-Qorti biex il-partijiet jittrattaw l-akkuża numru

ħamsa (wieħed jifhem l-addebitu tar-reċidiva) li l-Qorti rrimarkat li

l-imputat appellat kien ammetta għaliha.6 Minn hemm il-kwistjoni

li tresqet quddiem dik il-Qorti kienet tiċċentra dwar preżentata ta'

noti ta' sottomissjonijiet, ħatriet t'esperti psikjatriċi u kwistjonijiet

ta' spejjeż u danni.

Mill-banda l-oħra l-Qorti tal-Maġistrati jidher li aktar tard proċediet

fuq din is-sitwazzjoni proċeduralment anomala u minkejja l-

ammissjoni mingħajr riżervi kif verbalizzata, fis-sentenza tagħha, a

fol 453 qieset li l-appellant ma kienx ammetta l-ħtija tiegħu fir-

rigward tat-tieni imputazzjoni u għaddiet biex tittratta wkoll it-tieni

imputazzjoni - daqs li kieku l-appellat ma kienx ammetta għaliha.

L-iżball proċedurali tal-Uffiċjal Prosekutur għalhekk baqgħa

jitkaxkar matul il-kumplament tal-proċedura penali inkluż billi

ħalla l-effett tiegħu fuq l-analiżi tal-Qorti u fis-sentenza tagħha.

Biss kif diġa ġie rilevat aktar il-fuq mill-verbal a fol 359 l-ammissjoni

tal-appellat ma kienetx tgħid hekk.

Anzi jekk xejn, dik il-Qorti

qieset li dik kienet ammissjoni bla riżervi; iżda li kif intwera' kienet

bażata fuq, u konsegwenzjali, għad-dikjarazzjoni inkonsegwenzjali

tal-Uffiċjal Prosekutur li kien qiegħed jirtira t-tieni imputazzjoni.

Il-Qorti tal-Maġistrati qieset li l-imputat appellat ma kienx ammetta

għat-tieni imputazzjoni u kompliet biex tiddetermina jekk l-imputat

appellat kienx jista' jiġi misjub ħati tat-tieni imputazzjoni.

kienet tkun il-posizzjoni korretta kieku l-imputat appellat kien

irreġistra ammissjoni b'riżerva għat-tieni imputazzjoni, ħaġa li

f'dan il-każ ma tirriżultax li saret.

Biss, kemm dik il-Qorti wkoll kellha impressjoni ta' ammissjoni

"inkondizzjonata" da parti tal-appellat jirriżulta wkoll minn fol 454

fejn meta dik il-Qorti waslet fil-parti fejn ġiet biex teroga l-piena fuq

l-imputat appellat saħqet li l-ordni ta' servizz fil-komunita u l-ksur

potenzjali tiegħu żgur għandhom iservu ta' deterrent fuq l-imputat

appellat biex jassigura li ma jerġax isib ruħu fuq l-għatba tal-

inkarċerazzjoni – konsegwenza inevitabbli tenut kont tal-ammissjoni

inkondizzjonata tieghu f'dawn il-proceduri.

Biss kif intqal aktar il-fuq,

l-ammissjoni tal-imputat appellat ma kienetx mingħajr riżervi; iżda

kienet bażata fuq premessa legali żbaljata.

Is-sentenza li ingħatat

minn dik il-Qorti kienet għalhekk bażata wkoll fuq dik il-premessa

żbaljata fis-sens li l-imputat appellat kien ammetta in bażi għal dak

li kien seħħ fis-seduta tad-29 ta' Mejju 2018.

Din il-Qorti tqis li dan

huwa difett proċedurali serju stante li jolqot direttament l-istitut li

jirregola kemm il-formalita proċedurali tal-ammissjoni għal reati

kriminali kif ukoll is-sustanza tal-istess istitut.

Dan peress li ammissjoni ta' ħtija għal reat kriminali trid tkun

volontarja, ċara u inekwivoka.

Trid tkun magħmula b'mod

infurmat dwar in-natura tal-imputazzjonijiet u tal-konsegwenzi tal-

ammissjoni għalihom.

L-ammissjoni ma tistax tkun valida fil-każ li

l-imputat espressament jinnega l-ħtija tiegħu għal xi reat; jew meta

indirettament juri li l-intenzjoni tiegħu mhix dik li jammetti għal xi

L-ammissjoni trid tkun il-frott ta' deċiżjoni konxja u voluta da

parti tal-imputat li jkun irid jammetti l-ħtijiet tiegħu għal raġunijiet

li huwa jqis li jkunu xierqa.

L-ammissjoni trid tkun ħielsa fis-sens li

ma tistax tkun konsegwenza ta' pressjoni jew xi forma ta' koerzjoni

fiżika jew psikoloġika fuq l-imputat jew saħansitra l-frott ta' xi żball

ta' fatti jew ta' dritt, proċedurali jew sostantiv.7

7 L-ammissjoni trid tkun ineċċepibbli kemm fil-forma kif ukoll fis-sustanza tagħha.

Dan kollu jrid jiġi rifless fil-verbal tas-seduta fejn tali ammissjoni tkun qegħda ssir.

Għalhekk il-Qorti trid tassigura li din id-dikjarazzjoni ta' ammissjoni trid tkun magħmula b'mod li l-imputat ikun qiegħed jifhem :-

li huwa jkun kiser il-Liġi kriminali; li l-ammissjoni tiegħu tkun tolqot l-elementi kollha tar-reat; in-natura u l-konsegwenzi li jitnisslu mill-ammissjoni ta' ħtija għal kommissjoni ta' reati kriminali; li l-ammissjoni tiegħu trid tkun ċara u inekwivoka;

Illi n-nuqqas t'osservanza ta' dawn ir-rekwiżiti kumulattivi jissarraf

f'difetti proċedurali tali li jirrendu kemm l-ammissjoni kif ukoll is-

inċerta, mhux ta' min

jistrieħ fuqha u

Deċide

Għaldaqstant il-Qorti qegħda tiddisponi minn dan l-appell billi, għall-

motivi premessi, tannulla s-sentenza appellata, u biex ma tipprivax lill-

partijiet mill-benefiċċju tad-doppio esame, f'dan il-każ, qegħda tagħżel li

li l-ammissjoni tiegħu tiġi reġistrata fil-preżenza tiegħu, u idealment meta jkun legalment assistit u dan wara li jkun ingħata żmien biżżejjed biex ikun jista' jieħu parir u jirrifletti fuq id-deċiżjoni tiegħu u biss wara dan huwa jkun jista' jtenni l-ammissjoni; li l-Qorti ma tkunx marbuta bid-dikjarazzjoni t'ammissjoni tiegħu, jekk il-Qorti tqis li tali ammissjoni ma tkunx tissodisfa l-voti tal-Liġi; li jekk ikun sar ftehim ta' qabel is-sentenza, l-Qorti ma tkunx marbuta bil-ftehim milħuq bejnu u bejn il-Prosekuzzjoni.

8 Hemm ukoll imbagħad aspett ieħor li jolqot il-piena inflitta.

Il-Qorti imponiet sentenza ta' servizz fil- komunita fuq sejbien ta' ħtija tar-reat t'offiża gravissima fuq il-persuna ai termini tal-artikolu 218 tal- Kodiċi Kriminali.

L-ordni ta' servizz fil-komunita huwa regolat bl-artikoli 11 et seq tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta.

Dan l-artikolu jaqra hekk : -

(1) Ordni ta' servizz fil-komunità tista' tingħata lil ħati li jkollu sittax-il sena u fuqhom, li jkun ġie dikjarat ħati ta' reat li dwaru, fil-fehma tal-qorti, is-sentenza adatta għandha, ħlief għad-disposizzjonijiet ta' dan l-artikolu, tkun waħda ta' priġunerija.

Dak ir-reat m'għandux ikun punibbli biss b'xi multa jew ammenda u ma jistax ikun reat, li minbarra minn kull żjieda fil-kastig minħabba fit-tkomplija jew f'xi dikjarazzjonijiet preċedenti ta' ħtija, ikun punibbli bi priġunerija għal żmien iżjed minn seba' snin u d-disposizzjonijiet tal-proviso li hemm mal-artikolu 7(2) għandhom japplikaw mutatis mutandis għal dan is-subartikolu.

Ir-reat t'offiża gravissima fuq il-persuna ma huwiex wieħed minn dawk ir-reati, li minbarra minn kull żjieda fil-kastig minħabba fit-tkomplija jew f'xi dikjarazzjonijiet preċedenti ta' ħtija mhux punibbli bi priġunerija għal żmien iżjed minn seba' snin.

Dan peress li l-piena bażi għar-reat t'offiża gravissima fuq il-persuna ai termini tal-artikoli 214 u 218(1)(a)(b)(2) tal-Kodiċi Kriminali, skont kif kien fiż-żmien meta seħħ ir-reat, kienet tvarja bejn disa' xhur sa' disa' snin priġunerija.

Għal sejbien ta' ħtija għal dan ir-reat, in abstracto, dik il-Qorti setgħet timponi piena ta' priġunerija li setgħet tkun għola minn seba' snin priġunerija.

Għalhekk il-Qorti tal-Maġistrati ma setgħetx timponi din il-miżura ta' servizz fil- komunita bħala piena f'dan il-każ.

L-artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta, għalkemm jagħmel riferenza espliċita għall-artikolu 7(2) tal-istess Kapitolu, speċifikament iżomm il-parametri tal- piena karċerarja li ma għandhomx jaqbżu s-sebgħa snin u b'hekk din ir-regola speċifika tidderoga dak li hemm fil-proviso tal-artikolu 7(2) tal-istess Kapitolu, in kwantu dan il-proviso huwa applikabbli għall-artikolu 11 tal-Kapitolu 446 tal-Liġijiet ta' Malta mutatis mutandis – u għalhekk mhux bla riżervi.

tirrinvija l-atti tal-proċess lill-Qorti tal-Maġistrati biex, prevja kwalunkwe

dikjarazzjonijiet u twissijiet li jridu jsiru skont il-Liġi, tkun dik il-Qorti li

terġa' tiddeċiedi dan il-każ skont il-liġi.

Imħallef

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


QORTI ĊIVILI PRIM'AWLA ONOR.

IMĦALLEF TONI ABELA LL.D.

Seduta ta' nhar it-Tlieta, 29 ta' Ottubru, 2019

Rat ir-rikors tas-Soċjeta` attriċi ppreżentat fit-12 ta' Novembru 2008 u maħluf

minn Martin Tovchegrechko Borg, li permezz tal-istess ippremettiet u talbet is-segwenti:-

Illi bis-saħħa ta' skrittura datata 15 ta' Novembru 2004 (Dok.

A) is- soċjeta` rikorrenti ittrasferiet b'titolu ta' lokazzjoni lis-soċjeta` Famotre Limited li bl-istess titolu aċċettat u akkwistat il-fond imsemmi "Charms", fi Triq it-Turisti, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, flimkien mal-armar u attrezzaturi speċifikati fl-istess skrittura.

Illi bis-saħħa ta' skrittura datata 20 ta' Frar 2008 (Dok.

B) l-intimati ikkostitwew ruħhom garanti solidali u indiviżibbli flimkien mas-soċjeta`

Famotre Limited għaf-favur tas-soċjeta` rikorrenti fl-osservanza tal- kundizzjonijiet kollha stipulati fil-kuntratt ta' lokazzjoni surriferit.

Illi s-soċjeta` Famotre Limited għandha tħallas lis-soċjeta` rikorrenti somma kumplessiva ta' erba' u tletin elf seba' mija tnejn u għoxrin Euro u ħamsa u erbgħin ċenteżmu (€34,722.45ċ), rappreżentanti in kwantu għal sebat elef tlett mija u għoxrin Euro (€7,320) arretrati ta' kera, ħamest elef tminn mija tmienja u tmenin Euro u seba' u sittin ċenteżmu (€5,888.67ċ) arretrati ta' permessi ossija liċenzji dovuti lil Malta Tourism Authority, sebat elef tlett mija u tlettax-il Euro u tnejn u disgħin ċenteżmu (€7,313.92ċ) arretrati ta' dawl u tal-ilma, u l-bilanċ ta' erbatax-il elf mija disa' u disgħin Euro u sitta u tmenin ċenteżmu (€14,199.86ċ) danni kaġunati mis-soċjeta` inkwilina, a bażi tal-istess kuntratt.

Illi minkejja li l-intimati, fil-kapaċita` tagħhom ta' garanti solidali, ġew interpellati iwettqu l-ħlas huma baqgħu inadempjenti.

Jgħidu għalhekk l-intimati in vista tal-premess għaliex ma għandhiex dina l- Onorabbli Qorti in vista tal-premess tikkundanna u tordna lill-intimati iħallsu lis-soċjeta` rikorrenti s-somma kumplessiva ta' €34,722.45ċ rappreżentanti in kwantu għal sebat elef tlett mija u għoxrin Euro (€7,320) arretrati ta' kera, ħamest elef tminn mija tmienja u tmenin Euro u seba' u sittin ċenteżmu (€5,888.67ċ) arretrati ta' permessi ossija liċenzji dovuti lil Malta Tourism Authority, sebat elef tlett mija u tlettax-il Euro u tnejn u disgħin ċenteżmu (€7,313.92ċ) arretrati ta' dawl u tal-ilma, u l-bilanċ ta' erbatax-il elf mija disa' u disgħin Euro u sitta u tmenin ċenteżmu (€14,199.86ċ) danni kaġunati mis- soċjeta` inkwilina, a bażi tal-istess kuntratt.

Bl-ispejjes, inklużi dawk tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju numerat 1717/2008 preżentat fil-31 ta' Ottubru 2008 u bl-imgħax komputat mid-data tal-preżentata tal-imsemmi mandat sad-data tal-pagament effettiv, kontra l- intimati li huma minn issa inġunti għas-subizzjoni."

Rat ir-risposta ġuramentata tal-konvenut Wayne Ducker tas-26 ta' Mejju

2009 li permezz tagħha eċċepixxa s-segwenti:-

Illi sussegwenti promotur ai termini tal-artikolu 789 tal-Kap 12 tal-liġijiet ta' Malta;

linja preliminari u mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet tar-rikors ġuramentat

jeċċepixxi n-nullita

Illi mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preċedenti u sussegwenti t- talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti stante li l-iskrittura privata datata 20 ta' Frar 2008 hija nulla ab

initio u/jew mhux effettiva u/jew mhux esegwibbli stante li ma tissodisfax ir-rekwiżiti stabbiliti kemm mil-liġi u/jew kif ukoll mill-istatut tas-soċjeta` rikorrenti;

Illi mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preċedenti u sussegwenti l- esponenti għandu jiġi lliberat mill-osservanza tal-ġudizzju stante li ma hemm ebda relazzjoni ġuridika bejn l-esponenti u s-soċjeta` rikorrenti;

Illi mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preċedenti u sussegwenti t- talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti peress li l-ammonti mitluba ma humiex dovuti lis-soċjeta` rikorrenti;

Illi mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet preċedenti u sussegwenti t- talbiet tar-rikorrenti għandhom jiġu miċħuda bl-ispejjeż kontra l-istess rikorrenti stante li t-talbiet attriċi huma infondati fil-fatt u fid-dritt.

Salv eċċezzjonijiet ulterjuri kif permessi mil-liġi."

Rat is-Sentenza parzjali tagħha tas-7 ta' Lulju, 2017;

Rat li l-konvenut l-ieħor Fabrizio Spooner, għalkemm debitament notifikat

skont il-liġi, ma ppreżenta ebda risposta biex għalhekk baqa' kontumaċi u

dan kif rifless fil-verbal tat-22 ta' Ottubru 2009 (a` fol 27);

Rat li fis-seduta tal-4 ta' Ġunju, 2019, l-imsemmi Fabrizio Spooner ingħata l-

opportunita' li jippreżenta nota ta' osservazzjonijiet ai termini tal-artikolu

158(10) tal-Kap 12 tal-Liġijiet ta' Malta;

Rat in-nota ta' osservazzjonijiet preżentata mill-imsemmi Fabrizio Spooner

tal-4 ta' Ġunju, 2019;

Rat l-atti kollha tal-kawża;

Qrat ix-xhieda li ġew imressqa mill-partijiet;

Rat id-dokumenti kollha li ġew esebiti in atti;

Rat il-verbal tal-4 ta' Ġunju, 2019 fejn il-kawża tħalliet għallum għas-

Punti ta' fatti

Permezz ta' skrittura tal-15 ta' Novembru 2004 (dok A annessa mar-

Rikors Ġuramentat) is-Soċjeta' Attriċi tat b'lokazzjoni lis-Soċjeta' Famotre

Limited il-fond kummerċjali "Charms", fi Triq it-Turisti, Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar, bl-

għamara u attrezzaturi kif indikati fl-istess skrittura.

Skont dik l-iskrittura kien

hemm inventarju tal-għamara imħollija u mmarkata bħala Skeda A.

Sussegwentement permezz ta' skrittura oħra tal-20 ta' Frar 2008 (a'

fol 9) il-Konvenuti daħlu solidalment garanti mas-Soċjeta' Famotre Limited

Jidher li s-Soċjeta' Famotre Limited baqgħet lura fil-ħlasijiet ta' kera,

liċenzji, dawl u ilma u kif ukoll allegatament ġew ikkawżati xi danni, li

b'kollox jammontaw għal €34,722.45 u liema somma llum qed tkun riklamata

mingħand il-Konvenuti solidalment bejniethom bħala garanti kif fuq ingħad u

dan bis-saħħa tal-iskrittura tal-20 ta' Frar 2008.

Punti ta' liġi

Bil-Kawża odjerna s-Soċjeta' Attriċi qed iddur fuq il-Konvenuti fil-vesti

tagħhom ta' garanti solidali għall-obbligazzjonijiet, li għandha s-Soċjeta'

Famotre Limited fil-konfront tas-Soċjeta' Attriċi, bħala debitriċi prinċipali

naxxenti mill-kuntratt ta' kera fuq il-fond kummerċjali Charms, fi Triq it-Turisti,

Baħar iċ-Ċaghaq, In-Naxxar.

Il-Konvenuti bħala garanti solidali huma obbligati biss

meta jonqos li jħallas id-debitur prinċipali u dan skont dak li jiddisponi l-

artikolu 1934 tal-Kodiċi Ċivili.

Meta l-garanzija tkun ingħatat solidalment bil-miktub jew titnissel

obbligazzjoni kummerċjali sakemm ma tkunx espressament eskluża, il-

kreditur ikun jista' jagħzel li jdur fuq il-garanti mingħajr ħtieġa li jindirizza t-

talba tiegħu kontra d-debitur prinċipali u dan kif jiddisponi l-artiklu 1096 tal-

Kodiċi Ċivili.

Kwantu għal dak li qiegħed jeċċepixxi fl-ewwel eċċezzjoni tiegħu, din

diġa' ġiet investita permezz tad-deċiżjoni parzjali fuq imsemmija.

Il-bqija tal-

eċċezzjonijiet huma fil-mertu.

Konsiderazzjonijiet

Il-Qorti eżaminat b'reqqa l-iskrittura privata tal-20 ta' Frar 2008 (a' fol

Il-kliem ta' din l-iskrittura ma jħalli ebda dubbju li l-Konvenuti kkostitwew

lilhom infushom bħala garanti solidali mas-Soċjeta' Famotre Limited.

Fil-

is-Soċjeta' Attriċi u Famotre Limited tal-15 ta' Novembru 2004), including for

Fin-nota ta' osservazzjonijiet ta' Fabrizio Spooner, dan ma jikkontestax

li ffirma din l-iskrittura.

Dan jikkontesta biss il-mertu u safejn jirrigwarda d-

danni u mhux sommom oħra li qed jintalbu.

Wayne Ducker minn naħa

tiegħu fix-xhieda tiegħu jagħti x'jifhem, li ma jiftakarx l-iskrittura li flimkien

mal-Konvenut l-ieħor ikkostitwixxa ruħu garanti solidali.

B'dan kollu jagħraf

il-firma tiegħu fuq id-dokument.

Fuq mistoqsija tal-Qorti jekk jiftakarx li ffirma

xi ħaġa jwieġeb iva u jkompli jixhed "Ħeqq ma nafx hux dan Sir għax lanqas

qrajtu jiena.

Jiena naf li konna hemmhekk qisna qed nieħdu kafe' għax hekk

kiemet." (a' fol 146).

Ftit aktar 'l isfel għid li skont kif qallu l-avukat tiegħu,

iffirma biex "inġeddu xi ħaġa".

Di piu' l-Konvenut l-ieħor Fabrizio Spooner

f'ebda ħin ma ssottometta li l-Konvenut l-ieħor ma kienx presenti għall-

Anzi din il-Qorti żżid tgħid li kieku l-Konvenut Wayne Ducker ried

jipprova li ma ffirmax dik l-iskrittura kellu wkoll l-opportunita' iressaq bħala

xhud lill-imsemmi Fabrizio Spooner biex jipprova dak li bħal donnu alllega fix-

xhieda tiegħu.

Fid-dawl ta' dan kollu l-Qorti hija konvinta li Wayne Ducker

kien parti għall-iskrittura tal-20 ta' Frar 2008.

Dan kollu jwassal għall-konkluzjoni li l-Konvenuti qua garanti solidali

għandhom iwieġbu għan-nuqqasijiet tad-debitriċi prinċipali u ċioe' Famotre

Għalhekk kif intqal fis-sentenza tal-Qorti tal-Appell (App.

Kummerċjali tad-19 ta' Mejju 1995 - Vol.

LXXIX.ii.pg 947) fl-ismijiet Avv.

"… … minħabba li hawn si tratta mhux ta' garanzija sempliċi imma ta' waħda

in solidum ċjoe' joint and several il-konsegwenza hija illi l-garanti in solidum

fit-termini ta' l-artikolu 1935 (b) tal-Kodiċi Ċivili huwa fl-istess posizzjoni tad-

debitur u ma jistax jitlob jew jopponi l-eċċezzjoni ta' l-eskussjoni jew il-

benefiċċju tad-diviżjoni.

In fatti l-effetti tal-garanzija solidali prinċipalment

jirrisolvu ruħhom proprju f'dan bil-konsegwenza illi l-kreditur huwa mogħti d-

dritt illi jaġixxi direttament kontra l-garanti solidali mingħajr il-ħtieġa li qabel

jaġixxi kontra d-debitur prinċipali jew li jirrikorri għall-eskussjoni jew għad-

diviżjoni tal-beni qabel ma jkun jista' jaġixxi kontra l-garanti solidali."

Għall-fini ta' kjarezza jrid pero' jingħad li fil-każ li għandha quddiemha

l-Qorti d-dritt tal-benefiċċju ta' eskussjoni lanqas jesisti, kemm għaliex il-

Konvenuti irrinunzjaw għalih espressament fl-iskrittura imsemmija u kemm

għaliex si tratta ta' obbligazzjoni kummerċjali (ara artiklu 115 tal-Kodiċi

Kummerċjali).

Il-mertu

Għalhekk jibqa' issa li jigi kkunsidrat l-mertu.

Kemm mix-xhieda tal-

Konvenut Wayne Ducker u kif ukoll minn nota ta' sottomissjonijiet tal-

Konvenut Fabrizio Spooner, jidher li dawn qegħdin biss jikkontestaw id-danni.

Kwantu għat-talbiet l-oħrajn dawn mhux kontestati.

Kwantu għall-arretrati ta'

kera fl-ammont ta' €7,320 dawn jirrisultaw għaliex ħadd mill-Konvenuti ma

kkontestahom.

Kwantu għall-kontijiet ta' liċenzji lill-Awtorita' tat-Turiżmu fl-

ammont ta' €5,888.67 dawn mhux biss mhux kontestati iżda jirriżultaw ukoll

mill-kontijiet esebiti (a' fol 105 sa 122).

Kwantu għall-kontijiet ta' dawl u ilma

dawn ukoll mhux kontestati b'dana li l-ammont li jirriżulta lil din il-Qorti mid-

dokumenti esebiti huwa dak ta' €5,652 u mhux dak mitlub mis-Soċjeta'

Attriċi.

Jidher pero' li hemm kontestazzjoni dwar l-għamara u attrezzaturi li

kien hemm fil-post mertu tal-kirja in kwistjoni.

Il-Konvenuti jikkontesta dan l-

aspett tal-Kawża.

Il-Qorti pero' tosserva li għamara u apparat kien hemm

żgur, tant li l-iskrittura ta' kirja tagħmel referenza għalihom u saħansitra jiġi

dikjarat li dawn jinsabu elenkati f'inventarju bħala Dok A mal-iskrittura

msemmija.

Tajjeb jew ħazin, meta l-Konvenuti ikkostitwew lilhom infushom

garanti solidali skont

ta' Frar 2008 dan għamluh

konsapevolment li xi għamara u apparat kien hemm tant li huma ffirmaw

Iżda huwa ukoll minnu li l-inventarju li saret referenza għalih qatt ma

ġie prodott fil-kors ta' din il-Kawża.

Meta l-Qorti saqsiet lil Martin Tovchegrechko Borg dwar

dan l-inventarju t-tweġiba tiegħu kienet: "Irrid infittxu."

B'dan kollu baqa' ma

pproduċa ebda inventarju.

Din il-Qorti tħoss li ai fini ta' prova kwantu

jirrigwarda d-danni dan l-inventarju kien ikun l-aħjar prova.

Di piu' uħud mir-

riċevuti huma maħruġin fuq Soċjeta' bl-isem ta' Munchie Shack Ltd, li ma

għandha x'taqsam xejn ma' din il-kawża (ara fol 127 ta' €106 u fol 130 ta'

€441) u invoice oħra maħruga fuq xi ħadd jismu David fl-ammont ta'

€2,402.75 li wkoll ma għandux x'jaqsam mal-kawża.

Dan ma jfissirx li xi

xorta ta' danni ma kienx hemm, ġaladarba skont l-istess kirja għamara u

apparat kienu jesistu u wara li spiċċat il-kirja s-Soċjeta' Attriċi ma jidhirx li din

l-għamara baqgħet hemm.

Il-Qorti, ai fini ta' likwidazzjoni ta' danni, ser tieħu

dawn il-fatturi in konsiderazzjoni.

Rinfaċċjata b'dawn ix-xorta ta' provi u kif ukoll fid-dawl tax-xhieda

kontrastanti ta' Wayne Ducker dwar dan l-aspett ta' danni (ara 143 et

sequens), il-Qorti tagħmel referenza għal dak li jgħallmu dawn il-Qrati

f'ċirkostanzi simili.

Għalhekk issir referenza għad-Deċiżjoni fl-ismijiet

Ottubru 2004 fejn intqal hekk:

"In vista tad-diverġenza ta' veduti mill-kontendenti fuq il-materja, kombaċjat

ukoll ma' l-aspetti aktar 'il fuq aċċennati, ma jidherx li hu possibbli, fl-isfond

tar-riżultanzi proċesswali, illi tiġi stabbilita stima awtentika u preċiża ta' l-

Jew għallanqas jista' jingħad li minħabba l-effett tad-diversi

konkawżi jeżistu diffikoltajiet għall-otteniment tal-likwidazzjoni speċifika ċerta

u tad-determinazzjoni preċiza tat-telf.

Meta hekk tirriżulta li hi s-sitwazzjoni

forsi l-uniku parametru suġġeribbli hu dak ekwitattiv.

Loġikament, pero`, il-

likwidazzjoni ekwitattiva trid dejjem tinżamm fil-qafas tas-sistema kodiċistika

tar-riżarċiment kif espress fl-Artikolu 1135 fuq riferit; Ma jistax ikun dubitat illi

lill-ġudikant anke

fis-sistema

tal-liġi

tagħna

l-poter

diskrezzjonali li jillikwida t-telf u l-qligh bl adoperu tal-kriterju sussidjarju tal-

valutazzjoni ekwitattiva.

Ara a propożitu deċiżjoni a Vol.

fejn ġie proprju rikonoxxut, fuq l-istregwa ta' dak espress mill-Qorti Taljana

Għalhekk gwidata b'dawn il-prinċipji, din il-Qorti ser tilikwida d-danni

subiti mis-Soċjeta' Attriċi fis-somma ta' tmint elef Ewro (€8,000), liema

somma qegħdha tiġi hekk likwidata minn din il-Qorti arbitrio bon viri u

b'rispett lejn il-prinċipju tal-ekwita'.

Dan ifisser għalhekk, li l-ammont totali

dovut mill-Konvenuti solidalment bejniethom lis-Soċjeta' Attriċi huwa dak ta'

sitta u għoxrin elf tmien mija u sittin Ewro u sebgħa u sittin ċenteżmu

(€26,860.67) bl-imgħaxijiet legali mill-31 ta' Ottubru, 2008 sal-pagament

Decide Għaldaqstant għar-raġunijiet fuq imsemmija din il-Qorti qegħdha taqta' u

tiddeċiedi l-Kawża bil-mod segwenti:

Tilqa' t-talbiet attriċi, b'dana li qed tikkundanna lill-Konvenuti sabiex

solidalment bejniethom iħallsu lis-Soċjeta' Attriċi s-somma totali ta' sitta u

għoxrin elf tmien mija u sittin Ewro u sebgħa u sittin ċenteżmu (€26,860.67)

bl-imgħaxijiet legali mit-31 ta' Ottubru, 2008 sal-pagament effettiv.

Bl-ispejjes, inklużi dawk tal-mandat ta' sekwestru kawtelatorju numerat

1717/2008 presentat fil-31 ta' Ottubru 2008, b'dana li dawk tal-kawża

għandhom jinqasmu, kwantu għal żewg terzi (2/3) a' karigu tal-Konvenuti u

kwantu għar-rimanenti terz (1/3) a' karigu tas-Soċjeta' Attriċi.

Imħallef Toni Sillato

Deputat Reġistratur