– RAPPORT GURIDIKU BEJN IL-PARTIJIET – –"IURA NOVIT CURIA"– – VERZJONIJIET KUNFLIGGJENTI U OPPOSTI GHAL XULXIN – – DANNI EXTRA-KONTWATTWALI EX ART.

1031 KODICI CIVILI – –IL-PROVA TAL-HTIJA TAQA' FUQ MIN JALLEGA L-ISTESS – – NUQQAS TA' PROVI LI JURU L-HTIJA TAL-KONVENUT – – "IN RES IPSA LOQUITUR" – – EKWITÀ: "ÆQUITAS LEGEM SEQUITUR" U "ÆQUITAS NUNQUAM CONTRAVENIT LEGEM" –

Seduta ta' nhar it-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2017

754254M] FIL-KWALITÀ TIEGHU BHALA DIRETTUR A NOM TA' PAMTRADE LIMITED [C-7274] VERSUS CHRISTIAN BONNICI [K.I. NRU.

It-Tribunal; Ra l-Avviz tat-Talba prezentat fid-9 ta' Jannar, 2016 fejn is-socjetà attrici talbet li l- konvenut jigi kkundannat ihallasha s-somma ta' tmien mija, sitta u ghoxrin ewro (€826.00c) rapprezentanti danni subiti mill-istess attrici.

Tali kundanna hi fondata fuq il-presuppost illi vettura proprjetà ta' l-attrici (vann Mercedes Sprinter targat PAM-001) garrab hsarat fuqu minhabba l-ghemil traskurat u negligenti tal-konvenut waqt li l- istess vettura kienet tinsab fil-pussess tieghu.

L-attrici affermat ukoll illi ghalkemm kienet sejhet fuq il-konvenut permezz ta' missivi gudizzjarji, dan baqa' inadempjenti.

L-attrici talbet ukoll l-ispejjez ta' dawn il-proceduri u l-imghaxijiet legali sad-data tal- hlas effettiv.

Ra r-Risposta tal-konvenut fejn irrezista ghall-pretiza attrici billi eccepixxa illi: (a) it-talba attrici hija infondata fil-fatt u fid-dritt; (b) l-attrici hija obbligata thallsu pagi u bononuses ghaz-zmien li hu kien impjegat maghha u f'dan ir-rigward hemm proceduri gudizzjarji pendenti.

Illi l-prezenti istanza m'hi xejn hlief procedura biex taghmel pressjoni fuqu; illi m'hemmx prova fiskali skond il-ligi;

(c) (d) l-azzjoni hi preskritta ai termini ta' l-Art.

2153 tal-Kapitolu 16 tal-Ligijiet ta' Malta.

Ikkunsidra l-provi kollha mressqa u ra l-atti kollha processwali; Sema' t-trattazzjoni bil-fomm tad-difensuri tal-partijiet fl-udjenza tas-6 ta' Novembru, 2017, f'liema udjenza l-kawza thalliet ghas-sentenza ghal-llum; It-Tribunal jikkunsidra; Il-prezenti azzjoni titratta talba sabiex il-konvenut jigi misjub responsabbli li, bi traskuragni, b'negligenza u b'imprudenza, kaguna hsarat fuq vettura proprjetà tas- socjetà attrici waqt li l-istess vettura kienet fil-pussess tieghu.

Tali vettura hija vann Mercedes Sprinter targat PAM-001 u l-ammont ta' tali hsarat huwa ta' €826.00c.

L-attrici trid li l-konvenut jigi kundannat ihallasha tali cifra bhala rizarciment ta' l-imsemmija hsarat.

Min-naha tieghu, l-konvenut jirrespingi tali allegazzjonijiet u, inter alia, jikkontendi li hu mhux hati.

Fl-ewwel udjenza quddiem it-Tribunal, dik tad-19 ta' Settembru, 2016, il-konvenut irtira r-raba' eccezzjoni tieghu dwar il-preskrizzjoni bjennali skond l-Art.

Ghaldaqstant, il-vertenza kompliet u kkoncentrat fuq il-mertu.

Qabel kull konsiderazzjoni, it-Tribunal jemmen illi jkun meritevoli li tigi qabel xejn stabbilita u definita r-relazzjoni li tghaddi bejn il-partijiet.1 Dan ghaliex "Qualunque

1 Haga illi d-difensuri tal-partijiet naqsu milli jindirizzaw fit-trattazzjoni taghhom fl-udjenza tas-6 ta' Novembru, 2017.

1923; Vol: III, §302, p.558).2 Mix-xena domestika inghad li, "ghalkemm il-partijiet jaghtu lill-ftehim taghhom xbiha ta' figura guridika, hija l-Qorti li fl-ahhar mill-ahhar ghandha tara fil-fatt x'ghamlu, u fuq is-sustanza li tirrizulta tapplika n-nomen juris u l-ligi." (ara sentenza riportata f'Kollez.

Fid-decizjoni in re Mcf Company Limited v. Refala Tate et (Prim'Awla, 3 ta' Ottubru, 2013; mhux appellata) inghad li, "Hu dritt u dmir tal-Qorti li anki jekk il-partijiet ma jindikawx b'mod esplicitu l-parametru legali tal-azzjoni, l- istess Qorti ghandha taghti hi jekk possibli figura guridika ghar-relazzjoni bejn il-partijiet fuq dak li jirrizulta mill-provi."

Tant dan hu principju assolut li mhux l-ewwel darba, b'impuls proprju, l-qrati jikkwalifikaw l-indoli vera ta' l-azzjoni esperita meta l-kontendenti ikunu arginaw il- litigju taghhom fuq binarji ohra diversi.

Bhala ezemplari tigi senjalata d-decizjoni, gjà msemmija, in re MCF Company Limited v. Refala Tate et fejn il-qorti, marte proprio, iddefiniet ir-rapport guridiku bejn il-partijiet bhala wiehed ta' appalt ghalkemm l-istess partijiet ommettew li jiddeskrivuha.

Decizjoni ohra hi dik in re Joseph Mills et v. Golu Galea Strausak (Prim'Awla, 16 ta' Settembru, 2013; konfermata fil-mertu fl-appell fl-24 ta' Novembru, 2017) fejn l-attur sahaq li l-azzjoni tieghu kienet wahda possessorja ("actio spolii"), filwaqt li l-qorti kwalifikatha bhala t'indoli petitorja ("actio confessoria") u laqghet it-talbiet xorta wahda fuq dan it-tieni binarju.

2 Inhasset il-htiega li t-Tribunal – kemm hawnhekk u kemm f'partijiet ohra ta' din id-decizjoni – jdur lejn id-duttrina legali u decizjonijiet esteri proprju ghaliex jinsab profess illi, "hija prattika kostanti li l-Qrati taghna, meta jigu biex jinterpretaw ligijiet simili ghal ligijiet esteri, li huma jaghmlu referenza ghal u anke isegwu l-awturi eminent li jikkummentaw fuq dawk il-ligijiet esteri u l-Qrati esteri superjuri li japplikawhom" (Il-Prim'Ministru et v. Sister Luigi Buhagiar noe, Appell Superjuri, 3 ta' Gunju, 1981; mhux pubbikata).

Agguntivament, fis-sentenza in re Marquis James Melillo Fenech Agius Muscat v. James Louis Farrugia Sheppard, O.B. E. noe (Appell Superjuri, 7 ta' Jannar, 1935 riportata f'Kollez.

Jinghad illi d-dritt t'azzjoni m'huwa xejn hlief astrazzjoni guridika meta mehud in izolament mill-bqija tad-dritt.

Illi sommati flimkien (id-dritt t'azzjoni u d-domanda gudizzjali), id-duttrina prevalenti

Dan m'huwa xejn gdid peress li anke lokalment il-qrati taghna ilhom isostnu illi hu principju fid-dritt patriju li n-natura ta' l-azzjoni ghandha tigi dezunta mit-termini ta' l- att li bih jinbdew il-proceduri.

In fatti, kif ritenut in re Improved Design Limited v. Anthony Abela Hill et (Appell Superjuri, 5 ta' April, 2013), "Gie diversi drabi ritenut mill- Qrati taghna li biex tigi ffissata l-indoli ta' l-azzjoni li tigi ezercitata wiehed irid ihares mhux tant lejn il-kliem imma lejn dak li sostanzjalment ikun qed jigi mitlub fic-citazzjoni, jigifieri l- fondament u l-oggett tal-pretensjoni fiha dedotta. (ara Kollezz.

Hu wkoll principju stabbilit illi l-qorti hi marbuta bit-talba kif maghmul fir-rikors promotur.

Dwar hekk inghad illi, "il-funzjoni tat-tribunal, f'kawza partikolari, hi necessarjament limitata bit-termini tad-domanda" (Kollezz.

L-istess espressjonijiet ta' gudizzju gew abraccjati f'kawzi recenti ghal zminijietna bhal per ezempju, in re Godwin Galea Warrington v. Paul Galea Warrington, (Prim'Awla, 31 ta' Jannar, 2003), in re Maria Ambrogio v. Lucia sive Lucy Simoncic et (Qorti tal-Magistrati [Ghawdex] Gurisdizzjoni Superjuri, 25 ta' Jannar, 2008) u in re Alfred Jovanoski et v. Warren Vella Zahra (Prim'Awla, 8 ta' Marzu, 2012).

Agguntivament, "il-Qorti ghandha toqghod ghat-termini tal-kawzali u tat-talba kif migjuba fic-citazzjoni; u t-termini uzati f'atti gudizzjarji formali, bhal ma huma l-att tac-citazzjoni, ghandhom jittiehdu u jittiehdu biss fis-sens guridiku taghhom, u mhux fis-sens tal-lingwagg popolari ta' nies profani ghall-ligi; xort'ohra, il-konsegwenzi jkunu kaotici" (Alice Scifo noe v. Vivian B. Zammit Endrich, M.V.O., M.B.E., noe et, Appell Superjuri, 24 ta' Novembru, 1958 citata b'approvazzjoni fid-decizjoni in re Hadrian Sammut Spiteri noe v. Adrian Sammut Caligari Bonnici Bennett et, Appell Superjuri, 6 ta' Ottubru, 2000 4).

Ghalkemm huwa veru li hawnhekk m'ahniex quddiem il-qrati superjuri (fejn certa solennità hi rimpjazzata b'mizura ta' infomalità), l-importanza li tigi kristallizzata r- relazzjoni guridika bejn il-litigandi hi xorta wahda fundamentali.

Stabbilit tali vinkolu, minnu wiehed jasal biex jikklassifika sewwa sew l-istanza taht istitut guridiku

4 Fiha inghad hekk: "Huwa infatti principju inderogabbli tal-ligi procedurali illi meta tigi biex taghti decizjoni, il- Qorti ghandha obbligu li toqghod ghat-termini tal-kawzali u tat-talba kif mitluba fic-citazzjoni." [sottolinear tal- Qorti].

Skopert liema istitut huwa attinenti ghal dak il-legam li jorbot lill- kontendenti, jinsiltu r-relattivi principji sostantivi-guridici applikabbli ghall-mertu fattwali.

Dwar hekk, it-Tribunal odjern ma jistax jistahba wara l-fatt li huwa munit li jiddeciedi b'ekwità ghax l-ebda gustizzja ekwitattiva ma tista' tinjora l-kwezit tad-definizzjoni tat-tip ta' kontradittorju li jorbot lill-kontendenti.

L- ekwità m'ghandhiex tigi kunsidrata jew interpretata bhala ghodda li takkorda lit- Tribunal jiddeciedi vertenza quddiemu b'leggerezza u 'l boghod mil-Ligi, hekk kif ripetutament asserit mill-Qorti t'Appell (sede inferjuri).

Bhala ezempji, fost il-bosta, wiehed hu mistieden jara d-decizjonijiet ta' l-appena msemmija qorti in re Elmo Insurance Limited noe v. Connie Debono Mizi et (3 ta' Ottubru, 2007); Maltacom plc v. Silvan Industries Limited et (28 ta' Novembru, 2007); Francois Galea Strausak v. Emanuel Ciantar et (27 ta' Frar, 2009); u Charon sive Sharon Jovanoski v. Direttur Generali tas- Sigurtà Socjali (28 ta' Marzu, 2017).

Fil-kawza prezenti s-socjetà attrici qed titlob li l-konvenut, ex-impjegat taghha, jigi kkundannat ihallasha somma determinata li tirrifletti d-danni minnha mgarrba fuq il- presuppost illi l-hsara hi derivanti mill-ghemil traskurat u negligenti tal-konvenut waqt li l-istess vettura kienet tinsab ghandu.

L-azzjoni attrici mhux imsejsa fuq l- inadempiment kontrattwali tad-doveri tal-konvenut qua ex-impjegat fil-gestjoni t'oggetti proprjetà taghha, izda bazata fuq ghemilu.

Kieku dan kien hekk, it-Tribunal jemmen li l-attrici kienet tezebixxi xi kuntratt t'impjieg li jixhed dwar id-dmirijiet relattivi tal-konvenut u wkoll li fil-kors tal-kawza issejjes il-presupposti probatorji taghha f'dan ir-rigward u sahansitra tibbaza t-tezi guridiko-legali taghha fuq tali binarji.

Madanakollu, l-attrici llimitat ruhha li tirreklama danni minhabba l-"imperizja" u n- "negligenza" attribwibbli lill-konvenut (vide tieni premessa fl-Avviz tat-Talba a fol.

3)5 u mhux fuq l-inadempiment ta' xi dmir tieghu qua ex-impjegat.

L-impjieg tal-konvenut, ghalhekk, fl-istanza attrici huwa wiehed merament accidentali ghall-pretiza centrali attrici.

Anke mid-difiza tal-konvenut jidher implicitu li l-linja difensjonali tieghu hi msejsa fuq il-presuppost ta' relazzjoni extra-kontrattwali, hekk kif dezunt mir- rinunzjata preskrizzjoni bjennali li titkellem dwar il-hlas ta' hsarat mhux ikkagunati b'reat.

5 vide wkoll id-dicitura ta' l-ittra ufficjali datata 20 ta' Lulju, 2015 emessa mill-attrici kontra l-konvenut a fol.

13 ta' l-atti.

Ghaldaqstant, mill-imsemmija indikaturi, ir-rapport li jghaddi bejn il-partijiet f'dan il- kaz m'hux wiehed kontrattwali bejn "employer" (attrici) u " ex-employee" (konvenut) izda legam extra-kontrattwali bejn il-klassici "danneggjat" (attrici) fuq naha u "danneggjant" (konvenut) fuq Tali distinzjoni twassal ghall- applikazzjoni ta' certu principji legali, ossia dawk, inter alia, taht l-Artt.

1031, 1032 u 1033 tal-Kodici Civili.

Issa li gie stabbilit l-indoli tal-kontradittorju6 li jorbot lill-partijiet (li minnu johorgu l- obbligi, d-dmirijiet u r-responsabbilitajiet tal-kontendenti), it-Tribunal jipprosegwi b'investigazzjoni dwar il-mertu tal-kaz.

Mill-provi mressqa mill-partijiet johorgu zewg verzjonijiet semplici, izda opposti.

Fuq naha hemm it-tezi attrici li tikkontendi li l-hsara fuq il-fjank tan-naha tax-xufier tal-vann (konsistenti f'daqqiet u brix – vide dak verbalizzat fl-udjenza tas-6 ta' Novembru, 2017) hija rizultat ta' l-ghemil tal-konvenut, ossia li meta dan kien qed juzah meta kien jahdem ma' l-attrici huwa laqtu ma' xi mkien.

Fuq in-naha l-ohra, l-konvenut jikkontendi li hu ma kkaguna l-ebda dannu fuq l-istess vann u li tali daqqiet fuqu ma sehhewx bl-opra tieghu.

Tali 'semplicità' fiz-zewg estremi tal-kontradittorju tissarraf f' 'diffikultà' sabiex tinstab il-htija li l-parti attrici qed timpunta fuq id-danneggjant konvenut, senjatament ghaliex parti qed tallega grajja filwaqt li l-parti l-ohra qed tirrifjuta b'mod assolut tali allegazzjonijiet.7 Meta dan ikun hekk, min hu tenut jiggudika ghandu jikkunsidra tali verzjonijiet b'kalibrazzjoni mall-provi mressqa mill-partijiet li ghandhom indole oggettiva.

Kif jinghad fid-decizjoni, fost ohrajn, in re John Farrugia Sacco noe v. Kenward Nelson noe (Prim'Awla, 26 ta' Frar, 2001), "Il-Qorti tibda billi tirrileva li trattandosi ta' zewg verzjonijiet konfliggjenti, ikollha tirreferi u toqghod mhux biss fuq id-deposizzjonijiet kontrastanti moghtijin mill-partijiet imma testendi l-indagni taghha fuq il-provi dokumentali u/jew indizjarji li ghandhom iwassluha ghas-soluzzjoni gusta tal-vertenza."

Inoltre, ta' min

jissenjala d-decizjoni in re Audrey Buhagiar Taliana et v. Mark Anthony Buhagiar Taliana (Prim'Awla, 11 ta' Gunju, 2015) illi fiha inghad hekk: "bħalma jiġri f'każijiet bħal dawn, il-verżjonijiet tal- partijiet u ta' dawk li setgħu nvoluti magħhom ikunu tabilfors miżgħuda b'doża qawwija ta' apprezzament suġġettiv ta' dak li jkun ġara.

Il-Qorti tifhem li kull parti jkollha t-tendenza li tpinġi lilha nnifisha bħala l-vittma u l-parti l-oħra bħala l-ħatja, u dan jgħodd ukoll għall- verżjonijiet li jagħtu dawk il-persuni l-oħrajn li jkunu b'xi mod involuti fl-episodju.

Huwa d- dmir tal-Qorti li tgħarbel minn fost dawn il-verżjonijiet kollha u minn provi indipendenti li jistgħu jirriżultaw il-fatti essenzjali li jistgħu jgħinuha tasal biex issib x'kien li tassew ġara u kif imxew l-affarijiet."8 F'materja ta' danni, bhal ma hu l-kaz prezenti, hu ben assodat illi l-kundanna dwarhom tippresupponi htija f'min ikun gabhom fis-sehh.

Htija din li trid per forza tirrizulta minn xi att jew trasgressjoni tad-dover u mankanza tad-debita diligenza, ghal liema jirreferu l-Art.

1031 u l-Art.

Bir-ragun, kif rilevat fis-sentenza in re George Thomas Messaoudi v. Joseph Galea Warrington noe (Appell Kummercjali, 2 ta' Marzu, 1962), "mill-analisi ta' l-istess disposizzjonijiet tal-ligi jirrizulta illi ghall-applikazzjoni taghhom ghandhom jikkonkorru tliet elementi li huma (1) il-fatt dannuz illecitu, (2) l-imputabilità ta' l- istess fatt ghal min ikun ghamlu, u (3) id-dannu kagonat minn dak l-istess fatt. Dawn it-tliet elementi ghandhom bilfors jikkonkorru f'delitt civili, jew fi kwazi-delitt li jobbligaw l-awtur taghhom ghar-rizarciment tad-dannu kagonat mhux biss lill-vittma ta' l-att illecitu, imma anke lil kull min indirettament jirrizenti d-danni; liema delitti u kwazi-delitti huma msemmijin mil- legislatur fir-rubrika tal-Kap II tas-Subtitolu II tat-Titolu IV tat-Tieni Parti tat-Tieni Ktieb tal- Kodici Civili, u li huma kumulattivament dezinjati taht l-isem generiku ta' 'htija' fl-artikolu citat."

Agguntivament, fis-sentenza in re Francis Scicluna Muscat v. Sammy Calleja Pace noe (Prim'Awla, 9 ta' Dicembru, 2002) il-Qorti sostniet li f'azzjoni tendenti ghar-rizarciment ta' danni, "l-attur jehtieglu jipprova l-fatt dannuz, l-imputabilità ta' dan il-fatt ghal min ikun ikkagunalu d-danni, u l-event dannuz emergenti minn dan l-istess fatt. Il-Qorti ghalhekk

8 Tali hsieb hu kondiviz fid-duttrina legali.

Fuq l-istess binarji jikteb ukoll l-awtur Franciz Auguste Emsting fi "Trattato Generale della Responsabilitá" (Floriana 1853; Vol.I, §347, p.428).

jehtiegilha tezamina attentament il-provi biex tara jekk l-attur iddisimpenjax ruhu biex jissodisfa dawn l-elementi u fuq kollox u fl-ewwel lok irnexxielux jipprova konkludentement il- gustifikazzjoni li hu javanza biex jakkolla l-htija fuq il-konvenut."9 Huwa bil-wisq logiku illi jekk din il-htija ma tigix ammessa jew konfessata, l-istess trid tigi investigata u determinata, preordinatament ghall-kundanna.

Jikkonsegwi illi l- ezercizzju li ghandu jsehh minn dan it-Tribunal huwa, mhux biss li jaghti attenzjoni lill- allegazzjoni ta' l-attrici imma wkoll lid-difiza tal-konvenut.

Ezercizzju dan li t-Tribunal ghandu ta' bilfors jakkwizixxi mill-materjal probatorju offert mill-kontendenti jew dezunt mill-fatti u c-cirkostanzi tal-kaz.10 Ta' min isemmi illi hemm istanzi partikolari fejn il-ligi espressament tikkoncedi presunzjoni ta' responsabbilità (jew inferenza ta' culpa), salv il-prova kuntrarja, hekk bhal fil-kaz inter alia ta' l-Artt.

1034, 1039(1), 1040 u 1041 tal-Kodici Civili.

Dawn, izda, huma l-eccezzjonijiet ghar-regola generali u fejn il-ligi ma tispecifikax, tali istanzi ma jistghux jigu applikati b'analogija ghal cirkostanzi ohra, minnhom diversi.

Kull eccezzjoni ghar-regola ghandha tircievi interpretazzjoni restrittiva u l-applikazzjoni taghha per analogija hi prekluza (ara b'ezemplari ta' dan il-principju d-decizjoni in re Francis Xavier Pace Ross v. Frank Melillo Fenech Schiavone Cassar, Prim'Awla, 15 ta' Jannar, 1970; mhux pubblikata).

9 Fid-decizjoni in re Dr. Stephen Slater noe et v. Ronald ayers et (Prim'Awla, 31 ta' Jannar, 2003), "Ir- responsabbilità ghandha tigi dejjem provata u fin-nuqqas ma jistax ikun hemm kundanna."

Ara wkoll, ghal dak li jiswa, d-decizjonijiet in re Dottor John Sullivan M. D. et v. Francesco Licari et (Prim'Awla, 23 ta' Jannar, 1980) u in re Henry Carboni Jardim v. Charles Tranter (Prim'Awla, 28 ta' Jannar, 2004).

Thaddin ta' dan it-taghlim dottrinali insibuh fid-decizjoni in re Ignatius Scicluna Muscat v. Water Services Corporation, (Appell Inferjuri, 12 ta' Jannar, 2005) fejn hemm asserit li, "tribunal b'funzjonijiet gudizzjarji ma jistax, b'ebda logika u sens ta' gustizzja, jikkampa l-gudizzju tieghu fuq asserzjonijiet gratuwiti, kongetturi bla bazi, jew semplici fehmiet meta dawn ma jsibu l-ebda riskontru fil-konkret tal-provi."

Ara wkoll, is-sentenza in re Perit Carmel Abela Hill Sammut Caligari v. Kurt Mennie (Appell Inferjuri, 11 ta' Dicembru, 2009) fejn inghad hekk: "it-Tribunal ghal dawk li huma l-fatti li fuqhom irid jiddeciedi, jridu jirrizultaw mill-atti u l- gudikant ma jistax juza jew jaghmel riferiment ghal fatti, anke jekk huwa personalment ikun jaf bihom, jekk dawn ma jirrizultawx mill-atti tal-kawza."

Ghalhekk, il-linja bazi f'azzjoni ghar-rizarciment ta' danni allagatament sofferti, ghandha – bhala regola u fin-nuqqas ta' norma eccezzjonali esplicita kif appena senjalat – issegwi l-massimi ta' onus probandi incumbit ei qui dicit, non ei qui negat u affirmanti incumbit probatio, kif kodifikati u rakkjuzi fl-Art.

562 tal-"Kodici ta' Organizzazzjoni u Procedura Civili" (Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta).

Tradott fi kliem iehor, hu obbligu tas-socjetà attrici li turi, sal-grad rikjest fil-kamp civili, li l-imputazzjonijiet taghha jirrikadu fuq l-konvenut mixli li kkaguna dannu.

11 Fid-decizjoni in re Emanuel Thompson et v. Anthony Scicluna Muscat (Appell Inferjuri, 7 ta' Mejju, 2010) il-Qorti sostniet hekk: "huwa valevoli bosta li jigi sottolinejat illi l-piz probatorju tal-konvenut in sostenn ta' l-eccezzjoni tieghu tinsorgi fih meta l-attur minn naha tieghu jkun gab prova tal-fatti li jsostnu l-bazi tat-talba tieghu.

Dan huwa hekk ghaliex l-insufficjenza jew in-nuqqas tal-provi tac-cirkostanzi dedotti mill-konvenut biex jikkumbatti l-pretensjoni ta' l-attur ma tiddispensax lil dan ta' l-ahhar mill-piz li adegwatament juri u jipprova l-legittimità u l-fondatezza tal-pretensjoni tieghu."

L-istess sostniet il-Prim'Awla tal-Qorti Civili in re Philip Savasta v. Chris Debono Mizi (28 ta' Jannar, 2010) u cioè li, "l-piz tal-prova li ghandu l-intimat biex isostni d-difiza tieghu tinsorgi ladarba ir-rikorrent min-naha tieghu ikun gab il-prova ta' fatt jew fatti li jsostnu t-talba tieghu.

Dan ghaliex l-insufficjenza jew in- nuqqas ta' prova tac-cirkostanzi dedotti mill-intimat biex jikkumbatti l-pretensjoni tar-rikorrent ma tiddispensax lir- rikorrent mill-oneru li adegwatament u skond il-ligi jipprova l-legittimità u l-fondatezza tal-mertu tal-pretensjoni tieghu li dwarha qed jitlob rimedju mill-Qorti." 12 Insibu ritenut hekk fis-sentenza in re Anthony Galea Warrington et v. Anthony Luck (Prim'Awla, 5 ta' Mejju, 2016): "il-fatt li l-parti mħarrka ma tressaqx provi tajba jew ma tressaq provi xejn kontra l-pretensjonijiet tal-parti attriċi, ma jeħlisx lil din milli tipprova kif imiss l-allegazzjonijiet u l-pretensjonijiet tagħha; Illi huwa għalhekk li l- liġi torbot lill-parti f'kawża li tipprova dak li tallega u li tagħmel dan billi tressaq l-aħjar prova."

l-piz

li tipprova

indispensabbli biex gudikant

l-ipotezi ta' htija minnha avvanzata u

L-attrici ghandha li tikkonkretizzaha bil-produzzjoni ta' provi idoneji.

Ir-rwol ta' min jallega l-htija ma jistax jigi limitat ghas-semplici allegazzjoni li sar dannu minghajr ma dan (id-dannu) jigi rikollegat ghal xi ghemil tal-prezunt danneggjant u minghajr ma tigi pruvata l-kondotta kolpuza jew is-sors li allegatament ikkagunah.

Fl-isfond tat-taghlim dottrinali u gurisprudenzjali hawn fuq senjalat, il-prova tal-htija hi jiddikjara r-responsabbilità tad-debitur ingredjent (interpretata f'sens wiesgha).

Fis-sentenza in re Dr. Louis Melillo Fenech Atkins noe v. Angelo Celestino noe et (Prim'Awla, 3 ta' Lulju 2003; varjata parzjalment dwar il-kap tad-danni rizarcibbli in sede t'appell fl-20 ta' Frar, 2009) inghad illi fil-kaz ta' azzjoni ghad-danni nascenti mir-responsabbilità extra-kontrattwali huwa l-attur li ghandu oneru ta' prova iktar difficli impost fuqu ghaliex f'tali kaz huwa jrid jipprova n-nexus bejn l-agir tal-konvenut u d-dannu minnu soffert.

Ma' dan jizdied jinghad illi ghal dak li jikkoncerna l-ingredjent tal-prova tan-ness ta'

kawzalità, bil-wisq naturali, dan hu mistenni li jigi pruvat minn min jallegah.

hekk l-awtur Enrico Briffa Axiaq ("La Colpa", UTET, 1957, Vol.I, §11 p.93) jistabbilixxi

Ghal certu riljevi fuq dan il-precett, wiehed hu mistieden jara, fost diversi, s-sentenzi fl-ismijiet Cassar Airconditioning Systems Limited v. Norman Fenech (Appell Inferjuri, 1 ta' Marzu, 2006) u Maria Ben Mubarek v. Carmelo Farrugia Attard Ceci (Appell Inferjuri, 6 ta' Frar, 2008).

Spjanat dan it-terren introduttiv, harsa lejn il-kaz konkret, u l-provi li jsawwruh, juri dan ix-xenarju probatorju: (i)

il-fotografiji ezebiti mill-attrici (a foll.

4–11) jaghtu stampa dwar il-konsistenza u l- kwalità tal-hsarat fuq il-vettura mertu tal-proceduri, izda ma jaghtu l-ebda hjiel ta' kif dawn gew ikkagunati.

L-istampa dipinta minn tali fotografiji ma tmurx oltre minn hekk u – kif del resto huwa naturali – l-istess ma jitkellmux dwar il-htija tal-konvenut; il-provi ma jitkellmux dwar min ha l-imsemmija fotografiji u dwar meta.

Ix- xhieda ta' Robert Zammit Curmi Cassar u dik ta' Alexander Mallia Zarb, ghalkemm taghmel riferiment ghal dak muri fir-ritratti, ma titkellimx dwar meta dawn ittiehdu (u min minnhom hadhom), jekk hux immedjatament ma' l-iskoperta ta' l-allegati hsarat jew f'xi zmien sussegwenti;13 il-quotation ezebita mill-attrici (a fol.

12) titkellem fuq "repair & spray" fuq "Right hand side" tal-vann Mercedes Sprinter u li tali xoghlijiet jigu jiswew €826.00c; il-messaggi skambjati bejn Alexander Mallia Zarb u l-konvenut juru li dak ta' l-ewwel mal-ewwel allega f'dak ta' l-ahhar dwar l-allegati hsarat.

Ta' min jinnota li Mallia Zarb gieli jirreferi ghal hsarat bhala "genb migbud" (a fol.

35) u gieli dwar "daqqa friska" (a fol.

36), u cioè fil-plural u mbaghad fis-singular; ix-xhieda ta' Robert Zammit Curmi Cassar, direttur tas-socjetà attrici, moghtija fit-22 ta' Frar, 2017 (a foll.

32–33) taghti, inter alia, rakkont dwar l-impjieg brevi li l-konvenut kellu mas-socjetà attrici (circa, mill-ahhar ta' Mejju sal-bidu ta' Gunju, 2015) u li dan kien telaq ghall-gharrieda.

Ighid li Alexander Mallia Zarb, impjegat iehor ta' l- attrici, kien responsabbli mill-konvenut qua impjegat u li dan Mallia Zarb, meta hareg il-vann mertu tal-proceduri mill-garaxx (wara l-abbandun mill-impjieg da parti tal-konvenut), sab hsarat fuq l-istess vann "u x'hin hargu nnota li genb minnhom tal-

13 Dan huwa kuntrarju ghal dak sottomess mid-difensur ta' l-attrici waqt it-trattazzjoni orali fl-udjenza tas-6 ta' Novembru, 2017.

vann kien mibrux." (fol.

Il-hsara "kienet in-naha tax-xufier" (a fol.

Sostna li qabel ma nhareg mill-garaxx, l-ahhar li l-vann kien instaq kien da parti tal- konvenut u li ma kienx intuza minn persuni ohra.

Qal ukoll li meta gew skoperti l-hsarat l-imjegat Mallia Zarb kien baghat messaggi bic-cellulari lill-konvenut fl-15 ta' Gunju, 2015, liema messaggi jinsabu ezebiti (ara a foll.

34–40).14 In kontro-ezami, sahaq li bejn meta l-konvenut abbanduna l-impjieg (i.e., Fleur-de-Lys, Birkirkara, 11 ta' Gunju, 2015) u d-data ta' l-iskambju tal-messaggi (i.e., t-Tnejn, 15 ta' Gunju, 2015) hadd ma saq il-vann "ghaliex id-delivery man kien Christian Labada Muscat" (a fol.

Specifika li d-data tal-15 ta' Gunju, 2015 ma kinitx meta l-impjegat Mallia Zarb intebah bid-dannu, izda dik id-data ta' l-iskambju tal-messaggi bic-cellulari; ix-xhieda ta' Alexander Mallia Zarb, impjegat mas-socjetà attrici, moghtija ukoll fit-22 ta' Frar, 2017 (a foll.

41–42) tghid, inter alia, li filwaqt illi huwa ilu jahdem ma' l- attrici ghal madwar tmien snin, il-konvenut ghamel gimgha jahdem maghha.

Il- konvenut kien jahdem bhala delivery man u f'tali perjodu brevi t'impjieg il- konvenut kien responsabbli mill-vann mertu tal-kawza.

Mallia Zarb irrakkonta illi meta mar biex johrog il-vann mill-garaxx gewwa l-Imriehel (li hu garaxx dejjaq) filghaxija nhar il-Gimgha, 12 ta' Gunju, 2015 huwa skopra l-hsarat u jghid li "hallejt il-weekend jghaddi u t-Tnejn bghatt il-messagg lill-konvenut."

Hu sostna li l- vann ma kien jinstaq minn hadd hlief mill-konvenut u li tlett ijiem qabel (presumibilment qabel ma hargu mill-garaxx) hu kien ra l-vann u dan ma kellu l- ebda hsarat fuqu.

Sostna illi jekk il-vann intlaqat, dan certament ma ntlaqatx fil- garaxx fl-Imriehel ghax "jiena rajt trab mal-vann imma ma rajtx grif mal-hajt tal- garaxx.

Jidher illi l-vann intlaqat ma' xi gebel imma ma ntlaqatx fil-garaxx taghna" (a fol.

Apparti il-kwalità tal-hsarat fuq il-vann, Mallia Zarb sahaq in kontro-ezami li "l-vann zgur ma kienx hekk qabel ma hadu l-konvenut" (a fol.

(vii) matul l-access kondott mit-Tribunal, diversament presjedut, nhar it-13 ta' Marzu, 201715 gie konstatat hekk: "Bi qbil bejn il-partijiet it-Tribunal spezzjona l-vann bin-

14 It-Tribunal qara dawn il-messaggi u jinnota li l-konvenut dejjem baqa' jirrifjuta li hu kien ikkaguna xi hsarat li kien qed ikellmu dwarhom Mallia Zarb.

numru ta' registrazzjoni PAM001 u senjatament in-naha tax-xufier minn fejn jirrizultaw ghatna fuq il-mudguard ta' quddiem, barxa zghira fuq il-bieba tan-naha tax- xufier liema barxa fiha cirka erba' pulzieri, ghatna zghira fuq il-panel tan-nofs tal-vann ghan-naha tan-nofs tal-panel, u xi brix fuq il-mudguard ta' wara u fuq in-naha ta' wara tal-vann, dejjem fuq in-naha tax-xufier.

It-Tribunal jinnota ukoll xi brix in-naha ta' fuq tal-vann li l-Attur qieghed jghid li m' ghandhomx x' jaqsmu mal-mertu ta' dina l-kawza.

L-Attur prezenti jikkonferma dak li ghadu kemm gie verbalizzat.

Dr. Mennie Wood jishaq illi l-marki li qieghdin mill-gholi ta' qisu metru 'l fuq m'ghandhomx x'jaqsmu mal- mertu ta' dina l-kawza."

Bhal fil-kaz tal-fotografiji supra, tali konstatazzjoni taghti stampa dwar il-konsistenza u l-kwalità tal-hsarat fuq il-vann, izda ma toffrix spunti dwar l-allegata responsabbilità;

49) tghid, inter alia, li hu ma jahti bl-ebda mod ghall-hsarat allegati mill-attrici u li hu sar jaf bihom meta kien kellem "lil tat-Tribunal tax-Xoghol peress li kelli xi pagi x'nigbor u imbaghad bdiet din il-kawza."

Kemm dam impjegat mas-socjetà attrici hu jghid li saq il-vann xi darbtejn u li "kont diga' innutajt li kien hemm xi daqqiet fuq il-vann" u li "d-daqqiet illi gew konstatati waqt l-access jiena rajthom ghall-ewwel darba dakinhar tal-access u nghid illi ma nafx ma xiex saru."

Fil-kontro-ezami l-konvenut Bonnici sostna li "soqt il- vann xi gurnata jew jumejn qabel spiccajt mix-xoghol" u li qabel telaq mill-impjieg hu kien dahhlu u pparkjah fil-garaxx gewwa l-Imriehel u li fejn ipparkjah "hemm zewg xkafef man-naha tal-lemin tal-garaxx inti u thares minn barra."; il-konvenut ezibixxa ittra, datata 15 ta' Dicembru, 2015 (a fol.

51–52), li titkellem dwar il-kwistjoni tal-paga mhux imhallsa mis-socjetà attrici (materja li tissemma fit-tieni eccezzjoni tal-konvenut) li, frankament, dan it-Tribunal ma jarax kif tincidi fuq il-materja de quo.

53) li, inter alia, jispecifika l-perjodu preciz ta' l-impjieg tieghu mas-socjetà attrici, u cioè mit-Tnejn, 25 ta' Mejju, 2015 sal-Hamis, 11 ta' Gunju, 2015 bhala "Storekeeper/Delivery man"; rega' sehh access mit-Tribunal kif illum presjedut sabiex issir spezzjoni mill-gdid tal-vann.

Dan sehh fid-19 ta' Ottubru, 2017 fejn gie verbalizzat, inter alia, hekk: "Dr. Franco Turner indika d-danni reklamati mill-Attur illi huma kollha fuq in-naha tas- sewwieq tal-vann mertu tal-proceduri.

Dr. David Mennie Wood indika illi fuq l-istess naha tal-vann (tas-sewwieq) hemm daqqiet ohra illi m'humiex mertu ta' dawn il-

It-Tribunal ha ritratti tad-danni murija lilu mid-difensuri, u tali ritratti ser jigu inseriti fl-atti processwali bl-intiza illi fis-seduta li jmiss id-difensuri jispecifikaw u jindikaw ezattament, b' referenza ghal tali ritratti, d-danni minnhom indikati waqt dan l- access."

Fis-seduta tas-6 ta' Novembru, 2017 id-danni mertu tal-kawza gew indikati bhala dawk murija fil-fotografiji ezebiti minn fol.

Minn tali access u ritratti t-Tribunal ikkonstata illi fuq in-naha tas-sewwieq tal-vann hemm danni ohra ulterjuri (ara a fol.

67 u 68) illi l-attrici ma qedx tattribwixxi lill- konvenut.

Dan huwa l-materjal probatorju mressaq ghall-iskrutinju u evalwazzjoni ta' dan it- Tribunal.16 Minnu, l-parti attrici trid is-sejbien tal-htija tal-konvenut u l-eventwali kundanna tieghu ghall-hlas relattiv.

It-Tribunal isibha alkwantu difficli jimputa l-htija li trid l-attrici fuq il-konvenut u dan fid-dawl ta' l-iskarsezza tal-provi in materja.

Il-fotografiji u l-access wehidhom ma jaghtux lok ghar-responsabbilità tal-konvenut.

Ix-xhieda ta' Fenech u Falzon hi deskrittiva tal-fatt kif huma skoprew il-hsara fuq il-vann, izda m'hemm xejn li b'manjiera oggettiva tipponta fid-direzzjoni tal-konvenut.

Is-suspett taghhom fil- konvenut ma jistax jissarraf f'xi htija awtomatika fil-konvenut.

Mehud kollox fit-totalità tieghu, jibqa' l-fatt li l-allegazzjonijiet attrici baqghu fl-isfera ta' allegazzjoni u ma sabux riskontru fil-konkret.

Kien ikun ahjar ghas-socjetà attrici li kieku resqet ftit aktar provi in bazi ta' l- allegazzjoni taghha sabiex l-allegazzjoni generika taghha tigi mraqqa u iffukata lejn min hi temmen li kkagunalha d-dannu.

Fin-nuqqas ta' dan, certament dan it-Tribunal – bhal kull enti gudizzjarja jew kwazi-gudizzjarja fis-sistema legali Maltija – ma jistax jikkolma l-ommissjonijiet probatorji ta' xi parti.17 Ghalkemm huwa minnu li dan it-Tribunal

16 Socjetà attrici kienet ghalqet il-provi taghha fit-13 ta' Marzu, 2017 (i.e., data access), filwaqt li l-konvenut iddikjara l-ezawriment tal-provi tieghu (salv ghal nota b'xi dokumenti) fl-udjenza tat-8 ta' Mejju, 2017, liema haga giet konfermata nwovament fl-udjenza tat-18 ta' Settembru, 2017 (salv li ssehh spezzjoni mill-gdid fuq il-vann mit- Tribunal kif illum presjedut).

Dan ifisser li gudikant ghandu jemetti d-decizjoni tieghu ghab-bazi tal-materjal lilu offrut mill-partijiet u m'ghandux ifittex altrove, anke fuq l-istregwa tal-principji mhaddna mill-qrati patria li quod non est in actis non est in mundo u li gudikant ghandu jiddeciedi secundum acta et probata non secundum privatam scientiam stante illi r-rilevanza probatorja ma tinsabx f'dak li jaf il-gudikant, izda f'dak li

mhux marbut bir-regola dwar l-ahjar prova ex Art.

9(2)(b) Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta (u ghalhekk jista' jitgharraf b'kull mod li jidhirlu xieraq dwar il-mertu tal-kawza), madanakollu dan ma jiddispensax lill-parti milli tadduci provi idoneji in sostenn tat- tezi taghha (vide Emanuel Sammut Caligari et v. Anna Leguesse et, Appell Inferjuri, 27 ta' Frar, 2009).

Fil-kawza in re George Azzopardi Spiteri noe v. Anton Fenech et (Appell Inferjuri, 21 ta' Frar, 2017) fejn gie osservat li, "Statements generici m'humiex provi sufficjenti, u l-ekwità ma tistax taghmel tajjeb ghan-nuqqas ta' provi."

Sa ricenti hafna, id-decizjoni in re Middlesea Insurance plc v. Waldorf Auto Services Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017) ittenni tghid illi, "għalkemm it-Tribunal għandu jiddeċiedi l-kawżi quddiemu prinċipalment abbażi tal-ekwità, ovvjament il-kawżi quddiemu xorta għandhom jiġu deċiżi a bażi tal-provi li kull parti tkun ressqet."

L-istess identiku kliem hu misjub fid-decizjoni in re A.l.M. Enterprises Limited v. U.C.I.M. Co Ltd et (Appell Inferjuri, 17 ta' Novembru, 2017).

Per ezempju, kellu jkun l-konvenut li jistabbilixxi d-dati ezatti ta' meta beda fl-impjieg u meta telaq (a fol.

53), mentri kien mistenni li l-attrici tforniha mall-ewwel u mhux li thalliha b'mod vag (f'dan is-sens ara x-xhieda ta' Robert Zammit Curmi Cassar).

Ghalkemm tali aspett kien kolmat bl-inizjattiva tal-konvenut (u ma hu ta' l-ebda konsegwenza partikolari), l- attrici xorta tippekka fi dmirha li, per ezempju, u fost hwejjeg ohra: (a)

tgharraf kemm-il impjegat kellha fil-perjodu li l-konvenut kien jahdem maghha u min minnhom kellu l-fakoltà jew awtorizazzjoni li jsuq il-vannijiet taghha (jew dan il-vann); kemm il-vann ghandha li jwettqu konsenji, kemm il-delivery person ohra kienet timpjega fil-perjodu t'impjieg tal-konvenut u jekk dawn ghamlux uzu minn vannijiet ohra (jekk jezistu) jew inkella mill-istess vann mertu tal-proceduri; apparti l-impjegat Alexander Mallia Zarb, min aktar kellu access ghall-garaxx gewwa Burmarrad, San Pawl il-Baħar fil-perjodu li l-konvenut ghamel mas-socjetà attrici; kemm ilu proprjetà taghha l-vann mertu tal-proceduri u kemm ilu jintuza ghall- iskopijiet kummercjali taghha; jekk dan il-vann qattx saritlu xi manutenzjoni, xi service jew xi riparazzjoni u meta dawn sehhew u jekk iva, l-mekkanik koncernat biex, almenu, jaghti

Dan hu rifless fil- gurisprudenza nostrana bhal per ezempju fis-sentenzi fl-ismijiet Carmelo Fenech v. Kummissjoni ghall-Kontroll ta' l-Izvilupp (Appell Kummercjali, 10 ta' April, 1995) u F. Advertising Limited v. Simon Vella Zahra et (Appell Inferjuri, 21 ta' Mejju, 2010).

deskrizzjoni tal-kundizzjoni tal-vann.

Stante li l-vann jintuza ghall-kunsinni, t- Tribunal ghandu jipprezumi li l-istess iwettaq kilometragg ta' certu portata u densità u, allura, jinnecessità service aktar frekwenti minn vetturi li jintuzaw b'mod normali jew rari; min, qabel l-konvenut Bonnici, kien jaghmel uzu mill-vann ghall-konsenji tal- kumpannija attrici biex, almenu, jaghti deskrizzjoni tal-kundizzjoni tal-vann; jekk l-kumpannija attrici rrappurtatx il-hsarat mal-Pulizija hekk kif allegat fl- iskambju ta' messaggi bejn Alexander Mallia Zarb u l-konvenut u jekk il-hsarat gewx senjalati f'xi claim ma' l-assikurazzjoni tas-socjetà attrici; spjegazzjoni ta' kif sehhew dawk id-danni li m'humiex mertu tal-prezenti proceduri (dawk murija a foll.

67 u 68 ta' l-atti) u jekk l-istess kinux hemm qabel jew wara li l-konvenut ma kienx impjegat mal-kumpannija attrici.

B'aktar materjal probatorju, gudikant ikollu aktar biex jahdem izda bis-semplici zewg verzjonijiet fuq riportati huwa alkwantu difficli li dan it-Tribunal jikkonvinci ruhu, anke fuq bazi ta' probabilità u ta' gustizzja ekwitattiva, li l-ipotezi ta' htija mistennija mill- attrici ghandha tirrikadi esklussivament fuq il-konvenut.

Lanqas ma jista' dan it-Tribunal jutilizza n-normattiva ta' "res ipsa loquitur",18 teorija li torigina mis-sistema legali Ingliza u mhaddna fis-sistema gudizzjarja Maltija.19 Din in- norma ta' rit ta' evidenza giet spjegata mill-awtur Stuart M. Vella Al Nasser ("The Negligence Case: Res Ipsa Loquitur", Vol:1, The Lawyers Co-Operative Publishing Co.; Bancroft- Whitney Co, 1972; §1:1 pp.5–6) f'dawn it-termini: "The phrase res ipsa loquitur is a symbol

Vol.LXXVII–III–122) li sostniet tghid illi, "L-hekk imsejha dottrina tar-"res ipsa loquitur" [...] giet importata mill- gurisprudenza Ingliza" u li "ma taghmilx hlief li tisposta l-oneru ta' prova u tohrog bhal speci presunzjoni "prima facie" li t-tort huwa ta' wiehed u mhux ta' l-iehor."

Anke fl-Italja, din in-norma irciviet favur dottrinali u applikazzjoni gudizzjarja.

Ix-xena domestika, fid-decizjoni in re Albert Mennie v. Peter Turner et (Appell Inferjuri, 7 ta' Marzu, 2007) insibu miktub hekk: "Hu difatti rikonoxxut illi jezistu kazijiet fejn il-fatti dannuzi juru l-impronta tal-htija, b'mod li min ikun ipprova dawk il-fatti ghandu jinftiehem li pprova wkoll il-htija w allura jkun obbligu ta' min ikun kagun ta' dawk il-fatti li jipprova li hu ma kellux htija filli ssuccieda.

Madanakollu, l-imsemmija regola t'evidenza mhux daqstant wahda semplici u l- applikazzjoni taghha certament m'hijiex wahda awtomatika.

Dan ma jfisser xejn hlief illi sabiex din ir-regola tkun applikabbli, irid jigi pruvat li d- dannu kien derivattiv minn qaghda ta' fatt rikollegabbli b'mod esklussiv u oggettiv ma' l-ghemil tal-konvenut mixli li ta' lok ghas-sinistru lamentat.

Jekk dan ma jigix pruvat jew inkella jkun jirrizulta li kien hemm possibilità ta' l-intromissjoni ta' terzi (anke jekk injoti), it-teorija ma tapplikax.23

Fil-kaz de quo, s-socjetà attrici, cionostanti li Fenech u Falzon jikkontendu li kien il- konvenut Bonnici li utilizza l-vann, hi ma pruvatx l-esklussività fuq imsemmija f'tali uzu peress li mill-istorja fattwali ma harigx jekk haddiehor setax kellu access ghall- garaxx gewwa l-Imriehel fil-perjodu li l-konvenut ghamel jahdem mas-socjetà attrici.

Il- konvenut dam mit-Tnejn, 25 ta' Mejju, 2015 sal-Hamis, 11 ta' Gunju, 2015 bhala "Storekeeper/Delivery man"u f'tali zmien ma harigx mill-provi jekk impjegat iehor uzax l- istess vann jew jekk l-istess vann kienx solament utilizzat mill-konvenut.

Apparti dan, il-genb xellugi (naha tas-sewwieq) tal-vann ghandu daqqiet (fol.

67) u brix (fol.

68) li gew dikjarati li huma lil hinn mill-imputazzjonijiet kolpuzi attrici.

Tali hsarat jaghtu kredenza li dak li sostna l-konvenut fl-iskambju ta' messaggi u waqt il-kors tal- proceduri.

Tinfetah parentezi hawnhekk sabiex jigi sottolinejat dak li jsegwi (diga' accennat aktar kmieni).

Ghalkemm huwa minnu li t-Tribunal Ghal Talbiet Zghar huwa fakoltizzat jiddeciedi fuq bazi ta' ekwità in virtù ta' l-Art.

7(1) tal-Kapitolu 380 tal-Ligijiet ta' Malta, l-istess normattiva m'ghandhiex tarresta l-ezercizzju jew timmina d-debitu skrutinju tal-valur probatorju tal-provi.

Emmanuel Mellaq noe, Appell Kummercjali, 16 ta' Frar, 1876 riportata f'Kollez.

Addizzjonalment, l-ekwità m'ghandux ikun precett gustifikanti l-ezami legger tal-provi prodotti.

Anzi, peress li l-avvanz ta' provi huwa parti mir-rit procedurali, li a sua volta

"Clerk & Lindsell on Torts", Sweet & Maxwell, 1989; §10–137 pp.569– 570) 24 Fid-decizjoni in re Tabiba u Kirurga Anne Schroeder Bonsfield v. Prof. Edwin J. Vassallo Mersey noe (Appell Superjuri, 14 ta' Awissu, 1975; mhux pubblikata) hemm affermat illi, "l-ebda prattika ghalkemm kostanti, ma tista' tmur kontra l-espressa disposizzjoni tal-ligi, u l-prattika ma tistax tipprevali fuq dak li tiddisponi l-ligi." u "l-ebda prattika ma tista' thassar dak li l-ligi tiddisponi."

huwa ta' ordini pubbliku, l-ekwità ma tista' qatt tirrimpjazza ezami akkurat, objettiv, sobriju u serju tal-materjal probatorju.

Huwa risaput li "æquitas legem sequitur" (l- ekwità ssegwi l-ligi) u "æquitas nunquam contravenit legem" (l-ekwità ma tmurx kontra l-ligi).

Lokalment, jinsab enuncjat illi l-principju ta' ekwità m'ghandux jigi tradott bhala mezz li jippermetti parti fi procediment quddiem it-Tribunal biex ma tissostanzjax l- allegazzjonijiet illi hi tippromwovi kontra haddiehor (vide Emanuel Sammut Caligari et v. Anna Leguesse et, Appell Inferjuri, 27 ta' Frar, 2009).

Dan l'ghaliex, "l-ekwità hi intiza biex tkun maghzula mit-Tribunal dik ir-regola ta' gudizzju li, b'riferiment ghal kaz konkret, tikkonsenti ghal soluzzjoni aktar adegwata tal-kontroversja.

Indubitament, ukoll, huwa vitali li din ir-regola tinzamm fil-qafas tar-ragjonevolezza u ma tithalliex tiskonfina fl-arbitrarjeta jew 'il barra mis- sistema fejn il-ligi u l-principji tad-dritt jibqghu l-gwidi principali fl-ambitu tal-fattispeci specifici li jkunu qed jigu ezaminati.

Certament, ma kellux ikun mistenni illi l-ekwità sservi bhala xi sors alternattiv jew awtonomu ghal-ligi b'mod li t-Tribunal jinjora l-applikazzjoni taghha ghall-mertu tal-punt li kellu quddiemu.

Pjuttost, ir-regola ta' gudizzju u ta' l-uzu tal- poter diskrezzjonali vestiti fih kellhom ikunu applikati fil-konfini tal-principju informatur tal- kwestjoni biex jigi verifikat, bhal f' dan il-kaz, dak ir-rapport negozjali suggerit mic-cirkustanzi tal-kawza." (vide Maltacom plc v. Silvan Industries Limited et, Appell Inferjuri, 28 ta' Novembru, 2007).25

25 Fid-decizjoni in re Martin Paul Sammut Badidova et v. Chris Luck (Appell Inferjuri, 6 ta' Ottubru, 2010) inghad ukoll li, "jigi sottolinejat b'mod generali illi ghalkemm is-sinjifikat ekwitativ skond il-precitat artikolu jimplika valutazzjoni libera u elastika jibqa' l-fatt illi hu dejjem doveruz li jitharsu wkoll dawk id-disposizzjonijiet tad-dritt pubbliku dettati fl-interess generali in kwantu dawn, fejn applikabbli, ma humiex lanqas derogabbli jekk joffru soluzzjoni aktar adegwata tal-kontroversja ghal dawk li huma l-aspetti specifici tal-fattispeci konkreti … Huwa veru wkoll illi l-ekwità timporta l-uzu ta' l-arbitriju diskrezzjonali izda biex dan l-istrument decizjonali jkun tabilhaqq effettiv ma

Fid-dawl ta' l-affermazzjonijiet maghmula supra, dan it-Tribunal ma jhossx il- konvinzjoni li l-attrici lahqet il-grad tal-prova mehtiega fl-istanza taghha.

Anzi, il-kaz taghha jhalli lakuni u dubji li ma jistghux, fis-sewwa, jigu mwarrba jew injorati.

Kull tribunal addett fil-kamp civili, anke bl-uzu tal-kriterju l-aktar baxx tal-probabilità, irid dejjem ikun sodisfatt minn ness prossimu u immedjat bejn kawza u effett u r-rabta ta' kondotta ma' event biex ikun jista' legittimament jakkolla l-htija f'min hu msejjah biex iwiegeb ghad-danni.

Dan, apparti imbaghad, il-principju tal-piz tal-provi a norma ta' l- Art.

562 tal-Kapitolu 12 tal-Ligijiet ta' Malta li wkoll jezigi bilanc serju ta' probabilità, valutabbli mill-gudikant ghall-konvinciment prudenzjali tieghu, u li, fil-verifika ta' stat ta' incertezza jew anke ta' dubju ragonevoli jikkonduci ghal dak tal-principju l-iehor illi actore non probante, reus absolvitur.26 GHALDAQSTANT, it-Tribunal qed jiddeciedi dan il-kaz billi jichaq it-talba attrici ghax mhux pruvata sal-grad rikjest fil-Ligi, bl-ispejjez ta' dan il-procediment ikunu kollha a karigu tas-socjetà attrici. ft.

jridx lanqas jivvjola n-normi pozittivi tal-gustizzja, sew procedurali in kwantu ghall-oneru tal-provi, sew sostantiv, in rigward ghar-rekwiziti bazici f'materja ta' kolpa extra-kontrattwali ...".

Jinsab mghallem ukoll illi, "kif drabi ohra rilevat, it-Tribunal, ankè jekk ghab-bazi ta' l-ekwità, ma ghandux dritt li jissorvola kompletament l- applikazzjoni tal-ligi ghall-mertu."

(Joseph Zammit Field v. Alberto Farrugia Randon, Appell Inferjuri, 27 ta' Gunju, 2007) u "wisq ragonevolment, l-ekwità lanqas ma taffida xi diskrezzjonalità assoluta lill-gudikatur fid-determinazzjoni tal- kaz konkret."

26 vide decizjoni in re Jean Jappy v. George Turner (Appell Inferjuri, 28 ta' Marzu, 2008).

F'dan ic-citat kaz, ghalkemm l-attur kien ressaq numru ta' rapporti teknici ex parte biex jikkollega d-danni minnu allegati fil-proprjetà tieghu ghall-ghemil tal-konvenut, kemm it-Tribunal Ghal Talbiet Zghar u warajh ukoll il-Qorti ta' l-Appell kienu sabu kontra l-pretiza attrici ghax mhux sufficjentement pruvata.

Jurisprudence from the Courts of Malta, full transcripts of legal judgments


Fil-Qorti tal-Maġistrati (Malta)

bħala Qorti ta' Ġudikatura Kriminali

Maġistrat Dottor Aaron M. Debattista Segond M.A. Law, LL.D. (melit)

Seduta tat-28 ta' Novembru 2018

Kumpilazzjoni numru 125/2014

Rat l-imputazzjonijiet dedotti kontra l-imputat Josef Drago, bin Francis u

Maria nee Duff, imwieled L-Isla' fit-13 ta' Ottubru, 1983, u residenti

ġewwa Redentur House, Kosbor Street, Ħal Lija, detentur tal-karta tal-

identita' nru.

Akkużat talli nhar is-26 ta' Ottubru 2013, għall-ħabta ta' bejn l-10:30 u l-

11:00am ġewwa Ir-Rabat (Għawdex):

Volontarjament ħassar, għamel ħsara jew għarraq ħwejjeġ

ħaddieħor, mobbli jew immobbli, għad-detriment ta' Joanna

Paola Tanti fejn l-ammont tal-ħsara hija iżjed minn elf mija u

erbgħa u sittin Ewro u disgħa u sittin ċenteżmu (€1164.69) u

dan bi ksur ta' Artikolu 325(a) tal-Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi mingħajr il-

ħsieb li joqtol jew li jqiegħed il-ħajja ta' Jaonna Paola Tanti

f'periklu ċar, ikkagunalha ħsara fil-ġisem jew fis-saħħa liema

ħsara hija ta' natura ħafifa, u dan bi ksur ta' Artikolu 221(1) tal-

Kap 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

U aktar talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi uża jew ġiegħel

jew ħalla lil persuna oħra tuża vettura bil-mutur fit-toroq kemm

il-darba, għall-użu tal-vettura minnu jew mnn dik il-persuna l-

oħra, ma kenx hemm polza ta' assigurazzjoni dwar ir-riskji ta'

terżi persuni u dan bi ksur ta' Artikolu 3(1) tal-Kap 204 tal-

Liġijiet ta' Malta;

U aktar talli fl-istess data, lok, ħin u ċirkostanzi soqt vettura

tat-tip BMW, b'manjiera perikoluża u

traskurata u dan bi ksur tal-Artikolu 15(1)(a) tal-Kap 65 tal-

Liġijiet ta' Malta;

Il-Qorti ġiet wkoll mitluba sabiex f'każ ta' ħtija tikkunsidra lil ħati

bħala reċidiv ai termini tal-Artikolu 49 u 50 kif ukoll li tiskwalifika

lil ħati milli jkollu jew milli jikseb liċenza tas-sewqan għal żmien li

jidrilha xieraq.

In oltre din il-Qorti ġiet mitluba li tipprovdi għas-sigurta' ta'

Joanna Vigna Tanti u l-familja tagħha ai termini tal-Artikolu 383 et

sequitur tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta.

Rat illi matul is-seduta tal-21 ta' Frar 2014 l-Uffiċjal Prosekutur irtira t-

tielet imputazzjoni u matul l-istess seduta ikkonferma r-rimanenti

imputazzjonijiet bil-ġurament;1

Rat li matul l-eżami tal-imputat ai termini tal-Artikolu 392(1) tal-Kodiċi

Kriminali, l-imputat, tenna li huwa ma kienx ħati tal-imputazzjonijiet

miġjuba kontra tiegħu.

Rat ukoll li matul l-istess seduta l-Uffiċjal Prosekutur eżebixxa l-kunsens

tal-Avukat Ġenerali sabiex

il-proċedura f'dan

il-każ tipprosegwi

1 Folio 26 tal-atti proċesswali.

Rat li matul l-istess seduta din il-Qorti, ai termini tal-Artikolu 370(3)(b)

tal-Kodiċi Kriminali, staqsiet lill-imputat jekk kellux oġġezzjoni li l-każ

jiġi trattat u deciż minn din il-Qorti u wara li tat lill-imputat żmien

biżżejjed biex iwieġeb għal din il-mistoqsija, wieġeb li ma' kellux

oġġezzjoni li l-każ jiġi trattat bi proċedura sommarja.

Il-Qorti għalhekk

ħadet nota bil-miktub ta' din it-tweġiba fil-proċess ai termini tal-

Artikolu 370(3)(c) tal-Kodiċi Kriminali u ddeċidiet li tikkonverti ruħha

f'Qorti ta' Ġudikatura Kriminali.

Rat li matul is-seduta tal-24 ta' Ġunju 2015 l-Uffiċjal Prosekutur

iddikjara li ma kellux aktar provi x'jipproduċi;3

id-dokumenti kollha preżentati, ħadet konjizzjoni tax-xiehda

prodotti, semgħet it-trattazzjoni tal-partijiet, u wara li fliet l-atti kollha

Ikkunsidrat :-

Illi skond il-fatti riskontrati jidher li nhar is-26 ta' Ottubru 2013 għall-

ħabta tas-siegħa u nofs ta' wara nofs in nhar Joanne Tanti niżlet l-Għassa

ta' San Ġiljan sabiex tagħmel rapport dwar inċident awtomobilistiku li

kien għadu kif seħħ bejn tlett karrozzi, fosthom tagħha (tal-għamla

2 Folio 24 tal-atti proċesswali.

Kunsens datat il-31 ta' Jannar 2014.

3 Folio 107 tal-atti proċesswali.

BMW 320D bin-numru ta' reġistrazzjoni PAC103), liema inċident kien

seħħ fi Triq Mikielang Borg fid-direzzjoni lejn il-mini fi Triq Reġjonali.

Skond dak irraportat inizjalment, il-Parte Civile kienet fit-traffiku fid-

direzzjoni msemmija u f'daqqa waħda ħasset daqqa qawwija fuq wara li

minħabba fiha baqgħet dieħla fil-karrozza ta' quddiemha.

Kif ħarset fil-

mera rat il-karrozza li kienet daħlet ġo fiha taqla fuq il-lane l-oħra fid-

direzzjoni opposta.

Kif għaddiet għarfet li x-xufier kien l-imputat, u li

miegħu kellha relazzjoni li kienet damet xi seba' snin u li kienet

intemmet madwar sentejn qabel seħħ dan il-każ.

Il-Parte Civile niżlet mill-vettura tagħha fejn marret tkellem lil mara li

kienet qed isuq quddiemha u li ħabtet magħha, ċioe Elaine Delmar fejn hi

qaltilha li kienet ħadet in-number plate tal-vettura tal-imputat.

Civile ċemplet lil Josef Drago u qaltlu li għarfitu; fejn hemmhekk hu

meriha u ċaħad li qatt ma kien fuq il-post imma meta qaltlu li kien

hemm min kien ħadlu n-numru tar-reġistrazzjoni tal-karozza tiegħu,

stqarr li kien ser jammetti t-tort ta' kollox.

Stqarret li kif mar ħdejha hu

tefa' l-karrozza fejn tagħhom u nnutat li kellu flixkun birra f'idu.

beda jpassi 'l fuq u l-isfel sakemm wara ftit qalilha li kien ser imur l-

Għassa peress li l-Parte Civile kienet qaltlu li kienu ġejjin missierha u l-

għarus tagħha.

L-imputat mar l-Għassa u hi marret warajħ peress li

kellha timla l-karti tal-ħabta mas-sewwieqa l-oħra.

Illi minħabba dan l-inċident u skond kif jidher kemm mid-dokumenti li

ġew eżebiti

fl-atti kif ukoll mix-xhieda pertinenti

deposizzjonijiet tagħhom, il-vettura tal-parte civile Borg subiet ħsarat

estensivi kemm fuq il-parti ta'quddiem kif ukoll fuq il-parti ta' wara

tagħha, liema ħsarat swew il-fuq minn elf mija erbgħa u sittin euro

disgħa u sittin ċenteżmu,4 u li tħallsu mill-assikurazzjoni tal-Parte Civile.

Apaprti dan, hija kienet ukoll weħlet kirja ta' karrozza għal perijodu ta

erba' xhur li fil-parti l-kbira tagħha ħalsithom hi.

Skond dak li jirriżulta

mill-atti proċesswali dil-kirja swietha elfejn tmienja u disgħin Euro u

erba' ċenteżmi (€2098.04).5 Di piú skond iċ-ċertifikat mediku maħruġ

mit-tabiba Diane Mockridge, il-Parte Civile soffriet ukoll ġrieħi ħfief

ikkaġunati matul din il-ħabta, konsistenti prinċiplament fi tnemnin ta'

idejha x-xellugija kif ukoll uġiegħ fi spallejha.6

Illi in oltre meta xehdet il-Parte Civile matul is-seduta datata 16 ta'

Diċembru 2014, filwaqt li d-dinamika tal-inċident skond kif deskritta

minnha fir-rapport tal-Pulizija baqa' identiku, il-Parte Civile żiedet li hi

kienet għadha kif iltaqgħet mal-imputat fi stabbiliment sitwat faċċata

tal-Għassa ta' San Ġiljan fejn l-imputat kien qiegħed jixrob u dan sabiex

jagħddilha xi affarijiet tagħha, fejn hemmhekk inqala' argument

Il-Parte Civile telqet minn fuq il-post u filwaqt li kienet qed

isuq bil-mod seħħet il-kollizzjoni.

Il-Parte Civile saħqet li l-imputat kien

qed isuq il-vettura tiegħu warajha u wara li ħabat ġo fiha, telaq minn fuq 4 Folio 116 a 127 eżebiti mix-xhud Andrew Galvagno għan-nom ta' Unipol Insurance Agency.

5 Folio 80 tal-atti proċesswali.

6 Folio 47 tal-atti proċesswali.

il-post.

L-imputat irritorna lura biss wara li l-Parte Civile ċemplitlu u

għarfitu li kien hemm min kien ħadlu n-numru ta' reġistrazzjoni tal-

vettura tiegħu.

Din ix-xhud kompliet tikkonferma l-ħsarat riskontrati kif

ukoll il-ġrieħi sofferti minnha mal-iskoss li ħadet mad-daqqa li kien

hemm li kienet waħda konsiderevoli fil-fehma tagħha.

Meta xehdet in kontro-eżami matul is-seduta datata t-22 ta' Ġunju 2016,

il-Parte Civile ġiet mistoqsija mill-Avukat Difensur għalfejn kienet qalet

lill-Ispettur li l-imputat kien daħal fiha apposta fejn spjegat illi huma

kienu ilhom f'relazzjoni ta seba' snin li ddeskriviet bħala hassle.

Wara li

kienet iltaqgħet miegħu quddiem Tony's Bar huma argumentaw ftit u

wara li telqet ħasset daqqa fuq wara tal-vettura tagħha.

ddeduċiet li l-imputat daħal fiha apposta għax matul ir-relazzjoni

tagħhom dejjem hekk kien jagħmel.

Kien jiġġieled u jkisser il-bibien

eċċetera.

Ikkonfermat li huma ltaqgħu dakinhar għax hi kienet

ikkomunikat miegħu biex jiltaqgħu.

Ċaħdet pero li kif telqu bil-vetturi

tagħhom kienu miftehmin sabiex imorru ġewwa apartament San

Ġwann.

Il-Parte Civile insistiet li kienet sejra d-dar.

Il-Parte Civile ddikjarat li dan l-inkontru kien l-ewwel wieħed wara

madwar sena.

B'referenza għall-ewwel deposizzjoni tagħha hi stqarret li

kienet damet erba' xhur biex tagħmel claim mal-Insurance tagħha peress

li kienet qed tittamma li l-imputat jagħmel claim hu li madankollu qatt

ma seħħ.

Di piu' tagħat x'jifhem li t-tiswijiet kienu ħadu żmien

konsiderevoli sabiex jitlestew ukoll.

L-Avukat Difensur rreferiha għal

silta mid-deposizzjoni oriġinali tagħha fejn qalet li kienet ċemplet lil

missierha u lil għarus għax ma setgħatx tħalli ċertu affarijiet għaddejjin

u ġiet mistoqsija tispjega x'riedet tfisser biha.

Il-Parte Civile spjegat li

b'dan hi kienet riedet tfisser li kienet qed tibża peress li l-imputat kien

ossessjonat biha.

Hi ċaħdet li kif saret il-ħabta qalet lill-imputat biex

jitlaq minn fuq il-post.

L-imputat qabad u telaq u hi ma kelliex l-

opportunita li tkellmu.

Ikkonfermat li ċemplitlu u li meta ġie lura kien bi

drink u poġġa l-karozza f'postha.

Saħqet li hi kienet qaltlu li kienet

ċemplet lil missierha u lill-għarus tagħha; nonche li marret l-Għassa u l-

ewwel niżel missierha u wara li wasal l-għarus tagħha ħdejha huma

niżlu flimkien.

In ri-eżami il-Parte Civile ċċarat illi hi u l-imputat kienu għadhom kif

kellhom argument minħabba l-fatt li hi kienet f'relazzjoni oħra u hu kien

qed jgħir għaliha u kien qalilha li kien ser ikissrilha l-BMW li kien ta'

ħuha l-mejjet.

Fuq mistoqsija tal-avukat difensur, stqarret li ma tafx jekk

l-imputat kienx f'relazzjoni oħra f'dawk iż-żminijiet.

Ikkonfermat li l-

imputat kellu flat Floriana u li ġieli marret pero la hi u lanqas hu ma

kienu f'relazzjoni meta marru.

Meta marru, hija kienet fir-relazzjoni

mal-imputat iżda qalet li safejn tiftakar kienet anki marret wara li

ħassru.

Ikkonfrontata bil-fatt li l-ewwel qalet li qatt ma kellmitu qabel

dakinhar minn mindu ħassru u issa qed tgħid mod ieħor wieġbet li hi

ġieli ltaqgħett miegħu biex jgħaddilha xi affarijiet tagħha.

kien hemm biss okkazzjoni waħda qabel l-inċident meta marret Ħal Kirkop qabel dakinhar tal-inċident.

Dakinhar tal-inċident marret tiġbor

l-istereo tal-karrozza BMW tagħha peress li kien qiegħed il-garaxx tal-

imputat, allavolja ma kienx ġabu miegħu meta ltaqgħu.

Illi meta l-imputat irilaxxa stqarrija7 mal-Pulizija dakinhar tal-inċident,

huwa ddikjara illi hu kien għarus għal seba' snin mal-Parte Civile u

ħassru sentejn qabel dakinhar.

Stqarr li l-aħħar li kien ra' kien il-Ħadd

ta' qabel imma ma tkellmux peress li kienu bl-għarajjes rispettivi

tagħhom.

Stqarr li dakinhar filgħodu kien irċieva telefonata fuq private

number u meta wieġbu kienet il-Parte Civile li saqsietu kif kien.

Qalilha

li kien San In-Naxxar ħdejn it-Tony's Bar.

Hi qaltlu Ok u qatgħet u xi ħin

wara avviċinat it-Tony's Bar bil-vettura tagħha u waqfet ħdejn il-

BMW535 tiegħu biex tkellmu.

Huma tkellmu normali u hi ddeċidiet xi

ħin wara li titlaq minħabba l-għarus tagħha, ma jmurx jaraha xi ħadd.

Xi ħin wara hu wkoll kellu jitlaq ukoll peress li kien qed isirlu l-ħin biex

jiġbor lill-għarusa tiegħu.

B'hekk qabad it-Triq Reġjonali biex imur il-

Belt u hu u tiela ma ndunax li kien hemm il-Parte Civile qed issuq

quddiemu għax dak il-ħin daħħalu messaġġ mill-għarusa tiegħu li qaltlu

li tkun lesta siegħa oħra u kif għolla wiċċu sab it-traffiku bil-karozzi

weqfin quddiemu u baqa' dieħel ġol-karozza tal-Parte Civile.

hekk hu ippanikja, irriversja u telaq l-hemm.

Kif wasal ħdejn il-mini il-

Parte Civile ċemplitlu, dejjem minn fuq private number, u qaltlu li

qalgħalha xeba' nkwiet u li kellu jerġa jmur lura.

Qaltlu wkoll li biex ma 7 Folio 12 tal-atti proċesswali.

jgħidx lil għarus tagħha.

Filwaqt li kien fi triqtu lura, il-Parte Civile

reġgħet ċemplitlu u qaltlu li kien ġej misserha u sabiex huwa jrazzan

Kif wasal ħdejha hi qaltlu li kien ġej ukoll William tagħha

Kif qaltlu hekk hu mar l-Għassa għax kien jaf x'inhu

ġej.

Hu ċaħad li kellhom xi jgħidu kif waqfet ħdejħ it-Tony's. Mistoqsi

għalfejn telaq kif telqet il-Parte Civile, la kien qed jistenna cheque tax-

xogħol, l-imputat stqarr li kien diġa tħallas u kien qed jispiċċa l-birra li

kellu f'idejħ f'dak il-waqt.

Huwa ċaħad li ħabat fil-Parte Civile apposta

u qal li hu għandu vettura li tiswa €30,000 u b'hekk mhux ser ikun

miġnun u jagħmel ħsara fuq ħwejġu wkoll.

Jgħid li fil-bidu meta ħassru

kienu jiġġieldu u hi kienet għamlet xi żmien tiġri warajħ u kienet

iċċempilu.

Xi sentejn qabel kienet marret taħt id-dar tiegħu u għamlitlu

Imma hu qata' l-kuntatt minn magħha u dakinhar ċemplitlu hi.

Filfatt kif il-Ħadd ta' qabel huwa kien raha, u peressli kienu mal-

għarajjes rispettivi tagħhom ma tkellmux.

Minn jeddu ddikjara li hu

qatt m'heddidha.

Ikkonferma wkoll li hu diġa tressaq il-Qorti fuq

affarijiet oħra.

Allega li missierha beda joffendiħ b'ommu meta raħ l-

Għassa u l-għarus tagħha qallu li ser ipattijielu.

Meta xehed viva voce quddiem din il-Qorti8 l-imputat stqarr illi hu kien

dam madwar sitt snin għarus mal-Parte Civile.

Meta seħħ l-inċident

kienu ilhom madwar sena u nofs li ħassru.

Spjega li kienet ċemplitlu

dakinhar tal-inċident minn fuq il-private number bħalma kienet tagħmel

is-soltu u dan minħabba l-għarus tagħha.

Huma ġieli kienu ltaqgħu 8 Folio 186 tal-atti proċesswali datata l-20.4.17.

anki wara li ħassru.

Kienet saqsietu fejn kien u qalilha li kien tas-Sliema

u li kienet ser terġa ċċempillu lura.

Hu kien it-Tony's Bar, u hi reġgħet

ċemplet u wara ftit ġiet ħdejħ.

Hu mar ħdejha u kellimha, ma kienux

iġġieldu u telqet wara li tkellmu.

Ċaħad kategorikament li huma qatt

ma kienu ltaqgħu matul dak iż-żmien.

Anzi stqarr li huma regolarment

kienu jiltaqgħu u kienet ġieli tmur il-post tiegħu ġewwa Paceville, San Ġiljan

wara li kien ikollha xi tgħid mal-għarus.

Kienet tmur għandu anki meta

kien joqgħod Parti mill-Fgura.

Dakinhar stqarr li ma kienux iġġieldu imma kienu tkellmu tas-soltu tal-

għarajjes u wara li telqet minn fuq il-post, hu tefa' t-tazza tiegħu li kien

qed jixrob minnha u telaq warajha fi triqtu.

Hu stqarr li żbalja għax kien

qara' messaġġ li kien daħħalu waqt li kien qed isuq u ħabat f'ta

quddiemu li inzertat kienet hi.

Kif ħabat hi ħarġet mill-vettura

tippanikja minħabba l-inċident li kellhom prinċipalment għax kien ser

imur missierha u l-għarus u kienet ser tinqabad li ltaqgħet miegħu għax

kien barra minn triqitha.

Hi qaltlu biex irażżan ilsienu fuq li kienu

ltaqgħu u hu ddeċieda li jitlaq minn hemmhekk peress illi missierha ma

jkellmux u jaf kif kien jagħmel kieku raħ hemmhekk.

Hu kien sejjer l-Għassa u waqt li kien fi triqtu ċemplitlu u qaltlu biex

imur lura biex jaraw kif kienu ser jibqgħu.

Hu reġa mar ħdejha imma hi

bdiet timmutetja fit-triq fis-sens li bdiet tgħajjat u f'dak il-mument hu

qabad u reġa' niżel lura l-Għassa.

Waqt li kien qed jagħmel ir-rapport

tiegħu, kien mar missierha mal-għarus tagħha u persuna oħra u l-

Pulizija kien tellgħu fuq.

Jiftakar li f'mument minnhom kienu talbuħ iċ-

ċavetta tal-karozza tiegħu peress

ipparkja fin-nofs biex

Kif ġie biex jitlaq mill-Għassa sabha migrufa u l-

imputat irraporta dan il-fatt ukoll.

Qal illi kemm missierha kif ukoll l-

għarus ta' Joanne hedduħ kif rawħ hemmhekk; iżda din kienet xi ħaġa

Kienu ħadulu l-impronti imma jidhirlu li ma

kien irriżulta xejn.

L-għada kien ċempillu ħu l-Parte Civile biex iwaqqa' r-rapport li kien

għamel kontra missier il-Parte Civile fejn ġie nfurmat ukoll li missierha

kien taħt arrest.

Infatti kien iddeċieda li jwaqqa' kollox biex ma jtiħx

iktar kedded għax kien għadda minn ħafna problemi u hu baqa' bil-

karrozza migrufa.

Filwaqt li l-imputat ma kien fittex lil ħadd mill-banda

l-oħra lilu kienu qegħdin ifitxuħ fuq il-kirja tal-karozza.

Da parti tiegħu

hu ma ħax passi kontrihom.

Illum il-ġurnata huma għandhom

ħajjithom, iżżewġu u għandhom it-tfal u kien irranġa l-affarijiet anki ma

missierha li kien bagħat għaliħ l-għada biex jiskuża ruħu.

L-affarijiet

baqgħu trankwilli minn dak iż-żmien l-hawn.

jaraha ma

Hu jaħdem fil-kostruzzjoni u jħaddem 50 ruħ miegħu.

Stqarr li mhux minnu li daħal fiha apposta u li ma kienx ser ikun

daqshekk miġnun li jfarrak il-karozza tiegħu li ma kienx ilu li xtraha

biex ifarkilha tagħha.

Kien nefaq xi €30,000.

In kontro-eżami l-Parte Civile rreferiet lill-imputat fuq dak li qalet Elaine

Delmar u ċioe li hu telaq immedjatament minn fuq il-post u mhux li nizel

jargumenta magħha fejn hu ċaħad li seħħ hekk.

Hu nsista li ħabat

magħha b'riżultat ta' kumbinazzjoni sfortunata u li kien telaq minn fuq

il-post tal-inċident minħabba li hi kienet iltaqgħet miegħu bil-moħbi u

kien jaf kif kien missierha li kien ġej u kif tagħmel hi.

Hu reġa mar lura

għax inkella kienet tiġi qisu kien għamel hit and run u s-sitwazzjoni

kienet tiġiħ agħar.

Stqarr illi meta mar l-għassa hu kien uriehom il-

mobile tiegħu bil-kjamati li kienu daħħlulu.

Fuq mistoqsija tal-Qorti jinsisti li hu ma kellu l-ebda argument magħha

u in oltre jgħid li huma ltaqgħu f'kuntest normali.

Hu kien jiltaqa'

magħha meta jfetlilha hi għax hu lanqas in-numru tagħha ma kellu.

Mistoqsi dwar il-fatt li kienu ltaqgħu klandestinament iżda ltaqgħu ġo

pjazza ffullata allavolja suppost bil-moħbi qal li hu sempliċiment qalilha

fejn kien u hi ġiet apparti li kienet anki marret taħt id-dar tiegħu.

stqarr li meta mar lura fuq il-post hu kien tefa l-karrozza wara tagħha

biex ma jagħlaqx il-karreġġjata l-oħra.

Mistoqsi għalfejn ma stennewx li

jiġu l-Pulizija fuq il-post u għalfejn telaq minn hemmhekk, xehed li

Elaine u l-Parte Civile kienu qedgħin iċemplu lill-Pulizija u hu ddeċieda

li jitlaq kif qaltlu li kien ġej missierha fuq il-post.

Illi apparti dawn ix-xhieda nhar it-22 ta' April 20159 xehdet ukoll Elaine

Delmar li kienet is-sewwieqa tal-vettura li kienet fuq quddiem tal-

kollizzjoni u ċioe l-vettura li daħlet fiha l-Parte Civile wara li

allegatament ħabat fiha l-imputat.

Grech ikkonfermat illi kienet involuta

f'inċident peress li kienu daħlu fiha hi u tiela minn Ir-Rabat (Għawdex) lejn ir-

Ikkonfermat illi kienet kollizjoni bejn tlett vetturi u li l-

vetturi l-oħra kienu tal-Parte Civile fin-nofs u tal-imputat fuq wara.

Dix-xhud indikat illi l-karozza ta' warajha kellha daqqa sew u kien

inqala' argument bejn is-sewwieqa ta' warajha u l-ieħor; iżda hi ma

semgħetx x'qalu għax warrbet fil-ġenb.

Is-sewwieq tal-BMW fuq wara

telaq minn fuq il-post u reġa' ġie lura wara xi ħin.

pproċedew bil-firem.

L-uniku ħaġa li semgħet hi li kienu jafu lil xulxin

u hi ppruvat tikkalma s-sitwazzjoni.

Hi kellha daqqa taħt skond is-

surveyor allavolja ma kienitx ġravi daqs tal-karrozza tal-Parte Civile.

kontro-eżami ikkonfermat li dik is-sena kienet ħabtet darba.

Spjegat li

bejn wieħed u ieħor dan l-inċident kollu dam madwar tlett kwarti u

siegħa.

Il-Parte Civile u l-imputat damu jargumentaw għal madwar

ħames minuti qabel il-vettura ta' wara telqet minn fuq il-post u ġie lura

wara madwar kwarta.

Huma damu madwar nofs siegħa jistennew lil warden u ma tiftakarx

jekk l-imputat kienx hemmhekk fil-frattemp.

evidenti li kienu qedgħin jargumentaw.

Mitluba tispjega kif kienu 9 Folio 91 tal-atti proċesswali.

qedgħin jitkellmu bejniethom u jekk kienux qedgħin jgħajjtu Grech qalet

li ma kienx hemm xi għajjat imma kien hemm daqsxejn rabbja jew aħjar

kif deskritt minnha saħna tal-mument minħabba l-ħabta.

Hi saret taf li l-

imputat u l-Parte Civile kienu jafu lil xulxin peress li l-Parte Civile kienet

qaltilha li dak kien l-ex tagħha hekk kif ħarġet mill-karozza u x-xhud

kienet qaltilha biex iżommu l-affarijiet kalmi sakemm jiġi l-warden.

warbet u marret iċċempel lil klijenta tagħha biex tinfurmha li kienet ser

tittardja u ċemplet ukoll lir-raġel.

Grech insistiet li ma riditx tidħol fl-argument u warbet minn ħdejhom u

anki daħħlet fil-karozza tagħha.

Ħalfet ukoll li ma kinitx tkellmet mal-

Avukat tal-Parte Civile biex jiftehmu dwar kif kienet ser tixhed kif kien

qed jimplika l-Avukat Difensur.

Fil-ħin meta l-imputat ma kienx hemm

hi u l-Parte Civile ma tkellmux u t-tnejn li huma kienu fuq it-telefon.

L-

uniku diskors li qaltilha kienet biex tikkalma u l-Parte Civile qaltilha li

f'dak il-mument ma tantx setgħet tikkalma.

Hi stqarret li qabel l-impatt

hi kienet naqset il-veloċita tal-vettura tagħha peress li kien hemm

vettura ħa tipparkja b'lura fil-parking bay imma ma kienx hemm traffiku

Ma waqfitx f'daqqa, sempliċiment naqset mill-veloċita.

Kusiderazzjonijiet dwar punti legali

Illi apparti mill-addebitu tar-reċidiva skond l-Artikoli 49 u 50 tal-Kodiċi

Kriminali, l-imputat jinstab mixli bil-ħsara volontarja fuq il-vettura tal-

Parte Civile mal-ħabta.

Il-ħsarat inkorsi minħabba din il-ħabta kienu

jeċċedu s-somm ta' elf mija u erbgħa u sittin euro u disgħin ċenteżmu

(€1,164.69) u dan bi ksur tal-Artikolu 325(a) tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta'

Il-pern kollu ta' dan l-Artikolu huwa l-element intenzjonali

meħtieġ biex jiġi integrat dan ir-reat u ċioe jekk effettivament il-ħsarat li

ġew ikkaġunati sarux b'intenzjoni volontarja mill-imputat jew le.

L-element materjali ġie sostanzjalment ippruvat fis-sens illi l-imputat

mhux qed jiċħad li ħabat fil-vettura tal-Parte Civile.

Ġie ppruvat ukoll li

l-ħsarat inkorsi eċċedew il-valur kif indikat fl-Artikolu 325(a) tal-Kodiċi

Illi bl-istess manjiera, t-tieni imputazzjoni miġjuba kontra l-imputat

tirrigwarda ġrieħi ħfief ikkaġunati fuq il-persuna tal-Parte Civile mill-

Skond dak iddikjarat minnha dawn saru minħabba l-ħabta

bejn il-karrozza tagħha ma tal-imputat u liema ġrieħi skond il-Parte

Civile kienu ġew ikkaġunati volontarjament peress li l-imputat kien

ħabat ġo fiha apposta.

L-imputat ġie mixli wkoll bl-akkuża tas-sewqan perikoluż u negliġenti

da parti tiegħu bi ksur tal-Artikolu 15(1)(a) tal-Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta'

Illi skond ġurisprudenza nostrana, senjatament il-każ fl-ismijiet

Il-Pulizija vs Kevin Thika intqal is-segwenti:

10 Deċiża mill-Qorti tal-Appell Kriminali (Inferjuri) mill-Imħallef Joseph Galea Taylor Calimoso nhar it-3 ta' April 2003.

Jekk sewqan hux (1) negligenti; jew (2) bla kont jew (3) perikoluz hija kwistjoni ta' "degree" u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom - l-aghar is-sewqan perikoluz.

Biex jintegra ruhu ir-reat ta' sewqan perikoluz hemm bzonn ta' certu grad ta' "recklessness".

Sewqan negligenti ifisser nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-sinistri stradali.

Accident jista' minnu nnifsu jidher li x'aktarx gara minnhabba htija ta' xi persuna milli ghal kawzi ohra.

Hawnhekk, jaqa' fuq dik il-persuna il-piz tal-prova biex juri li f' dak li gara ma kellux htija.

Dan ghaliex jistghu jigu assodati serje ta' fatti li jikkostitwixxu dak li "in subiecta materia" jissejjah "res ipsa loquitur".

S'intendi il-grad ta' prova fil-kaz ta' akkuzat jasal biss sa dak tal-probabilita' u mhux tenut li jipprova beyond "a reasonable doubt" kif jinkombi fuq il-Prosekuzzjoni.

Hu veru li skond gurisprudenza aktar recenti, t-teorija ta' "res ipsa loquitur" f'materja penali m'ghadhiex aktar tigi applikata mill-Qrati taghna, pero', jistghu jirrizultaw certi provi indizjarji jew "circumstantial evidence" li joholqu certi "presumptions of fact" kontra s-sewwieq, li fl-assenza ta' spjegazzjoni li tilhaq il-grad tal- probabbilta' jistghu anki jwasslu ghall-htija tas-sewwieq.

Gie ukoll ritenut li "ma hemmx dubju li l-fatt li driver jitlef il-kontroll tal- karozza w jispicca fuq in-naha l-hazina tat-triq minnu nnifsu hija prova ndizjarja jew "circumstantial evidence" li tohloq "presumption of fact" ta' sewqan hazin, ghax driver suppost li jkollu l-vettura tieghu dejjem taht kontroll. .… Kull driver hu prezunt u mistenni li jkollu kontroll shih fuq il-vettura tieghu w jekk hu jitlef dan il-kontroll, irid jaghti spjegazzjoni ghala gralu hekk li tkun tikkonvinci ghall-inqas sal-grad tal-probabbilta'.

Il-fatt li vettura tant tohrog mill-kontroll tal-konducent li tispicca kompletament fuq in-naha l-hazina tat-triq u tahbat ma "oncoming car" hu l-epitome tas-sewqan hazin u zgur jinkwadra ruhu fil-kontest tas-sewqan perikoluz li bih gie akkuzat u nstab hati l-appellant.

Ikkunsidrat :-

Illi l-pern kollu tal-vertenza prinċipali f'dan il-każ jirrigwarda jekk fil-

fatt l-imputat volontarjament ikkaġunax il-ħsarat fil-vettura tal-Parte

Civile u konsegwentement jekk volontarjament ikkaġunax ukoll il-ġrieħi

ħfief sofferti minnha li rriżultaw mill-istess ħabta.

Il-verżjoni tal-fatti

għal dak li wassal għal din il-ħabta huwa dijatrikament opposti għal

Filwaqt li ma ġiex ikkontestat fix-xhieda tal-Parte Civile kif ukoll

dik tal-imputat li huma ltaqgħu qabel l-kolliżjoni, l-partijiet mhumiex

qedgħin jaqblu kemm għal dak li jirrigwarda r-raġuni tal-inkontru

tagħhom kif ukoll dwar dak li ġara waqtu.

Il-Parte Civile ssostni li matul dak l-inkontru huma kellhom xi jgħidu u

wara li telqet minn fuq il-post l-imputat saq warajha u daħal fiha

A differenza ta' dan, l-imputat jikkonferma li telaq warajha

iżda mhux għax kellhom xi jgħidu qabel imma biss għax kien sarlu l-ħin

biex jitlaq ukoll u kien fi triqtu.

Jgħid umbagħad li hu u jsuq fl-istess

triq, kien daħħalu messaġġ fuq il-mobajl li hu ddeċieda li jaqra allavolja

kien qed isuq u kif għamel hekk ħabat mal-vettura ta' quddiemu, liema

vettura inzertat dik ta' Joanne Tanti.

Għall-fatt waħdu li hu ħabat fil-

vettura tal-Parte Civile ma jidhirx li hemm kontestazzjoni da parti tal-

Iżda hemm kontestazzjoni dwar jekk mal-ħabta hu qabadx u

telaq mill-post immedjatament jew le.

Ġie kkonfermat miż-żewġ

partijiet li hu filfatt irritorna lura madwar kwarta wara u umbagħad

telaq għat-tieni darba minn fuq il-post tal-kolliżjoni biex imur l-Għassa

jagħmel ir-rapport tal-każ li kien għad kellu mal-Parte Civile.

Illi għal dak li jirrigwarda l-kredibbilta' tax-xhieda, l-Artikolu 638 tal-

Kodiċi Kriminali jagħmilha ċara li filwaqt li huwa fid-dover tal-

Prosekuzzjoni li ġġib il-provi kollha u l-aħjar prova possibbli sabiex il-

grad tal-prova tal-Prosekuzzjoni jintlaħaq b'suċċess, is-sub-artikolu (2)

tal-istess Artikolu jippostula li xhud wieħed waħdu jekk emnut huwa

suffiċjenti.

Ukoll relevanti ai fini tat-test tal-kredibbilta huwa l-Artikolu

637 tal-Kodiċi Kriminali li jistipula li għal dak li jirrigwarda xiehda ta'

eta' minuri, xiehda tal-imputat kif ukoll ix-xiehda ta' persuni li huma

klassifikati taħt l-Artikolu 636 tal-Kodiċi Kriminali, fosthom persuni li

jkollhom interess fil-kwistjoni li fuqha tkun meħtieġa x-xiehda tagħhom,

jew fir-riżultat tal-kawża :

id-deċiżjoni (dwar il-kredibbilta tagħhom) titħalla fid-diskrezzjoni ta' min għandu jiġġudika l-fatti, billi jittieħed qies tal-imġieba, kondotta u karattru tax-xhud, tal-fatt jekk ix-xhieda għandiex mis-sewwa jew hix konsistenti, u ta' fattizzi oħra tax-xhieda tiegħu, u jekk ix-xhieda hix imsaħħa minn xiehda oħra, u taċ-ċirkostanzi kollha tal-każ....

Hu prinċipju assodat mill-ġurisprudenza Maltija hi li min jallega jrid

jipprova dak allegat minnu u dan il-prinċipju japplika kemm għall-

allegazzjonijiet magħmula mill-Prosekuzzjoni kif ukoll dawk magħmula

mid-Difiża.

Dan dejjem salv pero għall-preżunzjoni tal-innoċenza tal-

imputat u għad-dritt għas-silenzju li l-imputat igawdi minnhom.

apparti d-differenza fil-grad tal-prova meħtieġa mill-Prosekuzzjoni u

mid-Difiża meta jiġu biex jippruvaw fatti allegati minnhom.

In oltre kif gie ritenut mill-Qorti fl-Appell Kriminali fis-sentenza fl-

ismijiet Il-Pulizija vs. Joseph Schieda:-11

..mhux kull konflitt fil-provi ghandu awtomatikament iwassal ghall- liberazzjoni tal-persuna akkuzata.

Imma l- Qorti, f' kaz ta' konflitt fil- provi, trid tevalwa l-provi skond il- kriterji enuncjati fl-Artikolu 637 tal- Kodici Kriminali w tasal ghall-konkluzzjoni dwar lil min trid temmen u f' hix ser temmnu jew ma temmnux.

Ikkunsidrat :-

Illi għal dak li jirrigwarda l-ewwel żewġ imputazzjonijiet, u dejjem għal

dak li jirrigwarda l-element formali tar-reat, u ċjoe jekk l-imputat

ikkaġunax il-ħsarat u konsegwentement il-ġrieħi fuq il-persuna tal-Parte

Civile volontarjament, il-Qorti tqis li l-Prosekuzzjoni ma rnexxilhiex

tipprova l-każ tagħha sal-grad rikjest mill-Liġi.

tħosshiex moralment konvinta li l-fatti seħħew kif allegat mil-Parte

Civile almenu f'partijiet tax-xhieda tagħha.

Illi dwar in-natura tal-inkontru li kellhom il-Parte Civile u l-imputat

jidher li l-verżjoni tal-imputat hija aktar verosimili fis-sens li dawn

iltaqgħu bil-moħbi tal-partner tal-Parte Civile u x'aktarx anki tiegħu.

Dan qed jingħad peress li meta l-Parte Civile għamlet ir-rapport oriġinali

tagħha mal-Pulizija fejn kien hemm ukoll preżenti missierha u l-partner

11 Deċiza fid-9 ta' Lulju 2003 mill-Qorti tal-Appell Kriminali Sede Inferjuri ippreseduta mill-Imħallef Joe Galea Taylor Calimoso.

tagħha, ma semmiet xejn dwar l-inkontru li kellha ftit qabel il-ħabta mal-

imputat u lanqas ma semmiet li kellhom argument.

Dan infatti ġie

mistqarr minnha l-ewwel darba meta xehdet viva voce quddiem din il-

Qabel dan kien biss l-imputat li kien għamel referenza għall-

inkontru li kellhom dakinhar qabel l-inċident – fatt li reġgħa stqarru

WPS245 Christina Cogzell,12 kif kienu kkonfrontaw lil Parte Civile bil-

verżjoni tal-imputat hi kienet baqgħet issostni l-verżjoni tagħha iżda

meta telgħet fuq fl-Għassa kienet stqarret li kien hemm xi affarijiet li qal

l-imputat li setgħu kienu mis-sewwa.

Sussegwentement il-Parte Civile

kkonfermat dan l-inkontru meta xehdet viva voce allavolja l-kontenut

tal-inkontru u dak li seħħ waqtu kien differenti minn dak allegat mill-

Illi m'hemm l-ebda prova dwar jekk kienx hemm argument jew le

quddiem Tony's Bar, għajr dak allegat mill-Parte Civile.

fatt waħdu la huwa kkonfermat u lanqas innegat mill-ebda prova oħra li

ġiet ippreżentata; għajr ħlief li l-imputat ċaħad li kien hemm dan l-

L-allegazzjoni tal-Parte Civile l-imputat kien iġib ruħu b'mod

vendikattiv kull meta kienu jargumentaw waqt ir-relazzjoni tagħhom

ukoll ma ġietx sostanzjata.

Illi inoltre, u iktar importanti minn hekk, b'referenza għal dak li ġara

wara l-impatt li seħħ bejn il-vettura tal-imputat u dik tal-Parte Civile 12 Folio 52 tal-atti proċesswali.

importanti li ssir referenza għal dak li xehdet Elaine Delmar.

Għal kull

buon fini l-Qorti ser tikkwota verbatim minn dak illi xehdet din ix-xhud

fid-deposizzjoni tagħha viva voce quddiem din il-Qorti:

Kif indunajt li daħlu fuqi ħriġt mill-karozza, rat il-karrozza li kienet wara kellha daqqa sew.

Li kieent warajja ehe, ovvjament ċempilt, l-ewwel ma ċempilt lir-raġel jiena u mbagħad naf li kien hemm argument u jiena ovvjament ersaqt daqs dxejn fil-ġenb, id-driver ta' l-karozza ta' ara nett naf li telaq imagħad ftit wara reġa ġie, għadda Pulizija qalilna ipparkjaw fil-ġenb tat-triq mbagħad ġie l-warden imbagħd minn hemm hekk ipproċedejna bil-firem, iffirmajna bumper to bumper. .… Dr. Grima: Jiġifieri dawn ħabtu, argumentaw għal kemm?

Xhud: Forsi jiena naf damu ħames minuti?

Dr. Grima: Ħames minuti jargumentaw, telaq u għamel għaxar minuti u wara għaxar minuti reġa ġie.

Xhud: Bejn wieħed u ieħor.

Għaxar minuti/kwarta...bl-arloġġ. ..… Spettur Bonello: Inti biex nitkellmu fuq it-tielet karozza, it-tielet karozza x'sar minnha?

X'ġara kif inti ħriġt mill-karozza?

Xhud: It-tielet karozza wara li kien hemm aħna nistgħu ngħidulu argument imma ma kienux qed jgħajjtu jiġifieri ftit wara telqet u reġgħet ġiet qisu wara ten/fifteen minutes.

Ma nistax eżatt nkun ċerta.

Minn din is-silta, u a differenza minn dak li stqarret il-Parte Civile, l-

imputat ma qabadx u telaq minn fuq il-post mal-impatt iżda kif xehed

hu, inqala' argument li skond Elaine Delmar l-imputat dam bejn wieħed u

ieħor ħames minuti fuq il-post wara l-impatt u wara telaq minn hemm

iżda reġa' tfaċċa madwar kwarta wara.

Hawnhekk mhux qed issir

referenza għall-argument allegat mill-Parte Civile quddiem Tony's Bar

iżda argument li seħħ wara l-impatt bejn il-vetturi.

f'posizzjoni tgħid x'intqal waqt dak l-argument għax ma rieditx tidħol

Biss kienet indunat mill-mod kif kien l-argument li kienu

jafu lil xulxin, fatt li ġie ulterjorment ikkonfermat meta l-Parte Civile

qaltilha min kien kif ħarġet mill-vettura.13 Ix-xhud Grech lanqas ma

tagħmel aċċenn għall-fatt li hi kienet ħadet in-numuru ta' reġistrazzjoni

tal-vettura tal-imputat

jew li kienet infurmat lill-Parte Civile bl-

informazzjoni miġbura minnha, kif tallega l-Parte Civile li kienet

għamlet.

Iżda Grech tagħmilha ċara li ndunat li kienu jafu lil xulxin u

filfatt warbet minn hemm sabiex ma tidħolx fil-kwistjoni ta' bejniethom.

Mill-banda l-oħra kienet il-Parte Civile li minn jeddha qaltilha min kien

is-sewwieq tal-vettura li kkaġuna l-inċident u dan kif ħarġet mill-vettura

tagħha.

Kwindi jidher anki hawnhekk illi d-deskrizzjoni ta' kif seħħ l-

impatt u r-reazzjoni tal-imputat mal-ħabta kif prospettata mid-Difiża

ġew ikkoroborati minn din ix-xhud.

Din ix-xhud ukoll tikkonferma li l-

Parte Civile kienet pjutost aġitata minn din il-ħabta tant illi hi tgħid li

ppruvat tikkalmha fejn il-Parte Civile kellha diffikulta jżomm il-kalma

f'dak il-mument.

Fil-fehma tal-Qorti din kienet ikkaġunata kemm min-

natura tal-impatt innifsu u kemm minħabba l-fatt li kienet ħabtet mal-

imputat li kien l-għarus tagħha qabel dak iż-żmien u fejn seta'

konsegwentement

jitqajjem

inkwiet ulterjuri mal-għarus kurrenti

tagħha, minħabba s-sitwazzjoni partikolari u

l-mod kif kienet

issuċċediet.

Illi kwindi hemm dubbju raġonevoli dwar l-element intenzjonali għal

dak li jirrigwarda l-ewwel żewġ imputazzjonijiet kif miġjuba kontra l-

Madankollu tenut kont tal-fatt li kemm mill-provi prodotti 13 Folio 98 tal-atti proċesswali.

mill-Prosekuzzjoni kif ukoll mit-teżi tal-imputat li mhux qed jiċħad ir-

responsabbilta' tiegħu għall-inċident rekat u b'ebda kontributorjeta' da

parti ta' ħaddieħor jew ħaġ'oħra, din il-Qorti ser tipproċedi sabiex

minflokk isibu ħati tar-reati kompriżi u nvoluti tal-ħsara involontarja u

offiżi ħfief involontarji fuq il-persuna tal-Parte Civile.

Ikkunsidrat:

Illi għal dak li jirrigwarda r-raba' imputazzjoni kif miġjuba kontra l-

imputat u ċioe dak tas-sewqan perikoluż u negliġenti da parti ta' Josef

Drago skond l-Artikolu 15(1)(a) tal-Kapitolu 65, il-Qorti tqis li l-manjiera

kif deskritta mill-akkużat innifsu dwar ir-raġuni għala ħabat fil-vettura

tal-Parte Civile, kif ukoll ix-xhieda tal-Parte Civile u ta' Elaine Delmar

dwar in-natura qawwija tal-impatt rekat mid-daqqa jindikaw b'mod ċar

u mingħajr l-ebda dubbju dettat mir-raġuni li l-imputat huwa ħati ta'

din l-akkuża.

In oltre skond is-sentenza fl-ismijiet Il-Pulizija vs Alfonso

Vella Briffa il-Qorti tal-Appell Kriminali ikkunsidrat is-segwenti:

"Il-Pul. vs. Joseph Hollington" – [10.8.1963] ) u li "min ma jarax dak li ragonevolment ghandu jara, ifisser li ma kienx qed izomm "a proper lookout" (Appell Kriminali : "Il-Pulizija vs. J.M. Burlo’ , [17.6.1961] ).

Issa anki jekk, ghal grazzja tal-argument, din il-Qorti kellha ma taqbilx ma l-Ewwel Qorti filli strahet fuq il-versjoni ta' McCallister li hu kien qasam mix-xellug ghal-lemin talquddiem tal-Mini Bus u taccetta bhala pruvata – salgrad tal-probabbli – il-versjoni ta' l-appellant u El Nadar li hi sa certu punt ukoll korroborata minn Mockridge, li l-vittma qasmet mil-lemin ghax-xellug , dan xorta ma jezonerax lill-appellant mill- obbligu strett li jzomm "a proper lookout" b' mod li allura kellu jara sew

14 Deċiza nhar l-10 ta' Marzu 2005 mill-Imħallef Joe Galea Taylor Calimoso.

minn qabel u jintebah li McCallister li seta kien ghadu fuq il-bankina triangolari gej biex jaqsam minn quddiemu.

Ghalhekk hu kien tenut li jiehu l-prekawzjonijiet kollha biex jieqaf u ma jtajjrux specjalment meta kien jaf li diehel f' zona minn dahla fejn mhux suppost jidhol dak il-hin.

Din il-Qorti taqbel mall-Ewwel Qorti wkoll li l-mod kif lappellant ghamel ir-"right hand turn" gabhu vicin tal-kantuniera tal-lemin aktar milli kien hemm bzonn u li appellant ghamel dak li jissejjah "cutting the corner" meta setgha ha l-liwja aktar fil-wisgha u b'hekk lincident seta' anki jigi sfjorat .

Li sar hekk jirrizulta kemm mill-pozizzjoni tal-vettura tal- appellant kif tidher fl-isketch, kif ukoll mix-xhieda okulari kollha.

Din il- manuvra nkonsulta w esegwita b' mod hazin poggiet lill-appellant taht dik li tissejjah "self inflicted incapacity" li impedietu milli jara lill-vittma aktar qabel ma fil-fatt rah biex umbaghad ikun jista' jiehu l"evasive action " opportuna.

"Il-Pulizija vs. Anna Rita Degaetano" [25.9.2003] ).

Din il-Qorti pero' ma tirravizax fis-sewqan tal-appellant dak il-grad gravi ta' sewqan hazin li jikkostitwixxi s-sewqan periklouz.

Illi kif gie ritenut minn din il-Qorti (App.

"Il-Pulizija vs. Aldo Massa" [27.5.04] ), jekk sewqan hux (i) negligenti ; jew (ii) bla kont jew (iii) perikoluz hi kwistjoni ta' "Degree".

u kif jidhru wara xulxin huma fl-iskala tas-serjeta' taghhom (App.

Gie ukoll ritenut li biex jintegra ruhu

irreat ta' sewqan perikoluz , hemm bzonn ta' certu grad ta' "recklessness"

nuqqas ta' prudenza ordinarja li wiehed ghandu jadopera biex jevita s-

Issa fil-fehma ta' din il-Qorti n-nuqqasijiet fis-sewqan tal-appellant fuq elenkati li jemergu, anki jekk tigi accettata l-versjoni tieghu tal-fatti, aktar jinkwadraw ruhom taht il-forma ta' sewqan b'manjiera traskurata, bla hsieb u b'nuqqas t'osservanza tar-regolamenti tat-traffiku milli ta' sewqan perikoluz , kif irriteniet li kien il-kaz l-Ewwel Qorti.

Illi konsegwentement, b'referenza wkoll għal-ġurisprudenza nostrana

bħal din hawn fuq iċċitata, fil-fehma tal-Qorti, il-fatt li l-imputat

iddeċieda li jneħħi għajnejħ minn fuq it-triq biex jaqra messaġġ li kien

daħallu minn fuq il-mobile tiegħu waqt li kien qiegħed isuq, waslet

sabiex ma kellux a proper lookout tat-triq li kien qed isuq fiha, liema

obbligu huwa impellenti fuq kull min ikun qed isuq.

Konsegwentement

l-aġir tiegħu ser jiġi meqjus minn din il-Qorti bħala sewqan perikoluż

għall-finijiet u għall-effetti kollha tal-liġi.

Ikkunsidrat :-

Illi għal dak li jirrigwarda l-addebitu tar-reċidiva, il-Prosekuzzjoni ma

eżebiet l-ebda sentenzi in sostenn ta' dan l-addebitu.

Jibqa' madankollu

stat ta' fatt li għal dak li jirrigwarda l-Artikolu 49 tal-Kodiċi Kriminali, il-

fedina penali tal-imputat hija prova li hu filfatt mhuwiex a first time

offender; iżda liema dokument waħdu ma jistax iwassal għall-awment

tal-gradi skond l-Artikolu 50 tal-Kodiċi Kriminali, meta din il-Qorti tiġi

biex tikkomputa l-piena aħħarija fil-konfront tiegħu.

Madankollu din il-

Qorti ser tieħu qies tal-kontenut ta' din il-fedina sabiex tistabilixxi liema

għandha tkun l-aktar piena idoneja fiċ-ċirkostanzi ta' dan il-każ, u dan

id-dettami

tas-sentenza deċiża mill-Qorti

Kriminali (Inferjuri) nhar is-17 ta' Settembru 2008 mill-Imħallef Joseph

Galea Taylor Calimoso fl-ismijiet Il-Pulizija vs Josef Monsigneur.15 Dan qed jingħad

ukoll mingħajr preġudizzju għal dak ravviżat taħt l-Artikolu 15(3) tal-

Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta u dan fid-dawl tar-raba' akkuża kif

miġjuba kontra Grima.

Ikkunsidrat : -

Illi finalment għal dak li jirrigwarda l-pretensjoni tal-Parte Civile għall-

ħlas dovut lilha għall-kirja tal-vettura għal żmien erba' xhur wara l-

inċident, irriżulta li skond il-Parte Civile, hi kienet damet milli tagħmel

il-claim mal-assikurazzjoni tagħha peress li baqgħet tittama li l-imputat

jagħmilha hu mal-assikurazzjoni tiegħu u sakemm il-vettura tagħha li

kienet sofriet ħsarat wara l-kollizjoni mal-imputat ġiet imsewwija hi

kellha tikri karrozza għal żmien erba' xhur, li minnhom l-assikurazzjoni

komprewha biss għal ftit ġranet.

Il-Parte Civile eżebiet in atti dokument allegatament maħruġ mill-

kumpanija Xajen Car Hire and Leasing u datat l-20 ta' Frar 2013 li jkopri l-

perjodu bejn it-18 ta' Ottubru 2013 u l-20 ta' Frar 2013.

evidentement li hemm żball tipografiku f'dan id-dokument senjatament

is-sena meta inħarġet il-fattura kif ukoll id-data tal-iskadenza tat- 15 Fejn ingħad is-segwenti –

...huwa dmir impellenti ta' kull Qorti ta' gurisdizzjoni penali li, qabel ma teroga xi piena jew tapplika xi provvediment alternattiv bhal sentenza sospiza, ordni ta' probation, liberazzjoni kondizzjonata, eccetera, tezamina sew il-fedina penali tal-hati biex tkun tista' tikkalibra l-piena skond ic-cirkostanzi w proprju tivverifika jekk xi provvediment li jkollha f'mohha li taghmel ikunx prekluz minn xi dispozizzjoni tal-ligi.

terminu tal-kirja u dan peress li jinqara 2013 meta għandu jinqara 2014.

Kwindi jidher ċar minn dan id-dokument illi t-terminu tal-kirja kien

dekorribbli mit-18 ta' Ottubru 2013 u l-20 ta' Frar 2014.

Illi għal dan ir-rigward id-difiża tikkontendi illi l-imputat m'għandux

jiġi akkollat b'dawn l-ispejjeż peress illi din il-prova u dan id-dokument

ma ġiex ikkonfermat minn min krielha l-vettura u kwindi l-ammont

imħallas minnha għall-kirja mhuwiex ikkonfermat.

Ikkunsidrat:

Illi quddiem din il-Qorti il-Parte Civile kienet obbligata li tressaq l-aqwa

prova disponibbli għaliha fir-rigward tal-pretensjoni ċivili tagħha.

F'dan il-każ, il-persuna li allegatament kriet lil Parte Civile l-vettura de

quo, ossija r-rappreżentant ta' Xajen Car Hire and Leasing ma ġiex biex

jixhed dwaru.

L-anqas l-istess dokument ma jippreżenta xi forma ta'

firma ta' persuna rappreżentanti din l-entita'.

Din il-Qorti mhix tikkontesta li l-Parte Civile ssubiet ħsara fil-vettura

tagħha u li konsegwenza t'hekk damet żmien twil mingħajr il-vettura

tagħha konsegwenti dan l-inċident.

Mill-banda l-oħra din il-Qorti ma

tistax tillikwida d-danni, tra l-altro kontestati, fuq dokument li la huwa

perfett u l-anqas huwa konfermat bil-ġurament.

Dan qiegħed ukoll

jingħad fid-dawl tal-fatt li hemm żball relevanti ferm f'din il-fattura u

ċioe d-data meta' din il-kirja allegatament daħlet fis-seħħ u ċioe it-18 ta'

Dan qed jingħad peress li ndubjament il-ħabta bejn l-

imputat u l-Parte Civile seħħ fis-26 ta' Ottubru 2013 u ċioe disat ijiem

wara d-data indikata fil-fattura ppreżentata mill-Parte Civile.

dawn jinkorporaw fihom dawk il-ħamest ijiem kirja li skond il-Parte

Civile stess ġew koperti mill-assikurazzjoni tagħha.

probatorju, din il-Qorti ma tqisx li jkun xieraq li tagħti ordni ta'

kumpens għal danni b'mod sommarju.

Fi kwalunkwe każ, il-vertenza

tal-likwidazzjoni tad-danni lit-Tribunal Ċivili kompetenti kienet dejjem

miftuħa għall-parti interessata.

Ikkunsidrat :-

Illi għal dak li jirrigwarda l-piena idoneja, din il-Qorti qieset il-fedina

penali tal-imputat fejn jidher li preċedentement, l-imputat kien instab

ħati diversi drabi ta' sewqan traskurat u negliġenti u ta' ksur ta'

regolamenti prinċipalment għal dak li jirrigwarda dawk t-traffiku kif

ukoll il-ksur tar-regolamenti tal-VAT kif ukoll ksur tal-att dwar l-impjieg

u relazzjonijiet industrijali.

Jidher ukoll li fis-sena 2012 l-imputat kien

instab ukoll ħati talli attakka jew għamel resistenza fil-konfront ta'

uffiċjal pubbliku waqt li kien qed jagħmel xogħlu, senjatament gwardjan

16 Ara folio 3 et seq tal-atti proċesswali.

Qieset ukoll f'dan ir-rigward, id-dettami tas-sentenza tal-Qorti tal-

Appell fl-ismijiet Il-Pulizija vs Josef Monsigneur imsemmija aktar il-fuq.

Qieset ukoll li għajr għal din il-kawża, illum il-ġurnata jidher li

m'hemmx aktar kwistjonijiet bejn il-partijiet ikkonċernati.

Qieset dak sottomess mill-Parte Civile dwar il-pretensjonijiet tagħha

għar-rigward tal-piena mistennija minnha inkluz il-kumpens tal-kirja

tal-vettura tagħha għall-perijodu ta' erba' xhur.

Qieset dak sottoess mid-difiża dwar il-fatt li llum il-ġurnata l-imputat kif

il-Parte Civile għandhom

il-ħajja u

tagħhom

indipendentement minn xuxlin.

Illi wara li rat l-Artikoli 325(1)(a) u 328(d), 214, 215, 221(1)(a) u 226(1)(c),

nonche l-Artikoli 17, 20, 31 u 49 tal-Kapitolu 9 tal-Liġijiet ta' Malta (u

dan skont kif kienu fil-jum meta ġew imwetqin ir-reati de quo), kif ukoll

l-Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta, filwaqt li

tastjeni milli tieħu konjizzjoni ulterjuri tat-tielet imputazzjoni miġjuba

kontra l-imputat in kwantu din ġiet irtirata mill-Prosekuzzjoni, il-Qorti

qegħda ssib lil Josef Drago:

Deċide

(1) Mhux ħati tal-ewwel imputazzjoni ta' ħsara volontarja kif miġjuba

kontra tiegħu ai termini tal-Artikolu 325(1)(a) tal-Kodiċi Kriminali

iżda ħati tar-reat minuri iżda kompriż u involut f'dak ta' ħsara

volontarja u ċjoe r-reat ta' ħsara involontarja fuq il-vettura tal-

għamla BMW bin-numru ta' reġistrazzjoni PAC103 skont ai

termini tal-Artikolu 328(d) tal-Kodiċi Kriminali;

(2) Mhux ħati tar-reat t'offiża volontarja ai termini tal-Artikoli 214 u

221(1)(a) tal-Kodiċi Kriminali, iżda ħati tar-reat minuri iżda

kompriż u involut f'dak ta' offiżi volontarji, jiġifieri fir-reat ta'

offiżi involontarji ta' natura ħafifa fuq il-persuna ta' Joanne Tanti ai

termini tal-Artikolu 226(1)(c) tal-Kodiċi Kriminali;

(3) Ħati tar-raba imputazzjoni miġjuba kontra tiegħu ai termini tal-

Artikolu 15(1)(a)(2) tal-Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta, b'dan li

tqis li s-sewqan tiegħu f'dan il-każ kien jikkwalifikat bħala sewqan

perikoluż u dan f'kuntest li huwa kien diġa ġie misjub ħati ta' reat

ta' kontra din l-Ordinanza;

Konsegwentement tikkundannaħ għall-piena komplessiva ta' tlett xhur

priġunerija.

Wara li rat l-Artikoli 28A u 28B tal-Kodiċi Kriminali tordna

li din is-sentenza in kwantu għal piena ta' priġunerija m'għandhiex

tibda' sseħħ ħlief jekk matul il-perjodu ta' sena mill-lum l-imputat

jikkommetti reat ieħor punibbli bi priġunerija u dan wara li l-Qorti

kompetenti tkun ai termini tal-Artikolu 28B tal-Kodiċi Kriminali ordnat

li din is-sentenza għandha tiġi fis-seħħ.

Ai termini tal-Artikolu 28A(4) tal-Kodiċi Kriminali l-Qorti spjegat bi

kliem li jinftiehem lill-ħati r-responsabbilita tiegħu mnissla mill-Artikolu

28B tal-Kodiċi Kriminali fil-każ li huwa jikkommetti reat ieħor li għalih

hemm il-piena ta' priġunerija fil-perjodu operattiv ta' din is-sentenza;

sospizi għal sena.

In oltre ai termini tal-Artikolu 15(2) tal-Kapitolu 65 tal-Liġijiet ta' Malta

u b'referenza wkoll għall-fedina penali tal-imputat li għandu diversi

preċedenti bi ksur tal-istess disposizzjoni, tordna l-iskwalifika tal-

liċenzja tas-sewqan ta' Josef Drago għal żmien sena mid-data ta' din is-


FIT - TRIBUNAL GHAL TALBIET ZGHAR

Seduta ta' nhar l-Erbgha, 28 ta' Novembru 2018

Ra t-talba tas-socjeta' attrici mressqa fis-17 t'April 2018 u li permezz taghha talbet

minghand il-konvenut l-hlas ta' hames mija u tlettax-il Euro u sitta w tletin centezmu

(€513.36) in konnessjoni ma' servizzi migbura fil-kont bin-numru 40093681.

Paġna 1

Illi ghalkemm interpellat sabiex jghaddi ghall-hlas, il-konvenut baqa' inadempjenti u

ghalhekk kellha ssir din il-kawza kontra l-konvenut li minn issa huna ingunt ghas-

subizzjoni.

Bl-ispejjez u drittjiet, inkluzi dawk in konnessjoni mal-ittra ufficcjali bir-reerenza

1458/16, u bl-imghaxijiet legali.

Ra r-risposta prezentata mill-konvenut fit-18 ta' Settembru 2018, fejn eccepixxa:

Illi fl-ewwel lok it-talba attrici kif dedotta, hija infondata kemm fattwalment u

Illi l-esponenti konvenut kellu kuntratt tal-mobile mas-socjeta' GO plc u dejjem

hallas il-kontijiet illi kellu waqt li kien ghadu ghaddej b'kuntratt mas-socjeta'

kif ukoll legalment;

b'kuntratt fiz-zmien li s-socjeta' attrici qieghda tindika;

Illi fil-fatt l-esponent kein ghamel diversi kuntatti mas-socjeta' attrici biex

jieqaf il-kuntratt illi kellu, kif ser jirrizulta mit-trattazzjoni tal-kaz odjern;

Salv eccezzjonijiet ulterjuri ohra;

Bl-ispejjez kontra s-socjeta' attrici.

Sema' x-xiehda;

Paġna 2

Sema' t-trattazzjoni ta' l-abbli avukati difensuri tal-partijiet;

Ra li l-kawza thalliet ghal-lum ghas-sentenza.

Ikkunsidra:

Illi l-attrici qed titlob il-hlas ta' hames mija u tlettax-il Euro u sitta w tletin centezmu

It-Tribunal qies ix-xiehda ta' Paul Morana, il-konvenut2, u ta' Graziella Falzon Sollars.

Illi Paul Cordina ghas-socjeta' attrici xehed illi l-ammont reklamat ghadu dovut fis-

shih,u kien jirreferi ghal kontijiet ta' zewg linji tat-telefon fissi.

Il-konvenut prezenta ittra li allegatament intbaghtet fl-20 ta' Novembru 2014 u li

biha kien istruwixxa lis-socjeta' attrici biex twaqqaf is-servizzi ghaz-zewg linji tat-

u lanqas ma segwa din l-ittra mas-socjeta' attrici.

Bint il-konvenut Graziella Attard Luck xehdet illi kienet ittajpjat l-ittra hi, wara li

Xehdet ukoll li l-

37 2 Seduta tal-31 t'Ottubru 2018 3 Ibid.

Paġna 3

kuntratt li kien hemm mas-socjeta' attrici kien skada u kien baqa' jintuza s-servizz

Illi fir-risposta tieghu, fit-tieni eccezzjoni il-konvenut ghamel referenza ghal kuntratt

tal-mobile, u qal li kien ihallas il-kontijiet waqt li kien ghadu ghaddej b'kuntratt mas-

socjeta' attrici.

Jigi rilevat izda illi din il-kawza hija dwar zewg linji ta' telefon fissi, u

mhux tal-mobile.

Meta prezenta r-risposta, il-konvenut dan kien jafu ghaliex il-

kuntratt relattiv gie anness mat-talba promotrici, u ghalhekk din l-eccezzjoni mhix

rilevanti ghall-mertu u ma timmeritax li tintlaqa'.

Illi fit-tielet eccezzjoni tieghu il-konvenut jirrileva illi s-somma mhix dovuta ghaliex

hu ma kienx ghaddej b'kuntratt fiz-zmien li s-socjeta' attrici qed tindika.

Din kienet

kwistjoni ta' prova – il-kuntratt maghmul mas-socjeta' attrici fl-2008 (fol.

jindika fi klawsola hmistax (15) illi s-servizz kellu jibqa' jinghata ghal mill-inqas

erbgha u ghoxrin (24) xahar, u fil-kaz li jitwaqqaf qabel, kellhom isiru xi hlasijiet.

Dan ma kienx ifisser pero' illi fiz-zmien li qed tindika s-socjeta' attrici, u cioe' l-perjodu

li jkopri sat-2 ta' Settembru 2016, il-kuntratt ma kienx ghadu fis-sehh.

Graziella Attard Luck stess qalet illi wara l-2010, u cioe' wara li ghaddew l-ewwel erbgha

u ghoxrin (24) xahar tal-kuntratt, is-servizz baqa' jintuza ghax kellhom bzonnu.

konvenut ghalhekk baqa'

juza s-servizz

kundizzjonijiet stipulati fil-kuntratt imsemmi.

Ghaldaqstant ma jistax jinghad illi l-

kuntratt kien spicca, kif qed jallega l-konvenut, u ghalhekk anke din l-eccezzjoni

m'ghandhiex tintlaqa'.

Illi dwar ir-raba' eccezzjoni, u dik cioe' illi l-konvenut kien ghamel diversi kuntatti

mas-socjeta' attrici biex jieqaf il-kuntratt li kellu, jirrizulta illi l-konvenut kien ghamel

kuntatt mas-socjeta' konvenuta darbtejn, u dan skond kif xehed hu.

mar fis-sede tas-socjeta' attrici u talab li jitwaqqaf is-servizz, u t-tieni darba billi

baghat ittra lill-istess socjeta' attrici fejn b'mod formali talab li jitwaqqaf is-servizz.

It-Tribunal isib inverosimili l-fatt, kif deskritt mill-konvenut, illi meta mar l-ewwel

Paġna 4

darba biex iwaqqaf is-servizz, waqt li kien propju fl-ufficcju tas-socjeta' attrici,

rapprezentant tas-socjeta' ma qdiehx u gieghlu jibghat ittra f'dan is-sens.

anke li kieku huwa hekk, u anke jekk huwa minnu li l-ittra esebita bhala Dok.

mill-konvenut intbaghtet, kellu jkun ghall-konvenut illi jsegwi din l-ittra u jizgura li

ttiehdet azzjoni dwarha.

Anke jekk hareg mill-post fejn kien qed jopera, il-konvenut

kellu jizgura w jara illi kull posta, inkluz kontijiet, li kien ha jibqa' jircievi wara d-data

li hareg, kellhom jigu ghandu.

Huwa facli li wiehed jghid li baghat ittra u jispostja r-

responsabilta' fuq is-socjeta' attrici, meta fil-fatt is-socjeta' attrici kellha fil-konfront

taghha kuntratt validu li ghadu fis-sehh, u kien mehtieg li jitwaqqaf b'mod effettiv,

sabiex dan ma jibqax fis-sehh.

F'kull kaz, jekk il-konvenut ried li l-kuntratt tieghu

jintemm, ried jara illi jkun hemm il-kunsens anke tas-socjeta' attrici, ghaliex dan ma

kienx kaz fejn il-kuntratt seta' jintemm b'mod unilaterali min-naha tieghu.

Ghalhekk,

lanqas din l-eccezzjoni ma jisthoqq li tintlaqa'.

Illi jirrizulta inoltre illi l-konvenut kien qed juza s-servizzi tas-socjeta' attrici ghall-

kummerc, u ghalhekk japplikaw ghal dan il-kaz il-provvedimenti dwar l-imghax

applikabbli ghall-kummerc.

Ghalhekk, it-Tribunal, jaqta' u jiddeċiedi dan il-kaz billi jichad l-eccezzjonijiet tal-

konvenut u jilqa' t-talba tas-socjeta' attrici u konsegwentement jikkundanna lill-

konvenut ihallas lis-socjeta' attrici s-somma ta' hames mija u tlettax-il Euro u sitta w

tletin centezmu (€513.36) bl-imghaxijiet skond il-ligi mit-2 ta' Settembru 2016, id-

data ta' l-ahhar kont, sal-hlas effettiv.

tas-socjeta' konvenuta.

Paġna 5

Paġna 6